https://fa.imamatpedia.com/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C امامت‌پدیا - مشارکت‌های کاربر [fa] 2026-06-20T02:52:52Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.41.0 https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA_%D9%85%D8%B1%DA%AF&diff=1375625 کاربر:لیاقتی/حکمت مرگ 2026-06-08T07:07:20Z <p>لیاقتی: /* نمایه‌های حدیث */</p> <hr /> <div>== حدیث اول == <br /> === متن حدیث ===<br /> الأمالي للصدوق ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ: {{متن حدیث| قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ قَوْماً أَتَوْا نَبِيّاً لَهُمْ فَقَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يَرْفَعْ عَنَّا الْمَوْتَ فَدَعَا لَهُمْ فَرَفَعَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مِنْهُمُ الْمَوْتَ وَ كَثُرُوا حَتَّى ضَاقَتْ بِهِمُ الْمَنَازِلُ وَ كَثُرَ النَّسْلُ وَ كَانَ الرَّجُلُ يُصْبِحُ فَيَحْتَاجُ أَنْ يُطْعِمَ أَبَاهُ وَ أُمَّهُ وَ جَدَّهُ وَ جَدَّ جَدِّهِ وَ يُوَضِّيَهُمْ وَ يَتَعَاهَدَهُمْ فَشُغِلُوا عَنْ طَلَبِ الْمَعَاشِ فَأَتَوْهُ فَقَالُوا سَلْ رَبَّكَ أَنْ يَرُدَّنَا إِلَى آجَالِنَا الَّتِي كُنَّا عَلَيْهَا فَسَأَلَ رَبَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَرَدَّهُمْ إِلَى آجَالِهِمْ.}}. بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 117. الكافي علي عن أبيه عن ابن أبي عمير مثله <br /> <br /> === نمایه‌های حدیث ===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی ''':<br /> #معاد/ موت/ فایده موت و کوتاهی عمر<br /> #معاد/موت/مضرات طول عمربیش از حد<br /> #انسان/حیات انسان/ طول عمر/فایده موت و مضرات طول عمر بیش از حد<br /> #معرفت/تعلیم حقایق و معارف/راههای تعلیم معارف/ معرفت دهی عملی با بهره گیری از حوادث و تغییر حالات <br /> #نظام عالم/حوادث و تغییرات عالم و انسان ها/عبرت ها و معرفت افزایی در نظام عالم/ معرفت دهی با پدیده موت و حیات<br /> #اخلاق- ارتباط با خدا/ دعا/ استجابت دعا/شرایط افراد در استجابت دعا <br /> #انسان/ نیازمندی انسان/راه های برطرف کردن نیازها/ دعا/استجابت دعا/ افراد مستجاب الدعوه <br /> #انبیاء/ خصائص انبیاء/ استجابت دعای انبیاء<br /> #دعا/ اجابت دعا/ اجابت برخی ادعیه بطور موقت بر اساس حکمت ربوبی<br /> #توحید/نظام ربوبی/حکمت در نظام ربوبی/ جریان برخی نظامات موقت/ طول عمر موقت برای معرفت دهی بشر<br /> * '''نمایه‌ها'''<br /> #فایده موت (کوتاهی عمر)<br /> #مضرات طول عمر بیش از حد <br /> #معرفت دهی عملی به نسل های بشر(بخاطر عدم قدرت فهم و استدلال در اقوام سابق)<br /> #مستجاب الدعوه بودن انبیاء<br /> #اجابت برخی ادعیه که منافی حکمت اصلی است.<br /> * '''واسطی''':<br /> * '''نمایه‌های اصلی''':<br /> # حکمت الهی در نظام آفرینش و مرگ<br /> # عواقب دخالت در سنت‌های الهی<br /> # کوتاه‌نظری انسان در خواسته‌هایش<br /> # تعادل اجتماعی و اقتصادی جامعه<br /> # اجل و تقدیر الهی<br /> # توبه و تأثیر آن در تغییر اراده الهی<br /> * '''نمایه‌های فرعی''':<br /> # مسئولیت‌های بین نسلی<br /> # استجابت دعا و شروط آن<br /> # نقش انبیاء در هدایت و واسطه فیض<br /> # عبرت‌آموزی از تجربه پیشینیان<br /> # توازن بین معاش و زندگی<br /> * '''فرقانی''':<br /> # جواز طلب حاجت از غیر خدا یا توسل به غیر خدا (واسطه آوردن)<br /> # حکمت تقدیر مرگ و زندگی انسان<br /> # امکان طول عمر در انسان<br /> # تاثیر توقف مرگ بر جامعه و خانواده<br /> # دلالت مرگ بر نظم زندگی و معاش<br /> # بازگشت به سرنوشت مقرر پس از دعای رفع موت<br /> # ارتباط مرگ با مسئولیت‌های اجتماعی و خانوادگی<br /> # آموزه‌های اخلاقی و اجتماعی در حکمت مرگ<br /> # ضرورت حفظ تعادل توسط مرگ در زندگی دنیوی (حکمت مرگ)<br /> * '''لیاقتی''':<br /> #جواز توسل به انبیاء در حال حیات<br /> #احتمال استجابت دعای کفار ( بنابر احتمالی که این قوم اصلا مومن نبودند و به دنبال معجزه بودند &quot;ادع لنا ربک&quot; که مطابق نقل کافی و توحید صدوق و ... هست)}}<br /> <br /> ==== جمع بندی ====<br /> <br /> =====نمایه‌های مرتبط با عنوان آخرت=====<br /> ======نمایه‌های اصلی (صریح)======<br /> # '''حکمت الهی در تقدیر مرگ یا فایده موت''': مرگ / حکمت مرگ / ((حفظ نظام معاش و معیشت)) <br /> # '''فایده کوتاهی عمر یا مضرات طول عمر غیرمتعارف''': مرگ / حکمت مرگ / ((آثار طول عمر غیرطبیعی))<br /> # '''دلالت مرگ بر نظم زندگی و معاش''': مرگ / حکمت مرگ / ((نقش مرگ در نظم اجتماعی))<br /> <br /> ======نمایه‌های فرعی (غیر صریح)======<br /> # '''ارتباط مرگ با مسئولیت‌های اجتماعی (تاثیر توقف مرگ بر تعادل اجتماعی و اقتصادی جامعه)''': مرگ / حکمت مرگ / ((آثار اجتماعی مرگ)) / ((تعادل جمعیتی و اقتصادی))<br /> # '''آموزه‌های اخلاقی خانواده در حکمت مرگ (مسئولیت‌های بین نسلی)''': مرگ / حکمت مرگ / ((آثار اخلاقی و تربیتی مرگ)) / ((مسئولیت‌های بین نسلی))<br /> <br /> =====نمایه‌های غیرمرتبط با عنوان آخرت=====<br /> ======نمایه‌های اصلی (صریح)======<br /> # امکان طول عمر در انسان<br /> # عواقب دخالت در سنت‌های الهی<br /> # عبرت‌آموزی از تجربه پیشینیان<br /> # معرفت دهی عملی با بهره گیری از حوادث و تغییر حالات (پدیده موت و حیات)<br /> <br /> ======نمایه‌های فرعی (غیر صریح)======<br /> # استجابت دعا و شروط آن<br /> # کوتاه‌نظری انسان در خواسته‌هایش<br /> # نقش انبیاء در هدایت و واسطه فیض<br /> # توبه و تأثیر آن در تغییر اراده الهی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیاء (خصائص انبیاء) <br /> #جواز توسل به انبیاء در حال حیات (جواز طلب حاجت از غیر خدا یا توسل به غیر خدا)<br /> <br /> === منابع حدیث ===<br /> # بحارالانوار ج6، ص117 به نقل از امالی صدوق<br /> # امالی صدوق، 1/600<br /> <br /> === شرح حدیث ===<br /> بیان و شرحی از حدیث یافت نشد</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375618 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-08T06:52:21Z <p>لیاقتی: /* حدیث نهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحقق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # ابتلائات روحی و جسمی متاثر از گناهان در سنین بالا از مصادیق بارز ارذل العمر <br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # نقش چهل سالگی مومن در دستیابی به برخی مصونیت‌های جسمی و روحی<br /> # عقوبت مومن و زوال مصونیت وی در اثر گناه و مخالفت با اوامر الهی<br /> # مشروط بودن مصونیت مومن از برخی بیماریها به اطاعت خداوند متعال <br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # ابتلائات مومنین به بیماریها در سنین بالاتر در ارتباط با بندگی چهل سال اول عمر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # تقدم اراده الهی بر عوامل و شرایط طبیعی و مادی دنیوی در مساله ابتلا و عقوبت اعمال<br /> # اثرگذاری امور معنوی بر امور و عوامل مادی و جسمی<br /> # حوزه تاثیر رفتار انسان و آثار آن در دنیا حتی در امور تکوینی<br /> # گستره علم امام و آگاهی ایشان به علم طب<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> * '''لیاقتی''':<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # چرخه سنی بالندگی و زوال انسان<br /> # ادوار عمر انسان بر اساس رشد و تکامل عقلی (انسان شناسی)<br /> # سی و سه سالگی، مرحله اوج نیروهای انسان به لحاظ ترکیب قدرت جسمانی و عقلانی<br /> # تحدید رشد فقهی تا سن سی و سه سالگی<br /> # چهل سالگی، پایان رشد و نقطه تحول عمر<br /> # چهل سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # چهل و یک سالگی، مرحله ورود به دوران نقص و سیر نزولی<br /> # پنجاه سالگی، آمادگی مرگ و ورود به مرحله جدایی از زندگی <br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> # غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # توجه ویژه خداوند به عبد مسلم در ارذل العمر <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارتباط عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # ارزش نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # استمرار ثبت اعمال در پیری <br /> # بندگی و طاعت در سن نشاط جوانی بستر ثبت اعمال در سن پیری<br /> # لطف و رحمت ویژه الهی به مسلمان سالخورده و ناتوان از انجام عمل<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تکریم سالمند مسلمان در آموزه های دینی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت های الهی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان بر اساس معیارهای اصولی<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # شروع دوره ارذل العمر بعد از سن شصت سالگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # مهلت بیشتر پذیرش عذرِ انسان تا شصت سالگی<br /> # شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت جهت هدایت <br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)'' <br /> # شصت سال فرصت، مهمترین دوران زندگی انسان <br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت و لزوم اغتنام آن<br /> # حکمت عمر و مسئولیت پذیری در برابر آن در بندگی خداوند متعال<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375488 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-07T08:14:49Z <p>لیاقتی: /* حدیث هشتم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحقق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # ابتلائات روحی و جسمی متاثر از گناهان در سنین بالا از مصادیق بارز ارذل العمر <br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # نقش چهل سالگی مومن در دستیابی به برخی مصونیت‌های جسمی و روحی<br /> # عقوبت مومن و زوال مصونیت وی در اثر گناه و مخالفت با اوامر الهی<br /> # مشروط بودن مصونیت مومن از برخی بیماریها به اطاعت خداوند متعال <br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # ابتلائات مومنین به بیماریها در سنین بالاتر در ارتباط با بندگی چهل سال اول عمر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # تقدم اراده الهی بر عوامل و شرایط طبیعی و مادی دنیوی در مساله ابتلا و عقوبت اعمال<br /> # اثرگذاری امور معنوی بر امور و عوامل مادی و جسمی<br /> # حوزه تاثیر رفتار انسان و آثار آن در دنیا حتی در امور تکوینی<br /> # گستره علم امام و آگاهی ایشان به علم طب<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> * '''لیاقتی''':<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # چرخه سنی بالندگی و زوال انسان<br /> # ادوار عمر انسان بر اساس رشد و تکامل عقلی (انسان شناسی)<br /> # سی و سه سالگی، مرحله اوج نیروهای انسان به لحاظ ترکیب قدرت جسمانی و عقلانی<br /> # تحدید رشد فقهی تا سن سی و سه سالگی<br /> # چهل سالگی، پایان رشد و نقطه تحول عمر<br /> # چهل سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # چهل و یک سالگی، مرحله ورود به دوران نقص و سیر نزولی<br /> # پنجاه سالگی، آمادگی مرگ و ورود به مرحله جدایی از زندگی <br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> # غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # توجه ویژه خداوند به عبد مسلم در ارذل العمر <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارتباط عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # ارزش نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # استمرار ثبت اعمال در پیری <br /> # بندگی و طاعت در سن نشاط جوانی بستر ثبت اعمال در سن پیری<br /> # لطف و رحمت ویژه الهی به مسلمان سالخورده و ناتوان از انجام عمل<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تکریم سالمند مسلمان در آموزه های دینی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت های الهی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان بر اساس معیارهای اصولی<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375476 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-07T07:24:00Z <p>لیاقتی: /* حدیث هفتم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحقق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # ابتلائات روحی و جسمی متاثر از گناهان در سنین بالا از مصادیق بارز ارذل العمر <br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # نقش چهل سالگی مومن در دستیابی به برخی مصونیت‌های جسمی و روحی<br /> # عقوبت مومن و زوال مصونیت وی در اثر گناه و مخالفت با اوامر الهی<br /> # مشروط بودن مصونیت مومن از برخی بیماریها به اطاعت خداوند متعال <br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # ابتلائات مومنین به بیماریها در سنین بالاتر در ارتباط با بندگی چهل سال اول عمر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # تقدم اراده الهی بر عوامل و شرایط طبیعی و مادی دنیوی در مساله ابتلا و عقوبت اعمال<br /> # اثرگذاری امور معنوی بر امور و عوامل مادی و جسمی<br /> # حوزه تاثیر رفتار انسان و آثار آن در دنیا حتی در امور تکوینی<br /> # گستره علم امام و آگاهی ایشان به علم طب<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> * '''لیاقتی''':<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # چرخه سنی بالندگی و زوال انسان<br /> # ادوار عمر انسان بر اساس رشد و تکامل عقلی (انسان شناسی)<br /> # سی و سه سالگی، مرحله اوج نیروهای انسان به لحاظ ترکیب قدرت جسمانی و عقلانی<br /> # تحدید رشد فقهی تا سن سی و سه سالگی<br /> # چهل سالگی، پایان رشد و نقطه تحول عمر<br /> # چهل سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # چهل و یک سالگی، مرحله ورود به دوران نقص و سیر نزولی<br /> # پنجاه سالگی، آمادگی مرگ و ورود به مرحله جدایی از زندگی <br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> # غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375457 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-07T06:43:27Z <p>لیاقتی: /* نمایه های مرتبط با عنوان آخرت */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحقق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # ابتلائات روحی و جسمی متاثر از گناهان در سنین بالا از مصادیق بارز ارذل العمر <br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # نقش چهل سالگی مومن در دستیابی به برخی مصونیت‌های جسمی و روحی<br /> # عقوبت مومن و زوال مصونیت وی در اثر گناه و مخالفت با اوامر الهی<br /> # مشروط بودن مصونیت مومن از برخی بیماریها به اطاعت خداوند متعال <br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # ابتلائات مومنین به بیماریها در سنین بالاتر در ارتباط با بندگی چهل سال اول عمر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # تقدم اراده الهی بر عوامل و شرایط طبیعی و مادی دنیوی در مساله ابتلا و عقوبت اعمال<br /> # اثرگذاری امور معنوی بر امور و عوامل مادی و جسمی<br /> # حوزه تاثیر رفتار انسان و آثار آن در دنیا حتی در امور تکوینی<br /> # گستره علم امام و آگاهی ایشان به علم طب<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375455 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-07T06:42:51Z <p>لیاقتی: /* نمایه های مرتبط با عنوان آخرت */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحقق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # ابتلائات روحی و جسمی متاثر از گناهان در سنین بالا از مصادیق بارز ارذل العمر <br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # نقش چهل سالگی مومن در دستیابی به برخی مصونیت‌های جسمی و روحی<br /> # عقوبت مومن و زوال مصونیت وی در اثر گناه و مخالفت با اوامر الهی<br /> # مشروط بودن مصونیت مومن از برخی بیماریها به اطاعت خداوند متعال <br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # ابتلائات مومنین به بیماریها در سنین بالاتر در ارتباط با بندگی چهل سال اول عمر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # تقدم اراده الهی بر عوامل و شرایط طبیعی و مادی دنیوی در مساله ابتلا و عقوبت اعمال<br /> # اثرگذاری امور معنوی بر امور و عوامل مادی و جسمی<br /> # حوزه تاثیر رفتار انسان و آثار آن در دنیا حتی در امور تکوینی<br /> # گستره علم امام و آگاهی ایشان به علم طب<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375454 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-07T06:42:04Z <p>لیاقتی: /* نمایه های مرتبط با عنوان آخرت */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحقق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # ابتلائات روحی و جسمی متاثر از گناهان در سنین بالا از مصادیق بارز ارذل العمر <br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # نقش چهل سالگی مومن در دستیابی به برخی مصونیت‌های جسمی و روحی<br /> # عقوبت مومن و زوال مصونیت وی در اثر گناه و مخالفت با اوامر الهی<br /> # مشروط بودن مصونیت مومن از برخی بیماریها به اطاعت خداوند متعال <br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # ابتلائات مومنین به بیماریها در سنین بالاتر در ارتباط با بندگی چهل سال اول عمر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # تقدم اراده الهی بر عوامل و شرایط طبیعی و مادی دنیوی در مساله ابتلا و عقوبت اعمال<br /> # اثرگذاری امور معنوی بر امور و عوامل مادی و جسمی<br /> # حوزه تاثیر رفتار انسان و آثار آن در دنیا حتی در امور تکوینی<br /> # گستره علم امام و آگاهی ایشان به علم طب<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375453 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-07T06:41:35Z <p>لیاقتی: /* نمایه های غیرمرتبط */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحقق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # ابتلائات روحی و جسمی متاثر از گناهان در سنین بالا از مصادیق بارز ارذل العمر <br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # نقش چهل سالگی مومن در دستیابی به برخی مصونیت‌های جسمی و روحی<br /> # عقوبت مومن و زوال مصونیت وی در اثر گناه و مخالفت با اوامر الهی<br /> # مشروط بودن مصونیت مومن از برخی بیماریها به اطاعت خداوند متعال <br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # ابتلائات مومنین به بیماریها در سنین بالاتر در ارتباط با بندگی چهل سال اول عمر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # تقدم اراده الهی بر عوامل و شرایط طبیعی و مادی دنیوی در مساله ابتلا و عقوبت اعمال<br /> # اثرگذاری امور معنوی بر امور و عوامل مادی و جسمی<br /> # حوزه تاثیر رفتار انسان و آثار آن در دنیا حتی در امور تکوینی<br /> # گستره علم امام و آگاهی ایشان به علم طب<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375452 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-07T06:41:04Z <p>لیاقتی: /* جمع بندی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحقق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # ابتلائات روحی و جسمی متاثر از گناهان در سنین بالا از مصادیق بارز ارذل العمر <br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # نقش چهل سالگی مومن در دستیابی به برخی مصونیت‌های جسمی و روحی<br /> # عقوبت مومن و زوال مصونیت وی در اثر گناه و مخالفت با اوامر الهی<br /> # مشروط بودن مصونیت مومن از برخی بیماریها به اطاعت خداوند متعال <br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # ابتلائات مومنین به بیماریها در سنین بالاتر در ارتباط با بندگی چهل سال اول عمر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # تقدم اراده الهی بر عوامل و شرایط طبیعی و مادی دنیوی در مساله ابتلا و عقوبت اعمال<br /> # اثرگذاری امور معنوی بر امور و عوامل مادی و جسمی<br /> # حوزه تاثیر رفتار انسان و آثار آن در دنیا حتی در امور تکوینی<br /> # گستره علم امام و آگاهی ایشان به علم طب<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375451 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-07T06:40:42Z <p>لیاقتی: /* جمع بندی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحقق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # ابتلائات روحی و جسمی متاثر از گناهان در سنین بالا از مصادیق بارز ارذل العمر <br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # نقش چهل سالگی مومن در دستیابی به برخی مصونیت‌های جسمی و روحی<br /> # عقوبت مومن و زوال مصونیت وی در اثر گناه و مخالفت با اوامر الهی<br /> # مشروط بودن مصونیت مومن از برخی بیماریها به اطاعت خداوند متعال <br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # ابتلائات مومنین به بیماریها در سنین بالاتر در ارتباط با بندگی چهل سال اول عمر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # تقدم اراده الهی بر عوامل و شرایط طبیعی و مادی دنیوی در مساله ابتلا و عقوبت اعمال<br /> # اثرگذاری امور معنوی بر امور و عوامل مادی و جسمی<br /> # حوزه تاثیر رفتار انسان و آثار آن در دنیا حتی در امور تکوینی<br /> # گستره علم امام و آگاهی ایشان به علم طب<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375447 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-07T06:40:02Z <p>لیاقتی: /* جمع بندی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحقق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # ابتلائات روحی و جسمی متاثر از گناهان در سنین بالا از مصادیق بارز ارذل العمر <br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # نقش چهل سالگی مومن در دستیابی به برخی مصونیت‌های جسمی و روحی<br /> # عقوبت مومن و زوال مصونیت وی در اثر گناه و مخالفت با اوامر الهی<br /> # مشروط بودن مصونیت مومن از برخی بیماریها به اطاعت خداوند متعال <br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # ابتلائات مومنین به بیماریها در سنین بالاتر در ارتباط با بندگی چهل سال اول عمر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # تقدم اراده الهی بر عوامل و شرایط طبیعی و مادی دنیوی در مساله ابتلا و عقوبت اعمال<br /> # اثرگذاری امور معنوی بر امور و عوامل مادی و جسمی<br /> # حوزه تاثیر رفتار انسان و آثار آن در دنیا حتی در امور تکوینی<br /> # گستره علم امام و آگاهی ایشان به علم طب<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375445 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-07T06:39:26Z <p>لیاقتی: /* حدیث چهارم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحقق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # ابتلائات روحی و جسمی متاثر از گناهان در سنین بالا از مصادیق بارز ارذل العمر <br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # نقش چهل سالگی مومن در دستیابی به برخی مصونیت‌های جسمی و روحی<br /> # عقوبت مومن و زوال مصونیت وی در اثر گناه و مخالفت با اوامر الهی<br /> # مشروط بودن مصونیت مومن از برخی بیماریها به اطاعت خداوند متعال <br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # ابتلائات مومنین به بیماریها در سنین بالاتر در ارتباط با بندگی چهل سال اول عمر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # تقدم اراده الهی بر عوامل و شرایط طبیعی و مادی دنیوی در مساله ابتلا و عقوبت اعمال<br /> # اثرگذاری امور معنوی بر امور و عوامل مادی و جسمی<br /> # حوزه تاثیر رفتار انسان و آثار آن در دنیا حتی در امور تکوینی<br /> # گستره علم امام و آگاهی ایشان به علم طب<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375443 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-07T06:39:01Z <p>لیاقتی: /* جمع بندی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحقق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # ابتلائات روحی و جسمی متاثر از گناهان در سنین بالا از مصادیق بارز ارذل العمر <br /> <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # نقش چهل سالگی مومن در دستیابی به برخی مصونیت‌های جسمی و روحی<br /> # عقوبت مومن و زوال مصونیت وی در اثر گناه و مخالفت با اوامر الهی<br /> # مشروط بودن مصونیت مومن از برخی بیماریها به اطاعت خداوند متعال <br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # ابتلائات مومنین به بیماریها در سنین بالاتر در ارتباط با بندگی چهل سال اول عمر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # تقدم اراده الهی بر عوامل و شرایط طبیعی و مادی دنیوی در مساله ابتلا و عقوبت اعمال<br /> # اثرگذاری امور معنوی بر امور و عوامل مادی و جسمی<br /> # حوزه تاثیر رفتار انسان و آثار آن در دنیا حتی در امور تکوینی<br /> # گستره علم امام و آگاهی ایشان به علم طب<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375442 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-07T06:37:46Z <p>لیاقتی: /* حدیث ششم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحقق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # ابتلائات روحی و جسمی متاثر از گناهان در سنین بالا از مصادیق بارز ارذل العمر <br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # نقش چهل سالگی مومن در دستیابی به برخی مصونیت‌های جسمی و روحی<br /> # عقوبت مومن و زوال مصونیت وی در اثر گناه و مخالفت با اوامر الهی<br /> # مشروط بودن مصونیت مومن از برخی بیماریها به اطاعت خداوند متعال <br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # ابتلائات مومنین به بیماریها در سنین بالاتر در ارتباط با بندگی چهل سال اول عمر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # تقدم اراده الهی بر عوامل و شرایط طبیعی و مادی دنیوی در مساله ابتلا و عقوبت اعمال<br /> # اثرگذاری امور معنوی بر امور و عوامل مادی و جسمی<br /> # حوزه تاثیر رفتار انسان و آثار آن در دنیا حتی در امور تکوینی<br /> # گستره علم امام و آگاهی ایشان به علم طب<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375309 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-06T07:25:17Z <p>لیاقتی: /* نمایه های مرتبط با عنوان آخرت */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحقق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375308 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-06T07:24:53Z <p>لیاقتی: /* حدیث پنجم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # ارذل العمر علامت فرارسیدن مرگ و نزدیکی آن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تفسیر دیگر از ارذل العمر به معنای افول عقل و نقص تعقل در انسان <br /> # تعریف دیگری از ارذل العمر در قبال فرتوتی و ناتوانی جسمی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # امکان و تحق زوال قوه عقلانی در پیری <br /> # چرخه تکامل و افول عقل و بازگشت به عقل کودکانه<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # اثبات وجود عقل در کودکان<br /> # موید تفسیر عقل از شرایط عامه تکلیف به قوه تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> # وجود نقص عقلی، دلیل احتمالی عدم تعلق برخی احکام و خطابات به کهنسالان<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375299 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-06T07:04:40Z <p>لیاقتی: /* حدیث چهارم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375297 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-06T06:55:44Z <p>لیاقتی: /* نمایه های مرتبط با عنوان آخرت */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375296 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-06T06:55:07Z <p>لیاقتی: /* حدیث سوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # صد سالگی مصداق زمانی ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # ارذل العمر پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی وکهولت و فرتوتی انسان <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375286 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-06T06:40:47Z <p>لیاقتی: /* حدیث دوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است }}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سنین شصت تا هفتاد سالگی مقطع مهم در کارزار مرگ و زندگی <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # سنت حضور در نزد صاحب عزاء و تسلیت به بزرگ قوم<br /> <br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # فقراء زمینه امتحان مسلمین و آزمایش جامعه اسلامی <br /> # نقش هدایتگرانه امام در تصحیح بینش مردم در هر فرصتی <br /> # همراهی همیشگی زندگی با امتحانات و رنجها<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و ابتدا نکردن به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اعجاز علم امام و آگاهی ایشان به گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> <br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375264 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-06T05:48:12Z <p>لیاقتی: /* آیه سوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> ====انزابی====<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375263 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-06T05:37:53Z <p>لیاقتی: /* آیه دوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> ====انزابی====<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1375262 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-06-06T05:37:25Z <p>لیاقتی: /* نمایه های غیرمرتبط */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> ====انزابی====<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1373342 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-05-26T06:01:54Z <p>لیاقتی: /* حدیث اول */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # آمادگی برای مرگ با توجه به شناخت علائم پیری و ناتوانی<br /> <br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # تاثیر پیری بر جسم امام، دلیل بر رد غلو و خدا پنداری امام <br /> # عوارض جسمانی و نشانه های کهولت سن <br /> # انعکاس نشانه های پیری و ضعف در روایات <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیرصریح)''<br /> # تشابه ظاهری بدن امام امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی <br /> # عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> ====انزابی====<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1373199 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-05-25T06:00:54Z <p>لیاقتی: /* حدیث اول */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی'''<br /> <br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> '''نمایه فرعی'''<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> }}<br /> === جمع بندی ===<br /> نهایی نشده<br /> <br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> ====انزابی====<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1373194 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-05-25T05:36:46Z <p>لیاقتی: /* آیه سوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت جسم و رسیدن به کهنسالی<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر معکوس چرخه قوت و ضعف در حیات بلند مدت<br /> # رساندن انسان از کمال به نقص کهنسالی، نشانه قدرت مطلق الهی<br /> # مشابهت مرحله پیری بشر عادی در دنیا با حالات اوایل تولد<br /> # دعوت به تعقل و عبرت‌آموزی از ناتوانی سنین پیری<br /> # تضعیف تدریجی توان انسان با افزایش سن<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # واژگونی خلقت، حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # برخوردار نبودن همه انسانها از عمر بلند<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> ====انزابی====<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1373189 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-05-25T04:57:48Z <p>لیاقتی: /* آیه دوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> <br /> * '''انزابی''':<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> * '''لیاقتی''':<br /> # توجه به مراحل آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی دنیوی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی <br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آعازین خلقت انسان از خاک}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)'' <br /> # مرگ انسان در قبضه قدرت الهی <br /> # استدلال بر امکان بعث و تحقق معاد از طریق تفکر در مراحل آفرینش<br /> # اجل مسمی ایستگاه نهایی زندگی دنیوی انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # توجه دادن به علم وجدانی به مراحل آفرینش، بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # مشابهت مرحله آغازین بعث از قبور با مرحله آغازین خلقت انسان از خاک<br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # سیر تکوّن و مراحل تکاملی آفرینش انسان از خاک تا تولد<br /> # مراحل زندگی از زمان خروج انسان از رحم تا رسیدن به قدرت فکری و جسمی و در نهایت پیری و ضعف <br /> # دوره‌های رشد انسان از انعقاد نطفه تا پیری و فرارسیدن اجل <br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # تفسیر ارذل العمر به مرحله فقدان علم بعد از دانایی در سنین پیری<br /> <br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری و حکمت آن<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی دنیوی آدمی<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> ====انزابی====<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1373173 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-05-25T04:13:02Z <p>لیاقتی: /* نمایه‌های آیه */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> ====لیاقتی====<br /> # توجه به آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> ====انزابی====<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1370200 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-05-09T06:30:06Z <p>لیاقتی: /* آیه اول */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر}}<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> ====لیاقتی====<br /> # توجه به آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> ====انزابی====<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1370199 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-05-09T06:20:49Z <p>لیاقتی: /* آیه اول */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> {{متن رجال<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> | توضیحات تصویر = بحار الانوار<br /> | تصویر = IM009840.jpg<br /> | متن کتاب =<br /> * دیدگاه ها:<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> ====لیاقتی====<br /> # توجه به آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> ====انزابی====<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1370197 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-05-09T06:15:56Z <p>لیاقتی: /* آیه اول */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> '''نمایه اصلی:'''<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> '''نمایه فرعی:'''<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> ====لیاقتی====<br /> # توجه به آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> ====انزابی====<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D8%A7_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%8A%D9%86_%D8%A5%D9%84%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A8%D8%B9%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A7_%D9%88_%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1_%D8%A3%D8%B1%D8%B0%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1&diff=1370196 کاربر:لیاقتی/علامات الكبر و أن ما بين الستين إلى السبعين معترك المنايا و تفسير أرذل العمر 2026-05-09T06:14:28Z <p>لیاقتی: /* آیه اول */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 118<br /> <br /> ==آیه اول==<br /> {{متن قرآن|وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه70&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> | عنوان =نظرات اولیه<br /> * '''لیاقتی''':<br /> # نسبت دادن آفرینش و میراندن انسان به خدا<br /> # آزمایش برخی انسانها با مساله ارذل العمر<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> # مبتلا کردن انسانها به ارذل العمر نشان از اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند است<br /> * '''انزابی''':<br /> # انسان/ خلقت انسان/ مراحل خلقت/ ختم عمر دنیایی به موت<br /> # معاد/ موت/ موت انسان در پایان مدت عمر<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان/ مراحل پایانی عمر دنیوی/ فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> # انسان/ مراحل زندگی انسان / مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> # انسان/ مراحل زندگی/ تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> # توحید/ صفات فعلی/ علم و قدرت/ نمونه قدرت الهی/امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> <br /> #ختم عمر دنیایی به موت<br /> #موت انسان در پایان مدت عمر<br /> #فراموشی علوم تحصیل کرده<br /> #مراحل با ارزش و مراحل بی ارزش عمر انسان<br /> #تشابه مراحل اولیه با مراحل پایانی عمر انسان در علم نداشتن<br /> #امکان - احتمال بازپس گیری اندوخته های علمی انسان در مرحله پایانی عمر<br /> <br /> * '''فرقانی''':<br /> # خالقیت خدای متعال (خلقت انسان)<br /> # حتمیت مرگ انسان<br /> # قدرت خدا بر خلقت و مرگ<br /> # رابطه پیری با فراموشی (ضعف حافظه)<br /> # حکمت طول عمر (لکی لا یعلم بعد علم شیئا)<br /> # نقص دانش در پیری<br /> # تاکید بر علم و قدرت بی‌پایان الهی<br /> <br /> * '''واسطی''':<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # خلقت و وفات انسان به دست خداوند<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر<br /> # زوال علم در دوران پیری<br /> # علم و قدرت الهی بر تحولات انسان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه حیات از تولد تا مرگ<br /> # حکمت زوال قوای ذهنی در پیری<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> <br /> === جمع بندی ===<br /> ====نمایه های مرتبط با عنوان آخرت====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # آفرینش و مرگ انسان بدست خداوند متعال <br /> # خداوند متعال دریافت کننده حقیقی جانها <br /> # حتمی بودن مرگ برای همه انسانها<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # مرگ پایان زندگی <br /> <br /> ====نمایه های غیرمرتبط====<br /> ''نمایه های اصلی(صریح)''<br /> # بازگشت برخی انسانها در پایان زندگی به ارذل العمر<br /> # خدای متعال خالق انسان<br /> # حکمت زوال دانش و علم در پیری<br /> <br /> ''نمایه های فرعی(غیر صریح)''<br /> # عبرت‌آموزی از کهولت دیگران<br /> # ارذل العمر، فراموشی و جهل پیش از مرگ بعد از دانستن و تحصیل علم <br /> # ناپایداری دانش و توانایی بشر<br /> # اصالت داشتن علم و قدرت در خداوند متعال <br /> # آزمایش برخی انسانها با فراموشی دانسته ها (ارذل العمر)<br /> # امکان زوال علم در دوران پیری<br /> # تشابه مراحل ابتدایی عمر با مراحل پایانی آن در علم نداشتن<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ '''وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ''' لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً}}&lt;ref&gt;سوره حج، آیه5&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> ====لیاقتی====<br /> # توجه به آفرینش بهترین راه باور مرگ و حیات مجدد<br /> # صحیح بودن انتساب آفرینش همه انسانها از خاک<br /> # ترتیب مراحل خلقت انسان در بطن مادر<br /> # ادوار زندگی انسان در عالم دنیا<br /> # مرگ پایان مراحل زندگی انسانها<br /> # ابتلاء برخی انسانها به آزمایش ارذل العمر قبل از مرگ<br /> # عدم علم بعد از دانایی نتیجه ارذل العمر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/ اعتقاد به معاد و بعث/ راههای رفع شک از یقین به معاد/سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> # معرفت/ راه های معرفت/ راه های رفع شک/ توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> #سیر تکوّن و مراحل زندگی انسان<br /> #توجه و علم وجدانی به سیر مراحل زندگی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات معاد با دعوت به تفکر در مراحل خلقت انسان<br /> # مراحل ترتیبی و سیر تکاملی آفرینش انسان<br /> # خروج انسان از رحم و رسیدن به قدرت فکری و جسمی<br /> # قدرت الهی بر موت انسان<br /> # پیری، پست ترین دوران عمر<br /> # رابطه فراموشی و ضعف حافظه با پیری<br /> # تفاوت انسان‌ها در مردن در سن جوانی یا پیری<br /> # اشاره به مرگ به سبب قبض روح<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل خلقت انسان از خاک تا تولد<br /> # استدلال بر امکان بعث از طریق مراحل آفرینش<br /> # دوره‌های رشد انسان از طفولیت تا پیری<br /> # تقدیر الهی در مراحل جنینی<br /> # بازگشت برخی به ارذل العمر و فراموشی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نظام دقیق خلقت انسان<br /> # چرخه قوت و ضعف در زندگی آدمی<br /> # حکمت الهی در فراموشی پیری<br /> # تشبیه معاد به آفرینش نخستین<br /> <br /> ==== تفسیر (مربوط به آیه اول و دوم) ====<br /> *قال الطبرسي رحمه الله إِلى‏ أَرْذَلِ الْعُمُرِ أي أدون العمر و أوضعه أي يبقيه حتى يصير إلى حال الهرم و الخوف فيظهر النقصان في جوارحه و حواسه و عقله.<br /> *و روي عن علي ع أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ سَنَةً.<br /> *و روي مثل ذلك عن النبي ص و عن قتادة تسعون سنة. لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً أي ليرجع إلى حال الطفولية بنسيان ما كان علمه لأجل الكبر فكأنه لا يعلم شيئا مما كان عليه و قيل ليقل علمه بخلاف ما كان عليه في حال شبابه. &lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 119&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> '''توضیح (مربوط به آیه اول و دوم)''': به قرینه عبارت &lt;و منکم من یرد..&gt; و به استناد دلایل نقلی و عقلی دیگر این امر برگشت به پست ترین حالت عمر یعنی نسبت به تمام انسان ها و تمام اقسام علوم آنها عمومیت ندارد یعنی مربوط به علوم حصولی و مفهومی دنیوی است و در انسان معصوم و اولیاء الهی که علومشان وراثتی بوده و حقایق با جان آنها متحد شده است نه تنها این حالت پیش نمی آید بلکه ایشان تا آخرین لحظه عمر دنیوی شان در نهایت هوشیاری و حضور ذهن همچون قله رفیع علم که همواره از آن سیل حکمت و دانش سرازیر است می باشند- اولیاء‌الهی از شیعیان ایشان هم همانند ایشان هستند.<br /> <br /> ==آیه سوم==<br /> <br /> {{متن قرآن|وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ}}&lt;ref&gt;سوره یس، آیه68&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر معکوس روند جسمانی در حیات بلند مدت<br /> # همه انسانها از عمر بلند برخوردار نیستند (از شرطیه بودن جمله استفاده میشود)<br /> # توجه به افول توان جسمی انسان از نشانه های تعقل <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ طول عمر انسان/ سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> # معرفت/ تعقل/ دعوت به تعقّل/ توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> '''نمایه'''<br /> #سیرحیات جسمانی بشر عادی در دنیا به حالتی مشابه اوایل تولد<br /> #توجه به حالات آخر عمر انسان<br /> #توجه و تعقل در سیر نزولی سلامت جسم و عقل انسان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قدرت مطلق الهی در خلقت انسان و رساندن او از کمال به نقص پس از پیری<br /> # رابطه پیری با واژگونی و شکسته شدن انسان در خلقت (ضعف بدن)<br /> # دعوت به تفکر در دوران کهن سالی عمر انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازگشت خلقتی انسان در کهنسالی<br /> # تضعیف تدریجی با افزایش سن<br /> # عبرت‌آموزی از فرایند پیری<br /> # دعوت به تعقل درباره فرجام عمر طولانی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه قوت و ضعف در عمر آدمی<br /> # نشانه‌های قدرت الهی در تحولات جسمانی<br /> # حکمت ناتوانی در کهنسالی<br /> # آمادگی برای آخرت با درک محدودیت عمر<br /> <br /> == حدیث اول ==<br /> الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الصَّبَّاحِ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}<br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَلَمَّا مَرَرْنَا بِأُحُدٍ قَالَ تَرَى الثَّقْبَ الَّذِي فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَّا أَنَا فَلَسْتُ أَرَاهُ وَ عَلَامَةُ الْكِبَرِ ثَلَاثٌ كَلَالُ الْبَصَرِ وَ انْحِنَاءُ الظَّهْرِ وَ رِقَّةُ الْقَدَمِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #استعداد موت با توجه به شناخت علائم پیری مانند ضعف چشم<br /> #عبرت دادن و تذکر و تربیت بر اساس حوادث و ظرافت های مکان و زمان<br /> #تاثیر پیری بر جسم امام (رد غلو و خدا پنداری در مورد امام)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/عمر دنیوی/ مراحل عمر دنیوی/ناتوانی های دوران پیری <br /> # معاد/موت/ آمادگی برای موت / ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> <br /> '''نمایه''' <br /> #ناتوانی های دوران پیری <br /> #ناتوانی های جسمانی ، عامل یادآوری مرگ و پایان عمر<br /> '''توضیح''' :این حدیث نمی تواند به عنوان نمونه و مصداق ارذل العمر باشد چون در خود آیه ارذل العمر را توضیح داده که (لکیلا یعلم بعد علم شیئاً)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نشانه‌های پیری<br /> # عوارض جسمانی کهولت سن<br /> # ضعف بینایی ناشی از پیری<br /> # توصیف شخصی عوارض پیری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کاهش دید (کلالُ البَصَر)<br /> # خمیدگی قامت (انحناءُ الظَّهر)<br /> # سستی/نازکی پا/قدم (رِقَّةُ القَدَم)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # تساوی امام با غیر امام در تحلیل قوای جسمانی ظاهری با ورود به دوران پیری<br /> # علم و اطلاع امام به وجود یک شیء خارجی از راهی غیر از مشاهده با چشم بصر<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> (سه چيز نشانه پيرى است)<br /> <br /> صباح آزادشده امام صادق (ع) گويد: در خدمت امام صادق عليه السّلام بودم از كنار كوه احد كه مي گذشتيم فرمود: شكافى را كه در كوه است مى‏ بينى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: اما من كه نمى ‏بينم و نشانه پيرى سه چيز است كم سوئى چشم و خميدگى پشت و ناتوانى پا &lt;ref&gt;الخصال / ترجمه فهرى، ج‏1، ص: 100&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث دوم ==<br /> معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنِ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ: مَاتَ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يَكُنْ حَضَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَجَاءَهُ قَوْمٌ فَلَمَّا جَلَسَ أَمْسَكَ الْقَوْمُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرَ فَكَانُوا فِي ذِكْرِ الْفُقَرَاءِ &lt;ref&gt;في المصدر: الفقر. و كذا في الفقرة الأخيرة. م..&lt;/ref&gt; وَ الْمَوْتِ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى السَّبْعِينَ مُعْتَرَكُ الْمَنَايَا&lt;ref&gt;المُعْتَرَك- [عرك‏]: زد و خورد: فرهنگ ابجدی، بستانی، فؤاد افرام- و المُعْتَرَكُ: موضع الحرب:مجمع البحرين، ج‏5، ص: 283- المَعْرَكَة و المُعْتَرَك:موضع القتال: أي موطن الشيطان و محلّه الذي يأوي إليه و يكثر منه، لما يجري فيه من الحرام و الكذب و الرّبا و الغصب:النهاية في غريب الحديث و الأثر، ج‏3، ص: 222&lt;/ref&gt; ثُمَّ قَالَ ع الْفُقَرَاءُ مِحَنُ الْإِسْلَامِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #حضور در نزد صاحب عزاء و ماتم (احتمالا امیرالمومنین صاحب عزا بودند چون میت از آل ابی طالب بوده)<br /> # سنت تسلیت به بزرگ قوم <br /> # هیبت امیرالمومنین علیه السلام <br /> # علم امام و اعجاز آن<br /> # تصحیح بینش مردم، زندگی همیشه با امتحانات و رنجها همراه است <br /> <br /> ====انزابی====<br /> # امامت / امامت خاصه/ امیرمؤمنان علیه السلام/ خصائص /هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> # امامت / امامت عامه / علم امام / علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان / ارذل العمر(پست ترین مرحله عمر) / بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان /مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> # انسان / ...../ امتحانات و آزمایش ها /فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''انسان / جامعه / آزمایش های جامعه/ فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> # توحید / نظام ربوبیت / تکامل انسان ها/ امتحانات و ابتلائات/ ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> # توحید / نظام ربوبیت / ابتلاء و آزمایش انسان ها/ ابتلاء با فقر دیگران<br /> # '''×(بیشتر بررسی شود)'''دین/ اسلام/ نظام اسلامی/ مشکلات نظام اسلامی/ فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> '''نمایه:''' <br /> <br /> #هیبت و جلالت امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #علم و اطلاع از فضاهایی که در آن حضور ظاهری جسمانی ندارند<br /> #بیان مصداقی برای ارذل العمر<br /> #مقطعی از عمر بشر که زمان کارزار مرگ و زندگی است (احتمال مرگ در این بازه زمانی)<br /> #فقر فقراء زمینه آزمایش امت اسلامی در چگونگی رسیدگی به آنها<br /> #فقراء‌ زمینه آزمایش مسلمانان (یا آزمایش اسلام و تدین مومنان/ یا آزمایش بخاطر اسلام افراد یعنی فقراء زمینه آزمایش مسلمانان در میزان عمل و اعتقاد به آموزه های اسلام است)<br /> #ابتلاء افراد و جامعه با فقراء<br /> #ابتلاء با فقر دیگران<br /> #فقراء‌محل امتحان نظام اسلامی (محن یا به معنای محل امتحان است یا به معنای مصدری یعنی امتحان کردن- اسم مکان مناسب تر است )<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزدیکی شصت تا هفتاد سالگی به مرگ<br /> # آزمایش مسلمانان با فقرا<br /> # پیش‌قدمی امام در امر به معروف و نهی از منکر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معنوی دهه هفتم عمر<br /> # مسئولیت‌پذیری دینی در قبال فقر<br /> # آداب و فضای مجالس یادبود<br /> # نقش هدایتگرانه و آموزشی امام<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم و آگاهی امام به امور پنهان(آگاهی از گفتگوهای دیگران برغم عدم حضور در میان آنان)<br /> # آداب حضور در محضر امام (سکوت و عدم ابتدا به کلام قبل از سخن گفتن امام)<br /> # اشاره امام به محدوده سنین کارزار مرگ و زندگی، حاکی از مرگ میت مورد نظر در همان محدوده و در حال نیازمندی است<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> محمّد بن عبد الحميد از قول شخصى كه اين حديث را برايش نقل نموده، گويد: مردى از خاندان ابو طالب مرده بود، علىّ عليه السّلام در مراسم او حضور نداشت، وقتى كه آمد، كسانى كه در آنجا بودند، در باره بينوايان و مرگ سخن مى‏ گفتند، با آمدن حضرت ابو الحسن چنان سكوتى بر مجلس حكمفرما شد كه گويا بر سر آنان پرنده ‏اى نشسته (و از ترس آنكه به پرواز در نيايد دم نمى‏ زدند) پس چون نشست، بدون اينكه شخصى سؤالى نموده باشد، سخن را اين گونه آغاز كرد: پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: ميان شصت تا هفتاد سالگى عمر بشر، ميدان‏ كارزار زندگى و مرگ است. آنگاه فرمود: نيازمندان وسيله آزمايش اسلامند.&lt;ref&gt;معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج‏2، ص: 430&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث سوم ==<br /> تفسير القمي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ مِائَةَ سَنَةٍ فَهِيَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> # صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ پست ترین مرحله عمر انسان/ مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # انسان/ حیات دنیوی انسان/ مراحل کمال و نقص تدریجی قوای جسمانی و روحانی انسان/ پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # معاد/ موت/ توجه دادن برای موت / توجه به خصوصیات ارذل العمر یادآور موت / بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> '''نمایه:'''<br /> # مصداق ارذل العمر (بطور غالبی نه عام و فراگیر)<br /> # پست ترین مرحله مادی و معنوی حیات دنیوی انسان<br /> # بیان مصداق زمانی ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و فراگیر<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث چهارم ==<br /> الخصال <br /> <br /> {{متن حدیث|رُوِيَ أَنَّهُ إِذَا بَلَغَ الْمِائَةَ فَذَلِكَ أَرْذَلُ الْعُمُرِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #صد سالگی از مصادیق ارذل العمر (تعیین بازه ارذل العمر)<br /> # صد سالگی مرحله قطعی افول جسمانی انسان <br /> ====انزابی====<br /> همان نمایه های حدیث قبل<br /> #بیان مصداق ارذل العمر بطور غالبی نه مطلق و کلی<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارذل العمر بودن صد سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پست‌ترین دوره زندگی<br /> # کهولت و فرتوتی در صد سالگی<br /> # کاهش توانمندی‌ها در پیری مفرط<br /> <br /> == حدیث پنجم ==<br /> {{متن حدیث|وَ رُوِيَ أَنَّ أَرْذَلَ الْعُمُرِ أَنْ يَكُونَ عَقْلُهُ عَقْلَ ابْنِ سَبْعِ سِنِينَ.}} &lt;ref&gt;في المصدر: عقل سبع سنين. م.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> #مراد از ارذل العمر افول روحی انسان هم هست یعنی نقص عقل<br /> #اثبات وجود عقل در کودکان <br /> #شاید مراد از عقل در شرایط عامه تکلیف را هم به نوعی تفسیر کند یعنی تعقل نه صرفا وجود عقل<br /> #شاید عدم تعلق برخی خطابات به کسانی که در پیری نقص عقلی پیدا میکنند را ثابت کند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان / مراحل عمر انسان /تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> # معرفت/ قوای شناختی/ عقل/ کمال و نقص عقل/ امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> # معرفت/ علم/ ناپایداری علوم حصولی و مفهومی/ امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> # معاد/ موت/ علائم موت - عوامل عبرت آموز جهت آمادگی برای موت/ از دست رفتن کمال و داشته های قوای ادراکی / توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> <br /> #تفسیر و بیان دیگری از مرحله (ارذل العمر) و( لا یعلم بعد علم شیئاً) مذکور در آیه<br /> #امکان برگشت عقل از اوج به حد کودکی <br /> #امکان فراموشی و برگشت دانش شخص به حد هفت سالگی (حد اولیه و رشد نیافته)<br /> #توجه دادن حالت برگشت عقل و اندوخته های مفهومی اش به حالت ابتدایی کودکی، به اینکه موت دارد فرا می رسد.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تعریف ارذل العمر<br /> # بازگشت به عقل کودکانه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # زوال قوه عقلانی در پیری<br /> # چرخه تکامل و افول عقل<br /> <br /> == حدیث ششم ==<br /> تحف العقول <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع أَنَّهُ قَالَ يَوْماً إِنَّ أَكْلَ الْبِطِّيخِ يُورِثُ الْجُذَامَ فَقِيلَ لَهُ أَ لَيْسَ قَدْ أَمِنَ الْمُؤْمِنُ إِذَا أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ سَنَةً مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ إِذَا خَالَفَ الْمُؤْمِنُ مَا أُمِرَ بِهِ مِمَّنْ آمَنَهُ لَمْ يَأْمَنْ أَنْ تُصِيبَهُ عُقُوبَةُ الْخِلَافِ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #بندگی چهل سال اول عمر، علت عدم ابتلای برخی مومنین به بیماریها در سنین بالاتر<br /> # جنون را مصداق ارذل العمر دانسته و علت ابتلا در سنین بالا هم اثر برخی معاصی است<br /> #تبیین حوزه اختیار انسان و آثار آن حتی در برخی امور تکوینی<br /> #اثرگذاری امور معنوی بر امور مادی و جسمی <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ عوامل بیماری جسم / نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> # انسان/ جسم/ سلامت و بیماری جسم/ ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> # &lt;u&gt;انسان یا دین&lt;/u&gt; /ایمان و کفر/ ثواب و عقاب اعمال/ عقوبت اعمال در دنیا/ برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> # توحید/ صفات الهی/ قضا و قدر الهی/ تحقق حتمی اموری که مشمول قضای قطعی شده اند/ عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #نقش برخی خوراکی ها در بروز بیماری (نه مطلق بلکه این عاملیت مشروط است به عدم مراقبت و بهداشت و همچنین تخلف از اوامر الهی)<br /> #ایمنی بیشتر بدن بعد از چهل سالگی<br /> #برخی بیماری ها عقوبت تخلف و عصیان خداوند<br /> #عدم مانعیت عوامل و شرایط طبیعی و مادی در مقابل ابتلای به عقوبت الهی در اثر تخلف (در دنیا)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارتباط هندوانه با بیماری جذام<br /> # مصونیت مؤمن از جنون، جذام و برص پس از چهل سالگی<br /> # مشروط بودن مصونیت به اطاعت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تغذیه و سلامت در آموزه‌های دینی<br /> # عقوبت مخالفت با اوامر الهی<br /> # آثار وضعی نافرمانی (مانند زوال مصونیت)<br /> # نقش چهل سالگی در دستیابی به برخی مصونیت‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # گستره علم امام (آگاهی به علم طب)<br /> # رابطه فواید و مضرات خوراکی ها با ارتکاب یا عدم ارتکاب گناهان<br /> <br /> ===ترجمه فارسی حدیث===<br /> روزى امام هادی علیه السلام فرمودند: «بطيخ» (كه بمعناى: خربزه، كدو، هندوانه و خيار آمده و معلوم نيست اينجا مراد كدام است) باعث خوره است. يكى گفت: مگر مؤمن پس از چهل سالگى از ديوانگى و خوره و پيسى در امان نيست؟ فرمود: چرا ولى مؤمن هم اگر از دستور آن (خدائى) كه ايمنش داشته تخلف كند از كيفر خلاف در امان نيست.&lt;ref&gt;تحف العقول / ترجمه جنتى، متن، ص: 773<br /> &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث هفتم ==<br /> تفسير العياشي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا بَلَغَ الْعَبْدُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ سَنَةً فَقَدْ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَدِ انْتَهَى مُنْتَهَاهُ وَ إِذَا بَلَغَ إِحْدَى وَ أَرْبَعِينَ فَهُوَ فِي النُّقْصَانِ وَ يَنْبَغِي لِصَاحِبِ الْخَمْسِينَ أَنْ يَكُونَ كَمَنْ هُوَ فِي النَّزْعِ.}} &lt;ref&gt; بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 120&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> ====لیاقتی ====<br /> #ادوار عمر انسان بر اساس رشد عقلی (انسان شناسی)<br /> #چهل و یک سالگی افول انسان (حرکت به سمت ارذل العمر )<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/ اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> # انسان/ عمر انسان/ مراحل عمر انسان/مرحله نهایی رشد انسان/ آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> # معاد/ موت/ علائم موت در وجود انسان/ 50 سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> # معاد/ موت/ آمادگی برای موت/ غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #اوج رشد و صعود و سپس نقصان و تنزل جسمی انسان (مراحل سنی)<br /> #آغاز سیر نزولی و افول رشد انسان <br /> #پنجاه سالگی، آستانه حلول موت (اعلام آماده باش مرگ)<br /> #غفلت زدایی ازتوجه به موت با آغاز افول رشد انسان<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مراحل سنی حیات انسان<br /> # اوج قدرت در سی و سه سالگی<br /> # پایان رشد در چهل سالگی<br /> # آغاز نقصان از چهل و یک سالگی<br /> # آمادگی برای مرگ در پنجاه سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چرخه بالندگی و زوال انسان<br /> # چهل سالگی به عنوان نقطه تحول عمر<br /> # ضرورت هماهنگی سبک زندگی با مراحل سنی<br /> # اهمیت نگرش واقع‌بینانه به گذر عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مراحل سنی رشد و تکامل انسان<br /> # 33 سالگی، مرحله اوج و بلوغ کامل نیروهای انسان (به لحاظ قدرت جسمانی و عقلانی)<br /> # 40 سالگی، نهایت کمال و اوج تکامل انسان<br /> # 41 سالگی، مرحله ورود به دوران نقص<br /> # 50 سالگی، ورود به مرحله جدایی از زندگی و آماده شدن برای مرگ<br /> # گستره علم امام (انسان شناسی)<br /> <br /> == حدیث هشتم ==<br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْلِمُ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # اثر نیت و تقدم آن بر عمل <br /> # عمل انسان و اثر آن در حال ضعف و پیری<br /> # جوانی و اثر بندگی مبتنی بر نشاط در طول زندگی<br /> # رحمت خاصه خداوند بر مومنین <br /> ====انزابی====<br /> # توحید/ صفات الهی/ فضل و رحمت خداوند بر مخلوقات و انسان/ فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> # عالَم/ مخلوقات/ فرشتگان / اصناف فرشتگان/ کاتبان اعمال/ کتابت اعمال توسط ملائکه /اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> # انسان یا .../ اعمال/ نیت عمل صالح/ کتابت عمل صالح حتی با نیت/ شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> '''نمایه ها:''' <br /> #فضل و رحمت الهی در ثبت اعمالی که مسلمان بخاطر ضعف و سالخوردگی (یا بیماری: در ادامه حدیث) توان انجام آن را ندارد.<br /> #اطاعت اوامر الهی در کتابت اعمال <br /> #شرط اسلام (المسلم اذا کان) در کتابت عمل صالح با نیت<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # استمرار ثواب اعمال در پیری<br /> # لطف الهی به مسلمان سالخورده<br /> # ثبت اعمال جوانی برای سالمند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارزش سرمایه‌گذاری معنوی در جوانی<br /> # جبران محدودیت‌های جسمی سالمندان<br /> # کرامت انسان در تمام مراحل حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت عبادت در سنین جوانی<br /> # سن جوانی ملاک ثبت اعمال در سن پیری<br /> # رحمت خدای متعال به مسلمان<br /> # اسلام سبب بهره مندی از رحمت الهی<br /> # اسلام تنها دین مورد پذیرش الهی<br /> # نقش ملائکه در ثبت اعمال انسان<br /> # نگاه ویژه اسلام به سالمند مسلمان<br /> <br /> ===متن کامل تر حدیث===<br /> <br /> دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ ع‏ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا ضَعُفَ مِنَ الْكِبَرِ يَأْمُرُ اللَّهُ الْمَلَكَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُ فِي حَالِهِ تِلْكَ مَا كَانَ يَعْمَلُ وَ هُوَ شَابٌّ نَشِيطٌ مُجْتَمِعٌ وَ مِثْلُ ذَلِكَ إِذَا مَرِضَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَكْتُبُ لَهُ فِي سُقْمِهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ فِي صِحَّتِهِ.&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏78، ص: 188 حدیث 45&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حدیث نهم ==<br /> نهج البلاغة <br /> <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعُمُرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً.}}<br /> <br /> ===نمایه های حدیث===<br /> <br /> ====لیاقتی ====<br /> # عذر پذیر بودن خداوند متعال نسبت به انسان<br /> # فرصت بیشتر پذیرش عذر از انسان تا شصت سالگی<br /> # صعوبت تغییر در انسان بعد از شصت سالگی <br /> ====انزابی====<br /> # &lt;u&gt;×انسان/ عمر انسان/ حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)&lt;/u&gt;<br /> # &lt;u&gt;×معاد/ موت/ آمادگی برای موت / مهلت امتثال اوامر الهی / 60 سال مهلت برای انجام وظایف...&lt;/u&gt;<br /> <br /> '''نمایه ها:'''<br /> #حکمت عمر (فرصت برای انجام اوامر الهی)<br /> #شصت سال مهلت برای انجام وظایف<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شصت سالگی سن اتمام حجت<br /> # عدم پذیرش عذر پس از شصت سالگی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مسئولیت پذیری در برابر عمر<br /> # کفایت مهلت الهی برای هدایت<br /> # لزوم اغتنام فرصت حیات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # مهمترین دوران زندگی انسان<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1370184 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-09T05:06:38Z <p>لیاقتی: /* لیاقتی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات) <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از ملک الموت دلیل بر گفتگو با ملائکة<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن چالش مهم فکری<br /> # قدرت و سلطه شگفت آور ملک الموت بر جانها <br /> # سلطه بر همه موجودات و مخلوقات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت مستقیم امام کاظم علیه السلام از نبی اکرم صل الله علیه و آله<br /> # برگزیده شدن جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل از بین فرشتگان توسط خداوند متعال<br /> # برتری چهار فرشته بر دیگر فرشتگان<br /> # سنت برگزیدن و اختیار چهارگانه توسط خداوند متعال <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن از چالش های مهم فکری<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بر اساس ماموریت الهی<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن چالش فکری مهم <br /> # ملک الموت کارگزار و مامور اصلی دریافت جانها <br /> # دریافت جانها بر اساسا دستورالعمل و فرمان الهی<br /> # اعطاء علم به فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # محک زدن دانش اصحاب توسط امام <br /> # نقد کردن معلومات اصحاب توسط امام <br /> # برشمردن گذر عمر بر اساس دفعات نفس کشیدن نه فقط گذشت روز و ساعت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات با مرگ امر قطعی و مسلم <br /> # فرار از مرگ رفتار قهری و غیرارادی عموم انسانها<br /> # زمان بندی مرگ بر اساس شمارش و حساب <br /> # نفس کشیدن، جزئی ترین لحظه رسیدن زمان مرگ<br /> # تخلف ناپذیری مرگ از زمان تعیین شده<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1370183 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-09T05:06:09Z <p>لیاقتی: /* حدیث هجدهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات) <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از ملک الموت دلیل بر گفتگو با ملائکة<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن چالش مهم فکری<br /> # قدرت و سلطه شگفت آور ملک الموت بر جانها <br /> # سلطه بر همه موجودات و مخلوقات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت مستقیم امام کاظم علیه السلام از نبی اکرم صل الله علیه و آله<br /> # برگزیده شدن جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل از بین فرشتگان توسط خداوند متعال<br /> # برتری چهار فرشته بر دیگر فرشتگان<br /> # سنت برگزیدن و اختیار چهارگانه توسط خداوند متعال <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن از چالش های مهم فکری<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بر اساس ماموریت الهی<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن چالش فکری مهم <br /> # ملک الموت کارگزار و مامور اصلی دریافت جانها <br /> # دریافت جانها بر اساسا دستورالعمل و فرمان الهی<br /> # اعطاء علم به فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # محک زدن دانش اصحاب توسط امام <br /> # نقد کردن معلومات اصحاب توسط امام <br /> # برشمردن گذر عمر بر اساس دفعات نفس کشیدن نه گذشت روز و ساعت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات با مرگ امر قطعی و مسلم <br /> # فرار از مرگ رفتار قهری و غیرارادی عموم انسانها<br /> # زمان بندی مرگ بر اساس شمارش و حساب <br /> # نفس کشیدن، جزئی ترین لحظه رسیدن زمان مرگ<br /> # تخلف ناپذیری مرگ از زمان تعیین شده<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1370181 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-09T04:58:08Z <p>لیاقتی: /* حدیث هفدهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات) <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از ملک الموت دلیل بر گفتگو با ملائکة<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن چالش مهم فکری<br /> # قدرت و سلطه شگفت آور ملک الموت بر جانها <br /> # سلطه بر همه موجودات و مخلوقات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت مستقیم امام کاظم علیه السلام از نبی اکرم صل الله علیه و آله<br /> # برگزیده شدن جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل از بین فرشتگان توسط خداوند متعال<br /> # برتری چهار فرشته بر دیگر فرشتگان<br /> # سنت برگزیدن و اختیار چهارگانه توسط خداوند متعال <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن از چالش های مهم فکری<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بر اساس ماموریت الهی<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن چالش فکری مهم <br /> # ملک الموت کارگزار و مامور اصلی دریافت جانها <br /> # دریافت جانها بر اساسا دستورالعمل و فرمان الهی<br /> # اعطاء علم به فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # محک زدن دانش اصحاب توسط امام <br /> # نقد کردن معلومات اصحاب توسط امام <br /> # برشمردن گذر عمر بر اساس دفعات نفس کشیدن نه گذشت روز و ساعت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1370176 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-09T04:47:35Z <p>لیاقتی: /* حدیث شانزدهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات) <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از ملک الموت دلیل بر گفتگو با ملائکة<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن چالش مهم فکری<br /> # قدرت و سلطه شگفت آور ملک الموت بر جانها <br /> # سلطه بر همه موجودات و مخلوقات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت مستقیم امام کاظم علیه السلام از نبی اکرم صل الله علیه و آله<br /> # برگزیده شدن جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل از بین فرشتگان توسط خداوند متعال<br /> # برتری چهار فرشته بر دیگر فرشتگان<br /> # سنت برگزیدن و اختیار چهارگانه توسط خداوند متعال <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن از چالش های مهم فکری<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بر اساس ماموریت الهی<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن چالش فکری مهم <br /> # ملک الموت کارگزار و مامور اصلی دریافت جانها <br /> # دریافت جانها بر اساسا دستورالعمل و فرمان الهی<br /> # اعطاء علم به فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1370173 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-09T04:36:21Z <p>لیاقتی: /* حدیث پانزدهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات) <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از ملک الموت دلیل بر گفتگو با ملائکة<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن چالش مهم فکری<br /> # قدرت و سلطه شگفت آور ملک الموت بر جانها <br /> # سلطه بر همه موجودات و مخلوقات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت مستقیم امام کاظم علیه السلام از نبی اکرم صل الله علیه و آله<br /> # برگزیده شدن جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل از بین فرشتگان توسط خداوند متعال<br /> # برتری چهار فرشته بر دیگر فرشتگان<br /> # سنت برگزیدن و اختیار چهارگانه توسط خداوند متعال <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن از چالش های مهم فکری<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بر اساس ماموریت الهی<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1369460 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-05T06:55:53Z <p>لیاقتی: /* حدیث چهاردهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات) <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از ملک الموت دلیل بر گفتگو با ملائکة<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن چالش مهم فکری<br /> # قدرت و سلطه شگفت آور ملک الموت بر جانها <br /> # سلطه بر همه موجودات و مخلوقات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت مستقیم امام کاظم علیه السلام از نبی اکرم صل الله علیه و آله<br /> # برگزیده شدن جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل از بین فرشتگان توسط خداوند متعال<br /> # برتری چهار فرشته بر دیگر فرشتگان<br /> # سنت برگزیدن و اختیار چهارگانه توسط خداوند متعال <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1369456 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-05T06:50:28Z <p>لیاقتی: /* حدیث سیزدهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات) <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از ملک الموت دلیل بر گفتگو با ملائکة<br /> # سوال از مرگ و جزئیات آن چالش مهم فکری<br /> # قدرت و سلطه شگفت آور ملک الموت بر جانها <br /> # سلطه بر همه موجودات و مخلوقات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1369455 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-05T06:50:18Z <p>لیاقتی: /* لیاقتی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات) <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1369440 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-05T06:30:23Z <p>لیاقتی: /* لیاقتی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات) <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1369438 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-05T06:29:36Z <p>لیاقتی: /* لیاقتی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات) <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1369435 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-05T06:26:56Z <p>لیاقتی: /* لیاقتی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات) <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1369433 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-05T06:26:25Z <p>لیاقتی: /* لیاقتی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات) <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1369429 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-05T06:25:40Z <p>لیاقتی: /* لیاقتی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم<br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات) <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1369427 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-05T06:24:50Z <p>لیاقتی: /* لیاقتی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1369424 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-05T06:20:25Z <p>لیاقتی: /* لیاقتی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصطیاد از روایات)<br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1369422 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-05T06:19:26Z <p>لیاقتی: /* حدیث دوازدهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # عرضه عقاید بر امام جهت تصحیح<br /> # قدرت و سلطه ملک الموت بر جانها <br /> # مسئولیت مستقیم دریافت جانها با ملک الموت <br /> # ملک الموت نام دیگر عزرائیل (عنوان عام با مصداق خاص)(اصیاد از روایات)<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1369409 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-05T06:00:02Z <p>لیاقتی: /* لیاقتی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه مذکور در روایات<br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D9%85%D9%84%D9%83_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%A3%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%88_%D8%A3%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%86%D8%B2%D8%B9%D9%87_%D9%84%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%AD&diff=1369408 کاربر:لیاقتی/ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح 2026-05-05T05:59:26Z <p>لیاقتی: /* حدیث یازدهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''[[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|درختواره بحث موت]]'''<br /> <br /> باب 5 /ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح<br /> <br /> ‏<br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 140<br /> <br /> ==آیه اول ==<br /> {{متن قرآن|وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ}}&lt;ref&gt;سوره أنعام، آیه‏61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> وَ هُوَ الْقاهِرُ أي المقتدر المستولي على عباده‏ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً أي ملائكة يحفظون أعمالكم و يحصونها عليكم‏ <br /> تَوَفَّتْهُ‏ أي تقبض روحه‏ رُسُلُنا يعني أعوان ملك الموت‏ وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ‏ لا يضيعون و لا يقصرون فيما أمروا به من ذلك‏ <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> و اوست كه بر بندگان خويش چيره است در حالى‏كه مافوق آنهاست و بر آنان احاطه دارد، و بر شما فرشتگانى مى‏ فرستد كه از بلاهاى ويرانگر نگاه تان دارند؛ تا آن‏گاه كه مرگ يكى از شما فرارسد، فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند و در اين كار كوتاهى نمى‏ كنند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 135&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تکوینی الهی در مساله مرگ<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ در قرار دادن فرشتگان و سپردن مسئولیت <br /> # قدرت الهی مسلط بر همه بندگان و مخلوقات چه ملائکه موکل مرگ و چه مومنانی که جان میدهند<br /> # قرار دادن اسباب در نظام خلقت و تکوین<br /> # توجه دادن به قدرت و اختیارات واسطه ها در نظام خلقت <br /> # حرکت تمامی اجزاء نظام هستی تحت اشراف و نظارت مستمر الهی<br /> # ملائکه کارگزاران امین دستگاه خلقت <br /> # مرگ امر وجودی حادث (آمدن مرگ و توفی آن توسط ملائکه)<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قدرت مطلق خداوند بر بندگان<br /> # فرستادن فرشتگان نگهبان<br /> # فرارسیدن مرگ برای انسان<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # دقت فرشتگان در انجام وظیفه<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراقبت دائمی الهی از انسان<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ نظام ربوبیت الهی/ خصائص نظام ربوبی/ قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #توحید/ نظام ربوبی/نظام ربوبی در تربیت انسان ها/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #عالَم/ فرشتگان/ خصائص فرشتگان/ امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قهر و غلبه و اشراف خداوند بر تمام عالَمیان و حالات و رفتار انسان ها<br /> #نظام ربوبی/ حفاظت از آسیب ها و حوادث توسط فرستادگان و ماموران الهی<br /> #توفی (قبض روح ) توسط ماموران الهی <br /> #امتثال امر ماموران الهی (فرشتگان) بدون کوتاهی<br /> <br /> ==آیه دوم==<br /> {{متن قرآن|حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ}}&lt;ref&gt;سوره اعراف، آیه 37&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا أي ملك الموت و أعوانه‏ يَتَوَفَّوْنَهُمْ‏ أي يقبضون أرواحهم و قيل معناه حتى إذا جاءتهم الملائكة لحشرهم يتوفونهم إلى النار يوم القيامة قالُوا ضَلُّوا عَنَّا أي ذهبوا عنا و افتقدناهم فلا يقدرون على الدفع عنا و بطلت عبادتنا إياهم.<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه==== <br /> ... تا اين‏كه وقتى فرستادگان ما (فرشتگان مرگ) به سراغشان مى ‏آيند كه جانشان را بستانند، مى‏ گويند: كجاست آنچه به ‏جاى خدا مى‏ خوانديد؟ مى ‏گويند: از دست ما گرفته‏ اند (اثرى از خدايى آنها نمى ‏بينيم) و آنان بر ضدّ خود گواهى مى ‏دهند كه كافر بوده‏ اند.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 154&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ولایت تشریعی الهی در مساله مرگ و سپردن مسئولیت به فرشتگان<br /> # سخن گفتن ملائکه با انسان در زمان مرگ (شاید قبل از جان سپردن)<br /> # سوال از انسان قبل از قرارگرفتن در قبر<br /> # سوال از رب و معبود چالش مهمترین سوال<br /> # مرگ نماد قدرت الهی در ابطال هر نوع احتجاجی برای ربوبیت غیرخدا<br /> # پاسخ کافران بمثابه شهادتشان بر کفر <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح کافران<br /> # بازخواست کافران هنگام مرگ<br /> # پرسش از معبودهای باطل<br /> # ناپدید شدن معبودهای باطل<br /> # اعتراف کافران به کفر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ندامت کافران هنگام مرگ<br /> # بطلان شرک و بت‌پرستی<br /> # درماندگی کافران در برابر مرگ<br /> # عجز معبودهای باطل<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ/ توفی (گرفتن تمام و کامل)<br /> #.../ملائکه(فرشتگان)/اصناف فرشتگان /فرشتگان مرگ/خصوصیات فرشتگان مرگ/فرستادگان خداوند جهت قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/عاملان قبض روح/ فرشتگان مرگ به عنوان فرستادگان خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/ سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح اصناف مردم ازنظر ایمان و کفر/کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/فرشتگان مرگ/سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #معاد/موت/قبض روح/احوال اصناف مردم به هنگام مرگ-سوال فرشتگان مرگ به هنگام قبض روح/ شهادت کافران بر علیه خودشان به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #توحید/باطل و غیر حقیقی بودن شرک و خدایان ساختگی /اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح فرشتگان مرگ بصورت توفی (گرفتن تمام و کامل<br /> #فرشتگان مرگ ، فرستادگان خداوند <br /> #سوال و جواب فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح<br /> #کیفیت قبض روح کافران و مشرکان<br /> #سوال فرشتگان مرگ از خدا و توحید <br /> #شهادت کافران بر علیه خودش به کفر، هنگام قبض روح، در برابر فرشتگان<br /> #اعتراف به عدم حضور خدایان ساختگی ، به هنگام مرگ برای کافران و مشرکان<br /> <br /> ==آیه سوم== <br /> {{متن قرآن|وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ}}&lt;ref&gt;سوره یونس، آیه 104&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> .... بلكه فقط خدايى را مى‏پرستم كه جان‏هايتان را مى ‏ستاند....&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 224&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # انحصار الوهیت و عبادت در خداوند متعال <br /> # ارتباط الوهیت با اعطاء حیات و ممات<br /> # توفی جانها فعل خداوند متعال <br /> # توفی جان همه انسانها منتهی به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عبادت خداوند<br /> # خداوند میراننده انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # توحید در عبادت<br /> # قدرت خداوند بر مرگ<br /> # انحصار میراندن به خداوند<br /> # بطلان عبادت غیرخدا<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #توحید/توحید در عبودیت/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #معاد/موت/قبض روح/عامل قبض روح/شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #معاد/موت/قبض روح/چگونگی اعتراف به توحید به هنگام قبض روح /شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> #توحید/شناخت خداوند/...شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند؛ فاعل اصلی توفی و قبض روح (قبض کننده اصلی)<br /> #رابطه قبض کننده اصلی ارواح با معبود بودن او<br /> #شناخته شده و قابل قبول بودن قبض کننده ارواح، نسبت به معبود بودن خداوند ، برای کسانی که شک در دین یا رسالت انبیاء دارند<br /> #شناخت شده بودن الله برای قبض ارواح به هنگام مرگ<br /> <br /> ==آیه چهارم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 28&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند در حالى ‏كه بر خود ستم كرده‏ اند...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد شرور<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح ستمکاران به خود<br /> # مرگ در حال ستم به خود<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام بد ظالمان<br /> # عاقبت گناهکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/قبض روح کنندگان/قبض روح اصناف مومن و کافر مردم/ نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #معاد/موت/کیفیت موت اصناف مومن و کافر/وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #توحید/شرک/آسیب های شرک/شرک، ظلم به نفس است <br /> #انسان/نفس (اخلاقی)/ظلم به نفس/شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/حالات افراد مومن و کافر به هنگام قبض روح/انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نسبت توفی و قبض روح کننده به فرشتگان در قبض روح مشرکان <br /> #وضعیت مرگ مشرکان سرسخت<br /> #شرک، ظلم به نفس است <br /> #ادامه آیه: انکار اولیه اعمال بد توسط مشرکان به هنگام حضور فرشتگان مرگ<br /> <br /> ==آیه پنجم==<br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ‏}}&lt;ref&gt;سوره نحل، آیه 32&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى‏كه از شرك و گناه پيراسته ‏اند. ...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 270&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ برای همه انسانهای حتی افراد نیکوسرشت<br /> # ملائکه، دریافت کنندگان جان و کارگزاران الهی<br /> # احوالات انسانها در لحظه جان دادن تابع اعمال آنها<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح پاکان توسط فرشتگان<br /> # مرگ در حال پاکی<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سرانجام نیک مؤمنان<br /> # پاداش پاکان و پرهیزکاران<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن و کافر/کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیان به هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/قبض روح/ فرشتگان مرگ/ نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:معاد/موت/قبض روح/ احوال مومن و کافر به هنگام قبض روح/احوال مومن به هنگام قبض روح/مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ افراد با تقوا<br /> #محتوای مکالمه فرشتگان مرگ با متقیا. به هنگام قبض روح<br /> #نوع برخورد فرشتگان مرگ با افراد به عنوان جزای اعتقادات و تقوایشان<br /> #ادامه آیه:مکالمه فرشتگان با متقیان به هنگام قبض روح<br /> <br /> ==آیه ششم==<br /> {{متن قرآن|قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ}}&lt;ref&gt;سوره سجده،آیه 11&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و قال الطبرسي رحمه الله في قوله تعالى‏ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ‏ أي وكل بقبض أرواحكم عن ابن عباس قال جعلت الدنيا بين يدي ملك الموت مثل جام يأخذ منها ما شاء إذا قضي عليه الموت من غير عناء و خطوته ما بين المشرق و المغرب و قيل إن له أعوانا كثيرة من ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب فعلى هذا المراد بملك الموت الجنس و يدل عليه قوله‏ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا و قوله‏ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> اى پيامبر، در پاسخ آنان بگو: شما در زمين ناپديد نمى‏ شويد، بلكه فرشته مرگ كه بر شما گماشته شده است، به هنگام مرگ، روح شما را كه حقيقت شماست به تمام و كمال از اندامتان مى ‏ستاند و سپس در روز رستاخيز به سوى پروردگارتان بازگردانده مى‏ شويد.&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 416&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملک الموت (عزرائیل) مامور اصلی دریافت کننده جانها <br /> # وجود ملک الموت برای هر انسانی<br /> # مسلم بودن مرگ و جان دادن برای هر فردی<br /> # دریافت جان انسانها و همه آنچه که مرتبط با آن است <br /> # عدم نبودن مرگ بلکه مرحله گذار و بازگشت به خداوند متعال <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> # وظیفه فرشته مرگ<br /> # بازگشت به خداوند پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # نظم الهی در فرایند مرگ<br /> # حیات پس از مرگ<br /> # حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح/قبض روح به صورت توفی<br /> #معاد/موت/قبض روح/نقش فرشتگان در قبض روح/فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #معاد/موت/مراحل موت و قبل و بعد از قبض روح/مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح به صورت توفی<br /> #فرشتگان مرگ، وکیل برای قبض روح<br /> #مرحله بعد از قبض روح، رجوع بسوی پروردگار<br /> <br /> ==آیه هفتم==<br /> {{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى‏ عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى‏ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى...}} &lt;ref&gt;سوره زمر، آیه 42&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفسیر===<br /> و أما إضافة التوفي إلى نفسه في قوله‏ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها فلأنه سبحانه خلق الموت و لا يقدر عليه أحد سواه.<br /> <br /> ====ترجمه فارسی آیه====<br /> خداست كه جان مردم را هنگام مرگشان به تمام و كمال مى ‏گيرد و جان كسانى را كه نمرده‏ اند، در وقت خوابشان مى‏ ستاند؛ پس آنهايى را كه حكم مرگ بر آنان گذرانده است، نگاه مى‏ دارد و ديگران را تا سرآمدى معيّن به بدن‏ها باز مى ‏فرستد...&lt;ref&gt;صفوی، محمدرضا، ترجمه قرآن بر اساس تفسیر المیزان، ص 463&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===نمایه های آیه===<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # خداوند متعال دریافت کننده جانها <br /> # دریافت جان در خواب توسط خداوند متعال <br /> # خواب نوعی مرگ با امکان بازگشت برای کسی که مرگش فرا نرسیده<br /> # مرگ یا اجل قطعی برای همه انسانها <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قبض روح هنگام مرگ<br /> # قبض روح در خواب<br /> # نگه‌داشتن روح مقرر به مرگ<br /> # بازگشت روح پس از خواب<br /> # تعیین اجل توسط خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شباهت خواب و مرگ<br /> # قدرت خداوند بر حیات و ممات<br /> # علم الهی به زمان مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح کنندگان/خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ موقعیت افراد هنگام قبض روح/مرگ به هنگام خواب<br /> #معاد/موت/فرق موت با خواب<br /> #معاد/موت/ فرق خواب با موت/عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خداوند، قبض روح کننده اصلی <br /> #مرگ به هنگام خواب<br /> #فرق موت با خواب<br /> #عدم موت برخی از افراد به هنگام خواب<br /> <br /> ==حدیث اول==<br /> الإحتجاج فِي خَبَرِ الزِّنْدِيقِ الْمُدَّعِي لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ <br /> {{متن حدیث|قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّى «1» قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ كَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ}}&lt;ref&gt;بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 141.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاسخ به ادعای تناقض قرآن<br /> # عظمت خداوند<br /> # فرشتگان پیام‌رسان<br /> # قبض روح نیکوکاران<br /> # قبض روح گناهکاران<br /> # فرشته مرگ و یاران<br /> # فرشتگان مجریان امر خدا<br /> # اسناد فعل فرشتگان به خدا<br /> # قبض روح به دست واسطه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # مراتب آفرینش<br /> # تأثیر اعمال بر مرگ<br /> # ضرورت واسطه‌ها<br /> # اراده مطلق خدا<br /> # ارتباط خدا با مخلوقات<br /> # انواع فرشتگان<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ و قبض شدن روح<br /> # قبض روح به واسطه ملک مخصوص<br /> # فرشتگان مطیع امر الهی<br /> # فرشتگان رحمت، مسئول قبض روح مومنین<br /> # فرشتگان عذاب مسئول قبض روح گنهکاران<br /> # فرشتگانی تحت امر ملک الموت جهت قبض روح انسان‌ها<br /> # اراده و قدرت مطلق الهی<br /> # علم امام به عالم غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ قبض کنندگان روح/ حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض کنندگان روح/ قبض روح مستقیم خداوند/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ صفات سلبی/ ارتباط مستقیم ذات خداوند با عوالم موجودات/ منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #توحید/ افعال الهی/ مجاری تحقق افعال/ فعل فرستادگان و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #توحید/ توحید افعالی/ فاعلیت فرتادگان و فرشتگان الهی/ تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #توحید/ توحید افعالی/ راه های تحقق افعال الهی/ گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ تفاوت قبض روح کنندگان به تفاوت ایمان و کفر/ تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / مامور اصلی قبض روح از فرشتگان/ عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح / قبض روح کنندگان/ قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح کنندگان/ سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که خدا بخواهد<br /> #توحید/ توحید افعالی/ مجاری تحقق فاعلیت خداوند/ افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #توحید/ توحید افعالی/ توحید افعالی در مقام تشریع (اختیار)/ عینیت فعل خداوند با فعل مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #توحید/ توحید افعالی/ کیفیت حفظ توحید افعالی در مقام تشریع توسط مخلوقات/ عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به شرط امین بودن آنها<br /> #حجت شناسی/ خصوصیات حجت الهی/ امین الله بودن/خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حل تناقض ظاهری توفی و قبض روح کنندگان در آیات قرآن<br /> #منزه و برتر بودن خداوند از اینکه خودش قبض روح بکند<br /> #فعل رسل و ملائکه همان فعل خداوند است چون به امر اوست<br /> #به امر الهی بودن قبض روح توسط رسل و ملائکه<br /> #تمام افعال رسل و ملائکه به امر الهی است<br /> #گزینش رسولان و فرستادگانی از فرشتگان و انسان ها<br /> #تفاوت ملائکه قبض روح کننده اهل طاعت با قبض روح اهل معصیت<br /> #قبض روح اهل طاعت توسط فرشتگان رحمت<br /> #قبض روح اهل معصیت توسط فرشتگان نقمت<br /> #کمک کاران فرشته مرگ در قبض روح از ملائکه رحمت و نقمت<br /> #عینیت فعل ملائکه با فعل فرشته مرگ و عینیت فعل فرشته مرگ با فعل خداوند<br /> #قبض روح و توفی انفس فعل خداوند است با دست فرشتگان<br /> #سپردن فعل قبض روح از سوی خداوند به هر فرشته ایی که بخواهد<br /> #افعال الهی در اعطا و منع و ثواب و عقاب با دست کسانی که او می خواهد محقق می شود.<br /> #عینیت فعل مخلوقات با فعل خداوند به جهت امین بودن آنها<br /> #خصوصیت امنای الهی و فنای افعالی آنها در عینیت فعلشان با فعل خداوند<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سبک تفسیری عرضه قرآن بر قرآن در کلام امیرالمومنین علیه السلام<br /> # سلسله مراتب و لحاظ شان هر فاعلی با فعلش در عالم اسباب و نظام خلقت <br /> # انتساب تشریفاتی فعل مخلوقات الهی به خداوند متعال بواسطه عمل به دستورات الهی <br /> # تصرفات هر مخلوق و سببی در نظام آفرینش به انتخاب و امر الهی <br /> # رسول و سفیر، عامل هر کاری در نظام تکوین و تشریع<br /> # ملک الموت کارگزار ویژه الهی جهت دریافت جانها <br /> # وجود دستیاران و کارگزارانی از فرشتگان برای ملک الموت <br /> # ملائکة رحمت و نقمت دو گروه از دستیاران ملک الموت در اخذ جانها<br /> # انتساب تشریفاتی فعل ملائکه به ملک الموت بواسطه عمل به دستورات وی<br /> # عصمت فرشتگان و عدم تخلفشان از اوامر و مشیت الهی<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> 2- فس، «2» تفسير القمي {{متن حدیث|أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن هِشَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ بِيَدِهِ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ لَا يَلْتَفِتُ يَمِيناً وَ لَا شِمَالًا مُقْبِلًا عَلَيْهِ ثَبُّهُ كَهَيْئَةِ الْحَزِينِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ مَشْغُولٌ فِي قَبْضِ الْأَرْوَاحِ فَقُلْتُ أَدْنِنِي مِنْهُ يَا جَبْرَئِيلُ لِأُكَلِّمَهُ فَأَدْنَانِي مِنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ أَ كُلُّ مَنْ مَاتَ أَوْ هُوَ مَيِّتٌ فِيمَا بَعْدُ أَنْتَ تَقْبِضُ رُوحَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ تَحْضُرُهُمْ بِنَفْسِكَ قَالَ نَعَمْ مَا الدُّنْيَا كُلُّهَا عِنْدِي فِيمَا سَخَّرَهَا اللَّهُ لِي وَ مَكَّنَنِي مِنْهَا إِلَّا كَدِرْهَمٍ فِي كَفِّ الرَّجُلِ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ يَشَاءُ وَ مَا مِنْ دَارٍ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَ أَدْخُلُهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ «3» وَ أَقُولُ إِذَا بَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ عَلَى مَيِّتِهِمْ لَا تَبْكُوا عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي إِلَيْكُمْ عَوْدَةً وَ عَوْدَةً حَتَّى لَا يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ كَفَى بِالْمَوْتِ طَامَّةً «4» يَا جَبْرَئِيلُ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ أَطَمُّ «5» وَ أَعْظَمُ مِنَ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث|===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # ظاهر فرشته مرگ<br /> # قبض روح همه انسان‌ها<br /> # کوچکی دنیا نزد فرشته مرگ<br /> # بازدید روزانه فرشته مرگ<br /> # پیام فرشته مرگ به سوگواران<br /> # مرگ مصیبت بزرگ<br /> # سختی پس از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حوادث معراج<br /> # قدرت فرشته مرگ<br /> # فراگیری مرگ<br /> # اندوه فرشته مرگ<br /> # هشدار درباره آخرت<br /> # جدی گرفتن مرگ<br /> # تکرار بازدید فرشته مرگ<br /> # آمادگی برای آخرت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # ملاقات پیامبر با ملک الموت در معراج<br /> # ملک الموت مامور قبض روح همه بندگان<br /> # احاطه ملک الموت بر همه دنیا و ما فیها<br /> # دقت ملک الموت در قبض روح و توجه تام بدان کار<br /> # مصیبت و سخت بودن مرگ<br /> # فزونی سختی و هراس وقایع پس از مرگ بر مرگ<br /> # حضور ملک الموت در هر خانه پنج مرتبه در هر روز<br /> # عظمت مقام پیامبر اسلام<br /> # امکان گفتگوی پیامبر با ملائکه (جبرئیل و ملک الموت)<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص/معراج/مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #نبوت/رابطه نبی با فرشتگان/امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر مردگان/ تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ /وسعت وجودی فرشته مرگ /کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #فرشتگان/ وسعت وجودی فرشتگان/میزان احاطه وجودی فرشتگان با دنیا/کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #معاد/موت/ امکان عروض موت در هر لحظه از شبانه روز /ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مشاهدات پیامبر ص در معراج<br /> #صورت مثالی فرشته مرگ<br /> #امکان ملاقات و مکالمه پیامبر ص با فرشتگان مقرب<br /> #تمام مردگان در محضر ملک الموت می باشند<br /> #کوچک و تحت تصرف بودن دنیا در دست ملک الموت<br /> #ورود ملک الموت به هر منزل روزانه پنج نوبت<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # روایت بلا واسطه امام صادق علیه السلام از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج توسط جبرئیل<br /> # همراهی جبرئیل با پیامبراکرم در شب معراج<br /> # ملاقات پیامبراکرم با ملک الموت در شب معراج <br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل و ملک الموت در معراج<br /> # توجه ویژه ملک الموت به انجام وظیفه <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی <br /> # انتساب دریافت همه جانها به ملک الموت<br /> # احوال دنیا و مخلوفات در تسخیر ملک الموت <br /> # نظارت و اشراف ملک الموت بر دریافت همه جانها <br /> # پنج مرتبه حضور روزانه ملک الموت در خانه هر فردی بعد از مرگش<br /> # هول انگیز بودن مرگ <br /> # هول انگیزتر بودن مراحل پس از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> 3- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِالْأَسَانِيدِ الثَّلَاثَةِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ فِي السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ رَجُلًا قَاعِداً رِجْلٌ لَهُ فِي الْمَشْرِقِ وَ رِجْلٌ «1» فِي الْمَغْرِبِ وَ بِيَدِهِ لَوْحٌ يَنْظُرُ فِيهِ وَ يُحَرِّكُ رَأْسَهُ فَقُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَنْ هَذَا فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 142<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار پیامبر با فرشته مرگ<br /> # فرشته مرگ در آسمان سوم<br /> # گستردگی جسم فرشته مرگ<br /> # لوح در دست فرشته مرگ<br /> # حرکت سر فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # وسعت قدرت فرشته مرگ<br /> # نظارت فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # حوادث معراج<br /> # ویژگی‌های موجودات آسمانی<br /> # احاطه فرشته مرگ بر عالم<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # قبض ارواح به واسطه ملک مخصوص<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # تسلط و احاطه ملک الموت بر همه عالم<br /> # بیان ویژگی‌های ملک الموت<br /> # دقت و توجه ملک الموت به قبض ارواح<br /> # مشاهده ملک الموت توسط پیامبر<br /> # اثبات سفر معراج <br /> # ثبت اجل هر فرد در لوح مخصوص<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #نبوت/نبی اکرم ص / معراج /از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #نبوت /نبی اکرم ص/معراج/ آسمان سوم /اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #فرشتگان/وسعت وجودی وعلمی فرشتگان نسبت برهمدیگر/احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ احاطه فرشته مرگ بر دنیا /وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از مشاهدات نبی اکرم ص در معراج، رؤیت وسعت وجودی ملک الموت<br /> #اخبار آسمان سوم در معراج <br /> #احاطه و اطلاع علمی جبرئیل از احوال سایر ملائکه<br /> #وسعت وجودی فرشته مرگ نسبت به دنیا<br /> ====لیاقتی====<br /> # سیر دادن پیامبراکرم در شب معراج<br /> # همراهی پیامبراکرم در شب معراج<br /> # حضور ملک الموت در آسمان سوم <br /> # تجلی ملک الموت به صورت یک کرد <br /> # غرب و شرق عالم تحت سلطه ملک الموت <br /> # دستورات الهی در قالب لوح نورانی<br /> # سخن گفتن پیامبراکرم با جبرئیل در معراج<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> 4- {{متن حدیث|ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَكِ الْمَوْتِ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي وَ ارْتِفَاعِي فِي عُلُوِّي لَأُذِيقَنَّكَ طَعْمَ الْمَوْتِ كَمَا أَذَقْتَ عِبَادِي}}.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ فرشته مرگ در قیامت<br /> # قسم خدا به عزت خود<br /> # چشاندن طعم مرگ به فرشته<br /> # مقایسه مرگ فرشته با انسان‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # عدالت الهی<br /> # فناپذیری همه مخلوقات<br /> # حکمت آفرینش مرگ<br /> # پایان کار همه موجودات<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت برای قبض ارواح بندگان<br /> # قبض روح ملک الموت توسط خدای متعال<br /> # مرگ همه مخلوقات حتی ملک الموت<br /> # روز قیامت روز قبض روح ملک الموت<br /> # علم غیب رسول خدا به عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/کیفیت ادراک موت توسط افراد/موت چشیدنی است <br /> #معاد/موت/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #توحید/اسمای حسنای الهی/منشأ حلول موت بر مخلوقات از ناحیه اسمای الهی /موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی<br /> #معاد/موت/ عامل مستقیم مرگ موجودات /میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/وجود واسطه مرگ مخلوقات/ شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #فراگیری موت برای همه مخلوقات حتی فرشته مرگ<br /> #موت چشیدنی است <br /> #موت تمام مخلوقات به جهت ظهور عزت و جلال الهی <br /> #میراندن فرشته مرگ بطور مستقیم از ناحیه خداوند سبحان<br /> #شاهد بر وجود فرشته مرگ به عنوان واسطه مرگ مخلوقات<br /> ====لیاقتی====<br /> # مخاطب قرارگرفتن ملک الموت در قیامت توسط خداوند متعال <br /> # چشیدن طعم مرگ توسط همه مخلوقات حتی ملک الموت <br /> # ملک الموت چشاننده مرگ به همه مخلوقات <br /> # خداوند متعال چشاننده مرگ به ملک الموت<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> 5- {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي ابْنُ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص مِثْلَهُ}}<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> 6- {{متن حدیث|يد، التوحيد الْقَطَّانُ عَنِ ابْنِ زَكَرِيَّا عَنِ ابْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدَانِيِّ فِي خَبَرِ مَنْ أَتَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع مُدَّعِياً لِلتَّنَاقُضِ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ع أَمَّا قَوْلُهُ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ «4» وَ قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ قَوْلُهُ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ وَ يُوَكِّلُ مِنْ خَلْقِهِ مَنْ يَشَاءُ بِمَا يَشَاءُ أَمَّا مَلَكُ الْمَوْتِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُوَكِّلُهُ بِخَاصَّتِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ يُوَكِّلُ رُسُلَهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ خَاصَّةً بِمَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الْمَلَائِكَةُ الَّذِينَ سَمَّاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَكَّلَهُمْ بِخَاصَّةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ إِنَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «5» يُدَبِّرُ الْأُمُورَ كَيْفَ يَشَاءُ <br /> <br /> وَ لَيْسَ كُلُّ الْعِلْمِ يَسْتَطِيعُ صَاحِبُ الْعِلْمِ أَنْ يُفَسِّرَهُ لِكُلِّ النَّاسِ لِأَنَّ مِنْهُمُ الْقَوِيَ‏ وَ الضَّعِيفَ وَ لِأَنَّ مِنْهُ مَا يُطَاقُ حَمْلُهُ وَ مِنْهُ مَا لَا يُطَاقُ حَمْلُهُ إِلَّا مَنْ يُسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ «1» حَمْلَهُ وَ أَعَانَهُ عَلَيْهِ مِنْ خَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ وَ أَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدَيْ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ مِنْ مَلَائِكَتِهِ وَ غَيْرِهِمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 143.<br /> <br /> أقول تمامه في كتاب القرآن.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رفع شبهه تناقض در قرآن<br /> # تدبیر خدا در نحوه مرگ<br /> # وظیفه خاص فرشته مرگ<br /> # انواع فرشتگان قبض روح<br /> # محدودیت فهم انسان‌ها<br /> # خدا مسئول اصلی مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب فرشتگان<br /> # نظام واسطه‌ها در آفرینش<br /> # اراده خدا در همه امور<br /> # لایه‌های معنایی قرآن<br /> # حکمت تفاوت در شیوه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات عدم وجود تناقض در قرآن<br /> # اراده و قدرت مطلق خدا<br /> # خدای متعال زنده کننده و میراننده<br /> # قبض روح مردمان به واسطه فرشته مرگ<br /> # عدم کوتاهی ملائکه در انجام فرامین الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #وحی/قرآن/ وجوه اعجاز قرآن/عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #توحید/ توحیدربوبی/ مشیت الهی/ تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است.<br /> #توحید/ توحید ربوبی/ نظام ربوبیت و تدبیر الهی/ واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست.<br /> #معاد/موت/فرشتگان مرگ/ ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #انسان/ علم و معرفت/ لزوم ظرفیت وقابلیت در دریافت علوم و معارف/ علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #انسان/ علم و معرفت/ مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #معاد/موت/ اعتقاد به مرگ/ ضرورت اعتقاد به مرگ/ حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم تناقض در قرآن کریم<br /> #تدبیر همه امور به دست مشیت الهی است<br /> #واسطه قراردادن و موکل قرار دادن موجودات برای هر کاری به دست مشیت خداست<br /> #ماموریت فرشته مرگ و سایر فرستادگان و فرشتگان مامور مرگ برای گروه های خاص از بندگان خدا<br /> #علمای صاحب علم نمی توانند علوم و معارف را برای همگان تفسیر بکنند <br /> #مراتب قوت و ضعف مردم در درک حقایق و معارف <br /> #حداقل کفایت علم به مرگ:خداوند می میراند و زنده میکند، توسط فرشتگان و سایر مخلوقاتش<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # تلاش مخالفان در نقد قرآن<br /> # ادعای تناقض در آیات قرآن از شبهات قدیمی <br /> # اختلاف در مامور دریافت کننده جان بر اساس ظواهر آیات<br /> # تدبیر عالم بدست خداوند متعال <br /> # توکیل و تفویض برخی از امور از سوی خداوند متعال به مخلوفات <br /> # مامور شدن ملک الموت جهت دریافت جانهای مخصوص طبق دستور خاص <br /> # رسالت خاص برخی از ملائکه در دریافت برخی جانها<br /> # تقسیم ملائکه به حسب ماموریتشان در دریافت جانها<br /> # ماموریت دادن به ملائکه در دریافت جانها، نمونه ای از تدبیر الهی<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|شي، تفسير العياشي عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ قَالَ هُوَ الَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ.}}<br /> <br /> ===تمام حدیث===<br /> عَنْ حُمْرَانَ‌ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌) ، قَالَ‌:<br /> سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ‌: ثُمَّ قَضىٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ‌ . قَالَ‌: «اَلْمُسَمَّى مَا سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ‌، وَ هُوَ اَلَّذِي قَالَ اَللَّهُ‌: فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ‌ وَ هُوَ اَلَّذِي سُمِّيَ لِمَلَكِ اَلْمَوْتِ‌ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ ، وَ اَلْآخَرُ لَهُ فِيهِ اَلْمَشِيئَةُ‌، إِنْ شَاءَ قَدَّمَهُ‌، وَ إِنْ شَاءَ أَخَّرَهُ‌».&lt;ref&gt;البرهان في تفسير القرآن، جلد ۲، صفحه ۴۰۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترجمه: تفسير العيّاشی - به نقل از حمران، در گفتگو با امام صادق عليه السلام -: از ايشان در بارۀ اين سخن خداوند: «سپس اجلی مقرّر داشت، و اجل مسمّا، نزد اوست»، پرسيدم.\nفرمود: «اجل مُسمّا [يا محتوم]، اجلی است كه در آن شب (شب قدر) برای ملك الموت اسم برده می شود. اين، همان اجلی است كه خداوند فرموده است: «پس هر گاه اجلشان فرا رسد، نمی توانند [آن را] لحظه ای پس و پيش بيندازند» و اين، همان اجلی است كه در شب قدر برای مَلَك الموت اسم برده [و به او اعلام] می شود.\nاجل ديگر، اجلی است كه بستگی به مشيّت [خدا] دارد: اگر خواست، آن را پيش می اندازد و اگر خواست، به تأخيرش می افكند».<br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # زمان دقیق مرگ انسان‌ها<br /> # عدم تغییر زمان مرگ<br /> # تعیین مرگ‌ها در شب قدر<br /> # اجرای مرگ توسط فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت شب قدر<br /> # نقش فرشتگان در تقدیر<br /> # نظم دقیق آفرینش<br /> # ارتباط شب قدر با سرنوشت<br /> # حکمت تعیین اجل‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اثبات وجود ملک الموت<br /> # رابطه شب قدر و تقدیر مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #معاد/ موت/زمان مرگ/ دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ اعلام اجل (زمان مرگ) هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #.../ شب قدر/امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ مقدر برای افراد/ معنای «اجل مسمی» <br /> #معاد/ موت/ انواع مرگ/ اجل مسمی/ خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حتمی بودن اجل و مرگ<br /> #دقیق و غیرقابل تغییر بودن زمان مرگ هرکس <br /> #اعلام اجل هرکس در شب قدر برای فرشته مرگ<br /> #امور مورد تحقق در شب قدر<br /> #معنای «اجل مسمی» <br /> #خصوصیت و وجه تسمیه اجل مسمی<br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از زمان مرگ یکی از مهمترین و رایج ترین پرسشها در آیات و روایات<br /> # اعلام زمان مرگ انسانها (اجل مسمی) به ملک الموت <br /> # اعلام اجل مسمی در شب قدر <br /> # موعد اجل مسمی، بدون لحظه ای تقدیم و تاخیر<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|جع، جامع الأخبار قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ ع لِمَلَكِ الْمَوْتِ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي صُورَتَكَ الَّتِي تَقْبِضُ فِيهَا رُوحَ الْفَاجِرِ قَالَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ بَلَى قَالَ فَأَعْرِضْ عَنِّي فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَسْوَدَ قَائِمِ الشَّعْرِ مُنْتِنِ الرِّيحِ أَسْوَدِ الثِّيَابِ يَخْرُجُ مِنْ فِيهِ وَ مَنَاخِرِهِ لَهِيبُ النَّارِ وَ الدُّخَانُ فَغُشِيَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لَوْ لَمْ يَلْقَ الْفَاجِرُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا صُورَةَ وَجْهِكَ لَكَانَ حَسْبَهُ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست دیدن چهره فرشته مرگ<br /> # ظاهر وحشتناک فرشته مرگ<br /> # بیهوشی ابراهیم از دیدن فرشته مرگ<br /> # عذاب بدکاران با چهره فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت چهره فرشته مرگ برای نیکان و بدان<br /> # وحشت بدکاران هنگام مرگ<br /> # نمود عذاب الهی در لحظه مرگ<br /> # تأثیر اعمال بر چگونگی مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # امکان رویت فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # امکان گفتگو با فرشته مرگ توسط انبیا<br /> # اجابت درخواست حضرت ابراهیم توسط فرشته مرگ<br /> # تغییر چهره ملک الموت هنگام قبض روح شخص فاجر<br /> # عدم تحمل مشاهده ملک الموتی که مامور به قبض روح فاجر است توسط ابراهیم<br /> # نخستین عذاب فاجر هنگام قبض روح با دیدن ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/حالات افراد به هنگام مرگ/ خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #.../ فرشتگان/امکان رؤیت فرشته مرگ/ صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #معاد/ موت/ عذاب /عذاب های اولیه به هنگام مرگ/ صورت غضبناک فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدت عذاب شخص فاجر/ کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حالات خشم و رأفت فرشته مرگ<br /> #خشم فرشته مرگ برای شخص فاجر<br /> #عدم طاقت افرادحتی انبیاء برای مشاهده صوت غضبناک فرشته مرگ<br /> #درخواست و اصرار حضرت ابراهیم ع برای رویت صورت فرشته مرگ به هنگام غضب بر افراد<br /> #صورت فرشته مرگ به هنگام غضب<br /> #کفایت صورت غضبناک فرشته مرگ برای فاجر به جهت عذابی که مشاهده این صورت برایش دارد.<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # ملاقات و دیدن ملک الموت توسط ابراهیم خلیل در زمان حیات<br /> # سخن گفتن ابراهیم خلیل با ملک الموت در زمان حیات <br /> # دیدن ملک الموت یا فرشته مرگ در لحظه جان دادن توسط انسانها<br /> # تغییر صورت و چهره ملک الموت به اختیار خودش<br /> # مواجهه دفعی و یکباره با ملک الموت در حین مرگ <br /> # ملاقات با چهره کریه ملک الموت از جمله مجازاتهای سنگین لحظه جان دادن گنه کار <br /> # چهره ملک الموت در نهایت هولناکی و ترساندن<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|نهج، نهج البلاغة مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ ع ذَكَرَ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَلْ تُحِسُّ بِهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا أَمْ هَلْ تَرَاهُ إِذَا تَوَفَّى أَحَداً بَلْ كَيْفَ يَتَوَفَّى الْجَنِينَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَ يَلِجُ عَلَيْهِ مِنْ بَعْضِ جَوَارِحِهَا أَمِ الرُّوحُ أَجَابَتْهُ بِإِذْنِ رَبِّهَا أَمْ هُوَ سَاكِنٌ مَعَهُ فِي أَحْشَائِهَا كَيْفَ يَصِفُ إِلَهَهُ مَنْ يَعْجِزُ عَنْ صِفَةِ مَخْلُوقٍ مِثْلِهِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه ===<br /> آيا درك ميكنى و مى‌فهمى او را هرگاه (براى گرفتن جان) به منزلى داخل شود؟ يا او را مى‌بينى هر گاه جانى را مى‌ستاند؟ (نه!!) بلكه (شگفت در آنست كه) چگونه قبض روح مى‌نمايد بچّه‌اى را كه در شكم مادرش مى‌باشد؟ آيا از بعض اعضاء مادر بر او وارد ميشود؟ يا آنكه روح باذن و فرمان پروردگارش بسوى او مى‌رود؟ يا ملك الموت با آن بچه در اجزاء درونى مادر او ساكن است‌؟ چگونه (مى‌تواند) خداى خود را وصف كند كسيكه توانائى ندارد از اينكه مخلوقى (ملك الموت) را كه مانند خود است (از نيستى بوجود آمده) وصف نمايد؟ (پس چنانكه ملك الموت را كه مخلوقى از مخلوقات است جز بآثار نمى‌توان شناخت، بطريق اولى پى بكنه ذات حقّ تعالى كه منزّه از ادراك و خالق همۀ مخلوقات است نتوان برد ).<br /> <br /> &lt;ref&gt;ترجمه نهج البلاعه فیض الاسلام اصفهانی، خطبه 111&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناپیدا بودن فرشته مرگ<br /> # چگونگی قبض روح جنین<br /> # حضور فرشته مرگ نزد جنین<br /> # ناتوانی از توصیف مخلوق<br /> # ناتوانی از توصیف خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت دانش بشری<br /> # ماهیت غیرمادی فرشته مرگ<br /> # نحوه کار فرشته مرگ<br /> # عظمت خدا<br /> # عظمت مخلوقات الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت توسط انسان<br /> # عدم احساس حضور فرشته مرگ در منزل<br /> # نامرئی بودن فرشته مرگ برای انسان<br /> # محال بودن توصیف خداوند<br /> # چگونگی قبض روح جنین توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/امکان رؤیت محسوس فرشته مرگ/ محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ چگونگی قبض روح توسط فرشته مرگ/ چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #توحید/ توصیف خداوندسبحان/ عدم توانایی توصیف حقیقی خداوندسبحان<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #معرفت/ شناخت خدا/ عدم امکان شناخت و توصیف خدا/ مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #محسوس نبودن فرشته مرگ به هنگام ورود به منزل یا هنگام قبض روح<br /> #چگونگی ورود فرشته مرگ جهت قبض روح جنین<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی حداوندسبحان<br /> #عدم توانایی توصیف حقیقی فرشته مرگ <br /> #مخلوق بودن، علت عدم توانایی توصیف حقیقی مخلوقات دیگر<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # مرگ و جزئیات آن از مهمترین چالشهای فکری انسانها<br /> # رفت و آمد غیرمحسوس ملک الموت <br /> # دیده نشدن ملک الموت توسط انسانها (غیر از میت)<br /> # ابهام در چگونگی جان دادن جنین در بطن مادر <br /> # سه احتمال کیفیت جان دادن جنین (وارد شدن در بدن مادر و گرفتن روح - مطالبه جان و اجابت روح - هم خانه بودن با جنین تا لحظه جان دادن )<br /> # مشترک بودن ملک الموت با انسان در اصل مخلوق بودن و خصوصیات مرتبط با آن (مثلا خلق از عدم) <br /> # ناتوانی انسان از توصیف برخی مخلوقات به جهت عدم آگاهی <br /> # ناتوانی انسان از توصیف خدوند متعال به جهت عدم امکان آگاهی<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ مَا مِنْ أَهْلِ بَيْتِ شَعْرٍ وَ لَا وَبَرٍ إِلَّا وَ مَلَكُ الْمَوْتِ يَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ.}}<br /> <br /> بيان: لعل الأظهر مدر مكان وبر.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازدید پنج‌باره فرشته مرگ از همه خانه‌ها<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # نزدیکی مرگ به انسان<br /> # حضور دائمی فرشته مرگ<br /> # لزوم آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # بازدید فرشته مرگ پنج مرتبه از هر خانه در شبانه روز<br /> # قبض روح انسان‌ها توسط فرشته مرگ<br /> # اثبات حتمی بودن مرگ<br /> # علم امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ زمان مرگ/ احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ ماموریت فرشته مرگ جهت تذکر مرگ برای افراد/ جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ در هر لحظه/ تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> =====نمایه ها=====<br /> #احتمال مرگ برای هر کس، پنج بار در شبانه روز<br /> #جستجوی از هر خانه، پنج نوبت در روز توسط فرشته مرگ<br /> #تذکر به قریب الوقوع بودن مرگ برای افراد<br /> ====لیاقتی====<br /> # استثناء ناپذیری مرگ <br /> # بی پناهی در برابر مرگ<br /> # زیر نظر بودن فرد فرد اهل خانه از سوی ملک الموت <br /> # نظارت پنجگانه روزانه ملک الموت <br /> #<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> 11- {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لَحْظَةِ مَلَكِ‏ الْمَوْتِ قَالَ أَ مَا رَأَيْتَ النَّاسَ يَكُونُونَ جُلُوساً فَتَعْتَرِيهِمُ السَّكْتَةُ فَمَا يَتَكَلَّمُ أَحَدٌ مِنْهُمْ فَتِلْكَ لَحْظَةُ مَلَكِ الْمَوْتِ حَيْثُ يَلْحَظُهُمْ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 144<br /> <br /> ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر ابن علوان مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نگاه فرشته مرگ<br /> # نشانه حضور فرشته مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حضور نامحسوس فرشته مرگ<br /> # تأثیر فرشته مرگ بر انسان‌ها<br /> # ارتباط سکوت با فرشته مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # آثار فردی نگاه فرشته مرگ به انسان<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن مرگ/ چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #معاد/ موت/ زمان مرگ افراد/ عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #چگونگی وقوع موت در لحظه مرگ<br /> #عارض شدن ناگهانی و بی خبر مرگ بر افراد<br /> <br /> ====لیاقتی====<br /> # سوال از مرگ چالش فکری مهم <br /> # زیر نظر ملک الموت بودن احتمالا یکی از زمانهای پنجگانه <br /> # سکوت جمعی بدون دلیل یکی از مصادیق زیرنظر بودن از سوی ملک الموت <br /> # قدرت ملک الموت و سلطه وی جانها بر اساس جایگاه و وظایفش<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> 12- {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مَلَكِ الْمَوْتِ يُقَالُ: الْأَرْضُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْقَصْعَةِ يَمُدُّ يَدَهُ حَيْثُ يَشَاءُ فَقَالَ نَعَمْ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر زمین<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سهولت قبض روح<br /> # فراگیری قدرت فرشته مرگ<br /> # دسترسی به همه انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #اشراف و تسلط کامل فرشته مرگ بر زمین<br /> # علم امام به ماوراء<br /> # مرجعیت علمی اهل بیت {{عم}}<br /> # آسانی قبض روح برای ملک الموت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تسلط و احاطه فرشته مرگ بر تمام زمین و اهل آن<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه قَالَ الصَّادِقُ ع قِيلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ ع كَيْفَ تَقْبِضُ الْأَرْوَاحَ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَغْرِبِ وَ بَعْضُهَا فِي الْمَشْرِقِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَقَالَ أَدْعُوهَا فَتُجِيبُنِي قَالَ وَ قَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنَّ الدُّنْيَا بَيْنَ يَدَيَّ كَالْقَصْعَةِ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدِكُمْ يَتَنَاوَلُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ الدُّنْيَا عِنْدِي كَالدِّرْهَمِ فِي كَفِّ أَحَدِكُمْ يُقَلِّبُهُ كَيْفَ شَاءَ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تسلط فرشته مرگ بر دنیا<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فراخوانی و پاسخ ارواح<br /> # تشبیه دنیا به سکه<br /> # سهولت قبض ارواح<br /> # همزمانی قبض ارواح<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # کیفیت قبض ارواح پراکنده در عالم توسط ملک الموت، در زمان واحد<br /> # اشراف و دسترسی کامل فرشته مرگ به همه ارواح<br /> # اجابت ارواح به درخواست قبض روح از سوی فرشته مرگ<br /> # علم امام به ماوراء<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/فرشته مرگ/ وسعت وجودی و قدرت فرشته مرگ/احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #احاطه همزمان فرشته مرگ بر شرق و غرب عالَم<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> 14- {{متن حدیث|ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ أَرْبَعَةً اخْتَارَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ وَ مَلَكَ الْمَوْتِ ع.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برگزیدگان از میان فرشتگان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # چهار فرشته مقرب<br /> # گزینش الهی<br /> # جبرئیل و میکائیل<br /> # اسرافیل و فرشته مرگ (عزرائیل)<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان برگزیده الهی<br /> # ملک بودن میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت<br /> # ملک الموت از جمله فرشتگان برگزیده خدا<br /> # برتری و افضلیت میکائیل، جبرئیل، اسرافیل و ملک الموت بر سایر ملائکه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/افعال الهی/ مخلوقات منتخب الهی / چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چهار فرشته مقرّب الهی<br /> #فرشته مرگ از فرشتگان مقرب الهی<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ وَ قَدْ يَمُوتُ فِي السَّاعَةِ الْوَاحِدَةِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ مَا لَا يُحْصِيهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ يَبْعَثُهُمْ فِي حَوَائِجِهِمْ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَ يَتَوَفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَ مَا يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مَلَكِ الْمَوْتِ.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # یاوران فرشته مرگ<br /> # مراحل گرفتن جان انسان‌ها<br /> # تفسیر آیات مختلف قبض روح<br /> # نظام سلسله مراتبی قبض روح<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تشبیه فرشته مرگ به رئیس شرطه<br /> # مدیریت مرگ‌های همزمان<br /> # دریافت نهایی ارواح توسط خداوند<br /> # کارگزاران متعدد قبض روح<br /> <br /> ===فرقانی===<br /> # امام، مفسر واقعی قرآن<br /> # امام، عالم به بطون آیات قرآن<br /> # علم امام به قرآن<br /> # قرآن، منبع علم امام<br /> # علم امام به غیب<br /> # وجود کمک کارانی برای ملک الموت در امر قبض روح<br /> # سلسله مراتب قبض روح در جهان هستی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #معاد/ موت/ قبض روح مخلوقات/ توفی مخلوقات توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ اعوان و همیاران فرشته مرگ/ توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح افراد متعدد در مناطق مختلف توسط فرشته مرگ، با فرشتگان اعوان و همیار<br /> #فرشتگان زیردست و اعوان ملک الموت <br /> #توفی مردم توسط فرشتگان همیار فرشته مرگ<br /> #توفی فرشتگان همیار فرشته مرگ توسط خود فرشته مرگ<br /> #توفی فرشته مرگ توسط خداوندسبحان<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ مَوْلَى أَبَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ مَنْ يَقْبِضُ قَالَ لَا إِنَّمَا هِيَ صِكَاكٌ &lt;ref&gt;وزان بحار جمع الصك و هو الكتاب&lt;/ref&gt; تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ اقْبِضْ نَفْسَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ.}}<br /> <br /> ما، الأمالي للشيخ الطوسي الحسين بن إبراهيم القزويني عن محمد بن وهبان عن محمد بن أحمد بن زكريا عن الحسن بن فضال عن علي بن عقبة مثله.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناآگاهی فرشته مرگ از مأموریت‌های آینده<br /> # نزول فرمان مرگ از آسمان<br /> # دستور قبض روح با نام مشخص<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سلسله مراتب اجرای مرگ<br /> # فرمانبری فرشته مرگ<br /> # اختیارات محدود فرشته مرگ<br /> # تعیین زمان مرگ انسان‌ها<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محدود بودن علم فرشته مرگ<br /> # مامور بودن فرشته مرگ از سوی خدای متعال<br /> # عدم اختیار فرشته مرگ در انتخاب زمان قبض ارواح<br /> # تعیین زمان مرگ انسانها توسط خدای متعال و دستور به انجام آن توسط ملک الموت<br /> # دستور الهی به قبض روح با ذکر نام انسان و نام پدر او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/ علم فرشته مرگ به اسامی متوفیان/ عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/ چگونگی ابلاغ اسامی متوفیان به فرشته مرگ/ ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> #** توجه به حدیث هفتم که در شب قدر به فرشته مرگ ابلاغ می شود<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم علم قبلی فرشته مرگ به اسامی متوفیان<br /> #ابلاغ اسامی افراد مورد قبض موت بصورت کتاب برای فرشته مرگ<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمِيثَمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا قَالَ فَمَا هُوَ عِنْدَكَ قُلْتُ عَدَدُ الْأَيَّامِ قَالَ إِنَّ الْآبَاءَ وَ الْأُمَّهَاتِ يُحْصُونَ ذَلِكَ لَا وَ لَكِنَّهُ عَدَدُ الْأَنْفَاسِ.}}<br /> <br /> ===ترجمه===<br /> عبد الاعلى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: منظور از گفتار خداوند متعال كه مى‌فرمايد: (إِنَّمٰا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) چيست‌؟<br /> فرمود: نظر تو دربارۀ آن چيست‌؟<br /> گفتم: منظور شمار روزهاست.<br /> فرمود: بى‌ترديد كه پدران و مادران آن را مى‌شمارند، نه، بلكه منظور شمار نفس‌هاى عمر آنان است.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # شمارش نفس‌های انسان توسط خدا<br /> # تفسیر آیه ۸۴ سوره مریم<br /> # تفاوت شمارش الهی با شمارش بشری<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محدودیت عمر انسان<br /> # اهمیت لحظات زندگی<br /> # دقت حسابرسی الهی<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # محاسبه زمان عمر انسان با شمارش نفس‌های وی<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر<br /> # خدای متعال شمارنده‌ نفس‌های انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ایام عمر و شماره نفس مردم/ شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #معاد/ موت/ مدت عُمر/ مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شماره ایام عُمرتوسط افراد عادی ولی شماره نَفَس های افراد از جانب خداوند سبحان <br /> #مشخص بودن شماره نَفَس های عمر افراد<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ إِلَى قَوْلِهِ تَعْمَلُونَ قَالَ تَعُدُّ السِّنِينَ ثُمَّ تَعُدُّ الشُّهُورَ ثُمَّ تَعُدُّ الْأَيَّامَ ثُمَّ تَعُدُّ السَّاعَاتِ ثُمَّ يَعُدُّ النَّفَسَ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ.}}<br /> ب، قرب الإسناد ابن سعد عن الأزدي مِثْلَهُ.<br /> <br /> ===نمایه‌های حدیث===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # قطعیت ملاقات با مرگ<br /> # شمارش معکوس عمر<br /> # مراحل نزدیک شدن مرگ<br /> # تغییرناپذیری زمان اجل<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیهودگی فرار از مرگ<br /> # شمارش نفس‌های انسان<br /> # اهمیت آمادگی برای مرگ<br /> # ارزشمندی لحظات عمر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> # دقت در محاسبه زمان عمر انسان<br /> # عدم تاخیر یا تقدیم در ساعت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ فرار از مرگ/ عدم امکان فرار از مرگ <br /> #معاد/ موت/ معین بودن مقدار عمر افراد/ شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #معاد/موت/ معین و غیر قابل تغییر بودن لحظه مرگ افراد/ عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم امکان فرار از موت <br /> #شمارش سال و ماه و روز و ساعت و نَفَس هابرای موت افراد<br /> #عدم پیش و پس شدن لحظه موت افراد<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ملك الموت و أحواله و أعوانه و كيفية نزعه للروح]]</div> لیاقتی