امامت‌پدیا - مشارکت‌های کاربر [fa]

شقیق بن سلمه اسدی

2026-04-18T20:52:25Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شقیق بن سلمه اسدی | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شقیق بن سلمه اسدی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شقیق بن سلمه اسدی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه = ابو وائل اسدی
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌اسد]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت = [[۹۹ هجری]]
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
شقیق بن سلمه اسدی کنیه‌اش ابووداک از [[اصحاب امام علی|اصحاب]] و [[محبان واقعی امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود<ref>رجال طوسی، ص۴۵، ش۴.</ref>.
[[ابن اثیر]] می‌نویسد: کنیة شقیق [[ابو وائل اسدی]]، از جمله کسانی است که [[پیامبر خدا]]{{صل}} را [[درک]] کرد، اما از آن [[حضرت]] [[حدیثی]] نشنیده و از [[یاران]] [[عبدالله بن مسعود]] است.
[[ابن اثیر]] می‌افزاید: شقیق در سال ۹۹ [[هجری]] درگذشت، وی همواره در کلبه‌ای از [[نی]] (کپر) [[زندگی]] می‌کرد و مرکبش را نیز در آن نگه داری می‌کرد و هرگاه عازم [[جنگ]] می‌شد، کلبه را [[آتش]] می‌زد یا ویران می‌کرد و پس از بازگشت، دوباره آن را از نو می‌ساخت. وی در [[صفین]] نیز در رکاب [[حضرت علی]] {{ع}} حاضر بود<ref>اسد الغابه، ج۳، ص۳.</ref>.
[[ابن حجر]] [[کنیه]] شقیق را [[ابو وائل]] ذکر کرده و می‌نویسد: وی [[پیامبر خدا]] {{صل}} را [[درک]] کرد، اما [[حضرت]] را ندیده و از بسیاری از [[اصحاب پیامبر]] از جمله از [[ابوبکر]]، [[عمر]]، [[عثمان]]، [[حضرت علی]]{{ع}}، [[معاذ بن جبل]]، [[حذیفه]]، [[ابن مسعود]] و... [[روایت]] [[نقل]] کرده است. او به [[حضرت علی]]{{ع}} علاقه بسیار داشت، لذا وقتی به او گفته شد: آیا [[علی]] را بیشتر [[دوست]] می‌داری یا [[عثمان]] را؟ در پاسخ گفت: [[علی]] نزد من محبوب‌تر از [[عثمان]] است<ref>ر.ک: تهذیب التهذیب، ج۳، ص۶۴۹.</ref>.
[[ابن حجر]]، [[وفات]] شقیق را به [[نقل]] [[خلیفة بن خیاط]]، [[سال]] ۸۲ [[هجری]] در زمان [[حجاج بن یوسف ثقفی]] و به [[نقل]] [[واقدی]] به سال ۹۹ [[هجری]] در زمان [[عمر بن عبدالعزیز]] می‌داند<ref>ر.ک: تهذیب التهذیب، ج۳، ص۶۴۹.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۳۳-۷۳۴.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌اسد]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شمر بن ابرهه

2026-04-18T20:51:27Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شمر بن ابرهه | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شمر بن ابرهه
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شمر بن ابرهه بن صباح حمیری
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله =
| از تیره =
| پدر = [[ابرهة بن صباح حبشی حمیری]]
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
او مردی [[شجاع]] و از [[سواره‌ نظام]] [[صفین]] بود، [[نصر بن مزاحم]] از [[زهری]] [[نقل]] می‌کند: «شمر بن ابرهه بن صباح حمیری»، در ابتدای [[جنگ صفین]] از [[یاران]] [[معاویه]] بود، اما در یکی از روزهای [[صفین]] وی در میان گروهی از [[قاریان]] [[شام]] از [[سپاه معاویه]] جدا شد و به [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} ملحق گردید و این اتفاق بازوی [[معاویه]] و [[عمروعاص]] را در [[جنگ صفین]] [[شکست]]<ref>وقعة صفین، ص۲۲۲.</ref>. و او در رکاب [[حضرت علی]]{{ع}} با [[شامیان]] جنگید و در یکی از روزهای سخت [[جنگ صفین]] که از هر دو [[سپاه]] نیروهای بسیاری کشته شدند [[شمر بن ابرهه]] نیز به [[شهادت]] رسید<ref>وقعة صفین، ص۳۶۹.</ref>.

[[عمروعاص]] پس از این اتفاق، [[سخن]] به [[حق]] گفت و [[معاویه]] را ملامت کرد که تو می‌خواهی با شخصیتی مثل [[علی]] بجنگی که [[قرابت]] و نزدیکی‌اش با [[پیامبر]]{{صل}} بسیار نزدیک و از [[سابقین در اسلام]] است و هیچ‌کسی مثل او نیست، و [[شجاعت]] و [[رشادت]] او بی‌نظیر است و با [[اصحاب]] و [[یاران حضرت محمد]]{{صل}} به [[جنگ]] تو آمده و بسیاری از سواران عصر [[رسول الله]]{{صل}} و اشراف و بزرگان [[صدر اسلام]] در رکاب او هستند و در دل‌های سربازان تو اثر گذارند<ref>به مناسبت دو بیت از اشعاری که عمروعاص در مدح امیرالمؤمنین{{ع}} سروده است را ملاحظه نمایید. {{عربی|«على الدر والذهب المصفى وباقي الناس كلهم تراب هو النبا العظيم وفلك نوح وباب الله وانقطع الخطاب»}} علی آن گوهر یگانه و طلای خالص است و باقی مردمان همگی خاکند. او پیام بزرگ خداوند و کشتی نوح است؛ او راه رسیدن به خدا و پایان کلام و خطاب است. الصراط المستقیم، باب الثامن، ص۲۵۹.</ref>.

سپس [[عمروعاص]] گفت: ای [[معاویه]]! اگر می‌خواهی [[شکست]] نخوری و نابود نشوی، هر چه زودتر سران [[سپاه]] خود را جمع کن و آنها را با [[سخنرانی]] و [[تشویق]] دلگرم کن تا به [[جنگ]] ادامه دهند. [[معاویه]] به توصیه [[عمروعاص]] این کار را کرد و بزرگان [[اهل شام]] را گردآورد و آنها را با [[سخنرانی]] و [[تشویق]] به [[جنگ]]، آماده [[کارزار]] نمود<ref>ر. ک: وقعه صفین، ص۲۲۲-۲۲۴.</ref>.

[[شمر بن ابرهه]] همواره مورد [[وثوق]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} بود و [[حضرت]] او را یکی از [[شاهدان]] وصیت‌نامه خود در مورد [[صدقات]] قرار داد<ref>ر. ک: الکافی، ج۶، ص۵۱، کتاب الوصیا، قسمتی از حدیث ۶.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۳۴-۷۳۵.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[ابرهة بن صباح حبشی حمیری]] (پدر)
{{پایان مدخل‌ وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شمر بن ذی الجوشن

2026-04-18T20:50:31Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = قاتلان امام حسین | عنوان مدخل = شمر بن ذی الجوشن | مداخل مرتبط = [[شمر بن ذی الجوشن در تراجم و رجال]] - [[شمر بن ذی الجوشن در تاریخ اسلامی]] - [[شمر بن ذی الجوشن در معارف و سیره حسینی]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شمر بن ذی الجوشن
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شمر بن شرحبیل
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه = ابو السابغه
| لقب = [[ذی الجوشن]]
| اهل =
| از قبیله = [[بنی کلاب]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی = [[کوفه]]
| تاریخ درگذشت = [[۶۶ هجری]]
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ صفین]] | [[واقعه کربلا]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها = {{فهرست جعبه| پراکنده کردن [[مردم]] از اطراف [[مسلم بن عقیل]] | قطع کردن [[سخنان امام حسین]]{{ع}} در [[روز عاشورا]] | پرتاب تیر به سوی [[زهیر]] بن قین | [[شهادت]] [[نافع بن هلال]] | نقش داشتن در [[شهادت امام حسین]]{{ع}} | [[تصمیم]] به شهادت رساندن [[امام سجاد]]{{ع}} و [[آتش زدن خیمه‌ها]] | [[فرماندهی]] [[جناح چپ]] [[لشکر عمر بن سعد]] | از حاملان [[سرهای شهدای کربلا]]}}
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

'''شمر بن ذی الجوشن''' از فرماندهان خشن و جنایتکار سپاه کوفه در [[حادثۀ کربلا]] و از [[قاتلان سید الشهدا]] {{ع}}.

== مقدمه ==
[[شمر]] فرزند [[شرحبیل]] معروف به ذی الجوشن و با کنیۀ "ابو السابغه" از [[قبیله]] عامر ضبائی ـ [[بنی کلاب]] ـ و از رؤسای [[هوازن]] و مردی [[شجاع]] بود که در [[جنگ صفین]] هم در لشکر امیر المؤمنین{{ع}} بود<ref>وقعة صفین، ص۲۶۷ و تاریخ طبری، ج۵، ص۲۸.</ref>، سپس ساکن [[کوفه]] شد و به روایت حدیث پرداخت. اما مع‌الاسف خیلی زود از [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} خارج شد و از [[دشمنان]] [[خاندان پیامبر]]{{صل}} گردید. او در جریان دست‌گیری [[حجر بن عدی]] در سال ۵۱ هجری جزء کسانی بود که به [[دروغ]] [[شهادت]] داد که حجر بن عدی، [[کافر]] و [[مرتد]] شده و [[شهر]] را به [[آشوب]] کشیده است که نتیجه همین شهادت‌های ناحق او و دیگر سران بی‌تقوای [[کوفی]] سبب [[قتل]] حجر بن عدی و یارانش در مرج [[عذراء]] شد<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۲۷۰.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی ج۱]]، ص۷۳۵-۷۳۷؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص۲۷۸.</ref>

==[[شمر]] در [[کربلا]] ==
در جریان کربلا و [[شهادت حضرت سیدالشهدا]] [[امام حسین]]{{ع}} و [[یاران]] مظلومش شمر نقش مهمی داشت و [[عمر سعد]] را در انجام این مأموریت شوم و خطرناک مصمم نمود و از او خواست اگر او آماده [[کشتن حسین]] و یارانش نیست خودش این مأموریت را به عهده گیرد و عمر سعد برای رسیدن به [[مقام حکومت]] [[ری]] مصمم‌تر شد و در قتل امام حسین{{ع}} و یارانش جدی‌تر و سریع‌تر اقدام کرد و شمر هم تحت [[فرماندهی]] او در جناح چپ میدان، در کمال [[شقاوت]] و بی‌رحمی [[حضرت حسین]]{{ع}} را با [[لب تشنه]] سر [[برید]] و برای چند [[روزه]] [[دنیا]] و به [[خیال]] [[مقام]] و [[منصب]] دنیا [[سبط پیامبر]]{{صل}} و [[سید]] [[شباب]] [[اهل]] الجنة و مصباح الهدی و سفینة النجاة را به شهادت رساند و روسیاهی و ننگ [[ابدی]] برای خود خرید<ref>وقعة صفین، ص۲۶۷ و تاریخ طبری، ج۵، ص۲۸.</ref>. نشستن او روی سینۀ امام حسین{{ع}} برای بریدن سر مطهّر، حمله به خیام [[اهل بیت]]، امان نامه آوردن برای عباس تا او را از [[امام]] جدا کند، از جنایات اوست<ref>ناظم‌زاده، سید اصغر، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی ج۱]]، ص۷۳۵-۷۳۷؛ محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص۲۷۸.</ref>

مردی آبله‌رو و بد [[سیرت]] و [[زشت]] صورت بود و زنازاده به حساب می‌آمد. نامش در [[زیارت عاشورا]]، همراه با [[لعنت]] آمده است {{متن حدیث|وَ لَعَنَ الله شِمْراً}}. [[امام حسین]]{{ع}}، [[سخن]] پرشور {{متن حدیث|إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ دِينٌ}} را هنگام هجوم [[شمر]] به سراپرده [[امامت]] و خیمه‌های [[اهل بیت]] فرمود<ref>مقاتل الطالبیین، ص۷۹.</ref>. در آخرین لحظات حیات امام حسین{{ع}} هم که آن حضرت بر [[زمین]] افتاده بود، باز عدّه‌ای را تحریک کرد که بر آن حضرت حمله آوردند<ref>ارشاد، ص۲۴۲.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص۲۷۸.</ref>

== شمر بعد از [[حادثه عاشورا]] ==
[[شمر]] به همراه دیگر جنایت‌کاران روسیاه [[کوفی]] پس از واقعه جان‌گداز [[کربلا]] به دستور [[عبیدالله بن زیاد]] سر بریده امام حسین{{ع}} و تمامی سرهای [[یاران]] آن حضرت را به [[شام]] نزد [[یزید بن معاویه]] برد تا جایزه دریافت دارد!! و پس از دریافت جوائزی ناچیز، از شام به [[کوفه]] بازگشت و تا [[قیام مختار ثقفی]] در کوفه به [[حیات]] ننگین خود ادامه داد ولی پس از آنکه فهمید مختار در تعقیب [[قاتلان امام حسین]]{{ع}} است فرار کرد و از کوفه خارج شد، اما مختار از تعقیب این روسیاه نگون‌بخت دست برنداشت و جمعی را در پی او اعزام کرد تا او را دستگیر کنند و به [[مجازات]] برساند، اما شمر چون در حال [[آمادگی رزمی]] بود، یکی از آن جمع را که [[غلام]] و به نام زربی بود به [[قتل]] رساند و خود به کلتانیه از روستاهای خوزستان گریخت اما طولی نکشید توسط برخی از یاران مختار غافلگیر شد و همین که خواست شمشیرش را بردارد و بجنگد، عبدالرحمان بن ابی کنود (ابو عمره) او را به هلاکت رسانید و جسد نجس و جرثومه فاسدش را جلو سگ‌ها انداخت و طعمه آنها شد و بدین ترتیب این [[ملعون]] ازل و ابد به [[جهنم]] واصل شد و فرزندانش از [[خجالت]] این ننگ [[ابدی]] از [[عراق]] به [[مغرب]] کوچ کردند و در همان جا ماندند تا مردند<ref>ر.ک: تاریخ طبری، ج۶، ص۵۲-۵۳.</ref>.<ref>ناظم‌زاده، سید اصغر، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی ج۱]]، ص۷۳۵-۷۳۷؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص۲۷۸.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌کلاب]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
# [[پرونده:13681024.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|'''فرهنگ عاشورا''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

{{عاملان واقعه کربلا}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:عاملان واقعه کربلا]]
[[رده:قاتلان امام حسین]]
[[رده:مدخل فرهنگ عاشورا]]

شقیق بن ثور سدوسی بکری

2026-04-18T20:48:56Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شقیق بن ثور سدوسی بکری | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شقیق بن ثور سدوسی بکری
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شقیق بن ثور سدوسی بکری
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بکر بن وائل]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت = [[۶۴ هجری]]
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ جمل]] | [[جنگ صفین]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
شقیق بن ثور سدوسی بکری، از [[اصحاب امیرمؤمنان]]{{ع}} بود<ref>رجال طوسی، ص۴۵، ش۸.</ref> که در [[جنگ جمل]]<ref>ر.ک: تاریخ طبری، ج۴، ص۵۰۱ - ۵۲۲.</ref> و [[صفین]] حضور داشت، و [[پرچم]] [[بکر بن وائل]] را حمل می‌کرد و در یاری [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} کوشید.
[[نصر بن مزاحم]] می‌نویسد: شقیق در یکی از روزهای سخت [[جنگ صفین]] خطاب به [[قوم]] [[ربیعه]] چنین گفت: ای [[قوم]] ربیع‌ها شما در میان [[عرب]] هیچ عذر و بهانه‌ای ندارید، اگر به [[حضرت علی]] صدمه‌ای برسد و تنها یک نفر از شما زنده بماند باز هم باید از [[جان]] او [[دفاع]] کنید و [[عزت]] [[زندگی]] را به [[دست]] آورید<ref>ر. ک: وقعة صفین، ص۳۰۶.</ref>.
بعد از [[خطابه]] شجاعانه شقیق، [[قوم]] [[ربیعه]] چنان [[جنگ]] شدیدی به [[راه]] انداختند که [[معاویه]] به شدت در [[خوف]] و [[نگرانی]] افتاد<ref>ر.ک: وقعة صفین، ص۳۰۶.</ref>.
البته به [[نقلی]] وی در زمره سران قبایلی بود که پس از [[قرآن]] سرنیزه کردن [[لشکر]] [[شام]]، موافق ترک [[مخاصمه]] و طالب [[حکمیت]] و گفت و گو و [[مذاکره]] بود<ref>ر.ک: وقعة صفین، ص۴۸۵.</ref>.
او در زمان [[خلافت]] [[معاویه]] ملاقاتی با او داشته و سرانجام به سال ۶۴ [[هجری]] بعد از [[هلاکت]] [[یزید بن معاویه]] از [[دنیا]] رفت<ref>تهذیب التهذیب، ج۳، ص۶۴۸.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۳۲-۷۳۳.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بکر بن وائل]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شعیب بن نعیم نخعی

2026-04-18T20:48:10Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شعیب بن نعیم نخعی | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شعیب بن نعیم نخعی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شعیب بن نعیم نخعی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[نخع]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
[[شعیب]] از [[یاران حضرت علی]]{{ع}} بود که [[قبیله]] وی (نخعیها) در [[صفین]]، [[نبرد]] قهرمانانه‌ای علیه قوای [[شام]] به [[راه]] انداختند. وی تحت [[فرماندهی]] [[فروة بن نوفل اشجعی]] که پانصد نیرو داشت، جنگید و در این برهه از [[جنگ]] تعدادی به [[دست]] [[شامیان]] به [[شهادت]] رسیدند از جمله شعیب بن نعیم نخعی، [[بکر بن هوذه نخعی]]، [[حنان بن هوذة]]، [[ربیعه بن مالک خزاعی]] و [[اُبی بن قیس بن عبدالله نخعی]] همگی در رکاب [[امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} شربت [[شهادت]] نوشیدند و علقمة [[برادر]] اُبی بن قیس بن عبدالله نخعی پایش [[قطع]] شد<ref>وقعة صفین، ص۲۸۶ و تاریخ طبری، ج۵، ص۳۲.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۳۲.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[نخع]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شریک بن نمله محاربی

2026-04-18T20:47:02Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = شریک بن نمله محاربی | مداخل مرتبط = [[شریک بن نمله محاربی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شریک بن نمله محاربی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شریک بن نمله محاربی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه = ابو حکیم
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌محارب]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی = [[کوفه]]
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = {{فهرست جعبه افقی| [[پیامبر خاتم]] | [[امام علی]] }}
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
شریک بن نمله محاربی، کنیه‌اش «ابو حکیم» از [[تابعین]] و به قولی از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} بود او از [[راویان حدیث]]<ref>ر.ک: الاصابه، ج۳، ص۳۸۵ و تهذیب التهذیب، ج۳، ص۶۲۷.</ref> و از [[شیعیان امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود و در [[جنگ صفین]] شرکت کرد و [[حضرت]] را [[یاری]] نمود<ref>شرح ابن ابی الحدید، ج۵، ص۲۵۴.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۳۱-۷۳۲.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌محارب]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
#[[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شریک بن شداد حضرمی

2026-04-18T20:46:31Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شریک بن شداد حضرمی | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شریک بن شداد حضرمی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = شریک بن شداد حضرمی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[حضرموت]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی = [[کوفه]]
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت = [[۵۱ هجری]]
| محل شهادت = [[شام]]
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ =
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
وی مردی [[شجاع]] و از بزرگان [[کوفه]] و از [[شیعیان مخلص امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود، او به جهت [[عشق]] و ارادتش به آن [[حضرت]] در [[قیام]] [[حجر بن عدی]] [[شرکت]] کرد و توسط زیاد دست‌گیر و با حجر و دیگر [[یاران]] وفادارش به [[شام]] فرستاده شد، و در [[مرج]] [[عذراء]] [[سال]] ۵۱ [[هجری]] به [[دستور]] [[معاویه]] [[لعنه الله]] او به همراه حجر و دیگر یارانش به [[شهادت]] رسید<ref>اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۳۸ و تفصیل داستان را در شرح حال حجر بن عدی در این اثر ملاحظه نمایید.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۳۱.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[حضرموت]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]

شریک بن حنبل عبسی کوفی

2026-04-18T20:46:01Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شریک بن حنبل عبسی کوفی | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شریک بن حنبل عبسی کوفی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = شریک بن حنبل عبسی کوفی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌عبس]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی = [[کوفه]]
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ =
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
وی از [[راویان]] مورد [[وثوق]] و از [[تابعین]] [[اصحاب]] است که در [[کوفه]] ساکن شد. وی از [[یاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود و از آن [[حضرت]] [[نقل حدیث]] کرده است<ref>تهذیب التهذیب، ج۳، ص۶۲۲ و اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۴۴.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۳۱.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌عبس]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]

شریک بن حارث سلمی

2026-04-18T20:45:25Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شریک بن حارث سلمی | مداخل مرتبط = [[شریک بن حارث سلمی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شریک بن حارث سلمی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = شریک بن حارث سلمی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب = [[شریک بن اعور]]
| اهل =
| از قبیله = [[نخع]]
| از تیره =
| پدر = [[حارث سلمی]]
| مادر =
| همسر =
| پسر = {{فهرست جعبه| [[حوی بن شریک بن حارث سلمی]] | [[عبدالله بن شریک بن حارث سلمی]] }}
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی = {{فهرست جعبه افقی| [[بصره]] | [[کوفه]] }}
| تاریخ درگذشت = [[۶۰ هجری]]
| محل درگذشت = [[کوفه]]
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ جمل]] | [[جنگ صفین]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها = [[فرماندار اصطخر]]
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
شریک بن حارث سلمی معروف به [[شریک بن اعور]] از بزرگان [[قبیله سلمی]] [[نخعی]] و از [[اصحاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود<ref>رجال طوسی، ص۴۵، ش۷.</ref>. وی از مخلصین و ارادتمندان [[امیرمؤمنان]]{{ع}} بود. او برای حرکت به سوی [[صفین]] به [[فرماندهی]] [[اهل]] عالیه در [[نخیله]] [[خدمت]] [[حضرت علی]]{{ع}} رسید و از آنجا در [[سپاه]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} برای [[جنگ]] با [[شامیان]] به [[صفین]] رفت<ref>وقعة صفین، ص۱۱۷.</ref>.

وی در سال ۳۱ [[هجری]] از جانب [[ابن عامر]] که [[فارس]] را [[فتح]] کرد، فرماندار [[اصطخر]] گردید و مسجدی به نام [[مسجد]] [[اصطخر]] بنا کرد<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۳۰۱.</ref>.

طبق [[نقل]] [[طبری]] هنگامی که [[ابن حضرمی]] به قصد [[فتنه]] و [[آشوب]] از [[شام]] به [[بصره]] آمد، [[حضرت علی]]{{ع}} [[جاریة بن قدامه سعدی]] را به [[جنگ]] او فرستاد تا [[فتنه]] وی را دفع نماید و [[شریک بن حارث]] را با او همراه کرد<ref>ر. ک: تاریخ طبری، ج۵، ص۱۱۳ و اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۴۴.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۲۶.</ref>

== گفت‌وگوی [[شریک]] در [[ملاقات]] با [[معاویه]] ==
[[مرزبانی]] [[نقل]] می‌کند: [[شریک بن اعور]]، از [[اصحاب علی]]{{ع}} بود و هنگامی که به نزد [[معاویه]] رفت، [[معاویه]] از وی پرسید: نام تو چیست؟ گفت: [[شریک]]. پرسید: نام پدرت چیست؟ گفت: اعور، [[معاویه]] در [[مقام]] توهین به او گفت: تو [[شریک]] هستی، [[ولی خدا]] [[شریک]] ندارد و تو پسر اعوری در حالی که سالم بهتر از اعور (یک چشم بودن) است و نیز تو بد [[خلق]] هستی، پس چگونه [[سرور]] و آقای [[قوم]] خود شده‌ای؟

[[شریک]] که مردی سخنور و [[شاعری]] توانا بود و در [[مکتب]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} درس [[حریت]] و [[آزادگی]] آموخته بود، گفت: به [[خدا]] قسم، تو معاویه‌ای و [[معاویه]] نیست مگر سگی که «عوعو» می‌کند، و تو پسر صخری، و سهل و [[راحتی]] بهتر از صخر و [[سختی]] است، و نیز تو پسر [[حرب]] ([[جنگ]]) می‌باشی، در حالی که [[صلح]] بهتر از [[حرب]] است و نیز تو پسر [[امیه]] می‌باشی و [[امیه]] کنیزی [[پست]] بود و تو [[پستی]] و رذالت را از او به [[ارث]] بردی، پس چگونه [[امیر]] بر [[مؤمنان]] شدی؟

[[معاویه]] در برابر این سخنان صریح و تند [[شریک]]، بسیار [[خوار]] و خفیف شد و گفت: بس است در برابر هر کدام از [[اهانت]] من یک جواب گفتی، اگر بیشتر بگویی، [[ظلم]] است.

سپس [[معاویه]]، او را قسم داد که [[سکوت]] کند و دیگر جوابی ندهد، بعد وی را به خود نزدیک کرد و کنار خود نشاند و رضایتش را حاصل کرد<ref>اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۴۴ و معجم رجال الحدیث، ج۹، ص۲۳.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۲۶-۷۲۷.</ref>

== [[شریک]] و [[مسلم بن عقیل]] در [[منزل]] هانی و [[تشویق]] به کشتن [[ابن زیاد]] ==
در کتب [[تاریخی]] و در شرح حال [[مسلم بن عقیل]] آمده است که [[یزید بن معاویه]] پس از اطلاع از [[بیعت]] [[مردم کوفه]] با [[مسلم بن عقیل]] و [[دعوت]] از [[حسین بن علی]]{{ع}} برای [[هدایت]] و [[رهبری]] [[مردم]] آن بلاد به [[عبیدالله بن زیاد]] [[مأموریت]] داد تا از [[بصره]] به [[کوفه]] برود و از خطری که [[حکومت]] آنجا را [[تهدید]] می‌کند جلوگیری نماید. زیاد برادرش [[عثمان]] را بر [[حکومت بصره]] برگزید و [[امارت]] او را با [[ارعاب]] و [[تهدید]] [[مردم]]، محکم کرد. سپس خود با پانصد نفر از [[اهل بصره]] که در میان آنان [[شریک بن اعور]]<ref>شریک بن اعور مورد وثوق و اطمینان عبیدالله بود، لذا طبق نقل تاریخ طبری، ج۵، ص۳۲۱ در سال ۵۹ هجری از طرف عبیدالله بر کرمان حکومت میکرده است؛ اما در باطن دل در گرو خاندان پیامبر {{صل}} داشت.</ref> نیز حضور داشت به جانب [[کوفه]] عزیمت کرد. ولی [[شریک]] در بین [[راه]] همواره خود را به واماندگی و خستگی می‌زد تا قافله [[عبیدالله بن زیاد]] کندتر حرکت کند تا شاید [[ابا عبدالله]] الحسین{{ع}} زودتر از او به [[کوفه]] وارد شود و نقشه‌های [[یزید]] و [[ابن زیاد]] نقش بر آب گردد. ولی عبیدالله به این [[راز]] واقف بود و به واماندگی او توجهی نمی‌کرد و به سرعت پیش می‌رفت و سرانجام قبل از ورود [[امام حسین]]{{ع}} خود را به [[کوفه]] رسانید.

[[ابن زیاد]] در ابتدای ورودش به [[کوفه]]، [[عمامه]] سیاه بر سر گذاشت و صورت خود را پوشاند تا [[مردم]] او را نشناسند، زیرا [[مردم کوفه]] [[منتظر]] قدوم [[اباعبدالله الحسین]]{{ع}} بودند، لذا همراهان [[ابن زیاد]]، او را با نام [[حسین]] [[سلام]] می‌دادند و و برایش به عنوان پسر [[رسول خدا]] {{صل}} مرحبا و خوش آمد می‌گفتند. بالاخره هنگامی که [[ابن زیاد]] در کاخ [[کوفه]] مستقر شد خود را معرفی کرد که او عبیدالله [[نماینده]] [[یزید بن معاویه]] است، نه [[حسین بن علی]]؛ [[مردم]] از شنیدن این خبر بسیار محزون و [[دل]] شکسته شدند.

و از طرفی [[شریک]] که همراه [[ابن زیاد]] بود با کمی تأخیر وارد [[کوفه]] شد اما به کاخ [[ابن زیاد]] نرفت و مستقیم به [[منزل]] [[هانی بن عروه]] از [[شیعیان]] [[مخلص]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} وارد شد. و از همان ابتدا [[هانی بن عروه]] را به تقویت [[مسلم بن عقیل]] - [[نماینده]] [[امام]]{{ع}} - که قبلا وارد [[کوفه]] شده بود، [[تشویق]] کرد. ولی او در همان ابتدای ورودش به [[منزل]] [[هانی بن عروه]]، [[بیمار]] گشت و در [[خانه]] وی بستری شد و چون [[ابن زیاد]] از ورود و [[بیماری]] او [[آگاه]] شد روی علاقه زیادی که به او داشت، پیغام داد که امشب به [[عیادت]] وی خواهد آمد. [[شریک]] از [[فرصت]] استفاده کرد و به [[مسلم بن عقیل]] که در [[خانه]] [[هانی بن عروه]] مخفی شده بود جریان را گفت و از وی خواست موقعی که [[ابن زیاد]] به دیدن من در [[منزل]] [[هانی بن عروه]] می‌آید در اتاق دیگری مخفی باش و در فرصتی مناسب [[ابن زیاد]] را به [[قتل]] برسان.

سپس افزود: پس از [[قتل]] [[ابن زیاد]]، به جای وی در [[دارالاماره]] [[کوفه]] بنشین و دیگر کسی هم [[مانع]] تو نخواهد شد و اگر من هم بهبودی یافتم، [[بصره]] را [[فتح]] می‌کنم و در [[اختیار]] [[ابا عبدالله الحسین]]{{ع}} قرار می‌دهم.

[[مسلم بن عقیل]] و [[شریک]] با هم علامت گذاشتند، که هر وقت [[شریک]] طلب آب کرد، [[مسلم]] از اتاق دیگر وارد شود و کار [[ابن زیاد]] را تمام کند. به هنگام [[شب]]، [[ابن زیاد]] وارد [[منزل]] [[هانی بن عروه]] شد و کنار بستر [[شریک]] نشست، پس از صحبت و گفت و گو با هم، [[شریک]] طلب آب کرد اما [[مسلم]] نیامد، باز طلب آب کرد، [[مسلم]] نیامد، برای مرتبه سوم آب طلب کرد، باز [[مسلم]] نیامد.

پس از تقاضای مکرر آب، باز هم [[مسلم]] بیرون نیامد، عبیدالله چون نمی‌دانست که [[شریک]] چه قصدی دارد، گفت: مگر [[شریک]] [[هذیان]] می‌گوید؟ [[هانی بن عروه]] گفت: آری از صبح حالش بد است و [[هذیان]] می‌گوید. [[ابن زیاد]] ظاهراً [[احساس]] خطر کرد و برخاست و رفت. در برخی از نقل‌ها آمده است که [[غلام]] [[ابن زیاد]] به نام مهران متوجه خطر شد و از او خواست برخیزد و برود، و در بیرون [[خانه]] به عبیدالله گفت: به [[خدا]] قسم [[شریک]] و صاحب‌خانه می‌خواستند تو را بکشند.

بعد از آن‌که [[ابن زیاد]] رفت، [[مسلم]] از محل مخفیگاه بیرون آمد و [[شریک]] از وی بازخواست کرد که چرا او را نکشتی؟ وی جواب داد: به دو [[دلیل]]: اولاً صاحب‌خانه یعنی [[هانی بن عروه]] میل نداشت که [[عبیدالله بن زیاد]] در منزلش به [[قتل]] برسد و ثانیاً [[حدیثی]] را که [[حضرت علی]]{{ع}} از [[رسول خدا]] {{صل}} نقل کرده بود، به یادم آمد که فرمود: «همانا [[اسلام]] برای [[ترور]] و کشتن مخفی، قید و بند است، و [[مؤمن]] [[دست]] به [[ترور]] [[مؤمن]] نمی‌زند»

[[شریک]] گفت: اگر او را کشته بودی، مردی [[فاسق]] [[فاجر]] و کافری مکار به [[قتل]] رسیده بود<ref>ر. ک: تاریخ طبری، ج۵، ص۳۶۲؛ کامل ابن اثیر، ج۲، ص۵۳۷؛ مقاتل الطالبین، ص۶۵؛ اعیان الشیعه، ج۷، ۲۴۶ و بحار الأنوار، ج۴۴، ص۳۴۴.</ref>.

طبق [[نقل]] [[عبدالرزاق مقرم]]، [[دلیل]] سوم [[مسلم]] برای عدم کشتن [[ابن زیاد]]، این بود گفت: زنی نزدیک آمد و من [[شمشیر]] را رها کردم و نشستم که جلوی مرا گرفت و با [[سوگند]] به [[خدا]]، از من خواست که [[ابن زیاد]] را در [[منزل]] او نکشم. و من [[شمشیر]] را رها کردم و نشستم. در این جا، [[هانی بن عروه]] گفت: ای وای بر آن [[زن]] که مرا و خودش را به کشتن داد و از آن‌چه می‌گریختم ناخواسته با آن روبه‌رو شدم<ref>مقتل مقرم، ص۱۵۳.</ref>.

بعد از سه روز از این حادثه، [[شریک]] در اثر [[بیماری]] در [[خانه]] [[هانی بن عروه]] از [[دنیا]] رفت. و [[ابن زیاد]] بر جنازه او [[نماز]] خواند و در [[قبرستان]] [[کوفه]] به [[خاک]] سپرده شد.

هنگامی که [[عبیدالله بن زیاد]] باخبر شد که [[مسلم]] و [[شریک]] در [[خانه]] [[هانی بن عروه]] قصد کشتن او را داشتند، بسیار ناراحت شد و گفت: به [[خدا]] [[سوگند]]، دیگر بر مرده‌های [[مردم]] [[عراق]] [[نماز]] نخواهم خواند و اگر [[قبر]] پدرم [[زیاد بن ابیه]] در میان [[قبرستان]] [[کوفه]] و بین آنان نبود، [[بدن]] [[شریک]] را از [[قبر]] بیرون می‌کشیدم<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۳۶۲ و مقتل مقرم، ص۱۵۳.</ref>.

[[شریک بن اعور]] این بار باوفای [[امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} و [[خاندان]] [[پاک]] [[پیامبر]] {{صل}} در حالی که دلش مالامال از [[محبت]] [[حسین بن علی]]{{ع}} و [[دشمنی]] با [[ابن زیاد]] و [[خاندان]] [[بنی امیه]] بود پیش از آن‌که با [[حضرت حسین]]{{ع}} [[ملاقات]] نماید، در سال ۶۰ [[هجری]] در [[شهر کوفه]] دنیای فانی را [[وداع]] گفت و [[روح]] بلندش به [[ملکوت]] اعلی پیوست.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۲۷-۷۳۱.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[نخع]] (قبیله)
* [[حارث سلمی]] (پدر)
* [[حوی بن شریک بن حارث سلمی]] (فرزند)
* [[عبدالله بن شریک بن حارث سلمی]] (فرزند)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

{{یاران امام حسین}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:اصحاب امام حسین]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شریک بن حارث سلمی

2026-04-18T20:45:09Z

Ali:

شریک بن جدیر تغلبی

2026-04-18T20:42:44Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شریک بن جدیر تغلبی | مداخل مرتبط = [[شریک بن جدیر تغلبی در تاریخ اسلامی]] - [[شریک بن جدیر تغلبی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شریک بن جدیر تغلبی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شریک بن جدیر تغلبی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌تغلب]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی = [[بیت المقدس]]
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ صفین]] | [[قیام مختار]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
شریک بن جدیر تغلبی از [[اصحاب امیرمؤمنان]]{{ع}} بود که در [[صفین]] یک چشمش آسیب دید. او پس از [[شهادت]] [[امیرالمؤمنین]]، به [[بیت المقدس]] عزیمت کرد و در همان مکان ساکن شد، او همواره [[عاشق]] و دلباخته [[خاندان رسالت]] بود و لذا وقتی از [[شهادت امام حسین]]{{ع}} و یارانش باخبر شد، با [[خدا]] [[پیمان]] بست که هرگاه کسی در [[طلب]] [[خون]] [[امام]]{{ع}} [[قیام]] کند، با او [[همراهی]] کند و [[ابن زیاد]] را بکشد و یا آنکه خودش کشته شود، و همین که خبر شد [[مختار ثقفی]]، به [[خون‌خواهی]] [[امام حسین]]{{ع}} [[قیام]] کرده، به [[سپاه]] [[مختار ثقفی]] پیوست و به مصاف [[ابن زیاد]] و یارانش رفت و با او جنگید، و به [[نقلی]] [[شریک]]، موفق شد [[ابن زیاد]] را در میدان [[نبرد]] به [[هلاکت]] رساند<ref>تاریخ طبری، ج۳۶۱، و ج۶، ص۹۰؛ کامل ابن اثیر، ج۳، ص۷ و أعیان الشیعه، ج۷، ص۳۴۳.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۲۵-۷۲۶.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌تغلب]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شریک بن ارطات عامری کلابی

2026-04-18T20:41:57Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شریک بن ارطأه عامری کلابی | مداخل مرتبط = [[شریک بن ارطأه عامری کلابی در تاریخ اسلامی]] - [[شریک بن ارطأه عامری کلابی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شریک بن ارطأه عامری کلابی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شریک بن ارطأه عامری کلابی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = {{فهرست جعبه افقی| [[بنی‌عامر]] | [[بنی‌کلاب]] }}
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ جمل]] | [[جنگ صفین]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
وی از [[یاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} و از [[راویان حدیث]] از آن حضرت است. از او روایاتی در [[فروع]] کافی و [[تهذیب]] الاحکام آورده شده، از جمله این [[حدیث]] که گفت: وقتی [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در [[جنگ جمل]] [[ناکثین]] را در هم کوبید، فرمود: "فراری‌ها را تعقیب نکنید و مجروحان را به [[قتل]] نرسانید، و کسانی که در [[خانه]] باشد و در را به روی خود ببندد در [[امان]] است". اما در [[جنگ صفین]] فراری‌ها و مجروحان را به [[قتل]] رسانید. شخصی به نام ابان به عبدالله بن شریک گفت: چرا از آن حضرت دو گونه روش به [[دست]] آمده و روش آن حضرت در [[صفین]] غیر از روش او در [[جمل]] بوده است؟ [[عبدالله بن شریک]] در پاسخ گفت: زیرا در [[جنگ جمل]] [[طلحه]] و [[زبیر]] که گردانندگان [[فتنه]] بودند، کشته شدند و [[عقبه]] [[جنگ]] به پایان رسید، ولی در [[جنگ صفین]] [[فرمانده]] و نیروهای [[قاسطین]]، یعنی [[معاویه]] و لشکریانش هنوز سرپا بودند و هر آن احتمال ادامه [[جنگ]] و درگیری باقی بود، از این رو روش حضرت در [[صفین]] با [[جمل]] متفاوت بود<ref>معجم رجال الحدیث، ج۹، ص۲۳ و ۲۶.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۲۵.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌عامر]] (قبیله)
* [[بنی‌کلاب]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شریح بن هانی حارثی

2026-04-18T20:40:26Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شریح بن هانی حارثی | مداخل مرتبط = [[شریح بن هانی حارثی در نهج البلاغه]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شریح بن هانی حارثی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = ابوالمقدام شریح بن هانی حارثی مذحجی کوفی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه = ابو مقدام کوفی
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی حارث بن کعب]]
| از تیره =
| پدر = [[هانی حارثی]]
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی = [[کوفه]]
| تاریخ درگذشت = [[۷۸ هجری]]
| محل درگذشت = [[سیستان]]
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر = ۱۲۰ سال
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ جمل]] | [[جنگ صفین]] | [[جنگ نهروان]] | [[جنگ سجستان]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
[[شریح]] [[فرزند]] هانی حارثی، کنیه‌اش [[ابو مقدام کوفی]]، [[جنگ]] جویی [[شجاع]] و محدثی بزرگوار بود، به [[نقل]] [[ابن اثیر]] و [[ابن حجر]]، او زمان [[پیامبر اسلام]]{{صل}} را [[درک]] کرد و حضرت در [[حق]] او [[دعا]] نمود و [[پیامبر]]{{صل}} [[کنیه]] پدرش را که از [[اصحاب]] بود، «ابو‌شریح» گذاشت و قبلاً کنیه‌اش «ابو‌حکم» بود.

وی از [[یاران]] [[کوفی]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود که در جنگ‌های [[جمل]] و [[صفین]] و [[نهروان]] حضرت را [[یاری]] کرد و عمری طولانی داشت و در سال ۷۸ در [[جنگ]] [[سجستان]]<ref>سیستان و بلوچستان (سجستان) از نظر جغرافیایی در قلمرو ایران بوده است و فقط در زمان اسکندر، والیان رومی بر آن حکومت می‌کرده‌اند.</ref> کشته شد<ref>ر. ک: أسد الغابه، ج۲، ص۳۹۶ و الاصابه، ج۳، ص۳۸۳.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۷.</ref>

== [[اخلاص]] [[شریح]] به [[مقام]] والای [[امیرمؤمنان]]{{ع}} ==
به اتفاق [[شیعه]] و [[سنی]] [[شریح]] از [[یاران]] [[مخلص]] و [[موالیان]] [[ثابت قدم]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود و تا آخر [[عمر]] طولانی‌اش از این [[اعتقاد]] [[دست]] بر نداشت. در همه جنگ‌های زمان حضرت حضور داشت و [[فرماندهی]] بعضی گروه‌ها و طوایف به عهده او بود و در مواقع حساس و [[سرنوشت]]‌ساز اشعاری می‌سرود و [[سپاهیان]] عراقی را بر ضد نیروهای [[دشمن]] [[بسیج]] می‌نمود و حتی پس از [[شهادت امیرمؤمنان]]{{ع}} و استقرار [[حکومت معاویه]] او با این که مورد [[تهدید]] جدی [[کارگزاران]] [[معاویه]] قرار می‌گرفت [[دست]] از [[ایمان]] و [[اعتقاد به امام]] و پیشوای خود برنداشت. اینک به نمونه‌هایی از [[وفاداری]] و [[اخلاص]] او به [[ساحت]] [[مقدس]] [[امام]]{{ع}} اشاره می‌کنیم:

===[[نبرد جمل]]===
[[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} از [[ابوموسی اشعری]] که [[حاکم کوفه]] از جانب آن حضرت بود خواست کرد تا سپاهی از [[کوفه]] به [[بصره]] ارسال کند، اما [[ابوموسی]] [[کارشکنی]] کرد، لذا عده‌ای از سران [[آگاه]] و [[امام]] شناس [[کوفه]] بر ضد [[ابوموسی]] موضع گرفتند و با [[مردم کوفه]] برای عزیمت به [[بصره]] سخن گفتند. یکی از آنها [[شریح بن هانی]] بود که چنین گفت: «ای [[مردم کوفه]]، ما می‌خواستیم به [[مدینه]] برویم تا از چگونگی [[قتل عثمان]] با خبر شویم [[ولی خدا]] خبر آن را به [[خانه]] ما آورد، و از چگونگی آن و [[اخبار]] بعد از آن [[آگاه]] شدیم، از [[دعوت]] [[علی]]{{ع}} [[سرپیچی]] نکنید که به [[خدا]] قسم اگر از ما کمک نمی‌خواست باز با [[عشق]] و علاقه یاریش می‌کردیم»<ref>الامامة والسیاسه، ج۱، ص۶۳.</ref>. سخنان گرم و دلنشین [[شریح]] و دیگر [[یاران باوفای امام]]{{ع}} در [[کوفه]] و با عزل [[ابوموسی]] از استانداری [[کوفه]]، [[دوازده]] هزار نیرو آماده شدند و در [[ذی قار]] به [[سپاه]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} پیوستند. در میان سران این جمع [[شریح بن هانی]] بود که در رکاب مولایش [[حضرت امیر]]{{ع}} با عهدشکنان و نیروهای [[عایشه]] در [[بصره]] جنگید و در [[حقانیت]] [[راه]] خود تردیدی به خود [[راه]] نداد<ref>مناقب ابن‌شهرآشوب، ج۳، ص۱۶۰.</ref>. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[جنگ جمل]] [[شریح]] را [[فرمانده]] پیاده [[نظام]] گروه مذحج قرار داد<ref>الجمل، ص۳۱۹.</ref>.

===[[نبرد صفین]]===
[[امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} هنگام حرکت به سوی [[صفین]]، [[شریح]] را به [[فرماندهی]] گروهی از طلایه داران [[سپاه]] خود [[منصوب]] نمود و [[فرماندهی]] بخش دیگر طلایه داران را به [[زیاد بن نضر حارثی]] سپرد و پس از [[انتصاب]] این دو سپهسالار، و حرکت آنها به [[صفین]]، در بین [[راه]] به [[مالک اشتر]] [[مأموریت]] داد که به آنها ملحق شود و [[دستور]] داد که با [[حفظ]] [[فرماندهی]] با [[مالک اشتر]] هماهنگ باشند<ref>ر. ک: وقعة صفین، ص۱۲۱، تفصیل این فرماندهی را در شرح حال زیاد بن نضره بخوانید.</ref>.

===[[ماجرای حکمیت]]===
[[حضرت علی]]{{ع}} در جریان عزیمت حکمین به سوی [[دومة الجندل]]، چهار [[صد]] مرد [[جنگی]] را برای [[تأمین امنیت]] [[ابو موسی اشعری]] داور [[عراق]] با وی اعزام نمود و [[امارت]] و [[فرماندهی]] این [[جماعت]] را به [[شریح بن هانی همدانی]] سپرد. [[معاویه]] هم [[عمروعاص]] را با چهار [[صد]] نفر گسیل داشت و این دو گروه چهار [[صد]] نفری دو داور؛ یعنی [[ابو موسی]] و [[عمروعاص]] را به حال خود گذاشتند تا [[تصمیم]] بگیرند. متأسفانه [[ابوموسی]] از ابتدای امر در [[فکر]] [[توطئه]] بر [[ضد امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود و قصد داشت [[عبدالله بن عمر]] را [[خلیفه]] کند<ref>وقعة صفین، ص۵۳۳ و شرح ابن ابی الحدید، ج۲، ص۲۴۲.</ref>، ولی او با [[حیله]] [[عمروعاص]] به آرزوی خود نرسید و تنها این [[خیانت]] را به عالم [[اسلام]] و [[مسلمانان]] کرد که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را در [[داوری]] احمقانه خود از [[خلافت]] [[خلع]] کرد و [[عمروعاص]]، [[معاویه]] را بر خلاف عهدی که با [[ابوموسی]] داشت، به جای آن‌که از [[حکومت]] [[شام]] عزل نماید، با [[حیله]] و [[تزویر]] تثبیت نمود.

زمانی که [[ابوموسی اشعری]] نماینده منتخب [[مردم]] [[عراق]] برای مذاکرات [[صلح]] عازم [[دومة الجندل]] محل برگزاری مذاکرات بود، [[شریح بن هانی]] [[دست]] او را گرفت و خطاب به وی گفت: ای [[ابوموسی]]، تو به کاری بس بزرگ و [[سرنوشت]] ساز گماشته شده‌ای که [[شکست]] در آن، فاجعه دردناک و ضایعه‌ای جبران ناپذیر برای [[اسلام]] و [[مسلمانان]] است و اگر [[فتنه]] و [[لغزش]] در آن روی دهد هرگز [[اصلاح]] نمی‌شود؛ زیرا تو در پایان این مذاکرات چه به [[صلاح]] خویش [[رأی]] دهی و چه به ضرر خود، [[تصور]] می‌شود [[حق]] است و آن را صحیح و [[مشروع]] میپندارند، اگر چه ناحق و ناروا و [[باطل]] باشد. ای [[ابوموسی]]، تو خود میدانی اگر [[معاویه]] بر [[مردم]] [[عراق]] [[حکومت]] کند آنان را نابود خواهد کرد و حال آنکه اگر [[حضرت علی]]{{ع}} بر [[شامیان]] [[حاکم]] شود، کوچک‌ترین لطمه‌ای برای [[مردم]] [[شام]] در پی نخواهد داشت؛ بنابراین با دقت قدم بگذار و بدان چه می‌کنی. ای [[ابوموسی]]، در ضمن هنگامی که به [[کوفه]] آمده بودی و نیز موقعی که در [[کوفه]] فرماندار بودی از [[همراهی]] با [[علی]]{{ع}} در جریان [[جنگ جمل]] [[مخالفت]] می‌کردی و [[مردم]] را از پیوستن به [[علی]]{{ع}} و [[یاری]] او در [[جنگ]] باز می‌داشتی برخی از [[مردم]] این را [[خیانت]] می‌پندارند، بنابراین اگر امروز در امر مذاکرات [[شکست]] بخوری و امتیازی به نماینده [[شام]] بدهی، [[گمان]] [[مردم]] در مورد [[خیانت]] تو به [[یقین]] می‌رسد و امیدشان به [[عاقبت]] این مذاکرات، به [[یأس]] و [[نومیدی]] تبدیل می‌شود. [[شریح]] در این مورد اشعاری هم سرود<ref>وقعة صفین، ص۵۳۳ و شرح ابن ابی الحدید، ج۲، ص۲۴۲.</ref>.

[[ابوموسی]]، این [[مرد]] [[نادان]] و [[مغرور]] گفت: برای قومی که مرا به [[خیانت]] متهم دارند پس سزاوار نیست مرا گسیل دارند که باطلی را از آنان دفع کنم یا حقی را برایشان بگیرم<ref>وقعة صفین، ص۵۳۴.</ref>.

[[اشتباه]] [[ابوموسی]] از همین جا ناشی می‌شد که [[فکر]] می‌کرد [[مردم]] او را برای استیفای حقشان [[صالح]] می‌دانند، و نمی‌دانست و یا نمی‌خواست بداند که بزرگان و افراد فهیم [[جامعه اسلامی]] آن روز و خود [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[حکمیت]] او [[راضی]] نبودند و تنها جمعی به خاطر [[یمانی]] بودن او و نیز لجبازی با [[مالک اشتر]] و [[ابن عباس]]، وی را برگزیدند، و اصولا مسئله [[حکمیت]] بر اساس [[حیله]] و [[تزویر]] [[معاویه]] و [[عمروعاص]] که قرآن‌ها را بالای نیزه کردند تا از [[شکست]] قطعی [[رهایی]] یابند، به وجود آمده است، اما [[ابوموسی]] با این حقایق را درست [[درک]] نمی‌کرد و یا نمی‌خواست [[درک]] کند لذا اظهار داشت پس چرا [[مردم]] مرا، برای احقاق حقشان [[انتخاب]] کردند. بی‌شک این اظهار نظر از [[ابوموسی]] ناشی از همان [[جهالت]] و کج فهمی او بود.

واکنش [[شریح]] به [[عمروعاص]] پس از [[حکمیت]]: پس از آنکه دو نماینده [[عراق]] و [[شام]] یعنی [[ابوموسی]] و [[عمروعاص]] در [[دومة الجندل]] جمع شدند و [[داوری]] کردند و [[عمروعاص]] [[ابوموسی]] را [[فریب]] داد و بعد از گفت و گوهای مفصل به آن نتیجه غلط رسوا کننده رسیدند که [[علی]]{{ع}} و [[معاویه]] را از [[مقام]] خود [[خلع]] نمایند و سپس [[خلافت اسلامی]] را به شورای چند نفری واگذار نمایند! و چون در صدد [[ابلاغ]] این [[تصمیم‌گیری]] برآمدند، [[عمروعاص]] برای [[فریب]] [[ابوموسی]] از او خواست که ابتدا او در میان [[مردم]] برخیزد و [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} را رسما از [[مقام خلافت]] برکنار نماید تا او هم پس از وی برخاسته و [[معاویة بن ابی سفیان]] را برکنار کند و امر [[انتخاب خلیفه]] [[مسلمین]] را به شورایی مرکب از بزرگان [[مهاجر]] و [[انصار]] [[تفویض]] نمایند.

به این ترتیب [[ابوموسی]] این [[مرد]] [[مغرور]] و [[فریب]] خورده، با تعارفات [[عمروعاص]] برخاست و پس از [[حمد]] و [[ثنای الهی]] چنین عنوان کرد: [[رأی]] من و [[عمروعاص]] بر امر واحدی قرار گرفته است که امیدواریم [[خداوند]] کار این [[امت]] را [[اصلاح]] کند، [[عمروعاص]] گفت او درست میگوید و در همین موقع که [[ابوموسی]] خواست سخن گوید، [[ابن عباس]] او را فراخواند و گفت: وای بر تو، [[عمروعاص]] قصد [[فریب]] تو را دارد و اگر بر امر واحدی اتفاق کرده [[اید]]، بگذار نخست او سخن بگوید، و تو پس از او سخن بگو که او مردی غدار و [[حیله]] گر است و مطمئن نیستم به عهدی که با تو داشته، [[وفا]] کند. اما [[ابوموسی]] که [[مغرور]] [[افکار]] خود بود به [[ابن عباس]] گفت: مراقب خود باش که ما توافق کرده‌ایم. بعد گفت: ای [[مردم]]، ما در کار این [[امت]] به دقت نگریستیم و هیچ چیز را برای [[صلاح]] کار و از بین بردن پراکندگی آنان و این که کارهایشان [[درهم]] نشود، از این بهتر ندیدیم که من و همتایم [[عمرو عاص]]، [[علی]] و [[معاویه]] را از [[خلافت]] عزل کنیم و [[تعیین]] [[تکلیف]] این امر را به [[مشورت]] [[مسلمانان]] واگذاریم تا خودشان هر کسی را [[دوست]] دارند، [[انتخاب]] کنند. من همانا [[علی]] و [[معاویه]] را از [[حکومت]] [[خلع]] کردم، اکنون خود به کارهای خویش بنگرید و [[فرد]] شایسته‌ای را برای [[حکومت]] برگزینید.

[[ابوموسی]] این سخنان را گفت و کنار رفت و در گوشه‌ای نشست، سپس [[عمرو بن عاص]] آن [[مرد]] [[شیطان]] صفت و مکار به سرعت برخاست و پس از [[حمد]] و ثنای [[خدا]] بر خلاف پیمانی که با [[ابو موسی]] بسته بود چنین گفت: ای [[مردم]]، همان‌گونه که دیدید و شنیدید [[ابوموسی اشعری]] [[صحابی]] بزرگ [[رسول خدا]] و نماینده منتخب [[مردم]] [[عراق]] و [[وکیل]] تام الاختیار [[علی]]، همان‌گونه که مولای خود [[علی]] را از [[خلافت]] عزل کرد، اینک من هم همانند او [[علی]] را عزل می‌کنم ولی مولایم [[معاویه]] را به [[خلافت]] [[نصب]] میکنم و ردای [[خلافت]] را بر تن او میپوشانم و او ولی [[عثمان]] و [[خون‌خواه]] او و سزاوارترین [[مردم]] به [[مقام]] اوست <ref>وقعة صفین، ص۵۴۶.</ref>.

در چنین موقعیتی بود که [[شریح بن هانی]] که [[شاهد]] این واقعه دردناک و [[تأسف]] بار بود به سرعت از خود واکنش نشان داد و با تازیانه‌ای که در [[دست]] داشت به [[عمرو بن عاص]] حمله کرد و او را زیر ضربات شلاق گرفت، در این لحظه [[عمروعاص]] به [[دفاع]] از [[پدر]] پرداخت و ضرباتی بر [[شریح]] وارد ساخت و [[مردم]] برخاستند و با میانجیگری آنان را از هم جدا کردند.

[[شریح]] پس از آن واقعه همواره می‌گفت: ای کاش به جای تازیانه باشمشیر به [[عمرو بن عاص]] می‌زدم و هر چه می‌خواست بشود، می‌شد و من افسوس می‌خورم که چرا این کار را نکردم و برای هیچ امری این [[قدر]] افسوس نخورده‌ام <ref>وقعة صفین، ص۵۴۴ - ۵۴۶ و شرح ابن ابی الحدید، ج۲، ص۲۵۵.</ref>.

آری [[شریح]] که از این [[داوری]] نابخردانه [[ابوموسی]] عمق فاجعه را به خوبی [[درک]] می‌کرد تاب نیاورد و [[دست]] به شلاق شد و به عامل اصلی [[فتنه]] که [[عمروعاص]] که در [[پیری]] بود حمله کرده و او را زد. و چه به [[حق]] این کار را کرد.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۷-۷۲۳.</ref>

== [[شریح]] و [[تکذیب]] [[شهادت]] علیه [[حجر بن عدی]] ==
[[زیاد بن ابیه]] خیلی تلاش می‌کرد [[یاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} مثل [[حجر بن عدی]] و همراهانش را به [[قتل]] برساند و برای رسیدن به این قصد شوم نیاز به مدارک و [[ادله]] [[محکمه]] پسند داشت لذا بر آن شد تا [[ارتداد]] و [[کفر]] [[حجر بن عدی]] و یارانش را نزد [[معاویه]] به [[اثبات]] برساند، و بدین وسیله [[معاویه]] آنها را از بین ببرد، از این رو طوماری از [[شهادت]] افراد سرشناس [[کوفه]] به [[امضا]] رساند و امضای برخی را [[جعل]] کرد با این [[تصور]] که کسی جرئت نخواهد کرد امضای خود را [[تکذیب]] کند، و یکی از آن امضای جعلی، امضای [[شریح بن هانی همدانی]] بود<ref>ر. ک: کامل ابن اثیر، ج۲، ص۴۹۱ - ۴۹۸.</ref>، [[شریح]] پس از اطلاع از [[حیله]] [[شیطنت]] آمیز زیاد در کمال [[شهامت]] و [[بی باکی]] آن را [[تکذیب]] کرد و طی نامه‌ای برای [[معاویه]] فرستاد و مضمون نامه چنین بود: «مطلع شدم که [[زیاد بن سمیه]] از قول من [[شهادت]] نامه‌ای مبنی بر [[کفر]] و [[ارتداد]]، و [[شورش]] و [[طغیان]] [[حجر بن عدی]]، برای تو ارسال داشته است و زیر آن را به امضای من رسانده! اما من به عکس آن‌چه که به تو [[ابلاغ]] شده است، [[شهادت]] می‌دهم که [[حجر بن عدی]] از نمازگزاران است، او [[زکات]] می‌پردازد و [[حج]] و [[عمره]] را در حیاتش پایدار ساخته است، او همگان را به [[معارف]] و [[مکارم اخلاقی]] فرا می‌خواند و آنان را از پلیدی‌ها و خصلت‌های [[شیطانی]] باز می‌دارد. بنابراین ریختن [[خون]] او و یا مصادره و ضبط اموالش بر تو و بر هر [[مسلمانی]] [[حرام]] خواهد بود، حال دیگر خود دانی، او را می‌کشی، یا [[آزاد]] میگذاری».

[[شریح]] پس از تنظیم این نامه ابتدا آن را به [[دست]] [[وائل بن حجر حضرمی]] یکی از مأموران مراقب [[حجر بن عدی]] و یارانش سپرد، و از او خواست هنگام ورود به [[دمشق]] و [[دیدار]] با [[معاویه]]، نامه را به او [[تسلیم]] نماید.

هنگامی که وائل وارد [[شام]] شد و خبر آوردن حجر و یارانش را به [[معاویه]] داد، نامه [[شریح]] را نیز به [[دست]] [[معاویه]] داد. [[معاویه]] چون آن را خواند و مضمونش را فهمید، به اطرافیان خود گفت: این [[مرد]]- [[شریح بن هانی]] - از [[شهادت]] خود برگشته و خود را از جمع [[شاهدان]] [[کفر]] و [[فسق]] [[حجر بن عدی]] خارج ساخته است<ref>ر. ک: کامل ابن اثیر، ج۲، ص۴۹۷.</ref>.

آری، نامه تکذیبیه [[شریح]] در آن روزگار [[خفقان]] و ترس‌آور که هر آن احتمال [[دستگیری]] و یا اعدام او می‌رفت، بسیار مهم و از [[جان]] گذشتگی می‌خواست که شریح به آن مبادرت کرد و در کمال جرئت و [[شهامت]] ضمن [[تکذیب]] امضای خود، [[حجر بن عدی]] را از محکومیت به [[مرگ]] تبرئه نمود.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۲۳-۷۲۴.</ref>

== [[شهادت]] [[شریح]] ==
شریح این [[صحابی]] بزرگوار و [[یار]] [[مخلص]] و با وفای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} تا سال ۷۸ هجری زنده بود و به سن ۱۱۰ یا ۱۲۰ سالگی در عصر [[حکومت]] [[عبدالملک مروان]] در [[جنگی]] علیه [[کفار]] در [[سجستان]] شرکت کرد و به [[شهادت]] رسید<ref>کامل ابن اثیر، ج۳، ص۱۳۶؛ اسد الغابه، ج۲، ص۳۹۶ و تهذیب التهذیب، ج۳، ص۶۱۹.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۲۴.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی حارث بن کعب]] (قبیله)
* [[هانی حارثی]] (پدر)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شریح بن نعمان همدانی

2026-04-18T20:37:37Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شریح بن نعمان همدانی | مداخل مرتبط = [[شریح بن نعمان همدانی در تاریخ اسلامی]] - [[شریح بن نعمان همدانی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شریح بن نعمان همدانی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = شریح بن نعمان همدانی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌همدان]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ =
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
[[شیخ طوسی]] او را در زمره [[اصحاب امیرمؤمنان]] {{ع}} به شمار آورده است<ref>رجال طوسی، ص۴۴، ش۱.</ref> و به [[نقل]] [[ابن حجر]]، از [[راویان حدیث]] از [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} است<ref>تهذیب التهذیب، ج۳، ص۶۱۹.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۷.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌همدان]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]

شریح بن مالک خثعمی

2026-04-18T20:36:30Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شریح بن مالک خثعمی | مداخل مرتبط = [[شریح بن مالک خثعمی در تاریخ اسلامی]] - [[شریح بن مالک خثعمی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شریح بن مالک خثعمی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شریح بن مالک خثعمی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌خثعم]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
شریح بن مالک خثعمی از [[اصحاب امیرمؤمنان]] {{ع}} بود، وی در [[صفین]] در رکاب [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود و با [[رشادت]] و [[مردانگی]] جنگید.
[[نصر بن مزاحم]] در شرح حال او می‌نویسد: [[عبدالله بن حنش]] [[فرمانده سپاه]] گروه [[خثعم]] شامی از طرف [[معاویه]] با [[ابی کعب]] [[فرمانده]] گروه [[خثعم]] عراقی از جانب [[علی]] {{ع}} جنگید و در این [[نبرد]] ابی کعب، فرمانده خثعمی از [[سپاه]] حضرت به [[شهادت]] رسید و فرزندش [[کعب بن ابی کعب]] [[پرچم]] را به [[دست]] گرفت و جنگید اما طولی نکشید چشمش صدمه دید و پس از او [[شریح بن مالک]] [[پرچم]] گروه [[خثعم]] را برداشت و به [[نبرد]] شدیدی با قوای [[شام]] پرداخت و [[مقاومت]] بسیاری کرد تا حدود هشتاد نفر از [[اصحاب حضرت علی]]{{ع}} از این [[قبیله]] و همین تعداد از [[قبیله خثعم]] [[شام]] مجروح شدند و به [[زمین]] افتادند و یا کشته شدند و بعد [[شریح]] [[پرچم]] را مجدداً به کعب بن ابی کعب که مجروح شده بود، تحویل داد<ref>ر.ک: وقعة صفین، ص۲۵۷ و ۲۵۸.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۶-۷۱۷.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌خثعم]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شریح بن قدامه سلمی

2026-04-18T20:34:11Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شریح بن قدامه سلمی | مداخل مرتبط = [[شریح بن قدامه سلمی در تاریخ اسلامی]] - [[شریح بن قدامه سلمی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شریح بن قدامه سلمی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شریح بن قدامه سلمی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌سلمه]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
[[شیخ طوسی]]، [[شریح بن قدامه سلمی]] را از [[اصحاب امیرمؤمنان]]{{ع}} به شمار آورده است<ref>رجال طوسی، ص۴۵، ش۵.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۶.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌سلمه]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شریح بن عطاء حنظلی

2026-04-18T20:33:44Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شریح بن عطاء حنظلی | مداخل مرتبط = [[شریح بن عطاء حنظلی در تاریخ اسلامی]] - [[شریح بن عطاء حنظلی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شریح بن عطاء حنظلی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شریح بن عطاء حنظلی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌حنظله]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
[[نصر بن مزاحم]]، شریح بن عطاء حنظلی را از [[اصحاب حضرت علی]]{{ع}} به شمار می‌آورد و می‌نویسد: طبق [[نقل]] [[تمیم بن حذیم]] او در [[صفین]] در رکاب آن [[حضرت]] جنگید و مجروح شد<ref>وقعة صفین، ۵۵۷.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۶.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌حنظله]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شرحبیل بن منصور

2026-04-18T20:32:58Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شرحبیل بن منصور | مداخل مرتبط = [[شرحبیل بن منصور در تاریخ اسلامی]] - [[شرحبیل بن منصور در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شرحبیل بن منصور
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شرحبیل بن منصور حکمی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله =
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
[[نصر بن مزاحم]] می‌نویسد: شُرَحبیل بن منصور حکمی، از [[اصحاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود که در [[صفین]] در رکاب آن [[حضرت]] جنگید و زخمی شد<ref>وقعة صفین، ص۵۵۶.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۵-۷۱۶.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شرحبیل بن طارق بکری

2026-04-18T20:32:16Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شرحبیل بن طارق بکری | مداخل مرتبط = [[شرحبیل بن طارق بکری در تاریخ اسلامی]] - [[شرحبیل بن طارق بکری در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شرحبیل بن طارق بکری
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شرحبیل بن طارق بکری
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بکر بن وائل]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
[[نصر بن مزاحم]] از [[تمیم بن حذیم ناجی]] [[نقل]] می‌کند که: شُرَحبیل بن طارق بکری از [[اصحاب حضرت علی]]{{ع}} بود که در [[صفین]] در رکاب آن [[حضرت]] جنگید و زخمی شد<ref>وقعة صفین، ص۵۵۶.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۵.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بکر بن وائل]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شرحبیل بن شریح همدانی

2026-04-18T20:31:07Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شرحبیل بن شریح همدانی | مداخل مرتبط = [[شرحبیل بن شریح همدانی در تاریخ اسلامی]] - [[شرحبیل بن شریح همدانی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شرحبیل بن شریح همدانی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شرحبیل بن شریح همدانی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌همدان]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر = {{فهرست جعبه| [[کریب بن شریح همدانی]] | [[مرثد بن شریح همدانی]] | [[هبیرة بن شریح همدانی]] | [[سمیر بن شریح همدانی]] | [[بریم بن شریح همدانی]] }}
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
او از [[اصحاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود که در [[جنگ صفین]] به همراه پنج برادرش به نام‌های کریب، مرثد، هبیرة، سمیر (شتیر) و بریم هر کدام در مصاف با [[لشکریان]] [[معاویه]] [[پرچم]] [[قبیله]] [[همدان]] را به [[دست]] گرفته و پس از [[مجاهدت]] فراوان [[شهید]] میشدند و [[برادر]] دیگر، عمل قبلی را تکرار میکرد و سرانجام همگی به [[شهادت]] رسیدند<ref>ر.ک: وقعه صفین، ص۲۵۲ و تاریخ طبری، ج۵، ص۲۱.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۵.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌همدان]] قبیله)
* [[کریب بن شریح همدانی]] (برادر)
* [[مرثد بن شریح همدانی]] (برادر)
* [[هبیرة بن شریح همدانی]] (برادر)
* [[سمیر بن شریح همدانی]] (برادر)
* [[بریم بن شریح همدانی]] (برادر)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شرحبیل بن امریء القیس کندی

2026-04-18T20:30:22Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شرحبیل بن امریء القیس کندی | مداخل مرتبط = [[شرحبیل بن امریء القیس کندی در تاریخ اسلامی]] - [[شرحبیل بن امریء القیس کندی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شرحبیل بن امریء القیس کندی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شرحبیل بن امریء القیس کندی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[کنده]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
[[نصر بن مزاحم]]، شُرَحبیل بن امریء القیس کندی از [[اصحاب امیرمؤمنان]]{{ع}} به شمار آورده و می‌نویسد: او در [[جنگ صفین]] در رکاب [[امیرمؤمنان]]{{ع}} جنگید و زخمی شد<ref>ر.ک: وقعه صفین، ص۵۵۸.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۵.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[کنده]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

شرحبیل بن ابرد حضرمی

2026-04-18T20:29:37Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شرحبیل بن ابرد حضرمی | مداخل مرتبط = [[شرحبیل بن ابرد حضرمی در تاریخ اسلامی]] - [[شرحبیل بن ابرد حضرمی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شرحبیل بن ابرد حضرمی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = شرحبیل بن ابرد حضرمی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[حضرموت]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
[[نصر بن مزاحم]]، شُرَحبیل بن ابرد حضرمی، را از [[یاوران]] [[حضرت علی]]{{ع}} به شمار آورده که در [[جنگ صفین]] حضور داشت و در رکاب آن [[حضرت]] جنگید و مجروح شد<ref>ر. ک: وقعه صفین، ص۵۵۶.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۵.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[حضرموت]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

مرة بن شراحیل همدانی

2026-04-18T20:29:03Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[مرة بن شراحیل همدانی در علوم قرآنی]] - [[مرة بن شراحیل همدانی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = مرة بن شراحیل همدانی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = ابو اسماعیل مرّة بن شراحیل همدانی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌همدان]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت = [[۷۶ هجری]]
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = {{فهرست جعبه افقی| [[پیامبر خاتم]] | [[امام علی]] }}
| از طبقه =
| در جنگ =
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== شراحیل بن مرة همدانی ==
برخی او را «[[شراحیل بن مرة همدانی]]» یا «[[شراحیل بن مره کندی|کندی]]» و برخی او را «مرة بن شراحیل همدانی» نام برده‌اند<ref>در کتاب الاصابه، ج۳، ص۳۲۵ هم نام او را شراحیل بن مرة همدانی و با کندی و به قولی مرة بن شراحیل ذکر کرده و در اسد الغابه، ج۲، ص۳۹۰ فقط شراحیل بن مره با کندی آمده و در رجال طوسی، ص۵۹، ش۳۳ فقط مرة همدانی ذکر شده است.</ref>.

وی یکی از [[یاران]] و [[کارگزاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} به شمار آمده و این که او از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} بوده و آن حضرت را [[درک]] کرده یا نه [[اختلاف]] است.

[[ابن اثیر]] و [[ابن حجر]] می‌نویسند: شراحیل بن مرة همدانی [[رسول خدا]]{{صل}} را [[درک]] کرد و از طریق [[حجر بن عدی]] [[نقل]] شده که گفت: از شراحیل بن مرة همدانی شنیدم که می‌گفت: [[رسول خدا]] {{صل}} خطاب به [[حضرت علی]]{{ع}} می‌فرمود: «[[یا علی]]، تو را [[بشارت]] باد که همانا در [[حیات]] و مرگت با من خواهی بود»<ref>{{متن حدیث|أبشر یا علی، فإن حیاتک و موتک معی}}؛ اسد الغابه، ج۲، ص۳۹۰ و الاصابه، ج۳، ص۳۲۵.</ref>. سپس [[ابن حجر]] می‌افزاید: شراحیل از [[یاران حضرت علی]]{{ع}} و [[کارگزار]] او در نهرین بوده است<ref>الاصابه، ج۳، ص۳۲۵.</ref>.

[[شیخ طوسی]] وی را به نام [[مره همدانی]] از [[اصحاب حضرت علی]]{{ع}} به شمار آورده است<ref>رجال طوسی، ص۵۹، ش۳۳.</ref>. به [[نقل]] [[حمدالله مستوفی]]، شراحیل از [[یاران امام علی]]{{ع}} و عامل و [[کارگزار]] [[حضرت]] در [[قزوین]] بوده است<ref>تاریخ گزیده، ص۷۹۳، انتشارات امیرکبیر، تهران.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۴.</ref>

== مره همدانی ==
[[شیخ طوسی]]، [[مره همدانی]]<ref>در کتاب تاریخ گزیده تألیف حمد الله مستوفی، او را فرزند «شراحیل» دانسته و با نام «مُرّة بن شراحیل همدانی» ذکر کرده است.</ref> را از [[اصحاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به شمار آورده است<ref>رجال طوسی، ص۵۹، ش۳۳.</ref>.

[[ابن سعد]] می‌نویسد: [[یاران]] [[عبدالله بن مسعود]] پنج نفر بودند و همه از [[علما]] به شمار می‌آمدند. این پنج نفر عبارتند از: [[عبیده سلمانی مرادی]]، [[علقمه بن قیس نخعی]]، [[مسروق بن اجدع]]، [[شریح]] و [[همدانی]] (که احتمال دارد مراد او از [[همدانی]] همان [[مره بن شراحیل همدانی]] باشد)<ref>طبقات الکبری، ج۶، ص۱۰ و ۱۱.</ref>. ولی صاحب [[الغارات]]، [[مره بن شراحیل همدانی]] و [[شریح]] و مسروق را از [[دشمنان]] [[علی]] {{ع}} معرفی کرده است<ref>الغارات، ج۲، ص۵۵۷ به نقل از: سیمای کارگزاران، ج۱، ص۲۳۲.</ref>.

[[حمدالله مستوفی]] در [[تاریخ]] گزیده در فصل [[حکّام]] [[قزوین]] می‌نویسد: در زمان [[خلافت]] [[امیرالمؤمنین علی]]{{ع}}، [[ربیع بن خثیم کوفی]] ([[خواجه ربیع]])، [[ابو العریف ارجحی]]، [[مره بن شراحیل همدانی]]، [[عبیدة بن عمرو سلمانی]] و [[قرظة بن ارطأه]] یکی بعد از دیگری [[والی]] ([[قزوین]]) بودند<ref>تاریخ گزیده، ص۷۹۳ به نقل از: سیمای کارگزاران، ج۱، ص۴۱۴.</ref>.

از مجموع آنچه گذشت معلوم شد که [[مره بن شراحیل همدانی]] اگر چه [[شیخ طوسی]] او را از [[یاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} ذکر کرده و [[حمدالله مستوفی]] وی را از [[کارگزاران امام]]{{ع}} در [[قزوین]] به شمار آورده، ولی [[آیة الله خوئی]]؛ می‌نویسد: افراد زیادی گفته‌اند مُرّه، با [[حضرت علی]]{{ع}} [[دشمنی]] داشته و به آن حضرت [[ایمان]] نیاورده است<ref>معجم رجال الحدیث، ج۱۸، ص۱۲۸.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۲۸۶.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌همدان]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:کارگزاران حکومت امام علی]]

شداد بن شمر عبدی

2026-04-18T20:27:29Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی| عنوان مدخل = شداد بن شمر عبدی | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شداد بن شمر عبدی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ جمل.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ جمل
| نام کامل = شداد بن شمر عبدی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌عبدالقیس]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ جمل]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
شداد بن شمر عبدی از [[شیعیان امیرالمؤمنین]] {{ع}} و از [[جنگ]] جویان [[سواره‌نظام]] [[سپاه]] آن [[حضرت]] در [[جنگ جمل]] بود.

[[شیخ مفید]] [[نقل]] می‌کند: موقعی که [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[اصحاب جمل]] را از آغاز [[جنگ]] برحذر داشت و سه روز آنها را مهلت داد تا بیندیشند و [[دست]] از [[جنگ]] و [[مقاتله]] بردارند، شداد در میان جمع برخاست و پس از [[حمد]] و [[ثنای الهی]] چنین [[خطبه]] خواند: «اما بعد، همانا وقتی [[خطاکاران]]، بسیار شدند و [[منکران]]، [[سرکش]] و متمردگشتند ما به [[آل]] پیامبرمان [[پناه]] بردیم، به وسیله آنان [[کرامت]] و [[بزرگواری]] را آغاز کردیم و از [[گمراهی]] وضلالت [[هدایت]] یافتیم، اینک ملازم [[آل محمد]] باشید، [[خداوند]] شما را [[رحمت]] کند و کسانی که [[چپ و راست]] را گرفته‌اند رها سازید، زیرا آنها در [[جهالت]] و [[نادانی]] شان [[کور]] و در [[گمراهی]] شان سرگردانند»<ref>{{متن حدیث|أما بعد، فإنه لقا کثر الخطاؤون و تمرد الجاحدون قزعنا إلی آل نبینا...}}؛ الجمل، ص۳۳۴.</ref>.

از این [[خطبه]] [[وفاداری]] و [[ایمان]] شداد به [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} و [[خاندان پیامبر]] {{صل}} به خوبی آشکار می‌شود.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۳.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌عبدالقیس]] (قبیله)
{{پایان مدخل‌ وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
#[[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]

شداد بن ازمع همدانی

2026-04-18T20:26:39Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شداد بن ازمع همدانی | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شداد بن ازمع همدانی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = شداد بن ازمع همدانی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌همدان]]
| از تیره =
| پدر = [[ازمع همدانی]]
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ =
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
شداد بن ازمع همدانی از [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} و به قولی از [[تابعین]] است<ref>اسد الغابه، ج۲، ص۳۸۷.</ref> و [[شیخ طوسی]] وی را در شمار [[اصحاب امیرمؤمنان]] {{ع}} به شمار آورده است<ref>رجال طوسی، ص۴۵، ش۲.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۳.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌همدان]] (قبیله)
* [[ازمع همدانی]] (پدر)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
#[[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]

شتیر بن شکل عبسی

2026-04-18T20:26:12Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = شتیر بن شکل عبسی | مداخل مرتبط = [[شتیر بن شکل عبسی در تاریخ اسلامی]] - [[شتیر بن شکل عبسی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شتیر بن شکل عبسی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = شتیر بن شکل عبسی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌عبس]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت = [[۷۱ هجری]]
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = {{فهرست جعبه افقی| [[پیامبر خاتم]] | [[امام علی]] }}
| از طبقه =
| در جنگ =
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
شُتَیر [[فرزند]] شَکل عبسی و به قول [[ابن اثیر]]، قیسی [[کوفی]] از [[اصحاب امیرالمؤمنین علی]] {{ع}} است <ref>رجال طوسی، ص۴۵، ش۳؛ ر. ک: طبقات الکبری، ج۶، ص۴۵ و رجال برقی، ص۵.</ref>.
[[ابن حجر]]، شتیر بن شکل عبسی را از [[تابعین]] دانسته ولی به [[نقل]] از [[ابو موسی]]، او را از [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} می‌داند و می‌گوید: او [[حضرت رسول]] {{صل}} را [[درک]] کرده است. و اضافه می‌کند: وی از [[ابن مسعود]] و [[حضرت علی]] و [[حذیفه]] و دیگران روایت‌هایی [[نقل]] کرده است و [[ابن حبان]] [[وفات]] او را در زمان [[خلافت]] [[ابن زبیر]] دانسته است<ref>الاصابه، ج۳، ص۳۷۵.</ref>. اما [[ابن اثیر]] [[وفات]] او را در ایام [[حکومت]] مصعب به سال ۷۱ [[هجری]] دانسته است<ref>کامل ابن اثیر، ج۳، ص۶۲.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۲.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌عبس]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]
[[رده:اصحاب امام علی]]

شبیب بن عامر ازدی

2026-04-18T20:25:54Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = شبیب بن عامر ازدی | مداخل مرتبط = [[شبیب بن عامر ازدی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شبیب بن عامر ازدی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = شبیب بن عامر ازدی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب = [[جد کرمانی]]
| اهل =
| از قبیله = [[ازد]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ =
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها = [[فرماندار نصیبین]]
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
شبیب بن عامر ازدی معروف به [[جد کرمانی]]<ref>مقصود از کرمانی که شبیب جد اوست، «اجدیع بن علی بن شبیب» است که در سال ۱۲۰ هجری والی خراسان شد و بعد برکنار گردید، و نصر بن سیار در سال ۱۲۶ او را زندانی کرد، اما کرمانی در سنه ۱۲۸ هجری پس از آزادی با نصر جنگید و با ابو مسلم خراسانی همکاری داشت. تا این که در سال ۱۲۹ هجری در جنگ نصر مجروح شد و سپس کرمانی را دستگیر کردند و به دار آویختند. (تاریخ طبری، ج۷، ص۱۵۴ و ۲۸۵ و....).</ref> از [[یاران]] و [[اصحاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} و از افراد مورد [[وثوق]] آن [[حضرت]] بود، لذا به [[مالک اشتر]] [[دستور]] داد که او را خزانه‌دار [[بیت المال]] قرار دهد و در [[فرمان]] خود شبیب را [[اهل]] [[ثقه]] و [[خیرخواه]] و مورد [[اطمینان]] و [[اعتماد]] اعلام نمودند<ref>تنقیح المقال، ج۲، ص۸۰ و ۸۱.</ref>. و او در [[سرزمین]] جزیره و نصیبین [[جانشین]] [[مالک اشتر]] بود.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۰.</ref>

== شبیب در جریان حمله [[کارگزار]] [[معاویه]] ==
[[ابن اثیر]] در حوادث سال ۳۹ [[هجری]] می‌نویسد: [[معاویه]]، گروهی به [[فرماندهی]] [[عبدالرحمان بن قباث بن اشیم]] را برای [[غارت]] جزیره گسیل داشت. در آن زمان [[شبیب بن عامر]] از جانب [[علی]]{{ع}} [[حاکم]] بر [[شهر]] نصیبین<ref>نصیبین از شهرهای آباد جزیره در مسیر موصل به شام است.</ref> بود، در این وضعیت نامه‌ای به [[کمیل بن زیاد]] که [[حاکم]] [[هیت]] از جانب [[امام]]{{ع}} بود، نوشت و او را از تهاجم قوای [[شام]] مطلع ساخت و در [[نامه]] یادآور شد که نمی‌داند، او به [[ناحیه]] نصیبین می‌آید یا قصد [[فرات]] و [[هیت]] دارد.

[[کمیل]] بلافاصله با شش [[صد]] نیروی سواره برای مقابله با نیروهای [[عبدالرحمان بن قباث]] عازم آن منطقه شد و [[دشمن]] را که تعدادشان چند برابر بود، [[شکست]] [[سختی]] داد و [[امام علی]] را با اطلاع از این خبر بسیار [[خشنود]] ساخت. [[شبیب بن عامر]] نیز [[پیروزی]] [[کمیل]] را تبریک گفت و خود به تعقیب دیگر نیروهای شامی پرداخت. سرانجام خود را به بعلبک رساند. [[معاویه]] برای مقابله با وی، [[حبیب بن مسلمه]] را با نیروهای تحت فرمانش، اعزام کرد اما شبیب را نیافت.

شبیب از بعلبک بازگشت و در منطقه [[رقه]] و نواحی آنکه اکثر [[مردم]] [[عثمانی]] بودند (و با [[حضرت علی]]{{ع}} سر [[جنگ]] داشتند) حمله کرد و گوسفندانشان را با خود برد و سلاح‌ها و مرکب‌های آنان را گرفت؛ اما [[حضرت علی]]{{ع}} بعضی از کارهای او را [[تأیید]] ننمود، و او را از گرفتن [[اموال]] و حیوانات [[مردم]] [[نهی]] کرد و تنها اجازه داد که مرکب و سلاح‌هایی را که با آنها می‌جنگند به [[غنیمت]] بگیرد و در ضمن از تلاش و [[شجاعت]] شبیب [[تجلیل]] به عمل آورد و فرمود: «[[خداوند]]، شبیب را [[رحمت]] کند که [[دست]] [[غارتگران]] را از منطقه کوتاه کرد و شرشان را دور ساخت و [[پیروزی]] و [[نصرت]] را زود به ارمغان آورد»<ref>{{متن حدیث|رحم الله شبیبا لقد أبعد الغارة و عجل الانتصار}}؛ کامل ابن اثیر، ج۲، ص۴۲۸.</ref>.

[[امام]]{{ع}} در این سفارش به همه [[حاکمان]] درس [[مردانگی]] و [[بزرگواری]] داد و [[نماینده]] خود شبیب را که با برخورد با مخالفین و [[دشمنان]] خود در حد [[زیاده روی]] و دور از [[اخلاق]] دید او را منع کرد و بر [[عدل]] و [[انصاف]] توصیه نمود.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۰-۷۱۱.</ref>

== شبیب و [[جانشینی]] [[مالک اشتر]] ==
در یکی از مکاتبه‌های [[حضرت علی]]{{ع}} به [[مالک اشتر]] که [[حاکم]] نصیبین و بلاد بود، آمده است: «من، [[محمد بن ابی بکر]] را [[والی]] [[مصر]] کردم، اما طاغیانی بر او [[خروج]] نمودند و او را که نوجوان و در امور [[جنگی]] کم‌تجربه بود، به [[شهادت]] رساندند. - خدایش [[رحمت]] فرماید به حال خودت نزد من بیا تا در مورد وقایع و اتفاقات [[مصر]] چاره‌ای بیندیشی. هم چنین یکی از [[یاران]] ناصح و مورد [[اعتماد]] و ۹ [[ثقه]] خود را به [[نیابت]] خود برگزین». مالک پس از دریافت [[پیام]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[شبیب بن عامر]] را به [[جانشینی]] خود در نصیبین و بلاد اطراف آن برگزید و خود عازم [[دیدار]] آن [[حضرت]] در [[کوفه]] گردید<ref>ر. ک: شرح ابن ابی الحدید، ج۶، ص۷۳؛ امالی مفید، ص۹۰ و تنقیح المقال، ج۲، ص۶۸۱.</ref>.
از شرح حال شبیب و [[تاریخ]] وفاتش مدرک بیشتری در کتاب‌های [[تاریخ]] به [[دست]] نیامد، لذا به آن‌چه در بالا آوردیم، اکتفا نمودیم.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۱۱-۷۱۲.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[ازد]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:کارگزاران حکومت امام علی]]

شبث بن ربعی تمیمی

2026-04-18T20:24:19Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = قاتلان امام حسین | عنوان مدخل = شبث بن ربعی تمیمی | مداخل مرتبط = [[شبث بن ربعی تمیمی در تاریخ اسلامی]] - [[شبث بن ربعی تمیمی در معارف و سیره حسینی]] | پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = شبث بن ربعی تمیمی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = شبث بن ربعی بن حصین تمیمی یربوعی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه = أبوعبدالقدوس
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌تمیم]]
| از تیره = [[بنی یربوع بن حنظله]]
| پدر = [[ربعی حنظلی تمیمی]]
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی = [[کوفه]]
| تاریخ درگذشت = [[۷۰ قمری]]
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ صفین]] | [[جنگ نهروان]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها = {{فهرست جعبه| [[نوشتن]] [[نامه‌ها]] به [[امام حسین]] | [[فرمانده]] نیروهای پیاده [[عمر بن سعد]] در [[کربلا]] | [[همراهی]] [[مصعب]] در [[قتل]] [[مختار]]}}
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

'''شبث بن ربعی''' از اشراف و سرداران [[عرب]] است. هنگامی که [[ابوبکر]] [[نبرد]] با مرتدین را آغاز کرد، [[مسلمانان]] شد و در فتوحات اسلامی شرکت نمود. در قتل [[عثمان]] شرکت داشت و سپس در [[جنگ جمل]] از [[عایشه]] حمایت کرد، ولی در [[صفین]] در لشکر [[امام علی]]{{ع}} بود. [[روز عاشورا]] فرماندهی پیادگان سپاه [[عمر بن سعد]] را بر عهده داشت. پس از [[عاشورا]] با [[قیام مختار]] با وی [[بیعت]] کرد، اما بعد از آن با اشراف بر علیه او [[شورش]] کرد و به زبیریان پیوست و در آخر به مرگ طبیعی از [[دنیا]] رفت. او صاحب نقش‌های متضاد در حوادث مهم سده اول هجری است.

== مقدمه ==
[[شبث‌ بن ربعی]]، از اشراف و سرداران [[عرب]] و صاحب نقش‌های متضاد در حوادث مهم سده اول هجری از جمله واقعه [[کربلا]]ست. وی [[دوران جاهلیت]] را نیز [[درک]] کرده است<ref>تاریخ طبری، ج۶، ص۴۳.</ref>.

== نقش او پیش از واقعه کربلا ==
نخستین یادکرد از شبث به سال ۱۱ هجری باز می‌گردد که در [[خدمت]] «[[سجاح]]» دختر [[حارث‌ بن سوید بن عقفان]]، زنی که [[مدعی پیامبری]] بود، قرار گرفت<ref>المعارف، ص۴۰۵؛ تاریخ طبری، ج۳، ص۲۷۴؛ التنبیه و الاشراف، ص۲۸۵؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۱۵.</ref>. هنگامی که [[ابوبکر]] [[نبرد]] با مرتدین را آغاز کرد، وی به [[مسلمانان]] پیوست. سپس در [[زمان]] [[خلیفه دوم]] [[عمر بن خطاب]] در [[فتوحات اسلامی]] شرکت نمود و در [[جنگ]] بویب در سال ۱۳ هجری [[رهبری]] [[بنی یربوع بن حنظله]] را بر عهده داشت<ref>تاریخ طبری، ج۳، ص۴۶۴.</ref>. به گفته عِجلی، شبث نخستین کسی بود که در [[قتل عثمان]] کمک کرد<ref>تاریخ الثقات، ص۲۱۴.</ref>، اما کمی بعد و در [[جنگ جمل]] از [[عایشه]] [[حمایت]] کرد<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۴۸۳؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۲۲۸.</ref>. آن‌گاه در ذی‌الحجه سال ۳۶ به عنوان [[نماینده]] امیرالمؤمنین‌ به همراه افرادی به نزد [[معاویه]] رفت تا او را به سوی [[خدا]] و [[اطاعت]] و پیوستن به [[جماعت]] [[دعوت]] کند. پس از آنکه [[امام]] چاره‌ای جز جنگ در برابر خود ندید، در صف [[امام علی]] {{ع}} قرار داشت و به جنگ با [[سپاه معاویه]] پرداخت<ref>وقعة صفین، ص۱۹۵،۱۸۷؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۵۶۹؛ ۵۷۳-۵۷۴.</ref>.

پس از پایان جنگ در سال ۳۷ هجری و بازگشت [[سپاه]] امام علی {{ع}} به کوفه، شبث یکی از بنیان‌گذاران جریان [[خوارج]] بود که به عنوان [[اعتراض]] به قضیه [[حکمیت]] همراه [[دوازده]] هزار نفر به قریه [[حروراء]] در نیم فرسخی کوفه رفتند. در آنجا خوارج، شبث را به [[امارت]] برگزیدند. امام علی {{ع}} با آنان [[گفت‌وگو]] و [[محاجّه]] کرد. پس از سخنان امام، همگی به کوفه بازگشتند<ref>تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۱۱۵؛ جمهرة النسب، ص۲۱۷؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۹۱؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۶۳-۶۶؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۲۶-۳۲۸.</ref>، اما خود [[توبه]] کرد و در [[نهروان]] در سپاه امام علی {{ع}} [[فرماندهی]] [[میسره]] را برعهده داشت و علیه خوارج جنگید<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۸۵؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۴۵؛ الوافی بالوفیات، ج۱۶، ص۱۰۲.</ref>.

پس از [[شهادت]] [[امام حسن]] {{ع}} و مسلط شدن [[معاویه]] بر اوضاع، به او پیوست. به [[روایت]] [[طبری]] هنگامی که معاویه زمام [[حکومت]] را به دست گرفت، او را به همراه [[سلیمان بن صرد خزاعی|سلیمان‌ بن صُرَد خزاعی]]، [[حجر بن عدی|حُجر بن عَدی]]، [[ابن کواء]] و [[عمرو بن حمق|عمرو بن حَمِق]] در [[کوفه]] زیر نظر گرفت<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۱۷۹.</ref>. زمانی که زیاد بر [[ضد]] [[حُجر بن عَدی]] از سران [[قریش]] شهادت گرفت، شبث نیز در زمره شهادت‌دهندگان بود<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۲۶۹.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[دوزخیان جاوید (کتاب)|دوزخیان جاوید]]، ص۱۳۰-۱۳۹؛ [[محمد حسین رجبی دوانی|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)|کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی]] ص ۲۲۷.</ref>

== نقش او در زمان واقعه کربلا ==
{{اصلی|واقعه کربلا}}
در دوران حکومت [[یزید]]، شبث جزء افراد فرصت‌ طلب‌ و سودجویی‌ بود که موضع‌ خود را مشخص‌ می‌کرد و کفه‌ به‌ هر طرف‌ سنگین‌تر می‌شد به‌ آن‌ سمت‌ متمایل‌ می‌گردید. ‌چون‌ دید [[مسلم بن عقیل]] در کوفه‌ پیشرفت‌ خوبی‌ دارد و نیروهای‌ [[امام حسین]] {{ع}} هر [[روز]] بیشتر و متراکم‌تر می‌شوند، او و عده ای از جمله بزرگان کوفه به امام حسین {{ع}} [[نامه]] نوشتند و از او [[دعوت]] کردند که به کوفه بیاید<ref>الاخبار الطوال، ص۲۲۹؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۳۵۳؛ الفتوح، ج۵، ص۳۰؛ الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۲۰-۲۱.</ref>.

با [[تسلط]] [[عبیدالله بن زیاد]] بر [[کوفه]] و به هنگام [[قیام]] [[مسلم بن عقیل]] شبث جزء کسانی بود که به عبیدالله‌ بن زیاد پیوست و به [[دستور]] عبیدالله به [[جنگ]] با مسلم پرداخت و در صف [[مخالفان امام حسین]] {{ع}} قرار گرفت<ref>الاخبار الطوال، ص۲۳۹؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۳۶۹-۳۷۰،۳۸۱؛ الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۳۶،۳۱.</ref>. در [[روز عاشورا]] [[فرماندهی]] پیادگان [[سپاه]] عمر بن سعد را بر عهده داشت<ref>الاخبار الطوال، ص۳۰۲-۳۰۳؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۳۳۴؛ الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۵۹-۶۰.</ref>.

شبث که هرگز نتوانست بر دوگانگی [[شخصیت]] خویش [[غالب]] شود، اگر چه در شمار [[سپاه]] ابن‌ سعد در [[کربلا]] حاضر شد و در قتل‌ عام [[یاران]] [[امام حسین]] {{ع}} مددکار [[کوفیان]] شد، با وجود این گفته می‌شود که شبث تمایلی به جنگ با [[امام حسین]] {{ع}} نداشته و هنگامی که [[عمر بن سعد]] از او خواست با پیادگان و تیراندازان خود به [[جنگ]] سواران دلیر و سلحشور [[لشکر]] [[حسین]] برو، بهانه آورد<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۴۳۶.</ref>.

هنگام [[قیام توابین]] به [[رهبری]] [[سلیمان بن صرد خزاعی]]، شبث که جزء [[قاتلان]] شهدای [[کربلا]] و جیره‌خوار [[رژیم]] [[اموی]] بود بر این مهم [[اصرار]] داشت و [[تبلیغ]] می‌کرد و توده‌ها را به سوی سلیمان‌ بن صرد [[دعوت]] می‌کرد<ref>الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۶۷.</ref>.

هنگام [[قیام مختار|قیام مختار ثقفی]]، شبث جزو [[سرداران]] و [[مشاوران]] [[والی کوفه]] بود و او را با حدود سه هزار سپاهی به [[جنگ]] [[سپاهیان]] مختار به سوی سبخه (میدان بزرگ کوفه) فرستاد. نیروهای شبث از مقابل نیروهای مختار می‌گریختند. شبث برای تحریک و [[پایداری]] سپاهش فریاد می‌زد: ای حامیان بد، از غلامانتان می‌گریزید؟ اشاره شبث به موالیانی بود که در [[سپاه]] مختار بودند. همین کنایه باعث شد تا گروهی از سپاهیانش برگردند و به شدت بجنگند و هر کدام از [[موالی]] را که [[اسیر]] می‌کردند، بکشند؛ لذا سپاه مختار در موقعیت [[سختی]] قرار گرفت. هنگام [[حمله]] [[ابراهیم‌ بن مالک اشتر]]، شبث و نیروهای تحت امرش عقب‌نشینی کردند و تا نزدیک خانه‌های [[کوفه]] متواری شدند. والی کوفه ناگزیر به پیشنهاد شبث، مخفیانه گریخت و بزرگان کوفه از جمله شبث با مختار [[بیعت]] کردند<ref>تاریخ طبری، ج۶، ص۱۸-۱۹، ۲۲-۳۲.</ref>.

در دوران [[حکومت]] مختار، شبث و دیگر [[اشراف کوفه]] که به شدت از [[پیروزی]] [[شیعیان]] و [[قیام مختار]] دچار [[وحشت]] شده بود، به دنبال فرصت بودند، تا ضربه را بر [[انقلاب]] مختار وارد سازند. آنان این فرصت را زمانی به‌دست آوردند که [[لشکر]] مختار برای [[جنگ]] با نیروهای [[شام]] روانه شده بودند. با مرگ یزید بن انس و بازگشت لشکر به [[کوفه]]، [[شایعه]] [[شکست]] انقلاب مختار توسط [[منافقین]] کوفه در [[شهر]] پیچید. اشراف در شهرِ شایعه‌پذیر کوفه شایعه کردند که یزید بن انس به [[فرمان]] مختار کشته شده است. این شایعه در شهر قوت گرفت. در همان جوّ متشنج کوفه، مختار سپاهی [[عظیم]] به فرماندهی [[ابراهیم بن مالک اشتر]] به سوی [[جبهه]] شام اعزام داشت.

اشراف بلافاصله پس از خالی شدن کوفه از هوادارن مختار، از مخفی‌گاه‌ها بیرون آمده و تشکیل جلسه دادند، تا هر چه زودتر کار مختار را تمام کنند. مختار در آن موقعیت حساس که درگیر [[جنگ]] با نیروهای [[شام]] بود، مایل نبود که جبهه‌ای دیگر در داخل گشوده شود، او اگر چه متوجه عمق [[توطئه]] شد، اما با [[ملایمت]] [[وعده]] داد ناراضیان را [[راضی]] خواهد کرد.

پس از گفت‌وگوی بی‌نتیجه شبث با مختار، اشراف به سرکردگی شبث از این فرصت استثنایی استفاده کرده و به [[مخالفت]] با مختار پرداختند و [[تصمیم]] به جنگ با او گرفتند. [[ابراهیم‌ بن مالک اشتر]] که برای جنگ با عبیدالله‌ بن زیاد از [[کوفه]] خارج شده بود، با فرمان مختار برگشت. جنگ [[سختی]] درگرفت. اشراف سه گوشه مهم کوفه را اشغال کرده و نقاط استراتژیک آن را به دست گرفتند<ref>ر.ک: انساب الاشراف، ج۵، ص۲۳۲-۲۳۷؛ تاریخ طبری، ج۶، ص۴۳-۴۹؛ الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۲۳۱-۲۳۴.</ref>. [[ابراهیم]] با [[تدبیر]] خاص نظامی از دشت وسیع جلوی [[شهر کوفه]] [[حمله]] را آغاز کرد و خط مقدم [[مقاومت]] اشراف را در هم [[شکست]]. پس از شکست [[شورشیان]] در میدان سبیع، نیروهای تحت [[فرماندهی]] شبث که با ابراهیم‌ بن مالک اشتر وارد [[جنگ]] شده بودند، نیز منهزم و [[شکست]] خوردند<ref>تاریخ طبری، ج۶، ص۴۳-۴۹؛ الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۲۳۱-۲۳۴.</ref>. پس از آنکه بزرگان [[کوفه]] از مختار شکست خوردند، به [[بصره]] گریختند و به [[مصعب‌ بن زبیر]] که از طرف برادرش [[عبدالله‌]] [[حکمران]] بصره بود، پیوستند و او را به جنگ با مختار برانگیختند. به این ترتیب اشراف فراری کوفه زیر چتر [[حمایت]] کامل مصعب‌ بن [[زبیر]] علیه [[مختار ثقفی]] [[بسیج]] شدند.

پس از [[مرگ]] مختار در [[سال ۶۷ هجری]]، شبث [[ریاست]] [[شرطه]] آن شهر را از طرف وی به عهده گرفت<ref>انساب الاشراف، ج۵، ص۲۷۴؛ تهذیب التهذیب، ج۴، ص۳۰۳-۳۰۴.</ref>. در دوران [[حکومت]] مصعب‌ بن زبیر در [[عراق]] شبث به [[جنگ با خوارج]] اَزارقه که در [[فارس]] و [[عراق]] [[شورش]] کرده بودند، رفت<ref>ر.ک: تاریخ طبری، ج۶، ص۱۲۳-۱۲۴؛ الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۲۸۳.</ref>. به این ترتیب با سیاست‌پیشگی هر [[روز]] به رنگی در‌آمد.

بنا به [[نقلی]] شبث در «[[یوم]] جبانة السبیع» هنگام [[نبرد]] با مختار در [[کوفه]] به [[سال ۶۶ هجری]] کشته شد<ref>ر.ک: انساب الاشراف، ج۵، ص۲۳۴-۲۳۵، ۲۵۱.</ref>، لکن بنا به نقلی دیگر او تا مدتی بعد می‌زیسته است و سپس با [[مرگ طبیعی]] و به علت [[بیماری]] مُرد<ref>ر.ک: همان، ص۲۳۵، ۲۷۵-۲۷۶.</ref>. [[ابن‌حجر]] [[مرگ]] وی را در حدود سال ۷۰ هجری نوشته است<ref>الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۲، ص۱۶۳.</ref> که به نظر منطقی می‌نماید. بنا به نقل ابن‌‌سعد گروه‌های متعددی بر سر جنازه او حاضر شدند و [[عزاداری]] کردند<ref>الطبقات الکبری، ج۶، ص۲۱۶.</ref>.

شبث مسجدی در کوفه بنا کرده بود. [[امام علی]] {{ع}} [[مردم]] را از [[خواندن نماز]] در پنج [[مسجد]] در کوفه منع فرمود که از جمله آنها مسجد شبث بود. گفته شده پس از [[واقعه کربلا]]، او مسجدش را تجدید بنا کرد<ref>الکافی، ج۳، ص۱۰۱، کتاب الصلاة، باب مساجد کوفه.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[دوزخیان جاوید (کتاب)|دوزخیان جاوید]]، ص۱۳۰-۱۳۹؛ [[محمد حسین رجبی دوانی|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)|کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی]] ص ۲۲۷.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌تمیم]] (قبیله)
* [[بنی یربوع بن حنظله]] (قبیله)
* [[ربعی حنظلی تمیمی]] (پدر)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:87443.jpg|22px]] [[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[دوزخیان جاوید (کتاب)|'''دوزخیان جاوید''']]
# [[پرونده:IM010499.jpg|22px]] [[محمد حسین رجبی دوانی|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)|'''کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

{{عاملان واقعه کربلا}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]
[[رده:عاملان واقعه کربلا]]
[[رده:قاتلان امام حسین]]
[[رده:مدخل‌های تلخیص شده]]

سیحان بن صوحان عبدی

2026-04-18T20:20:28Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سیحان بن صوحان عبدی | مداخل مرتبط = [[سیحان بن صوحان عبدی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سیحان بن صوحان عبدی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ جمل.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ جمل
| نام کامل = سیحان بن صوحان عبدی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌عبدالقیس]]
| از تیره =
| پدر = [[صوحان عبدی]]
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر = {{فهرست جعبه| [[صعصعة بن صوحان عبدی]] | [[زید بن صوحان عبدی]] }}
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت = [[۳۶ هجری]]
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ جمل]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}
== آشنایی اجمالی ==
سیحان بن صوحان عبدی، [[برادر]] [[زید بن صوحان|زید]] و [[صعصعه بن صوحان]] است که در شرح حال [[زید بن صوحان]] در همین اثر سلسه [[نسب]] او را به طور اختصار آورده‌ایم؛ وی هم چون دو برادرش [[زید]] و صعصه از [[اصحاب]] با وفای [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} بود<ref>رجال طوسی، ص۴۳، ش۶.</ref>. و [[امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} را در [[جنگ جمل]] [[همراهی]] کردند و در رکاب آن حضرت شجاعانه جنگیدند و با برادرش [[زید]] در همین [[جنگ]] به [[شهادت]] رسید و در همان محل در یک [[قبر]] [[دفن]] گردید<ref>ر. ک: کامل ابن اثیر، ج۲، ص۳۴۰ و تاریخ طبری، ج۴، ص۵۱۷.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۰۳.</ref>

== نقش سیحان در [[جنگ جمل]] ==
سیحان از جمله افرادی است که وقتی [[ابوموسی]] [[حاکم کوفه]] از طرف [[حضرت علی]]{{ع}} از [[ترغیب]] [[مردم]] در [[یاری]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[جنگ جمل]] [[مخالفت]] کرد سیحان در میان انبوه [[اجتماع]] [[مردم]] [[خطبه]] خواند و آنان را برای [[یاری]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} در [[جنگ]] با [[ناکثین]] [[ترغیب]] نمود و چنین گفت: «ای [[مردم کوفه]]، برای اداره مملکت و امور [[مسلمانان]] اچار از وجود [[قائد]] و [[رهبری]] است، البته [[رهبری]] که بتواند [[ظلم]] ستم‌کاران را دفع و [[حق]] مظلمونان را بستاند و [[امت]] را [[متحد]] و منسجم نماید. اینک [[والی]] و [[امام]] شما [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌خواهد به او ملحق شوید تا با کمک شما [[تکلیف]] خود را با این دو ([[طلحه]] و [[زبیر]]) که [[پرچم]] [[مخالفت]] برافراشته‌اند، روشن سازد، [[حضرت علی]]{{ع}} [[برترین]] [[فرد]] [[امت]] و [[فقیه]] ترین افراد در [[دین]] خداست، پس هر کس [[دعوت]] او را [[اجابت]] نماید و به سمت [[بصره]] حرکت کند، مانیز او را [[همراهی]] خواهیم کرد».

پس از سخنان [[حق]] و روشنگرانه سیحان، [[صحابی]] بزرگ [[عمار یاسر]] برخاست و سخنانی ایراد کرد، بعد از [[عمار یاسر]]، [[سبط]] اکبر یعنی [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} که به [[دستور]] [[پدر]] به [[کوفه]] آمده بود نیز مطالبی در خصوص [[لزوم]] حرکت [[مردم]] برای [[یاری]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} ایراد نمود، و عده ای از سران و بزرگان [[کوفه]] مثل [[حجر بن عدی]]، [[هند بن عمرو]] و دیگران به ترتیب برخاستند و [[حمایت]] خود را از حرکت به سوی [[بصره]] در رکاب [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} اعلام کردند. سرانجام [[مردم کوفه]] شدند و پس از [[عزل]] [[ابوموسی اشعری]] که [[مانع]] حرکت آنان بود یک [[لشکر]] [[دوازده]] هزار نفری با تجهیزات کامل آماده و عازم [[بصره]] گردیدند. این نیروها در [[ذی قار]] به [[امام]]{{ع}} پیوستند<ref>ر. ک: کامل ابن اثیر، ج۲، ص۳۲۶ - ۳۲۹ و تاریخ طبری، ج۴، ص۴۸۱ - ۴۸۷.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۰۳-۷۰۴.</ref>

== [[شهادت]] سیحان در [[نبرد جمل]] ==
همان‌گونه که اشاره شد، سیحان در [[جنگ جمل]] حضور یافت و در همین [[نبرد]] سال ۳۶ [[هجری]] به [[شهادت]] رسید. او و دو برادرش [[زید]] و صعصعه نیز در این واقعه در رکاب [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بودند که [[زید]] نیز به [[درجه]] [[شهادت]] نائل آمد. صعصعه هم به شدت مجروح شد و [[سپاهیان]]، او را به خارج از محدوده [[جنگ]] انتقال دادند.

طبق [[نقل]] [[ابن اثیر]] و [[طبری]]، وقتی [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} دید نیروهای [[دشمن]] با [[اجتماع]] در اطراف شتر [[عایشه]] سخت [[مقاومت]] می‌کنند و سبب طولانی شدن [[جنگ]] و کشته شدن افراد زیادی از هر دو گروه شده، به گروهی از [[یاران]] [[برگزیده]] و داوطلب خود [[دستور]] داد شتر [[عایشه]] را به [[قتل]] برسانند تا هسته مرکزی [[سپاه]] [[دشمن]]، که عامل اصلی [[پایداری]] و [[مقاومت]] [[ناکثین]] و [[عهد]] شکنان بود، متلاشی گردد. در این جمع، سیحان و برادرش [[زید]] هنگام حمله به آن شتر کشته شدند. [[قاتل]] سیحان، ابن یثربی بود، وی قبل از سیحان دو نفر دیگر از [[اصحاب]] [[حضرت امیر]]{{ع}} به نام [[هند بن عمرو جملی]] و [[علباء بن هیثم]] را به [[شهادت]] رسانده بود که با [[شهادت]] سیحان (یا [[زید]])<ref>مؤرخان در قاتل زید و سیحان اختلاف دارند، برخی عمرو بن یثربی را قاتل زید و برخی قاتل سیحان ذکر کرده‌اند؛ ولی این که این دو برادر بزرگوار در جمل در رکاب حضرت علی{{ع}} به شهادت رسیده‌اند، اختلافی نیست. اختلاف در اسم قاتل آنان است.</ref> [[فرزند]] صوحان، سه نفر به [[دست]] او [[شهید]] شدند.

اما دیری نپایید که [[صحابی]] گران‌قدر [[رسول خدا]]{{صل}} [[عمار یاسر]] که قریب نود سال از عمرش می‌گذشت برای [[مبارزه]] با ابن یثربی وارد میدان شد و با ضربه‌ای او را نقش بر [[زمین]] کرد، سپس [[جسد]] نیمه جانش را [[خدمت]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} آورد و حضرت فوراً [[حکم]] [[قصاص]] و [[قتل]] او را داد<ref>کامل ابن اثیر، ج۲، ص۳۴۰ و تاریخ طبری، ج۴، ص۵۱۷.</ref>.

طبق [[نقل]] [[ابن سعد]]، جنازه [[مطهر]] [[سیحان بن صوحان]] با [[برادر]] بزرگوارش [[زید]] در همان محل در یک [[قبر]] [[دفن]] گردید<ref>طبقات الکبری، ج۶، ص۱۲۵.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۰۵-۷۰۶.</ref>

== [[تجلیل]] [[امام]] از سیحان و برادرش زید ==
پس از پایان [[جنگ جمل]] که با [[پیروزی]] قطعی [[سپاهیان]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} خاتمه یافت حضرت در نامه‌ای [[بشارت‌]]آمیز برای [[والی کوفه]] خبر این [[پیروزی]] را به اطلاع او رسانید و در آن [[نامه]] به [[شهادت]] تنی چند از سرشناسان [[سپاه]] خود از جمله سیحان و [[زید]] (دو [[فرزندان]] صوحان) اشاره کرد؛ [[نامه]] چنین است: «از [[بنده خدا]] [[علی]] [[امیرالمؤمنین]]، اما بعد، ما در نیمه [[جمادی الثانی]] در «[[ریبه]]» حوالی [[بصره]] با [[دشمن]] رو به رو شدیم و [[خداوند]] [[سنت]] [[مسلمانان]] را به آنان عطا فرمود، ولی عده زیادی از نیروهای ما و نیروهای [[دشمن]] کشته شدند که [[ثمامة بن مثنی]]، [[هند بن عمرو]]، [[علباء بن هیثم]]، سیحان و [[زید]] دو [[فرزندان]] صوحان، و [[محدوج]] جزو شهدای [[سپاه]] ما هستند».<ref>{{متن حدیث|من عبدالله علی أمیرالمؤمنین، أما بعد، فإنا التقینا فی النصفی من جمادی الآخرة بالخریبة فناءین أفنیة البصرة ممن. فأعطاهم أصیب الله بیتا عزوجل ثمامة ستة المسلمین وقیل متا ومنهم قتلی کثیرة، وأصیب بن المثنی، وهند بن عمرو، وعلباء بن الهیثم، وسیحان و زید ابنا صوحان و محدوج}}؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۵۴۲.</ref>؛ از این [[نامه]]، [[عنایت]] [[حضرت امیر]]{{ع}} به سیحان و [[زید]] و دیگر یارانی که نام آنان را آورده به خوبی معلوم می‌شود.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۰۶.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌عبدالقیس]] (قبیله)
* [[صوحان عبدی]] (پدر)
* [[صعصعة بن صوحان عبدی]] (برادر)
* [[زید بن صوحان عبدی]] (برادر)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
#[[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]

سیحان بن صوحان عبدی

2026-04-18T20:19:29Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سیحان بن صوحان عبدی | مداخل مرتبط = [[سیحان بن صوحان عبدی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سیحان بن صوحان عبدی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ جمل.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ جمل
| نام کامل = سیحان بن صوحان عبدی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌عبدالقیس]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر = {{فهرست جعبه| [[صوحان عبدی]] | [[صعصعة بن صوحان عبدی]] | [[زید بن صوحان عبدی]] }}
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت = [[۳۶ هجری]]
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ جمل]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}
== آشنایی اجمالی ==
سیحان بن صوحان عبدی، [[برادر]] [[زید بن صوحان|زید]] و [[صعصعه بن صوحان]] است که در شرح حال [[زید بن صوحان]] در همین اثر سلسه [[نسب]] او را به طور اختصار آورده‌ایم؛ وی هم چون دو برادرش [[زید]] و صعصه از [[اصحاب]] با وفای [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} بود<ref>رجال طوسی، ص۴۳، ش۶.</ref>. و [[امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} را در [[جنگ جمل]] [[همراهی]] کردند و در رکاب آن حضرت شجاعانه جنگیدند و با برادرش [[زید]] در همین [[جنگ]] به [[شهادت]] رسید و در همان محل در یک [[قبر]] [[دفن]] گردید<ref>ر. ک: کامل ابن اثیر، ج۲، ص۳۴۰ و تاریخ طبری، ج۴، ص۵۱۷.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۰۳.</ref>

== نقش سیحان در [[جنگ جمل]] ==
سیحان از جمله افرادی است که وقتی [[ابوموسی]] [[حاکم کوفه]] از طرف [[حضرت علی]]{{ع}} از [[ترغیب]] [[مردم]] در [[یاری]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[جنگ جمل]] [[مخالفت]] کرد سیحان در میان انبوه [[اجتماع]] [[مردم]] [[خطبه]] خواند و آنان را برای [[یاری]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} در [[جنگ]] با [[ناکثین]] [[ترغیب]] نمود و چنین گفت: «ای [[مردم کوفه]]، برای اداره مملکت و امور [[مسلمانان]] اچار از وجود [[قائد]] و [[رهبری]] است، البته [[رهبری]] که بتواند [[ظلم]] ستم‌کاران را دفع و [[حق]] مظلمونان را بستاند و [[امت]] را [[متحد]] و منسجم نماید. اینک [[والی]] و [[امام]] شما [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌خواهد به او ملحق شوید تا با کمک شما [[تکلیف]] خود را با این دو ([[طلحه]] و [[زبیر]]) که [[پرچم]] [[مخالفت]] برافراشته‌اند، روشن سازد، [[حضرت علی]]{{ع}} [[برترین]] [[فرد]] [[امت]] و [[فقیه]] ترین افراد در [[دین]] خداست، پس هر کس [[دعوت]] او را [[اجابت]] نماید و به سمت [[بصره]] حرکت کند، مانیز او را [[همراهی]] خواهیم کرد».

پس از سخنان [[حق]] و روشنگرانه سیحان، [[صحابی]] بزرگ [[عمار یاسر]] برخاست و سخنانی ایراد کرد، بعد از [[عمار یاسر]]، [[سبط]] اکبر یعنی [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} که به [[دستور]] [[پدر]] به [[کوفه]] آمده بود نیز مطالبی در خصوص [[لزوم]] حرکت [[مردم]] برای [[یاری]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} ایراد نمود، و عده ای از سران و بزرگان [[کوفه]] مثل [[حجر بن عدی]]، [[هند بن عمرو]] و دیگران به ترتیب برخاستند و [[حمایت]] خود را از حرکت به سوی [[بصره]] در رکاب [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} اعلام کردند. سرانجام [[مردم کوفه]] شدند و پس از [[عزل]] [[ابوموسی اشعری]] که [[مانع]] حرکت آنان بود یک [[لشکر]] [[دوازده]] هزار نفری با تجهیزات کامل آماده و عازم [[بصره]] گردیدند. این نیروها در [[ذی قار]] به [[امام]]{{ع}} پیوستند<ref>ر. ک: کامل ابن اثیر، ج۲، ص۳۲۶ - ۳۲۹ و تاریخ طبری، ج۴، ص۴۸۱ - ۴۸۷.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۰۳-۷۰۴.</ref>

== [[شهادت]] سیحان در [[نبرد جمل]] ==
همان‌گونه که اشاره شد، سیحان در [[جنگ جمل]] حضور یافت و در همین [[نبرد]] سال ۳۶ [[هجری]] به [[شهادت]] رسید. او و دو برادرش [[زید]] و صعصعه نیز در این واقعه در رکاب [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بودند که [[زید]] نیز به [[درجه]] [[شهادت]] نائل آمد. صعصعه هم به شدت مجروح شد و [[سپاهیان]]، او را به خارج از محدوده [[جنگ]] انتقال دادند.

طبق [[نقل]] [[ابن اثیر]] و [[طبری]]، وقتی [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} دید نیروهای [[دشمن]] با [[اجتماع]] در اطراف شتر [[عایشه]] سخت [[مقاومت]] می‌کنند و سبب طولانی شدن [[جنگ]] و کشته شدن افراد زیادی از هر دو گروه شده، به گروهی از [[یاران]] [[برگزیده]] و داوطلب خود [[دستور]] داد شتر [[عایشه]] را به [[قتل]] برسانند تا هسته مرکزی [[سپاه]] [[دشمن]]، که عامل اصلی [[پایداری]] و [[مقاومت]] [[ناکثین]] و [[عهد]] شکنان بود، متلاشی گردد. در این جمع، سیحان و برادرش [[زید]] هنگام حمله به آن شتر کشته شدند. [[قاتل]] سیحان، ابن یثربی بود، وی قبل از سیحان دو نفر دیگر از [[اصحاب]] [[حضرت امیر]]{{ع}} به نام [[هند بن عمرو جملی]] و [[علباء بن هیثم]] را به [[شهادت]] رسانده بود که با [[شهادت]] سیحان (یا [[زید]])<ref>مؤرخان در قاتل زید و سیحان اختلاف دارند، برخی عمرو بن یثربی را قاتل زید و برخی قاتل سیحان ذکر کرده‌اند؛ ولی این که این دو برادر بزرگوار در جمل در رکاب حضرت علی{{ع}} به شهادت رسیده‌اند، اختلافی نیست. اختلاف در اسم قاتل آنان است.</ref> [[فرزند]] صوحان، سه نفر به [[دست]] او [[شهید]] شدند.

اما دیری نپایید که [[صحابی]] گران‌قدر [[رسول خدا]]{{صل}} [[عمار یاسر]] که قریب نود سال از عمرش می‌گذشت برای [[مبارزه]] با ابن یثربی وارد میدان شد و با ضربه‌ای او را نقش بر [[زمین]] کرد، سپس [[جسد]] نیمه جانش را [[خدمت]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} آورد و حضرت فوراً [[حکم]] [[قصاص]] و [[قتل]] او را داد<ref>کامل ابن اثیر، ج۲، ص۳۴۰ و تاریخ طبری، ج۴، ص۵۱۷.</ref>.

طبق [[نقل]] [[ابن سعد]]، جنازه [[مطهر]] [[سیحان بن صوحان]] با [[برادر]] بزرگوارش [[زید]] در همان محل در یک [[قبر]] [[دفن]] گردید<ref>طبقات الکبری، ج۶، ص۱۲۵.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۰۵-۷۰۶.</ref>

== [[تجلیل]] [[امام]] از سیحان و برادرش زید ==
پس از پایان [[جنگ جمل]] که با [[پیروزی]] قطعی [[سپاهیان]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} خاتمه یافت حضرت در نامه‌ای [[بشارت‌]]آمیز برای [[والی کوفه]] خبر این [[پیروزی]] را به اطلاع او رسانید و در آن [[نامه]] به [[شهادت]] تنی چند از سرشناسان [[سپاه]] خود از جمله سیحان و [[زید]] (دو [[فرزندان]] صوحان) اشاره کرد؛ [[نامه]] چنین است: «از [[بنده خدا]] [[علی]] [[امیرالمؤمنین]]، اما بعد، ما در نیمه [[جمادی الثانی]] در «[[ریبه]]» حوالی [[بصره]] با [[دشمن]] رو به رو شدیم و [[خداوند]] [[سنت]] [[مسلمانان]] را به آنان عطا فرمود، ولی عده زیادی از نیروهای ما و نیروهای [[دشمن]] کشته شدند که [[ثمامة بن مثنی]]، [[هند بن عمرو]]، [[علباء بن هیثم]]، سیحان و [[زید]] دو [[فرزندان]] صوحان، و [[محدوج]] جزو شهدای [[سپاه]] ما هستند».<ref>{{متن حدیث|من عبدالله علی أمیرالمؤمنین، أما بعد، فإنا التقینا فی النصفی من جمادی الآخرة بالخریبة فناءین أفنیة البصرة ممن. فأعطاهم أصیب الله بیتا عزوجل ثمامة ستة المسلمین وقیل متا ومنهم قتلی کثیرة، وأصیب بن المثنی، وهند بن عمرو، وعلباء بن الهیثم، وسیحان و زید ابنا صوحان و محدوج}}؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۵۴۲.</ref>؛ از این [[نامه]]، [[عنایت]] [[حضرت امیر]]{{ع}} به سیحان و [[زید]] و دیگر یارانی که نام آنان را آورده به خوبی معلوم می‌شود.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۰۶.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌عبدالقیس]] (قبیله)
* [[صوحان عبدی]] (برادر)
* [[صعصعة بن صوحان عبدی]] (برادر)
* [[زید بن صوحان عبدی]] (برادر)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
#[[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

سهیل بن عمرو انصاری

2026-04-18T20:17:08Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سهیل بن عمرو انصاری | مداخل مرتبط = [[سهیل بن عمرو انصاری در تاریخ اسلامی]] - [[سهیل بن عمرو انصاری در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سهیل بن عمرو انصاری
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = سهیل بن عمرو انصاری
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه = ابو عمرو
| لقب =
| اهل =
| از قبیله =
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت = [[۳۷ هجری]]
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ بدر]] | [[جنگ صفین]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
[[ابن کلبی]] می‌گوید: سهیل بن عمرو انصاری کنیه‌اش ابو عمرو، از [[اصحاب بدر]] بود و در [[صفین]] حضور یافت و در رکاب [[امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} به [[سال ۳۷ هجری]] در همان [[نبرد]] به [[شهادت]] رسید<ref>اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۲۳ و ر. ک: اسد الغابه، ج۲، ص۳۷۱.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۰۲-۷۰۳.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:شهدای جنگ صفین]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

سهل بن سعد ساعدی

2026-04-18T20:16:32Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = سهل بن سعد ساعدی | مداخل مرتبط = [[سهل بن سعد ساعدی در تاریخ اسلامی]] - [[سهل بن سعد ساعدی در معارف و سیره حسینی]] - [[سهل بن سعد ساعدی در معارف و سیره رضوی]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سهل بن سعد ساعدی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی مدینه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویری کهن از [[مدینه]]
| نام کامل = سهل بن سعد ساعدی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه = {{فهرست جعبه افقی| ابوالعباس | ابو یحیی }}
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[خزرج]]
| از تیره = [[بنی‌ساعده|بنی‌ساعده]]
| پدر = [[سعد بن مالک]]
| مادر = [[ابیه بنت حارث]]
| همسر = [[هند بنت زیاد]]
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان = [[ابوحمید ساعدی انصاری]] (عمو)
| وابستگان =
| تاریخ تولد = پنج سال قبل از [[هجرت]]
| محل تولد = [[مدینه]]
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت = [[۹۶ هجری]]
| محل درگذشت = [[مدینه]]
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر = ۱۰۰ سال
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = {{فهرست جعبه افقی| [[پیامبر خاتم]] | [[امام علی]] }}
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ احد]] | [[جنگ خندق]] | [[جنگ خیبر]] | [[جنگ جمل]] | [[جنگ صفین]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
سهل [[فرزند]] سعد ساعدی از [[انصار]] [[خزرجی]] و از مشاهیر [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} بود. وی کنیه‌اش ابوالعباس یا [[ابویحیی]] و نام او ابتدا [[حزن]] بود که [[رسول خدا]]{{صل}} او را سهل نامید<ref>اسد الغابه، ج۲، ص۳۶۶ و ر.ک: الاصابه، ج۳، ص۲۰۰.</ref>. سهل با این که به هنگام [[رحلت رسول خدا]]{{صل}} پانزده سال داشت. اما به سبب [[ملاقات]] او با [[رسول خدا]]{{صل}} و شنیدن [[حدیث]] از آن [[حضرت]] به [[اصحاب پیامبر]] معروف است. او از کسانی است که [[عمر طولانی]] داشت و تا زمان [[حکومت]] [[حجاج بن یوسف ثقفی]] در قید [[حیات]] بود<ref>اسد الغابه، ج۲، ص۳۶۶ و الاصابه، ج۳، ص۲۰۰.</ref>. و در زمره [[اصحاب امیرمؤمنان]] درآمد و به [[ولایت]] آن [[حضرت]] [[ایمان کامل]] داشت<ref>رجال طوسی، ص۴۳، ش۱۴.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۰۰-۷۰۱.</ref>

== سهل و منظره دلخراش اسرای [[کربلا]] ==
هیچ‌گاه گاه سهل [[دست]] از [[ایمان]] و [[اعتقاد]] خود نسبت به [[اهل بیت پیامبر]]{{صل}} برنداشت ولذا در [[شام]] موقعی که از آوردن سرهای بریده [[اباعبدالله الحسین]]{{ع}} و یارانش و نیز اسرای [[خاندان عصمت]] و [[طهارت]]{{ع}} [[آگاه]] شد سخت ناراحت شد. او خود [[نقل]] می‌کند، که گفت: روزی وارد [[شام]] شدم، دیدم [[مردم]]، [[شهر]] را آذین بسته و جز اندکی، [[غرق]] در شادمانی‌اند. علت را پرسیدم. گفتند: این [[شادی]] و پایکوبی برای آن است که سر [[حسین بن علی]]{{ع}} از [[عترت]] [[محمد]]{{صل}} را از [[عراق]] برای [[یزید]] هدیه آورده‌اند! گفتم: واعجبا، [[سر امام حسین]]{{ع}} را می‌آورند و [[مردم]] [[شادی]] می‌کنند؟! سپس پرسیدم از کدام دروازه آنها را وارد می‌کنند؟ اشاره کردند به دروازه ساعات. در همین حال بودم که [[پرچم‌ها]] را یکی پس از دیگری از دروازه ساعات وارد کردند، ناگاه دیدم که سواری می‌آید و نیزه در [[دست]] دارد و سری بر آن نیزه [[نصب]] کرده، دیدم که آن سر [[مقدس]] شبیه‌ترین [[مردم]] به [[رسول خدا]] {{صل}} یعنی سر [[ابا عبدالله الحسین]] [[سبط پیامبر]]{{صل}} است، سپس دیدم پشت آن سر بریده، [[زنان]] و [[کودکان]] بسیار بر شتران برهنه سوار کرده می‌آورند <ref>بحارالانوار، ج۴۵، ص۱۲۷.</ref>. در پی این واقعه جانگداز سهل محزون و [[غمگین]] گردید اما چاره‌ای جز [[صبر]] و تماشای [[مصائب]] نداشت.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۰۱.</ref>

== سهل در چنگال [[حجاج]] ==
[[حجاج]] در سال ۷۴ [[هجری]] سهل را احضار کرد و از او پرسید: چرا [[عثمان]] را [[یاری]] نکردی؟ وی در پاسخ گفت: چرا، من او را [[یاری]] کردم. حجاج گفت: [[دروغ]] گفتی. و سپس [[دستور]] داد بر گردن وی مهری بزنند تا [[مردم]] او را بشناسند و از او دوری کنند و ۹ به سخنانش گوش ندهند. چنان که بر گردن [[انس بن مالک]] و [[دست]] [[جابر بن عبدالله انصاری]] [[صحابی]] بزرگ [[رسول خدا]] {{صل}} نیز همین مهر را زد<ref>اسد الغابه، ج۲، ص۳۶۶ و ر. ک: الاصابه، ج۳، ص۲۰۰.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۰۱-۷۰۲.</ref>

== [[وفات]] سهل ==
سهل ساعدی به سال ۹۱ یا ۹۶ هجری در سن [[صد]] سالگی که آخرین [[صحابی پیامبر]] در آن زمان بود در [[مدینه]] از [[دنیا]] رفت<ref>در برخی منابع آخرین صحابی که از دنیا رفته ابو امامه باهلی را گفته‌اند که در ترجمه صدی بن عجلان در همین اثر میآید. اما به نظر میرسد آخرین صحابی سهل ساعدی بوده است.</ref>. او قبل از مرگش می‌گفت: هر کس بعد از من گفت من از [[رسول خدا]] شنیدم که چنین فرموده، از او قبول نکنید. جنازه این [[صحابی پیامبر]] و [[یار]] باوفای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[قبرستان بقیع]] به [[خاک]] سپرده شد<ref>الاصابه، ج۳، ص۲۰۰.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۰۲.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[خزرج]] (قبیله)
* [[بنی‌ساعده|بنی ساعدة بن کعب]] (قبیله)
* [[سعد ساعدی]] (پدر)
* [[ابیه بنت حارث]] (مادر)
* [[هند بنت زیاد]] (همسر)
* [[ابوحمید ساعدی انصاری]] (عمو)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
#[[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

{{صحابه انصار}}

{{غدیر}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

سهل بن حنیف اوسی انصاری

2026-04-18T20:12:04Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = سهل بن حنیف اوسی انصاری | مداخل مرتبط = [[سهل بن حنیف اوسی انصاری در تاریخ اسلامی]] - [[سهل بن حنیف اوسی انصاری در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سهل بن حنیف اوسی انصاری
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی مدینه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویری کهن از [[مدینه]]
| نام کامل = سهل بن حنیف اوسی انصاری
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه = ابوسعید
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[اوس]]
| از تیره =
| پدر = [[حنیف اوسی انصاری]]
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر = [[عثمان بن حنیف]]
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد = [[مدینه]]
| محل زندگی = {{فهرست جعبه افقی| [[مدینه]] | [[کوفه]] }}
| تاریخ درگذشت = [[۳۸ هجری]]
| محل درگذشت = [[کوفه]]
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = {{فهرست جعبه افقی| [[پیامبر خاتم]] | [[امام علی]] }}
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ بدر]] | [[جنگ احد]] | [[جنگ صفین]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها = {{فهرست جعبه| عضو [[شرطه الخمیس]] | [[فرماندار مدینه]] }}
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
[[سهل بن حنیف]] کنیه‌اش ابو سعد، و به قولی [[ابوسعید]]، یا ابو [[ولید]] و [[ابو محمد]] و [[برادر]] [[عثمان بن حنیف]] از [[قبیله اوس]] [[مدینه]] و از [[اصحاب]] [[انصار]] باوفای [[رسول خدا]] {{صل}} و از [[یاران]] [[مخلص]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود. او دارای [[فضایل]] زیاد و [[شخصیت]] ذاتی و مورد توجه عموم [[مردم]] و مردی [[زیبا]] روی و خوش چهره بود<ref>اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۲۲.</ref>.
[[امام صادق]]{{ع}} در [[فضایل]] او فرمود: «هیچ یک از [[قریش]] و غیر [[قریش]] به [[مقام]] و [[منزلت]] سهل نمی‌رسد»<ref>تنقیح المقال، ج۲، ص۷۴.</ref>.
[[طبری]] از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} [[نقل]] می‌کند که فرمود: «در چند شبی که در اول [[هجرت]] در [[قبا]] به سر می‌بردم متوجه شدم [[زن]] [[مسلمانی]] بی‌سرپرست ([[کلثوم بن هدم]]) در [[همسایگی]] میزبان من قرار دارد ولی نیمه‌های [[شب]] کسی در خانه‌اش را می‌کوبد و چیزی به او می‌دهد، من از این کار مشکوک شدم به او گفتم: ای [[زن]]، آنکه نیمه‌های [[شب]] به در خانه‌ات می‌آید، کیست و برای تو چه می‌آورد و حال آن‌که تو زن [[مسلمان]] و بی‌شوهری؟»[[زن]] گفت: او [[سهل بن حنیف]] است، چون می‌داند من بی‌سرپرستم شب‌ها بت‌های [[همسایگان]] خود را می‌شکند و چوب‌هایش را برای [[سوزاندن]] برای من می‌آورد... [[حضرت علی]]{{ع}} این داستان را پس از [[وفات]] [[سهل بن حنیف]] در [[عراق]] بیان کرد<ref>ر. ک: تاریخ طبری، ج۲، ص۳۸۲ و اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۲۱.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۹۶.</ref>

== سهل در [[جنگ‌های صدر اسلام]] ==
سهل از جمله اصحابی است که با [[استقامت]] و [[پایداری]] و [[ایمان کامل]] در [[دفاع]] از [[اسلام]] [[جان]] فشانی کرد و از ابتدای [[هجرت]] در خدمت [[رسول خدا]] {{صل}} بود و در جنگ‌های [[بدر]] و [[احد]] و دیگر [[غزوه‌ها]] شرکت نمود.
او در [[سال سوم هجرت]] در [[جنگ احد]] از معدود کسانی بود که در [[دفاع]] از [[جان]] [[رسول خدا]] {{صل}} [[استقامت]] ورزید و با [[تیراندازی]] ماهرانه‌اش اجازه نداد [[مشرکان]] [[قریش]] که قسم خورده بودند [[پیامبر]] {{صل}} را در آن [[جنگ]] به [[قتل]] برسانند به او نزدیک شوند، هر چه آبی بن [[خلف]] با همراهانش به حضرت نزدیک میشدند با [[شمشیر]] [[حضرت علی]]{{ع}} و تیرهای سهل به عقب رانده میشدند<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۵۲۰.</ref>.

پس از پایان [[جنگ احد]] موقعی که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} [[شمشیر]] خود را برای شست وشو به [[فاطمه زهرا]]{{ع}} داد، گفت: «به [[خدا]] قسم، این [[شمشیر]] امروز مرا [[تصدیق]] کرد» [[پیامبر خدا]]{{صل}} ضمن [[تأیید]] [[سخن]] [[حضرت علی]]{{ع}} فرمود: «آری [[سهل بن حنیف]] و [[ابودجانه]] به همراه تو، [[جهاد]] [[خدا]] را تصدیق کردند»<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۵۳۳.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۹۷.</ref>

== [[ثبات]] سهل در [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ==
از امتیازات [[سهل بن حنیف]] این است که او از نخستین روزهای پس از [[رحلت پیامبر اسلام]] {{صل}} به [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بازگشت و [[ایمان]] و [[وفاداری]] خود نسبت به [[جانشینی بلافصل]] آن حضرت از [[رسول خدا]] {{صل}} را اعلام کرد و [[دل]] در گرو دیگری قرار نداد و پس از [[قتل عثمان]] از جمله [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} بود که با [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} [[بیعت]] کرد که تا پای چان از [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} [[دفاع]] نماید و جزو [[شرطه الخمیس]] حضرت قرار داشت<ref>تنقیح المقال، ج۲، ص۷۴.</ref>.
[[طبری]] [[نقل]] می‌کند: موقعی ک [[اصحاب پیامبر]] {{صل}} [[قصر]] [[عثمان]] را محاصر کردند و او را از [[خلافت]] به خاطر کجروی‌هایش به [[قتل]] رساندند، مؤذن [[مسجدالنبی]]، خدمت [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} آمد تا با [[مردم]] اقام [[جماعت]] نماید. اما حضرت از [[سهل بن حنیف]] و به قولی از [[ابوایوب انصاری]] خواست که با [[مردم]] [[نماز]] بخواند و این واقعه در [[شب]] اول [[ذی حجه]] [[سال ۳۵ هجری]] واقع شد و سهل (یا [[ابوایوب]]) تا دهم [[ذی حجه]] با [[مردم]] [[نماز]] خواند و از [[نماز عید]] اضحی [[حضرت علی]]{{ع}} با [[مردم]] [[نماز]] خواندند<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۴۲۳.</ref>.
سهل همواره مورد [[عنایت]] [[حضرت علی]]{{ع}} بود، لذا موقعی که حضرت برای سرکوبی فائله [[طلحه]] و [[زبیر]] به [[بصره]] حرکت کرد، سهل را در [[مدینه]] به جای خود گماشت و [[حکومت]] [[مدینه]] را به او سپرد <ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۴۵۲-۴۵۳.</ref>. سهل در این سمت باقی بود تا زمانی که حضرت در [[کوفه]] مستقر شد و [[قیس بن سعید]] را از [[حکومت مصر]] [[عزل]] و [[محمد بن ابوبکر]] را به جای او [[منصوب]] نمود و [[قیس]] به [[مدینه]] آمد و به همراه سهل از [[مدینه]] به [[کوفه]] خدمت [[امیرالمؤمنین]] آمدند، و در این موقع چون حضرت عازم [[صفین]] برای [[جنگ]] با [[معاویه]] بود، سهل، [[امام]]{{ع}} را [[همراهی]] کرد و در این [[جنگ]] فرماندی نیروهای [[سواره‌نظام]] [[بصره]] را عهده‌دار بود<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۱۱.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۹۷-۶۹۸.</ref>

== سخنان دلنشین سهل قبل از عزیمت به [[صفین]] ==
موقعی که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} عازم [[صفین]] بود هر یک از [[اصحاب]] و [[تابعین]] درباره [[شخصیت]] آن حضرت{{ع}} و [[جنگ]] با [[معاویه]] [[سخن]] می‌گفتند، از جمله [[سهل بن حنیف]] برخاست و پس از [[حمد]] و [[ثنای الهی]] گفت: «ای [[امیرمؤمنان]] ما در [[صلح]] و [[آشتی]] هستیم با کسی که شما با او در [[صلح]] و [[آشتی]] باشی و در [[جنگ]] و [[حرب]] هستیم با کسی که تو با او در [[جنگ]] و [[حرب]] باشی....»<ref>{{متن حدیث|یا امیرالمؤمنین، نحن سلم لمن سالمت و حرب لمن حاربت، و رأینا رأیک...}}؛وقعه صفین، ص۹۳.</ref>؛
و حضرت سهل را به عنوان [[فرمانده]] [[سواره‌نظام]] [[اهل بصره]] برای [[جنگ صفین]] قرار داد<ref>وقعه صفین، ص۲۰۸.</ref>.
آری سهل در [[جنگ صفین]] بسیار دلاورانه درخشید و [[امام]] را [[یاری]] کرد<ref>وقعه صفین، ص۲۴۸.</ref>.
پس از [[جنگ صفین]]، حضرت سهل را به [[ولایت]] [[فارس]] گماشت، اما او چون نتوانست آن دیار را سامان بخشد، [[مردم]] او را از [[فارس]] بیرون کردند و ناچار به [[محضر امام]] در [[کوفه]] آمد و حضرت، [[زیاد بن ابیه]] را به [[فارس]] اعزام کرد و او توانست آنجا را [[امنیت]] و [[آرامش]] ببخشد<ref>وقعه صفین، ص۱۲۲ و ۱۳۷.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۹۹.</ref>

== [[اندوه]] [[امام]] در [[رحلت]] سهل ==
سهل از نخستین روزهای [[اسلام]] تا پایان عمرش همواره در خدمت [[اسلام]] بود و هیچ‌گاه در [[یاری]] [[اسلام]] [[سستی]] به خود [[راه]] نداد، و سرانجام در [[شهر کوفه]] در عصر [[نورانی]] [[خلافت امیرالمؤمنین]]{{ع}} به سال ۳۸ [[هجری]] دار فانی را [[وداع]] گفت، اما [[مرگ]] سهل برای [[حضرت علی]]{{ع}} بسیار سخت و ناگوار بود و لذا حضرت در [[رحلت]] او سخت محزون شد و در وفاتش اظهار [[تأسف]] و تحسر نمود؛ زیرا که او به خاطر دوستی‌اش به [[خاندان پیامبر]] همواره با [[مصائب]] [[دست]] به گریبان بود. و از جمله این که حضرت در [[نماز]] بر سهل عجیب [[رفتار]] نمود، پس از آن‌که حضرتش بر جنازه او [[نماز]] خواند، هرگاه جمعیت تازه‌ای می‌آمد، مجدداً بر او [[نماز]] می‌خواند و در نتیجه پنج بار بر او [[نماز]] گزارد. سپس فرمود: «اگر هفتاد بار بر او نماز گزارم، سزاوار است که او از [[یاران]] [[جنگ بدر]] است و کسی که در آن [[جنگ]] شرکت کرده بر دیگران [[فضل]] و [[برتری]] دارد». [[امیرمؤمنان]]{{ع}} شخصاً او را در دو پارچه [[کفن]] نمود و [[دفن]] کرد<ref>ر. ک: رجال کشی، ص۳۶؛ اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۲۱؛ تنقیح المقال، ج۲، ص۷۴ و تهذیب التهذیب، ج۳، م ۵۳۸.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۹۹-۷۰۰.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[اوس]] (قبیله)
* [[حنیف اوسی انصاری]] (پدر)
* [[عثمان بن حنیف]] (برادر)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

سوید بن غفله جعفی

2026-04-18T20:08:44Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سوید بن غفله جعفی | مداخل مرتبط = [[سوید بن غفله جعفی در تاریخ اسلامی]] - [[سوید بن غفله جعفی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سوید بن غفله جعفی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = سوید بن غفله بن عوسجه بن سعد جعفی کوفی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه = أبو امیة
| لقب = {{فهرست جعبه افقی| [[الجعفی]] | [[ابوامیه]] }}
| اهل =
| از قبیله = [[مذحج]]
| از تیره =
| پدر = [[غفله جعفی]]
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد = [[۵۷۰ میلادی]]
| محل تولد =
| محل زندگی = {{فهرست جعبه افقی| [[کوفه]] | [[مدینه]] }}
| تاریخ درگذشت = [[۸۲ هجری]]
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر = ۱۳۰ سال
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = {{فهرست جعبه افقی| [[امام علی]] | [[امام حسن]] }}
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ قادسیه]] | [[جنگ صفین]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
سوید بن غفله جعفی، مردی [[فقیه]] و عابدی [[زاهد]] و [[متواضع]] بود و در سال [[عام الفیل]] به [[دنیا]] آمد و در زمان [[حیات رسول خدا]] {{صل}}، [[اسلام]] آورد. وقتی وارد [[مدینه]] شد که [[رسول خدا]] {{صل}} به [[خاک]] ده شده بود، لذا از [[دیدار]] آن حضرت [[محروم]] شد، از این رو، در زمره [[تابعین]] درآمد <ref>اسد الغابه، ج۳، ص۳۷۹.</ref>.
به گفته [[برقی]]، [[سوید بن غفله]] از [[اولیا]] و بزرگان [[اصحاب]] [[امیر مؤمنان]]{{ع}} بود<ref>رجال برفی، ص۴.</ref>.
هم‌چنین [[شیخ طوسی]] وی را جزو [[یاران]] آن حضرت دانسته است<ref>رجال طوسی، ص۴۳، ش۴.</ref>. [[شیخ مفید]] هم او را از [[اولیا]] و بزرگان [[اصحاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به شمار آورده است<ref>الاختصاص ص۳.</ref> و در [[جنگ صفین]] [[امام]]{{ع}} را [[یاری]] کرد<ref>سفینة البحار، ج۱، ص۶۷۱، ماده سود.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۹۳.</ref>

== سوید و خبر از [[طعام علی]]{{ع}} ==
[[عمران بن مسلم]] از [[سوید بن غفله]] (و به قولی [[علقمه]])<ref>سوید بن غفله همان سوید علقمه است که نام پدرش در تاریخ دو گونه آمده است.</ref> [[نقل]] می‌کند که در [[شهر کوفه]] به [[خانه]] [[حضرت علی]]{{ع}} رفتم - زمانی که [[امام]]{{ع}} بر [[جهان اسلام]] [[حکومت]] داشت - دیدم کاسه ماست ترشیده‌ای برابرش بود که از شدت ترشی، بوی آن را [[احساس]] می‌کردم، و گرده نانی از جو در [[دست]] داشت که سبوس‌های جو روی آن بود، و به قدری خشکیده بود که آن را با [[زور]] می‌شکست و گاهی هم از زانوی خود برای شکستن آن نان کمک می‌گرفت. من به او [[فضه]] که کنار [[امام]]{{ع}} [[ایستاده]] و تماشا می‌کرد، گفتم، آیا در مورد این پیرمرد از [[خدا]] نمی‌ترسید؟ مگر نمی‌توانید آرد نانش را الک کنید - تا بشود راحت‌تر خورده شود - [[فضه]] گفت: خوش نداریم اجیر باشیم و خلاف [[دستور]] عمل کنیم، چون از هنگامی که در [[خدمت]] [[امام]]{{ع}} هستیم از ما [[عهد]] گرفته که آردی را برای او الک نکنیم و نخاله‌اش را نگیریم.
سوید می‌گوید: [[حضرت علی]]{{ع}} [[سخن]] [[فضه]] را شنید، به او فرمود: «چه می‌گویی؟» گفت: از سوید بپرسید! حضرت به من فرمود: «به او چه گفتی؟» موضوع آرد را به حضرت عرض کردم، حضرت با شنیدن این [[دلسوزی]] گریست و فرمود: «[[پدر]] و مادرم به فدای آن کسی که هیچ گاه سه روز پیاپی از نان گندم [[سیر]] نشد منظور تا [[دنیا]] رفت و هرگز آردی را که او نانش را می‌خورد نخاله‌اش را نگرفته و [[حضرت علی]]{{ع}} [[رسول خدا]] {{صل}} بود<ref>{{متن حدیث|بأبی وأمی من لم یشبع ثلاثة متوالیة، من خبز حتی فارق الدنیا ولم ینحل دقیقة}}؛ شرح ابن ابی الحدید، ج۲، ص۲۰۱ ور. ک: سفینة البحار ثابت، ج۱ فرزند، ص۶۷۱ ماده سود.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۹۳-۶۹۴.</ref>

== سوید و [[نقل]] [[خبر غیبی]] از [[علی]]{{ع}} ==
[[ثابت ثمالی]]<ref>ثابت ثمالی ظاهرا همان ابو حمزه ثمالی است که نامش به ثابت بن ابو صفیه است و لذا به ثابت بن دینار و به ثابت ابو صفیه هم نام برده شده است، لذا در الاختصاص ص۲۸۰ این حدیث را از ابوحمزه ثمالی از سوید بن غفله نقل کرده است.</ref> می‌گوید از [[سوید بن غفله]] شنیدم که می‌گفت: یکی از روزها که [[امیر مؤمنان]]{{ع}} برای [[مردم]] [[سخنرانی]] می‌کرد و [[مردم]] را [[موعظه]] می‌نمود، مردی از کنار [[منبر]] برخاست و عرض کرد: ای [[امیرمؤمنان]]! از وادی القری می‌گذشتم، دیدم [[خالد بن عرفطه]] از [[دنیا]] رفته است، برای او [[استغفار]] کنید<ref>در کتاب الاختصاص در شرح حدیث آورده است که: آن مرد گفت: خالد بن عرفطه از دنیا رفته علی{{ع}} فرمود: «او نمرده است». مرد در تعجب رفت و گفت: سبحان الله، من خبر میدهم که او مرده است و شما می‌فرمایید نمرده است! حضرت فرمود: «قسم به آنکه جانم در دست اوست، او نمی‌میرد تا سرلشکر گروه گمراهی خواهد شد که پرچم دار آن حبیب بن جماز است».</ref>. [[امام]] فرمود:به [[خدا]] [[سوگند]] وی نمرده و نمی‌میرد، تا آن هنگام که سرلشکر گروه [[گمراهی]] گردد که [[پرچمدار]] آن [[حبیب بن جماز]] است.
مردی از کنار [[منبر]] برخاست و گفت: من [[حبیب بن جماز]] و از [[شیعیان]] و [[دوستداران]] شمایم. (و به قولی این خبر به [[گوش]] [[حبیب]] رسید، [[خدمت]] حضرت آمد و گفت: من [[شیعه]] شمایم) [[امام]]{{ع}} فرمود: «تو [[حبیب بن جماز]] هستی؟» گفت: آری. [[امام]]{{ع}} برای بار دوم او را [[سوگند]] داد که: «تو [[حبیب]] هستی؟» جواب داد: آری به [[خدا]] قسم من حبیبم. [[امام]]{{ع}} فرمود: [[آگاه]] باش، به [[خدا]] [[سوگند]] تو حامل آن پرچمی و آنان را از این در [[مسجد]] (باب الفیل) وارد خواهی کرد و به [[مسجد کوفه]] اشاره کرد.
[[ثابت ثمالی]] می‌گوید: به [[خدا]] قسم زنده بودم که [[ابن زیاد]] وقتی [[عمر سعد]] را برای کشتن [[حسین بن علی]]{{ع}} به سوی [[عراق]] فرستاد. در میان [[لشکر]] او، [[خالد بن عرفطه]] در جلو، و [[حبیب بن جماز]] [[پرچم]] دار لشکری بود که از باب الفیل وارد [[مسجد کوفه]] شدند<ref>شرح ابن ابی الحدید، ج۲، ص۲۸۶؛ ر.ک: ارشد مفید، ج۱، ص۳۲۹ و الاخصاص ص۲۸۰.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۹۴-۶۹۵.</ref>

== [[وفات]] سوید ==
سوید از کسانی است که [[عمر طولانی]] داشت، او در سال ۸۰ تا ۸۱ و ۸۲ [[هجری]] در زمانی که [[حجاج بن یوسف ثقفی]] در [[شهر کوفه]] به [[حکومت]] رسید، در سن ۱۲۰ یا ۱۳۰ سالگی از [[دنیا]] رفت<ref>اسد الغابه، ج۲، ص۳۸۰ و سفینة البحار، ج۱، ص۶۷۱، ماده سود.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۹۵-۶۹۶.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[مذحج]] (قبیله)
* [[غفله جعفی]] (پدر)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام حسن]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

سوید بن حاطب لخمی

2026-04-18T20:06:47Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سوید بن حاطب لخمی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = سوید بن حاطب لخمی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌لخم]]
| از تیره =
| پدر = [[حاطب بن ابی بلتعه لخمی]]
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر = [[عبدالرحمان بن حاطب]]
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت = [[۳۷ هجری]]
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}
== آشنایی اجمالی ==
سوید فرزند [[حاطب بن ابی بلتعه لخمی]]، از [[اصحاب امیرمؤمنان]]{{ع}} بود که همراه برادرش [[عبدالرحمن بن حاطب|عبدالرحمن]] در [[صفین]] در رکاب آن [[حضرت]] شجاعانه جنگید و به [[سال ۳۷ هجری]] در همان [[نبرد]] به [[شهادت]] رسید <ref>ر.ک: وقعة صفین، ص۳۹۴ و اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۲۴ و ۴۶۳.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۹۲.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌لخم]] (قبیله)
* [[حاطب بن ابی بلتعه لخمی]] (پدر)
* [[عبدالرحمن بن حاطب]] (برادر)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
#[[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

سوید بن حارث ازدی

2026-04-18T20:05:53Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = سوید بن حارث ازدی | مداخل مرتبط = [[سوید بن حارث ازدی در تاریخ اسلامی]] - [[سوید بن حارث ازدی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سوید بن حارث ازدی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = سوید بن حارث ازدی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[ازد]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = {{فهرست جعبه افقی| [[پیامبر خاتم]] | [[امام علی]] }}
| از طبقه =
| در جنگ =
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
[[سوید بن حارث ازدی]] از [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}}<ref>اسد الغابه، ج۲، ص۳۷۷.</ref> و امیرالمؤمنین علی{{ع}} بود.
[[علقمه بن یزید بن سوید]] از پدرش و از جدش سوید [[نقل]] می‌کند که گفت: من با جمعی از [[قوم]] خود بر [[رسول خدا]] {{صل}} وارد شدیم و [[پیامبر خدا]] {{صل}} از دیدن [[هیبت]] و [[زینت]] ما به [[عجب]] آمد و فرمود: «شما کیستید؟» گفتیم: ما از [[ایمان]] آورندگان به شما هستیم. [[حضرت]] تبسمی کرد و فرمود: «برای هر سخنی نشانه‌ای است، [[نشانه]] [[حقیقت ایمان]] شما چیست؟»<ref>{{متن حدیث|إِنَّ لِكُلِّ قَوْلٍ حَقِيقَةً فَمَا حَقِيقَةُ إِيمَانِكُمْ؟}}</ref>؛ سوید می‌گوید: ما گفتیم برای [[ایمان]] ما پانزده علامت و نشانه است، پنج نشانه آن را [[نمایندگان]] شما گفته‌اند که بدان [[ایمان]] آوردیم و پنج نشانه دیگر را گفته‌اند عمل کنیم و پنج نشانه آخر هم از زمان [[جاهلیت]] مانده که بر آن میمانیم، مگر شما [[کراهت]] داشته و از آنها منع کنید. اما پنج نشانه اول که بدان [[ایمان]] داریم، عبارتند از: [[ایمان به خدا]]، و [[ایمان]] به [[ملائکه]]، و [[کتاب‌های آسمانی]]، و به [[پیامبران]] او، و به [[قیامت]] و [[برانگیخته شدن]] پس از [[مرگ]]؛ و اما پنج نشانه‌ای که به آن عمل می‌کنیم، عبارت است از این که: {{متن حدیث|لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اَللَّهِ}}، بگوییم، و [[نماز]] بخوانیم، و [[زکات]] بدهیم، و [[حج]] [[خانه خدا]] بیاوریم، و [[روزه]] بگیریم. و اما آن پنج نشانه‌ای که از [[جاهلیت]] مانده و بدان عمل می‌کنیم، عبارت است از: [[شکر]] در حال فراوانی، [[صبر]] در [[بلا]]، [[استقامت]] در برابر [[مشکلات]] و برخوردها، رضای به آن‌چه پیش آید، و [[صبر]] در برابر [[شماتت]] [[دشمنان]].
[[رسول خدا]] {{صل}} پس از سخنان سوید و همراهانش فرمودند: «کسانی که چنین‌اند از حلما و [[علما]] بلکه از [[صداقت]] آنها نزدیک است که از [[انبیا]] باشند»<ref>اسد الغابه، ج۲، ص۳۷۷.</ref>.
سوید این [[صحابی]] [[حکیم]] و [[دانا]] از [[یاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} و از [[شیعیان]] آن حضرت گردید و [[شیخ مفید]] می‌نویسد: سوید از کسانی است که بعد از [[قتل عثمان]] با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[بیعت]] کرد که تا پای [[جان]] از [[ولایت]] آن حضرت [[دفاع]] نماید<ref>الجمل، ص۱۰۹.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۹۱-۶۹۲.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[ازد]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]
[[رده:اصحاب امام علی]]

سنان بن یزید رهاوی

2026-04-18T20:04:43Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سنان بن یزید رهاوی | مداخل مرتبط = [[سنان بن یزید رهاوی در تاریخ اسلامی]] - [[سنان بن یزید رهاوی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سنان بن یزید رهاوی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = سنان بن یزید رهاوی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌تمیم]]
| از تیره =
| پدر = [[یزید رهاوی]]
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر = ۱۲۶ سال
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
سنان فرزند [[یزید رهاوی]]، [[غلام آزادشده]] [[بنی طهیه]] از [[قبیله بنی‌تمیم]] بود. وی از [[یاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[صفین]] بود. و از آن [[حضرت]] [[نقل حدیث]] کرده است. وی این [[حدیث]] را [[نقل]] می‌کند که گفت: هنگامی که [[حضرت]] عازم منطقه [[صفین]] بود، در رکاب ایشان وارد [[مدائن]] شدیم، و حضرت در گفت و گویی فرمود: «برحذر باشید از این که [[نعمت‌های خدا]] را [[کفران]] کنید (سه مرتبه این جمله را تکرار کرد) زیرا کفران نعمت سبب نقمت و نکتب شما می‌شود»<ref>{{متن حدیث| إِيَّاكُمْ وَ كُفْرَ اَلنِّعَمِ لاَ تَحُلَّ بِكُمُ اَلنِّقَمُ }}</ref>

وی در سن ۱۲۶ سالگی از [[دنیا]] رفت<ref>ر.ک:تاریخ بغداد، ج۹، ص۲۱۳ و تهذیب التهذیب، ج۳، ص۵۳۰.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۹۱.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌تمیم]] (قبیله)
* [[یزید رهاوی]] (پدر)
{{پایان مدخل‌ وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

سنان بن مالک نخعی

2026-04-18T20:01:33Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سنان بن مالک نخعی | مداخل مرتبط = [[سنان بن مالک نخعی در تاریخ اسلامی]] - [[سنان بن مالک نخعی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سنان بن مالک نخعی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = سنان بن مالک نخعی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[نخع]]
| از تیره =
| پدر = [[مالک نخعی]]
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
[[سنان]] فزند مالک [[نخعی]] از مردان [[شجاع]] و از [[اصحاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود<ref>رجال طوسی، ص۴۴، ش۲۴.</ref> و در [[صفین]] حضور داشت و [[حضرت]] را [[یاری]] کرد.
[[نصر بن مزاحم]] و دیگر مؤررخان [[نقل]] کرده‌اند: [[مالک اشتر]] در یکی از روزهای [[جنگ صفین]]، [[سنان بن مالک]] را فراخواند و به وی [[دستور]] داد: به نزدیک [[سپاه]] [[دشمن]] برود و [[ابو الاعور سلمی]] را برای [[مبارزه]]<ref>چون در عرب رسم بر آن بود که برای نبرد انفرادی و جنگ تن به تن هم‌دیگر را فراخوانند در برابر دیدگان هر دو سپاه با هم می‌جنگیدند.</ref> فراخواند.
[[سنان]] گفت آیا [[ابوالاعور]] برای [[مبارزه]] با خودم [[دعوت]] کنم و یا [[مبارزه]] با تو؟
[[مالک اشتر]] پاسخ داد: اگر تو را با او [[فرمان]] دهم، می‌پذیری؟ گفت: آری، به خدایی که جز او خدایی نیست، اگر مرا به [[مبارزه]] با تمام [[سپاه شام]] نیز فرمان‌دهی، [[اطاعت]] خواهم کرد. [[مالک اشتر]] [[روحیه]] [[سنان]] را تحسین کرد و برایش [[دعا]] نمود و گفت: ای پسر [[برادر]]، [[خداوند]] [[عمر]] تورا پایدار کند، و اگرچه تو [[اهل شرف]] و با کفایتی اما از آنجا که نوجوان و کم سن هستی او حاضر به [[جنگ]] با تو نمی‌شود؛ بنابراین او را برای [[مبارزه]] با من [[دعوت]] کن.

[[سنان]] به سوی [[خیمه]] گاه [[شامیان]] نزدیک شد و گفت به من [[امان]] دهید، [[پیام]] آورده‌ام، به او [[امان]] داند تا خود را به [[ابو الاعور سلمی]] رسانید و [[پیام]] [[مالک اشتر]] را به او [[ابلاغ]] کرد، اما [[ابو الاعور سلمی]] ترسید و بهانه تراشی نمود و حاضر به [[مبارزه]] با [[مالک اشتر]] نشد<ref>وقعه صفین، ص۱۵۵؛ کامل بن اثیر، ج۲، ص۳۶۳ و تاریخ طبری، ج۴، ص۵۶۷.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۹۰.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[نخع]] (قبیله)
* [[مالک نخعی]] (پدر)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

سمیر بن شریح همدانی

2026-04-18T20:00:25Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سمیر بن شریح همدانی | مداخل مرتبط = [[سمیر بن شریح همدانی در تاریخ اسلامی]] - [[سمیر بن شریح همدانی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سمیر بن شریح همدانی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = سمیر بن شریح همدانی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌همدان]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر = {{فهرست جعبه| [[شرحبیل بن شریح همدانی]] | [[کریب بن شریح همدانی]] | [[مرثد بن شریح همدانی]] | [[هبیرة بن شریح همدانی]] | [[بریم بن شریح همدانی]] }}
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
سمیر و به قولی [[شمر]] یا شتیر<ref>در تاریخ طبری و رجال طوسی نام او را سمیر و به قولی دشتیره و در وقعة صفین نام او را «شمر» ضبط کرده‌اند.</ref> [[فرزند]] [[شریح بن هانی]] از [[اصحاب امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود که در [[جنگ صفین]] در رکاب آن [[حضرت]] به همراه برادرانش به [[شهادت]] رسیدند<ref>رجال طوسی، ص۴۵، ش۹.</ref>.
[[طبری]] و [[نصر بن مزاحم]] می‌نویسند: سمیر ([[شمر]]) بن [[شریح]]، از [[اصحاب علی]] {{ع}} بود که در [[صفین]] حضور داشت و همراه پنج [[برادر]] دیگرش به نام‌های: کریب، شرحبِیل، مَرتد، هبیره و یَریم همه از [[فرزندان]] [[شریح]] در همین [[نبرد]] به [[شهادت]] رسیدند. آنان از رؤسا و بزرگان قبیلة بنی [[همدان]] بودند و یکی پس از دیگری [[پرچم]] [[سپاه]] [[عراق]] را به [[دست]] گرفته و به [[شهادت]] رسیدند. پس از این شش [[برادر]]، [[سفیان بن زید]] و دو [[برادر]] دیگرش [[عبد بن زید]] و [[کریب بن زید]]، [[پرچم]] [[سپاه]] [[عراق]] را به [[دست]] گرفتند و با [[شامیان]] جنگیدند و یکی پس از دیگری به [[شهادت]] رسیدند. پس از [[شهادت]] این نُه [[فرمانده]] [[دلاور]] [[سپاه علی]] {{ع}}، شخصی به نام [[عمیرة بن بشیر]] و برادرش [[حارث بن بشیر]] از [[قبیله]] [[همدان]] [[پرچم]] [[سپاه]] [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} را به [[دست]] گرفتند و با [[لشکریان]] [[معاویه]] وارد [[جنگ]] شدند و این دو [[برادر]] نیز به [[شهادت]] رسیدند و در این [[نبرد]] هشت [[صد]] نفر از [[جوانان]] [[همدانی]] شرکت داشتند که در [[میمنه]] [[سپاه]] [[مقاومت]] و [[ایستادگی]] نمودند که [[صد]] و هشتاد نفر با یازده [[فرمانده]] شان به [[شهادت]] رسیدند و سرانجام وقتی [[وهب بن کریب]] [[پرچم]] [[سپاه علی]] {{ع}} را برداشت و خواست به [[قلب]] [[سپاه]] [[دشمن]] پیشروی کند، شخصی از میان قومش فریاد برآورد که بس است [[خداوند]] تو را بیامرزد دیگر این [[پرچم]] را برگردان که همه اشراف و بزرگان قومت در اطراف این [[پرچم]] [[شهید]] شدند، تو دیگر [[جان]] خود و همراهانت را به خطر نینداز. پس از فریاد او، آنان از معرکه بازگشتند و [[نبرد]] را خاتمه دادند، اما هنوز آرزوی [[جنگ]] با [[شامیان]] را زیر لب زمزمه می‌کردند و می‌گفتند: ای کاش برای ما جمعیتی از [[عرب]] بود که بر [[مرگ]] [[پیمان]] می‌بست، بعد پیش می‌رفتیم و دیگر باز نمی‌گشتیم یا [[پیروز]] می‌شدیم و یا کشته می‌شدیم<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۲۱ و وقعه صفین، ص۲۵۲.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۸۹-۶۹۰.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌همدان]] (قبیله)
* [[شرحبیل بن شریح همدانی]] (برادر)
* [[کریب بن شریح همدانی]] (برادر)
* [[مرثد بن شریح همدانی]] (برادر)
* [[هبیرة بن شریح همدانی]] (برادر)
* [[بریم بن شریح همدانی]] (برادر)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

سمیر بن حارث عجلی

2026-04-18T19:58:55Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سمیر بن حارث عجلی | مداخل مرتبط = [[سمیر بن حارث عجلی در تاریخ اسلامی]] - [[سمیر بن حارث عجلی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سمیر بن حارث عجلی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = سمیر بن حارث عجلی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌عجل]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
سمیر بن حارث عجلی مردی [[شجاع]] و از [[اصحاب امیرمؤمنان]]{{ع}} بود. وی در [[صفین]] در رکاب آن حضرت جنگید و از اشعاری که [[عمروعاص]] سروده، معلوم می‌شود که سمیر به مصاف [[عمرو عاص]] در [[صفین]] رفته و با هم جنگیده‌اند<ref>وقعة صفین، ص۳۸۴ و شرح ابن ابی الحدید، ج۱۹، ص۴۱۴، یک بیت از اشعار عمروعاص این است: {{عربی|العمری لقد لاقت بصفین خیلنا سمیرا فلم یعدلن عنه... تخوفا}}.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۸۸.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌عجل]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

سمرة بن ربیعه عدوی

2026-04-18T19:58:07Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سمرة بن ربیعه عدوی | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سمرة بن ربیعه عدوی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = سمرة بن ربیعه عدوی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌عدی]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ =
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
وی از [[راویان حدیث]] و از [[تابعین]] [[اصحاب]]<ref>اسدالغابه، ج۲، ص۳۵۵.</ref> او به [[نقل]] [[شیخ طوسی]] از [[اصحاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} بوده است<ref>رجال طوسی، ص۴۴، ش۱۷.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۸۸.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌عدی]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
#[[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]

سماک بن مخرمه اسدی

2026-04-18T19:57:16Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سماک بن مخرمه اسدی | مداخل مرتبط = [[سماک بن مخرمه اسدی در تاریخ اسلامی]] - [[سماک بن مخرمه اسدی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سماک بن مخرمه اسدی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = سماک بن مخرمه اسدی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌اسد]]
| از تیره =
| پدر = [[مخرمه اسدی]]
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی = {{فهرست جعبه افقی| [[کوفه]] | [[رقه]] }}
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ =
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
سماک بن مخرمه اسدی، اگر چه در ابتدا از [[اصحاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[کوفه]] بود، اما طولی نکشید که از آن [[حضرت]] جدا شد و به همراه [[صد]] نفر از [[بنی‌اسد]] از [[کوفه]] به [[رقه]] آمد و با [[معاویه]] مکاتبه کرد و سرانجام با جمع‌آوری نیروهای دیگر که تا ۷۰۰ نفر گفته شده به [[معاویه]] پیوست <ref>وقعة صفین، ص۱۴۶ و شرح ابن ابی الحدید، ج۳، ص۲۰۵.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۸۷-۶۸۸.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌اسد]] (قبیله)
* [[مخرمه اسدی]] (پدر)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]

ابودجانه انصاری

2026-04-18T19:55:45Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = ابودجانه انصاری | مداخل مرتبط = [[ابودجانه انصاری در قرآن]] - [[ابودجانه انصاری در تراجم و رجال]] - [[ابودجانه انصاری در تاریخ اسلامی]] - [[ابودجانه انصاری در معارف مهدویت]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = ابودجانه انصاری
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی مدینه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر کهنی از مدینه
| نام کامل = سماک بن خرشه
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه = ابودجانه
| لقب = [[ذی‌المشهره]]
| اهل =
| از قبیله = [[خزرج]]
| از تیره = [[بنی‌ساعده]]
| پدر = [[خرشة بن لوذان]]
| مادر = [[حَزمه بنت حرمله]]
| همسر = [[آمنه بنت عمرو بن أحبش]]
| پسر = [[خالد بن ابی‌دجانه انصاری|خالد سماک بن خرشه]]
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی = [[مدینه]]
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = {{فهرست جعبه افقی| [[پیامبر خاتم]] | [[امام علی]] }}
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ بدر]] | [[جنگ احد]] | [[جنگ خیبر]] | [[جنگ یمامه]] | [[جنگ بنی‌نضیر]] | [[جنگ هوازن]] | [[جنگ تبوک]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
نام وی «سماک» و نام پدرش [[خرشة بن لوذان]] و به نظر برخی <ref>ابن عبدالبر، ج۲، ص۲۱۲.</ref> [[اوس بن لوذان]] و نام مادرش حَزمه دختر حَرمله بود. او از طرف پدر به بنو ساعده از تیره‌های [[قبیله خزرج]] و از طرف مادر به بنوزعب از تیره‌های [[قبیله]] [[بنوسُلیم بن منصور]]، نسب می‌برد<ref>ابن سعد، ج۳، ص۴۱۹.</ref>. او با [[آمنه]] دختر [[عمرو بن أحبش]] از تیره بنوبهز از قبیله [[بنو سلیم بن منصور]]، [[ازدواج]] کرد و [[خالد]] از آنان به [[دنیا]] آمد<ref>ابن سعد، ج۳، ص۴۱۹.</ref>.

وقتی [[پیامبر خدا]] {{صل}} به [[مدینه]] آمد، [[سعد بن عباده]] و [[ابودجانه]] از بنوساعده از ایشان [[دعوت]] کردند در قبیله‌شان فرود آید و سُکنا گزیند<ref>ابن حبان، ج۱، ص۱۳۳.</ref>. [[رسول خدا]] میان وی و [[عتبة بن غزوان]] [[پیمان برادری]] برقرار کرد<ref>ابن سعد، ج۳، ص۴۱۹.</ref>. ابودجانه از بزرگان [[انصار]]، [[شجاعان]] [[عرب]] و قهرمانان میدان [[نبرد]] بود. او در [[جنگ‌های رسول خدا]] {{صل}} شرکت فعال داشت و نام خود را در ردیف [[امام علی]] {{ع}}، [[حمزه]]، [[جعفر]] و [[زبیر]]، به عنوان یکی از المعروفون بالجهاد در [[سیره نبوی]] ثبت کرد<ref>قاضی نعمان، ج۲، ص۲۱۸؛ ابن‌شهرآشوب، ج۱، ص۳۴۱.</ref>.

[[اسکافی]]<ref>اسکافی، ص۹۰۸۹.</ref> می‌گوید: هر یک از این چند نفر، در زمینه‌ای مهارت داشتند. حمزه در حمله‌آوری بر [[دشمن]]، زبیر در سوارکاری و ابودجانه در [[شمشیر]] زنی ماهر بودند، ولی امام علی {{ع}} تنها فردی بود که به جمیع [[فنون]] [[جنگی]] آشنا و جامع همه ویژگی‌های یک [[شخصیت]] نظامی بود. [[دفاع]] کنندگان از [[اسلام]] را چهار نفر نام برده‌اند: امام علی {{ع}}، زبیر، ابودجانه و [[سلمان فارسی]]<ref>مفید، الاختصاص، ص۹۷.</ref>. ابودجانه، یکی از چهار نفری بود که با نشان رزم می‌جنگید. نشان وی، دستار قرمزی بود که بالای کلاه خودش بسته می‌شد<ref>واقدی، ج۱، ص۷۶ و ۸۳ و ج۲، ص۶۶۸.</ref>.

او نخست در سریه حمزه<ref>واقدی، ج۱، ص۹.</ref> و پس از آن در [[جنگ بدر]] شرکت کرد و به [[رویارویی]] [[عاصم بن ابی عوف]] رفت که [[قریش]] را بر [[ضد]] [[مسلمانان]] تحریک می‌کرد و او را کُشت. پس از او، با [[معبد بن وهب]] روبه رو شد و از او ضربه [[سختی]] خورد، ولی در نهایت وی را کُشت<ref>واقدی، ج۱، ص۸۶.</ref>. همچنین در این [[غزوه]]، [[ربیعة بن اسود]]<ref>واقدی، ج۱، ص۱۴۸.</ref>، [[ابو مسافع اشعری]] (حلیف بنومخزوم)<ref>ابن هشام، ج۲، ص۵۲۸؛ واقدی، ج۱، ص۱۵۰.</ref> و [[ابوالعاص بن قیس]]<ref>واقدی، ج۱، ص۱۵۲.</ref> به دست وی کشته شدند.

در [[جنگ احد]] وقتی [[سپاه مشرکان]] و [[مسلمانان]] برای [[نبرد]] آماده شدند، [[رسول خدا]] {{صل}} پس از سفارش به [[پایداری]]، دست به قبضه شمشیرش برد و آن را بالا آورد و فرمود: چه کسی با گرفتن این [[شمشیر]]، [[حق]] آن را ادا می‌کند؟ [[عمر]] و [[زبیر]] [[آمادگی]] خود را اعلام کردند، ولی [[پیامبر خدا]] {{صل}} را از آنان روی برگرداند. [[ابودجانه]] گفت: [[حق]] این شمشیر چیست؟ فرمود: آنقدر با آن بجنگی تا خمیده شود. ابودجانه آمادگی خود را اعلام کرد و حضرت او را برای [[پیکار]] با [[دشمن]] برگزید. او با شمشیر و نشان رزمش، متکبرانه میان صفوف به راه افتاد.

یکی از آن دو نفر و به نقل [[ابن اسحاق]]، زبیر از [[انتخاب]] وی ناراحت شد و به تعقیب حرکات ابودجانه در صحنه نبرد پرداخت. سرانجام، او را [[قهرمانی]] دید که شمشیرش در اثر [[حمله]] و ضربات خردکننده، کُند و همچون داسی خمیده شده بود<ref>واقدی، ج۱، ص۳۵۹.</ref>. بنا بر نقل [[موسی بن عقبه]]، ابودجانه در [[أحد]] با [[شمشیر رسول خدا]] {{صل}} می‌جنگید<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۰۹.</ref> و به هنگام تحویل گرفتن شمشیر از رسول خدا {{صل}}، رجزی خواند که منابع<ref>ابن هشام، ج۳، ص۵۸۹؛ ابن سعد، ج۳، ص۴۱۹.</ref> با تفاوت اندکی آن را نقل کرده‌اند:{{عربی | «أنا الذي عاهدني خليلي بالشعب ذي السفح لدى الخليل ألا أقوم الدهر في الكيول أضرب بسيف الله والرسول»}}؛

[[خالد]] پسر ابودجانه [[روایت]] کرده است که رسول خدا {{صل}} در وصف متکبرانه [[راه رفتن]] ابودجانه در میدان نبرد فرمود: «[[خداوند]] اینگونه راه رفتن را جز در [[جنگ]]، دشمن می‌دارد»<ref>ابونعیم، ج۵، ص۱۴۳۷.</ref>. در [[روایت]] دیگری آمده است که [[رسول خدا]] {{صل}} درباره [[حق]] [[شمشیر]] فرمود: «[[مسلمانی]] را نکشی و از کافری فرار نکنی». ذیل این روایت آمده است که [[ابودجانه]] در میدان [[نبرد]]، پیروزمندانه پیش می‌تاخت تا اینکه در دامنه [[کوه]] [[أحد]]، زنی را دید که در جمع [[زنان]] دف نواز، سرود نحن بنات الطارق را می‌خواند. او به قصد کشتن آن [[زن]] شمشیر کشید، ولی از کشتن وی خودداری کرد و در توجیه کارش گفت: [[شمشیر رسول خدا]] {{صل}} گرامی‌تر از آن است که زن (بی‌یاوری) با آن کشته شود<ref>حاکم، ج۳، ص۲۳۱؛ میثمی، ج۶، ص۱۰۹.</ref>.

[[جعفر مرتضی عاملی]]<ref>جعفر مرتضی عاملی، ج۶، ص۱۴۰-۱۴۲.</ref> اصل روایت [[برتری]] [[شخصیت]] نظامی ابودجانه را بر بسیاری از [[صحابه]] پذیرفته است، ولی در عین حال، نقدهای قابل توجهی به آن دارد. از جمله اینکه، متکبرانه [[راه رفتن]] در میدان نبرد و گفتار رسول خدا {{صل}} در این باره، با [[عمل]] [[امام علی]] {{ع}} در [[جنگ خندق]]، [[اعتراض]] [[عمر]] بر او و پاسخ حضرت شباهت دارد.

به هنگام [[سختی]] [[جنگ احد]] و فرار [[اصحاب]]، او و امام علی {{ع}} از [[جان]] [[پیامبر خدا]] {{صل}} [[دفاع]] کردند<ref>صدوق، علل الشرایع، ج۱، ص۷.</ref>. به گزارش دیگری، همه اصحاب جز امام علی {{ع}} فرار کردند، ولی [[عاصم بن ثابت]]، ابودجانه، [[سهل بن حنیف]] و [[طلحه]] به سرعت به نبردگاه بازگشتند و به [[دفاع]] از پیامبر خدا {{صل}} پرداختند<ref>مفید، الارشاد، ج۱، ص۳.</ref>. [[أبودجانه]]، در شمار هفت نفری بود که برای [[جنگیدن]] تا آخرین نفس با رسول خدا {{صل}} [[بیعت]] کرد<ref>واقدی، ج۱، ص۲۴۰؛ مفید، الارشاد، ج۱، ص۸۳.</ref>. در جنگ احد، [[قتادة بن نعمان]] از طرف مقابل و ابودجانه از پشت سر برای رسول خدا {{صل}} سپر بودند و در آن [[روز]]، پشت ابودجانه پر از تیر شد<ref>طبرانی، ج۱۹، ص۸.</ref>. هنگامی که [[ابتکار]] عمل در دست [[دشمن]] بود، [[عبدالله بن حمید بن زهیر]] با [[شعار]] «من زاده زهیرم»، به میدان آمد و خواستار کشتن رسول خدا {{صل}} شد. ابودجانه با پی کردن اسب وی به او حمله‌ور شد و گفت: «من فرزند خرشه‌ام». حضرت فرمود: خداوندا! از ابن خرشه [[خشنود]] باش، همانگونه که من از او خوشنودم<ref>واقدی، ج۱، ص۲۴۶ و ۳۰۷.</ref>. پس از او، [[عبید بن حاجز]] به [[مسلمانان]] حمله‌ور شد. [[ابودجانه]] پس از ساعتی [[نبرد]]، وی را نیز از پا درآورد<ref>واقدی، ج۱، ص۲۵۳ و ۳۰۸.</ref>. [[کعب بن مالک]] از مجروحان [[پیکار]] احد بود. وی از [[ترس]] [[مثله]] شدن، خود را از میان کشته‌ها به کناری کشیده بود و حوادث [[جنگ]] را دنبال می‌کرد. او مردی را دید که سراپا مسلح به مسلمانان حمله می‌کرد و فریاد می‌زد: آنان را چون گوسفندان بکشید. یکی از مسلمانان با ضربتی او را دو نیمه کرد و گفت: ای [[کعب]]! این ضربت را چگونه دیدی؟ من ابودجانه‌ام!<ref>واقدی، ج۱، ص۲۶۱-۲۶۰.</ref>

[[رسول خدا]] {{صل}} در [[جنگ احد]]، شاخه خرمایی برای نبرد به ابودجانه داد و آن شاخه به [[شمشیر]] تبدیل شد. ابودجانه در وصف این تبدیل، اشعاری سرود<ref>ابن‌شهرآشوب، ج۱، ص۱۰۴.</ref>.

[[امام علی]] {{ع}} فرمود: در پیکار [[أحد]] من و ابودجانه، هر کدام از سویی، [[دشمن]] را دفع می‌کردیم و [[سعد بن ابی وقاص]] نیز گروهی را دور می‌زد تا اینکه [[خداوند]] گشایشی ایجاد کرد<ref>واقدی، ج۱، ص۲۵۶.</ref>. بنا بر [[روایت]] [[میمون بن مهران]]، وقتی مسلمانان از احد برگشتند، امام علی {{ع}} به [[فاطمه]] {{ع}} گفت: شمشیر غیر [[نکوهش]] شده مرا بگیر. رسول خدا {{صل}} فرمود: [[نیکو]] جنگیدی! ابودجانه نیز نیکو جنگید و شمشیرش نکوهش شده نیست<ref>واقدی، ج۱، ص۲۴۹.</ref>. برخی در [[درستی]] این گزارش تردید کرده، آن را موجب تنزل [[مقام امام]] [[علی]] {{ع}} و ناسازگار با [[اخلاق]] کریمانه رسول خدا {{صل}} دانسته‌اند<ref>یوسفی، ج۲، ص۳۳۶.</ref> و روایت مفید را صحیح شمرده‌اند<ref>جعفر مرتضی عاملی، ج۶، ص۲۹۰-۲۹۱.</ref>. مفید<ref>الارشاد، ج۱، ص۹۰.</ref> روایت کرده که رسول خدا {{صل}} با شنیدن [[سخنان امام علی]] {{ع}}، خطاب به فاطمه {{ع}} فرمود: همسرت به پیمانش [[وفا]] کرد و با شمشیرش، [[اشراف قریش]] را از پا درآورد.

[[فداکاری]] ابودجانه، [[سبب نزول]] یا [[تطبیق]] آیاتی درباره وی شد: [[ابن عباس]] [[نزول آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيَانٌ مَرْصُوصٌ}}<ref>«بی‌گمان خداوند کسانی را دوست می‌دارد که در راه او صف زده کارزار می‌کنند چنان که گویی بنیادی به هم پیوسته (و استوار) اند» سوره صف، آیه ۴.</ref>. را در وصف افرادی مانند [[امام علی]] {{ع}}، [[حمزه]] و [[ابودجانه]] دانسته است<ref>فرات کوفی، ص۴۸۱.</ref>. بنا بر نقل [[حذیفة بن یمان]]، [[آیه]] {{متن قرآن|وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ}}<ref>«و محمد جز فرستاده‌ای نیست که پیش از او (نیز) فرستادگانی (بوده و) گذشته‌اند؛ آیا اگر بمیرد یا کشته گردد به (باورهای) گذشته خود باز می‌گردید؟ و هر کس به (باورهای) گذشته خود باز گردد هرگز زیانی به خداوند نمی‌رساند؛ و خداوند سپاسگزاران را به زودی پاداش خواهد داد» سوره آل عمران، آیه ۱۴۴.</ref>. و {{{متن قرآن|وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ}}<ref>«و بسا پیامبرانی که همراه آنان توده‌های انبوه به نبرد (با دشمنان خداوند) پرداختند و در راه خداوند هر چه به ایشان رسید نه سست و نه ناتوان شدند و نه تن به زبونی سپردند؛ و خداوند شکیبایان را دوست می‌دارد» سوره آل عمران، آیه ۱۴۶.</ref>. درباره [[پایداری]] امام علی {{ع}} و ابودجانه نازل شد و آنان را [[شاکر]] و [[صابر]] معرفی کرد<ref>حسکانی، ج۱، ص۱۷۷.</ref>. [[ابوطلحه انصاری]] پس از [[جنگ بدر]]، عده ای از [[مهاجر]] و [[انصار]]، از جمله ابودجانه را به مهمانی شراب [[دعوت]] کرده بود که آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْأَنْصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! جز این نیست که شراب و قمار و انصاب و ازلام، پلیدی (و) کار شیطان است پس، از آن‌ها دوری گزینید باشد که رستگار گردید» سوره مائده، آیه ۹۰.</ref>. نازل شد<ref>طبری، ج۷، ص۵۰.</ref>.

ابودجانه با شرکت در [[جنگ]] [[بنونضیر]]، در شمار دوازده نفری بود که [[رسول خدا]] {{صل}} آنان را برای کشتن [[یاران]] عزوک [[یهودی]] به کمک امام علی {{ع}} فرستاد. آنان یاران عزوک را پیش از رسیدن به حصار بنونضیر کشتند و این کار، [[پیروزی]] [[مسلمانان]] را سرعت بخشید<ref>واقدی، ج۱، ص۳۷۲؛ مفید، الارشاد، ج۱، ص۹۳.</ref>. [[رسول خدا]] {{صل}} [[غنایم]] [[بنو نضیر]] را به [[مهاجران]] اختصاص داد و از [[انصار]]، جز [[ابودجانه]] و [[سهل بن حنیف]]، کسی سهمی نداشت<ref>واقدی، ج۱، ص۳۷۹.</ref>.

به گزارش [[ابن عمر]]، رسول خدا {{صل}} در [[نبرد]] [[خندق]] مخفی بود و جز شش تن از یارانش، از جمله ابودجانه جایگاه حضرت را نمی‌دانست<ref>طبرانی، ج۱۲، ص۲۹۱؛ میثمی، ج۶، ص۱۳۵.</ref>. او در [[جنگ خیبر]] نیز شرکت داشت و در محاصره [[دژ]] آبی، با یکی از یهودیانی که هماورد خواسته بود، مصاف داد و با ضربتی هر دو پای حریف را قطع کرد و سر و [[شمشیر]] [[دشمن]] را نزد رسول خدا {{صل}} آورد<ref>واقدی، ج۲، ص۶۶۸-۶۶۷.</ref>. [[مسلمانان]] در بازگشت از [[خیبر]]، با [[یهودیان]] [[وادی القری]] درگیر شدند و ابودجانه در مصاف با آنان، دو [[یهودی]] را کشت<ref>واقدی، ج۲، ص۷۱۰.</ref>.

[[أبودجانه]] در [[جنگ هوازن]] نیز در شمار معدود افرادی بود که دشواری‌های [[جنگ]] او را به ستوه نیاورد و از میدان نبرد نگریخت. او پیوسته از [[جان]] رسول خدا {{صل}} [[دفاع]] کرد و به هماوردی مردی از [[هوازن]] رفت که با [[حمله]] به مسلمانان، گروهی را کشته بود. ابودجانه به وی حمله و شترش را پی کرد. سپس [[امام علی]] {{ع}} به کمک وی شتافت و مرد هوازنی را کشت<ref>واقدی، ج۳، ص۹۰۲.</ref>. ابودجانه در [[جنگ تبوک]]، [[پرچمدار]] [[خزرجیان]]<ref>واقدی، ج۳، ص۹۹۶.</ref> و در آخرین [[حج]] رسول خدا {{صل}}، [[جانشین]] ایشان در [[مدینه]] بود <ref>ابن هشام، ج۴، ص۱۰۲۰.</ref>. او همچنین در شمار صحابیانی بود که به همراه رسول خدا {{صل}}، برای شرکت در جلسه یهودیان به [[منزل]] زنی از [[یهود]] رفت. آن [[زن]] مامور بود حضرت را [[مسموم]] کند<ref>صدوق، الامالی، ص۲۹۴.</ref>.

به گفته [[ابن عباس]]، عده‌ای دور رسول خدا {{صل}} حلقه زده بودند و از نخستین فرد وارد شونده به [[بهشت]] می‌پرسیدند. ایشان، [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} را معرفی کرد. ابودجانه گفت: پیش از این فرمودند: ورود [[پیامبران]] و [[مردمان]] به بهشت، پیش از من [[ممنوع]] است. رسول خدا {{صل}} فرمود: ای ابودجانه! درست گفتی، ولی [[خداوند]] پرچمی از [[نور]] دارد که [[علی]] آن را در [[قیامت]] پیشاپیش من در دست می‌گیرد و [[پرچمدار]] هر [[قوم]]، پیشاپیش آن قوم حرکت می‌کند<ref>قاضی نعمان، ج۲، ص۴۷۲.</ref>.

روزی [[زید بن اسلم]] به [[عیادت]] [[ابودجانه]] رفت و وی را شادمان دید. سبب پرسید. در جواب گفت: به دو عمل خود بیشتر [[اطمینان]] دارم. یکی [[بیهوده]] [[سخن]] نگفتن و دیگری به [[مسلمانان]] خوش بین بودن<ref>ابن سعد، ج۳، ص۴۱۹.</ref> [[مجلسی]]<ref>مجلسی، ج۹۱، ص۲۲۱.</ref> [[حرز]] ابودجانه را با ذکر [[سند]] و به نقل از [[بیهقی]] و [[جاحظ]] آورده و آن را از حرزهای مشهوری دانسته که از [[رسول خدا]] {{صل}} برای دفع [[جن]] و [[سحر]] [[روایت]] شده است، ولی [[ابن جوزی]]<ref>ابن جوزی، ج۳، ص۱۶۹.</ref> آن را بدون هیچ تردیدی جعلی می‌داند. بر پایه روایت [[مفضل بن عمر]] از [[امام صادق]]، ابودجانه از یاران [[قائم]] {{ع}} خواهد بود و حضرت به همراه وی، [[سلمان]]، [[مقداد]]، [[مالک اشتر]] و دیگران، از [[کوفه]] [[قیام]] خواهد کرد<ref> مفید، الارشاد، ج۲، ص۳۸۶.</ref>.

ابودجانه در سال دوازدهم در [[نبرد]] یمامه بر [[ضد]] [[مسیلمه]] [[کذاب]] شرکت کرد و برای گشودن در [[باغی]] (حدیقة الموت) که مسیلمه در آن [[پناه]] گرفته بود، [[دستور]] داد تا وی را به درون باغ افکندند. او گرچه پایش [[شکست]]، ولی در را بر روی مسلمانان گشود و خود همچنان به [[پیکار]] ادامه داد تا کشته شد<ref>ابن اثیر، ج۲، ص۵۵۱.</ref>. گفته‌اند وی، [[عبد الله بن زید]] و [[وحشی]] در [[قتل]] مسیلمه [[شریک]] بودند<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۰۹.</ref>. [[نسل]] وی دست کم تا سال ۲۱۲ در شهرهای [[مدینه]] و [[بغداد]] بوده‌اند<ref>ابن سعد، ج۳، ص۴۱۹.</ref>.

[[منقری]]<ref>منقری، ص۳۷۵.</ref> از شخص دیگری به نام [[سماک بن خرشه جعفی]] خبر داده که غیر از ابودجانه بوده و در [[نبرد صفین]] [[امام علی]] {{ع}} را [[همراهی]] کرده است. برخی [[گمان]] کرده‌اند وی همان ابودجانه است. ابن عبدالبر<ref>ابن عبدالبر، ج۲، ص۲۱۲.</ref> [[روایات]] حضور ابودجانه را در [[صفین]] [[ضعیف]] می‌داند و [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، ج۳، ص۱۴۶؛ و ر. ک: ابن ماکولا، ج۴، ص۳۵۰.</ref>، تشابه اسمی را عامل این [[اشتباه]] دانسته و افزوده [[سماک بن خرشه]] دیگری، غیر از ابودجانه انصاری در [[پیکار]] [[صفین]] و [[فتوحات اسلامی]] حضور داشته است. [[شرف الدین]]<ref>شرف الدین، ص۱۹۵.</ref> نیز آنان را دو نفر دانسته است، با این حال [[عسکری]]<ref>عسکری، ج۲، ص۱۵۳، ۱۶۲ و ۳۶۸.</ref>، وجود شخص دیگری غیر از [[ابودجانه]] را به نام سماک بن خرشه از ساخته‌های [[سیف بن عمر]] می‌داند. [[خالد]] پسر ابی دجانه از [[یاران امام علی]] {{ع}} و همراه وی در [[جنگ صفین]] بوده است<ref>ابن اثیر، ج۲، ص۷۹.</ref>.<ref>[[حسین حسینیان مقدم|حسینیان مقدم، حسین]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|مقاله «ابودجانه انصاری»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص۲۷۲-۲۷۴؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۷۳.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[خزرج]] (قبیله)
* [[بنی‌ساعده]] (قبیله)
* [[خرشة بن لوذان]] (پدر)
* [[حَزمه بنت حرمله]] (مادر)
* [[آمنه بنت عمرو بن أحبش]] (همسر)
* [[خالد سماک بن خرشه]] (فرزند)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM009657.jpg|22px]] [[حسین حسینیان مقدم|حسینیان مقدم، حسین]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|'''مقاله «ابودجانه انصاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۱''']]
# [[پرونده:IM010703.jpg|22px]] [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|'''محمدنامه''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]
[[رده:اصحاب امام علی]]

سلیم بن قیس هلالی

2026-04-18T19:50:35Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = سلیم بن قیس هلالی | مداخل مرتبط = [[سلیم بن قیس هلالی در تراجم و رجال]] - [[سلیم بن قیس هلالی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سلیم بن قیس هلالی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر =
| نام کامل = سلیم بن قیس هلالی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه = أبو صادق
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌ عامر بن صعصعه]]
| از تیره =
| پدر = [[قیس همدانی کوفی]]
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد = [[کوفه]]
| محل زندگی = {{فهرست جعبه افقی| [[کوفه]] | [[مدینه]] | [[مکه]] }}
| تاریخ درگذشت = [[۷۶ هجری]]
| محل درگذشت = [[نوبندجان فارس]]
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = {{فهرست جعبه افقی| [[پیامبر خاتم]] | [[امام علی]] | [[امام حسن]] | [[امام حسین]] | [[امام سجاد]] }}
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ جمل]] | [[جنگ صفین]] | [[جنگ نهروان]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها = از اعضای [[شرطة الخمیس]]
| علت شهرت = نویسنده کتاب [[اسرار آل محمد (کتاب)|اسرار آل محمد]]
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او = {{فهرست جعبه| [[ابوذر]] | [[سلمان]] | [[عبدالله بن جعفر طيار]] | [[مقداد]] | [[سلمان فارسی]] }}
| راویان از او = {{فهرست جعبه| [[ابان بن ابی عیاش]] | [[ابراهیم بن عثمان]] | [[ابراهیم بن عمر الیمانی]] }}
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
سلیم بن قیس هلالی (۲ قبل از هجرت - ۷۶ ق، [[فارس]]) از شیفتگان [[اهل بیت]] [[پیامبر]]، که بیشتر با کتاب معروفش «[[اسرار آل محمد (کتاب)|اسرار آل محمد]]» شناخته می‌شود. وی [[اهل عراق]] بود. در سال [[رحلت پیامبر]]، دوازده [[سال]] داشت. از [[اصحاب]] باوفای [[امام علی]]، [[امام حسن]]، [[امام حسین]] و [[امام سجاد]] {{عم}} بود. وقتی به [[مدینه]] آمد و [[انحرافات]] را دید، به جمع‌آوری [[احادیث]] مربوط به [[ولایت]] و [[تشیع]] پرداخت. وی بین [[کوفه]] و [[مدینه]] در رفت‌وآمد بود. در عصر [[حجّاج]] ثقفی از [[کوفه]] گریخت. کتاب او که به «[[کتاب سلیم]]» و «کتاب السقیفه» هم معروف است مورد عنایت [[شیعه]] و [[علما]] و یکی از کهن‌ترین کتب تألیف‌شدۀ [[شیعی]] در [[قرن اول]] [[هجری]] است و دهها بار چاپ و به چند زبان ترجمه شده است. وی در سال ۷۶ [[هجری]] در نوبندجان [[فارس]] درگذشت<ref>تنقیح المقال؛ مامقانی ج۲ ص ۵۳، مجله کوثر شماره۴۸</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۱۷.</ref>

سلیم فرزند [[قیس]] [[همدانی]] [[کوفی]] از بزرگان [[تابعین]] و یکی از [[اصحاب]] و [[یاران باوفا]] و از [[شیعیان]] [[مخلص]] [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} و نیز از [[اصحاب امام حسن]] و [[امام حسین]] و [[امام سجاد]]{{ع}} بود<ref>رجال طوسی، ص۴۳، ش۵، و ص۶۸، شأو ص۷۴، شأو ص۹۱، ش۶.</ref>. کنیه‌اش [[ابو صادق]]<ref>رجال نجاشی، ص۱۹۳، ش۵۱۶.</ref> و از [[راویان]] مورد [[وثوق]] و علمای مورد [[اعتماد]] [[امامیه]] می‌باشد. وی ملازم [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود و دارای کتابی است به نام [[کتاب سلیم]] که مشتمل بر حقایق و [[اخبار]] و حوادث مهمی است که کمتر کتابی این حقایق را در بر دارد، از جمله این که مشتمل بر احادیثی است که نام [[دوازده امام]] [[شیعیان]] از [[حضرت علی]] و [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{ع}} تا [[حضرت مهدی]]{{ع}} در آن آمده است <ref>ر.ک: کتاب سلیم بن قیس هلالی، ص۱۵-۲۱ و صفحات دیگر.</ref>.

مرحوم [[آیة الله]] [[سید ابوالقاسم خوئی]] در کتاب معجم الرجال در ترجمه [[سلیم بن قیس]]، درباره سلیم می‌نویسد:
# [[سلیم بن قیس]] یکی از [[اصحاب امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} و از علمای [[جلیل‌القدر]] و مورد وثوق است [[شهادت]] برقی در [[رجال]] خود که او از اولیای [[اصحاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} است در [[تأیید]] او، [[کفایت]] می‌کند.
# [[کتاب سلیم]] طبق [[نقل]] [[نعمانی]] یکی از کتب و اصول معتبره است و آنچه در آن آمده صحیح و از [[ائمه اطهار]]{{ع}} صادر شده است. و صاحب وسائل در خاتمه کتاب در فایده چهارم گفته است: [[کتاب سلیم]] از کتب مورد [[اعتماد]] است و قرائن بر ثبوت آن، شکی را باقی نمی‌گذارد.
# طریق [[کتاب سلیم]] مختص به [[ابان بن ابی عیاش]] نیست بلکه [[شیخ طوسی]] هم از طریق ابان از سلیم و هم از [[ابراهیم بن عمر یمانی]] از سلیم [[نقل]] کرده است<ref>معجم رجال الحدیث، ج۸، ص۲۱۸-۲۲۷.</ref>.

این عالم بزرگ و محقق عالی [[قدر]] [[شیعه]]، مطالب زیادی درباره سلیم آورده، و بعضی اشکالاتی که به متن کتاب نسبت به بعضی [[روایات]] شده توجیه کرده و یا جواب داده‌اند، علاقه‌مندان می‌توانند به آن مراجعه نمایند <ref>معجم رجال الحدیث، ج۸، ص۲۱۸-۲۲۷.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی ج۱]]، ص۶۸۳-۶۸۴.</ref>

== ولادت سلیم بن قیس هلالی ==
در کتاب‌های [[سیره]] از [[تاریخ]] ولادت سلیم نامی برده نشده و [[سند]] گویایی در [[دست]] نیست؛ جز این [[حدیث]] که [[ابان بن ابی عیاش]] می‌گوید: من در [[جنگ صفین]] از سلیم پرسیدم که چند سال داری؟ گفت: [[چهل]] سال<ref>مقدمه کتاب سلیم، تحقیق علاء الدین موسوی، ص۱.</ref>. اگر این سؤال و جواب در سال ۳۶ یا ۳۷ هجری که [[جنگ صفین]] در آن واقع شد، بوده باشد، معلوم می‌شود ولادت سلیم سه یا چهار سال [[قبل از هجرت]] بوده است.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی ج۱]]، ص۶۸۴.</ref>

== [[ایمان]] و [[اعتقاد]] سلیم به [[اهل بیت]] {{عم}} ==
سلیم در عصر [[خلافت]] [[عمر بن خطاب]] به [[مدینه]] آمد و در آنجا بود تا در عصر [[خلافت حضرت علی]]{{ع}} با آن [[حضرت]] [[بیعت]] کرد و سپس در رکاب [[امام]]{{ع}} در [[جنگ جمل]] شرکت نمود و پس از [[جنگ جمل]] به [[کوفه]] آمد و در [[کوفه]] ساکن گردید و سپس با [[حضرت علی]]{{ع}} در [[جنگ صفین]] شرکت نمود و با [[سپاهیان]] [[معاویه]] جنگید.

سلیم پس از [[شهادت]] مولایش [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بر همان [[اعتقاد]] و [[ایمان]] راسخی که به [[خاندان پیامبر]]{{ع}} و داشت، باقی ماند و هیچ [[انحرافی]] در [[اعتقاد]] او نسبت به [[اهل بیت پیامبر]] و پیدا نشد و به این [[محبت]] و [[ایمان]] [[افتخار]] می‌نمود، از این رو وقتی [[حجاج بن یوسف ثقفی]] به [[کوفه]] آمد و در [[مقام]] [[دستگیری]] [[شیعیان مخلص امیرالمؤمنین]]{{ع}} برآمد، به سراغ سلیم هم رفت تا او را به [[قتل]] برساند، اما سلیم برای [[حفظ]] جانش از فرصتی استفاده کرد و فرار نمود و به محلی به نام نوبند [[جان]] نزد [[ابان بن ابی عیاش]] مخفی شد، و بدین ترتیب از خطر [[مرگ]] [[نجات]] یافت. و چون [[وفات]] او نزدیک شد، به [[ابان بن ابی عیاش]] [[وصیت]] کرد و کتابی که نوشته بود ([[کتاب سلیم]]) را نزد او گذاشت<ref>ر.ک: مقدمه کتاب سلیم، ص۱-۳.</ref>.

[[آیت الله]] [[سید ابوالقاسم خوئی]] در ادامه از کتاب خلاصه [[علامه حلی]] [[نقل]] می‌کند: [[سلیم بن قیس]] از [[اصحاب امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} است که [[حجاج]] به دنبال او فرستاد تا وی را به [[قتل]] برساند، اما سلیم فرار کرد و به نزد [[ابان بن ابی عیاش]] [[پناه]] برد و هنگامی که وفاتش فرا رسید به ابان گفت: تو، به گردن من حقی داری و اکنون [[مرگ]] من فرا رسیده، همانا بعد از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} حوادث و اتفاق‌هایی افتاده که همه آنها را جمع‌آوری کرده‌ام و سپس آن کتاب را به ابان داد که هیچ کس از سلیم غیر از ابان این کتاب را [[نقل]] نکرده است<ref>ر.ک: مقدمه کتاب سلیم، ص۱-۳.</ref>.

بعضی از بزرگان [[شیعه]] مثل [[شیخ طوسی]]، [[ابان بن عیاش]] را [[تضعیف]] کرده‌اند<ref>رجال طوسی، ص۱۰۶، اصحاب الباقر ۳، ش۳۶.</ref> و [[شیخ مفید]] در آخر تصحیح الاعتقاد می‌نویسد: [[کتاب سلیم]] مورد [[وثوق]] نیست و جایز نیست عمل به اکثر آن، چون در آن خلط و تدلیس شده است<ref>تصحیح الاعتقاد، ص۱۲۶.</ref>. و در تنقیح المقال [[مامقانی]] از [[ابن غضائری]] [[نقل]] می‌کند که: [[کتاب سلیم]] دارای اشکال است و علائمی در این رابطه وجود دارد.

به نظر استاد و [[فقیه]] بزرگوار [[شیعه]]: باتوجه به تأییدات کتاب و نیز ایرادات وارده [[اعتماد]] به کتاب برای [[اثبات]] [[حکم شرعی]] مشکل است ولی برای [[تأیید]] [[احکام]] شرعیه مانعی ندارد<ref>ر.ک: دراسات فی ولایة الفقیه للاستلا، آیة الله المنتظری، ج۱، ص۱۸۰ - ۱۸۲.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی ج۱]]، ص۶۸۵-۶۸۶.</ref>

== [[وفات]] سلیم ==
چون سلیم از [[اصحاب امام زین العابدین]] [[علی بن الحسین]]{{ع}} بوده بنابراین اصح آن است که [[وفات]] او حدود سال ۹۰ هجری و در [[کوفه]] بوده است.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی ج۱]]، ص۶۸۶.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌ عامر بن صعصعه]] (قبیله)
* [[قیس همدانی کوفی]] (پدر)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]
# [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

{{شرطة‌الخمیس}}
{{غدیر}}
{{یاران امام حسن}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:اصحاب امام حسین]]
[[رده:اصحاب امام حسن]]
[[رده:اصحاب امام سجاد]]

سلیمان بن صرد خزاعی

2026-04-18T19:44:58Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = سلیمان بن صرد خزاعی | مداخل مرتبط = [[سلیمان بن صرد خزاعی در تراجم و رجال]] - [[سلیمان بن صرد خزاعی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سلیمان بن صرد خزاعی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = سلیمان بن صرد خزاعی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌خزاعه]]
| از تیره = {{فهرست جعبه افقی| [[بنی کعب بن عمرو]] | [[بنی سلول بن کعب]] }}
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر = [[محمد بن سلیمان صرد خزاعی]]
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان = {{فهرست جعبه| [[ابومعبد خزاعی]] (عمو) | [[صفیه دختر عبدالله بن عفیف ازدی]] (عروس) }}
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد = [[مکه]]
| محل زندگی = [[کوفه]]
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت = [[۶۵ هجری]]
| محل شهادت = [[عین الورده]]
| طول عمر = ۹۳ سال
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = {{فهرست جعبه افقی| [[پیامبر خاتم]] | [[امام علی]] | [[امام حسن]] | [[امام حسین]] }}
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ جمل]] | [[جنگ صفین]] | [[جنگ نهروان]] | [[قیام توابین]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها = {{فهرست جعبه| رهبر [[قیام توابین]] | [[نوشتن نامه به امام حسین]] | عضو [[شرطة الخمیس]]}}
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت = توسط [[یزید بن حصین]]
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

'''سلیمان بن صرد خزاعی''' (شهادت ۶۵ ق) از [[صحابه]]، یاران [[امام علی]] {{ع}} و رهبر [[قیام توابین]] که به خون‌خواهی [[امام حسین]] {{ع}} قیام کرد و در [[نبرد عین الورده]] به شهادت رسید.

== مقدمه ==
سلیمان یکی از [[یاران امام علی]]{{ع}}، [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{ع}} بوده و [[پیامبر]]{{صل}} را دیده است و از این روی از [[صحابه]] نیز محسوب می‌شود. [[شیخ طوسی]] در کتاب [[رجال طوسی|رجال]] خود به این موارد تصریح کرده است و [[فضل بن شاذان]] او را از [[تابعین]] بزرگ و رؤسا و زهّاد آنها دانسته است<ref>رجال کشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۳۹.</ref>.

در [[استیعاب]] آمده: «[[سلیمان بن صرد بن جَون خزاعی]] دارای کنیه «ابومُطرف» بود، مردی [[خیّر]]، [[فاضل]] و دارای [[دیانت]] و [[عبادت]] بود. نامش در [[جاهلیت]] «یسار» بود. [[رسول خدا]]{{صل}} او را «سلیمان» نامید. در [[کوفه]] در میان [[خزاعه]] ساکن شد. سنّ زیاد داشت و از [[شرف]] و [[منزلت]] برخوردار و در میان قومش نفوذ کلمه داشت»<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۹۰.</ref>.

[[ذهبی]] گفته است: «سلیمان بن صرد خزاعی از [[شیعیان]] [[علی]]، [[حسن]] و [[حسین]]{{عم}} است و آن قدر در [[تشیع]] [[شهرت]] داشت که جزء رؤسای [[شیعه]] محسوب می‌شد. [[شیعیان]] در [[کوفه]] در [[خانه]] او جمع شده، برای امام حسین{{ع}} نامه نوشتند و او را به کوفه [[دعوت]] کردند؛ اما بعداً چون نتوانست امام حسین{{ع}} را [[یاری]] کند، همراه توّابین که چهار هزار نفر بودند و او [[رئیس]] آنها بود، [[قیام]] کردند و او همراه با تمام یارانش به [[شهادت]] رسید. وی مردی [[صالح]]، [[متدین]] و از اشراف و بزرگان قومش بود»<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱]]، ص ۳۸۰-۳۸۳.</ref>.

== سلیمان در [[زمان]] [[امام علی]]{{ع}} ==
سلیمان از بزرگان لشکر امام علی{{ع}}است و از جمله افرادی است که جزء "[[شرطة الخمیس]]" خوانده شده است<ref>(شعب المقال فی درجات الرجال، میرزا ابوالقاسم نراقی، ص۲۷۳؛ الاستیعاب، ابن عبدالبر، ج۳، ص۸۷۲) نقل شده که او در جمل و صفین راوی بوده است. (الغدیر، علامه امینی، ج۹، ص۴۹۰ و ج۲، ص۵۱۶؛ ذوب النضار، این نماحلی، ص۷۳ (پاورقی) و مستدرک الوسائل، میرزای نوری، ج۱۱).</ref>. او از جمله شخصیت‌هایی است که در تاریخ اسلام اثر شگرفی از خود برجای گذاشته است. حضور وی در رکاب امام علی {{ع}} و رجزی که در [[جنگ صفین]] می‌خواند، به خوبی [[عقیده]] او را مشخص می‌کند و اینکه بسیاری از مورخان و محدثان درباره بودن و یا نبودن وی در [[جنگ جمل]] [[سخن]] گفته‌اند، بیانگر [[شخصیت]] بارز وی است<ref>شعب المقال فی درجات الرجال، ابوالقاسم نراقی، ص۲۷۳؛ الغدیر، علامه امینی، ج۳، ص۱۳۶.</ref>. او از مخالفان سرسخت [[خلیفه سوم]] بود و کسی است که از [[زبان]] [[مردم کوفه]] به فسادهای [[حاکم]] [[شهر]] [[اعتراض]] کرده است<ref>احقاق الحق، قاضی نورالله شوشتری، ج۲۳، ص۶۴۸.</ref>. او در [[زمان]] [[حکومت امام علی]] {{ع}} نیز [[وظیفه]] خود را به خوبی به جا آورد و بعد از [[شهادت]] آن حضرت که [[معاویه]] [[حکومت]] را به دست گرفت، قصد داشت [[امام حسن]] {{ع}} را به [[جنگ]] با معاویه تحریک کند<ref>اهل کوفه به دو تن از بزرگان و رهبران خود متوسل شدند؛ یعنی قیس بن سعد بن عباده و سلیمان بن صرد الخزاعی برای آنکه بتوانند امام حسن {{ع}} را قانع کنند تا جنگی دیگر ضد معاویه بر پا کند... (تاریخ الفقه الجعفری، هاشم معروف الحسنی، ص۱۲۳).</ref>.<ref>[[سید حمید روحانی|روحانی، سید حمید]]، [[سلیمان بن صرد خزاعی (مقاله)|مقاله «سلیمان بن صرد خزاعی»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۵ (کتاب)| دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۵]]، ص۳۳۶-۳۳۷.</ref>
# '''حضور یا عدم حضور سلیمان در جنگ جمل:''' [[ابن اثیر]] تصریح کرده سلیمان در تمام جنگ‌های [[حضرت امیر]]{{ع}} شرکت نموده است؛ درحالی که [[شیخ طوسی]] می‌گوید سلیمان در [[جنگ جمل]] حضور نداشته و برابر آنچه از [[امام حسن]]{{ع}} نقل شده وی بهانه‌ای نادرست برای عدم شرکت خود ذکر کرده است<ref>رجال طوسی، ص۴۳.</ref>. لکن صاحب [[تنقیح المقال]] [[سخن]] شیخ طوسی را رد کرده می‌گوید: ما در کتاب‌هایی که درباره جنگ جمل نوشته شده، ندیده‌ایم که بنویسند سلیمان در جنگ جمل شرکت نکرده است؛ حتی در کتاب [[جمل]] [[شیخ مفید]]. در پاسخ مرحوم [[مامقانی]] باید گفت درست است در کتاب‌هایی که درباره جنگ جمل نوشته شده چیزی از تخلّف سلیمان ذکر نشده، اما در [[کتاب وقعة صفین]] [[نصر بن مزاحم منقری]] تخلّف او از جنگ جمل ذکر شده است. بنابراین آنچه مرحوم [[شیخ طوسی]] نقل کرده، صحیح و گفته ابن اثیر [[اشتباه]] است. عدم حضور سلیمان در جنگ جمل مسلّم است و در [[تاریخ]] ذکر شده، اما او در این واقعه عذر خاصی ذکر نکرده و از [[امام]] خواسته است گذشته را فراموش کند و در [[آینده]]، یاران مخلص خود را بیازماید. او در [[جنگ صفین]] فرمانده پیادگان نیروهای حضرت بود<ref>منقری، وقعة صفین، ص۵۱۹؛ واقعه صفین در تاریخ، ص۱۲۱.</ref>.
# '''حضور سلیمان در جنگ صفین:''' وی در [[جنگ صفین]]، فرمانده پیادگان جناح راست سپاه امیرالمؤمنین{{ع}} بود<ref>پیکار صفین، ص۲۸۱؛ الأخبار الطوال، ص۲۱۲.</ref> و طی آن، به جنگ حوشب ذوظلیم از بزرگان [[لشکر]] معاویه و [[پرچم‌دار]] آنها رفت که با پیشروی خود گروهی از سپاه عراق را کشته و زخمی کرده بود. سلیمان با [[شجاعت]] با وی [[نبرد]] کرد و حوشب را کشت<ref>پیکار صفین، ص۵۴۸؛ الاخبار الطوال، ص۲۲۸.</ref>. در آن حال [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} به او فرمود: «تو از جمله افرادی هستی که در [[انتظار]] [[شهادت]] هستند و [[پیمان]] خود را [[تغییر]] نداده‌اند»<ref>أخبار الطوال، ص۲۴۱. این سخن منسوب به امیرمؤمنان{{ع}} خطاب به سلیمان بن صرد در منابع شیعی نیامده است.</ref>.
# '''نظر سلیمان درباره صلح با [[معاویه]] در جنگ صفین:''' سلیمان بن صرد پس از تدوین طومار [[صلح]] نزد علی{{ع}} آمد. چهره او از [[شمشیر]] زخم برداشته بود. حضرت به او نگریست و این [[آیه]] را خواند: {{متن قرآن|فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِيلًا}}<ref>«از مؤمنان، کسانی هستند که به پیمانی که با خداوند بستند وفا کردند؛ برخی از آنان پیمان خویش را به جای آوردند و برخی چشم به راه دارند و به هیچ روی (پیمان خود را) دگرگون نکردند» سوره احزاب، آیه ۲۳.</ref>. سلیمان گفت: ای [[امیرمؤمنان]]! اگر یارانی می‌داشتم هرگز این طومار و صلحنامه نوشته نمی‌شد. [[سوگند]] به [[خدا]] در میان [[مردم]] رفتم تا آنان را به طریق نخست بازگردانم، لکن یارانم اندک بودند<ref>منقری، وقعة صفین، ص۵۱۹؛ واقعه صفین در تاریخ، ص۲۴۶.</ref>. این گفت و گو نشان می‌دهد سلیمان جزو [[مخلصان]] و یاران با وفا و صدیق حضرت [[امیر المؤمنین]]{{ع}} بوده است<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱]]، ص ۳۸۳-۳۸۴.</ref>.

== سلیمان در زمان امام حسن{{ع}} ==
بعد از صلح امام حسن{{ع}} با معاویه، سلیمان که جزو شیعیان مخلص و تندرو بود، به حضرت عرض کرد: [[تعجب]] ما از بین نمی‌رود که چگونه با معاویه [[بیعت]] کردی، در حالی که غیر از [[شیعیان]] تو از [[مردم]] [[بصره]] و [[حجاز]]، چهل هزار [[جنگجو]] از [[مردم کوفه]] و به اندازه آنها فرزندانشان و پیروانشان با تو بودند. افزون بر اینها تو در این [[صلح]]، چیزی به عنوان وثیقه [[پیمان]] صلح و نه هم سهمی و بهره‌ای از بیت المال نگرفته‌ای و معاویه به تو چیزی داده که به آن [[وفا]] نکرده است و بدون تأخیر معاویه در میان جمع مردم گفت من شرط‌هایی را پذیرفته و وعده‌هایی داده‌ام؛ تمام اینها برای پایان دادن به [[آتش]] [[جنگ]] بوده و حال که [[خداوند]] [[الفت]] را برای ما آورده است، تمام آنها زیر پای من می‌باشد. به خدا قسم نظر معاویه، کسی جز تو نبوده است. او عهد خود را شکسته است. پس هرگاه بخواهی، به من [[اجازه]] بده وارد [[کوفه]] شوم و کارگزار معاویه را بیرون نموده، به مردم برکناری او را اعلام کنم، تا با معاویه [[مقابله به مثل]] کرده باشی؛ زیرا [[خداوند]] خائنان را [[دوست]] ندارد؛ چون [[معاویه]] در [[عهد]] و [[پیمان]] و شرایط پذیرفته شده خود، [[خیانت]] کرده است. [[مسیب بن نجبه]] و بقیه نیز همانند سلیمان [[سخن]] گفتند. [[امام حسن]]{{ع}} در مقابل سخنان آنان و پیشنهادشان فرمود: شما [[شیعیان]] ما و جزو [[دوستداران]] ما می‌باشید. اگر من تصمیمی در کار [[دنیا]] داشتم، بهتر عمل می‌کردم و برای تحقق آن بیشتر پافشاری می‌نمودم. معاویه با شدت بیشتر از من عمل نمی‌کرد؛ او نه با صلابت‌تر بود و نه دارای [[عزم]] و تصمیم راسخ‌تر و لکن من غیر از آنچه شما می‌‌بینید، می‌بینم و از آنچه انجام دادم ([[صلح]]) هدفی جز [[حفظ]] خون‌ها نداشتم. سپس به [[قضای الهی]] [[راضی]] شوید و [[تسلیم]] [[امر]] او باشید و در خانه‌های خود بمانید و یا فرمود: دست‌های خود را حفظ کرده، نگهدارید؛ تا اینکه افراد [[نیکوکار]] استراحت کنند یا از افراد [[فاجر]] آسوده بمانند<ref>{{متن حدیث|وَ مَا أَرَدْتُ بِمَا فَعَلْتُ إِلَّا حَقْنَ الدِّمَاءِ فَارْضُوا بِقَضَاءِ اللَّهِ وَ سَلِّمُوا لِأَمْرِهِ وَ الْزَمُوا بُيُوتَكُمْ وَ أَمْسِكُوا. أَوْ قَالَ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ حَتَّى يَسْتَرِيحَ بَرٌّ أَوْ يُسْتَرَاحَ مِنْ فَاجِرٍ}}قمی، سفینة البحار، ج۱، ص۶۵۱؛ بحارالأنوار، ج۴۴، ص۳۰؛ موسوی، تنزیه الانبیاء، ص۱۷۱.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱]]، ص ۳۸۴-۳۸۶.</ref>

باید توجه داشت که پس از [[صلح امام حسن]]{{ع}}، سلیمان به همراه افرادی از جمله [[حجر بن عدی]] حضور امام{{ع}} رسید و با [[اعتراض]] به قبول [[صلح]]، آن حضرت را «مذل المؤمنین» خطاب کرد<ref>الامامة و السیاسة، ص۱۶۵.</ref>.<ref>[[محمد حسین رجبی دوانی|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)|کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی]]، ص ۳۶۳.</ref>

== سلیمان در زمان امام حسین{{ع}} ==
بعد از مرگ معاویه و از بین رفتن [[قدرت]] [[شیطانی]] او، [[شیعیان کوفه]] به [[رهبری]] چند تن از [[یاران باوفای امام علی]] {{ع}} مانند: [[سلیمان بن صرد]] و [[مسیب بن نجبه]] و [[رفاعة بن شداد]] و [[حبیب بن مظاهر]] اولین نامه‌ها را به [[امام حسین]] {{ع}} نوشتند تا شاید بتوانند با ایجاد نهضتی فراگیر از [[علویان]]، حکومت اهل بیت{{ع}} را احیا کنند که با آمدن [[عبیدالله بن زیاد]] به [[کوفه]]، شرایط عوض شد و افرادی چون [[مسلم بن عقیل]]، [[هانی بن عروه]]، [[رشید هجری]]، [[میثم تمار]] و عده‌ای دیگر [[شهید]]<ref>فهرس التراث، سید محسن حسینی جلالی، ج۱، ص۶۶. میثم تمار نیز ابتدا با مختار در زندان بود که به مختار گفت: تو زنده خواهی ماند. میثم به دست عبید الله بن زیاد کشته شد. وی نیز از جمله کسانی است که در نهضت خونبار حسینی فعالیت می‌کرده است. معجم رجال الحدیث، خوئی، ج۱۹، ص۱۰۰.</ref> و کسانی چون [[سلیمان بن صرد]] محبوس شدند و بدین ترتیب راهبران [[نهضت]] [[علوی]] کوفه نتوانستند [[امام زمان]] خویش را [[یاری]] کنند و نهضت علویون کوفه دچار [[شکست]] [[سختی]] شد و [[امام]] {{ع}} در [[کربلا]] شهید شد<ref>سلیمان از یاری امام حسین {{ع}}عاجز شد. (سیر اعلام النبلاء، الذهبی، ج۴، ص۴۸۲). {{عربی|ان هؤلاء التوابین اکثرهم لم یکن مخلی السرب لینصره بل کان محجور علیه من قبل ابن زیاد و اتباعه و کان لایمکنه الوصول الیه الا بشدة اعیان الشیعه}}. (محسن امین، ج۱، ص۵۸۶) {{عربی|عجز سلیمان عن نصرة الحسین... و ابراهیم الاشتر و صعصعة و امثالهم لم یکن لهم سبیل الی نصرة الحسین لانهم کانوا معلولین فی الحبس....}}. (مستدرکات علم رجال، نمازی شاهرودی، ج۴، ص۱۳۷).</ref>.<ref>[[سید حمید روحانی|روحانی، سید حمید]]، [[سلیمان بن صرد خزاعی (مقاله)|مقاله «سلیمان بن صرد خزاعی»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۵ (کتاب)| دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۵]]، ص۳۳۷-۳۳۸.</ref>

باید توجه داشت اگرچه وی و چند [[شخصیت]] بزرگ [[شیعی]] دیگر حرکت ارزشمند دعوت از امام حسین{{ع}} را در کوفه بنیان نهادند تا زمینه تشکیل حکومت اهل بیت{{عم}} فراهم شود، اما متأسفانه هنگام حضور [[مسلم بن عقیل]] در کوفه و [[قیام]] او نقشی ایفا نکردند و زمانی هم که خبر به کوفه رسید که امام حسین{{ع}} در راه است و یا وقتی که خبر فرود آمدن آن وجود [[مقدس]] در [[کربلا]] را شنیدند، به سوی امام خویش که خود دعوتش کرده بودند، نشتافتند و آن حضرت را [[یاری]] نکردند. ظاهراً اینان اعلام [[حکومت]] نظامی در [[کوفه]] توسط [[ابن زیاد]] را توجیهی برای رفع تکلیف خود قلمداد کردند<ref>[[محمد حسین رجبی دوانی|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)|کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی]] ص ۳۶۳.</ref>.

== سلیمان و قیام توابین ==
{{اصلی|قیام توابین}}
قبل از حرکت عبیدالله بن زیاد به سوی شام، وی [[والی بصره]] و [[عمرو بن حریث]]؛ [[جانشین]] وی در کوفه بود. وی در ابتدا قصد داشت از [[مردم]] برای خود [[بیعت]] بگیرد اما [[مردم کوفه]] و [[بصره]] زیربار بیعت او نرفتند<ref>اصدق الاخبار، سید امین، ص۹-۸.</ref>؛ پس او به طرف شام حرکت کرد. در این هنگام مردم کوفه برای [[انتخاب حاکم]] دچار تردید شدند. آنها ابتدا می‌خواستند [[عمر بن سعد]]، [[قاتل]] [[امام حسین]] {{ع}} را به عنوان [[حاکم]] [[انتخاب]] کنند که [[زنان]] [[قبیله همدان]] به مسجد جامع کوفه آمدند و با [[گریه و زاری]] نگذاشتند او به حکومت انتخاب شود<ref>اصدق الاخبار، آمین، ص۹-۸.</ref>. [[عبدالله بن یزید انصاری]] به [[دستور]] [[ابن زبیر]] وارد کوفه شد و توانست توجه بسیاری را به خود جلب کند<ref>اصدق الاخبار، سید امین، ص۱۰.</ref>.

از طرف دیگر، با حضور [[مختار ثقفی]] در کوفه، طرفداران عمر بن سعد او را زندانی کردند، زیرا مختار [[معتقد]] بود ابتدا باید [[قاتلان امام حسین]] {{ع}} حاضر در کوفه، به سزای [[اعمال]] شان برسند ولی سلیمان معتقد بود کشتن قاتلان امام حسین {{ع}} جنگ داخلی بی‌حاصلی را ایجاد می‌کند و بدین ترتیب عده‌ای از [[شیعیان]] به طرف‌داری از مختار، از [[قیام توابین|نهضت سلیمان]] جدا شدند. با توجه به مسایل پیش آمده، مانند نامزد شدن [[ابن سعد]] برای [[امارت کوفه]] و [[حبس]] مختار که نشان از [[قدرت]] مخالفان اهل بیت {{عم}} در [[کوفه]] داشت، لذا [[شیعیان کوفه]] که از سال ۶۱ هجری در [[فکر]] ایجاد یک [[حکومت اسلامی]] بودند، فعالیت‌های خود را مخفیانه انجام می‌دادند؛ زیرا طرفداران [[خاندان]] [[بنی‌مروان]]، [[عبد الله بن زبیر]] و [[قاتلان امام حسین]] {{ع}} در کوفه به عنوان [[دشمنان]] آنان مطرح بودند و هرگونه بی دقتی در کار، باعث [[شکست]] این نهضت و در نهایت، نابودی [[شیعیان]] [[اهل بیت]] {{عم}} می‌شد<ref>ذوب النضار، این نماحلی، ص۸۰-۷۹.</ref>.

با توجه به همه مسائل، شب اول [[ربیع الاول]] سال ۶۵ هجری [[قیام توابین]] آغاز شد<ref>اصدق الاخبار، سید امین، ص۱۱.</ref>. آنها ابتدا به [[کربلا]] رفته و با مولای خود تجدید بیعت کردند؛ سپس به منطقۀ [[عین الورده]] در نزدیکی [[قرقیسیا]] رفتند و [[سلیمان بن صرد]] سخنانی را بیان کرد و به [[یاران]] خود سفارش کرد که مانند [[علی]] {{ع}} با دشمنان بجنگند. از مسایلی که می‌بایست در [[قیام]] غیرت‌مندانه سلیمان بن صرد مد نظر داشت، [[شعار]] آنان است که قیام خود را با فریادهای "[[یا لثارات الحسین]] {{ع}}" معرفی کردند<ref>اصدق الاخبار، سید امین، ص۱۹- ۱۱.</ref>. وی همچنین به شیعیان [[بصره]] و [[مدائن]] نیز نامه نوشت که البته آنان دیر به صحنه [[جنگ]] رسیدند<ref>رئیس شیعیان بصره، مثنی بن مخرمه و رئیس شیعیان مدائن، سعد بن حذیفه بوده است. انساب الاشراف، بلاذری، ج۳، ص۳۶۶؛ اصدق الاخبار، امین عاملی، ص۲۹.</ref>.

در ابتدا، جنگ به [[فرماندهی]] سلیمان آغاز شد، بعد از او، [[مسیب بن نجبه فزاری]]، [[عبدالله بن سعد بن نفیل]]، خالد بن سعد و بعد [[عبدالله بن وال]] [[فرماندهی]] را به عهده داشتند. پس از [[شهادت]] آنها فرماندهی با [[رفاعة بن شداد]] ادامه یافت<ref>ذوب النضار، ابن نماحلی، ص۸۶؛ بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۴۵، ص۳۶۰؛ العوالم، الامام الحسین {{ع}}، عبدالله بحرانی، ص۶۷۹.</ref> که او [[صلاح]] دانست باقی مانده نیروها به [[کوفه]] بازگردند و آنها بعدها به [[نهضت]] مختار پیوستند، ولی خود با گفتن جمله "فزت ورب الکعبه" به شهادت رسید<ref>البدایة و النهایه، ابن کثیر، ج۸، ص۲۵۴.</ref>.<ref>[[سید حمید روحانی|روحانی، سید حمید]]، [[سلیمان بن صرد خزاعی (مقاله)|مقاله «سلیمان بن صرد خزاعی»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۵ (کتاب)| دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۵]]، ص۳۴۰-۳۴۱.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌خزاعه]] (قبیله)
* [[بنی کعب بن عمرو]] (قبیله)
* [[بنی سلول بن کعب]] (قبیله)
* [[ابومعبد خزاعی]] (عمو)
* [[محمد بن سلیمان صرد خزاعی]] (فرزند)
* [[صفیه دختر عبدالله بن عفیف ازدی]] (عروس)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1100357.jpg|22px]] [[سید حمید روحانی|روحانی، سید حمید]]، [[سلیمان بن صرد خزاعی (مقاله)|مقاله «سلیمان بن صرد خزاعی»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۵ (کتاب)|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۵''']]
# [[پرونده:IM010499.jpg|22px]] [[محمد حسین رجبی دوانی|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)|'''کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی''']]
# [[پرونده:13681024.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|'''فرهنگ عاشورا''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

{{یاران امام حسن}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:اصحاب امام حسن]]
[[رده:اصحاب امام حسین]]
[[رده:توابین]]
[[رده:کارگزاران حکومت امام علی]]
[[رده:مدخل فرهنگ عاشورا]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

سلیمان بن زیاد بن ربیعه حضرمی

2026-04-18T19:39:54Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سلیمان بن زیاد بن ربیعه حضرمی | مداخل مرتبط = [[سلیمان بن زیاد بن ربیعه حضرمی در تاریخ اسلامی]] - [[سلیمان بن زیاد بن ربیعه حضرمی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سلیمان بن زیاد بن ربیعه حضرمی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = سلیمان بن زیاد بن ربیعه حضرمی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[حضرموت]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت = [[۱۱۷ هجری]]
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ جمل]] | [[جنگ صفین]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
وی از [[راویان حدیث]] و از [[شیعیان امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود و در [[جنگ جمل]] و [[صفین]] [[حضرت]] را [[یاری]] کرد<ref>وقعه صفین، ص۱۸۵.</ref>. و در سال ۱۱۷ [[هجری]] از [[دنیا]] رفت<ref>تهذیب التهذیب، ج۳، ص۴۷۸.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۷۷.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[حضرموت]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

سلیمان بن خلف خزاعی

2026-04-18T19:39:23Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سلیمان بن خلف خزاعی | مداخل مرتبط = [[سلیمان بن خلف خزاعی در تاریخ اسلامی]] - [[سلیمان بن خلف خزاعی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سلیمان بن خلف خزاعی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = سلیمان بن خلف خزاعی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌خزاعه]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
وی مردی [[شجاع]] و [[دلاور]] و از [[یاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود که در [[جنگ صفین]] [[حضرت]] را [[یاری]] کرد<ref>اصحاب الامام امیرالمؤمنین {{ع}}، ج۱، ص۲۶۴، ش۴۷۳.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۷۷.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌خزاعه]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

سلیمان بن ثمامه حنفی

2026-04-18T19:38:58Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سلیمان بن ثمامه حنفی | مداخل مرتبط = [[سلیمان بن ثمامه حنفی در تاریخ اسلامی]] - [[سلیمان بن ثمامه حنفی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سلیمان بن ثمامه حنفی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = سلیمان بن ثمامه حنفی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[بنی‌حنیفه]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ جمل]] | [[جنگ صفین]] | [[جنگ نهروان]] }}
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
وی مردی [[شجاع]] و سواره نظامی دلیر بود. وی در جنگ‌های [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} شرکت کرد و در [[جنگ نهروان]] او و [[ریان بن صبره]] به همراه [[امام علی]]{{ع}} و به دنبال ذی ثدیه به جست و جو پرداختند و [[ریان بن صبره]]، [[جسد]] وی را در نهری کنار شط [[فرات]] پیدا کرد<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۸۸ و شرح ابن ابی الحدید، ج۴، ص۲۴۹.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۷۶.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[بنی‌حنیفه]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]

سلمة بن کهیل بن حصین

2026-04-18T19:37:46Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سلمة بن کهیل بن حصین | مداخل مرتبط = [[سلمة بن کهیل بن حصین در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سلمة بن کهیل بن حصین
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = سلمة بن کهیل بن حصین
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه = ابو یحیی
| لقب =
| اهل =
| از قبیله =
| از تیره =
| پدر = [[کهیل بن حصین حضرمی]]
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی = [[کوفه]]
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ =
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از = {{فهرست جعبه| [[ابی جحیفه]] | [[جندب بن عبد الله]] | [[سعید بن جبیر]] و ...}}
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
سلمة بن کهیل بن حصین از [[محدثان]] مورد [[وثوق]] و از بزرگان و [[علمای شیعه]] و از [[اصحاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود.
[[ابن حجر]]، سلمه را [[فرزند]] [[کهیل بن حصین حضرمی]] و کنیه‌اش را «ابو یحیی» و [[اهل کوفه]] می‌داند. همو می‌افزاید: وی از افراد زیادی مثل [[ابی جحیفه]]، [[جندب بن عبد الله]] و [[سعید بن جبیر]] و... [[نقل حدیث]] کرده است و [[احادیث]] او متقن و وی از ثقات [[تابعین]] و از [[شیعیان]] [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} است<ref>ر. ک: تهذیب التهذیب، ج۳، ص۴۴۲-۴۴۳ در این سند از یحیی فرزند سلمه نقل می‌کند. ولادت سلمه به سال ۴۷ هجری و وفات او عاشورای ۱۲۱ هجری بوده است. طبق این روایت او زمان حضرت علی{{ع}} را درک نکرده و قهرا در زمره شیعیان حضرت علی{{ع}} نبوده است. و طبق سند شیخ طوسی ورجال برقی او از اصحاب حضرت علی{{ع}} بوده است، و این نقل قول که ولادت او به سال ۴۷ بوده صحیح نمی‌باشد.</ref>.

[[شیخ طوسی]] و [[برقی]]، سلمه بن کُهیل بن حُصین را از [[اصحاب]] [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} به شمار آورده‌اند <ref>رجال طوسی، ص۴۳، ش۸ و رجال برقی، ص۴.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۷۶.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[کهیل بن حصین حضرمی]] (پدر)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]

سلمان بن حارث جعفی

2026-04-18T15:35:18Z

Ali:

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = سلمان بن حارث جعفی | مداخل مرتبط = [[سلمان بن حارث جعفی در تاریخ اسلامی]] - [[سلمان بن حارث جعفی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = سلمان بن حارث جعفی
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = سلمان بن حارث جعفی
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[جعفی]]
| از تیره =
| پدر =
| مادر =
| همسر =
| پسر =
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان =
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت = [[۳۷ هجری]]
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ = [[جنگ صفین]]
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
سلمان بن حارث جعفی از [[اصحاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود و در [[جنگ صفین]] در رکاب آن [[حضرت]] جنگید و در همین [[نبرد]] و به [[سال ۳۷ هجری]] به [[شهادت]] رسید<ref>وقعه صفین، ص۵۵۶.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۵۳.</ref>

==جستارهای وابسته==
{{مدخل وابسته}}
* [[جعفی]] (قبیله)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]