امامت‌پدیا - مشارکت‌های کاربر [fa]

یکی از باورهای شیعه این است که در عصر ظهور امام مهدی انسان‌هایی دوباره زنده خواهند شد آیا این حقیقت دارد؟ (پرسش)

2022-11-24T01:55:15Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[عصر ظهور امام مهدی]] / [[کلیات عصر ظهور]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''یکی از باورهای [[شیعه]] این است که در عصر ظهور [[امام مهدی]] {{ع}} انسان‌هایی دوباره زنده خواهند شد آیا این حقیقت دارد؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|راست|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
حجت الاسلام و المسلمین '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:

«یکی از باورهای مهمّ [[شیعه]]،- که در طول [[تاریخ]]، فراز ونشیب‌های فراوانی داشته- زنده شدن برخی از مردگان در [[دوران ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} است. در [[روایات]] از این باور با عنوان "[[رجعت]]" یاد شده است.
* واژه "[[رجعت]]" در کتاب‌های لغت به معنای "بازگشت" است؛ یعنی، برگشتن به جایی که پیشتر در آنجا بوده است <ref> ر. ک: العین؛ مفردات الفاظ القرآن و ..</ref> و معنای اصطلاحی آن عبارت است از: "بازگشت دو گروه از مردگان، [[مؤمنان]] محض و [[خالص]] و [[کافران]] محض و خالص- به همان صورت‌هایی که در گذشته بودند <ref> شیخ مفید، اوائل المقالات، ص ۷۷.</ref>- به [[دنیا]]؛ [[پس از ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} و پیش از [[قیامت]] <ref> [[شیخ حر عاملی]]، الایقاظ من الهجعة فی اثبات الرجعة، ص ۲۹.</ref> تا [[مؤمنان]] از برپایی [[حکومت جهانی]] [[عدل]] شاد گردند و [[کافران]] از [[ذلت]] و حقارت [[ستمگران]] متألم شوند" <ref> سید مرتضی، الرسائل الشریف، ج ۱، ص ۱۲۵؛ محمّد رضا مظفر، عقاید الامامیه، ص ۲۹۴.</ref>
* در سخنان [[معصومین]] {{عم}} تأکید فراوانی بر باور به "[[رجعت]]" شده است. از این رو این [[اعتقاد]] در میان باورهای [[پیروان]] ایشان از [[جایگاه]] ویژه‌ای برخوردار است. [[امام صادق]] {{ع}} در این باره فرمود: "از ما نیست کسی که به بازگشت ما باور نداشته باشد ..."؛ <ref>{{عربی|" لَيْسَ‏ مِنَّا مَنْ‏ لَمْ‏ يُؤْمِنْ‏ بِكَرَّتِنَا‏‏‏‏‏‏"}}؛ شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۴۵۸.</ref> و در روایتی دیگر نیز آن [[حضرت]] [[اعتقاد]] به [[رجعت]] را یکی از شرایط [[ایمان]] دانسته، فرموده‌اند: "هرکس به هفت چیز باورمند باشد از جمله [[مؤمنان]] است ... و [[ایمان]] به [[رجعت]]". <ref>{{عربی|" مَنْ‏ أَقَرَّ بِسَبْعَةِ أَشْيَاءَ فَهُوَ مُؤْمِنٌ‏ ... الْإِيمَانِ بِالرَّجْعَةِ ‏‏‏‏‏‏"}}؛ شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج ۲۰، ص ۲۴۰.</ref> از این رو بسیاری از [[عالمان]] [[شیعه]]، [[اعتقاد]] به [[رجعت]] را از ضروریات [[دین]] و یا [[مذهب]] دانسته‌اند.
* عده اندکی نیز- که از ضروریات ندانسته- [[انکار]] آن را جایز نشمرده‌اند. <ref>[[شیخ طوسی]]، رسالة العقاید الجعفریه، ص ۲۵۰؛ علامه مجلسی، حق الیقین، مقصد نهم؛ الایقاظ من الهجعة فی اثبات الرجعة، ص ۶۷؛ فخر الدین طریحی، مجمع البحرین، ج ۲، ص ۶۷۹.</ref> البته افراد بسیار اندکی از [[شیعیان]] نیز [[رجعت]] را [[انکار]] کرده‌اند<ref> محمّد جواد مشکور، تاریخ شیعه و فرقههای اسلام، ص ۱۱۱.</ref>
* [[اهل سنت]]، برخلاف [[شیعه]]، [[عقیده]] به [[رجعت]] را خلاف [[عقاید اسلامی]] می‌دانند و آن را هیچ نمی‌پسندند. نویسندگان و شرح حال‌نویسان آنان، معتقدان به [[رجعت]] را طعن و رد کرده و آن را نشانه طرد [[روایت]] [[راوی]] می‌دانند<ref> محمّد رضا مظفر، عقاید الامامیه، ص ۱۲۰.</ref> مگر افراد بسیار اندکی هستند از [[دانشمندان]] [[اهل سنت]] که به [[رجعت]] شماری از افراد- از جمله [[اصحاب کهف]] در [[عصر ظهور]] [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}}- اشاره کرده‌اند. <ref> الجامع لاحکام القرآن، ج ۵، ص ۲۵۳؛ تیسیر التفسیر، ج ۷، ص ۳۶۸.</ref> ایشان از [[رسول گرامی اسلام]] {{صل}} [[نقل]] کرده‌اند که فرمود: "[[اصحاب کهف]] [[یاران]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] هستند"<ref>{{عربی|" اصحاب الکهف اعوان المهدی‏‏‏‏‏‏"}}؛ منتخب الاثر، ج ۲، ص ۱۰۸، ح ۴۴۷، به نقل از: در المنثور، ج ۴، ص ۲۱۵ و عقد الدرر، ص ۱۴۱.</ref>
* [[شیعه]] برای دیدگاه خود هم از [[قرآن]] و هم از [[روایات]] دلیل‌های فراوانی ارائه نموده است.
* اما [[آیات]] و [[روایات]] مربوط به [[رجعت]] به طور عمده به دو دسته تقسیم شده‌اند:
# [[آیات]] و روایاتی که سخن از وقوع [[رجعت]] در امتهای پیشین دارد.
# [[آیات]] و روایاتی که دلالت بر وقوع آن در [[آخر الزمان]] و [[هنگام ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} دارد.
* از [[روایات]] نورانی [[معصومین]] {{عم}} استفاده می‌شود که: [[قرآن]] به عنوان اساسی‌ترین منبع برای اثبات حقایق دینی، در مسأله [[رجعت]] به دو گونه اظهار نظر نموده:
* وقوع [[رجعت]] میان [[اقوام]] و [[ملل]] پیشین؛
* تحقق [[رجعت]] در [[آخر الزمان]] و پیش از [[قیامت]].
* اما دسته نخست "کسانی که از [[دنیا]] رفته‌اند و پس از مدتی دوباره زنده شده‌اند"
* در این دسته [[آیات]]، سخن از کسانی است که از [[دنیا]] رفته‌اند و پس از مدتی دوباره زنده شده‌اند. برخی از ایشان بدین قرارند:
# '''هفتاد نفر از [[یاران]] [[حضرت موسی|موسی]] {{ع}}:''' از [[آیات]] [[قرآن]] به دست می‌آید که در زمان [[حضرت موسی]] {{ع}} انبوهی از [[انسان‌ها]] پس از [[مرگ]] زنده شده و به [[دنیا]] برگشتند. [[خداوند]] در این باره فرموده است: {{متن قرآن|وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَى لَن نُّؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ الصَّاعِقَةُ وَأَنتُمْ تَنظُرُونَ ثُمَّ بَعَثْنَاكُم مِّن بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ}}<ref> و (یاد کنید) آنگاه را که گفتید: ای موسی! ما تا خداوند را آشکارا نبینیم، به تو ایمان نمی‌آوریم و در حالی که خود می‌نگریستید آذرخش شما را فرا گرفت.باز، از پس مرگتان شما را برانگیختیم، باشد که سپاس بگزارید؛ سوره بقره، آیه: ۵۵- ۵۶.</ref>. این [[آیه]] به نظر عموم [[مفسران]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، تصریح در مردن و زنده شدن دارد. <ref> شیخ طبرسی، مجمع البیان، ج ۱- ۲، ص ۲۵۲؛ تفسیر قمی، ج ۱، ص ۴۶؛ قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج ۱، ص ۴۰۳؛ مدارک التنزیل، ج ۱، ص ۵۳.</ref>
# '''کشته [[بنی اسرائیل]]:''' این داستان که به [[زیبایی]] تمام در [[قرآن]] مورد اشاره قرار گرفته گویای امکان و وقوع زنده شدن مردگان در [[دنیا]] است. در این باره در [[قرآن مجید]] می‌خوانیم: {{متن قرآن|وَإِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسًا فَادَّارَأْتُمْ فِيهَا وَاللَّهُ مُخْرِجٌ مَّا كُنتُمْ تَكْتُمُونَ فَقُلْنَا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِهَا كَذَلِكَ يُحْيِي اللَّهُ الْمَوْتَى وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ}}<ref> و چون شخصی را کشتید و درباره او با یکدیگر به ستیزه برخاستید، و حال آنکه خدا، آنچه را کتمان میکردید، آشکار گردانید. پس فرمودیم: پارهای از آن [گاو سر بریده را] به آن [مقتول] بزنید [تا زنده شود] اینگونه خدا مردگان را زنده میکند و آیات خود را به شما مینمایاند، باشد که بیندیشید؛ سوره بقره، آیه: ۷۲ - ۷۳.</ref>. این [[آیه]] نیز همانند [[آیه]] پیش از سوی بیشتر [[مفسران]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، بر وقوع [[رجعت]] و بازگشت به [[دنیا]] [[تفسیر]] شده است. <ref> تفسیر المیزان، ج ۱، ص ۲۰۴؛ الجامع لاحکام القرآن، ج ۱، ص ۴۶۲؛ تفسیر طبری، ج ۱، ص ۲۶۸.</ref>
# '''هزاران نفر از مردگان:''' آنگاه که [[خداوند]] [[اراده]] فرمود تا [[قدرت]] بی‌پایان خود را آشکار سازد در کمترین زمان ممکن هزاران [[انسان]] را که در کام [[مرگ]] گرفتار شده، بند از بندشان جدا شده بود، را در دم زنده ساخت. [[آیات]] [[قرآن]] در این باره اینگونه سخن به میان آورده است: {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُواْ مِن دِيَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُواْ ثُمَّ أَحْيَاهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لاَ يَشْكُرُونَ }}<ref> آیا در (کار) کسانی ننگریسته‌ای که از بیم مرگ از سرزمین خود بیرون رفتند و آنان هزاران کس بودند و خداوند به آنان فرمود: بمیرید سپس آنان را زنده کرد؛ بی‌گمان خداوند دارای بخشش بر مردم است اما بیشتر مردم سپاس نمی‌گزارند؛ سوره بقره، آیه: ۲۴۳.</ref>. افزون بر [[آیات]] یاد شده، می‌توان به زنده شدن عزیر [[نبی]] پس از یکصد سال <ref> سوره بقره، آیه: ۲۵۹.</ref> و زنده شدن افراد فراوانی به [[دست حضرت]] [[عیسی بن مریم]] {{عم}} به [[اذن خداوند]] <ref> سوره آل عمران، آیه:۲۹.</ref> اشاره کرد.
* اما اینکه [[آیات]] بالا چه دلالتی بر وقوع [[رجعت]] در [[آخر الزمان]] دارد؟
* بزرگان [[عالمان]] [[شیعه]]، پس از ذکر [[آیات]] یادشده به [[روایات]] فراوانی از [[رسول گرامی اسلام]] {{صل}} [[استدلال]] کرده‌اند، که در آن می‌فرماید: "هرآنچه در امتهای پیشین رخ داده مو به مو در [[امت]] من نیز اتفاق خواهد افتاد". <ref>{{عربی|" يَكُونُ‏ فِي‏ هَذِهِ‏ الْأُمَّةِ كُلُ‏ مَا كَانَ‏ فِي‏ الْأُمَمِ‏ السَّالِفَةِ حَذْوَ النَّعْلِ‏ بِالنَّعْلِ‏ وَ الْقُذَّةِ بِالْقُذَّة‏‏‏‏‏‏"}}؛ شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص ۲۰۳، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۵۲۹.</ref> این مجموعه [[روایات]] بیش از آنکه در [[جوامع روایی]] [[شیعه]] ذکر شده باشد، در کتاب‌های [[اهل سنت]] آمده است. <ref> تفسیر ابن کثیر، ج ۲، ص ۳۵۱؛ ج ۴، ص ۴۹۱؛ المستدرک علی الصحیحین، ج ۱، ص ۲۱۸؛ السنه للمروزی، ج ۱، ص ۱۸؛ ...</ref> آنگاه نتیجه می‌گیرند طبق این فرمایش [[پیامبر]] راستگو، لازم است حادثه‌ای به این بزرگی در [[امت]] [[پیامبر]] نیز رخ دهد و به طور قطع تاکنون چنین رخدادی با آن بزرگی رخ نداده است، پس در آینده چنین خواهد شد.
* '''آیات مربوط به [[رجعت]] در [[آخر الزمان]]:''' [[شیعه]] به پیروی از معصومین {{عم}} برخی از آیات قرآن را به [[رجعت]] در زمان ظهور [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} تأویل کرده است. از جمله این آیات می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:
# [[آیه]] مربوط به [[خروج]] "[[دابه الارض]]" که می‌فرماید: {{متن قرآن|وَإِذَا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنَا لَهُمْ دَابَّةً مِّنَ الأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كَانُوا بِآيَاتِنَا لا يُوقِنُونَ}}<ref> و چون قول [عذاب] بر ایشان واجب گردد، جنبندهای را از زمین برای آنان بیرون میآوریم که با ایشان سخن گوید که: مردم [چنانکه باید] به نشانههای ما یقین نداشتند؛ سوره نمل، آیه: ۸۲.</ref>. بین [[شیعه]] و [[اهل سنت]] در [[تفسیر]] و [[تأویل]] این [[آیه]]، [[اختلاف]] شدیدی وجود دارد؛ در حالی که [[اهل سنت]] [[دابه الارض]] را موجودی بسیار شگفت‌آور و [[غریب]] معرفی کرده‌اند؛ <ref> تفسیر سمرقندی، ج ۲، ص ۵۰۵؛ در المنثور، ج ۶، ص ۳۸۱؛ الفتوحات الالهیه، ج ۳، ص ۳۲۷.</ref>. [[شیعه]] با استناد به روایاتی، آن را انسانی والامقام دانسته‌اند که زنده خواهد شد و صف [[کافران]] را از [[مؤمنان]] جدا می‌سازد. <ref> من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۵۸۹؛ علل الشرایع، ج ۱، ص ۱۶۴؛ شیخ طوسی، أمالی، ص ۲۰۵؛ دیلمی، ارشاد القلوب، ج ۲، ص ۲۵۵.</ref> این [[انسان]] کسی نیست جز نخستین [[امام]] [[شیعیان]] [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} که خود فرمود: {{عربی|" وَ إِنِّي ... الدَّابَّةُ الَّتِي‏ تُكَلِّمُ‏ النَّاسَ‏‏‏‏‏‏‏"}}<ref> کافی، ج ۱، ص ۱۹۷، ح ۳.</ref>
# در آیه‌ای دیگر آمده است: {{متن قرآن|وَيَوْمَ نَحْشُرُ مِن كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجًا مِّمَّن يُكَذِّبُ بِآيَاتِنَا فَهُمْ يُوزَعُونَ}}<ref> و (یاد کن) روزی (را) که از هر امتی دسته‌ای از آنان را که نشانه‌های ما را دروغ می‌شمردند گرد می‌آوریم و آنگاه آنان را به هم می‌پیوندند؛ سوره نمل، آیه: ۸۳.</ref>. [[روایات]] فراوانی از [[ائمه معصومین]] {{عم}} در ذیل این آیه نیز وارد شده که گویای بازگشت انسان‌هایی در عصر ظهور [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} است. و این گونه [[استدلال]] شده که در [[آیه]]، به [[برانگیخته شدن]] عدهای محدود اشاره گشته است؛ در حالی که در [[قیامت]] همه [[انسان‌ها]] محشور می‌شوند. به علاوه سیاق [[آیات]] در [[مقام]] بیان رخدادهایی است که در [[دنیا]] و پیش از [[قیامت]] است و پس از چند [[آیه]]، حوادث مربوط به [[قیامت]] را بیان کرده است. <ref> مجمع البیان؛ ج ۷- ۸، ص ۳۶۶؛ تفسیر المیزان، ج ۱۵، ص ۵۷۰.</ref>. افزون بر این [[آیات]]، بزرگان [[شیعه]] به آیاتی همچون [[آیه]] ۱۱ سوره غافر نیز برای اثبات [[رجعت]] استناد کرده‌اند. از جمله کسانی که معتقدند [[روایات]] [[رجعت]] [[متواتر]] است، می‌توان به [[شیخ طوسی]]، <ref> رسالة العقاید الجعفریة، ص ۲۵۰.</ref> [[شیخ صدوق]]<ref> الخصال، ص ۱۰۸.</ref>، [[علامه مجلسی]]<ref> بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۱۲۲.</ref>، مرحوم [[مظفر]] <ref> عقاید الامامیه، ص ۲۹۷.</ref> و [[علامه طباطبایی]] اشاره کرد. <ref> تفسیر المیزان، ج ۲، ص ۱۰۷.</ref>
* [[امام محمد باقر]] {{ع}} فرمود: "روزهای خدای عزّ و جلّ سه‌تاست: روزی که [[قائم]] [[قیام]] خواهد کرد، روز [[رجعت]] و [[روز قیامت]]». <ref>{{عربی|" أَيَّامُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ثَلَاثَةٌ يَوْمَ‏ يَقُومُ‏ الْقَائِمُ‏ وَ يَوْمَ‏ الْكَرَّةِ وَ يَوْمَ‏ الْقِيَامَةِ‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ الخصال، ص ۱۰۸.</ref>.
* از [[امام سجاد]] {{ع}} [[نقل]] شده است که ذیل [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرَادُّكَ إِلَى مَعَادٍ قُل رَّبِّي أَعْلَمُ مَن جَاءَ بِالْهُدَى وَمَنْ هُوَ فِي ضَلالٍ مُّبِينٍ }}<ref> بی‌گمان آن کس که قرآن را بر تو واجب کرده است تو را به بازگشتگاهی باز می‌گرداند؛ بگو: پروردگار من بهتر می‌داند چه کسی رهنمود آورده است و چه کسی در گمراهی آشکاری است؛ سوره قصص، آیه: ۸۵.</ref> فرمود: "پیامبرتان و [[امام علی|امیر مؤمنان]] و [[امامان]] به سوی شما باز می‌گردند". <ref> تفسیر قمی، ج ۲، ص ۱۴۷.</ref>. افزون بر [[آیات]] و [[روایات]]، [[ادعیه]] و زیارت‌نامه‌های فراوانی نیز به [[رجعت]] اشاره کرده‌اند؛ <ref> بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۹۵، ح ۱۱۱.</ref> از جمله: دعای مشهور [[عهد]]، دعای روز سوم [[شعبان]]، <ref> مصباح المتهجد، ص ۵۴۳.</ref> [[زیارت جامعه]]، [[زیارت]] [[اربعین]]، <ref> من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۶۱۳.</ref> برخی زیارت‌های [[امام حسین]] {{ع}}؛ <ref> مصباح المتهجد، ص ۷۳۰.</ref> و [[زیارت]] ابو الفضل {{ع}}. <ref> بحار الانوار، ج ۹۸، ص ۳۵۹.</ref>
* اما اینکه ما [[اعتقاد]] به [[رجعت]] داشته باشیم یا نداشته باشیم چه فایده‌ای دارد؟ پاسخ داده می‌شود که بدون [[تردید]]، همانگونه که [[انتظار]] فرج- که نقش مهمّ و بسزایی در [[پویایی]] و تحرک [[جامعه]] ایفا می‌کند- عبادتی بس بزرگ است، [[اعتقاد]] به [[رجعت]] و بازگشت به [[دنیا]] در زمان [[دولت کریمه]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} نیز می‌تواند نقش مهمّ و بهسزایی در [[شادابی]] دینی و [[امید]] به حضور در [[حکومت جهانی]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} داشته باشد؛ چرا که [[انسان]] با دیدن افرادی که تمام [[عمر]] خود را در [[انتظار ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} سپری کرده‌اند و آنگاه بدون [[درک]] [[ظهور]] از [[دنیا]] می‌روند، دچار سرخوردگی شده و حتی در [[مقام]] [[انتظار]] نیز دچار [[یأس]] خواهد شد و اگر بداند در [[هنگام ظهور]] در صورت دارا بودن شرایط ویژه، امکان بازگشت او به زندگی دنیایی و حضور در محضر واپسین [[امام]] {{ع}} وجود دارد، در [[امیدواری]] او نقش بسیاری خواهد داشت.
* افزون بر آنچه یاد شد، از آنجایی که در [[روایات]] آمده: یک گروه از [[رجعت‌کنندگان]]، کسانی هستند که دارای [[ایمان]] [[خالص]] هستند؛ شخص علاقهمند به [[درک]] محضر واپسین [[حجّت الهی]]، نهایت [[تلاش]] خود را به کار خواهد بست تا به درجه‌های بالای [[ایمان]] رسیده و در شمار [[رجعت‌کنندگان]] باشد. و همچنین در [[روایات]] فراوانی مداومت بر [[دعاها]] و انجام کارهایی جهت بازگشت در هنگام [[حکومت]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} سفارش شده که خود نیز جنبه عبادی داشته و در [[تکامل]] [[روح]] [[انسان]] بسیار مؤثر است.
* چه کسانی در [[عصر ظهور]] زنده می‌شوند و به [[دنیا]] بازمی‌گردند؟ و آیا اینکه گفته می‌شود [[امام حسین]] {{ع}} پس از زنده شدن چهار هزار سال [[حکومت]] خواهد کرد صحت دارد؟
* در میان روایاتی که درباره [[رجعت‌کنندگان]] در دست است، به طور کلی دو دسته [[روایت]] وجود دارد:
* '''دسته نخست:''' بدون اشاره به اشخاصی خاصّ [[رجعت‌کنندگان]] را منحصر در انسان‌های کاملا [[مؤمن]] و انسان‌هایی کاملا [[کافر]] دانسته است.
# در [[تفسیر قمی]] می‌نویسد: [[مفضل]] از [[امام صادق]] {{ع}} درباره [[آیه]] "و آن روز که از هرامتی گروهی را محشور می‎گردانیم" [[نقل]] کرد که آن [[حضرت]] فرمود: هیچ مؤمنی کشته شده نیست مگر اینکه بازمی‌گردد تا به [[مرگ طبیعی]] از [[دنیا]] برود و البته برنمی‌گردند مگر [[مؤمنان]] محض و [[کافران]] محض". <ref>{{عربی|" عَنِ الْمُفَضَّلِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}‏ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى {{متن قرآن|وَ يَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً}} قَالَ لَيْسَ‏ أَحَدٌ مِنَ‏ الْمُؤْمِنِينَ‏ قُتِلَ‏ إِلَّا يَرْجِعُ‏ حَتَّى‏ يَمُوتَ‏- وَ لَا يَرْجِعُ‏ إِلَّا مَنْ‏ مَحَضَ‏ الْإِيمَانَ مَحْضاً- وَ مَنْ مَحَضَ الْكُفْرَ مَحْضاً‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، ج ۲، ص ۱۳۱.</ref>
# از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده که فرمود: "[[رجعت]]، عمومی نیست و فقط [[مؤمنان خالص]] و محض و نیز [[مشرکان]] محض به [[دنیا]] برمی‌گردند" <ref>{{عربی|" إِنَ‏ الرَّجْعَةَ لَيْسَتْ‏ بِعَامَّةٍ وَ هِيَ‏ خَاصَّةٌ لَا يَرْجِعُ‏ إِلَّا مَنْ‏ مَحَضَ‏ الْإِيمَانَ‏ مَحْضاً أَوْ مَحَضَ‏ الشِّرْكَ‏ مَحْضاً"}}؛ مجلسی، بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۳۹.</ref>
* مرحوم [[کلینی]] در کتاب شریف کافی درباره [[رجعت]] [[دشمنان]] [[اهل البیت]] {{عم}} آورده است که [[حسن بن شاذان واسطی]] گفت نام‌های به [[ابو الحسن الرضا]] {{ع}} نوشتم و در آن از جفا و [[کینه توزی]] [[دشمنان]] به آن [[حضرت]] شکایت کردم. آن [[حضرت]] به خط شریفشان مرقوم فرمودند: "همانا [[خداوند]] تبارک و تعالی از [[دوستان]] ما بر [[صبر]] و [[بردباری]] در [[دولت]] [[باطل]] [[پیمان]] گرفت، پس [[صبر]] کن بر [[خواست الهی]]، پس آن هنگام که [[قائم]] ما [[قیام]] فرماید، آنها وقتی زنده شده یا [[عذاب]] شوند می‌گویند: ای وای بر ما، چه کسی ما را از آرامگاه‌مان برانگیخت؟ این است همان وعده [[خدای رحمان]]، و [[پیامبران]] راست می‌گفتند" <ref> سوره یس: آیه ۵۲.</ref>،<ref>{{عربی|" إِنَ‏ اللَّهَ‏ تَبَارَكَ‏ وَ تَعَالَى‏ أَخَذَ مِيثَاقَ‏ أَوْلِيَائِنَا عَلَى‏ الصَّبْرِ فِي‏ دَوْلَةِ الْبَاطِلِ‏ فَاصْبِرْ لِحُكْمِ‏ رَبِّكَ‏ فَلَوْ قَدْ قَامَ‏ سَيِّدُ الْخَلْقِ لَقَالُوا- {{متن قرآن|يا وَيْلَنا مَنْ بَعَثَنا مِنْ مَرْقَدِنا هذا ما وَعَدَ الرَّحْمنُ‏ وَ صَدَقَ الْمُرْسَلُونَ}} "}}؛ شیخ کلینی، کافی، ج ۸، ص ۲۴۷.</ref>.
* مرحوم [[شیخ مفید]] با استفاده از [[روایات]] چنین می‌گوید: "[[رجعت]] در نزد ما مختص به کسانی است که دارای [[ایمان]] محض و یا [[کفر]] محض هستند و غیر از این دو گروه [[رجعت]] نخواهند کرد ... پس [[خداوند]] به وسیله [[مؤمنین]] از آنها [[انتقام]] می‌گیرد پس کسی "از [[پیروان]] [[شیطان]]" باقی نخواهد ماند مگر اینکه مغموم خواهد شد به وسیله [[عذاب]] و نقمت و عقاب. و [[زمین]] از [[ستمگران]] [[پاک]] خواهد شد و [[دین]] فقط برای [[خدای متعال]] خواهد بود. و [[رجعت]] همانا برای [[مؤمنین]] محض و منافقین محض از [[مسلمانان]] خواهد بود و نه از امت‌های پیشین". <ref> شیخ مفید، المسائل السرویه(سلسله مؤلفات المفید)، ج ۷، ص ۳۵.</ref>
* '''دسته دوم:''' روایاتی به [[رجعت]] افرادی خاصّ اشاره کرده است:
# '''[[رجعت]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}}''' از [[امام سجاد]] {{ع}} [[نقل]] شده که در [[تفسیر]] [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرَادُّكَ إِلَى مَعَادٍ قُل رَّبِّي أَعْلَمُ مَن جَاءَ بِالْهُدَى وَمَنْ هُوَ فِي ضَلالٍ مُّبِينٍ }}<ref> بی‌گمان آن کس که قرآن را بر تو واجب کرده است تو را به بازگشتگاهی باز می‌گرداند؛ بگو: پروردگار من بهتر می‌داند چه کسی رهنمود آورده است و چه کسی در گمراهی آشکاری است؛ سوره قصص، آیه: ۸۵.</ref> فرمود: "پیامبرتان به سوی شما برمی‌گردد"<ref>{{عربی|" يَرْجِعُ‏ إِلَيْكُمْ‏ نَبِيُّكُم‏ {{صل}}"}}؛ تفسیر قمی، ج ۱، ص ۱۴۷.</ref>
# '''[[رجعت]] [[امام علی|علی]] {{ع}} و تکرار آن''' در [[روایات]] فراوانی وارد شده است که [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}}، چندین بار [[رجعت]] می‌کند. [[امام صادق]] {{ع}} ضمن حدیثی چنین فرمود: "... [[پیامبر اکرم]] {{صل}} به [[امام علی|علی]] {{ع}} فرمود: ای [[علی]]! [[خداوند]] تو را در [[آخر الزمان]] به [[بهترین]] صورت زنده می‌کند، در حالی که ابزاری در دست داری که دشمنانت را با آن نشان می‌گذاری". <ref>{{عربی|" يَا عَلِيُّ إِذَا كَانَ آخِرُ الزَّمَانِ أَخْرَجَكَ اللَّهُ فِي‏ أَحْسَنِ‏ صُورَةٍ وَ مَعَكَ‏ مِيسَمٌ‏ تَسِمُ‏ بِهِ أَعْدَاءَكَ "}}؛ الایقاظ من الهجعة فی اثبات الرجعة، ص ۲۷۵، ح ۴۲.</ref>. در همین باره سخن دیگری از خود آن [[حضرت]] است که فرمود: "... و همانا من [[صاحب]] بازگشت‌ها و [[دولت]]، [[دولت‌ها]] هستم. و همانا من [[صاحب]] عصا و نشانه‌گذار هستم. و جنبنده‌ای که با [[مردم]] سخن می‌گوید". <ref>{{عربی|" إِنِّي‏ لَصَاحِبُ‏ الْكَرَّاتِ‏ وَ دَوْلَةِ الدُّوَلِ‏ وَ إِنِّي‏ لَصَاحِبُ‏ الْعَصَا وَ الْمِيسَمِ‏ وَ الدَّابَّةُ الَّتِي‏ تُكَلِّمُ‏ النَّاسَ‏"}}؛ کافی، ج ۱، ص ۱۹۷؛ بصائر الدرجات، ص ۱۹۹.</ref>
# '''نخستین رجعت‌کننده از [[معصومین]] {{عم}}''' در [[روایات]]، [[امام حسین]] {{ع}} به عنوان نخستین رجعت‌کننده معرفی شده است. <ref> تفسیر عیاشی، ج ۲، ص ۲۸۲.</ref>. همچنین از [[امام کاظم]] {{ع}} [[روایت]] شده که [[امام حسین]] {{ع}} پیش از [[شهادت]] خود با [[یاران]] خود سخن گفتند و از جمله فرمودند: "هنگامی که [[رسول خدا]] {{صل}} زنده بودند به من فرمودند: فرزندم تو به زودی به سمت [[عراق]] خواهی رفت؛ سرزمینی که [[انبیا]] و [[اوصیاء]] در آنها باهم برخورد کردند این سرزمین "عمورا" نام دارد و در آن محل تو و یارانت به [[شهادت]] خواهید رسید و [[اصحاب]] تو کسانی هستند که درد آهن را نخواهند چشید و آنگاه، این [[آیه]] را [[تلاوت]] فرمود: {{متن قرآن|قُلْنَا يَا نَارُ كُونِي بَرْدًا وَسَلامًا عَلَى إِبْرَاهِيمَ}}<ref> سوره انبیاء، آیه: ۶۹.</ref> و فرمود [[جنگ]] بر شما سرد و [[سلامت]] خواهد بود. آنگاه [[امام حسین]] {{ع}} پس از [[نقل]] این [[روایت]] از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمود: "[[بشارت]] باد بر شما، اگر ما کشته شویم همانا به سوی [[پیامبر]] خود باز می‌گردیم و مدتی که [[خدا]] بخواهد در آنجا می‌مانیم و پس از آن، من نخستین نفری هستم که [[زمین]] بر او باز میشود و [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[امام علی|علی]] {{ع}} و من و برادرم [[امام حسن|حسن]] {{ع}} و جمیع آنان که [[خداوند]] بر آنها منّت گذارده، بر مرکب‌هایی از [[نور]]، که [[خداوند]] بر [[ایمان]] فرستاده و پیش از ما مخلوقی بر آنها سوار نشده، نازل می‌شویم و سپس [[نبی اکرم]] {{صل}} [[پرچم]] خود را به حرکت درآورده و آن را به همراه شمشیرش به [[قائم]] آل [[محمّد]] می‌دهد ... سپس [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} [[شمشیر]] [[نبی اکرم]] {{صل}} را به من می‌دهد و مرا به سمت [[مشرق]] و [[مغرب]] رهسپار می‌کند و من با [[دشمنی]] از [[دشمنان]] [[خدا]] برخورد نمی‌کنم مگر آنکه او را به [[هلاکت]] برسانم و با بتی برخورد نمی‌کنم مگر اینکه آن را [[آتش]] می‌زنم و سپس به [[هند]] می‌روم و آنجا را نیز [[فتح]] می‌کنم"<ref> محمّد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۴۵، ص ۸۰ و ج ۵۳، ص ۶۱.</ref>. در برخی از [[روایات]] [[نقل]] شده که [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} هنگام [[رحلت]] سر بر زانوی [[امام حسین]] {{ع}} نهاده و [[جان]] می‌دهد و پس از آن [[امام حسین]] {{ع}} به [[کفن]] و [[دفن]] [[بدن]] [[مطهر]] آن [[حضرت]] می‌پردازد و بر ایشان [[نماز]] می‌خواند و طبق [[روایات]] [[امام حسین]] {{ع}} سالها پس از [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} [[خلافت]] و [[حکومت]] خواهد کرد و آنقدر پیر و سالخورده خواهد شد که ابروان [[حضرت]] بر روی چشمان مبارک خواهد افتاد و آنگاه با [[مرگ طبیعی]] از [[دنیا]] خواهند رفت. <ref> محمّد بن یعقوب کلینی، کافی، ج ۸، ص ۲۰۶.</ref>
# '''[[رجعت]] [[معصومین]]''' در تعدادی از [[روایات]] به [[رجعت]] [[معصومین]] {{عم}} اشاره شده است. [[امام صادق]] {{ع}} [[رجعت]] [[معصومین]] را در کلامی کوتاه اینگونه می‌فرماید: "از [[شیعیان]] ما نیست کسی که [[ایمان]] به بازگشت ما نداشته باشد" <ref>{{عربی|" لَيْسَ‏ مِنَّا مَنْ‏ لَمْ‏ يُؤْمِنْ‏ بِكَرَّتِنَا ‏"}}؛ شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۴۵۸.</ref>
# '''[[رجعت]] [[انبیای پیشین]]''' [[عبد اللّه بن مسکان]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] می‌کند که آن [[حضرت]] فرمود: "[[خداوند]] هیچ [[پیامبری]] را- از [[حضرت آدم]] تا آخر- برنیانگیخت مگر اینکه به [[دنیا]] برمی‌گردند و [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} را [[یاری]] می‌نمایند.» <ref> تفسیر قمی، ج ۱، ص ۱۰۶.</ref>
# '''[[رجعت]] برخی از [[اصحاب]] [[پیامبران]]:''' دسته‌ای دیگر از [[روایات]] [[رجعت]]، برخی [[پیامبران]] و [[یاران]] ایشان و [[پیروان]] آنها را جزو [[رجعت‌کنندگان]] شمرده‌اند. در [[تفسیر عیاشی]] به [[نقل]] از [[مفضل بن عمر]] از [[امام صادق]] {{ع}} چنین [[نقل]] کرده است: "هرگاه [[قائم]] آل [[محمّد]] {{صل}} به پا خیزد از پشت [[کعبه]] بیست و هفت مرد را بیرون می‌آورد، پانزده تن از [[قوم موسی]] آنان که به [[حق]] [[داوری]] کرده و به آن بازمی‌گردند، و هفت تن از [[اصحاب کهف]]، و یوشع [[وصی]] [[حضرت موسی]] و [[مؤمن آل فرعون]] و [[سلمان فارسی]] و [[ابو دجانه انصاری]] و [[مالک اشتر]]". <ref>{{عربی|" إِذَا قَامَ‏ قَائِمُ‏ آلِ‏ مُحَمَّدٍ اسْتَخْرَجَ‏ مِنْ‏ ظَهْرِ الْكَعْبَةِ سَبْعَةً وَ عِشْرِينَ‏ رَجُلًا خمسة و عشرين‏ [خَمْسَةَ عَشَرَ] مِنْ قَوْمِ مُوسَى الَّذِينَ يَقْضُونَ‏ بِالْحَقِّ وَ بِهِ يَعْدِلُونَ‏ وَ سَبْعَةً مِنْ أَصْحَابِ الْكَهْفِ وَ يُوشَعَ وَصِيَّ مُوسَى وَ مُؤْمِنَ آلِ فِرْعَوْنَ وَ سَلْمَانَ الْفَارِسِيَّ وَ أَبَا دُجَانَةَ الْأَنْصَارِيَّ وَ مَالِكَ الْأَشْتَرِ‏"}}؛ محمّد بن مسعود عیاشی، تفسیر عیاشی، ج ۲، ص ۳۵.</ref>
# '''زنان رجعت‌کننده:''' اگرچه [[روایات]] [[رجعت]] عمدتا اختصاصی به [[زن]] یا مرد ندارد و تحت عنوان [[مؤمن]] محض و [[کافر]] محض آمده است. ولی در روایتی به [[رجعت]] بانوان اشاره شده است. <ref>محمّد بن مسعود عیاشی، تفسیر عیاشی، ج ۲، ص ۲۵۹.</ref>.
* اما درباره بخش دوم پرسش می‌توان گفت: در [[روایات]] درباره سالهای توقف [[رجعت‌کنندگان]]، رقم‌های شگفت‌آوری ذکر شده که ما دلیلی بر رد یا پذیرش آن نمی‌بینیم و در این جا فقط به [[نقل]] برخی از آنها می‌پردازیم:
# '''مدت توقف [[امام حسین]] {{ع}} در [[رجعت]]:''' [[معلی بن خنیس]] و [[زید]] می‌گویند: ما دو نفر از [[امام صادق]] {{ع}} شنیدیم که فرمودند: "نخستین کسی که در [[رجعت]] برمی‌گردد، [[حسین بن علی]] {{ع}} است و در روی [[زمین]] به مدت [[چهل]] سال می‌ماند به طوری که ابروان [[حضرت]] بر روی چشمان مبارکش می‌افتد و پیر و سالخورده می‌شود"<ref>{{عربی|" إِنَّ أَوَّلَ مَنْ يَكُرُّ فِي الرَّجْعَةِ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ {{ع}}، وَ يَمْكُثُ‏ فِي‏ الْأَرْضِ‏ أَرْبَعِينَ‏ سَنَةً، حَتَّى‏ يَسْقُطَ حَاجِبَاهُ‏ عَلَى‏ عَيْنَيْهِ‏‏"}}؛ علامه مجلسی، بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۶۳.</ref>
# '''مدت توقف [[امام علی|علی]] {{ع}} در [[رجعت]]:''' در روایاتی آمده که پس از [[امام حسین]] {{ع}} [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} [[حکومت]] را در [[رجعت]] به دست خواهد گرفت، اگرچه [[روایت]] بسیار [[غریب]] است و جای بحث دارد. از [[روایات]] استفاده می‌شود که، [[امام علی]] {{ع}} دارای رجعت‌های فراوانی است و مشخص نیست این مقدار سال مربوط به یک بار [[رجعت]] است یا مجموع سال‌های [[حکومت]] ایشان، در رجعت‌های متعدد.
# '''مدت توقف [[پیامبر خاتم|حضرت رسول]] {{صل}} در زمان [[رجعت]]:''' از [[اسد بن اسماعیل]] [[روایت]] شده است که وقتی از [[امام صادق]] {{ع}} درباره این [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ }}<ref> فرشتگان و روح، در روزی که اندازه آن پنجاه هزار سال است به سوی او فرا می‌روند؛ سوره معارج ، آیه: ۴.</ref> سؤال کردند؛ [[حضرت]] در پاسخ فرمودند: "و این [[آیه]] درباره [[رجعت]] و بازگشت [[پیامبر خاتم|رسول اکرم]] {{صل}} است. ملک و [[سلطنت]] او به هنگام بازگشت پنجاه هزار سال خواهد بود" <ref> علامه مجلسی، بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۱۰۴؛ منتخب الانوار المضیئه، ۱۴۰۱ﻫ. ق، ص ۲۰۲.</ref>. البته برخی از روایاتی که در این زمینه وارد شده محل تأمل است»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص ۲۹۶ - ۳۰۶.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان کلیات عصر ظهور}}
== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]

یک چشم بودن دجال به چه معناست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:55:12Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[مسیح دجال]]
| مدخل وابسته = ؟
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''یک چشم بودن [[دجال]] به چه معناست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:110234564564.jpg|بندانگشتی|100px|راست|[[کاوس روحی برندق]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[کاوس روحی برندق]]''' و دیگر نویسندگان مقاله ''«[[دجال در نگاه احادیث فریقین (مقاله)|دجال در نگاه احادیث فریقین]]»'' در این‌باره گفته‌اند:

«در احادیث [[اهل سنت|اهل‌تسنن]] و [[شیعه]] آمده است که [[دجال]] دارای یک چشم است؛ تعابیر این احادیث مختلف‌ است:
# برخی از روایات [[اهل سنت|اهل‌تسنن]] بدون ذکر صفت، قید یا خصوصیت خاصی برای چشم [[دجال]] تنها وی را یک چشم معرفی می‌کند<ref>طیالسی، سلیمان بن داوود، مسند، ۳۰۶.</ref>؛
# در برخی از روایات [[اهل سنت|اهل‌تسنن]]، ذکری از یک‌چشم بودن [[دجال]] به میان نیامده است، بلکه مفهوم این روایات تلویحاً به این مطلب اشاره دارد؛ زیرا در این احادیث تنها یک چشم [[دجال]] توصیف شده است<ref>ابن‌حنبل، احمد بن محمد، المسند، ج۳، ۳۶۸.</ref>؛
# در میان روایات موجود در جوامع روایی [[شیعه]] روایتی درباره یک‌چشم بودن [[دجال]] وجود دارد که بدون ذکر صفت، قید یا خصوصیت خاصی برای چشم [[دجال]] وی را یک‌چشم معرفی می‌کند<ref>مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج۵۱، ۹۹.</ref>.

بر این اساس، برخی با تکیه بر بعضی قرائن، برخی روایات درباره یک‌چشم بودن [[دجال]] را تعابیری مجازی و کنایی می‌دانند. این قرائن عبارت‌اند از:
# [[قرآن]]، عمی و صم و ... را برای دلالت بر جهل و عدم عقل و انحراف از حق و گمراهی به کار برده است<ref>سید الحسنی، ال[[دجال]]؛ بحث عقائدی، ۳۳.</ref>؛
# این‌که بر حسب قواعد شرع و اخلاق، خداوند به صورت‌ها و اجساد نظر نمی‌کند، بلکه به قلوب و نفوس و ارواح نظر می‌کند و نیز از عیب‌جویی‌های ظاهری که مربوط به جسم و نقص‌های جسمانی است نهی کرده است<ref>سید الحسنی، الدجال؛ بحث عقائدی، ۳۴.</ref>. روایت مورد اشاره، حدیث {{عربی|"إن اللَّهَ لَا يَنْظُرُ إِلَى صُوَرِكُمْ وَ أَعْمَالِكُمْ وَ إِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ "}} است<ref>مازندرانی، محمدصالح، شرح الکافی، الأصول و الروضة، ج۸، ۲۵۴.</ref>؛
# این‌که در برخی روایات که اشاره می‌کنند خداوند اعور نیست و اگر مراد از اعور، کوری ظاهری و جسمی [[دجال]] باشد، از باب مقابله با این عبارت که درباره [[دجال]] به کار رفته است و در مقابل از خداوند نفی شده است، باید درباره خداوند نیز شأنیت وجود یا عدم وجود چشم ظاهری را فرض کرد که چون تالی باطل است، پس مقدم نیز باطل است<ref>سید الحسنی، ال[[دجال]]؛ بحث عقائدی، ۳۶.</ref>.

با مجموع این قرائن مشخص می‌شود که مراد از [[دجال]] و ویژگی‌هایی که برای او در این روایات بیان شده است، فردی خاص و شخصی خارجی نیست؛ بلکه مراد اشاره به پدیده‌ای است که در روایات با عباراتی کنایی و مجازی بیان شده است.

همچنین [[سید محمد صدر]] درباره اعور بودن [[دجال]] چنین می‌گوید: "[[دجال]] اعور است"؛ آری، با تمام تأکید این‌چنین است. تمدن مادی به هستی و جهان با یک چشم می‌نگرد، فقط به ماده توجه دارد، نه به روح و خلقت عالی و نمونه اعلای بشریت را نمی‌بیند و چه کسی را جز افرادی که حقایق را ادراک نمی‌کنند و خود را شایسته سرپرستی و زمام‌داری انسان‌ها می‌دانند می‌توان اعور نامید<ref>صدر، سید محمد، موسوعة الامام المهدی، ۵۳۶.</ref>.

آیت الله [[ناصر مکارم شیرازی]] نیز در توجیه چشم [[دجال]] از فریبکاران و رهبران مادی ستمگر در دنیای ماشینی، چنین می‌نگارد:آن‌ها یک چشم دارند و آن چشم اقتصاد و زندگی مادی است؛ آن‌ها فقط به یک [بعد] مینگرند و آن بعد منافع مادی ملت خویش است؛ و به هزار گونه نیرنگ و تزویر و سیاست‌های استعماری برای رسیدن به این هدف متوسل میشوند؛ آن‌ها [[دجال]]انی هستند فریبکار که چشم معنوی و انسانی را از دست دادهاند. اما همین یک چشم مادی آن‌ها بسیار خیرهکننده و پرفروغ است در صنایع به پیروزی‌های درخشانی نایل شدهاند و از اقطار زمین نیز گذشتهاند<ref>مکارم‌ شیرازی‌، ناصر، حکومت جهانی مهدی، ۱۷۸.</ref>.

'''نقد:''' به اثبات رسید<ref>روحی برندق، کاووس؛ نصرت نیل‌ساز؛ علی صفری؛ سحر صدری، "چشم [[دجال]] در روایات [[شیعه]] و [[اهل تسنن]]"، فصل‌نا‌مه مشرق موعود، سال هفتم، ش۲۸، زمستان ۱۳۹۲ش.</ref> که از روایات فریقین برمی‌آید [[دجال]] دارای دو چشم است و یک چشم او کاملاً نابینا و یک چشم دیگر او نیمه‌ بیناست و اطلاق تک‌چشمی به اعتبار چشم نیمه‌‌ بینای اوست‌. بر این اساس، تأویل‌هایی که درباره تک‌چشم بودن در سخن آیت الله [[سید محمد صدر]] و آیت الله [[ناصر مکارم شیرازی]] آمده و مبتنی بر آن مطالبی گفته شده است، هیچ‌یک بر بنیانی استوار بنا نشده‌اند. از این گذشته حتی اگر قایل باشیم [[دجال]] تک‌چشم است و آن را به چشم مادی و اقتصادی تأویل کنیم، این تنها تأویل تک‌چشم بودن او خواهد بود و درباره نماد یا شخص بودن [[دجال]]، تعین یکی از دو طرف را اثبات نمی‌کند؛ زیرا همان‌گونه که ممکن است [[دجال]] نماد دروغ‌بافی و چشم او چشم مادی و اقتصادی باشد، امکان دارد [[دجال]] شخصی معین بوده و تک‌چشم باشد و تک‌چشم بودن او را به چشم مادی یا اقتصادی تأویل کنیم. قراینی که در نوشتار [[سید نذیر الحسنی]] آمده است نیز قراینی بسیار سست هستند؛ زیرا قرینه اول -که در [[قرآن]] کوری به معنای جهل و نداشتن عقل و انحراف از حق و گمراهی به کار رفته است- دلالت یا حتی تأییدی بر نماد بودن [[دجال]] ندارد، بلکه از این قرینه فقط برمی‌آید که در مواردی کوری به معنای جهل و ... است، نه آن‌که در همه‌جا این‌گونه است. از این گذشته حتی اگر در این‌جا مراد از کوری، جهل و ... باشد، وجهی موجه برای تعدی از تأویل چشم به تأویل شخص [[دجال]] از معنای شخص به معنای نماد نخواهد بود. قرینه دوم نیز صرفاً دلالت بر اهمیت والاتر روح بر جسم دارد، نه آن‌که در روایات مشخص، هرجا معنای هر دو وجه را برمی‌تابد، آن را به معنایی که همسو با روح است برگزینیم. از این گذشته - چنان‌که مکرر گفته شد - از تأویل کوری به کوریِ باطن نمی‌توان به لزوم تأویل [[دجال]] از شخص به نماد گرایید. به قرینه سوم نیز - که از راه مقابله تک‌چشم بودن [[دجال]] و داشتن چشم ظاهری درباره [[دجال]] و خداوند و نداشتن شأنیت وجود چشم ظاهری یا عدم وجود آن برای خداوند، نداشتن چشم ظاهری برای [[دجال]] استنباط شده است - این‌گونه می‌توان پاسخ داد درباره این‌که تالی را باطل دانسته‌اند، قطعاً می‌توان گفت شق دوم تالی باطل نیست؛ یعنی از آن‌جا که خداوند قطعاً چشم ظاهری ندارد، تالی باطل نیست. از این گذشته، از بطلان تالی در این‌باره حتی در صورت التزام به بطلان تالی درباره شأنیت وجود چشم برای خداوند، بطلان مقدم - یعنی داشتن چشم ظاهری برای [[دجال]] - اثبات نمی‌شود و اساساً ایجاد چنین تلازمی باطل است، نه آن‌که از بطلان تالی بطلان مقدم لازم آید؛ زیرا از متن روایت استنباط می‌شود که چون خداوند اعور نیست و [[دجال]] اعور است، پس [[دجال]] خدا نیست. اساساً این استدلال متشکل از سنخ قضیه شرطیه و قیاس استثنایی نیست، بلکه قیاس اقترانی از نوع شکل دوم است به این صورت: الف) صغرا: [[دجال]] اعور و تک‌چشم است؛ ب) کبرا: خداوند اعور نیست؛ ج) نتیجه: [[دجال]] خدا نیست. بنابراین این روایت، فقط پاسخ الوهیت [[دجال]] است و درباره چشم ظاهری و باطنی مطلبی استنباط نمی‌شود؛ بلکه با توجه به این‌که مخاطب استدلال مردم هستند و استدلال به نابینایی ظاهری و نفی آن از خدا بسیار نزد آنان روشن است، مراد از نابینایی قطعاً نابینایی ظاهری است.

روایاتی که درباره [[دجال]] در جوامع حدیثی [[اهل‌سنت]] آمده درباره خصوصیات چشم [[دجال]] هم‌داستان نبوده و به گونه‌های متفاوتی چشم [[دجال]] را توصیف می‌کنند تا جایی که برخی از روایات با روایات دیگر در تناقض است. در برخی روایات، [[دجال]] به عنوان یک‌چشم معرفی شده است. برخی از این روایات بدون ذکر صفت، قید یا خصوصیت خاصی برای چشم [[دجال]] تنها وی را یک‌چشم معرفی می‌کند<ref>طیالسی، سلیمان بن داوود، مسند، ۳۰۶.</ref>؛ و در برخی از این دسته روایات ذکری از یک‌چشم بودن او به میان نیامده است، بلکه مفهوم این روایات تلویحاً به این مطلب اشاره دارد؛ زیرا در این احادیث تنها یک چشم [[دجال]] توصیف شده است<ref>ابن‌حنبل، احمد بن محمد، المسند، ج۳، ۳۶۸.</ref>؛ اما در برخی روایات دیگر [[دجال]]، دو چشم معرفی شده است. برخی از این روایات به توصیف چشم راست یا چپ [[دجال]] پرداخته‌اند و بالطبع وقتی سخن از جهت می‌شود، این به معنای دو چشم داشتن است:
# در پاره‌ای از آن‌ها به توصیف چشم راست [[دجال]] پرداخته شده است<ref>ابن‌حنبل، احمد بن محمد، المسند، ج۱، ۱۷۶، ج۲، ۲۲.</ref>؛
# در تعدادی دیگر از روایات [[اهل‌سنت]] به توصیف چشم چپ [[دجال]] پرداخته شده است<ref>ابن‌حنبل، احمد بن محمد، المسند، ج۵، ۱۳، ۲۲۱، ۳۸۳.</ref>.

در روایاتی نیز به صورتی ابهام‌آمیز به توصیف چشمان [[دجال]] پرداخته شده و مشخص نشده که ویژگی ذکر شده مربوط به کدام چشم [[دجال]] است<ref>ابن‌حنبل، احمد بن محمد، المسند، ج۱، ۳۷۴.</ref>. در دسته‌ای دیگر از روایات، بدون اشاره‌ای به یک‌چشم یا دوچشم بودن، ویژگی‌های چشم راست و چپ [[دجال]] به میان آمده و وی را کور مطلق معرفی کرده‌اند<ref>حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، ج۴، ۵۳۰.</ref>.

در جوامع روایی [[شیعه]] نیز روایات، در بیان ویژگی‌های چشم [[دجال]] هم‌نوا نیستند و به گونه‌های مختلفی آن را توصیف می‌کنند. در میان روایات موجود در جوامع روایی [[شیعه]]، روایتی درباره یک‌چشم بودن [[دجال]] وجود دارد که بدون ذکر صفت، قید یا ویژگی خاصی برای چشم [[دجال]]، وی را یک‌چشم معرفی می‌کند<ref>مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج۵۱، ۹۹.</ref>. روایات دیگری که [[دجال]] را دوچشم معرفی می‌کند، خود به دو دسته تقسیم می‌شود:
# روایاتی که به توصیف چشم راست یا چپ [[دجال]] پرداخته‌اند<ref>مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج۸۸، ۹۲.</ref>؛
# در برخی از این دسته روایات به توصیف دو چشم [[دجال]] پرداخته شده است. این قسم از روایات، به کور بودن چشم راست [[دجال]] تصریح کرده‌اند و در ادامه به توصیف چشم چپ [[دجال]] پرداخته‌اند<ref>راوندی، قطب‌الدین، الخرائج و الجرائح، ج۳، ۱۱۳۵؛ حلی، حسن بن سلیمان بن محمد، مختصر البصائر، ۱۲۸.</ref>. در هر حال، می‌توان با استناد به تنوع و گوناگونی مطالب مطرح شده در این روایات که برخی [[دجال]] را یا کور معرفی می‌کنند یا تک‌چشم و آن یک چشم را هم در وسط پیشانی [[دجال]] می‌دانند، و در برخی روایات از آن چشم به انگور له شده یا از حدقه درآمده تعبیر شده و عدم امکان جمع میان آن‌ها درباره یک شخص انسانی، [[دجال]] را به عنوان یک سمبل زشت‌نما معرفی کرد.

'''نقد:''' چنان‌که گذشت، نگارندگان مقاله "چشم [[دجال]]"<ref>روحی برندق، کاووس؛ نصرت نیل‌ساز؛ علی صفری؛ سحر صدری، "چشم [[دجال]] در روایات [[شیعه]] و [[اهل سنت|اهل تسنن]]"، فصل‌نا‌مه مشرق موعود، سال هفتم، ش۲۸، زمستان ۱۳۹۲ش.</ref> میان این روایات جمع کرده و عدم تنافی آن‌ها را با شخص بودن [[دجال]] نشان داده‌اند.

در میان روایات بیان کننده ویژگی‌های ظاهری [[دجال]] دسته‌ای دیگر از روایات وجود دارند که از یک ویژگی خاص برای [[دجال]] سخن می‌گویند و آن این‌که در میان دو چشم [[دجال]] واژه "کافر" نوشته شده است.این دسته از روایات نیز در جوامع حدیثی فریقین یافت می‌شود<ref>بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح البخاری، ج۲، ۱۴۸، ج۴، ۱۱۱، ج۸، ۱۰۴؛ نیشابوری، مسلم بن الحجاج، صحیح، ج۸، ۱۹۲؛ ترمذی، محمد بن عیسی، سنن، ج۳، ۳۴۴؛ شیخ صدوق، کمال‌الدین و تمام النعمة، ج۲، ۵۲۶؛ راوندی، قطب‌الدین، الخرائج و الجرائح، ج۳، ۱۱۳۵.</ref>؛ از جمله [[جابر جعفی]] از [[امام صادق]] {{ع}} چنین نقل می‌کند: شنیدم هیچ کافری نیست، مگر این‌که در زمان حیاتش [[دجال]] را درک می‌کند و به او [[ایمان]] می‌آورد و اگر از دنیا رفته باشد در قبر به او [[ایمان]] می‌آورد و هیچ مؤمنی نیست، مگر این‌که در زمان حیاتش [[دجال]] را درک می‌کند و اگر از دنیا رفته باشد در قبر او را رد می‌کند. همانا بین دو چشم [[دجال]] نوشته شده "کافر" که هر مؤمنی آن را می‌شناسد<ref>جمعی از علماء، الأصول الستة عشر، ۲۱۳.</ref>. بر این اساس شاید بتوان این روایات را مؤید سمبل بودن [[دجال]] دانست و گفت این موضوع نیز در جریان میان انسان‌ها امری غیر عادی است و از این‌که در این روایات اشاره شده است که خواندن این نوشته منوط به داشتن سواد خواندن و نوشتن نیست، می‌توان چنین نتیجه گرفت که این نوشته، به صورت نوشته‌ای مرکب از حروف و کلمات نیست که انسان‌های بی‌سواد از خواندن آن ناتوان باشند، بلکه این مطلب که میان دو چشم [[دجال]] نوشته شده است "کافر" می‌تواند به عنوان کنایه از این باشد که کفر [[دجال]] آشکار است، اما تنها برای مؤمنان. به عبارت دیگر، این روایات بیشتر به نقش [[ایمان]] انسان‌ها در شناخت حق از باطل، به‌ویژه هنگام بروز شبهات و فتنه‌ها - که باطل جامه حق بر تن می‌پوشاند - اشاره دارد. شاهد بر این مدعا این‌که در برخی دیگر از روایات نیز عبارت "مکتوب بین عینیه فلان" درباره افراد دیگری به کار رفته است. به عنوان مثال، در روایتی از [[امام باقر]] {{ع}} آمده است: هیچ مخلوقی نیست، مگر این‌که در میان دو چشم او نوشته شده است کافر یا مؤمن و آن از شما پنهان است و از [[ائمه]] پنهان نیست<ref>مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج‌۲۴، ۱۳۰؛ صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، ج‌۱، ۳۵۴.</ref>. در روایتی دیگر از [[امام صادق]] {{ع}} نقل شده است که فرمود: هر کس که مردی یا مردمی را در کشتن بیگناهی با نیم‌کلمه یاری کند، در روز باز پسین بیاید، در حالی که میان دو چشمش نوشته شده است: {{عربی|"آيِسٌ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ"}}<ref>شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج‌۴، ۹۲؛ شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ۲۷۶.</ref>. چنان‌که ملاحظه می‌شود، در این روایات نیز عبارت "مکتوب بین عینیه" به کار رفته است و منظور از این عبارت را می‌توان معادل فارسی آن‌ که می‌گویند در پیشانی فلانی مهر فلان خورده است، دانست.

در هر حال، آیت الله [[سید محمد صدر]] در شمار دلایل رمزی و سمبلیک بودن [[دجال]] در احادیث، احادیث یادشده را دلیل بر نماد بودن [[دجال]] برای کفر و مادیت و دشمنان [[اسلام]] برمی‌شمارد و در ادامه می‌افزاید: نوشتار مزبور، یک نوشتار غیرمادی است و از جنس کتابت نیست. لذا لازم نیست کسی برای خواندن آن سواد لازم را داشته باشد و نیز به همین دلیل جز مؤمنان نمی‌توانند آن را بخوانند؛ چرا که کافران دیگر کافران را برادر خود می‌دانند<ref>نک: صدر، سید محمد، موسوعة الامام المهدی، ۵۳۶.</ref>.

'''نقد:''' حقیقت این است که اولاً حتی اگر نوشته میان دو چشم [[دجال]] را بر امر نمادین و سمبلیک تأویل و حمل کنیم، از این دلیل نمی‌توان نماد بودن [[دجال]] را اثبات کرد، بلکه با شخص بودن او نیز سازگار است. از این گذشته، از حدیث یادشده برمی‌آید که نوشته موجود است، ولی مادی نیست. بنابراین انسب این است که نوشته بر نوشته غیر مادی (مانند تمثل برزخی نوشته) حمل شود. روایتی که به عنوان شاهد آمده است نیز دلیل، بلکه صریح در این است که خود شخص نمادین نیست، بلکه نوشته، نمادین و تعبیر مجازی یا - چنان‌که گفته شد - غیر مادی است، ولی در هر حال، خود شخص نمادین و غیرمادی نیست، بلکه شخص مادی است. در رد نکته پایانی اظهارات [[سید محمد صدر]] همین بس که اگرچه در صورت تمثلی و برزخی بودن نوشتار، کافر قدرت خواندن و تشخیص آن را ندارد، اما این‌که "چون فرد کافر در کفر و انحراف همسان کافر است و طبیعی است که فرد، برادر خود را در عقیده کافر نداند"<ref>صدر، سید محمد، موسوعة الامام المهدی، ۵۳۶.</ref> سخنی بی‌پایه است؛ زیرا کافر، برادر کافر خود را نسبت به مؤمنان، کافر می‌بیند نه نسبت به خود، تا گفته شود چون کافر عقیده کافر را قبول دارد، او را کافر نمی‌داند<ref>صدر، سید محمد، موسوعة الامام المهدی، ۵۳۶.</ref>»<ref>[[کاوس روحی برندق|روحی برندق، کاوس]]، [[نصرت نیل‌ساز|نیل‌ساز، نصرت]]، [[سحر صدری|صدری،سحر]]؛ [[دجال در نگاه احادیث فریقین (مقاله)|دجال در نگاه احادیث فریقین]]، ص127-159.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان خروج دجال}}

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به خروج دجال]]

یهودیان چه نظری درباره وقت آمدن ماشیح دارند و آیا زمانی را برای آن تعیین می‌کنند؟ (پرسش)

2022-11-24T01:55:09Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[آشنایی با معارف مهدویت]] / [[مهدویت در ادیان و مکاتب]] / [[اندیشه منجی در ادیان]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''یهودیان چه نظری درباره وقت آمدن ماشیح دارند و آیا زمانی را برای آن تعیین می‌کنند؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:151828.jpg|100px|راست|بندانگشتی|[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]]]
'''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]»'' در این‌باره گفته‌اند:

«از نگاه بیش‌تر [[دانشمندان یهود]]، یافتن [[تاریخ]] آمدن [[ماشیح]] تا بدان پایه تقبیح شده است که [[محاسبه]] کنندگان مورد [[لعنت]] قرار گرفته‌اند. از نگاه این [[دانشمندان]]، آمدن [[مسیحا]] به [[کارهای نیک]] [[مردم]] مشروط است<ref>Sanhedrin ۹۸a</ref> و اگر [[ملت]] [[اسرائیل]] براساس [[قوانین]]، شنبه را نگاه دارند (یعنی به [[شریعت]] ملتزم باشند)، بلافاصله [[نجات]] خواهند یافت<ref>Shabbat ۱۱۸b</ref>. با این همه، در پاره‌ای از منابع البته گاه کلی و گاه بسیار دقیق، آمدن [[مسیحا]] [[محاسبه]] شده است. برای مثال، در یک [[پیش‌گویی]] و براساس یک [[عقیده]] قدیمی، [[جهان]] شش هزار سال ادامه خواهد یافت. این هزاره‌ها که با تعداد روزهای [[آفرینش]] تناسب دارد، به سه دوره دوهزاره تقسیم شده‌اند. دوهزاره نخست را بایر، یعنی دوران فقدان [[شریعت]]، دوهزاره دوم را دوران [[شریعت]] یا [[تورات]]، و دوهزاره سوم را روزگاری می‌دانستند که در آن روزگار [[ماشیح]] [[ظهور]] خواهد کرد<ref>انتظار مسیحا در آیین یهود، ص۷۱</ref>.

[[محاسبه]] دیگر کمی دقیق تر بیان می‌کند که پسر [[داوود]] پس از ۸۵ یوبیل<ref>یوبیل نام یکی از اعیاد یهودی است که هر پنجاه سال یکبار تکرار می‌شود. بنابراین ۸۵ یوبیل، یعنی ۴۲۵۰ سال</ref> خواهد آمد و [[محاسبه]] دیگر [[ظهور]] [[ماشیح]] را پس از گذشتن ۴۲۹۱ سال از [[آغاز آفرینش]] می‌داند که [[جهان]] [[یتیم]] خواهد شد و سالیانی جنگ‌هایی خواهد بود و در نهایت پیش از آغاز هزاره هفتم [[جهان]] بازسازی خواهد شد. یکی از [[عالمان]] [[یهودی]] به نام راو آشه می‌گوید: مقصود [[دانشمندان]] از ذکر [[تاریخ]] برای [[ظهور]] [[ماشیح]] این بوده که تا آن [[تاریخ]] نباید [[منتظر]] آمدن [[ماشیح]] بود، ولی از آن به بعد باید [[انتظار ظهور]] او را داشت؛ همواره [[منتظر ظهور]] او باش، اگر چه (فرا رسیدن پایان [[ذلت]]) تأخیر نماید، مع ذلک در [[انتظار]] باش<ref>حبقوق، ۳:۲</ref>. گفتیم که کوشش برای [[محاسبه]] و یافتن [[تاریخ]] پایان [[ذلت]] [[قوم]] [[اسرائیل]] و [[ظهور]] [[ماشیح]]، از طرف اکثر [[دانشمندان یهود]]، به شدت تقبیح شده است؛ چراکه در صورت عدم تحقق، [[یأس]] و حرمان را به دنبال خواهد داشت. [[نهی]] از [[توقیت]] آمدن [[ماشیح]] گاهی با [[لعن]] و نفرین نیز همراه بوده است»<ref>[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۴۸.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان اندیشه منجی در ادیان}}

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به اندیشه منجی در یهودیت]]

یهودیان از ماشیح چه انتظاری دارند و طول دوران او را چگونه ترسیم می‌نمایند؟ (پرسش)

2022-11-24T01:55:06Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[آشنایی با معارف مهدویت]] / [[مهدویت در ادیان و مکاتب]] / [[اندیشه منجی در ادیان]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''یهودیان از ماشیح چه انتظاری دارند و طول دوران او را چگونه ترسیم می‌نمایند؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:151828.jpg|100px|راست|بندانگشتی|[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]]]
'''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
# «[[برقراری صلح]] پایدار و بی زوال و [[شادمانی]] و [[خرسندی]] در سراسر [[جهان]]؛
# [[شفا دادن]] کوران و لنگان؛
# هم دوش و متحد کردن همگی [[بندگان]] تا نام [[خدا]] را بخوانند و او را [[پرستش]] کنند؛
# [[خوشبختی]] [[ملت]] [[اسرائیل]]: [[ظلم]] و جوری که از جهانیان [[تحمل]] کرده‌اند پایان خواهد یافت و به [[مقام]] عالی که [[خداوند]] برایشان مقدر کرده است، خواهند رسید؛
# [[ماشیح]]، جمع‌آوری و [[اتحاد]] [[اسباط]] [[اسرائیل]] را عملی خواهد کرد، هرچند بعضی می‌گویند: ده [[سبط]] [[اسرائیل]] سهمی از [[جهان]] آینده ندارند<ref>توسیفتا، سنهدرین،۱۳:۱۲</ref>؛
# تجدید بنای شهر [[مقدس]] [[اورشلیم]] که قبل از گردآمدن مجدد [[اسباط]] پراکنده [[اسرائیل]] است؛<ref>مزامیر، ۱۷:۱۰۲</ref>
# برقراری مجدد معبد بیت همیقداش سوم که کارکرد آن با بنای اول و دوم معبد که برای قربانی‌های کفاره [[گناهان]] بود، متفاوت است: در [[جهان]] آینده، گذرانیدن همه قربانی‌ها موقوف خواهد شد بجز تقدیم [[قربانی]] شکرانه که هرگز ترک نخواهد گشت؛<ref>پسیقتا، ۷۹ الف</ref>
# تنها مزیت دوران [[ماشیح]]، [[نجات]] [[اسرائیل]] از [[ستمگران]] است، ولی برای رهایی از بدبختی‌های گوناگونی که [[آدمی]] گرفتار آن است، باید [[صبر]] کند تا زمانی که رخت از این [[جهان]] بربندد.

درباره طول مدت دوران [[حاکمیت]] [[ماشیح]] نظریه‌های گوناگونی ارائه شده است که در ذیل به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود:
# ربی عقیوا: [[چهل]] سال به اندازه سرگردانی [[اسرائیل]] در بیابان پس از [[خروج]] از [[مصر]]؛
# ربی الیعزر [[فرزند]] ربی یوسه: یکصد سال؛
# ربی برخیا از قول ربی دوسا: ششصد سال؛
# ربی یهودا هناسی: چهارصد سال به اندازه مدت غربت [[مصر]] (یا سه [[نسل]])؛
# ربی الیعزر [[فرزند]] هورقانوس: هزار سال؛
# ربی اباهو: هفت هزار سال؛
# العازار بن عزریا: هفتاد سال؛
# ربی اویمی<ref>Avimi</ref> [[فرزند]] ربی اباهو: هفت هزار سال؛
# راو یهودا از قول شموئل: به اندازه مدتی که از [[آفرینش جهان]] تاکنون گذشته است؛
# راو نعمان براسحق: به اندازه زمانی که از [[طوفان]] [[نوح]] تاکنون سپری شده است؛
# الیاهو: [[عمر]] این [[دنیا]] شش هزار سال است؛ دو هزار سالِ اول آن، دوره [[آشفتگی]] بود؛ دو هزار سال دوم، دوران [[حکومت]] [[تورات]] بود؛ دو هزار سال آخر بایستی دوران [[ماشیح]] باشد، ولی به خاطر [[گناهان]] زیاد ما، سال‌های بسیاری از دوران [[ماشیح]] بیهوده سپری شد<ref>سهندرین، ۹۷ الف</ref>»<ref>[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۵۳.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان اندیشه منجی در ادیان}}

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به اندیشه منجی در یهودیت]]

یمانی که قیامش از نشانه‌های حتمی ظهور است کیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:55:03Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[قیام یمانی]]
| مدخل اصلی = [[یمانی]]
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱۵
}}
از [[علائم]] و [[نشانه‌های ظهور]]، [[قیام یمانی]] است. [[یمانی]] یعنی کسی که اهل [[یمن]] و منسوب به آنجا باشد. در [[روایات]] به اسم او اشاره‌ای نشده است اما [[پرچم]] او را {{متن حدیث|رَايَةُ هُدًى}} یعنی [[پرچم هدایت]] نامیده‌اند.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به این پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
== عبارت‌های دیگری از این پرسش ==
* [[یمانی]] کیست و قیامش پیش از [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} چگونه رخ می‌دهد؟

== پاسخ جامع اجمالی ==
* در مورد [[یمانی]] اطلاعات اندکی وجود دارد<ref>ر.ک. [[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری‌زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص ۸۵ و ۸۶؛ [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص ؟؟؟</ref> و برای برخی سؤالات در [[روایات]] پاسخی داده نشده از جمله اینکه نام اصلی ایشان چیست؟ آیا اهل [[یمن]] است و از [[یمن]] [[خروج]] خواهد کرد؟ یا اهل [[یمن]] است ولی از مکان دیگری [[قیام]] خواهد کرد؟ و یا غیر یمنی است ولی از [[یمن]] [[قیام]] خواهد کرد؟ اگر در بعض [[روایات]] هم پاسخی به این سؤالات داده شده از اعتبار قابل توجهی برخوردار نیستند.<ref>ر.ک. نویسندگان کتاب [[آفتاب مهر (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج ۱ ص ۲۲۳</ref>
* به هر حال، [[یمانی]] یعنی کسی که اهل [[یمن]] و منسوب به آنجا باشد و با همین عنوان معروف است.<ref>ر.ک. نویسندگان کتاب [[آفتاب مهر (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج ۱ ص ۲۲۳</ref> و [[قیام]] او یکی از [[علائم حتمی ظهور]] [[حضرت ولی عصر]] {{ع}} در کنار سایر [[علائم]] است.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۴۴–۴۴۵؛ [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲ ص ۵۴ و ۵۵؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص ۲۶۶؛ [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج ۳ ص ۱۲۹؛ [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۴۹- ۵۱؛ نویسندگان کتاب [[چشم به راه مهدی]]، ص ۲۸۰ ـ ۲۸۱؛ قزوینی، سید محمد کاظم، امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور، ص 337 ـ 338</ref> البته باید توجه داشت بر اساس برخی [[روایات]] مانند [[روایت]] [[امام صادق]] {{ع}}<ref>بحارالانوار، ج۵۲، ص۲۳۲: {{متن حدیث|"وَ لَیسَ فِی الرَایاتِ أَهْدَی مِنْ رَایةِ الْیمَانِی، هِی رَایةُ هُدًی لِأَنَهُ یدْعُو إِلَی صَاحِبِکمْ"}}</ref>: «در میان درفش‌ها ([[پرچم‌ها]])، هدایت‌گرتر از درفش یمان وجود ندارد، چون درفش [[حق]] است و شما را به سوی صاحبتان [[دعوت]] می‌کند». [[پرچم یمانی]] [[هدایت کننده]] ترین [[پرچم‌ها]] نامیده شده است<ref>ر.ک: [[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۹.</ref>.
* در مورد نام واقعی [[یمانی]] حدیثی از [[پیشوایان]] [[معصوم]]‌{{عم}} به دست ما نرسیده است.<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۷۱ ـ ۷۲</ref> در روایتی آمده است او از نسل [[زید بن علی بن الحسین]] است.<ref>بشارة الإسلام، ص ۱۷۵؛ شبلنجی، نور الأبصار، ص ۱۷۲</ref> در [[حدیث]] دیگری آمده است، [[یمانی]] از [[شیعیان]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} است.<ref>ابن ابی زینب، محمد بن ابراهیم، الغیبة نعمانی، ص ۱۶۳، مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج ۵۲ ، ص ۷۵؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص 784</ref> عدم تصریح به نام این شخصیت می‌تواند به [[دلیل]] حفاظت از [[جان]] او و در امان ماندن او از سوء‌قصدهای احتمالی باشد تا این شخصیت بزرگ بتواند در زمان مقرر، [[رسالت]] مقدس خود را به انجام رساند.<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۷۱ ـ ۷۲</ref> ولی در کلمات غیر [[معصومان]] و منابع [[اهل سنت]] اشاره‌هایی به نام این شخصیت شده است، از جمله: {{متن حدیث|ثُمَّ يَخْرُجُ مَلَكٌ مِنْ صَنْعَاءِ الْيَمَنِ أَبْيَضٌ كَالْقُطنِ اسْمُهُ حُسَيْنٌ أَوْ حَسْنٌ}}<ref>حافظ برسی، رجب بن محمد، مشارق انوار الیقین، ص ۲۰۰</ref> [[ابن حجر]] در شرح حدیثی از [[صحیح مسلم]] می‌گوید: "[[قرطبی]] احتمال داده نام وی «جهجاه» باشد".<ref>عسقلانی، ابن حجر، فتح الباری، ج ۶، ص ۳۹۷</ref> ولی همو در جای دیگر نام او را [[شعیب بن صالح]] می‌داند.<ref>عسقلانی، ابن حجر، فتح الباری، ج ۱۳، ص ۶۷</ref> مسعودی نیز از [[عبدالرحمان بن محمد بن اشعث]] نام می‌برد که مدعی بود همان [[قحطانی]] است که اهل [[یمن]] در انتظارش هستند.<ref>مسعودی، علی بن حسین، التنبیه و الأشراف، ص ۲۷۱</ref>

== پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه ==
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱. آیت‌الله م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌؛
| تصویر = 11046759983.jpg
| پاسخ‌دهنده = محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌
| پاسخ = [[آیت‌الله]] '''[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:

«منظور از [[یمانی]]، شخصی است که همزمان با شورش [[سفیانی]]<ref>ر.ک: ص ۱۷۳ (همزمانی قیام یمانی و شورش سفیانی).</ref> [[قیام]] خود را از [[یمن]] آغاز می‌کند<ref>ر.ک: ص ۱۷۱ (مبدأ قیام یمانی).</ref>، با این تفاوت که شورش [[سفیانی]] در برابر [[قیام]] مهدوی است، و [[یمانی]] از هواداران [[امام مهدی]] {{ع}} است. وی [[مردم]] را به [[امام]] {{ع}} فرا می‌خواند<ref>ر.ک: ص ۱۷۵ (یمانی، راه‌یافته‌تر است).</ref>. اطلاعات کمی در مورد [[یمانی]] وجود دارد. بر اساس حدیثی معتبر که از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده<ref>ر.ک: ص ۱۶۹ (خروج یمانی حتمی است).</ref>، [[قیام یمانی]] در کنار شورش [[سفیانی]]، [[صیحه آسمانی]]، [[قتل نفس زکیه]]، و فرو رفتن لشکر [[سفیانی]] در سرزمین [[بیدا]]، از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است. بر پایه برخی [[احادیث]]، پرچمی که [[یمانی]] بلند می‌کند و کسانی که به دنبال او به حرکت در می‌آیند، در رسیدن به [[حق]] و [[امام زمان]] {{ع}}، در مسیر [[هدایت]] بهتری نسبت به [[سید حسنی]] و [[یاران]] او قرار دارند<ref>کتاب الغیبة، ص ۲۵۳، ح ۱۳، الإرشاد، ج ۲، ص ۳۷۵.</ref>. شاید [[دلیل]] این [[امر]] این باشد که بنا بر حدیثی از [[امام صادق]] {{ع}} تمامی [[یاران]] [[سید حسنی]]، از جمله [[یاوران]] [[امام مهدی]] {{ع}} نمی‌شوند <ref>الهدایة الکبری، ص ۴۰۲، مختصر بصائر الدرجات، ص ۱۸۸، بحار الأنوار، ج ۵۳، ص ۱۴.</ref>.

نتیجه نهایی این که این علامت، در کنار [[ظهور]] [[سفیانی]] و برخی علامات دیگر، دارای [[دلیل]] معتبر است؛ اگر چه همانند [[علائم]] پیشین، به جزئیات مطرح شده در آن متون نمی‌توان اعتماد کرد»<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۴۴، ۴۴۵.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۲. آیت‌الله قزوینی؛
| تصویر = 13681099.jpg
| پاسخ‌دهنده = سید محمد کاظم قزوینی
| پاسخ = آیت‌الله '''[[سید محمد کاظم قزوینی]]'''، در کتاب ''«[[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[قیام یمانی|خروج یمنی]] ازجمله علایم حتمی [[ظهور امام زمان]] {{ع}} است که در احادیث فراوانی از او یاد شده است. اما این احادیث به دلیل اختصار برای شناخت این شخص کافی نیست و ما به بیان حدیثی در این باره اکتفا می‌کنیم، گرچه به صورت اختصار است: [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: "[[خروج سفیانی]]، [[قیام یمانی|یمنی]] و [[خراسانی]] ([[سید هاشمی]]) در یک سال و در یک ماه و در یک روز خواهد بود با یک نظم خاصی، همچون دانه‌های تسبیح، یکی پس از دیگری می‌آیند. پرچم یمنی، هدایت یافته‌تر از پرچم‌های دیگر است و پرچم هدایت و درستی است؛ چون او شما را به جانب صاحبتان [[مهدی]] {{ع}} هدایت می‌نماید و هرگاه [[یمانی|یمنی]] خروج کند، خرید و فروش سلاح را حرام می‌کند و اگر [[یمانی|یمنی]] به پا خاست به پا خیزید؛ زیرا پرچمش، بیرق هدایت است و صلاح نیست که مسلمانی از او سرپیچی نماید و اگر کسی این کار را انجام دهد از اهل آتش است؛ چون او به حق و راه مستقیم دعوت می‌کند"<ref>{{متن حدیث|" خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ وَ الْخُرَاسَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ وَ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ وَ نِظَامٍ كَنِظَامِ الْخَرَزِ يَتْبَعُ بَعْضُهُ بَعْضاً فَيَكُونُ الْبَأْسُ مِنْ كُلِّ وَجْهٍ وَيْلٌ لِمَنْ نَاوَاهُمْ وَ لَيْسَ‏ فِي‏ الرَّايَاتِ‏ أَهْدَى‏ مِنْ‏ رَايَةِ الْيَمَانِيِ‏ هِيَ رَايَةُ هُدًى لِأَنَّهُ يَدْعُو إِلَى صَاحِبِكُمْ فَإِذَا خَرَجَ الْيَمَانِيُّ حَرَّمَ بَيْعَ السِّلَاحِ عَلَى النَّاسِ وَ كُلِّ مُسْلِمٍ وَ إِذَا خَرَجَ الْيَمَانِيُّ فَانْهَضْ إِلَيْهِ فَإِنَّ رَايَتَهُ رَايَةُ هُدًى وَ لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَلْتَوِيَ عَلَيْهِ فَمَنْ فَعَلَ فَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ لِأَنَّهُ يَدْعُو إِلَى الْحَقِّ وَ إِلى‏ طَرِيقٍ مُسْتَقِيمٍ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ بحار؛ مجلسی؛ ج ۵۲، ص ۲۳۲ و غیبت؛ نعمانی؛ ص ۲۵۵.</ref>»<ref>[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۳۳۷-۳۳۸.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۳. آیت‌الله فاضل لنکرانی؛
| تصویر = 11736.jpg
| پاسخ‌دهنده = محمد جواد فاضل لنکرانی
| پاسخ = آیت‌الله '''[[محمد جواد فاضل لنکرانی]]'''، در کتاب ''«[[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]»'' در این‌باره گفته است:

«همزمان با شورش [[سفیانی]] در [[شام]] به عنوان اصلی‌ترین [[دشمن]] [[امام مهدی]] {{ع}}، شخصی از فرزندان "زید بن [[علی]] بن الحسین"، برادر [[امام محمد باقر]] {{ع}} در یمن برای [[یاری]] رساندن به [[امام زمان]] {{ع}} [[قیام]] خواهد کرد که به او "سید یمانی" گفته می‌شود<ref>الغیبة، شیخ نعمانی، ص۱۷۱؛ بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۵۲، ص۲۳۲؛ إعلام الوری، طبرسی، ص۴۲۹.</ref>. در همین راستا از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] شده است که فرمودند: {{متن حدیث|وَ لَیسَ فِی الرَایاتِ أَهْدَی مِنْ رَایةِ الْیمَانِی، هِی رَایةُ هُدًی لِأَنَهُ یدْعُو إِلَی صَاحِبِکمْ}}<ref>بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۵۲، ص۲۳۲.</ref> در میان درفش‌ها (پرچم‌ها)، هدایت‌گرتر از درفش [[یمانی]] وجود ندارد، چون درفش [[حق]] است و شما را به سوی صاحبتان [[دعوت]] می‌کند.

خلاصه این‌که از برخی منابع روایی استفاده می‌‌شود که بعضی از [[علائم ظهور]] حتمی‌اند، بدین معنا که اگر آن [[علائم]] واقع نشوند، اصلاً [[ظهور]] محقق نمی‌‌شود»<ref>[[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۹.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۴. حجت الاسلام و المسلمین موسوی‌نسب؛
| تصویر = 13681056.jpg
| پاسخ‌دهنده = سید جعفر موسوی‌نسب
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید جعفر موسوی‌نسب]]'''، در کتاب ''«[[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:
*«یکی از [[علائم حتمی]] [[ظهور]] حضرت [[امام مهدی|ولی عصر]] {{ع}} [[خروج]] و [[قیام یمانی]] است و [[یمانی]] یکی از [[رهبران]] بر [[حق]] است که به عنوان [[حمایت]] از حضرت [[امام مهدی|ولی عصر]] {{ع}} [[قیام]] می‌کند و با [[سفیانی]] می‌جنگد. [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: [[سفیانی]] و [[خراسانی]] و [[یمانی]] در یک سال و در یک ماه و یک روز [[خروج]] می‌کنند و هیچ پرچمی مانند [[یمانی]] به [[هدایت]] نزدیک‌تر نیست زیرا [[یمانی]] [[مردم]] را به [[حق]] [[دعوت]] می‌کند. و شما را به سوی صاحبتان [[دعوت]] می‌کند وای بر کسی که با او [[مخالفت]] و دشمنی کند وقتی [[یمانی]] [[قیام]] کند فروش [[سلاح]] بر [[مردم]] [[حرام]] است آنگاه که [[خروج]] کند به سوی او بشتاب که [[پرچم]] او [[پرچم هدایت]] است و هرکس از [[امر]] او سرپیچی کند اهل [[آتش]] خواهد بود زیرا او [[مردم]] را به [[حق]] و [[صراط مستقیم]] [[دعوت]] می‌کند<ref>غیبت نعمانى، باب ۱۴، ص ۳۶۹.</ref>.[[امام صادق]] {{ع}} می‌فرمایند: [[خروج]] [[یمانی]] از [[علائم]] و [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است<ref>غیبت نعمانى، باب ۱۴، ص ۳۶۵.</ref>. پس از [[روایات]] استفاده می‌شود که حرکت و [[قیام یمانی]] سمبلی از یک [[قیام]] بر [[حق]] در مقابل [[انحراف]] و [[گمراهی]] موجود در دوران [[غیبت]] حضرت [[امام مهدی|ولی عصر]] {{ع}} خواهد بود که در نزدیکی [[ظهور]] حضرت واقع می‌شود و یکی از زمینه‌‌‌سازان [[ظهور]] حضرت می‌باشد»<ref>[[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۵۴، ۵۵.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۵. حجت الاسلام و المسلمین زهادت؛
| تصویر = Pic259.jpg
| پاسخ‌دهنده = عبدالمجید زهادت
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[عبدالمجید زهادت]]'''، در کتاب ''«[[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]»'' در این‌باره گفته است:

«یکی دیگر از علامت‌های حتمی [[ظهور]] [[خروج یمانی]] است. وی که گویا مردی از [[یمن]] است همزمان با [[خروج سفیانی]] [[قیام]] می‌کند و [[مردم]] را به [[حق]] و [[راستی]] و [[عدالت]] [[دعوت]] می‌کند. بنا بر [[روایات]] تنها مطلبی که می‌توان از این علامت گفت این است که [[خروج]] او یکی از پنج علامت حتمی بوده و [[پرچم]] و ندای او هدایتگری است. از [[امام باقر]] {{ع}} [[نقل]] شده است: {{متن حدیث|" خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ وَ الْخُرَاسَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ ... ْ وَ لَيْسَ فِي الرَّايَاتِ رَايَةٌ أَهْدَى مِنْ رَايَةِ الْيَمَانِيِّ "}}<ref>خروج سفیانی و یمانی و خراسانی در یک سال است... و در میان پرچم‌ها راهنماتر از پرچم یمانی نیست؛ نعمانی، الغیبة، ب ۱۴، ح ۱۳.</ref><ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص۲۶۶.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۶. [[حجت الاسلام و المسلمین]] علی‌زاده؛
| تصویر = 1100794.jpg
| پاسخ‌دهنده = مهدی علی‌زاده
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[مهدی علی‌زاده]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[یمانی]] فردی است که از [[یمن]] [[قیام]] می‌کند. او از نسل [[زید بن علی بن الحسین]] {{عم}} می‌باشد<ref>بشارة الاسلام، ص ۱۷۵ و در منابع [[اهل سنت]]: نور الابصار، شبلنجی، ص ۱۷۲.</ref>. او و [[سفیانی]] و [[سید خراسانی|خراسانی]] هر سه در یک روز حرکت خود را آغاز می‌کنند و پرچم‌های خود را برمی‌افرازند<ref>اعلام الوری، ص ۴۲۹؛ الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۵؛ الغیبة، طوسی، ص ۴۴۶.</ref>.

از [[ائمه|ائمه طاهرین]] {{عم}} روایاتی [[نقل]] شده مبنی بر این که در میان این سه [[پرچم]]، لوایی هدایتگرتر از [[پرچم]] [[یمانی]] نیست. زیرا او به [[حق]] و [[صراط مستقیم]] [[دعوت]] می‌کند<ref>الغیبة، نعمانی، ص ۱۷۱؛ اعلام الوری، ص ۴۲۹؛ الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۵؛ الغیبة، طوسی،صص ۴۴۶ و ۲۲۷؛ الزام الناصب، ص ۱۸۴؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۰ و در منابع [[اهل سنت]]: البیان، ص ۷۷.</ref>. از این‌رو توصیه شده به سوی وی بشتابید و در سلک او درآیید و [[حرام]] است کسی با وی مقابله کند که هر کس چنین کند از اهل [[آتش]] خواهد بود. (قابل توجه این که می‌دانیم [[سید خراسانی|خراسانی]] هم چهره مثبتی بوده و از زمینه‌سازان [[ظهور]] و داعیان به سوی [[امام مهدی|صاحب الامر]] {{ع}} است. بر این پایه، [[یمانی]] دارای فضایل بیشتری است که پرچمش نزدیک‌تر به [[حق]] و صواب معرف شده است).

با این همه در کتاب وزین "حدیقة الشیعه" - که اکثر قریب به اتفاق کتاب‌شناسان آن را اثر [[فقیه]] متبحر و [[عالم]] برجسته مرحوم [[مقدس اردبیلی]] [[صاحب]] مجمع الفائده و البرهان (متوفای ۹۹۳ ه.ق) می‌دانند - می‌خوانیم: "... [[سفیانی]] [[ملعون]] که از اولاد [[عقبة بن ابی سفیان]] [[ملعون]] است و [[یمانی]] نیز که [[ملعون]] دیگر است [؟!]، هر دو در یک سال [[خروج]] کرده باشند..."<ref>حدیقة الشیعه، ج ۲، ص ۹۹۷. در کتاب «السفیانی و علامات الظهور» نیز احتمال تعدد یمانی و قیام یمانی مشهور پس از خروج سفیانی، مطرح و جدی تلقی شده است ولی دلیلی بر صدق این ادعا اقامه نشده است. ر.ک: السفیانی و علامات الظهور، محمد فقیه، ص ۵۳.</ref>. و این قضاوتی است که نگارنده این سطور، تا به حال مؤیدی برای آن نیافته است<ref>[[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)]]، ص۳۵، ۳۶.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۷. [[حجت الاسلام و المسلمین]] آیتی؛
| تصویر = 151879.jpg
| پاسخ‌دهنده = نصرت‌الله آیتی
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] [[نصرت‌الله آیتی]] در کتاب ''«[[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]»'' در اين باره گفته است:

«در مورد نام واقعی [[یمانی]] حدیثی از [[معصومان|پیشوایان معصوم]] {{عم}} به دست ما نرسیده است. عدم تصریح به نام این شخصیت می‌تواند به [[دلیل]] حفاظت از [[جان]] او و در امان ماندن او از سوء‌قصدهای احتمالی باشد تا این شخصیت بزرگ بتواند در زمان مقرر، [[رسالت]] مقدس خود را به انجام رساند. اما در کلمات غیرمعصومان و در منابع [[اهل سنت]] اشاره‌هایی به نام این شخصیت شده است، از جمله: [[علامه مجلسی]] از کتاب مشارق الانوار برسی از [[کعب بن حارث]] از [[سطیح کاهن]] چنین [[روایت]] می‌کند: {{متن حدیث|"...ثُمَّ يَخْرُجُ مَلَكٌ مِنْ صَنْعَاءِ الْيَمَنِ أَبْيَضٌ كَالْقُطنِ اسْمُهُ حُسَيْنٌ أَوْ حَسْنٌ فَيَذْهَبُ بِخُرُوجِهِ غَمرُ الْفِتَنِ فَهُنَاكَ يَظْهَرُ مُبَارَكاً زَكِيّاً وَ هَادِياً مَهْدِيّاً"}}<ref>... سپس از صنعای [[یمن]] مردی سفید، بسان پنبه به نام حسین یا حسن قیام می‌کند و با قیام او سختی فتنه‌ها پایان می‌یابد. در این هنگام شخصیت مبارک و پاک و هدایت کننده و هدایت شده [[ظهور]] می‌کند؛ بحارالانوار، ج۵۱، ص۱۶۲.</ref>. [[ابن حجر]] در شرح [[حدیث]]: {{متن حدیث|"لا تَقُومُ السّاعَةُ حَتَّى يَخْرُجَ رَجُلٌ من قَحْطانَ يَسُوقُ النّاسَ بعَصاهُ"}}<ref>صحیح البخاری، ج۴، ص۱۵۹.</ref> از [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} می‌نویسد: نام این شخصیت را پیدا نکردم، لکن [[قرطبی]] احتمال داده است که نام وی جهجاه باشد، زیرا مسلم پس از [[نقل]] [[روایت]] فوق با [[سند]] دیگری از [[ابوهریره]] از [[پیامبر خاتم|پیامبر]] چنین [[نقل]] کرده است: {{متن حدیث|"لَا تَذْهَبُ الْأَيَّامُ وَ اللَّيَالِيُّ، حَتَّى يَمْلُكَ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ الجَهجاه"}}<ref>روزها و شب‌ها به پایان نمی‌رسند تا مردی که به او جهجاه گویند به حکومت رسد؛ فتح الباری، ج۶، ص۳۹۷.</ref>. [[ابن حجر]] در جای دیگر در مورد نام [[قحطانی]] ([[یمانی]]) می‌نویسد: در کتاب التیجان [[ابن هشام]] مطالبی یافتم که نشان می‌دهد نام و [[سیره]] [[قحطانی]] و زمان [[قیام]] او مشخص بوده است.[[ابن هشام]] می‌نویسد: [[عمران بن عامر]]، کاهن و پادشاهی بزرگ بود که [[عمری]] طولانی داشت. وی هنگام مرگ به برادرش [[عمر بن عامر]]، معروف به مزیقیا گفت: [[خداوند]] دو [[غضب]] و دو [[رحمت]] برای اهل [[یمن]] دارد: [[غضب]] اول: ویران شدن سد مآرب و در نتیجه خراب شدن شهرها بود، [[غضب]] دوم: [[تصرف]] [[یمن]] توسط حبشه. اما [[رحمت]] اول: [[مبعوث]] شدن [[پیامبری]] از تهامه با نام [[پیامبر|محمد]] است که به [[رحمت]] [[مبعوث]] می‌شود و بر مشرکان پیروز می‌گردد، [[رحمت]] دوم: زمانی است که [[خانه خدا]] ویران شود. در آن حال [[خداوند]] مردی را که به او [[شعیب بن صالح]] گفته می‌شود بر می‌انگیزد و ویران کنندگان را از آن‌جا بیرون کرده و نابود می‌نماید، تا این‌که در [[دنیا]] جز در سرزمین [[یمن]] ایمانی یافت نشود<ref>فتح الباری، ج۱۳، ص۶۷.</ref>. [[مسعودی]] نیز پس از این‌که سر بر تافتن [[عبدالرحمان بن محمد بن اشعث]] را از [[فرمان]] [[عبدالملک مروان]] [[نقل]] می‌کند، می‌گوید: او خود را ناصرالمؤمنین نام نهاد و مدعی شد که همان [[قحطانی]] است که اهل [[یمن]] در انتظارش هستند. اوست که زمام‌داری را به اهل [[یمن]] باز می‌گرداند. وقتی به او گفته شد که نام [[قحطانی]] بر سه حرف است، در پاسخ گفت: نام من [[عبد]] است و "الرحمان" جزو اسم من نیست<ref>التنبیه و الاشراف، ص۲۷۱.</ref>»<ref>[[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۷۱ - ۷۲.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۸. [[حجت الاسلام و المسلمین]] سلیمیان؛
| تصویر = 136863.JPG
| پاسخ‌دهنده = خدامراد سلیمیان
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
*«یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] [[خروج]] سرداری از اهل [[یمن]] است که [[مردم]] را به [[حق]] و [[عدل]] [[دعوت]] می‌کند <ref>پیش از این گفته شد برخی روایات که نشانه‌های حتمی را مطرح کرده‌اند هیچ اشاره‌ای به خروج یمانی نکرده‌اند.</ref>. در مصادر [[شیعه]]، [[روایات]] فراوانی در این‌باره وجود دارد؛ به گونه‌ای که برخی آنها را مستفیض دانسته‌اند<ref>ر.ک: سید محمد صدر، تاریخ غیبت کبرا، ص۶۵۴.</ref>. [[شیخ صدوق]] با ذکر [[سند]] از [[عمر بن حنظله]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] کرده است: {{متن حدیث|"قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْيَمَانِيُّ ..."}}<ref>پیش از قیام قائم، پنج نشانه حتمی خواهد بود: یمانی...؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۶۵۰، ح۷.</ref>»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۲۹.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۹. [[حجت الاسلام و المسلمین]] [[حسنی]]؛
| تصویر = 151974.jpg
| پاسخ‌دهنده = سید نذیر حسنی
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[سید نذیر حسنی]]'''، در کتاب ''«[[مصلح کل ۱ (کتاب)|مصلح کل]]»'' در این‌باره گفته است:

«برخی از [[روایت‌ها]] که [[نشانه‌های حتمی ظهور]] را آورده‌اند، از مرد [[یمانی]] صحبتی به میان نیاورده‌اند، در حالی‌که برخی روایت‌های دیگر آن‌را از جمله [[نشانه‌های حتمی ظهور]] دانسته‌اند. "[[نعمانی]]" در کتاب "[[الغیبة]]" با ذکر [[سند]] از [[ابو عبد الله]] {{ع}} [[روایت]] می‌کند که فرمودند: [[یمانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] است. [[صاحب]] کتاب "مستدرک سفینة البحار" هم او را جزو [[نشانه‌های حتمی]] ذکر کرده است<ref>النعمانی، الغیبة، ص ۲۵۲، مستدرک سفینة البحار، ج ۲، ص ۱۷۸.</ref>.

نویسنده کتاب "اثبات الهداة" نیز این [[حدیث]] را ذکر کرده است، اما [[یمانی]] را جزو [[نشانه‌های حتمی]] ذکر نکرده است، در این مورد باید گفت: چندین [[امام]] {{ع}} این نشانه را ذکر نموده‌اند؛ [[امام صادق]] {{ع}} و [[امام رضا]] {{ع}}<ref>النعمانی، الغیبة، ص ۲۵۳.</ref> و پیش از ایشان [[امام حسین]] {{ع}} فرموده‌اند: [[ظهور]] [[مهدی]] {{ع}} پنج نشانه دارد: [[سفیانی]] و [[یمانی]] و ...<ref>الشیخ الشریفی، کلمات الامام الحسین، ص ۶۶۲.</ref>.

برخی گفته‌اند که روایت‌های وارده در مورد این نشانه، کامل‌<ref>تاریخ الغیبة الکبری، ص ۵۳۶.</ref> و مستفیض است و از نظر تاریخی قابل اثبات است.

بعضی [[روایت‌ها]] به ذکر ویژگی‌های [[پرچم یمانی]] پرداخته‌اند. از "ابو [[جعفر]] [[محمد]] بن [[علی]] {{ع}}" [[نقل]] شده که فرمودند: درست‌ترین و هدایت‌گرترین پرچم‌ها، [[پرچم یمانی]] است و آن، [[پرچم هدایت]] است؛ زیرا علمدار آن شما را به سوی صاحبتان فرا می‌خواند و وقتی [[یمانی]] بیاید، تجارت اسلحه را برای همه [[مسلمانان]] [[ممنوع]] می‌کند. اگر او خارج شد، به او بپیوندید زیرا او [[پرچمدار]] [[هدایت]] است، هر مسلمانی که علیه او باشد به [[جهنم]] افکنده خواهد شد زیرا او به راه راست و [[حق]] [[دعوت]] می‌کند<ref>النعمانی، الغیبة، ص ۱۳۵.</ref>.

شاید [[دلیل]] اصلی [[خدا]] بهتر می‌داند اینکه گفته می‌شود [[پرچم یمانی]]، هدایت‌گرترین پرچم‌ها است، این باشد که اگر آن در ابتدای [[عصر ظهور]] نباشد، حتما به [[عصر ظهور]] بسیار نزدیک است؛ درعین‌حال، [[یمانی]] نایب [[امام]] در مناطق دوردست است و این در حالی است که دیگر پرچم‌ها از [[عصر ظهور]] دور بوده و [[شک]] و شبهه‌هایی در مورد آنها وجود دارد. البته این مسئله تنها یک احتمال است و امری قطعی و حتمی نیست»<ref>[[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل ۱ (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۰۶.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱۰. [[حجت الاسلام و المسلمین]] محمدی اشتهاردی؛
| تصویر = 152012.jpg
| پاسخ‌دهنده = محمد محمدی اشتهاردی
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[محمد محمدی اشتهاردی]]'''، در کتاب ''«[[حضرت مهدی فروغ تابان ولایت (کتاب)|حضرت مهدی فروغ تابان ولایت]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[یمانی]] نیز از [[رهبران]] برحق است که به [[حمایت]] از [[مهدی]] {{ع}} [[خروج]] می‌کند. [[امام صادق]] {{ع}} در ضمن روایتی فرمود: "[[سفیانی]]، [[خراسانی]] و [[یمانی]] در یک سال، در یک شهر و در یک روز [[خروج]] می‌کنند و هیچ پرچمی مانند [[یمانی]] به [[هدایت]] نزدیک‌تر نیست، زیرا [[یمانی]] [[مردم]] را به [[حق]] [[دعوت]] می‌کند"<ref>تفصیل آن در کتاب اعلام الوری، ص ۴۲۹.</ref>»<ref>[[محمد محمدی اشتهاردی|محمدی اشتهاردی، محمد]]، [[حضرت مهدی فروغ تابان ولایت (کتاب)|حضرت مهدی فروغ تابان ولایت]]، ص ۶۷.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱۱. [[حجت الاسلام و المسلمین]] اسماعیلی؛
| تصویر = 13681131.jpg
| پاسخ‌دهنده = اسماعیل اسماعیلی
| پاسخ = [[حجت]] الاسلام و المسمین '''[[اسماعیل اسماعیلی]]'''، در مقاله ''«[[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:

«سرداری از [[یمن]] [[قیام]] می‌کند و [[مردم]] را به [[حق]] و [[عدل]] [[دعوت]] می‌کند. این نشانه، در منابع [[عامه]] نیست، ولی در مصادر [[شیعه]]، [[روایات]] فراوان در این‌باره وجود دارد. به گونه‌ای که برخی آنها را مستفیض دانسته‌اند<ref>تاریخ غیبت کبری، ۵۲۵.</ref>. و همان‌گونه که قبلا اشاره کردیم، [[خروج یمانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] و متصل به [[ظهور]] است.[[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[قیام خراسانی]] و [[سفیانی]] و [[یمانی]]، در یک سال و در یک ماه و یک روز خواهد بود و در این میان، هیچ پرچمی به اندازه [[پرچم]] [[یمانی]]، [[دعوت]] به [[حق]] و [[هدایت]] نمی‌کند"<ref>{{متن حدیث|" خُرُوجُ الثَّلَاثَةِ السُّفْيَانِيِّ وَ الْخُرَاسَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ وَ لَيْسَ فِيهَا رَايَةٌ أَهْدَى مِنْ رَايَةِ الْيَمَانِيِّ لِأَنَّهُ يَدْعُو إِلَى الْحَق‏"}}؛ کتاب الغیبة، نعمانی، ۲۵۲.</ref>. و در [[روایت]] دیگری می‌خوانیم: {{متن حدیث|"وَ الْيَمَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ "}}<ref> کتاب الغیبة، نعمانی، ۲۵۲.</ref>. در برخی [[روایات]]، افزون بر [[قیام]] [[یمانی]] و [[خراسانی]]، از [[قیام]] مصری همزمان با [[قیام]] آنان، [[خبر]] داده شده است‌<ref>تاریخ الغیبة الکبری، ۵۲۵.</ref>. گرچه تصریح نشده که [[پرچمدار]] مصری نیز، همچون [[یمانی]] و [[خراسانی]] [[دعوت]] به [[حق]] می‌کند، ولی به نظر می‌رسد که وی نیز، همزمان با آنان، در آن سوی دنیای [[اسلام]]، به [[حمایت]] از [[امام]] برمی‌خیزد.

بنابراین، [[خروج یمانی]]، اجمالا از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است، هرچند جزئیات و چگونگی [[قیام]] وی روشن نیست، [[خروج خراسانی]] و مصری نیز، گرچه در برخی [[روایات]] در کنار [[یمانی]] آمده‌اند، ولی حتمی بودن آنان مسلم نیست»<ref>[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۸۰-۲۸۱.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱۲. [[حجت الاسلام و المسلمین]] مهدی‌پور؛
| تصویر = Pic661.jpg
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی اکبر مهدی‌پور]]'''، در کتاب ''«[[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:

«در [[احادیث]] [[معصومین]] {{عم}} در مورد نام و نشان [[یمانی]] چیزی به دست ما نرسیده است، ولی در میان [[اخبار]] [[ملاحم]] سر نخ‌هایی وجود دارد: [[سطیح کاهن]] در ضمن پیشگویی‌های بسیار طولانی که برای [[ذی یزن]] پادشاه [[یمن]] مطرح ساخته، [[نشانه‌های ظهور]] [[حضرت مهدی]] از تبار حضرت [[پیامبر]] {{صل}} را برشمرده، در ادامه می‌گوید: سپس پادشاهی از [[یمن]]، از صنعا و عدن پدیدار شود که چون پنبه سفید باشد، نامش [[حسن]] و یا [[حسین]] می‌باشد. با [[خروج]] او امواج فتنه‌ها درهم می‌شکند. آنگاه [[حضرت مهدی]]، آن [[فرخنده]] مبارک، آن [[هادی]] [[هدایت]] گر، آن [[سید]] [[علوی]] [[ظاهر]] می‌شود، همگان از این عنایت الهی خشنود شوند، با [[نور]] او تاریکی رخت بر می‌بندد، [[حق]] پس از اختفا آشکار گردد، او ثروت را به طور مساوی تقسیم کند، [[شمشیر]] را غلاف کند، دیگر خونی ریخته نشود، مردمان در شادی و زندگی گوارا فرو روند، با [[عدالت]] او خس و خاشاک از چشم روزگار زدوده شود، [[حق]] به اهالی روستاها بازگردد، مهمانداری و مهمان نوازی فراوان شود، با [[عدالت]] او کوری و [[گمراهی]] از بین برود، همانند گرد و خاکی که با صاف شدن هوا ناپدید می‌گردد، روی [[زمین]] را پر از [[عدل]] و داد نماید، و مهر و [[محبت]] را به جهانیان ارزانی دارد. او بی‌گمان از نشانه‌های رستاخیز است<ref>{{متن حدیث|" ثُمَّ يَخْرُجُ مَلَكُ مِنَ الْيَمَنِ مِنْ صَنْعَاءَ وَ عَدْنٍ أَبْيَضَ كالشطن، اسْمُهُ حُسَيْنِ أَوْ حَسَنُ، فَيَذْهَبُ بِخُرُوجِهِ غَمَرِ الْفِتَنِ، فَهُنَاكَ يَظْهَرُ مُبَارَكاً زَكِيًّا، وَ هَادِياً مَهْدِيّاً، وَ سَيِّداً عَلَوِيّاً، فيفرح النَّاسِ إِذَا أَتَاهُمْ بِمَنِّ اللَّهِ الَّذِي هَداهُمُ، فَيَكْشِفُ بِنُورِهِ الظَّلْمَاءِ، وَ يَظْهَرُ بِهِ الْحَقِّ بَعْدَ الْخَفَاءُ، وَ يُفَرَّقُ الْأَمْوَالُ فِي النَّاسِ بِالسَّوَاءِ، وَ يغمد السَّيْفِ فَلَا يَسْفِكُ الدِّمَاءِ، وَ يَعِيشُ النَّاسُ فِي الْبَشَرِ وَ الهناء، وَ يُغْسَلُ بِمَاءِ عَدْلِهِ عَيْنِ الدَّهْرِ مِنِ الْقَذَى، وَ يَرُدَّ الْحَقَّ عَلَى أَهْلِ الْقُرَى، وَ يَكْثُرُ فِي النَّاسِ الضِّيَافَةِ وَ الْقُرَى، وَ يَرْفَعُ بِعَدْلِهِ الْغَوَايَةِ وَ الْعَمَى، كَأَنَّهُ كَانَ غُبَاراً فَانْجَلَى، فَيَمْلَأَ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا، وَ الْأَيَّامِ حُبّاً، وَ هُوَ عِلْمُ السَّاعَةِ بِلَا امتراء "}}؛ حافظ برسی، مشارق انوار الیقین، ص ۲۴۷؛ علامه مجلسی، بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۱۶۳؛ کاظمی، بشاره الاسلام، ص ۲۵۴.</ref>؛ در شماری از [[احادیث]] [[ملاحم و فتن]] از [[یمانی]] به عنوان: {{متن حدیث|"أَميرُ العُصَب‏"}} تعبیر شده: [[نعیم بن حماد]] از ارطاه [[نقل]] کرده که گفت: "[[فرمانده]] سپاهان [[یمانی]] است"<ref>{{متن حدیث|"اَمیرُ الْعُصَبِ یَمَانِ"}}</ref> در [[حدیث]] دیگری تصریح شده که منظور از {{متن حدیث|"الْعُصَبِ "}} یمنی‌ها می‌باشد<ref>نعیم بن حماد، الفتن، ص ۱۲۰، ح ۲۸۳؛ سید بن طاووس، التشریف بالمنن، ص ۷۷، ب ۲۰، ح ۲۲.</ref>. و در برخی [[احادیث]] از او "[[منصور]]" تعبیر شده، از جمله: [[عبدالله بن عمرو]]، خطاب به اهالی [[یمن]] گفت: "ای [[جماعت]] [[یمن]] شما می‌گویید که "[[منصور]]" از شماست، سوگند به خدایی که جانم در [[اختیار]] اوست، او از سوی پدر از [[قریش]] است، اگر بخواهم نسب او را تا آخرین نیایش بر می‌شمارم"<ref>{{متن حدیث|"یَا مَعْشَرَ الیَمَنِ تَقُولُونَ اِن الْمَنْصُورِ مِنْکُمْ، وَ الذِی نَفْسی بیدِهِ اِنهُ لَقُرَشي اَبُوهُ، وَلَوْ أَشَاءُ اَنْ اُسَمیهُ اِلى اَقْصى جَد هُوَ لَهُ لَفَعَلْتُ"}}؛ ابن حماد، الفتن، ص ۳۰۰، ح ۱۱۵۳.</ref>»<ref>[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص .</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱۳. [[حجت الاسلام و المسلمین]] رمضانیان؛
| تصویر = 13681082.jpg
| پاسخ‌دهنده = علی رضا رمضانیان
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی رضا رمضانیان]]'''، در کتاب ''«[[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
*«یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] [[خروج]] سرداری از اهل [[یمن]] است که [[مردم]] را به [[حق]] و [[عدل]] [[دعوت]] می‌کند و علیه بدی‌ها و [[انحرافات]] [[مبارزه]] خواهد کرد.
# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ {{ع}} خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْيَمَانِيُّ..."}}<ref>پیش از قیام قائم، پنج نشانه حتمی خواهد بود: یمانی و...صدوق؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۵۰، ح ۷.</ref>.
# [[امام باقر]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"يَكُونُ خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الشَّامِ وَ خُرُوجُ الْيَمَانِيِّ مِنَ الْيَمَنِ..."}}<ref>سفیانی از شام و یمانی از یمن قیام می‌کنند؛ الاامام المهدی {ع}، ص ۲۲۷؛ الزام الناصب، ص ۶۷.</ref>
# '''[[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمودند:''' {{متن حدیث|"خُرُوجُ الثَّلَاثَةِ السُّفْيَانِيِّ وَ الْخُرَاسَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ وَ لَيْسَ فِيهَا رَايَةٌ أَهْدَى مِنْ رَايَةِ الْيَمَانِيِّ لِأَنَّهُ يَدْعُو إِلَى الْحَقِّ"}}<ref> سه گروه، در یک سال و یک ماه و یک روز، قیام می‌کنند: سفیانی، خراسانی و یمانی، هیچ کدام از آن‌ها راست‌تر از یمانی نیست، چرا که او به حق دعوت می‌کند؛ الارشاد، ص ۳۳۹؛ بشارة الاسلام، ص ۱۸۱؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۰.</ref>
# در حدیثی آمده است: [[یمانی]] از [[شیعیان]] [[امام علی|امیرالمومنین]] {{ع}} است<ref>غیبت نعمانی، ص ۱۶۳؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۷۵.</ref>. در بخش [[نشانه‌های ظهور]]، [[خروج یمانی]] از روشن‌ترین علایم است که بیش از چهارده ماه فاصله با [[ظهور]] آن حضرت نخواد داشت<ref>روزگار رهایی، ج ۲، ص ۱۰۲۳.</ref>.
# [[امام باقر]] {{ع}} می‌فرمایند: "در میان بیرق‌هایی که قبل از [[قیام]] [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} بلند می‌شود؛پرچمی‌ [[هدایت]] کننده‌تر از [[پرچم]] [[یمانی]] وجود ندارد که آن [[پرچم هدایت]] است چون به سوی [[صاحب]] شما ([[امام مهدی]] {{ع}}) [[دعوت]] می‌کند<ref>الغیبة نعمانی، باب ۱۴، ص ۲۶۴، ح ۱۳.</ref>»<ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۴۹-۵۱.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱۴. آقای باقری‌زاده [[اشعری]]؛
| تصویر = 87666522.jpg
| پاسخ‌دهنده = محمد باقری‌زاده اشعری
| پاسخ = آقای '''[[محمد باقری‌زاده اشعری]]'''، در کتاب ''«[[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[یمانی]]، شخصی است که [[قیام]] خود را هم‌زمان با شورش [[سفیانی]] از [[یمن]] آغاز می‌کند، با این تفاوت که شورش [[سفیانی]] در برابر [[قیام]] مهدوی است؛ ولی [[یمانی]] از هواداران [[امام مهدی]] {{ع}}. وی [[مردم]] را به [[امام مهدی|امام]] {{ع}} فرا می‌خواند. اطلاعات کمی در مورد [[یمانی]] وجود دارد.

براساس [[احادیث]]، [[خروج]] [[یمانی]]، یکی از پنج نشانه حتمی [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} است. [[امام صادق]] {{ع}} در حدیثی معتبر می‌فرماید: پنج نشانه حتمی، پیش از [[قیام]] [[قائم]] هست؛ [[خروج یمانی]]، [[خروج سفیانی]]، [[ندای آسمانی|بانگ آسمانی]]، [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]] و [[خسف بیدا|به زمین فرو رفتن لشکری در بیدا]]<ref>کمال الدین، ص ۶۵۰، ح ۷.</ref>.

گفتنی است که درباره [[قیام]] [[یمانی]]، سه [[حدیث]] معتبر در [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامه امام مهدی]] {{ع}} آمده است.

بر پایه برخی [[احادیث]]، پرچمی که [[یمانی]] بلند می‌کند و کسانی که به دنبال او به حرکت در می‌آیند، در مسیر [[هدایت]] و در رسیدن به [[حق]] و [[امام زمان]]، در وضیعت بهتری نسبت به [[سید حسنی]] و [[یاران]] او قرار دارند. شاید [[دلیل]] این [[برتری]]، آن باشد که بنابر حدیثی از [[امام صادق]] {{ع}} همه [[یاران]] [[سید حسنی]]، در زمره [[یاوران]] [[امام مهدی]] {{ع}} قرار نمی‌گیرند<ref>ر.ک: [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۴۴–۴۴۵.</ref>»<ref>[[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری‌زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص۸۵، ۸۶.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱۵. [[مجتبی تونه‌ای|آقای تونه‌ای]] (پژوهشگر [[معارف]] [[مهدویت]])؛
| تصویر = 13681078.jpg
| پاسخ‌دهنده = مجتبی تونه‌ای
| پاسخ = آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:

«شخصی است که در [[آخر الزمان]] [[خروج]] می‌کند. در [[اخبار]] [[آخر الزمان]] و [[علائم ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} مکرر از آن نام برده شده است و در [[روایت]] منقول از [[امام باقر]] {{ع}} خطاب به [[شیعه]] چنین آمده که: [[سفیانی]] و [[خراسانی]] و [[یمانی]] همزمان [[خروج]] می‌کنند و [[پرچم]] او در میان پرچم‌هایی باشد که در آن زمان برافراشته می‌گردد. وی بیش از همه به راه [[حق]] [[هدایت]] می‌کند، زیرا وی به یار شما ([[بقیة الله]]) [[دعوت]] می‌نماید و چون [[خروج]] کند، بر هرمسلمانی است که به وی بپیوندد و بر کسی جائز نباشد، از [[فرمان]] او سر بتابد و هرکس از [[اطاعت]] وی سرپیچی کند، اهل [[دوزخ]] است؛ چه او [[مردم]] را به راه [[حق]] و [[صراط‍‌ مستقیم]] می‌خواند<ref>سفینة البحار (به نقل از معارف و معاریف، ج ۱۰، ص ۶۱۷).</ref>.
* در بخش [[نشانه‌های ظهور]]، [[خروج یمانی]] از روشن‌ترین [[علائم]] است که بیش از چهارده ماه فاصله با [[ظهور]] آن حضرت نخواهد داشت<ref>روزگار رهایی، ج ۲، ص ۱۰۲۳.</ref>. و در حدیثی آمده است: [[یمانی]] از [[شیعیان]] [[امیر المؤمنین]] {{ع}} است<ref>غيبة نعمانی، ص ۱۶۳؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۷۵.</ref><ref>[[مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۷۸۴.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱۶. [[آقای حیدرزاده]] (پژوهشگر [[مهدویت]])؛
| تصویر = 13681151.jpg
| پاسخ‌دهنده = عباس حیدرزاده
| پاسخ = آقای '''[[عباس حیدرزاده]]'''، در کتاب ''«[[فرهنگنامه آخرالزمان (کتاب)|فرهنگنامه آخرالزمان]]»'' در این‌باره گفته است:

«یمانی یا فردی از اهالی [[یمن]]، یکی از افردی است که پیش از [[قیام]] [[حضرت حجت]] {{ع}} [[قیام]] خواهد نمود. او مورد تأیید [[اهل بیت]] {{عم}} است. [[قیام یمانی]] یکی از [[نشانه‌های قطعی ظهور]] شمرده می‌شود<ref>غیبت طوسی، ص ۲۶۷.</ref>.

سه گروه در [[آخر الزمان]] همزمان از سه نقطه [[قیام]] خواهد نمود؛ [[سفیانی]] و [[خراسانی]] و یمانی که در این میان یمانی از همه با هدایت‌تر خواهد بود، زیرا [[مردم]] را به سوی [[صاحب الامر]]، [[حضرت قائم]] عله سوق می‌دهد<ref>بحار الانوار، ج ۵۲ ص ۲۱۰. </ref>. و در روایتی دیگر [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: با [[خروج]] این سه گروه جنگ‌هایی خونین به پا خواهد شد و زمانی که یمانی [[خروج]] کرد به او ملحق شوید و با او به [[مبارزه]] بر نخیزید که از اهل [[دوزخ]] می‌شوید، زیرا او [[مردم]] را به راه راست می‌خواند<ref>همان، ص ۲۳۲.</ref>»<ref>[[عباس حیدرزاده|حیدرزاده، عباس]]، [[فرهنگنامه آخرالزمان (کتاب)|فرهنگنامه آخرالزمان]]. ص ۶۲۹.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱۷. نویسندگان کتاب «[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»؛
| تصویر = 1402.jpg
| پاسخ = نویسندگان کتاب ''«[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»'' در این‌باره گفته‌اند:

«[[روایات]] متعددی [[دلالت]] دارد که [[یمانی]] یکی از پنج علامت [[ظهور]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} دانسته شده است. [[عمر بن حنظله]] می‌گوید شنیدم [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرمود: "قبل از [[قیام]] [[قائم]] پنج علامت خواهد بود: [[ندای آسمانی]]، [[سفیانی]]، [[خسف بیداء]]، [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]] و [[یمانی]]"<ref>الکافی، ج۸، ص۳۱۰، ح ۴۸۳؛ و نیز با سندهای دیگر: الغیبه، نعمانی، ص۲۵۲، ح۹؛ کمال الدین، ج۲، باب۵۷، ص۶۴۹، ح۱؛ الغیبه، طوسی، ص۴۳۶؛ و....</ref>. در برخی از [[روایات]] این پنج علامت به‌عنوان [[علائم]] حتمی‌ مطرح شده‌اند در روایتی چنین وارد شده است: "[[عمر بن حنظله]]: [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: پنج علامت قبل از [[قیام]] [[قائم]] از [[علائم]] حتمی‌ خواهد بود: [[یمانی]]، [[سفیانی]]، [[ندای آسمانی]]، [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]] و [[خسف بیداء]]"<ref>کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۶۵۰، ح۷.</ref>.
* قبل از [[ظهور]] [[امام مهدی|قائم]] {{ع}} چند تن [[خروج]] خواهند کرد مهم‎ترین آنها [[خروج سفیانی]]، [[یمانی]] و [[خراسانی]] است که مطابق برخی [[روایات]] در یک سال و یک ماه و یک روز رخ خواهد داد به این [[روایت]] توجه کنید: [[امام صادق]] {{ع}} : [[خروج]] سه تن [[خراسانی]]، [[سفیانی]] و [[یمانی]] در یک سال، یک ماه و در یک روز خواهد بود و..."<ref>الغیبه، طوسی، ص۴۴۶.</ref>.
* [[روایت]] فوق در ادامه [[پرچم]] [[یمانی]] را [[هدایت]] کننده‌ترین [[پرچم]] به [[حق]] دانسته که بیانگر حرکت مثبت ایشان و [[هدایتگر]] بودن ایشان است که [[مردم]] را به [[حق]] و [[راستی]] [[دعوت]] می‌کند.
* در پایان تذکر این نکته ضروری است که واژه [[یمانی]] یعنی کسی که اهل [[یمن]] و منسوب بدانجاست و [[یمانی]] نیز با همین عنوان معروف است ولی آیا نام اصلی ایشان چیست؟ و آیا اهل [[یمن]] است و از [[یمن]] [[خروج]] خواهد کرد؟ یا اهل [[یمن]] است ولی از مکان دیگری [[قیام]] خواهد کرد؟ و یا غیر یمنی است ولی از [[یمن]] [[قیام]] خواهد کرد؟ و یا سرانجام ایشان چه خواهد شد؟ و [[وظیفه]] [[مردم]] در برابر [[قیام یمانی]] چیست؟ این پرسش ها و پرسش هایی دیگر از این قبیل از جمله مسائلی است که یا در [[روایات]] به آنها پاسخی داده نشده است و یا اگر پاسخی بیان شده در روایاتی طرح شده که از اعتبار قال توجهی برخوردار نیستند لذا از ارائه آنها خودداری شده است»<ref>[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۲۳.</ref>.
}}

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان قیام یمانی}}

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اض): پرسش‌هایی با ۱۵ پاسخ]]
[[رده:(اض): پرسش‌های مهدویت با ۱۵ پاسخ]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به قیام یمانی]]

[[en:Who is the Yamani whose pprising is one of the immutable signs of Imam Mahdi’s Reappearance? (question)]]

یمانی چه آیینی دارد؟ (پرسش)

2022-11-24T01:55:00Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[قیام یمانی]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''[[یمانی]] چه آیینی دارد؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:Pic661.jpg|100px|راست|بندانگشتی|]]
[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی اکبر مهدی‌پور]]'''، در کتاب ''«[[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:

«از [[روایات]] فراوانی که [[پرچم]] [[یمانی]] را [[هدایت]] یافته‌ترین [[پرچم‌ها]] معرفی می‌کنند به روشنی استفاده می‌شود که [[یمانی]] پیرو [[مذهب]] [[اهل بیت]] و تابع [[آیین حق]] می‌باشد و در برخی از [[احادیث]] به این معنی تصریح شده است: هنگامی که [[فتنه]] [[ابومسلم خراسانی]] رخ داد و به صورت ظاهر آنها [[حق]] [[اهل بیت]] را مطالبه می‌کردند، در میان [[مردم]] او را طالب الحق نام نهادند؛ برخی از [[شیعیان]] [[روایات]] [[یمانی]] را با او تطبیق کردند و به محضر [[امام صادق]] {{ع}} عرضه داشتند: امیدواریم که او همان [[یمانی]] باشد. [[امام]] {{ع}} فرمود: "نه، زیرا [[یمانی]] از [[امام علی|علی]] {{ع}} [[پیروی]] می‌کند، در حالی که او بیزاری می‌جوید"<ref>{{عربی|" لَا، الْيَمَانِيُّ يُوَالِي عَلِيّاً {{ع}}، وَ هَذَا يَبْرَأُ"}}؛ شیخ طوسی، الأمالی، ص ۶۶۱، م ۳۵، ح ۱۹؛ علامه مجلسی، بحارالانوار، ج ۴۷، ص ۲۹۷؛ همو، ج ۵۲، ص ۲۷۵، ح ۱۷۰.</ref>»<ref>[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان یمانی}}

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به قیام یمانی]]

یمانی پس از خروج چه اقدام‌هایی انجام می‌دهد؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:57Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[قیام یمانی]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''[[یمانی]] پس از [[خروج]] چه اقدام‌هایی انجام می‌دهد؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:151879.jpg|بندانگشتی|100px|راست|[[نصرت‌الله آیتی]]]]
[[حجت الاسلام و المسلمین]] [[نصرت‌الله آیتی]] در کتاب ''«[[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]»'' در این باره گفته است:

«سیر حرکت [[یمانی]] و فعالیت‌های او به صورت دقیق در [[روایات]] مربوط، منعکس نشده است. البته احتمال دارد که جزئیات این مسئله در کلمات [[معصومان|پیشوایان معصوم]] بیان شده باشد، اما به دست ما نرسیده است. اما اگر محدود بودن [[روایات]] این موضوع، از نپرداختن [[پیشوایان دینی]] به آن سرچشمه می‌گیرد، احتمالاً این [[پنهان‌کاری]]، عمدی و به منظور پیش‌گیری از [[برنامه‌ریزی]] قبلی [[دشمنان]] برای مقابله با جنبش [[یمانی]] بوده است. از این‌رو، [[معصومان|پیشوایان معصوم]] {{عم}} کوشیده‌اند تا علاوه بر بیان اصل حادثه [[قیام یمانی]] - که کارکردهایی چون دلالت بر نزدیک بودن [[ظهور]]، ایجاد [[آمادگی]] در [[مؤمنان]] برای هم‌راهی با [[یمانی]] و... دارد، از بیان جزئیات این رخداد مهم خودداری نمایند. در عین حال، در [[روایات]] محدودی که البته به جز چند مورد در منابع [[اهل سنت]] آمده و گاه [[سند]] آن به [[معصوم]] نیز نمی‌رسد، و به همین [[دلیل]] اعتمادپذیر نیستند، به چند بخش از این واقعه اشاره شده است، از جمله:
# '''درگیری با [[سفیانی]]:''' [[عبید بن زراره]] می‌گوید: در محضر [[امام صادق]] {{ع}} از [[سفیانی]] سخن به میان آمد، آن [[حضرت]] فرمودند: {{عربی|"أَنَّى يَخْرُجُ ذَلِكَ وَ لَمَّا يَخْرُجْ كَاسِرُ عَيْنَيْهِ بِصَنْعَاءَ"}}<ref>کجا و چگونه خروج می‌کند در صورتی که آن کس که چشم او را از کاسه در می‌آورد، هنوز از صنعا خروج نکرده است؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۸۶، باب۱۴، ح۶۰.</ref>. از آن [[حضرت]] در [[روایت]] دیگری چنین [[نقل]] شده است: {{عربی|" فَيَنْهَضَ الْيَمَانِيِّ لِدَفْعِ شَرُّهُ ، فينهزم السُّفْيَانِيُّ بَعْدَ محاربات عَدِيدَةٍ ، ومقاتلات شَدِيدَةً ، فَيَتَّبِعَهُ الْيَمَانِيِّ ، فَتَكْثُرُ الْحُرُوبِ وَ هَزِيمَةِ السُّفْيَانِيُّ ، فَيَجِدُهُ الْيَمَانِيَّ فِي آخِرِ الْأَمْرِ مَعَ ابْنِهِ فِي الْأُسَارَى فيقطّعهما إِرْباً إِرْباً"}}<ref>پس [[یمانی]] برای دفع شر [[سفیانی]] بپا خیزد و پس از جنگ‌های فراوان و درگیری‌های سخت [[سفیانی]] می‌گریزد. [[یمانی]] او را دنبال می‌کند و جنگ‌ها و گریختن [[سفیانی]] بسیار شود. پس [[یمانی]]، [[سفیانی]] و پسرش را نزد رود "لو" در میان اسیران می‌یابد و آنها را تکه تکه می‌کند؛ مختصر اثبات الرجعة، به نقل از مجله تراثنا، سال دوم، شماره چهارم، ص۴۵۵.</ref>. [[ابن حماد]] نیز از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] کرده است: {{عربی|" اذا ظَهَرَ السُّفْيَانِيُّ عَلِيِّ الابقع وَ الْمَنْصُورُ الْيَمَانِيِّ "}}<ref>چون [[سفیانی]] بر [[ابقع]] و منصور [[یمانی]] پیروز شد؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۳، ص۲۷۵.</ref>. وی در [[حدیث]] دیگری از آن [[حضرت]] چنین [[نقل]] می‌کند: {{عربی|" ثُمَّ يَسِيرُ اليهم مَنْصُورِ الْيَمَانِيِّ مِنْ صَنْعَاءَ بِجُنُودِهِ.... فيلتقى هُوَ والأخوص... فَيَكُونَ بَيْنَهُمَا قِتَالِ شَدِيدُ "}}<ref>سپس منصور [[یمانی]] هم‌راه با سپاهش از صنعا به سوی آنها روانه می‌شود... او با اخوص ([[سفیانی]]) ملاقات می‌کند... پس میانشان جنگ شدیدی رخ می‌دهد؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۳، ص۲۷۶.</ref>. در میان چهار [[روایت]] یاد شده، دو [[روایت]] نخست که به ترتیب از [[کتاب الغیبة]] [[نعمانی]] و مختصر [[اثبات الرجعة]] [[فضل بن شاذان]] است، در [[کارزار]] میان [[یمانی]] و [[سفیانی]]، [[یمانی]] را پیروز میدان معرفی کرده‌اند، اما دو [[حدیث]] دیگر که در کتاب [[الفتن]] [[ابن حماد]] [[نقل]] شده‌اند، [[سفیانی]] را به عنوان نیروی غالب یاد کرده‌اند. این تفاوت در [[قضاوت]] می‌تواند به این [[دلیل]] باشد که هر کدام از این [[روایات]] گزارش‌گر درگیری میان [[سفیانی]] و [[یمانی]] در منطقه‌ای خاص و یا زمانی خاص هستند. البته از دو [[روایت]] نخست استفاده می‌شود که [[یمانی]] مانعی جدی در برابر زیاده خواهی‌های [[سفیانی]] است. به هر تقدیر، به [[دلیل]] مناقشات سندی و محتوایی متعددی که در [[حدیث]] مختصر [[اثبات الرجعة]] وجود دارد و نیز [[ضعف]] [[سند]] سایر [[روایات]]، این [[روایات]] برای ما اعتمادپذیر نیستند، اما با توجه به تقابل شدیدی که میان این دو شخصیت وجود دارد، به اندازه‌ای که هر یک از آنها درصدد [[شکست]] دادن جریانی است که دیگری برای [[حمایت]] از آن شکل گرفته است، و از سوی دیگر، با توجه به نزدیکی مناطق تحت نفوذ آنها، وجود درگیری میان این دو طبیعی است و [[انکار]] نمی‌پذیرد؛ گرچه جزئیات آن اثبات‌پذیر نیست.
# '''[[فتح]] [[روم]]، [[هند]]، [[استانبول]]:''' از ارطاة [[روایت]] شده است: {{عربی|" عَلَى يَدَيْ ذَلِكَ الْخَلِيفَةُ الْيَمَانِيِّ وَفِيُّ وَلَايَتِهِ تُفَتَّحُ رُومِيَّةٍ "}}<ref>در زمان حکومت فرمان‌روایی [[یمانی]]، روم به دست او فتح می‌شود؛ الفتن، ص۲۳۸.</ref>. هم‌چنین [[روایت]] شده: {{عربی|" عَلَى يَدَيْ ذَلِكَ الْخَلِيفَةُ الْيَمَانِيِّ الَّذِي تُفَتَّحُ القسطنطنية وَ رُومِيَّةٍ عَلَى يَدَيْهِ يَخْرُجُ الدَّجَّالُ وَفِيُّ زَمَانِهِ يَنْزِلُ عِيسَى بْنِ مَرْيَمَ وَ عَلَى يَدَيْهِ تَكُونُ غَزْوَةِ الْهِنْدِ "}}<ref>[[دجال]] در زمان آن فرمان‌روای [[یمانی]] که استانبول و روم به دست او گشوده می‌شود، خروج می‌کند و جنگ هند را آغاز می‌کند و [[حضرت عیسی|عیسی]] {{ع}} در زمان او از آسمان فرود می‌آید؛ الفتن، ص۲۵۰.</ref>. از کعب نیز چنین [[نقل]] شده است: {{عربی|" عَلَى يَدِى ذَلِكَ الْيَمَانِيِّ تَكُونُ مَلحَمَةُ عَكا "}}<ref>حادثه بزرگ عکا به دست آن [[یمانی]] رخ خواهد داد؛ الفتن، ص۲۳۷.</ref>؛
* صرف‌نظر از اینکه [[روایات]] یاد شده از [[معصوم]] نیستند و نمی‌توان به آنها [[اعتماد]] کرد، به نظر می‌رسد این [[روایات]] بر فرض صحت، گزارش کنندة فعالیت‌های [[یمانی]] پس از [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} هستند، زیرا علاوه بر اینکه [[فتح]] مناطق یادشده در [[روایات]] دیگر به [[امام مهدی]] {{ع}} نسبت داده شده است<ref>معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۱، ص۲۹۵، ج۲، ص۱۵۸، ج۳، ص۱۲۴.</ref>، انجام این کار مهم به نیرو و امکانات فراوانی [[نیاز]] دارد و [[التزام]] به فراهم شدن چنین نیرو و امکاناتی که بتوان به [[کمک]] آن چند [[کشور]] را [[فتح]] کرد، برای یک شخصیت ارزشی و اصلاح‌گر در عصر [[فتنه]] و [[انحراف]] [[آخرالزمان]] بسیار بعید است. البته از مجموعه [[روایات]] مربوط به [[یمانی]] و به قرینه اهتمام و تأکید [[پیشوایان دینی]] بر طرح این موضوع می‌توان این نکته را دریافت که جنبش [[یمانی]] جنبشی ضعیف و محدود نیست، بلکه شعاع بسیاری از مناطق را در برخواهد گرفت و در ایجاد فضای مناسبی برای [[ظهور]] و فعالیت‌های آغازین [[امام مهدی]] {{ع}} نقش تعیین‌کننده‌ای خواهد داشت»<ref>[[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۰۳ - ۱۰۷.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان یمانی}}

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به قیام یمانی]]

یمانی بعد از خروج چه کارهایی می‌کند؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:54Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[قیام یمانی]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''[[یمانی]] بعد از [[خروج]] چه کارهایی می‌کند؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:13681078.jpg|100px|راست|بندانگشتی|[[مجتبی تونه‌ای]]]]
آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[خروج یمنی]] از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است<ref>منتخب الاثر، ص ۴۵۲.</ref>. درباره [[انقلاب]] و [[قیام]] [[یمنی]] [[روایات]] بسیاری وارد شده است.[[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "[[خروج]] این سه تن، [[خراسانی]]، [[سفیانی]] و [[یمنی]] در یک سال و یک ماه و یک روز اتفاق می‌افتد و درفش [[یمنی]] از همه هدایت‌کننده‌تر است، زیرا که [[دعوت]] به [[حق]] می‌کند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۰.</ref>.

[[روایات]] می‌گوید: [[یمنی]] در پی [[نبرد]] [[سفیانی]] با وی وارد [[عراق]] می‌شود. نیروهای [[یمنی]] و ایرانی جهت رویارویی با [[سفیانی]] وارد عمل می‌شوند و از [[روایات]] چنین ظاهر می‌شود که نقش نیروهای [[یمن]] در [[نبرد]] [[سفیانی]] نقش [[پشتیبانی]] از نیروهای ایرانی است، زیرا از لحن [[اخبار]] چنین فهمیده می‌شود که طرف درگیر با [[سفیانی]]، [[مردم]] مشرق‌زمین یعنی [[یاران]] [[خراسانی]] و [[شعیب]] هستند، و گویا یمنی‌ها پس از [[یاری]] رساندن به آنان به [[یمن]] بازمی‌گردند. اما در منطقه خلیج، علاوه بر [[حجاز]]، یمنی‌ها نقش اساسی خواهند داشت، گرچه [[روایات]]، آن را خاطرنشان نساخته‌اند ولی به‌طور طبیعی با توجه به روند [[حوادث ظهور]] و جغرافیای منطقه، بایستی [[فرمانروایی]] [[یمن]] و [[حجاز]] و کشورهای [[حوزه]] خلیج در دست نیروهای [[یمن]]، پیرو [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} قرار گیرد.

[[اخبار]] مؤید این است که [[انقلاب]] [[یمنی]] به [[نهضت]] [[ظهور]] [[امام]] {{ع}} نزدیک‌تر است تا [[انقلاب زمینه‌ساز]] [[ایرانیان]]، حتی اگر فرض کنیم [[یمنی]] قبل از [[سفیانی]] [[قیام]] می‌کند یا آن‌که [[یمنی]] دیگری [[زمینه‌ساز]] [[یمنی]] [[موعود]] می‌باشد. در پاره‌ای [[روایات]] سخن از درفش [[یمنی]] به میان آمده که از همه درفش‌ها هدایت‌کننده‌تر است زیرا که [[دعوت]] به [[حق]] می‌کند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۰.</ref>. احتمالات بسیاری درباره هدایت‌کننده‌تر بودن درفش [[یمنی]] داده‌اند، اما [[پسندیده]] این است که درفش [[یمنی]] اگر [[هدایت]] گری بیشتری دارد به این [[دلیل]] است که مستقیماً از رهنمودهای [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} برخوردار می‌گردد. همچنین [[یمنی]] به [[دیدار]] حضرتش نائل می‌شود و کسب [[شناخت]] و رهنمود می‌کند. مؤید این امر هم روایاتِ مربوط‍‌ به [[انقلاب]] یمنی‌هاست که [[رهبر]] [[انقلاب]] [[یمن]]، یعنی شخص [[یمنی]] را می‌ستاید و با این عبارات توصیف می‌نماید: "به سوی [[حق]] [[هدایت]] می‌کند" و "شما را به سوی صاحبتان می‌خواند" و اینکه "برای هیچ مسلمانی [[سرپیچی]] از آن جایز نیست و کسی که چنین کند اهل [[آتش]] خواهد بود"، اما [[انقلاب زمینه‌ساز]] [[ایرانیان]]، در [[روایات]] آن بیش از [[ستایش]] [[رهبران]] آن، [[ستایش]] از عموم گردیده است<ref>عصر ظهور، کورانی، ص ۱۶۱.</ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۲۹۶.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان قیام یمانی}}
== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به قیام یمانی]]

یاران کنونی امام مهدی چگونه به حضرت پیوسته‌اند؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:51Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

یاران خاص امام مهدی چه کسانی هستند؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:48Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[عصر ظهور امام مهدی]] / [[یاران امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[اصحاب خاص امام مهدی]]
| مدخل وابسته =

| پاسخ‌دهندگان = ۴ پاسخ

}}
'''[[یاران خاص]] [[امام مهدی]] {{ع}} چه کسانی هستند؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ جامع اجمالی ==
=== یاران امام ===
[[حکومت مهدوی]]، [[حکومت]] کامل [[عدل الهی]] بر روی [[زمین]] خواهد بود و [[امام مهدی]] {{ع}} در [[دوران پس از ظهور]] با [[همراهی]] [[یاران]] خویش، [[پرچم]] [[عدالت]] را در سراسر [[گیتی]] به اهتزاز درمی آورد. در بررسی [[روایات]] با دوگونه از [[یاران]] برای [[حضرت]] روبرو می‌‌شویم، [[یاران خاص]] و [[یاران عام]] که به بررسی آنها می‌‌پردازیم:

# دستۀ اول [[یاران خاص]] هستند که ستاد [[فرماندهی]] آن [[حضرت]] را تشکیل می دهند و تعدادشان طبق [[روایات]] ۳۱۳ نفر است و همان‌ها هستند که [[قرآن کریم]] در آیۀ ۸ [[سورۀ هود]] از آنان به عنوان "[[امت معدوده]]" یاد می‎کند<ref>ر.ک: [[حبیب‌الله طاهری|طاهری، حبیب‌الله]]، [[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]، ص ۲۳۵ ـ ۲۳۸.</ref>.
# دستۀ دوم [[یاران عام]] که پس از جمع شدن پرچمداران و ستاد [[فرماندهی]]، به [[یاری]] ایشان می‌‌آیند و طبق [[روایات]] ۱۰، ۱۲ یا ۱۵ هزار نفرند. این عده اگرچه پس از پیوستن [[سیصد و سیزده نفر]]، به [[امام]] {{ع}} ملحق شده‎‌اند، اما جلوتر از دیگران بوده و وجود آنها برای علنی کردن [[نهضت]] و [[خروج]] از [[مکه]] لازم است<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۳۶۸ ـ ۳۷۱.</ref>.

=== یاران خاص [[امام]] در [[روایات]] ===
روایاتی که دربارۀ [[یاران خاص]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} وجود دارد بسیار بوده و همگی حاکی از [[عظمت]] و [[بزرگواری]] و [[شخصیت]] والای آنان است. برخی از این [[روایات]] عبارت‌اند از:

# [[امام سجاد]] {{ع}} فرمودند: «زمانی که در ابتدای امر [[مردم]] جمع می‌شوند تا [[حضرت]] را به [[قتل]] برسانند، ۳۱۳ نفر قهرمانانه در نهایت [[فداکاری]] از آن [[حضرت]] [[دفاع]] می کنند و آنان را در راه رسیدن به [[هدف]] شومشان ناکام می‌گذارند»<ref>{{متن حدیث|فَیَقُومُونَ إِلَیْهِ لِیَقْتُلُوهُ فَیَقُومُ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ یُنِیفُ عَلَی الثَّلَاثِمِائَةِ فَیَمْنَعُونَهُ مِنْه‏}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۵۲، ص ۳۰۶.</ref><ref>ر.ک: [[حبیب‌الله طاهری|طاهری، حبیب‌الله]]، [[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]، ص ۲۳۵ ـ ۲۳۸.</ref>
# [[امام باقر]] {{ع}} فرمودند: «سیصد و چند نفر به شمار اهل [[بدر]] با [[قائم]] بین [[رکن و مقام]] [[بیعت]] می‌‏کنند، در بین آنان [[نجبا]] از [[اهل مصر]]، [[ابدال]] از [[اهل شام]] و [[اخیار]] از [[اهل عراق]] هستند»<ref>{{متن حدیث|یُبَایِعُ‏ الْقَائِمَ‏ بَیْنَ‏ الرُّکْنِ‏ وَ الْمَقَامِ‏ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ نَیِّفٌ‏ عِدَّةَ أَهْلِ‏ بَدْرٍ فِیهِمُ‏ النُّجَبَاءُ مِنْ‏ أَهْلِ‏ مِصْرَ وَ الْأَبْدَالُ‏ مِنْ‏ أَهْلِ‏ الشَّامِ‏ وَ الْأَخْیَارُ مِنْ‏ أَهْلِ‏ الْعِرَاقِ}}؛ طوسی، محمد بن حسن، الغیبة، ص ۴۷۶، ح ۵۰۲.</ref><ref>ر.ک: [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص۴۰؛ [[مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۸۰.</ref>
# همچنین فرمودند: «این ۳۱۳ نفر پس از [[جبرئیل]]، اول کسانی هستند که با [[امام زمان]] {{ع}}[[بیعت]] می‌‎کنند»<ref>{{متن حدیث|أَوَّلُ‏ مَنْ‏ یُبَایِعُهُ‏ جَبْرَئِیلَ‏ ثُمَّ الثَّلَاثُمِائَةِ وَ الثَّلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۵۲، ص۳۱۶.</ref>.
# و نیز فرمودند: «[[امام]] [[قائم]] دارای ۳۱۳ [[یاور]] است که این افراد از نژاد [[عجم]] هستند. بعضی از آنها در روز بر روی [[ابر]] سوار شده و راه می‌روند و به نام و [[پدر]] و اوصاف معروفند و بعضی از آنها در بستر خود خوابیده‌اند و بدون [[وعده]] قبلی در [[مکه]] به [[حضور امام]] شرفیاب می‌شوند»<ref>{{متن حدیث|أَبِی الْجَارُودِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ {{ع}}قَالَ: أَصْحَابُ الْقَائِمِ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا أَوْلَادُ الْعَجَمِ بَعْضُهُمْ یُحْمَلُ فِی السَّحَابِ نَهَاراً یُعْرَفُ بِاسْمِهِ وَ اسْمِ أَبِیهِ وَ نَسَبِهِ وَ حِلْیَتِهِ وَ بَعْضُهُمْ نَائِمٌ عَلَی فِرَاشِهِ فَیُرَی فِی مَکَّةَ عَلَی غَیْرِ مِیعَاد}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۷۰.</ref> و...<ref>ر.ک: [[حبیب‌الله طاهری|طاهری، حبیب‌الله]]، [[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]، ص ۲۳۵ ـ ۲۳۸.</ref>.

=== ویژگی‌های یاران خاص امام مهدی {{ع}} ===
برخی از ویژگی‌‎های خاص [[یاران خاص]] [[امام]] [[قائم]] {{ع}} عبارت‌اند از:

# [[امام عصر]] در [[انتظار]] آنان به سر می‎‌برد؛
# از اقصی نقاط عالم جمع می‎‎‌شوند؛
# نخستین بیعت‌‎کنندگان با [[امام]] زمان هستند؛
# مدافعان مخصوص و حافظان ویژه [[امام]] زمانند؛
# پرچم‎‌داران و [[حاکمان]] روی زمین‎‌اند؛
# به [[دلیل]] اینکه [[دست خدا]] [[بالا سر]] آنهاست، همیشه [[پیروز]] و ثابت قدم‎‌اند<ref>ر.ک: [[حبیب‌الله طاهری|طاهری، حبیب‌الله]]، [[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]، ص ۲۳۵ ـ ۲۳۸.</ref> و...<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۳۶۸ ـ ۳۷۱.</ref>.

== پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه ==
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱. آیت‌الله م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌؛
| تصویر = 11046759983.jpg
| پاسخ‌دهنده = محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌
| پاسخ = [[آیت‌الله]] '''[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:

«چند حدیث‌<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۸۳ (شمار یاوران ویژه قائم).</ref> که میان آنها [[حدیث صحیح]] السند<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۸۴، ح ۱۵۹۴ و، ص ۲۹۲، ح ۱۵۹۹.</ref> نیز موجود است، تعداد اصحاب‌ [[امام]] {{ع}} را ۳۱۳ تن به عدد [[اصحاب بدر]] دانسته‌اند<ref>یک حدیث از اهل سنت، این تعداد را ۳۱۴ دانسته است (ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۹۹، ح ۱۶۰۸).</ref> و حد اقل یک [[حدیث]]، آنان را به تعداد [[اصحاب]] [[فرمان‌بردار]] [[طالوت]] که اجازه عبور از نهر را یافتند، گفته است<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۹۱، ح ۱۵۹۷.</ref>. این معنا با توجه به [[جهانی بودن]]، ژرف بودن، همه جانبه بودن و گستردگی بی‌نظیر [[قیام]]، شگفت به نظر می‌آید. افزون بر این، چند حدیث‌<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۹۳، ح ۱۵۹۸ (شمار یاران عمومی امام).</ref> نیز تعداد [[اصحاب]] [[امام]] {{ع}} را حد اقل ده هزار تن دانسته‌اند که در این دسته نیز [[حدیث صحیح]] السند<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۹۳، ح ۱۵۹۸ (شمار یاران عمومی امام).</ref> وجود دارد. برخی [[احادیث]] [[اهل سنت]]، [[اصحاب]] را [[دوازده]] تا پانزده هزار تخمین زده و یک [[حدیث]] [[شیعی]]، تنها هفتاد هزار از [[یاران]] [[امام]] {{ع}} را از [[کوفه]] دانسته است. حل این تعارض ظاهری نیازمند دسته بندی گزارش‌های این موضوع است که در همین فصل ارائه شدند و به روشنی نشان می‌دهد که [[احادیث]] اشاره کننده به عدد ۳۱۳، ناظر به [[یاران خاص]] و به تعبیر [[حدیث]] ۱۵۹۶<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸ص ۲۸۹، ح ۱۵۹۶.</ref>، [[گنج‌های نهفته]] و [[پنهان]] و یا نقبایی‌<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۳۱، ح ۱۵۳۸.</ref> اند که به عنوان [[فرماندهان]] نظامی ارشد و یا [[کارگزارن]] بزرگ [[حکومت]]ی در اولین وهله [[قیام]]، [[ندای آسمانی]] [[امام]] {{ع}} را لبیک می‌گویند و از هر سو، حتی از [[دل]] [[خاک]] و به هنگام [[رجعت]]، به [[یاری]] ایشان می‌شتابند<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۴۱، ح ۱۵۵۰.</ref>. [[دلیل]] این نکته، آن است که این دسته، مجاهدانی مانند [[مالک اشتر]] و [[ابو دجانه انصاری]]اند و [[فرماندهی]] صدها و گاه هزاران نفر را به عهده دارند و یا وزیرانی مانند [[مؤمن]] [[خاندان]] [[فرعون]] و یوشع [[وصی]] [[حضرت موسی]] {{ع}} هستند<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۳۳، ح ۱۵۴۲ و ۱۵۴۳ (یاورانش از میان [[رجعت]] کنندگان) (تفسیر العیاشی، ج ۲، ص ۳۲، ح ۹۰، دلائل الامامة، ص ۴۶۳، ح ۴۴۴).</ref><ref>گفتنی است علامه مجلسی نیز همین بیان را ارائه نموده است (بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۳۲۳).</ref>. در این صورت، صفات والا و گاه خارق العاده‌ای که [[یاوران]] [[امام مهدی]] {{ع}} به آنها توصیف شده‌اند، ناظر به همین عده اندک و [[یاران]] ویژه و خاص [[امام مهدی]] {{ع}} هستند. بر پایه [[احادیث]]، این [[یاران]]، بیشتر، [[جوان]] و به ندرت، کهن‌سال اند و در قوت [[بدن]]، به سان [[چهل]] مرد و در قوت [[روح]]، دل‌هایشان مانند پاره‌های پولاد و جگرشان جگر شیر است. ایشان اگر بر کوه آهن بگذرند، آن را از جا در می‌آورند و اگر بر [[دشمن]] بگذرند، او را زیر پای خود، له می‌کنند. ایشان تیزتر از نیزه و تندتر و سبک‌بارتر از ابرند. در عرصه [[نبرد]]، [[دلاور]] و [[شجاع]] و سهمناک و در آستان دادار هستی، شب‌زنده‌دارند و به سان [[راهبان]] تارک [[دنیا]]، سر در گریبان فرو برده و دست [[تضرع]] و [[حاجت]] به درگاه [[خدا]] بلند نموده‌اند. نشان [[سجود]] بر پیشانی‌شان، عابد بودنشان، و تصمیم‌ها و سیاست‌های زیرکانه شان، فراست برگرفته‌شان را از [[نور الهی]] نمایان می‌سازد، چندان که وجودشان چراغ فروزان دیگر مشتاقانی می‌شود که برای پیمودن مسیر [[ولایت]]، به [[نهضت]] می‌پیوندند. ایشان درندگان [[زمین]] و [[آسمان]] را نیز به [[اطاعت]] در می‌آورند؛ اما خود در برابر [[امام]] {{ع}} از برده در برابر مالکش فرمان‌بردارترند. در یک [[کلام]]، ایشان همان [[اولیای الهی]] بی [[خوف]] و حزن و گنج‌های [[نهان]] [[خدا]] در [[زمین]] اویند که با ولی اعظم [[خدا]]، [[پیمان]] [[جان]] می‌بندند و بر [[چهل]] خصلت- که بیشتر، اخلاقی‌اند- می‌کند. بر پایه این تحلیل، احادیثی که از وجود ده هزار یاور<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۳۱، ح ۱۵۴۰ و، ص ۲۹۳، ح ۱۵۹۸ و، ح ۱۵۹۹ و ۱۶۰۰.</ref> و یا [[دوازده]] و پانزده هزار نفر<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۹۵، ح ۱۶۰۱ و، ح ۱۶۰۲.</ref> سخن می‌گویند و یا در عبارت صریحی‌<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸ص ۲۹۳، ح ۱۵۹۸.</ref> که [[خروج]] [[امام]] {{ع}} را تنها در صورت [[توانایی]] و گردآمدن دست کم، ده هزار نفر به گرد ایشان دانسته‌اند، ناظر به توده و عموم [[سپاهیان]] [[امام]] {{ع}}. این عده اگرچه پس از پیوستن طبقه نخست و [[سیصد و سیزده]] پیش‌قدم در این باره، به [[امام]] {{ع}} ملحق شده‌اند، اما جلوتر از دیگران هستند و وجود آنها برای علنی کردن [[نهضت]] و [[خروج]] از [[مکه]] لازم است و از این رو، ایشان را نیز از [[یاوران]] [[امام]] می‌شماریم. [[حدیث]] [[الإرشاد]] نیز به این نکته تصریح دارد: {{عربی|"وَ قَدْ وَافَاهُ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ بِضْعَةَ عَشَرَ رَجُلًا فَيُبَايِعُوهُ وَ يُقِيمُ بِمَكَّةَ حَتَّى يَتِمَّ أَصْحَابُهُ عَشْرَةَ آلَافِ نَفْسٍ ثُمَّ يَسِيرُ مِنْهَا إِلَى الْمَدِينَةِ"}}<ref>و سیصد و سیزده و اندی مرد به او می‌رسند و با او بیعت می‌کنند و در مکه می‌ماند تا آن که یارانش به ده هزار تن برسند و سپس از آن جا به سوی مدینه حرکت می‌کند؛ ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۹۲، ح ۱۶۰۰.</ref>. مطابق با برخی [[احادیث]]<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۹۵، ح ۱۶۰۱.</ref>، این عده، حد اقل نیروی لازم برای حرکت گسترده و [[قیام]] جهانی [[قائم]] {{ع}} است و این، بدان معناست که [[امام مهدی]] {{ع}} مانند هر پیشوای پیشرو، در هر جا و هر لحظه بر [[پیروان]] خود می‌افزاید و مشتاقان بیشتری را به زیر [[پرچم]] [[توحید]] فرا می‌خواند. در این حرکت توفنده و برق‌آسا، [[امام]] {{ع}} بر سر راهش در [[کوفه]]، هفتاد هزار یاور [[راستین]] ([[صدیق]])<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۹۹، ح ۱۶۰۶.</ref> را با خود همراه می‌کند. [[امام]] {{ع}} از میان [[یاران]] اولیه و اصلی و نیز [[مؤمنان]] [[ناب]] که [[رجعت]] نموده و با او همراه شده‌اند، [[فرمانده]] و [[حاکم]] بر می‌گزیند و بر خیل [[یاران]] خود می‌گمارد ([[حکام]] و [[انصار]])<ref>ر.ک: [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۲۳۲، ح ۱۵۴۲.</ref>»<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۸، ص ۳۶۸ - ۳۷۱.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۲. حجت الاسلام و المسلمین طاهری؛
| تصویر = 11562.jpg
| پاسخ‌دهنده = حبیب‌الله طاهری
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر [[حبیب‌الله طاهری]] در کتاب ''«[[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]»'' در این‌باره گفته‌است:
*«بعضی از [[یاران حضرت مهدی]] افراد مخصوصی هستند که در اولین فرصت خود را به [[حضرت]] می‌رسانند و اولین بیعت‌‌کنندگان با آن [[حضرت]] هستند. در [[روایات]] تعداد آنان ۳۱۳ نفر به عدد [[اصحاب]] [[پیامبر]] در [[جنگ بدر]] مشخص شده است.[[امام صادق]] {{ع}} به یکی از شاگردان مخصوص خود به نام [[مفصل بن عمر]] فرمود: "وقتی که [[امام]] [[قائم]] از سوی [[خدا]] اجازه [[خروج]] و [[ظهور]] بگیرد، [[خدا]] را به اسم اکبر در لغت عبرانی بخواند و ۳۱۳ نفر از اصحابش که از افراد نخستین در مورد قبول [[ولایت]] [[امام]] هستند، مانند پاره‌های ابر پاییزی به سوی او می‌شتابند، جمعی شبانگاه از بستر خود ناپدید شوند و صبحگاه در [[مکه]] باشند و جمعی درر وز دیده شوند و صبحگاه در [[مکه]] باشند و جمعی در روز دیده می‌شوند که بر روی ابر حرکت می‌کنند...". و در [[حق]] آنان [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|أَيْنَ مَا تَكُونُواْ يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعًا}} نازل شده است<ref> بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۶۸.</ref>. یکی از [[اصحاب]] [[امام باقر]] {{ع}} می‌گوید: در [[مسجد الحرام]] در حضور [[امام باقر]] {{ع}} بودم، آن [[حضرت]] دستم را گرفت و فرمود: "به زودی [[خداوند متعال]] ۳۱۳ نفر را در همین [[مسجد]] حاضر کند. همراه آنان شمشیرهایی است که بر هر شمشیری نام شخص و نام پدر و اوصاف و نسبتش نوشته شده" و سپس به [[دستور]] [[امام]]، شخصی اعلام می‌کند: این [[مهدی]] {{ع}} همچون [[داود]] و [[سلیمان]] [[قضاوت]] و [[حکم]] می‌کند و گواهی نمی‌خواهد"<ref> اثبات الهدی، ج ۷، ص ۹۰.</ref>. [[امام باقر]] {{ع}} در حدیثی فرمود: [[امام]] [[قائم]] دارای ۳۱۳ یاور است که این افراد از نژاد [[عجم]] هستند. بعضی از آنها در روز بر روی ابر سوار شده و راه می‌روند و به نام و پدر و اوصاف معروفند و بعضی از آنها در بستر خود خوابیده‌اند و بدون وعده قبلی در [[مکه]] به حضور [[امام]] شرفیاب می‌شوند<ref> بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۷۰.</ref>. [[امام باقر]] {{ع}} در ذیل [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|أَيْنَ مَا تَكُونُواْ يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعًا}} فرمود: {{عربی|"يَعْنِي‏ أَصْحَابَ‏ الْقَائِمِ‏ الثَّلَاثَمِائَةٍ وَ الْبِضْعَةَ عَشَرَ رَجُلًا وَ هُمْ وَ اللَّهِ الْأُمَّةُ الْمَعْدُودَةُ يَجْتَمِعُونَ وَ اللَّهِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ قَزَعاً كَقَزَعِ الْخَرِيفِ"}}؛ منظور [[یاران]] قائم‌اند {{ع}} که ۳۱۳ نفرند. به [[خدا]] [[سوگند]] منظور از [[امت معدوده]] (که در [[آیه]] ۸ سوره هود آمده) آنها هستند. به [[خدا]] [[سوگند]] در یک ساعت همگی همچون پاره‌های ابر پاییزی که بر اثر باد جمع و متراکم می‌گردند، جمع می‌شوند<ref> تفسیر نورالثقلین، ج۱، ص ۱۳۹؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۴۲.</ref>. [[امام سجاد]] {{ع}} می‌فرماید: "وقتی در ابتدای امر [[مردم]] جمع می‌شوند تا [[حضرت]] را به قتل برسانند، این ۳۱۳ نفر قهرمانانه در نهایت [[فداکاری]] از آن [[حضرت]] [[دفاع]] کنند و آنان را درراه رسیدن به [[هدف]] شومشان ناکام می‌گذارند"<ref> بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۶.</ref>. این نشان می‌دهد که آنان در حدی از [[ایثار]] و [[فداکاری]] و [[شجاعت]] و سلحشوری هستند که در برابر آن همه [[دشمن]] مردانه می‌ایستند و [[امام]] را از گزند آنان مصون نگه می‌‌دارند. این ۳۱۳ نفر در [[صلابت]] و [[شجاعت]] و [[دفاع]] از [[دین]] به [[اصحاب]] [[پیامبر]] در [[جنگ بدر]] [[تشبیه]] شده و [[حاکمان]] عصر [[حضرت مهدی]] قلمداد شده‌اند. شاید بتوان حدس زد که در هنگام برقراری [[حکومت]] واحد جهانی [[حضرت مهدی]] {{ع}} تمامی [[جهان]] به ۳۱۳ ایالت و استان تقسیم می‌شود که در هر یک از آن ایالت‌ها یگی از این مردان بزرگ [[رهبری]] را به عهده می‌گیرند و همگان جزء [[کارگزاران]] و [[حاکمان]] [[حضرت مهدی]] هستند، چنانکه [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: {{عربی|"كَأَنِّي‏ أَنْظُرُ إِلَى‏ الْقَائِمِ‏ عَلَى مِنْبَرِ الْكُوفَةِ وَ حَوْلَهُ أَصْحَابُهُ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا عِدَّةَ أَهْلِ بَدْرٍ وَ هُمْ أَصْحَابُ الْأَلْوِيَةِ وَ هُمْ حُكَّامُ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ عَلَى خَلْقِهِ..."}}<ref> بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۲۶.</ref>؛ گویا [[امام]] [[قائم]] {{ع}} را بر بالای [[منبر]] [[کوفه]] می‌‌نگرم که یارانش ۳۱۳ نفر مرد به تعداد جنگ‌جویان [[مسلمان]] در [[جنگ بدر]]، اطرافش را گرفته‌اند، این [[یاران]] پرچم‌داران و [[حاکمان]] [[خدا]] بر [[مردم]] در زمینند. طبق حدیثی از [[امام باقر]] {{ع}} هنگام [[ظهور]] [[حضرت مهدی]]، وقتی [[حضرت]] می‌خواهد به طرف خانه [[کعبه]] بیاید و به [[دیوار کعبه]] تکیه کرده و صدای دلربایش را به گوش جهانیان برساند، در مکانی به نام "[[ذی طوی]]" در [[حدود]] یک فرسخی [[مکه]] در راه تنعیم، در [[انتظار]] ۳۱۳ نفر از [[یاران]] خاصش توقف می‌کند تا اینکه آنها می‌آیند و به [[حضرت]] می‌پیوندند و از آنجا با هم به کنار [[کعبه]] می‌آیند<ref> بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۶.</ref>. در حدیثی دیگر از [[امام باقر]] {{ع}} می‌خوانیم که این ۳۱۳ نفر از اطراف [[جهان]] و اقصی نقاط عالم به دور [[حضرت]] جمع‌ می‌شوند، چنانکه فرمود: {{عربی|"يَجْمَعُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُ مِنْ أَقَاصِي الْبِلَادِ عَلَى‏ عِدَّةِ أَهْلِ‏ بَدْرٍ ثَلَاثِمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا"}}<ref> بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۱۰.</ref>.

بر اساس [[روایات]] وارده این ۳۱۳ نفر پس از [[جبرئیل]]، اول کسانی هستند که با [[امام زمان]] {{ع}} [[بیعت]] می‌کنند، چنانکه [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: {{عربی|"أَوَّلُ‏ مَنْ‏ يُبَايِعُهُ‏ جَبْرَئِيلَ‏ ثُمَّ الثَّلَاثُمِائَةِ وَ الثَّلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا"}}<ref> بحارالانوار، ج ۵۲، ص۳۱۶.</ref>. اینها و ده‌ها [[روایت]] دیگر که درباره این ۳۱۳ نفر وارد شده که به اصطلاح در حد [[تواتر]] معنوی است و همگی حاکی از [[عظمت]] و [[بزرگواری]] و شخصیت والای آنان است.

در مجموع ویژگی‌های خاصی که در این [[روایات]] برای آنان ذکر شده عبارت است از:
# [[امام عصر]] در [[انتظار]] آنان به سر می‌برد.
# آنان از اقصی نقاط عالم جمع می‌شوند.
# آنان نخستین بیعت‌کنندگان با [[امام زمان]]ند.
# آنان مدافعان مخصوص و حافظان ویژه [[امام زمان]]ند.
# آنان پرچم‌داران و [[حاکمان]] روی زمین‌اند.
# آنان همچون پاره‌های ابرهای متراکم هستند.
# آنان همان [[امت]] معدوده‌ای هستند که برای [[دشمنان]] [[عذاب]] و نقمت‌اند.
# آنان کسانی هستند که در یک ساعت از اطراف عالم به محضر [[امام زمان]] می‌رسند.
# آنان سوار بر ابرها خود را به [[امام زمان]] می‌رسانند.
# آنان ارکان و پایه‌های خلل‌ناپذیر و پشتیبان محکم [[حکومت]] [[مهدی]] {{ع}} هستند.
# آنان با نام و [[نسب]] و نام پدر در نزد اولیای [[دین]] معروفند.
# آنان به [[دلیل]] اینکه دست [[خدا]] [[بالا سر]] آنهاست، همیشه پیروز و ثابت قدم‌اند.
:::::به هر حال، از [[روایات]] استفاده می‌شود که اینان [[یاران]] جانباز و [[مخلص]] و [[آگاه]] و [[متعهد]] و [[محبوب]] خود [[حضرت]] [[ولی عصر]] {{ع}} هستند»<ref>[[حبیب‌الله طاهری|طاهری، حبیب‌الله]]، [[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]، ص ۲۳۵ - ۲۳۸.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۳. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛
| تصویر = 136863.JPG
| پاسخ‌دهنده = خدامراد سلیمیان
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[اخیار]] در [[فرهنگ]] [[مهدوی]] گروهی از [[یاران]] خاصّ [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} و از جمله ۳۱۳ تن هستند که از [[عراق]] به آن [[حضرت]] می‏‌پیوندند و بین [[رکن و مقام]] با ایشان [[بیعت]] می‌‏کنند. [[امام باقر]] {{ع}} در این ‏باره فرمود: "سیصد و چند نفر به شمار اهل [[بدر]] با [[قائم]] بین [[رکن و مقام]] [[بیعت]] می‌‏کنند. در بین آنان [[نجبا]] از اهل [[مصر]]، [[ابدال]] از [[اهل شام]] و [[اخیار]] از اهل [[عراق]] می‌‏باشند" <ref>{{عربی|" يُبَايِعُ‏ الْقَائِمَ‏ بَيْنَ‏ الرُّكْنِ‏ وَ الْمَقَامِ‏ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ نَيِّفٌ‏ عِدَّةَ أَهْلِ‏ بَدْرٍ فِيهِمُ‏ النُّجَبَاءُ مِنْ‏ أَهْلِ‏ مِصْرَ وَ الْأَبْدَالُ‏ مِنْ‏ أَهْلِ‏ الشَّامِ‏ وَ الْأَخْيَارُ مِنْ‏ أَهْلِ‏ الْعِرَاقِ‏ ‏‏"}}؛ شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۴۷۶، ح ۵۰۲</ref>»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص۴۰.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۴. مجتبی تونه‌ای؛
| تصویر = 13681078.jpg
| پاسخ‌دهنده = مجتبی تونه‌ای
| پاسخ = آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[اخیار]] به معنای [[نیکان]]، از جمله [[یاران خاص]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} و از جمله ۳۱۳ نفری هستند که از [[عراق]] به ایشان می‌پیوندند. [[امام باقر]] {{ع}} می‌فرماید: ۳۱۳ نفر به تعداد اهل [[بدر]] با [[امام مهدی|حضرت قائم]]، بین [[رکن و مقام]] [[بیعت]] می‌کنند. در میان آنان [[نجبا]] از اهل [[مصر]]، [[ابدال]] از [[اهل شام]] و [[اخیار]] از اهل [[عراق]] هستند<ref>غیبة طوسى، ص ۴۷۶. </ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۸۰.</ref>.
}}

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان یاران امام مهدی}}

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اث): پرسش‌هایی با ۴ پاسخ]]
[[رده:(اث): پرسش‌های مهدویت با ۴ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]

یاران امام مهدی چگونه آزموده می‌شوند؟‌ (پرسش)

2022-11-24T01:54:45Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[عصر ظهور امام مهدی]] / [[یاران امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[آزمون یاران امام مهدی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهندگان = ۳ پاسخ

}}
'''[[یاران امام مهدی]] {{ع}} چگونه آزموده می‌شوند؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ جامع اجمالی ==
=== [[ضرورت]] آزمودن [[یاران]] ===
همۀ [[انبیا]] و [[مصلحان الهی]]، هسته‌های اصلی [[نهضت]] خویش را با [[آزمایش]] [[انتخاب]] کرده‌اند، چراکه [[نهضت]] همراه با سختی‌هایی است که بدون داشتن [[یاران]] [[فداکار]] و [[وفادار]] نمی‌توان حرکتی کرد. [[یاران امام زمان]] {{ع}} نیز از این قاعده مستثنی نیستند. [[منتظران]] به [[میزان]] [[درجات ایمان]] و گذر از آزمون‌ها، از یکدیگر متمایز می‌شوند. حتی بعد از جمع شدن نیروها، آزمون‌ها سخت‌تر می‌شود، [[امام]] با آزمون‌های جسمی و [[روانی]]، [[باورها]] را به [[آزمایش]] می‌گذارد و باورهای [[خرافی]] و عوامانه را زیر سؤال می‌‌برد و [[معارف]] فراموش شده را آشکار می‌سازد. در این آزمایش‌های سخت، صاحبان [[بصیرت]] و [[معرفت]]، [[متزلزل]] نشده و [[استوار]] می‌مانند، ولی آنان که در باورهای خود ناخالصی دارند از پیرامون [[حضرت]] پراکنده می‌شوند<ref>ر.ک: [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۴۲.</ref>.

=== آزمودن [[یاران]] ===
آزمون‌های [[انقلاب جهانی حضرت مهدی]] {{ع}} بر دو قسم است، برخی از آنها پیش از استقرار [[دولت جهانی]] است و برخی دیگر پس از آن.

==== آزمون‌های پیش از استقرار [[دولت]] [[امام عصر]] {{ع}} ====
آزمون‌های مختلفی قبل از تشکیل [[حکومت امام عصر]] {{ع}} وجود دارد مانند:

# [[ظهور]] [[مهدی موعود]] {{ع}} با سیمایی [[جوان]]، در حالی که [[مردم]] [[گمان]] می‌‌کنند [[حضرت]] پیرمردی سالخورده است. این رویداد، خود آزمونی خواهد بود برای کسانی که به آسانی [[شک]] به [[دل]] خود راه می‌‌دهند<ref>ر.ک: [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص۴۴۳-۴۴۸.</ref>.
# [[کشتار]] وسیعی که [[امام]] {{ع}} در آغاز [[ظهور]] انجام می‌دهد. [[امام]] {{ع}} پس از آنکه [[دلایل]] کافی و کاملی بر [[راستگویی]] و عدالتش آورد و [[افکار]] عمومی جهانیان [[یقین]] کرد او [[مهدی موعود]] است دیگر پاسخی به شبهه‌های [[معاندان]] نخواهد داد جز آنکه دامنه [[کشتار]] را به همۀ [[دروغگویان]] و شایعه‌پراکنان گسترش دهد. این [[آزمون]] موجب [[شکست]] مضاعف کسانی خواهد شد که در امتحانات [[پیش از ظهور]] نیز طعم [[شکست]] را چشیده‌اند<ref>ر.ک: [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص۴۴۳-۴۴۸.</ref>.

گذراندن این دو [[آزمون]] برای [[یاران امام مهدی]] {{ع}} آسان بوده و موفقیت در آن قطعی است؛ بر خلاف امتحانات پس از [[تشکیل حکومت]]<ref>ر.ک: [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص۴۴۳-۴۴۸.</ref>.

==== آزمون‌های پس از استقرار [[دولت]] [[امام عصر]] {{ع}} ====
اما پس از [[تشکیل حکومت]] [[حضرت]]، آزمایش‌های گوناگونی وجود دارد که به مراتب مشکل‌تر از آزمون‌های قبلی است و قبولی در آنها [[بصیرت]] و [[استواری]] خاص خودش را می‌‌طلبد، مانند:

# استفاده از شیوه‌های [[داوری]] [[پیامبران]] گذشته توسط [[امام]] {{ع}}: این کار موجب [[حیرت]] و تردید برخی از [[یاران]] [[حضرت]] می‌شود و [[امام]] همه کسانی را که در کار او تشکیک نمایند به [[قتل]] می‌رساند<ref>ر.ک: [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص۴۴۳-۴۴۸.</ref>. ممکن است گفته شود با آن ذهنیتی که از [[یاران امام]] داریم این‌گونه مخالفت‌ها و نافرمانی‌ها از آنان بعید به نظر می‌رسد. منتها باید توجه داشت، [[یاران امام]] دو دسته هستند؛ دسته اول همان ۳۱۳ نفر هستند که در برابر فرمان‌های [[امام]] تسلیم‌اند و دسته دوم کسانی هستند که [[هنگام ظهور]] به [[امام]] می‌پیوندند و ممکن است اینگونه مخالفت‌ها از آنان باشد، البته ممکن است دسته اول هم چنین مخالفت‌هایی داشته باشند؛ چراکه آنها نه معصوم‌اند و نه از برنامه‌های [[امام]] اطلاع دقیقی دارند<ref>ر.ک: [[محمد جواد مروجی طبسی|مروجی طبسی، محمد جواد]]، [[همراه با مهدی از مکه تا قدس (کتاب)|همراه با مهدی از مکه تا قدس]]، ص ۴۲.</ref>. این نوع [[آزمایش]] فوائدی دارد که برخی از آنها عبارت‌اند از:
## [[پیوستگی]] و [[ارتباط]] تنگاتنگ [[دعوت]] [[مهدوی]] با سلسله [[انبیا]] {{ع}}.
## [[اثبات]] وسعت [[آگاهی امام]] {{ع}} از شیوه‌های [[قضایی]] [[پیامبران پیشین]].
## [[تربیت]] [[انسان‌ها]] بر پایه قبول [[اندیشه‌ها]]، [[قوانین]] و [[عدالت]] کلی [[امام مهدی]] {{ع}}. لذا باید به صورت تعبدی پذیرای آن شوند وگرنه [[تربیت]] مورد نظر تحقق نخواهد یافت<ref>ر.ک: [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص۴۴۳-۴۴۸.</ref>.
# سختگیری [[حضرت]] نسبت به یارانی که به عنوان [[حاکمان]] مناطق به سراسر [[جهان]] اعزام می‌کند. آنها پس از گسیل شدن به محل [[مأموریت]] خود، از سوی پیشوای [[موعود]] به شدت تحت نظر و [[مراقبت]] قرار می‌گیرند، تا در [[اجرای عدالت]]، جدی و سخت‌گیر باشند. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمود: «نشانه [[مهدی]] آن است که بر کارگزارانش سختگیر و در [[مال]] و [[ثروت]] [[بخشنده]] و نسبت به درماندگان [[دلسوز]] و [[مهربان]] است»<ref>{{متن حدیث|عَلاَمَةُ اَلْمَهْدِیِّ أَنْ یَکُونَ شَدِیداً عَلَی اَلْعُمَّالِ، جَوَاداً بِالْمَالِ، رَحِیماً بِالْمَسَاکِینِ}}؛ السیوطی، جلال الدین، الحاوی للفتاوی؛ ج ۲، ص ۱۵۰.</ref><ref>ر.ک: [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص۴۴۳-۴۴۸.</ref>

== پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه ==
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱. آیت‌الله صدر؛
| تصویر = 1368171.jpg
| پاسخ‌دهنده = سید محمد صدر
| پاسخ = [[آیت‌ الله]] [[شهید]] '''[[سید محمد صدر]]''' در کتاب ''«[[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

۱.«'''[[ظهور]] [[مهدی موعود]] {{ع}} با سیمایی [[جوان]]'''؛ در حالی که [[مردم]] می‌پندارند آن [[حضرت]] پیر مردی سالخورده است.
پیش از این درباره این موضوع بحث کرده و گفته‌ایم که این پندار کسانی است که با [[اندیشه]] دینی به طور عمیق آشنا نیستند؛ زیرا هم از دیدگاه [[امامیه]] و هم از دیدگاه [[اهل سنت]]، این پندار بی‌معنی می‌باشد.

۲.'''[[کشتار]] وسیعی که [[امام]] {{ع}} در آغاز [[ظهور]] انجام می‌دهد.''' این [[اقدام]] عکس‌العمل شدید [[منحرفان]] را بر خواهد انگیخت و با بهتان و [[دروغ]] و شایعه به رویارویی با آن [[حضرت]] خواهند برخاست. آشکارترین مثال، تشکیک در [[مهدویت]] اوست. می‌گویند: "او از [[خاندان پیامبر]] {{صل}} نیست، چه اگر چنین بود، [به ما] رحم می‌کرد". [[استدلال]] آنها این است که [[مهدی منتظر]] به [[اجماع]] [[مسلمانان]] از [[خاندان پیامبر]] {{صل}} می‌باشد این فرد از [[خاندان پیامبر]] {{صل}} نیست پس او [[مهدی منتظر]] نیست. [[امام]] {{ع}} پس از آن که [[دلایل]] کافی و کاملی بر [[راستگویی]] و عدالتش آورد و افکار عمومی جهانیان [[یقین]] کرد که او [[مهدی موعود]] است دیگر پاسخی به شبهه‌های [[معاندان]] نخواهد داد جز آن که دامنه [[کشتار]] را به همه آن [[دروغگویان]] و شایعه‌پراکنان گسترش دهد. در نتیجه، این [[آزمون]] موجب [[شکست]] مضاعف کسانی خواهد شد که در امتحانات [[پیش از ظهور]] نیز طعم [[شکست]] را چشیده‌اند. اما ایمان‌آورندگان به [[مهدی]] {{ع}}، اصولا در این [[آزمون]] مورد [[امتحان]] قرار نخواهند گرفت. این دو [[آزمون]] که برشمردیم، پیش از استقرار [[دولت جهانی]] انجام خواهد شد و بنابراین در فهرست روش‌های کلی تربیتی که [[دولت جهانی]] برای تحول [[جامعه]] و [[هدایت]] آن به سوی قله‌های کمال برمی‌گزیند، قرار ندارد. گذراندن این دو [[آزمون]] برای [[یاران امام مهدی]] {{ع}} آسان بوده و موفقیت آنها در آن قطعی است؛ بر خلاف امتحانات آینده که به [[دلیل]] پیچیدگی معلوم نیست که در آن موفق شوند.

۳. '''برگرفتن شیوه‌های [[داوری]] [[پیامبران]] گذشته توسط [[امام]] {{ع}}.''' این کار موجب [[حیرت]] و [[تردید]] برخی از [[یاران]] [[حضرت]] می‌شود؛ در نتیجه بر اساس [[روایات]]، [[امام]] {{ع}} همه کسانی را که در کار او تشکیک نمایند به قتل می‌رساند. خوب است در این باره ضمن چند نکته به بحث و بررسی بپردازیم:
* '''نکته اول:''' تشکیک در این موضوع و مناقشه در آن، نتیجه [[غفلت]] یا تغافل از دو مطلب می‌باشد:

الف). همان طور که ثابت شده است، [[حضرت ولی عصر]] {{ع}} مانند [[پیامبر اکرم]] {{صل}} از خود مؤمنان‌ به جان‌ها و اموالشان سزاوارتر و نزدیکتر است. بنابراین می‌تواند هر کاری را که [[مصلحت]] بداند انجام دهد.

ب). همه این امور از دیدگاه اسلامی و فقهی، دارای [[دلایل]] صحیحی می‌باشد. در نتیجه اگر شخص به این دو مطلب توجه نداشته باشد و به خصوص خود را در برابر [[دلیل]] قاطعی که [[امام]] {{ع}} برای [[راستگویی]] و [[عدالت]] خویش می‌آورد به [[فراموشی]] و [[غفلت]] بزند، نباید شگفت زده شویم؛ زیرا او به جای [[استدلال]] منطقی، تنها اظهار شگفتی و تعجب می‌نماید. حتی ممکن است او با زبانی فقیهانه زبان به اعتراض بگشاید و بگوید: او باید اصول متداول قضایی را به کار بندد. اما [[امام]] {{ع}} چنین نخواهد کرد.
* '''نکته دوم:''' موضع فرد متدین و پایبند به [[اصول اسلامی]] در برابر آزمون‌های [[عصر غیبت]] بسیار روشن است؛ زیرا او نیک می‌داند که اوضاع [[سیاسی]]، [[اجتماعی]] و [[اقتصادی]] [[جهان]] بر پایه [[ستم]] و کژ روی بنا شده و موضعگیری اعتراض‌آمیز در برابر آن از لحاظ [[اعتقادات]] دینی کاملا طبیعی است، در نتیجه لزوما این فرد دیندار در برابر امواج فتنه‌ها صبوری و [[استقامت]] خواهد ورزید و در [[امتحان]] الهی موفق خواهد شد. اما وقتی [[دولت حق]] بر سر کار آید و چنین فرد [[دین‌داری]] با ذهنیتی ساده، کارها و گفتار [[امام]] {{ع}} را مشاهده نماید، سردرگم می‌شود؛ زیرا به [[دلیل]] ذهنیت‌های خاصی که [[پیش از ظهور]] در نتیجه آموزه‌های مشهور اسلامی برایش پدید آمده است، [[انتظار]] [[رفتار]] و [[داوری]] معین و تعریف‌شده‌ای را از [[امام]] {{ع}} دارد به ویژه آن که وی از این [[حدیث]] خبر ندارد که: "به طور قطع، [[مهدی]] {{ع}} کتابی جدید، قضاوتی جدید و امری جدید خواهد آورد". به طور مثال او چنین می‌اندیشد که [[قاضی]] در [[اسلام]] ناچار است طبق اصل "[[گواه]] و [[سوگند]]" [[داوری]] نماید. ولی وقتی می‌بیند [[امام]] و پیشوای او به این اصل قضایی عمل نمی‌کند و به زعم او آموزه‌های بدیهی [[اسلام]] را ترک می‌نماید، دچار آسیب سخت [[اعتقادی]] خواهد شد و از آن رو که وی تلقی صحیحی از این موضوع ندارد، برای حفظ اعتقاداتش زبان به اعتراض و مناقشه خواهد گشود بلکه حتی در [[راستگویی]] [[امام]] {{ع}} تشکیک می‌کند زیرا به گمان او اگر وی همان [[مهدی منتظر]] باشد پس باید دست کم [[احکام]] ضروری و بدیهی [[شرع]] را پاس داشته و بدان عمل نماید.

مهم‌ترین فوایدی که به نظر می‌رسد از این [[آزمایش]] به‌دست آید، عبارت‌اند از:
# [[پیوستگی]] و ارتباط تنگاتنگ [[دعوت]] [[مهدوی]] با سلسله [[انبیا]] {{عم}}، آن گونه که [[امام عصر]] {{ع}} [[حق]] دارد با هر شیوه‌ای که [[پیامبران]] گذشته [[قضاوت]] کرده‌اند، [[قضاوت]] نماید. این به [[دلیل]] وجود ارتباط بین حلقه‌های این زنجیره کلی است که [[امام مهدی]] {{ع}} در واپسین حلقه آن قرار دارد و به همین مناسبت بر او [[لقب]] "[[بقیة الله]] فی ارضه" نهاده شده است.
# اثبات وسعت [[آگاهی امام]] {{ع}} از شیوه‌های قضایی [[پیامبران پیشین]].
# [[تربیت]] [[انسان‌ها]] بر پایه قبول [[اندیشه‌ها]]، [[قوانین]] و [[عدالت]] کلی [[امام مهدی]] {{ع}}. البته نباید در این روند، اعتراض و اشکال نمود؛ زیرا همه افراد به [[دلایل]] کارهای [[امام]] {{ع}} وقوف و [[آگاهی]] ندارند؛ پس باید به طور کاملا تعبدی پذیرای آن شوند وگرنه [[تربیت]] مورد نظر تحقق نخواهد یافت. از این رو از [[روایت]] استفاده می‌شود که [[حضرت صاحب الامر]] {{ع}} تا مدت‌ها ماهیت قضاوتی را که انجام می‌دهد آشکار نخواهد ساخت تا زمانی که موافقان و [[مخالفان]] آن مشخص گردد. وقتی چنین شد، [[دستور]] به [[هلاکت]] رساندن معترضان و [[مخالفان]] را صادر می‌فرماید و آنگاه که روند [[آزمایش]] به پایان رسید، فرصتی دست می‌دهد تا ماهیت شیوه قضایی‌اش را آشکار سازد. پس از این، دو فایده نخست خود را نشان خواهد داد.

۴. '''چهارمین [[آزمون]]'''، از سختگیری [[حضرت بقیة الله]] {{ع}} نسبت به یارانی است که به عنوان [[حاکمان]] مناطق به سراسر [[جهان]] اعزام می‌کند. آنها پس از گسیل شدن به محل [[مأموریت]] خود، از سوی پیشوای [[موعود]] به شدت تحت نظر و مراقبت قرار می‌گیرند، تا در [[اجرای عدالت]]، جدی و سخت‌گیر باشند و از [[مسئولیت]] خطیری که بر دوش آنها نهاده شده همواره به خوبی پاسداری نمایند و دچار [[غفلت]] یا [[خطا]] نگردند.

[[سیوطی]] و ابن طاووس از [[نعیم بن حماد]] [[نقل]] کرده‌اند که [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: {{عربی|"عَلاَمَةُ اَلْمَهْدِيِّ أَنْ يَكُونَ شَدِيداً عَلَى اَلْعُمَّالِ، جَوَاداً بِالْمَالِ، رَحِيماً بِالْمَسَاكِينِ "}}<ref>السیوطی، جلال الدین، الحاوی للفتاوی؛ ج ۲، ص ۱۵۰.</ref>. ([[روایت]] [[سیوطی]]) المهدی سمح بالمال، شدید [[علی]] العمال، رحیم بالمساکین‌<ref>ابن طاووس، علی بن موسی، همان؛ ص ۱۳۷.</ref> نشانه [[مهدی]] آن است که بر کارگزارانش سختگیر و در [[مال]] و [[ثروت]] [[بخشنده]] و نسبت به درماندگان دلسوز و [[مهربان]] می‌باشد. مراد [[حدیث]] از "عامل" کسی نیست که کارگری می‌کند زیرا در ادامه می‌گوید {{عربی|"رَحِيماً بِالْمَسَاكِينِ"}} و اگر "عامل" به آن معنا باشد، او نیز از مساکین و درماندگان خواهد بود، در نتیجه [[امام]] {{ع}} باید نسبت به او [[مهربان]] باشد و نه سختگیر. پس بهتر آن است که "عامل" را [[کارگزار]] اجرایی در [[دولت جهانی امام مهدی]] {{ع}} بدانیم. سختگیری بر آنان تنها به خاطر اهمیت والای [[اجرای عدالت]] و مراقبت از آنان است تا سستی و یا [[انحراف]] در آنها راه نیابد»<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص۴۴۳-۴۴۸.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۲. حجت الاسلام و المسلمین مروجی طبسی؛
| تصویر = 11130.jpg
| پاسخ‌دهنده = محمد جواد مروجی طبسی
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[محمد جواد مروجی طبسی]]'''، در کتاب ''«[[همراه با مهدی از مکه تا قدس (کتاب)|همراه با مهدی از مکه تا قدس]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[امام محمد باقر]] {{ع}} درباره [[آزمایش]] [[یاران امام مهدی]] {{ع}} و به قتل رسیدن برخی از آنها توسط خود [[امام]] چنین فرموده است: [[امام مهدی]] قضاوتی می‌کند اما برخی از یارانش که در رکاب ایشان [[شمشیر]] زده‌اند، [[قضاوت]] آن [[حضرت]] را که [[داوری]] [[حضرت آدم]] {{ع}} بوده است، نادرست و ناپسند می‌انگارند. [[حضرت]] نیز آنها را پیش آورده گردنشان را می‌زند. بار دیگر قضاوتی می‌کند که دسته دیگری که پیش از آن در خدمت [[امام]] [[شمشیر]] زده‌اند، بر آن [[داوری]] که [[داوری]] [[حضرت داود]] {{ع}} بوده است، اعتراض می‌کنند. [[امام مهدی]] آنها را نیز فرا خوانده و گردن می‌زند.

سپس [[داوری]] سوم را آغاز می‌کند که همان [[داوری]] [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} است. این بار نیز گروه دیگری ناخرسند می‌شوند که [[امام]] گردن آنها را هم می‌زند. اما پس از چهارمین [[داوری]] [[امام]] که [[قضاوت]] [[حضرت محمد مصطفی]] {{صل}} است، دیگر کسی با ایشان [[مخالفت]] نمی‌کند<ref>بحارالانوار، ۵۲، ۳۸۹.</ref>. ممکن است گفته شود با آن ذهنیتی که از [[یاران امام]] داریم این‌گونه مخالفت‌ها و نافرمانی‌ها از آنان نسبت به [[امام عصر]]، بعید به نظر می‌رسد. پاسخ می‌دهیم: [[یاران امام]] دو دسته هستند؛ دسته اول همان ۳۱۳ نفر هستند و در برابر فرمان‌های [[امام]] تسلیم‌اند و دسته دوم کسانی هستند که [[هنگام ظهور]] به [[امام]] می‌پیوندند و ممکن است این‌گونه مخالفت‌ها از دسته دوم باشد، اگر چه ممکن است دسته اول هم دست به چنین مخالفت‌هایی بزنند؛ چرا که آنها نه معصوم‌اند و نه از برنامه‌های [[امام]] اطلاع دقیقی دارند زیرا [[امام]] [[مأمور]] به واقع بوده و تا آن روز کسی به چنین دستوری عمل نمی‌کرده است، چنان‌چه از ماجرای بعد [[حقیقت]] امر روشن خواهد شد.

[[مفضل بن عمر]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] کرده که فرمود: گویا [[حضرت قائم]] {{ع}} را می‌نگرم که بر [[منبر]] [[کوفه]] نشسته و یارانش اطراف او را گرفته‌اند. آنان [[سیصد و سیزده]] مرد به شمار جنگاوران [[بدر]] و کسانی هستند که پرچم‌داران و [[حاکمان]] [[خدا]] روی زمین‌اند. در این هنگام [[امام مهدی]] {{ع}} نامه‌ای سربسته و مهر شده به مهری زرین را از قبای مبارکش بیرون می‌آورد. این، همان [[نامه]] و دستورالعملی است که از سوی [[پیامبر]] {{صل}} علاوه بر آنها می‌خواند.

[[یاران]] با شنیدن [[سخنان امام]] همانند گوسفندان بی‌زبان از هر سو پا به فرار می‌گذارند به طوری که جز [[وزیر]] و یازده نفر نقیب کسی نزد [[حضرت]] باقی نمی‌ماند درست به همان تعدادی که به همراه [[حضرت موسی]] {{ع}} باقی ماندند. آنان روی [[زمین]] به دنبال [[پناهگاه]] می‌گردند اما هرگز پناهی جز او پیدا نمی‌کنند و ناچار به سوی [[امام]] باز می‌گردند.

[[امام صادق]] {{ع}} اضافه می‌کند: به [[خدا]] [[سوگند]] من آن سخنی را که حضرتش به آنها می‌گوید و [[یاران]] به او [[کفر]] می‌ورزند می‌دانم<ref>کمال الدین، ۲، ۶۷۲.</ref>. ناگفته نماند که ممکن است این [[امتحان]] به منظور [[آماده‌سازی]] آنان برای مرحله جدیدی بوده باشد که [[درک]] و شنیدنش برای آنها تا آن حد سخت بوده است»<ref>[[همراه با مهدی از مکه تا قدس (کتاب)|همراه با مهدی از مکه تا قدس]] ص ۴۲.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۳. آقای تونه‌ای (پژوهشگر معارف مهدویت)؛
| تصویر = 13681078.jpg
| پاسخ‌دهنده = مجتبی تونه‌ای
| پاسخ = آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:

«همه [[انبیا]]ء و [[مصلحان]] الهی، هسته‌های اصلی [[نهضت]] خویش را با [[آزمایش]] برگزیده‌اند، چرا که راه دشوار است و آمیخته با رنج‌ها، و بدون داشتن یارانی آبدیده، سرد و گرم‌چشیده، [[فداکار]] و [[وفادار]]، نمی‌توان خطر کرد. [[طالوت]]، که در [[روایات]]، [[یاران مهدی]] به [[یاران]] او [[تشبیه]] شده‌اند<ref>غیبة نعمانى، ص ۳۱۶. </ref>، در [[نبرد]] با جالوت، لشکریانش را با [[تشنگی]] آزمود. تن‌پروران و ناشکیبایان [[نظم]] را بر هم زدند، حریصانه به [[آب]] افتادند، ولی صبورمردان از آن، لب تر نکردند. از این راه، روشن شد که گروه نخست، [[ارزش]] و توان [[همراهی]] با [[طالوت]] را ندارند و سرانجام، در رویارویی با [[سپاه]] [[دشمن]]، [[وحشت]] آنان را فراگرفت و از جنگیدن، بازماندند؛ ولی گروه دوم که [[ایمان]] [[فکری]] و [[بصیرت]] واقعی داشتند، همه [[پیروزی]] را در [[اختیار]] [[خدا]] دیدند و صبورانه [[مقاومت]] ورزیدند. [[یاران]] [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} نیز برای رسیدن به درجه [[شایستگی]] [[همراهی]]، از غربال‌های گوناگون گذر داده می‌شوند و پس از پیمودن مراحل دشوار، به قله رفیع "[[نصرت]]" بالا می‌روند.

پاره‌ای آزمایش‌ها پیش از [[قیام]] صورت می‌گیرد و پاره‌ای پس از آن. طولانی شدن [[غیبت]]، فتنه‌ها، فریبندگی‌ها، افکار [[باطل]]، [[جاه و مقام]]، جلوه‌فروشان، محراب‌داران، [[دین]] به [[دنیا]] فروشان، عالم‌نمایان و. . . بسیاری از [[منتظران]] را از راه بازمی‌دارند. به [[میزان]] [[درجات ایمان]] و گذر از آزمون‌ها، [[منتظران]] متمایز می‌شوند و به [[میزان]] مایه‌های ایمانی، در [[یاری امام]] بر یکدیگر پیشی می‌جویند. به فرموده [[امام صادق]] {{ع}}: "در [[وقت ظهور]]، برخی [[یاران]]، شب در بستر ناپدید می‌شوند و فردای آن در مکه‌اند و گروهی روز در [[آسمان]] راه می‌سپارند. گفتم: فدایت شوم کدام یک ایمانشان بیشتر است‌؟ فرمود: آن‌که در [[آسمان]] حرکت می‌کند"<ref>بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۵۶. </ref>.

پس از گرد آمدن نیروها، ازمون‌ها سخت‌تر می‌شود. [[امام]] با آزمون‌های جسمی و روانی، باورها را به [[آزمایش]] می‌گذارد. از جمله، همانند [[طالوت]] که سپاهیانش را با [[تشنگی]] آزمود، [[یاران امام]] نیز با [[تشنگی]] [[امتحان]] خواهند شد<ref>غیبة نعمانى، ص ۳۱۶. </ref>. فراتر از آن، [[امام]] بی‌پروا به باورهای خرافی و عوامانه حمله می‌برد و [[معارف]] به دور از دسترس و پوشانده شده در غبار [[فراموشی]] را آشکار می‌سازد. در این تکان‌های [[فکری]]، صاحبان [[بصیرت]] و [[معرفت]]، تزلزلی به خود راه نداده و استوار برجای می‌مانند، ولی آنان که در باورهای خود ناخالصی دارند و [[اندیشه]] را از سرچشمه نگرفته‌اند و در [[حقانیت امام]] [[تردید]] کرده‌اند، از پیرامون [[حضرت]] پراکنده می‌شوند<ref>چشم‌به‌راه مهدى، ص ۳۷۱. </ref>. هنگام [[سخنرانی امام]] در [[مسجد کوفه]] و تخریب دیوار [[مسجد]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]]، تفاوت‌های [[فکری]] و بینش همراهان به بوته [[آزمایش]] درمی‌آید و درجه و رتبه [[یاران]] در [[پیروی]] فرامین [[امام]] ارزیابی می‌شود<ref>بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۸۶. </ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۴۲.</ref>.
}}

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان یاران امام مهدی}}

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(ات): پرسش‌هایی با ۳ پاسخ]]
[[رده:(ات): پرسش‌های مهدویت با ۳ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به یاران امام مهدی]]

یاران امام مهدی چه تعداد است؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:42Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[عصر ظهور امام مهدی]] / [[یاران امام مهدی]] / [[تعداد یاران امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[یاران امام مهدی]]
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱۵
}}
'''[[یاران امام مهدی]] {{ع}} چه تعداد است؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== عبارت‌های دیگری از این پرسش ==
* آیا تعداد [[یاران امام مهدی]] {{ع}} مشخص است؟
* [[یاران امام مهدی]] {{ع}} در هنگام [[ظهور]] چه تعداد خواهند بود؟
* [[لشکریان]] [[امام مهدی]] {{ع}} چند نفرند؟

== پاسخ جامع اجمالی ==
=== تعداد یاران امام زمان {{ع}} ===
هر انقلابی برای وقوع [[نیاز]] به یارانی دارد تا هم زمینه‌های [[قیام]] را آماده کنند و هم هنگام [[قیام]]، [[رهبر]] آن را [[یاری]] کنند، لذا چنانکه [[پیامبران]] {{ع}} یارانی [[الهی]] داشتند، [[امام عصر]] {{ع}} نیز چنین یارانی خواهد داشت. پیدایش این [[یاران]] به معنای فراهم آمدن زمینۀ [[قیام]] است<ref>ر.ک: [[سید محمد جواد فاضلیان|فاضلیان، سید محمد جواد]]؛ [[قیام (مقاله)|قیام]]، ص ۲۹۵ ـ ۲۹۷. </ref>.

از منظر کلی، [[یاران امام زمان]] {{ع}} از [[اقوام]] و نژادهای گوناگون هستند و عدد آنها غیرقابل شمارش است. اما در نگاه جزئی تر، می‌‌توان [[یاران]] حضرت را در دو گروه خاص و عام در نظر گرفت و با بررسی [[یاران خاص]]، ابعاد این بحث را روشن کرد<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۱۰۹-۱۱۱.</ref>.

=== یاران خاص امام زمان {{ع}} ===
اصحاب خاص حضرت، دو گروه هستند که این [[اختلاف]] به تفاوت درجات [[اخلاص]] آنها برمی‌گردد:

# یاران خاص و ویژه که ۳۱۳ نفر بوده و در بالاترین درجۀ [[اخلاص]] قرار دارند<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص۲۳۱، ۲۳۲؛ [[علی رضا امامی میبدی|امامی میبدی، علی رضا]]، [[آموزه‌های مهدویت در آثار علامه طباطبائی (کتاب)|آموزه‌های مهدویت در آثار علامه طباطبائی]]، ص ۲۲۷؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۹۴؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۸۸؛ پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۴۱۶.</ref> و [[فرماندهان]] حضرت در روی [[زمین]] هستند. [[حضرت مهدی]] {{ع}} ابتدا با ۳۱۳ نفر [[بیعت]] خصوصی می‌کند، سپس [[بیعت]] عمومی را اعلام می‌‌نماید. تا زمانی که آنها در [[مکه]] جمع نشوند، حضرت [[ظهور]] علنی نخواهند داشت و حاضر به [[بیعت]] عمومی در [[مسجدالحرام]] نخواهد شد<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۱۰۹-۱۱۱.</ref>. قسمتی از این [[یاران]]، از بزرگان روزگار گذشته هستند که بر اساس مصالحی، دوباره زنده شده و بخشی از آنان همراه [[حضرت عیسی]] {{ع}} از [[آسمان]] فرود می‌آیند<ref>ر.ک. [[محمد جواد مروجی طبسی|مروجی طبسی، محمد جواد]]، [[بامداد بشریت (کتاب)|بامداد بشریت]]، ص ۱۳۵-۱۳۸.</ref> و در رکاب [[حضرت مهدی]] {{ع}} خواهند بود<ref>در روایتی از امام صادق {{ع}} نقل شده است: «خروج می‌کنند با قائم {{ع}} از پشت کوفه یا کعبه ۲۷ مرد که عبارتند از: پانزده نفر از قوم حضرت موسی {{ع}} و هفت نفر از اصحاب کهف، و یوشع بن نون و سلمان و ابو دجانه انصاری و مقداد و مالک اشتر؛ پس در نزد آن حضرت، از یاران و والیان هستند»؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۵۳، ص۹۰.</ref><ref>ر.ک. نویسندگان کتاب [[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]، ص ۱۱۰- ۱۱۱.</ref>
# [[یاران خاص]] که ده هزار نفر بوده و با [[امام زمان]] {{ع}} [[بیعت]] عمومی دارند و تا زمانی که ده هزار نفر جمع نشوند، [[قیام]] حضرت خارج از [[مکه]] نخواهد بود<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۱۰۹-۱۱۱.</ref>.

=== یاران عام [[امام زمان]] {{ع}} ===
[[اصحاب]] عام حضرت یا گروه [[انصار]]، که در مقاطع زمانی مختلف به گروه [[یاران]] می‌‌پیوندند. در [[روایات]]، تعداد [[اصحاب حضرت مهدی]] {{ع}} [[هنگام ظهور]]، [[دوازده]] هزار یا پانزده هزار<ref>ابن طاووس، ملاحم، ص۶۵.</ref> و حتی عدد یکصد هزار نفر نیز [[نقل]] شده است<ref>بحار الانوار، ج۵۲، ص۳۰۷و۳۶۷؛ کاظمی، مصطفی بن ابراهیم، بشارة الاسلام، ص۱۹۰؛ حرعاملی، محمد بن حسن، اثبات الهداة، ج۳، ص۵۷۸.</ref>؛ البته آمارهای یاد شده با یکدیگر [[تعارض]] ندارند، بلکه در طول یکدیگرند و در مجموع، نشانگر سیر تکاملی یارانند<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۷۷۹.</ref>؛ چراکه [[ظهور]] حضرت با [[سیصد و سیزده نفر]] از [[اصحاب]] ویژه آغاز می‌گردد، سپس سایر [[یاوران]] حضرت به سرعت به آنان ملحق می‌شوند. از این نظر، روایاتی که اعداد و ارقامی مثل ده هزار یا بیشتر (که بیانگر کثرت آنان است) ذکر کرده‌اند، ناظر به گروه [[انصار]] هستند<ref>ر.ک. [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]؛ ص:۲۰۵- ۲۰۸.</ref>.

=== نتیجه گیری ===
بنابراین، [[یاران حضرت مهدی]] {{ع}} سه دسته‌اند:

# [[یاوران]] ویژه که ۳۱۳ نفرند و با [[اجتماع]] آنان [[ظهور]] به [[اذن خداوند]] واقع می‌شود.
# یاورانی که حدود ده هزار نفرند و با [[اجتماع]] آنان [[قیام]] و [[خروج]] به [[اذن خدا]] صورت می‌گیرد.
# یاورانی که در طول [[قیام]]، به صفوف سربازان حضرت ملحق می‌شوند<ref>ر.ک. [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]؛ [[شرایط ظهور (کتاب)|شرایط ظهور]]، ص ۴۲ - ۴۴.</ref>.

لذا تنها زمانی که صحبت از دو گروه اول (یعنی [[یاران خاص]]) است می‌‌توانیم با استفاده از [[روایات]]، عدد دقیقی را برای [[یاران]] حضرت ذکر کنیم، اما تعداد بیشتر از آن، مثل هفتاد هزار نفر<ref>امام باقر {{ع}} در حدیثی می‌فرماید: «هنگامی که قائم ظهور کند و به درون کوفه بیاید، خداوند متعال، هفتادهزار انسان راستین را از پشت کوفه بر می‌انگیزد تا از همراهان و یاوران او باشند»؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۳۹۰، ح ۲۱۲؛ محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ج ۸، ص ۲۹۳ـ۲۹۹. </ref> و... آمار کل نیروهای [[ارتش]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} نیست؛ بلکه هریک از این ارقام، نمایانگر تعداد نیروهایی هستند که در برهه‌ای از [[زمان ظهور]] و یا در [[پیکار]] خاصی در گوشه‌ای از [[جهان]] شرکت دارند. شاید هم مطلب دیگری باشد که ما آن را نمی‌دانیم که با [[ظهور]] حضرت، روشن خواهد شد؛ ان شاالله<ref>ر.ک. [[نجم‌الدین طبسی|طبسی؛ نجم‌الدین]]، [[چشم اندازی به حکومت مهدی (کتاب)|چشم اندازی به حکومت مهدی]]، ص ۷۲ - ۷۴.</ref>.

== پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه ==
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱. آیت‌ الله صدر؛
| تصویر = 1368171.jpg
| پاسخ‌دهنده = سید محمد صدر
| پاسخ = [[آیت‌ الله]] [[شهید]] '''[[سید محمد صدر]]''' در کتاب ''«[[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

«بنا بر [[روایات]] [[مستفیض]] و نزدیک به [[تواتر]]، شمار آنها به تعداد [[یاران پیامبر]] {{صل}} در غزوه [[بدر]]، یعنی [[سیصد و سیزده]] نفر میباشد<ref>ابن اثیر آورده است: شمار [[یاران پیامبر]] {{صل}} در [[جنگ بدر]] [[سیصد و سیزده]] نفر بوده است. عده‌ای آن را سیصد و چهارده و سیصد و هجده نفر نیز گفته‌اند. اما همان تعداد نخست صحیح می‌باشد و از [[صدر اسلام]] تا کنون مشهور بین [[مسلمانان]] همان عدد بوده است.
ر.ک: الکامل فی التاریخ؛ ج ۲، ص ۸۲.</ref>. همچنین روایاتی وجود دارد که [[یاران]] [[امام]] {{ع}} را دست کم ده هزار نفر میداند. این [[اختلاف]] به تفاوت درجات [[اخلاص]] آنها برمی‌گردد که پیش از این درباره اقسام چهارگانه آن سخن گفته‌ایم<ref>الصدر، سید محمد، تاریخ الغیبة الکبری؛ ص ۲۴۸ به بعد.</ref>.

[اجمالا] شمار افراد موفق در برنامه کلی الهی در هر درجهای تفاوت دارد؛ زیرا بدیهی است لازمه ارتقای درجات [[اخلاص]]، شایستگیهای بیشتر و بینش عمیقتر است و پیداست که در [[جهان]]، شمار چنین افرادی زیاد نیست. از [[روایات]] برمیآید آن مخلصان آزموده که در درجه اول از درجات چهارگانه [[اخلاص]] قرار دارند، همان [[سیصد و سیزده]] نفری هستند که [[حضرت بقیة الله]] {{ع}} در زمان آنان [[ظهور]] خواهد کرد. در عین حال موفقشدگان در امتحانات الهی که در درجه دوم [[اخلاص]] قرار دارند، اگر بیش از ده هزار نفر نباشند، کمتر نیستند. [[دلیل]] تفاوت شمار [[یاران]] [[امام]] در این [[اخبار]]، جز این نیست. آنها به سرعت به [[امام عصر]] {{ع}} ملحق میشوند؛ به طوری که همه [[سیصد و سیزده]] نفر هنگام [[سخنرانی]] [[امام]] {{ع}} و نخستین مرحله [[بیعت]]، در [[مسجد الحرام]] حضور دارند. باقی [[یاران]] نیز تا چند روز پس از این رویداد وارد [[مکه]] میشوند. در بعضی [[روایات]] آمده است حضرت در [[مکه]] میماند تا شمار یارانش به ده هزار نفر برسد»<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص۲۳۱، ۲۳۲.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۲. حجت الاسلام و المسلمین موسوی‌نسب؛
| تصویر = 13681056.jpg
| پاسخ‌دهنده = سید جعفر موسوی‌نسب
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید جعفر موسوی‌نسب]]'''، در کتاب ''«[[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[یاران]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} بسیار می‌باشند و عدد آنها غیر قابل شمارش است از جمله [[یمانی]] و لشگرش [[خراسانی]] و سپاهش [[حسنی]] و یارانش گیلانی و همراهانش [[جعفری]] و اصحابش و سائر احزاب [[شیعه]] که در آن سال [[قیام]] خواهند کرد یا کسانی که به لشگر حضرت بعد از [[ظهور]] ملحق خواهند شد ولی آنچه اهتمام به ذکر او هست آنان هستند که در هنگام [[بیعت]] یا در هنگام [[خروج]] حضرت با حضرت هستند و جزء [[اصحاب]] خاص آن جناب شمرده می‌شوند.

و [[اصحاب]] خاص حضرت دو نوع می‌باشند: [[اصحاب]] خاص الخاص که همان ۳۱۳ نفرند؛ [[اصحاب]] خاص که ده هزار نفر می‌باشند. و فرق این دو قسم از چند جهت است:
#۳۱۳ نفر [[فرماندهان]] خاص حضرت [[امام مهدی|ولی عصر]] {{ع}} در روی [[زمین]] هستند ولی دسته دوم خیر.
# تا ۳۱۳ نفر در [[مکه]] جمع نشوند حضرت [[ظهور]] علنی نخواهند داشت و حاضر از [[بیعت]] عمومی در [[مسجدالحرام]] نخواهد شد. ولی تا ده هزار نفر جمع شوند [[قیام]] حضرت خارج [[مکه]] نخواهد بود.
# با ۳۱۳ نفر حضرت [[بیعت]] خصوصی می‌کند بعد [[بیعت]] عمومی ولی ده هزار نفر فقط [[بیعت]] عمومی با حضرت دارند. و این اشخاص ۳۱۳ نفره و ده‌‌‌هزار نفر افرادی هستند که نام و تبار و قبیله آنها و محلشان در کتابی که نزد حضرت است ثبت شده است.

و [[ظهور]] حضرت موقوف به انقضاء اجل و سرآمد [[حکمت]] و تحقق شرائط و [[ظهور]] علامات است زیرا [[غیبت]] حضرت را مدتی است معلوم و [[حجاب]] را مصلحتی و [[ظهور]] را شرائطی.

ولی در عرف [[مردم]] این است که اگر ۳۱۳ تن یاور حضرت داشته باشند [[قیام]] می‌کنند این نظر غلطی است چون که نه [[ظهور]] حضرت بستگی به این ۳۱۳ تن دارد و نه روی [[زمین]] خالی از مردمان صالحی مانند ایشان به همان عدد یا بیشتر بوده یا هست بلکه اگر صد هزار نفر مانند آن ۳۱۳ تن در عصری باشند یا بهتر از آن ۳۱۳ تن تا مدت تمام نشود و شرائط انجام نگیرد [[ظهور]] نخواهد بود و از [[اخبار]] می‌توان استفاده کرد که آن ۳۱۳ نفر سرآمد همه اهل زمان‌‌‌ها و دوران‌ها نیستند چون به [[امام صادق|حضرت صادق]] [[مفضل]] عرض کرد قربانت شوم مؤمنی در روی [[زمین]] غیر ایشان نیست.

حضرت فرمود چرا و لکن ایشان قوّام و نجباء و قضاة و [[حکام]] و [[فقهاء]] در [[دین]] هستند و عدد ایشان و شهرهایشان و محله‌هایشان در کتابی نوشته شده و محفوظ است<ref>معجم احادیث امام مهدى {{ع}}، ۳۴- ۲۷، ح ۱۴۵۸؛ دلائل الامامة، ص ۵۵۴- ۵۶۲، ح ۱۳۵۲۶.</ref>.

در اینکه [[یاران]] خاص الخاص حضرت ۳۱۳ تن هستند در کتاب ارزشمند [[منتخب الاثر]] ۲۵ [[حدیث]] را [[نقل]] می‌کند در ص ۵۹۴ که در اینجا به یکی از آنها اکتفا می‌کنیم. [[امام باقر|حضرت باقر]] {{ع}} فرمودند هرگاه [[امام مهدی|بقیة اللّه]] خارج شود به [[کعبه]] تکیه کند و ۳۱۳ تن گرد او جمع شوند و او می‌گوید من هستم [[بقیة اللّه]] و هرگاه گرد او جمع شدند او [[خروج]] می‌کند و ده هزار نفر می‌باشند<ref>معجم احادیث امام مهدى {{ع}}، ۱۷۵، ح ۱۶۰۱؛ بحار، ج ۵۲، ب ۲۵، ح ۲۴.</ref>»<ref>[[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۱۰۹-۱۱۱.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۳. حجت الاسلام و المسلمین مروجی طبسی؛
| تصویر = 11130.jpg
| پاسخ‌دهنده = محمد جواد مروجی طبسی
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[محمد جواد مروجی طبسی]]'''، در کتاب ''«[[بامداد بشریت (کتاب)|بامداد بشریت]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[یاران]] [[امام مهدی|امام عصر]] {{ع}} به چند گروه تقسیم می‌شوند:

۱. یارانی که [[حضرت مهدی]] {{ع}} [[نهضت]] خود را با آنان آغاز می‌کند؛

۲. یارانی که به [[برکت]] مقدم [[بقیة الله]] {{ع}} از قبرها برمی‌خیزند؛

۳. یارانی که همراه [[حضرت عیسی]] {{ع}} از [[آسمان]] فرود می‌آیند.

گروه اول ۳۱۳ نفر هستند. در [[روایات]]، محل سکونت این گروه و تعداد افرادی که از هر منطقه به [[یاری]] [[امام زمان]] {{ع}} می‌آیند، مشخص شده است. [[امام صادق]] {{ع}} به تقاضای [[ابوبصیر]]، محل سکونت [[یاران امام مهدی]] {{ع}} و تعداد آنها از هر منطقه را بدین شرح بیان فرمود:

# اسوان: ۱ نفر؛
# [[اصحاب کهف]]: ۷ نفر؛
# اصطخر: ۲ نفر؛
# [[اهواز]]: ۲ نفر؛
# باغه: ۱ نفر؛
# بافاد: ۱ نفر؛
# [[بدا]]: ۱ نفر؛
# بدو: ۱ نفر؛
# برید: ۲ نفر؛
# [[بصره]]: ۳ نفر؛
# بلبیس: ۱ نفر؛
# بیرم: ۱ نفر؛
# بیروت: ۹ نفر؛
# جابروان: ۳ نفر؛
# جبل غرر: ۸ نفر؛
# جرجان: ۱۲ نفر؛
# جوقان: ۱ نفر؛
# حار: ۱ نفر؛
# حران: ۱ نفر؛
# [[حلب]]: ۳ نفر؛
# [[حلوان]]: ۲ نفر؛
# حیوان: ۱ نفر؛
# خلاط: ۱ نفر؛
# [[خیبر]]: ۱ نفر؛
# دبیله: ۱ نفر؛
# دمیاط: ۱ نفر؛
# [[دیلم]]: ۴ نفر؛
# رافقه: ۲ نفر؛
# رقه: ۳ نفر؛
# [[ری]]: ۷ نفر؛
# [[ری]]: ۱ نفر؛
# سجستان: ۳ نفر؛
# سلیمه: ۵ نفر؛
# سمند: ۴ نفر؛
# سنجار: ۴ نفر؛
# سیمسیاط: ۱ نفر؛
# سیراف ([[شیراز]]): ۱ نفر؛
# صامغان: ۲ نفر؛
# صنعاء: ۲ نفر؛
# صیدائیل: ۱ نفر؛
# طازبند شرقی: ۱ نفر؛
# [[طالقان]]: ۲۴ نفر؛
# [[طالقان]]: ۱ نفر؛
# [[طبرستان]]: ۹ نفر؛
# طبریه: ۱ نفر؛
# طرابلس: ۲ نفر؛
# طوس: ۵ نفر؛
# طهر: ۱نفر؛
# عبثه: ۱ نفر؛
# عکبرا: ۱ نفر؛
# فرغانه: ۱ نفر؛
# [[فسطاط]]: ۴ نفر؛
# قابس: ۱ نفر؛
# قارب: ۱ نفر؛
# قرمس: ۲ نفر؛
# قریات: ۲ نفر؛
# [[قزوین]]: ۲ نفر؛
# قلزم: ۲ نفر؛
# [[قم]]: ۱۸ نفر؛
# قیروان: ۲ نفر؛
# کوثا: ۱ نفر؛
# کور کرمان: ۳ نفر؛
# [[کوفه]]: ۱۴ نفر؛
# مداین: ۸ نفر؛
# [[مدینه]]: ۲ نفر؛
# [[مرو]] رود: ۲ نفر؛
# [[مرو]]: ۱۲ نفر؛
# مولیان: ۲ نفر؛
# نسوی: ۱ نفر؛
# نصیبین: ۱ نفر؛
# نیشابور: ۱۸ نفر؛
# وادی القری: ۱ نفر؛
# وشیج: ۴ نفر؛
# هرات: ۱۲ نفر؛
# [[همدان]]: ۴ نفر؛
# پناهندگان به [[روم]]: ۱۱ نفر؛
# مفقود در سلاهط: ۱ نفر؛
# المتخلی بصیقیلیه: ۱ نفر؛
# فراری از قبیله خود: ۱ نفر؛
# فراریان به سروانیه: ۲ نفر؛
# گردشگر به دنبال [[حق]] از یخشب: ۱ نفر؛
# مسافران عانه به [[انطاکیه]]: ۲ تاجر و ۱ [[غلام]]؛
# المحتج بکتاب [[الله]] [[علی]] الناصب از سرخس: ۱ نفر؛
# وارد شوندگان سراندیب: ۲ نفر<ref>دلائل الامامه، ص ۳۰۷.</ref>.

* در برخی [[روایات]]، نام این [[شهرها]] نیز آمده است: "صاغان، قرغانه، [[شام]]، ترمذ، [[موعود]]، ترقعه، [[دمشق]]، [[فلسطین]]، بعلبک، نوغان، حائر، [[نور]]، قالیقا، بروجرد، رها، مراغه،فالس، قبه، تربده، خبوان، طهی، [[ارم]] و سردانه"<ref>دلائل الامامه، ص ۳۰۷.</ref>.
* در برخی از [[احادیث]] به نام [[یاران امام مهدی]] {{ع}} نیز اشاره شده<ref>بشارة الاسلام، ص ۲۰۹.</ref>.
* تعداد [[یاران]] آن حضرت در برخی [[روایات]]، با تعدادی که ذکر شد، تفاوت دارد. مثلاً در [[روایت]] دیگر آمده است که از [[ری]] یک نفر به کمک [[امام زمان]] {{ع}} می‌آید، و در [[روایت]] دیگر این تعداد ۷ نفر ذکر شده است<ref>دلائل الامامه، ص ۳۰۷.</ref>.
* در برخی [[روایات]]، نام برخی از [[شهرها]] تکرار شده است، مانند [[طالقان]] و شهر [[ری]]<ref>همان.</ref>.
* در برخی [[روایات]]، به نام‌های متشابه برخی [[شهرها]] پرداخته است که ممکن است یک شهر باشند، مانند قرغانه و فرغانه<ref>بشارة الاسلام، ص ۲۰۹.</ref> صامغان<ref>دلائل الامامه، ص ۳۰۷.</ref> و صاغان<ref>بشارة الاسلام، ص ۲۰۹.</ref>.
* در برخی [[روایات]]، تعداد افراد ذکر شده، کمتر از ۳۱۳ نفر است.
* شهرهایی که ذکر شده‌اند، محل سکونت [[یاران]] [[مهدی]] {{ع}} در زمان [[ظهور]] آن حضرت می‌باشد. بنابراین ممکن است آنان اهل شهرهای یاد شده نباشند و فقط در زمان [[ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} ساکن آن شهر باشند.
* [[امام صادق]] {{ع}} به [[ابوبصیر]] فرمود: "همه [[یاران]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} جزء [[نجبا]]، [[قضات]]، فقهای [[دین]] و [[حکام]] هستند".
* نام بسیاری از شهرهای [[ایران]] در بین نام‌ها وجود دارد که در [[حدود]] سی شهر می‌باشد.
* با مقایسه بین شهرهای یاد شده و تعداد افرادی که از آن مناطق به [[یاری]] [[امام زمان]] {{ع}} می‌آیند، معلوم می‌شود بیشترین [[یاران]] آن حضرت {{ع}} را [[ایرانیان]] تشکیل می‌دهند.»<ref>[[محمد جواد مروجی طبسی|مروجی طبسی، محمد جواد]]، [[بامداد بشریت (کتاب)|بامداد بشریت]]، ص ۱۳۵-۱۳۸.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۴. آیت الله طبسی؛
| تصویر = 7474646.jpg
| پاسخ‌دهنده = نجم‌الدین طبسی
| پاسخ = [[آیت الله]] '''[[نجم‌الدین طبسی]]''' در کتاب ''«[[چشم اندازی به حکومت مهدی (کتاب)|چشم اندازی به حکومت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:

«درباره تعداد [[لشکریان]] و [[یاران]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} [[روایات]] گوناگونی در دسترس است. برخی [[روایات]]، تعداد آنان را سی صد وسیزده نفر یادآور شده‌اند وبرخی [[روایات]]، از ده هزار نفر وبیش تر سخن می‌گویند. در این جا یادآوری دو نکته ضروری است:
# سی صد وسیزده نفر - که در [[روایات]] آمده است - نیروهای ویژه‌ای هستند که در آغاز [[قیام]] همراه آن حضرت خواهند بود. آنان در [[حکومت جهانی]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} از [[کارگزاران]] می‌شوند؛ چنان چه مرحوم [[اربلی]] در [[کشف]] النعمه فرموده است: از این [[روایت]] ([[روایت]] ده هزارنفر) استفاده می‌شود که تعداد [[یاران]] حضرت در عدد سی صد وسیزده محدود نمی‌شود؛ بلکه این تعداد، نفراتی هستند که در آغاز [[قیام]]، همراه حضرت هستند.
# تعداد چهار هزار، ده هزار نفر و... - که در برخی [[روایات]] گفته شده است - آمار کل نیروهای ارتش [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} نیست؛ بلکه - هم چنان که از [[روایات]] نیز استفاده می‌شود- هریک از این ارقام، نمایانگر تعداد نیروهایی هستند که در برهه‌ای از [[زمان ظهور]] حضرت {{ع}} ویا در پیکار خاصی در گوشه‌ای از [[جهان]] شرکت دارند. شاید هم مطلب دیگری باشد که ما آن را نمی‌دانیم که با [[ظهور]] حضرت، روشن خواهد شد.
* '''نیروهای مخصوص:''' یونس پسر ظبیان می‌گوید: "خدمت [[امام صادق]] {{ع}} بودم که ایشان نامی‌ از [[یاران]] [[امام مهدی|حضرت قائم]] به میان آورد و فرمود: آنان سی صد وسیزده تن هستند وهر یک خود را در میان سی صد نفر می‌بیند"<ref>دلائل الامامه، ص ۳۲۰؛ المحجّه، ص ۴۶</ref> از این که حضرت می‌فرماید: "هر یک خود را در میان سی صد نفر می‌بیند"، دو احتمال تصور می‌شود:
# این که توان جسمی‌هر یک از آنان برابر سی صد نفر باشد؛ چنان که توان هر یک از [[مؤمنان]] در آن روزگار برابر نیروی [[چهل]] مرد است.
# هر کدام از آنان، سی صد نفر نیرو دارند وخود را در میان سی صد نیرو تحت [[فرمان]] می‌بینند. بنابراین احتمال، آنان [[حدود]] سی صد گردان نیروی نظامی‌ را [[فرماندهی]] می‌کنند ومحتمل است که همان ظاهر لفظ مراد باشد؛ یعنی هر یک خود را جزء آن عدّه می‌داند؛ چنان که بعضی گفته‌اند. [[امام سجاد|امام زین العابدین]] {{ع}} می‌فرماید: "آنان که از بستر خود برای [[یاری]] [[امام مهدی|امام قائم]] {{ع}} ناپدید می‌شوند، سی صد وسیزده نفر به تعداد اهل [[بدر]] هستند که صبح آن شب (صبح روز بعد) در [[مکه]] گرد می‌آیند"<ref>کمال الدین، ج ۲، ص ۶۵۴؛ عیاشی، تفسیر، ج ۲، ص ۵۶؛ نورالثقلین، ج ۱، ص ۱۳۹ وج ۴، ص ۹۴؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۲۳</ref>. [[امام جواد]] {{ع}} می‌فرماید: "[[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]] {{صل}} فرمود: [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} از سرزمین تهامه ([[مکه]]) [[ظهور]] می‌کند. او گنج‌هایی دارد که از جنس طلا ونقره نیست؛ بلکه آنها اسب‌هایی نیرومند ومردانی نامور به تعداد [[اصحاب]] [[بدر]] هستند. آنان سی صد وسیزده نفرند که از سراسر [[جهان]] به دور او گرد می‌آیند. کتاب مُهر کرده‌ای با حضرت است که تعداد یارانش با نام، شهر، نوع نژاد، مشخصات وکنیه آنان در آن نوشته شده است. آنان همه در فرمانبرداری از [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} می‌کوشند"<ref>عیون اخبار الرضا، ج ۱، ص ۵۹؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۱۰</ref>. [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} می‌فرماید: "[[مردم]] مانند پرندگان در اطرافش گرد می‌آیند تا این که سی صد وچهارده مرد - که در بین آنان زنانی نیز هستند - گرد می‌آیند وآن حضرت بر هر [[ستمگر]] وفرزند [[ستمگری]] پیروز می‌گردد وعدالت چنان می‌شود که [[مردم]] [[آرزو]] می‌کنند:‌ای کاش مردگانشان در بین زندگان بودند واز [[عدالت]] بهره مند می‌شدند"<ref>مجمع الزوائد، ج ۷، ص ۳۱۵</ref>. [[امام باقر]] {{ع}} می‌فرماید: "[[حضرت مهدی]] {{ع}} با سی صد وسیزده نفر به تعداد [[اصحاب]] [[بدر]]، بدون [[آگاهی]] و وعده قبلی [[ظهور]] می‌کند؛ در حالی که آنان چون ابری پاییزی پراکنده‌اند؛ آنان شیران روز ونیایشگران شب هستند"<ref>ابن طاووس، ملاحم، ص ۶۴؛ الفتاوی الحدیثیه، ج ۳۱</ref>. [[ابان بن تغلب]] می‌گوید: [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: "به زودی سی صد وسیزده نفر به [[مسجد]] شما ([[مکه]]) می‌آیند. [[مردم]] [[مکه]] می‌دانند که این افراد نسبتی با پدران واجدادشان ندارند (وجزو [[مردم]] [[مکه]] نیستند). هر کدام از آنان شمشیری دارد که بر روی آن کلمه‌ای ثبت است که از آن کلمه هزار کلمه (مشکل) گشوده وحل می‌شود"<ref>کمال الدین، ج ۲، ص ۶۷۱؛ بصائر الدرجات، ص ۳۱۱؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۸۶</ref> در برخی از [[روایات]]، نام برخی از آنان گفته شده است که به ذکر دو [[روایت]] بسنده می‌کنیم: [[امام صادق]] {{ع}} به [[مفضل بن عمر]] - یکی از [[اصحاب]] آن حضرت - فرمود: "تو و [[چهل]] و چهار مرد دیگر، جزو [[یاران]] و همراهان [[امام مهدی|حضرت قائم]] {{ع}}هستید"<ref>دلائل الامامه، ص ۲۴۸؛ اثبات الهداة، ج ۳، ص ۵۷۳</ref>. شاید مراد از [[چهل]] وچهار نفر، کسانی باشند که از [[اصحاب]] [[امام صادق]] {{ع}} هستند. نیز آن حضرت می‌فرماید: "هنگامی‌ که [[قائم آل محمد]] ظهور کند، بیست وهفت تن از پشت کعبه بیرون می‌آیند وبیست وپنج تن از قوم موسی - که همگی قاضیان به حق وعادل هستند - زنده می‌شوند ونیز هفت تن از [[اصحاب کهف]]، [[یوشع]] [[وصی]] [[موسی]]، [[مؤمن]] [[آل فرعون]]، [[سلمان فارسی]]، [[ابادجانه انصاری]] و [[مالک اشتر]] به [[دنیا]] باز می‌گردند"<ref>روضة الواعظین، ص ۲۶۶؛ اثبات الهداة، ج ۳، ص ۵۵</ref>. در بعضی از [[روایات]]، [[مقداد بن اسود]] نیز ذکر شده است. طبق [[روایات]] [[فرشتگان]] جابه جاکننده، مردگان [[نیکان]] را به اماکن مقدسی مانند [[خانه خدا]] منتقل می‌کنند<ref>درر الاخبار، ج ۱، ص ۲۵۸</ref>. بنابراین، شاید این مردگان از آن دسته‌ای باشند که اجسادشان به کنار [[کعبه]] انتقال داده شده است ورجعت ودوباره زنده شدن آنان نیز از همان جا خواهد بود. طبق [[نقل]] دیگری، این مکان پشت شهر [[کوفه]]، یعنی شهر [[نجف]] است که باز معنای [[روایت]] صحیح می‌شود؛ زیرا اجسادشان به آن جا، یعنی [[نجف اشرف]] انتقال داده شده است. [[شایسته]] ذکر است که این افراد، سابقه [[مبارزه]] در ابعاد [[سیاسی]] و نظامی‌ را با طاغوت‌های روزگار خویش داشته اند؛ به خصوص [[سلمان فارسی]]، [[ابودجانه]]، [[مالک اشتر]] و [[مقداد]] که در جنگ‌های [[صدر اسلام]] شرکت کرده، رشادت‌های بسیاری از خود نشان داده‌اند وگروهی از آنان سابقه [[فرماندهی]] نیز داشته اند.
* '''ارتش [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}}:''' [[ابوبصیر]] می‌گوید: مردی از اهالی [[کوفه]]، از [[امام صادق]] {{ع}} پرسید: چند نفر با [[امام مهدی|حضرت قائم]] {{ع}} [[قیام]] می‌کنند؟ [[مردم]] می‌گویند: همراهان حضرت به تعداد سربازان [[بدر]] یعنی سی صد و سیزده نفرند. [[امام]] {{ع}} فرمود: "[[حضرت مهدی]] [[ظهور]] نمی‌کند، مگر با ارتشی قوی و نیرومند و ارتش قدرتمند کم‌تر از ده هزار نیروی رزمنده نخواهد داشت"<ref>کمال الدین، ج ۲، ص ۶۵۴؛ عیاشی، تفسیر، ج ۱، ص ۱۳۴؛ نورالثقلین، ج ۴، ص ۹۸؛ ج ۱، ص ۳۴۰؛ العدد القویه، ص ۶۵؛ اثبات الهداة، ج ۳، ص ۵۴۸</ref>. نیز آن حضرت می‌فرماید: "هنگامی‌که [[خداوند]] به [[امام مهدی|حضرت قائم]] {{ع}} اجازه [[قیام]] دهد، سی صد و سیزده تن با او [[بیعت]] می‌کنند. آن حضرت در [[مکه]] توقف می‌کند تا این که عدد اصحابش به ده هزار نفر برسد. آن گاه به سوی [[مدینه]] حرکت می‌نماید"<ref>المستجاد، ص ۵۱۱</ref>. [[امام علی|امیرمؤمنان]] {{ع}} می‌فرماید: "[[امام مهدی|مهدی]] حدّاقل با [[لشکر]] [[دوازده]] هزار نفری وحدّاکثر پانزده هزار نفری [[ظهور]] می‌کند. [[رعب]] وترس از نیروی نظامی‌او، پیشاپیش سپاهیانش در حرکت است. هیچ [[دشمنی]] با ایشان روبه رو نمی‌شود، جز این که [[شکست]] می‌خورد. آن حضرت وسپاهیانش در راه [[خدا]] به سرزنش کسی نمی‌اندیشند. شعار لشکریانش این است: بمیران، بمیران"<ref>ابن طاووس، ملاحم، ص ۶۵</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} [[ظهور]] نمی‌کند، مگر آن که حلقه و تعداد آنان کامل گردد. [[راوی]] پرسید: تعداد آنان چند نفر است؟ حضرت فرمود: ده هزار نفر"<ref>نعمانی، غیبة، ص ۳۰۷؛ اثبات الهداة، ج ۳، ص ۵۴۵</ref>. [[شیخ]] [[حر عاملی]] می‌گوید: در [[روایت]] است که تعداد کامل [[سپاه]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} صد هزار نفر است<ref>اثبات الهداة، ج ۳، ص ۵۷۸؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۷، ۳۶۷؛ بشارة الاسلام، ص ۱۹۰</ref>
* '''گارد [[حفاظت]]:''' کعب می‌گوید: مردی از [[بنی هاشم]]، در [[بیت المقدس]] منزل می‌کند. تعدد نیروهای محافظ وی [[دوازده]] هزار نفرند ودر [[روایت]] دیگری می‌گوید: تعداد محافظان وی سی وشش هزار نفرند وبر سر هر یک از بزرگ راه‌های منتهی به [[بیت المقدس]]، [[دوازده]] هزار نفر مستقر می‌شوند<ref>ابن حمّاد، فتن، ص ۱۰۶؛ عقد الدرر، ص ۱۴۳</ref> البته کلمه حرس که در [[روایت]] است، به معنای اعوان وکمک نیز آمده است واین معنا با عنوان [[حدیث]] مناسب نیست؛ چون ممکن است مقصود [[یاران]] واعوان حضرت باشد»<ref>[[نجم‌الدین طبسی|طبسی؛ نجم‌الدین]]، [[چشم اندازی به حکومت مهدی (کتاب)|چشم اندازی به حکومت مهدی]]، ص ۷۲ - ۷۴.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۵. حجت الاسلام و المسلمین فاضلیان؛
| تصویر = 9030760879.jpg
| پاسخ‌دهنده = سید محمد جواد فاضلیان
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید محمد جواد فاضلیان]]'''، در مقاله ''«[[قیام (مقاله)|قیام]]»'' در این‌باره گفته است:

«درباره شمار [[یاران]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} نیز باید گفت، چنان که [[پیامبران]] {{عم}} به یارانی الهی داشتند، [[امام مهدی|امام عصر]] {{ع}} نیز چنین یارانی دارد. پیدایش این [[یاران]] به معنای فراهم آمدن زمینه [[قیام]] است. [[قرآن]] درباره [[انبیا]] {{عم}} می‌فرماید: {{متن قرآن|وَكَأَيِّن مِّن نَّبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُواْ لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُواْ وَمَا اسْتَكَانُواْ وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ}}<ref>چه بسیار پیامبرانی که مردان الهی فراوانی به همراه آنان جنگ کردند. آن‌ها هیچ گاه در برابر آنچه در راه خدا به آنان می‌رسید، سست و ناتوان نشدند [و تن به تسلیم ندادند]، و خداوند استفامت کنندگان را دوست دارد؛ سوره آل عمران، آیه ۱۴۶.</ref>. شمار [[یاران]] [[امام مهدی|حضرت حجت]] {{ع}} را ۳۱۳ تن ذکر کردند. برای آشنایی با [[فلسفه]] یاد کرد این عدد، توجه به برخی [[آیات]] سوره مدثر سودمند می‌نماید: {{متن قرآن |لَوَّاحَةٌ لِّلْبَشَرِ* عَلَيْهَا تِسْعَةَ عَشَرَ* وَمَا جَعَلْنَا أَصْحَابَ النَّارِ إِلاَّ مَلائِكَةً وَمَا جَعَلْنَا عِدَّتَهُمْ إِلاَّ فِتْنَةً لِّلَّذِينَ كَفَرُوا لِيَسْتَيْقِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَيَزْدَادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيمَانًا وَلا يَرْتَابَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَالْمُؤْمِنُونَ وَلِيَقُولَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَالْكَافِرُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلا كَذَلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَن يَشَاء وَيَهْدِي مَن يَشَاء وَمَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلاَّ هُوَ وَمَا هِيَ إِلاَّ ذِكْرَى لِلْبَشَرِ}}؛<ref>جهنم پوست تن را به کلی دگرگون می‌کند. نوزده نفر از فرشتگان عذاب بر آن گمارده شده‌اند. مأموران دوزخ را فقط فرشتگان عذاب قرار دادیم و تعداد آن‌ها را جز برای آزمایش کافران معین نکردیم، تا اهل کتاب (= یهود و نصاری) یقین پیدا کنند و بر ایمان مؤمنان بیفزاید و اهل کتاب و مؤمنان (در حقانیت این کتاب آسمانی) تردید به خود راه ندهند و بیمار دلان و کافران بگویند: خدا از این توصیف چه منظوری دارد؟! آری، این گونه خداوند هر کس را بخواهد گمراه می‌سازد و هر کس را بخواهد هدایت می‌کند و لشکریانِ پروردگارت را جز او کسی نمی‌داند و این جز هشدار و تذکری برای انسان‌ها نیست. سوره مدثر، آیات ۲۹ - ۳۱ .</ref>. چنانکه ملاحظه می‌شود، [[خدای متعال]] شمار [[فرشتگان]] [[عذاب]] [[دوزخ]] را ذکر فرموده است. ذکر این امر و دانستن و ندانستن آن در حیات دنیوی یا اخروی دینداران هیچ تأثیری ندارد؛ تنها کارکرد آن و گزاره‌های مشابه، [[شناخت]] [[کافران]]، بیماردلان و [[مؤمنان]] است. بنابراین شمار [[یاران]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} نیز برای سنجش [[کفر]] و [[ایمان]] ذکر شده است.
* در [[فرهنگ]] دینی، اعدادی به چشم می‌خورند که شاخصند؛ برای مثال هفت، [[چهل]]، هفتاد، صد و هزار. آیا این اعداد با معدودشان ارتباط منطقی واقعی، ذاتی و [[نفس]] الامری دارند؟ در پاسخ بدین پرسش باید یادآور شد، در [[علوم]] تجربی مانند: فیزیک، شیمی و ریاضی ارتباط عدد و معدود، واقعی و از نوع رابطه علت و معلول است؛ یعنی اگر عدد تغییر یابد، معدود نیز دگرگون می‌شود؛ برای مثال، در گزاره‌های زیر:
# [[آب]] از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن ساخته می‌شود؛
# یک کالری گرما با۱۸/۴ ژول انرژی مکانیکی برابر است؛
# برای به دست آوردن مساحت دایره باید از عدد۱۴/۳ استفاده کرد.
* اگر عدد تغییر کند، نتیجه به طور طبیعی دگرگون می‌شود. اما در بسیاری موارد دیگر، مانند [[قوانین]] فقهی، حقوقی، جزائی، کیفری و مانند اینها، رابطه عدد و معدود تعبّدی است و یا قراردادی. در بخشی از [[آیات]] و [[روایات]]، عدد برای جدا شدن صفوف خرده گیران و [[مؤمنان]] [[متعبد]] ذکر شده است. در این موارد، پرسش از عدد، نشانه لجاجت و [[نادانی]] است. این اعداد، قراردادی یک سویه میان [[خداوند]] و آفریدگان به شمار می‌آید و برای سنجش [[میزان]] باور [[مردم]] بیان شده است»<ref>[[سید محمد جواد فاضلیان|فاضلیان، سید محمد جواد]]؛ [[قیام (مقاله)|قیام]]، ص ۲۹۵ - ۲۹۷.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۶. حجت الاسلام و المسلمین یوسفیان؛
| تصویر = Pic2391.jpg
| پاسخ‌دهنده = مهدی یوسفیان
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[مهدی یوسفیان]]'''، در کتاب ''«[[شرایط ظهور (کتاب)|شرایط ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:

«زمانی که [[یاوران]] آماده بودند و [[خداوند]] [[اذن]] داد، [[ظهور]]، صورت می‌پذیرد. [[امام جواد]] {{ع}} ضمن حدیثی فرمود:{{متن حدیث| یَجْتَمِعُ إِلَیْهِ مِنْ أَصْحَابِهِ عِدَّةُ أَهْلِ‏ بَدْرٍ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا مِنْ أَقَاصِی الْأَرْضِ وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ أَیْنَ ما تَكُونُوا یَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِیعاً إِنَّ اللَّهَ عَلى‏ كُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ فَإِذَا اجْتَمَعَتْ لَهُ هَذِهِ الْعِدَّةُ مِنْ أَهْلِ الْإِخْلَاصِ أَظْهَرَ اللَّهُ أَمْرَهُ فَإِذَا كَمَلَ لَهُ الْعَقْدُ وَ هُوَ عَشَرَةُ آلَافِ رَجُلٍ خَرَجَ بِإِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏}}<ref>به سوی او اجتماع می‌کنند به تعداد اهل بدر، ۳۱۳ نفر از اطراف زمین و این، معنای قول خدا است که «هرکجا باشید، خدا شما را می‌آورد، همگی را؛ به درستی که خدا بر هرکاری قدرت دارد». هنگامی‌که برای او این عده از اهل اخلاص جمع شد، خدا امر او را ظاهر می‌کند؛ زمانی که برای او عقد کامل شد و آن، گروه ده هزار نفری است، به اذن خدا خروج می‌کند؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ب۳۷، ح۲.</ref>.

از این [[روایت]] می‌توان استفاده کرد [[یاران]] حضرت را سه گروه تشکیل می‌دهند:
# [[یاوران]] ویژه که ۳۱۳ نفرند و با اجتماع آنان، [[ظهور]] به [[اذن]] [[خدا]] واقع می‌شود.
# یاورانی که [[حدود]] ده هزار نفرند و با اجتماع آنان، [[قیام]] و [[خروج]] به [[اذن]] [[خدا]] صورت می‌گیرد.
# یاورانی که در طول [[قیام]]، به صفوف سربازان حضرت ملحق می‌شوند.

این شرط، از شرایطی است که توسط [[انسان‌ها]] باید محقّق شود. اکنون جای این سؤال است که آیا [[یاوران]] حضرت فراهم شده‌اند؟ آیا گروهی از [[انسان‌ها]] با ایجاد ویژگی‌ها و صفات [[یاران]] در [[جان]] خویش، خود را برای [[یاری]] و همراهی [[امام]] آماده کرده‌اند؟»<ref>[[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]؛ [[شرایط ظهور (کتاب)|شرایط ظهور]]، ص ۴۲ - ۴۴.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۷. حجت الاسلام و المسلمین صمدی؛
| تصویر = 783993038.jpg
| پاسخ‌دهنده = قنبر علی صمدی
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[قنبر علی صمدی]]'''، در کتاب ''«[[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]»'' در این‌باره گفته است:

«درباره شمار [[اصحاب]] [[امام مهدی]] {{ع}} در [[روایات]] آمار و ارقام مختلفی ذکر شده است. بیشتر [[روایات]]، تعداد [[یاران مهدی]] {{ع}} را [[سیصد و سیزده]] تن ذکر کرده‌اند. [[روایات]] مربوط به این موضوع دو دسته‌اند:

در یک دسته از [[روایات]]، تعداد [[یاران مهدی]] {{ع}} [[سیصد و سیزده]] تن به تعداد [[اصحاب]] [[پیامبر]] {{صل}} در [[جنگ]] [[بدر]] ذکر شده‌اند. اکثر [[روایات]] این عدد را مطرح کرده‌اند<ref>بصائر الدرجات، ص۳۱۱؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۶۵۴؛ الخصال، ص۶۴۹.</ref>. نظیر آن چه از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده است. حضرت فرموده است: "[[اصحاب]] [[امام مهدی]] {{ع}} [[سیصد و سیزده]] نفر به تعداد اهل بدر‌اند"<ref> {{عربی|"أَصْحَابُهُ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا عِدَّةُ أَهْلِ بَدْرٍ "}}؛ کمال الدین و تمام النعمه، ص۶۷۳؛ الخصال، ص۶۴۹؛ بصائر الدرجات، ص۳۱۱؛ بحار الانوار، ج۵۲، ص۳۲۶.</ref>؛

دسته دیگر، روایاتی است که تعداد [[اصحاب]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} را بیش از [[سیصد و سیزده]] نفر ذکر کرده‌اند. در این دسته از [[روایات]] رقم [[یاران]] حضرت، ده هزار عنوان شده است چنان که مرحوم [[محمد بن ابراهیم نعمانی|نعمانی]] در کتاب [[الغیبة ۱ (کتاب)|الغیبه]] به [[نقل]] از [[ابوبصیر]]، این [[روایت]] را از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] کرده است: "[[قائم]] {{ع}} [[خروج]] نمی‌کند، مگر هنگامی که حلقه (تعداد [[یاران]] حضرت) کامل شود. [[ابو بصیر]] می‌گوید: پرسیدم: حلقه با چه تعداد کامل می‌شود؟ حضرت فرمود: ده هزار نفر"<ref>{{متن حدیث| لَا يَخْرُجُ الْقَائِمُ {{ع}} حَتَّى يَكُونَ تَكْمِلَةُ الْحَلْقَةِ قُلْتُ وَ كَمْ تَكْمِلَةُ الْحَلْقَةِ قَالَ عَشَرَةُ آلَاف‏}}؛ الغیبة، نعمانی، ص۳۲۰؛ اثبات الهداة، ج۳، ص۵۴۵.</ref>؛ در جای دیگر، [[ابوبصیر]] [[نقل]] می‌کند که مردی کوفی از [[امام صادق]] {{ع}} تعداد [[یاران امام مهدی]] {{ع}} را پرسید و گفت: "[[مردم]] می‌گویند [[اصحاب]] [[مهدی]] {{ع}} به تعداد [[اصحاب]] [[بدر]] [[سیصد و سیزده]] نفرند. حضرت در پاسخ فرمود: "[[مهدی]] {{ع}} [[ظهور]] نمی‌کند مگر با نیروی [[قدر]] تمندی که تعداد آنان کمتر از ده هزار رزمنده نخواهد بود"<ref>ر.ک: کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۶۵۴؛ نور الثقلین، ج۴، ص۹۸؛ العدد القویه، ص۶۵.</ref>. در این دسته [[روایات]]، برخی تعداد [[اصحاب]] [[مهدی]] {{ع}} را در هنگام [[ظهور]]، [[دوازده]] هزار یا پانزده هزار<ref>ملاحم ابن طاووس، ص۶۵.</ref> و حتی عدد یکصد هزار نفر نیز، [[نقل]] شده است<ref>بحار الانوار، ج۵۲، ص۳۰۷و۳۶۷؛ بشارة الاسلام، ص۱۹۰؛ اثبات الهداة، ج۳، ص۵۷۸.</ref>.

در بیان وجه جمع این دو دسته [[روایات]] می‌توان گفت باتوجه به قرائن موجود، [[روایات]] دسته نخست که عدد [[سیصد و سیزده]] را ذکر کرده‌اند ناظر به [[اصحاب]] ویژه [[امام مهدی]] {{ع}} در مرحله آغازین [[ظهور]] حضرت است؛ همان کسانی که هسته اصلی [[قیام]] حضرت را تشکیل می‌دهند و در [[روایات]] از آنان به عنوان پرچمداران و [[فرماندهان]] [[لشکر]] [[مهدی]] {{ع}} می‌باشند؛ اما [[روایات]] دسته دوم که عدد بیش از [[سیصد و سیزده]] نفر را ذکر نموده‌اند ناظر به مجموع نیروهایی است که به جمع [[سیصد و سیزده]] نفر می‌پیوندند و تحت [[فرماندهی]] آنان عمل می‌کنند و در زمره [[سپاه]] حضرت قرار می‌گیرند. [[شاهد]] این مطلب نیز برخی روایاتی است که دلالت دارد بر اینکه [[ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} با [[سیصد و سیزده]] نفر از [[اصحاب]] ویژه آغاز می‌گردد سپس سایر [[یاوران]] حضرت به سرعت به آنان ملحق می‌شوند و تحت [[فرماندهی]] [[اصحاب]] ویژه حضرت، [[سپاهیان]] [[مهدی]] {{ع}} را جهت آغاز [[قیام]] تشکیل می‌دهند. مانند آنچه جناب [[عبدالعظیم حسنی]] از [[امام جواد]] {{ع}} [[نقل]] کرده که فرمود: "سیصد وسیزده مرد به تعداد اهل [[بدر]] از دورترین نقاط [[زمین]] در کنار او (حضرت [[قائم]]) حاضر شوند و این مصداق سخن [[خدا]] است که فرمود: هرکجا باشید [[خدا]] شمارا جمع می‌کند و او به همه چیز توانا است، پس هر گاه این عدد از أهل [[اخلاص]] جمع گردند، [[خداوند]] أمر [[ظهور]] آن حضرت را مقدرگرداند و چون تعداد آن [[جماعت]] أهل [[اخلاص]] به [[عقد]] کامل؛ یعنی آن ده هزار مرد رسند، حضرت [[خروج]] نموده و مدام [[دشمنان]] [[خدا]] را بکشند تا [[رضایت]] [[پروردگار]] حاصل گردد"<ref>{{متن حدیث|" يَجْتَمِعُ إِلَيْهِ مِنْ أَصْحَابِهِ عِدَّةُ أَهْلِ بَدْرٍ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا مِنْ أَقَاصِي الْأَرْضِ وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعاً إِنَّ اللَّهَ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدِيرٌ فَإِذَا اجْتَمَعَتْ لَهُ هَذِهِ الْعِدَّةُ مِنْ أَهْلِ الْإِخْلَاصِ أَظْهَرَ اللَّهُ أَمْرَهُ فَإِذَا كَمَلَ لَهُ الْعَقْدُ وَ هُوَ عَشَرَةُ آلَافِ رَجُلٍ خَرَجَ بِإِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَا يَزَالُ يَقْتُلُ أَعْدَاءَ اللَّهِ حَتَّى يَرْضَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ}}؛ الإحتجاج، ج۲، ص۴۴۹.</ref>؛ [[مفضل بن عمر جعفی]] نیز از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] کرده است که فرمود: "هر گاه [[خدای متعال]] به [[قائم]] [[آل محمد]] اجازه [[ظهور]] دهد، در حالی که سیصد و اندی مرد با او [[بیعت]] می‌کنند و حضرت در [[مکه]] توقف می‌فرماید تا [[یاران]] او به ده هزار نفر می‌رسند؛ سپس از آنجا به سوی [[مدینه]] حرکت می‌فرماید"<ref>{{متن حدیث|إِذَا أَذِنَ اللَّهُ عَزَّ اسْمُهُ لِلْقَائِمِ فِي الْخُرُوجِ ... وَ قَدْ وَافَاهُ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ بِضْعَةَ عَشَرَ رَجُلًا فَيُبَايِعُوهُ وَ يُقِيمُ بِمَكَّةَ حَتَّى يَتِمَّ أَصْحَابُهُ عَشْرَةَ آلَافِ نَفْسٍ ثُمَّ يَسِيرُ مِنْهَا إِلَى الْمَدِينَةِ}}؛ الإرشاد، ج ۲، ص ۳۸۳.</ref>؛

از این نظر، روایاتی که اعداد و ارقامی مثل ده هزار یا بیشتر (که بیانگر کثرت آنان است) ذکر کرده‌اند، ناظر به گروه [[انصار]] هستند و شامل همه کسانی می‌شوند که به نحوی در [[حمایت]] از این حرکت الهی و تحکیم و تقویت [[انقلاب جهانی]] حضرت سهم دارند. مانند آنچه [[روایت]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده است که حضرت فرمود: "آنان ([[اصحاب]] [[مهدی]]) [[سیصد و سیزده]] نفرند که هرکدام نیز خود را در میان [[سیصد و سیزده]] نفر می‌بینند<ref>ر.ک: دلائل الإمامة، ص۳۲۰؛ المحجه، ص۴۶.</ref>. براساس این گونه [[روایات]]، هرکدام از این [[سیصد و سیزده]] تن، [[فرماندهی]] [[سیصد و سیزده]] نفر را برعهده دارند. لذا آمار و ارقام یاد شده در این نوع [[روایات]]، بیانگر تعدد [[سپاهیان]] و [[یاوران]] [[امام مهدی]] {{ع}} است»<ref>[[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]؛ ص:205- 208</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۸. حجت الاسلام و المسلمین امامی میبدی؛
| تصویر = 13681144.jpg
| پاسخ‌دهنده = علی رضا امامی میبدی
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی رضا امامی میبدی]]'''، در کتاب ''«[[آموزه‌های مهدویت در آثار علامه طباطبائی (کتاب)|آموزه‌های مهدویت در آثار علامه طباطبائی]]»'' در این‌باره گفته است:

«مطابق [[روایات]] فراوان، عدد [[اصحاب امام زمان]] {{ع}} به تعداد [[لشکریان]] [[اسلام]] در [[جنگ بدر]] یعنی ۳۱۳ نفر می‌‌باشد. [[علامه]] در [[تفسیر]] [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَئِنْ أَخَّرْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ إِلَى أُمَّةٍ مَّعْدُودَةٍ}} ضمن اینکه این [[آیه]] را مربوط به کسانی می‌‌داند که در [[آخرالزمان]] برای [[یاری دین]] می‌آیند<ref>المیزان، جلد ۱۰، صفحه ۱۵۵.</ref>. به روایاتی اشاره می‌‌کند که منظور از {{متن قرآن|أُمَّةٍ مَّعْدُودَةٍ}} را [[اصحاب امام زمان]] {{ع}} و تعداد آنها را سیصد و چند نفر می‌داند<ref>المیزان، جلد ۱۰، صفحه ۱۸۱؛ به نقل از الغیبه للنعمانی، صفحه ۲۴۱؛تفسیر قمی، جلد ۱، صفحه ۳۲۳؛ تفسیر عیاشی، جلد ۲، صفحه ۵۶ و ۱۴۰؛الکافی، جلد ۸، صفحه ۳۱۳.</ref>. همچنین از [[مجمع البیان]] [[نقل]] می‌‌کند که گفته شده است منظور از [[امت معدوده]] [[اصحاب]] [[مهدی]] {{ع}} است که عددشان سیصد و اندی نفر است -به مقدار عدد [[اصحاب]] بدر- که در روز ظهورش در یک ساعت، دوران جناب جمع می‌شوند، همانطور که قطعات ابر‌‌های پاییزی دور هم جمع می‌‌شوند<ref>المیزان، جلد ۱۰، صفحه ۱۸۱.</ref>. [[طبرسی]] بعد از ذکر این قول، به روایتی از [[امام باقر]] و [[امام صادق]] {{ع}} اشاره می‌‌کند که همین مطلب را بیان می‌‌کند<ref>مجمع البیان فی تفسیر القرآن، جلد ۵، صفحه ۲۱۸.</ref>.

گرچه در این [[روایات]] و تعابیر سخن از سیصد و چند نفر آمده است ولی در جای دیگری از بیانات [[علامه]] عدد [[سیصد و سیزده]] نفر نیز ذکر شده است. آن مرحوم در ذیل [[تفسیر]] [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ وَأُخِذُوا مِن مَّكَانٍ قَرِيبٍ}}<ref>«و اگر ببینی، هنگامی که کفار به فزع می‌‌افتند، پس هیچ راه فراری ندارند و هیچ چیز از خدا فوت نمی‌‌شود بلکه از مکانی نزدیک گرفتار می‌شوند». سبأ: ۵۱.</ref>

حدیثی را از [[تفسیر قمی]] از [[امام باقر]] {{ع}} [[نقل]] می‌‌کند که در قسمتی از آن آمده است: «اولین کسی که با او [[بیعت]] کند، [[جبرئیل]] و سپس [[سیصد و سیزده]] نفر از [[یاران]] او می‌‌باشند»<ref>المیزان، جلد ۱۶، صفحه ۳۹۳ به نقل از: تفسیر قمی، جلد ۲، صفحه ۲۰۴ تا ۲۰۵.</ref>. البته ایشان در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی [[قیام امام زمان]] {{ع}} تعداد [[یاران]] حضرت را بیشتر از [[سیصد و سیزده]] نفر می‌داند و می‌گوید در [[روایت]] است که چون [[حضرت قائم]] [[ظهور]] کند اول [[دعوت]] خود را از [[مکه]] آغاز می‌کنند؛ بدین طریق که بین [[رکن و مقام]] پشت به [[کعبه]] نموده و اعلان می‌‌فرمایند؛ از [[خواص]] آن حضرت سیصد و شصت نفر در حضور آن حضرت مجتمع می‌گردند<ref>مهرتابان (طبع قدیم)، صفحه ۲۲۶؛ رساله لب اللباب (طبع جدید)، صفحه ۲۷۷.</ref>.

ذکر این نکته در اینجا لازم است که دریچه روایت‌ای به صورت صریح عدد سیصد و شصت نفر برای [[اصحاب]] [[امام]] {{ع}} ذکر نشده است ولی در بعضی از [[روایات]] آمده است که {{عربی|وَ يَجِي ءُ وَ اللَّهِ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَ بِضْعَةَ عَشَرَ رَجُلًا فِيهِمْ خَمْسُونَ امْرَأَةً يَجْتَمِعُونَ بِمَكَّةَ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ}} و سیصد و چند مرد که در میان آنها پنجاه [[زن]] نیز هستند، خواهند آمد و بدون قرار قبلی در [[مکه]] جمع می‌‌شوند<ref>تفسیر العیاشی، جلد ۱، صفحه ۶۴؛بحارالانوار، جلد ۵۲، صفحه ۲۲۳.</ref>. بر اساس این [[روایت]] مجموع مردان و زنانی که حلقه اصلی [[یاران]] حضرت را تشکیل می‌دهند در [[حدود]] سیصد و شصت نفر می‌‌باشند و به احتمال قوی نظر [[مرحوم علامه]] نیز به همین مطلب می‌‌باشد لذا ذکر این عدد با [[سیصد و سیزده]] نفر بودن [[اصحاب]] که در بسیاری از [[احادیث]] آمده است مغایرتی ندارد،<ref>البته بعضی برخلاف بیان فوق معتقدند که از تعبیر «فیهم» که در روایت آمده است استفاده می‌شود که پنجاه زن مذکور در روایت جزء سیصد و سیزده نفر می‌‌باشند و تعبیر رجل در {{عربی|ثلاثمائه و بضعه عشر رجلا}} از باب تغلیب می‌‌باشد. موعود شناسی، صفحه ۵۹۴.</ref>»<ref>[[علی رضا امامی میبدی|امامی میبدی، علی رضا]]، [[آموزه‌های مهدویت در آثار علامه طباطبائی (کتاب)|آموزه‌های مهدویت در آثار علامه طباطبائی]]، ص ۲۲۷.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۹. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛
| تصویر = 136863.JPG
| پاسخ‌دهنده = خدامراد سلیمیان
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[یاران]] ویژه [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}‏ [[سیصد و سیزده]] نفرند. [[احادیث]] فراوانی در [[ستایش]] این گروه ممتاز وارد شده و در [[قرآن کریم]] آیاتی است که [[تأویل]] به آنان شده است:
# از [[امام باقر]] {{ع}} و [[امام صادق]] {{ع}} در [[تأویل]] سخن [[خدای متعال]]: {{متن قرآن|وَلَئِنْ أَخَّرْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ إِلَى أُمَّةٍ مَّعْدُودَةٍ لَّيَقُولُنَّ مَا يَحْبِسُهُ أَلاَ يَوْمَ يَأْتِيهِمْ لَيْسَ مَصْرُوفًا عَنْهُمْ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِ يَسْتَهْزِؤُونَ}}<ref> و اگر عذاب را از آنان چندگاهی پس افکنیم به یقین می‌گویند: چه آن را باز داشت؟ آگاه باشید روزی که به آنان برسد از ایشان بازگردانده نمی‌شود و آنچه به ریشخند می‌گرفتند آنها را فرا می‌گیرد؛ سوره هود، آیه: ۸.</ref> [[نقل]] شده که فرمودند: مراد از [[امت]] معدود، [[یاران مهدی]] در آخر الزمان‌اند؛ [[سیصد و سیزده]] نفر به شمار افراد [[جنگ بدر]]. آنان، در ساعتی جمع شوند؛ مانند ابرهایی که در پاییز جمع می‏‌شوند"<ref> {{عربی|" أُمَّةٍ مَعْدُودَةٍ يَعْنِي‏ عِدَّةً كَعِدَّةِ بَدْرٍ قَالَ‏ يَجْمَعُونَ‏ لَهُ‏ فِي‏ سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ قَزَعاً كَقَزَعِ‏ الْخَرِيفِ‏‏‏ ‏‏"}}، محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۵۵، ح ۴۲؛ نیز: ر.ک: نعمانی، الغیبة، ص ۲۴۱</ref>.
# [[امام صادق]] {{ع}} در وصف [[یاران]] خاصّ [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} فرمود: "مردانی که گویی قلب‏‌هایشان مانند پاره‏‌های آهن است. هیچ چیز نتواند دل‏های آنان را درباره ذات [[خداوند]] گرفتار [[شک]] سازد. سخت‌‏تر از سنگ هستند. اگر بر کوه‏‌ها حمله کنند، آن‏ها را از هم خواهند پاشید ... گویی که بر اسبان خود، مانند عقاب هستند. بر زین اسب [[امام]] دست می‏‌کشند و از این کار [[برکت]] می‏‌جویند. گرد [[امام]] خویش چرخیده، در جنگ‏ها، [[جان]] خود را سپر او می‌‏سازند و هرچه را بخواهد برایش انجام می‌‏دهند. مردانی که شب‏ها نمی‌‏خوابند؛ در نمازشان هم‌هم‌ه‏ای چون صدای [[زنبور عسل]] دارند. شب‏ها بر پای خویش [[ایستاده]] و صبح بر مرکب‏‌های خود سوارند. [[پارسایان]] شبند و شیران روز. [[اطاعت]] آنان برابر امامشان، از [[اطاعت]] کنیز برای آقایش زیادتر است. مانند چراغ‏ها هستند ... گویی که دل‏هایشان قندیل است. از [[ترس]] [[خدا]] بیمناک و خواهان شهادتند. تمنایشان [[شهید]] شدن در [[راه خدا]] است. شعارشان این است: ای [[مردم]]! برای خون‏خواهی [[حسین]] به پا خیزید. وقتی حرکت می‌‏کنند، پیشاپیش آنان به فاصله یک ماه‏ [[وحشت]] حرکت کند. آنان، دسته دسته به سوی مولا می‌‏روند. [[خدا]] به وسیله آنان [[امام]] [[راستین]] را [[یاری]] می‌‏فرماید"<ref> محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۸</ref>.»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۹۴.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱۰. آقای رضوانی؛
| تصویر = 15207.jpg
| پاسخ‌دهنده = علی اصغر رضوانی
| پاسخ = آقای '''[[علی اصغر رضوانی]]'''، در کتاب ''«[[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]»'' در این‌باره گفته است:

«مطابق [[روایات]] [[مستفیض]] بلکه [[متواتر]]، عدد [[اصحاب]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} به تعداد [[لشکر]] [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} در غزوه [[بدر]] ۳‌۱۳ نفر است. قندوزی در [[تفسیر]] [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَئِنْ أَخَّرْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ إِلَى أُمَّةٍ مَّعْدُودَةٍ}}<ref>سوره هود آیه ۸</ref>. از [[امام باقر]] و [[امام صادق]] {{عم}} [[نقل]] کرده که فرمودند: همانا [[امت معدوده]] ۳‌۱۳ نفر از [[اصحاب]] [[مهدی]] در [[آخرالزمان]] است همانند عدد اهل [[بدر]]، که در یک ساعت اجتماع می‌کنند ...<ref>ینابیع الموده، ص ۵‌۰۹، چاپ نجف</ref>. [[محمد بن مسلم]] از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] کرده که فرمود: پس اول کسی که از طرف [[خدا]] با او [[بیعت]] می‌کند [[جبرئیل]] است. و نیز از [[مردم]] ۳‌۱۳ نفر با او [[بیعت]] خواهند کرد.... و نیز از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] کرده که فرمود: [[قائم]] از ما با [[ترس]] [[یاری]] شده و با [[نصرت]] تأیید خواهد شد. تا آنکه فرمود: پس هنگامی که [[خروج]] می‌کند بر [[کعبه]] تکیه می‌دهد. و ۳‌۱۳ نفر به دور او گرد آیند ...<ref>اعلام الوری، ص ۴۳۳</ref>»<ref>[[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۸۸.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱۱. آقای باقری‌زاده اشعری؛
| تصویر = 87666522.jpg
| پاسخ‌دهنده = محمد باقری‌زاده اشعری
| پاسخ = آقای '''[[محمد باقری‌زاده اشعری]]'''، در کتاب ''«[[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]»'' در این‌باره گفته است:

«در حدیثی از [[امام صادق]] {{ع}} درباره [[لشکریان]] [[امام مهدی]] {{ع}} پس از پیوستن [[سیصد و سیزده]] یار ویژه به [[امام مهدی|امام]]، چنین است: "هنگامی که [[خداوند]] –که نامش عزیز باد- اجازه [[خروج]] به [[قائم]] می‌دهد، او به [[منبر]] می‌رود و [[مردم]] را به سوی خود می‌خواند و آنها را به [[خدا]] [[سوگند]] می‌دهد و آنان را به [[حق]] خودش و این که میان آنان به شیوه [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} [[رفتار]] می‌کند، فرا می‌خواند. [[خداوند]] جل جلاله هم [[جبرئیل]] را روانه می‌کند تا نزد او بیاید و وی در حطیم<ref>حطیم: بخشی از مسجد الحرام که میان حجر الاسود و درِ کعبه و چاه زمزم واقع شده و به دلیل ازدحام مردم و له کردن یکدیگر، چنین نامیده شده است.</ref> فرود می‌آید و به او می‌گوید: به چه چیزی می‌خوانی؟ [[قائم]] {{ع}} به او خبر می‌دهد. [[جبرئیل]] می‌گوید: من، نخستین کسی هستم که با تو [[بیعت]] می‌کنم. دستت را بگشای. آن‌گاه دستش را به دست او می‌مالد و [[سیصد و سیزده]] و اندی مرد به او می‌رسند و با او [[بیعت]] می‌کنند. او در [[مکه]] می‌ماند تا آن که یارانش به ده‌هزار تن برسند و سپس از آن جا به سوی [[مدینه]] حرکت می‌کند"<ref>الإرشاد، ج ۲، ص ۳۸۲.</ref>.

[[امام علی|امام علی بن ابی طالب]] {{ع}} نیز می‌فرماید: "به زودی، فتنه‌ای روی خواهد داد که [[مردم]] با [[ایمان]] از آن بیرون کشیده می‌شوند، همان گونه که طلا را از معدن بیرون می‌کشند. پس [[شامیان]] را دشمنام ندهید و تنها ستمکارانشان را دشنام دهید، که میان آنان، [[نیکان]] هستند و به زودی، [[خداوند]]، بارانی از [[آسمان]] برایشان می‌فرستد که آنان را غرق می‌کند، تا آن‌جا که اگر روباه‌ها و افراد ضعیف نیز با آنان بجنگند، بر ایشان [[غلبه]] می‌یابند. سپس [[خداوند]]، این هنگام، مردی از [[خاندان]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} را با حداقل دوازده‌هزار و حداکثر، پانزده‌هزار تن بر می‌انگیزد که سه [[پرچم]] دارند و نشان و شعارشان، "بمیران، بمیران" است. آنان با اهل هفت [[پرچم]] –که همه صاحبان آن پرچم‌ها به فرمان‌روایی چشم طمع دارند-، می‌جنگند و می‌کشند و [[شکست]] می‌دهند و سپس سردار [[هاشمی]] [[ظهور]] می‌کند و [[مردم]] را به الفت و نعمتشان باز می‌گرداند و این گونه هستند تا [[دجال]] [[خروج]] کند"<ref>المستدرک علی الصحیحین، ج ۴، ص ۵۹۶، ح ۸۶۵۸.</ref>.

[[امام باقر]] {{ع}} در حدیثی می‌فرماید: "هنگامی که [[قائم]] [[ظهور]] کند و به درون [[کوفه]] بیاید، [[خداوند متعال]]، هفتادهزار [[انسان]] [[راستین]] را از پشت [[کوفه]] بر می‌انگیزد تا از همراهان و [[یاوران]] او باشند"<ref>بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۳۹۰، ح ۲۱۲.</ref><ref>ر.ک: [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۸ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۸، ص ۲۹۳–۲۹۹.</ref>»<ref>[[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری‌زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص۱۱۸-۱۲۰.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱۲. آقای کامل (پژوهشگر معارف مهدویت)؛
| تصویر = 151931.jpg
| پاسخ‌دهنده = حیدر کامل
| پاسخ = آقای '''[[حیدر کامل]] '''، در کتاب ''«[[دجال آخرالزمان (کتاب)|دجال آخرالزمان]]»'' در این‌باره گفته است:

«از [[امام باقر]] {{ع}} [[نقل]] شده است که فرمودند: "[[یاران امام مهدی|یاران قائم]] {{ع}} [[سیصد و سیزده]] نفر مرد و غیر [[عرب]] هستند. برخی از آنان در هنگام روز بر روی ابر حرکت می‌کنند و به نام خودش، پدرش، نسبتش، رخسار و شکل ظاهری‌اش شناخته می‌شوند و برخی بر رختخواب خود آرمیده‌اند و بدون وعده قبلی در [[مکه]] به او می‌پیوندند"<ref>{{عربی|"أَصْحَابُ الْقَائِمِ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا أَوْلَادُ الْعَجَمِ بَعْضُهُمْ يُحْمَلُ فِي السَّحَابِ نَهَاراً يُعْرَفُ بِاسْمِهِ وَ اسْمِ أَبِيهِ وَ نَسَبِهِ وَ حِلْيَتِهِ وَ بَعْضُهُمْ نَائِمٌ عَلَى فِرَاشِهِ فَيُوَافِيهِ فِي مَكَّةَ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ"}}؛ بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۳۷۰.</ref>؛ همچنین از [[امام باقر|ابی جعفر باقر]] {{ع}} [[روایت]] شده است که فرمودند: [[قائم]] از راه سنکلاخی "[[ذی طوی]]" با عده‌ای به تعداد [[اصحاب]] [[بدر]]، [[سیصد و سیزده]] مرد، فرود می‌آید تا اینکه تکیه به [[حجر الاسود]] می‌دهد و [[پرچم]] [[فتح]] و [[ظفر]] برمی‌افزاد. [[علی بن ابی حمزه]] گفت: من این مطلب را برای [[امام کاظم|ابی الحسن موسی بن جعفر]] {{ع}} گفتم. فرمودند: این کتابی منشور است"<ref>‌{{عربی|"عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ {{ع}} أَنَّ الْقَائِمَ يَهْبِطُ مِنْ ثَنِيَّةِ ذِي طُوًى فِي عِدَّةِ أَهْلِ بَدْرٍ ثَلَاثِمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا حَتَّى يُسْنِدَ ظَهْرَهُ إِلَى الْحَجَرِ الْأَسْوَدِ وَ يَهُزُّ الرَّايَةَ الْغَالِبَةَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِأَبِي الْحَسَنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ {{ع}} فَقَالَ كِتَابٌ مَنْشُور"}}؛ غیبت نعمانی، ص ۳۱۵.</ref>»<ref>[[حیدر کامل]]، [[دجال آخرالزمان (کتاب)|دجال آخرالزمان]]، ص 260 -261.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱۳. آقای تونه‌ای (پژوهشگر معارف مهدویت)؛
| تصویر = 13681078.jpg
| پاسخ‌دهنده = مجتبی تونه‌ای
| پاسخ = آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:

«همان ۳۱۳ نفرى هستند که [[امیر مؤمنان]] و [[امام صادق]] {{عم}} آنان را [[پرچمدار]] [[یاوران]] آن گرامى تعبیر کرده‌اند و این بیانگر این واقعیت است که آنان داراى توانایى‌ها، کارآیى‌ها، آگاهى‌ها، کفایت‌ها، مدیریت‌ها و صلاحیت‌هاى لازم و بالایى براى فرماندهى و سازمان بخشیدن به نیروهاى طرفدار حق‌اند، که [[امام صادق]] {{ع}} از آنان تعبیر به {{عربی|"حُكَّامُ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ"}}<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۲۶. </ref> مى‌کند<ref>امام مهدى از ولادت تا ظهور، سید محمد کاظم قزوینى، ص ۶۰۱. </ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۱۰۵.</ref>.
*«تعداد [[یاران]] [[حضرت مهدی]] {{ع}}، [[سیصد و سیزده]] نفر یاد شده است. از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده است که فرمود: "گویا می‌نگرم [[قائم]] را بر [[منبر]] [[کوفه]] و [[سیصد و سیزده]] نفر یارانش را، که پیرامونش گرد آمده‌اند، به شمار اهل [[بدر]]"<ref>کمال الدین، ج ۲، ص ۶۷۲.</ref>. این مضمون به‌طور [[مستفیض]] از [[ائمه]] به ما رسیده است. در متون [[عامه]] نیز، در [[عدد یاران مهدی]] {{ع}} [[سیصد و سیزده]] نفر بارها یاد شده است. در برخی [[روایات]]، [[یاران مهدی]] ده هزار نفر یاد شده است و تا آنان گرد نیایند [[قیام]] صورت نمی‌گیرد<ref>غیبة نعمانی، ص ۳۰۷.</ref>. در نقل‌های دیگر، از شمار کمتر و در برخی فزون‌تر از پیش یاد شده است. از جمله ابن رزین غافقی از [[علی]] {{ع}} [[روایت]] می‌کند: "[[مهدی]]، در میان [[دوازده]] تا پانزده هزار یاور [[قیام]] خواهد کرد"<ref>الملاحم و فتن، سید بن طاووس، ص ۶۵.</ref>. در [[روایات]] [[ابن مسعود]]، شمار بیعت‌کنندگان بیش از پنج‌هزار نفر ذکر شده است. در [[احادیث]] دیگر به توده‌های انبوهی اشاره شده است که از نقاط‍‌ گوناگون [[جهان]]، به‌ویژه مشرق‌زمین به کمک [[امام]] می‌شتابند<ref>بحار الانوار، ج ۶۰، ص ۳۱۶.</ref>. چه‌بسا بتوان گفت: آمارهای یاد شده با یکدیگر تعارض ندارند، بلکه در طول یکدیگرند و در مجموع، نشانگر سیر تکاملی یارانند. [[سیصد و سیزده]] نفر، نخستین گروندگان هستند که در [[انتظار ظهور]] [[موعود]] بوده‌اند. با گرد آمدن این گروه، [[دعوت]] آغاز می‌شود. پس از انتشار خبر و گزارش آن به محرمان، ده یا [[دوازده]] هزار نفر، که ستون‌های اصلی نیروهای [[انقلاب]] را تشکیل می‌دهند، به سرعت به [[امام]] می‌پیوندند. با اجتماع آنان، پاکسازی [[حجاز]] آغاز می‌شود. در ادامه [[نهضت]]، توده‌های انبوه، از سراسر [[جهان]] به حضرت می‌پیوندند و درگیری بزرگ و خونبار با مستکبران شروع می‌شود<ref>چشم‌به‌راه مهدی، ص ۳۶۶.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[سیصد و سیزده]] نفر [[یاران]] با او [[بیعت]] می‌کنند. او تا هنگام کامل شدن ده هزار نفر در [[مکه]] اقامت کرده، سپس رهسپار [[مدینه]] می‌گردد"<ref>ارشاد مفید، ج ۲، ص ۳۸۳.</ref>. احتمال می‌رود [[سیصد و سیزده]] نفر، [[فرماندهان]] و [[وزیران]] [[امام]] باشند که در آغاز، هسته‌های اصلی نیروها را به عهده دارند و پس از [[پیروزی]]، برای [[ارشاد]] و [[دادرسی]] و کارگزاری به سرزمین‌های دور و نزدیک فرستاده می‌شوند. از این گروه به "[[نقباء]]"، "[[خواص]]" و "ذُخر [[الله]]" تعبیر شده است<ref>بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۷.</ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۷۷۹.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱۴. نویسندگان کتاب «آفتاب مهر»؛
| تصویر = 1402.jpg
| پاسخ‌دهنده = آفتاب مهر ج۱ (کتاب)
| پاسخ = نویسندگان کتاب ''«[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»'' در این‌باره گفته‌اند:

«تعدادی از [[یاران]] گروه ۳۱۳ نفری، از کسانی هستند که در [[زمان ظهور]] زندگی می‌کنند. در برخی [[روایات]] آمده است که اینان شب در بستر خود ناپدید شده، پس صبح در [[مکه]] خواهند بود. [[آیه]] {{متن قرآن| وَلِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّیهَا فَاسْتَبِقُواْ الْخَیْرَاتِ أَیْنَ مَا تَكُونُواْ یَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِیعًا إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ}}<ref> و هر کس را قبله‌ای است که روی بدان می‌کند، باری، در کارهای نیک از یکدیگر پیشی گیرید. هرجا که باشید خداوند همگی شما را باز خواهد آورد، خداوند بر هر کاری تواناست؛ سوره بقره، آیه: ۱۸.</ref> درباره این گروه است<ref>الغیبه، ب ۲۰، ح۳.</ref> از [[روایات]] به خوبی می‌توان استفاده کرد که تعدادی از [[یاران]]، هم عصرِ زمانِ ظهورند.
* البته از برخی [[روایات]]، استفاده می‌شود که برخی از بزرگان روزگار گذشته، بر اساس مصالحی خاص، دوباره زنده شده و در رکاب حضرت و از [[یاران]] آن بزرگوار می‌شوند. در روایتی از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده است: [[خروج]] می‌کنند با [[امام مهدی|قائم]] {{ع}} از پشت [[کوفه]] یا [[کعبه]] ۲۷ مرد که عبارتند از: پانزده نفر از [[قوم]] [[حضرت موسی]] {{ع}} و هفت نفر از [[اصحاب کهف]]، و [[یوشع بن نون]] و [[سلمان]] و [[ابو دجانه انصاری]] و [[مقداد]] و [[مالک اشتر]]؛ پس در نزد آن حضرت، از [[یاران]] و [[والیان]] هستند<ref>بحارالانوار، ج ۵۳، ص۹۰.</ref>.
* بنابراین، [[یاران]] [[امام مهدی|قائم]] {{ع}} هم از افرادی هستند که هم عصرِ زمانِ ظهورند و هم از افرادی‌اند که پیش از [[زمان ظهور]]، زندگی کرده‌اند و از [[دنیا]] رفته اند»<ref>[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۱۱۰- ۱۱۱.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱۵. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛
| تصویر = 1368303.jpg
| پاسخ‌دهنده = پژوهشگران مؤسسه آینده روشن
| پاسخ = '''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]»'' در این‌باره گفته‌اند:

«براساس [[روایات]]، عدد [[اصحاب]] ویژه [[امام زمان]] {{ع}} به تعداد [[لشکر]] [[پیامبر]] {{صل}} در غزوه [[بدر]] ۳۱۳ نفر خواهد بود. قندوزی در [[تفسیر]] [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَئِنْ أَخَّرْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ إِلَى أُمَّةٍ مَّعْدُودَةٍ}}<ref>سوره هود؛ آیه: ۸</ref> از [[امام باقر]] {{ع}} و [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] نموده که فرمودند: همانا [[امت معدوده]] ۳۱۳ نفر از [[اصحاب]] [[مهدی]] {{ع}} در [[آخرالزمان]] است که همانند عده اهل [[بدر]]، در یک ساعت اجتماع می‌کنند ..<ref>قندوزی، ینابیع الموده، ص ۵۰۹</ref>.

[[محمد بن مسلم]] از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] کرده که فرمود: اول کسی که از طرف [[خدا]] با او [[بیعت]] می‌کند، [[جبرئیل]] است و نیز از [[مردم]] ۳۱۳ نفر با او [[بیعت]] خواهند کرد .... و نیز از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] شده که فرمود: [[قائم]] {{ع}} از ما با [[ترس]] [[یاری]] شده و با [[نصرت]] تأیید خواهد شد... پس هنگامی که [[خروج]] می‌کند، بر [[کعبه]] تکیه می‌دهد و ۳۱۳ نفر به دور او گرد می‌آیند ..<ref>[[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۸۹</ref>»<ref>[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۴۱۶.</ref>.
}}

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان تعداد یاران امام مهدی}}

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اط): پرسش‌هایی با ۱۵ پاسخ]]
[[رده:(اط): پرسش‌های مهدویت با ۱۵ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به تعداد یاران امام مهدی]]

یاران امام مهدی چند نفرند و از چه شهرهایی هستند؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:39Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

یاران امام مهدی چند دسته‌اند؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:36Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

یاران امام مهدی تنها از شیعیان هستند یا اهل تسنن نیز جزء یاران ایشان هستند؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:33Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

یاران اصلی امام مهدی دارای چه ویژگی‌های هستند که به این مقام برگزیده شده‌اند؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:30Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[عصر ظهور امام مهدی]] / [[یاران امام مهدی]] / [[ویژگی یاران امام مهدی]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''یاران اصلی [[امام مهدی]] {{ع}} دارای چه ویژگی‌های هستند که به این مقام برگزیده شده‌اند؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:1368119.jpg|بندانگشتی|100px|راست|[[رحیم کارگر]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[رحیم کارگر]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت دوران ظهور (کتاب)|مهدویت دوران ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:

«انقلابی بزرگ و جهانی، [[نیازمند]] [[رهبران]] و مدیرانی لایق، کارکشته، [[وارسته]] و پرتوان است که هم پیروزی‏‌اش تأمین گردد و هم اهداف و برنامه‏‌های فراگیر آن تحقق یابد. بستر زمان و [[تاریخ]]، دروازه ورودی انسان‏‌ها به [[دانشگاه]] [[مهدوی]] است؛ دانشگاهی که در آن ملیت و قومیت، [[مذهب]]، نژاد، مقطع زمانی و ... مطرح نیست؛ بلکه فراملی، قومی، نژادی و انسانی است. بر این‏‌اساس [[قیام مهدوی]]، به حدی گسترده و فراگیر است که در قلمرو آن، همه ملیت‏‌ها و گروه‏‌ها- از گذشته تا حال و آینده- حضور دارند و حتی [[ملائکه]] [[الهی]] نیز در آن به ایفای نقش می‏‌پردازند.
* پس از آنجایی که در میان [[یاران]] [[حضرت]]، [[پیامبران]] و [[اولیای الهی]] "چون [[حضرت عیسی|عیسی]]، [[حضرت یوشع|یوشع]]، [[حضرت خضر|خضر]]، [[اصحاب کهف]] و ..." و هم از [[اصحاب]] [[پیامبر خاتم|پیامبر اسلام]] و [[امام علی|امیر مؤمنان]] {{ع}} "چون [[سلمان]] و [[مالک]]، [[ابو ذر]] و ..." حضور دارند، می‏‌توان گفت آنان عصاره [[تاریخ]] خواهند بود. علاوه‏‌بر آن‏‌که خود [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} ادامه ‏‌دهنده راه همه [[پیامبران]] و [[اوصیا]] و دارنده همه [[سنن]] و [[مواریث]] آنان است؛ به طور طبیعی یارانش نیز دارنده این [[میراث]] گران‏‌بها خواهند بود.
* البته در مجامع روایی بر ۳۱۳ [[یار]] خاص آن [[حضرت]] تأکیدات ویژه‏‌ای شده و اوصاف و خصلت‏‌هایی برای آنان شمارش شده است که نشان می‏‌دهد واقعا آنان انسان‏‌های [[برتر]]، [[شایسته]] و [[برگزیده]] هستند و [[توان]] انجام این [[مأموریت]] بزرگ [[الهی]] را دارند.
* '''اوصاف [[یاران]] در [[قرآن]]‏‌:''' در [[قرآن]]، آیاتی وجود دارد که ویژگی‏‌های برشمرده آنها را، می‏‌توان بر [[یاران خاص]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} تطبیق داد و در بعضی از [[روایات]] نیز، بیان شده که این [[آیات]] در مورد [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} و اصحابش باشد؛ از جمله می‏‌فرماید: {{متن قرآن| يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلاَ يَخَافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاء وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ }}<ref> ای مؤمنان! هر کس از دینش برگردد خداوند به زودی گروهی را می‌آورد که دوستشان می‌دارد و دوستش می‌دارند؛ در برابر مؤمنان خاکسار و در برابر کافران دشوارند، در راه خداوند جهاد می‌کنند و از سرزنش سرزنشگری نمی‌هراسند؛ این بخشش خداوند است که به هر کس بخواهد ارزانی می‌دارد و خداوند نعمت‌گستری داناست؛ سوره مائدده ، آیه: ۵۴.</ref> بر اساس این [[آیه]] [[خداوند]] در [[آینده]] جمعیتی را برای [[حمایت]] [[دین]] برمی‏‌انگیزد و اوصاف کسانی را که باید این [[رسالت]] بزرگ را انجام دهند، چنین شرح می‏‌دهد:
# آنان [[عاشق]] [[خدا]] بوده و جز به [[خشنودی]] او نمی‏‌اندیشند. هم [[خدا]] آنها را [[دوست]] دارد و هم آنان [[خدا]] را [[دوست]] دارند. {{متن قرآن|يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ}}
# در برابر [[مؤمنان]] خاضع و فروتن هستند. {{متن قرآن|أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ}}
# در برابر [[ستمکاران]] قدرتمند هستند. {{متن قرآن|أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ}}
# [[جهاد]] در [[راه خدا]] برنامه همیشگی آنهاست. {{متن قرآن|يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ }}
# ثابت‏‌قدم بوده و از ملامت‏‌کنندگان باکی ندارند. {{متن قرآن|وَلاَ يَخَافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ }}
* در پایان می‏‌فرماید: "به دست آوردن این امتیازات علاوه ‏‌بر کوشش شخصی"، مرهون [[فضل]] [[الهی]] است که به هرکس [[شایسته]] باشد، داده می‏‌شود{{متن قرآن|ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاء وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ }}
* در روایتی از [[امام صادق]] {{ع}}اوصافی برای [[یاران]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} بیان شده که با اوصاف مذکور در [[آیه]] هماهنگ است‏‌ <ref>‏‌ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۸.</ref>‏‌.
* به طور کلی می‏‌توان اوصاف، و ویژگی‏‌های [[یاران خاص]] [[حضرت]] را در [[روایات]] چنین شمارش کرد.
# '''[[شناخت عمیق نسبت به خدا]]:''' [[امام صادق]] {{ع}} می‏‌فرماید: "در [[قلوب]] [[یاران مهدی]]، نسبت به [[ذات خدا]] شکی نیست" <ref>‏‌ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۱۷.</ref>‏‌. و "آنان به [[وحدانیت]] [[خداوند]] آن‏‌چنان که [[حق]] [[وحدانیت]] اوست، [[اعتقاد]] دارند"<ref>‏‌ بشارة الاسلام، ص ۲۲۰.</ref>‏‌.
# '''[[معرفت امام زمان]] {{ع}}:''' [[امام سجاد]] {{ع}} می‏‌فرماید: "آنان کسانی‏‌اند که به [[امامت]] [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} [[اعتقاد]] دارند"<ref>‏‌ کمال الدین، ح ۱، باب ۳۱، ح ۲.</ref>‏‌.
# '''[[اخلاص]]:''' [[امام جواد]] {{ع}} فرمود: "هنگامی که برای [[مهدی]]، ۳۱۳ تن از اهل [[اخلاص]] جمع شد، [[خداوند]] امر او را ظاهر خواهد کرد"<ref>‏‌ کمال الدین، ح ۲، ص ۳۷۸- ۳۷۷.</ref>‏‌.
# '''[[اطاعت]] و [[فرمانبری]]:''' [[امام صادق]] {{ع}} می‏‌فرماید: "[[اطاعت]] آنان از [[امام]]، بیشتر از [[فرمانبری]] کنیز در برابر مولایش است"<ref>‏‌ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۸.</ref>‏‌.
# '''[[استقامت]]:''' آن [[حضرت]] هم‏‌چنین فرمود: "... گویا قلب‏‌های آنان مانند تکه‏‌های آهن است ... محکم‏‌تر از سنگ است"<ref>‏‌ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۷، ح ۸۲.</ref>‏‌.
# '''[[جان‏‌نثاری]]:''' از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده است: "آنان پروانه‏‌وار شمع [[وجود امام]] را در میان گرفته و او را با جانشان محافظت می‏‌کنند"<ref>‏‌ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۸.</ref>‏‌.
# '''[[برخورداری از تأییدات الهی]]:''' [[امام علی]] {{ع}} فرمود: "... [[خداوند]] [[مهدی]] را در [[آخر الزمان]] می‏‌انگیزاند ... او را به ملائکه‏‌اش تأیید کرده و انصارش را حفظ خواهد نمود"<ref>‏‌ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۸۰، ح ۶.</ref>‏‌.
# '''[[شهادت‏‌ طلبی]]:''' [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: "[[یاران مهدی]]، [[آرزو]] می‏‌کنند که در [[راه خدا]] به [[شهادت]] برسند" <ref>‏‌ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۷، ح ۸۲.</ref>‏‌.
# '''[[صبر]] و [[بردباری]]:''' [[امام علی]] {{ع}} می‏‌فرماید: "[[یاران مهدی]]، گروهی‏‌اند که به خاطر [[صبر]] و [[بردباری]] در [[راه خدا]]، بر او منت نمی‏‌گذارند و از این‏‌که [[جان]] خویش را تقدیم [[حضرت حق]] می‏‌کنند، به خود نمی‏‌بالند و [[تکبر]] نمی‏‌کنند"<ref>‏‌ یوم الخلاص، ص ۲۲۴.</ref>‏‌.
# '''[[شیران روز و زاهدان شب]]:''' [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: "گویا من نظر می‏‌کنم به [[قائم]] و [[اصحاب]] او در [[نجف]] و [[کوفه]]، سجده‏‌ها به پیشانی‏‌های آنها اثر گذاشته است؛ شیران در روز و [[راهبان]] در شب‏‌اند ..."<ref>‏‌ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۸۶.</ref>‏‌.
# '''[[همدلی]]:''' [[امام علی]] {{ع}} فرمود: "ایشان یکدل و هماهنگ هستند"<ref>‏‌ یوم الخلاص، ص ۲۲۴.</ref>‏‌.
# '''[[خواستار برکت]]:''' از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است: "آنان بر فراز اسب‏‌های خود دست بر زین [[امام]] می‏‌کشند و [[تبرک]] می‏‌جویند"<ref>‏‌ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۸.</ref>‏‌.
# '''[[عبادت الهی]]:''' [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: "در [[دل]] شب، از [[خشیت]] [[خداوند]]، ناله‏‌هایی دارند مانند ناله مادران پسر مرده" و "شب‏‌ها را با [[عبادت]] به صبح می‏‌رسانند و روزها را با [[روزه]] به پایان می‏‌برند"<ref>‏‌ یوم الخلاص، ص ۲۲۴.</ref>‏‌.
# '''[[شجاعت]]:''' [[امام علی]] {{ع}} می‏‌فرماید: "همه شیرانی‏‌اند که از بیشه‏‌ها خارج شده‏‌اند و اگر [[اراده]] کنند کوه‏‌ها را از جا برمی‏‌کنند"<ref>‏‌ یوم الخلاص، ص ۲۲۴.</ref>‏‌.
# '''[[علم]] و [[بصیرت]]:''' [[امام علی]] {{ع}} می‏‌فرماید: "پس گروهی در آن فتنه‏‌ها صیقلی می‏‌شوند، مانند [[صیقل]] دادن آهنگر، [[شمشیر]] را. دیده‏‌های آنان به [[نور]] [[قرآن]] جلا داده و [[تفسیر]] در گوش‏‌هایشان جا گرفته است. در شب جام [[حکمت]] را به آنها می‏‌نوشانند، بعد از این‏‌که در بامداد هم نوشیده باشند"<ref>‏‌ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۳۴، ح ۶۴.</ref>‏‌.
# '''[[حق یاوری]]:''' [[امام صادق]] {{ع}} می‏‌فرماید: "[[خداوند]] به وسیله آنها، [[امام]] [[حق]] را [[یاری]] می‏‌کند"<ref>‏‌ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۸.</ref>‏‌.
# '''[[حکمت نورانی]]:''' از [[امام صادق]] {{ع}}[[نقل]] شده است: "گویی دل‏‌های آنان مشعل [[نورانی]] است {{عربی|" كَأَنَ‏ قُلُوبَهُمُ‏ الْقَنَادِيلُ‏ ‏‏‏‏‏"}}"<ref>‏‌ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۸.</ref>‏‌.
* با توجه به این [[روایات]]، روشن می‏‌شود که [[یاران]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}، دارای چنان ویژگی‏‌ها و اوصاف [[برتر]] و کم‏‌نظیری هستند که به [[حق]] در این [[مقام]] و [[موقعیت]] قرار گرفته‏‌اند و بدین جهت نقش مهمی در [[پیروزی]] آن [[قیام جهانی]] خواهند داشت»<ref>[[رحیم کارگر|کارگر، رحیم]]؛ [[مهدویت دوران ظهور (کتاب)|مهدویت دوران ظهور]]، ص ۴۱ - ۴۶.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان ویژگی یاران امام مهدی}}
== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به یاران امام مهدی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به ویژگی‌های یاران امام مهدی]]

گونه‌های مواسات چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:27Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[سیره اجتماعی معصومان (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ سیره اجتماعی معصومان]]
| تصویر = 110066.jpg
| نمایه وابسته = [[کلیاتی از سیره اجتماعی معصومان (نمایه)|کلیاتی از سیره اجتماعی معصومان]]
| مدخل اصلی = ؟
| موضوعات وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گونه‌های مواسات چیست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[سیره اجتماعی معصومان (پرسش)|سیره اجتماعی معصومان]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[سیره اجتماعی معصومان]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:Pic4216.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[م‍ص‍طف‍ی‌ دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌]]]]
آقای دکتر '''[[م‍ص‍طف‍ی‌ دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌]]''' در کتاب ''«[[سیره نبوی ج۲ (کتاب)|سیره نبوی]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

«این واژه برابر نهادن [[برادران]] در [[جان]] و [[مال]] و سایر امور را می‌رساند. بنابراین همه چیز را در بر می‌گیرد، و آن چه قابل [[مواسات]] باشد در عرصه مواسات [[اهل]] [[ایمان]] است، چنان در [[فقه]] [[الرضا]] {{ع}} درباره [[حقوق]] [[برادران دینی]] بر یکدیگر آمده است: {{متن حدیث|وَ مُوَاسَاتَهُمْ‏ وَ مُسَاوَاتَهُمْ‏ فِي‏ كُلِّ مَا يَجُوزُ فِيهِ الْمُسَاوَاةُ وَ الْمُوَاسَاةُ}}<ref>«و از جمله حقوق برادران بر یکدیگر مواسات کردن و مساوات ایشان در تمام اموری است که مساوات و مواسات جایز است». بحارالانوار، ج۷۴، ص۲۲۷.</ref>.

در تمام عرصه‌هایی که [[انسان]] نیاز به [[امنیت]] دارد، تکافل و مواسات از حقوق و [[تکالیف]] اهل ایمان نسبت به هم است. از همین رو در سخنان، [[زندگی]]، [[رفتار]] و [[کردار]] [[پیشوایان حق]] با تأکید فراوان به این جنبه‌ها پرداخته شده است و باب‌های [[روایی]] مربوط به تکافل و مواسات سرشار از جلوه‌های [[انسانی]] و [[ایمانی]] وجوه گوناگون این امور است. در خبری که [[جابر بن یزید جعفی]] از [[امام سجاد]] {{ع}} نقل کرده مواسات همه جانبه از حقوق [[مؤمنان]] بر یکدیگر شمرده شده است؛ این که اهل ایمان به [[شادی]] یکدیگر شاد و به [[اندوه]] هم [[اندوهگین]] می‌شوند، و در تمام [[کارها]] [[یار]] و دستگیر همدیگرند و در همه [[امور مادی]] با یکدیگر مواسات می‌کنند، و در واقع چون ریسمان واحدی هستند که در همه راحتی‌ها و [[سختی‌ها]]، [[نیکی‌ها]] و [[ناگواری‌ها]] شریکند<ref>بحارالانوار، ج۲۶، ص۱۷؛ مستدرک الوسائل، ج۸، ص۳۳۲.</ref>.

در این صورت است که اهل [[ایمان شایسته]] صفت [[برادری]] می‌شوند؛ و آنجا که [[تبعیض]] و [[ستم]] و [[تعدی]] به یکدیگر هست، رنگی از [[جامعه]] ایمانی نیست. سَماعه گوید: {{متن حدیث|سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قُلْتُ قَوْمٌ عِنْدَهُمْ‏ فُضُولٌ‏ وَ بِإِخْوَانِهِمْ‏ حَاجَةٌ شَدِيدَةٌ وَ لَيْسَ تَسَعُهُمُ الزَّكَاةُ أَ يَسَعُهُمْ أَنْ يَشْبَعُوا وَ يَجُوعَ إِخْوَانُهُمْ فَإِنَّ الزَّمَانَ شَدِيدٌ}}<ref>«به امام صادق {{ع}} عرض کردم که گروهی دارای مال و ثروت بسیارند و عده‌ای سخت در مضیقه‌اند، به طوری که زکات هم در امورشان گشایشی ایجاد نمی‌کند، آیا درست است که در این دوران سختی، عده‌ای سیر و عده‌ای گرسنه به سر برند؟»</ref>.

[[امام]] فرمود: {{متن حدیث|الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ لَا يَظْلِمُهُ وَ لَا يَخْذُلُهُ وَ لَا يَحْرِمُهُ فَيَحِقُّ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الِاجْتِهَادُ فِيهِ وَ التَّوَاصُلُ وَ التَّعَاوُنُ عَلَيْهِ وَ الْمُوَاسَاةُ لِأَهْلِ الْحَاجَةِ وَ الْعَطْفُ مِنْكُمْ يَكُونُونَ عَلَى مَا أَمَرَ اللَّهُ فِيهِمْ- {{متن قرآن|رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ}}<ref>«میان خویش مهربانند» سوره فتح، آیه ۲۹.</ref> مُتَرَاحِمِينَ}}<ref>«مسلمانان با هم برادرند، نباید به یکدیگر ستم روا دارند و همدیگر را خوار سازند، و نباید به محرومیت هم راضی باشند. مسلمانان باید در این راه تلاش کنند، با هم بکوشند و مواسات و تعاون نمایند و به نیازمندان یاری رسانند که خداوند به رحمت و عطوفت میانشان فرمان داده است». الکافی، ج۴، ص۵۰؛ وسائل الشیعة، ج۱۱، ص۵۹۷؛ قریب به همین: کتاب المؤمن، ص۴۳.</ref>.

اگر [[مواسات]] در [[زندگی]] [[اهل]] [[ایمان]] جلوه نماید، کسی در [[گرفتاری]] و [[محرومیت]] نمی‌ماند، کسی به [[ذلت]] سؤال کشیده نمی‌شود، که اهل ایمان نباید اجازه دهند که [[برادران]] نیازمندشان به زبان آیند، بلکه باید در عین [[حفظ کرامت]] و [[عزت]] آنان با ایشان مواسات کنند. به بیان پیشوای عدالت‌گرایان، [[علی]] {{ع}}: {{متن حدیث|ابْدَأْ بِالْعَطِيَّةِ مَنْ لَمْ يَسْأَلْكَ وَ ابْذُلْ‏ مَعْرُوفَكَ‏ لِمَنْ‏ طَلَبَهُ‏ وَ إِيَّاكَ أَنْ تَرُدَّ السَّائِلَ}}<ref>«پیش از آنکه سائل از تو درخواستی کند، تو خود در عطا کردن پیشقدم شو، و آن کس هم که از تو خیری می‌طلبد، از بذل آن دریغ مدار، و هرگز مباد آنکه سائل را رد کنی». شرح غررالحکم، ج۲، ص۴۱۱.</ref>.

در [[منطق]] [[پیشوایان دین]]، شیرینی [[زندگی حقیقی]] در [[روابط]] و مناسبات سراسر [[انسانی]] و [[ایمانی]] است. به تعبیر علی {{ع}}: {{متن حدیث|أَفْضَلُ‏ النَّوَالِ‏ مَا وَصَلَ‏ قَبْلَ‏ السُّؤَالِ‏}}<ref>«بالاترین و شیرین‌ترین عطاها بذل و بخششی است که بدون سؤال شخص نیازمند به او برسد». شرح غررالحکم، ج۲، ص۴۱۱.</ref>.

از [[رسول خدا]] {{صل}}، پیام‌آور تکافل و مواسات در والایی این امور [[روایت]] شده است که فرمود: {{متن حدیث|مَنْ عَالَ‏ أَهْلَ‏ بَيْتٍ‏ مِنَ‏ الْمُسْلِمِينَ‏ يَوْمَهُمْ وَ لَيْلَتَهُمْ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ تَعَالَى ذُنُوبَهُ}}<ref>«هر که خانواده‌ای از مسلمانان را در شبانه روزشان سرپرستی کند، خداوند گناهانش را ببخشد». الجامع الصغیر، ج۲، ص۶۲۲.</ref>.

اهتمام [[پیشوایان]] [[اسلام]] در [[مواسات]] و تکافل همه‌جانبه‌شان با [[مردم]] جهت‌گیری آنان را نشان می‌دهد. در خبری آمده است که [[امام سجاد]] {{ع}} شب‌ها پس از تاریک شدن هوا و به [[خواب]] رفتن مردم از جا برمی‌خاست و هرچه [[خوراک]] در [[منزل]] بود جمع می‌کرد و در انبانی قرار می‌داد و در حالی که صورت خود را پوشانده بود آن را بر دوش می‌گرفت و به منزل [[نیازمندان]] می‌برد و میان آنان تقسیم می‌کرد<ref>امالی الطوسی، ج۲، ص۱۹۹؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۱۳، ص۶۱؛ مناقب ابن‌شهرآشوب، ج۴، ص۱۵۳؛ عوالی اللآلی، ج۳، ص۲۸۳؛ الجامع الصغیر، ج۲، ص۶۲۲.</ref>. وقتی آن [[حضرت]] از [[دنیا]] رفت و آن بزرگوار را [[غسل]] می‌دادند بر پشتش - در اثر انبان‌های غذایی که شب هنگام به [[خانه]] [[همسایگان]] [[ناتوان]] و خانواده‌های مستمند حمل می‌کرد - آثار زخم و جراحت [[مشاهده]] کردند<ref>تفسیر الامام العسکری {{ع}}، ص۵۲۰؛ تنبیه الخواطر، ج۱، ص۶۳-۶۴؛ بحار الانوار، ج۷، ص۳۰۰، ج۷۴، ص۳۱۰؛ مستدرک الوسائل، ج۱۲، ص۴۲۷.</ref>.

[[پیشوایان دین]] در وجوه مختلف مواسات پیشگام بودند و سفارش می‌نمودند که آن کس که نمی‌تواند با [[مال]] خود مواسات کند، عرصه‌های دیگر در برابر اوست<ref>ر.ک: ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب الماوردی، ادب الدنیا و الدین، تحقیق محمد صباح، دار مکتبة الحیاة، بیروت، ۱۹۸۷ م. ص۳۳۳-۳۳۵.</ref>. از [[رسول خدا]] {{صل}} [[روایت]] شده است: {{متن حدیث|فَإِنْ لَمْ يَكُنْ مَالٌ فَمِنْ جَاهِكُمْ‏ تَبْذُلُونَهُ‏ لِإِخْوَانِكُمُ‏ الْمُؤْمِنِينَ‏ تَجُرُّونَ بِهِ إِلَيْهِمُ الْمَنَافِعَ وَ تَدْفَعُونَ بِهِ عَنْهُمُ الْمَضَارَّ}}<ref>«اگر شما را مالی نیست، پس از آبرؤیتان برای برادران مؤمن خود بذل کنید تا به آنان منافع و خیر رسانید و مضرات و مشکلات را از ایشان دفع کنید». بحارالانوار، ج۷، ص۲۹۹؛ ج۷۴، ص۳۱۰؛ مستدرک الوسائل، ج۱۲، ص۴۲۷.</ref>.

از برخی [[روایات]] استفاده می‌شود که [[خداوند]] از [[مردمان]] درباره مسئولیت‌های اجتماعی‌شان [[پرسش]] می‌کند و از همه وجوه مواسات و تکافل بازخواست می‌نماید که [[اهل]] [[ایمان]] در همه وجوه آن مسئولند. [[علامه حلی]] در الرسائل السعدیه از [[رسول خدا]] {{صل}} [[روایت]] کرده است که فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى لَيَسْأَلُ‏ الْعَبْدَ فِي‏ جَاهِهِ‏ كَمَا يَسْأَلُ‏ فِي‏ مَالِهِ‏ فَيَقُولُ يَا عَبْدِي رَزَقْتُكَ جَاهاً فَهَلْ أَعَنْتَ بِهِ مَظْلُوماً أَوْ أَغَثْتَ بِهِ مَلْهُوفاً}}<ref>«بی‌گمان خدای متعال از آبروی بنده‌اش پرسش می‌کند همچنان که از مالش پرسش خواهد کرد. پس می‌فرماید: ای بنده من، آبرو و اعتبارات را من روزی تو کردم، آیا با آن ستمدیده‌ای را یاری و یا گرفتار و درمانده‌ای را فریادرسی کردی؟» عوالی اللآلی، ج۱، ص۳۷۲؛ مستدرک الوسائل، ج۱۲، ص۴۲۹.</ref>.

همین معنا در [[حدیث]] [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که فرمود: {{متن حدیث|يُسْأَلُ الْمَرْءُ عَنْ جَاهِهِ كَمَا يُسْأَلُ عَنْ مَالِهِ يَقُولُ جَعَلْتُ‏ لَكَ‏ جَاهاً فَهَلْ نَصَرْتَ بِهِ مَظْلُوماً أَوْ قَمَعْتَ بِهِ ظَالِماً أَوْ أَغَثْتَ بِهِ مَكْرُوباً}}<ref>«خداوند از آبروی انسان پرسش می‌کند همچنان که از دارایی‌اش پرسش می‌کند. می‌فرماید: من برایت آبرو قرار دادم، آیا با آن ستمدیده‌ای را یاری کردی؟ آیا با آن به مبارزه و نابودی ستمگری شتافتی؟ آیا با آن گرفتاری را فریادرسی کردی؟» عوالی اللآلی، ج۱، ص۳۶۳؛ مستدرک الوسائل، ج۱۲، ص۴۲۹.</ref>

البته آنان که در نزدیکی یکدیگر به سر می‌برند [[حقوقی]] همه جانبه بر یکدیگر دارند، چنان که در [[رساله حقوق]] [[امام سجاد]] {{ع}} درباره کسانی از این جمله، یعنی [[همسایگان]] چنین آمده است: {{متن حدیث|وَ أَمَّا حَقُّ الْجَارِ فَحِفْظُهُ‏ غَائِباً وَ كَرَامَتُهُ شَاهِداً وَ نُصْرَتُهُ وَ مَعُونَتُهُ فِي الْحَالَيْنِ جَمِيعاً لَا تَتَبَّعْ لَهُ عَوْرَةً وَ لَا تَبْحَثْ لَهُ عَنْ سَوْءَةٍ لِتَعْرِفَهَا فَإِنْ عَرَفْتَهَا مِنْهُ عَنْ غَيْرِ إِرَادَةٍ مِنْكَ وَ لَا تَكَلُّفٍ كُنْتَ لِمَا عَلِمْتَ حِصْناً حَصِيناً وَ سِتْراً سَتِيراً لَوْ بَحَثَتِ الْأَسِنَّةُ عَنْهُ ضَمِيراً لَمْ تَتَّصِلْ إِلَيْهِ لِانْطِوَائِهِ عَلَيْهِ لَا تَسْتَمِعْ عَلَيْهِ مِنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُ لَا تُسْلِمْهُ عِنْدَ شَدِيدَةٍ وَ لَا تَحْسُدْهُ عِنْدَ نِعْمَةٍ تُقِيلُ عَثْرَتَهُ وَ تَغْفِرُ زَلَّتَهُ وَ لَا تَدَّخِرْ حِلْمَكَ عَنْهُ إِذَا جَهِلَ عَلَيْكَ وَ لَا تَخْرُجْ أَنْ تَكُونَ سِلْماً لَهُ تَرُدُّ عَنْهُ لِسَانَ الشَّتِيمَةِ وَ تُبْطِلُ فِيهِ كَيْدَ حَامِلِ النَّصِيحَةِ وَ تُعَاشِرُهُ مُعَاشَرَةً كَرِيمَةً وَ لَا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ‏}}<ref>«و اما حق همسایه این است که در وقتی که غایب است حقوق او را از هر جهت حفظ کنی، و وقتی که حاضر است احترام و تکریمش کنی. اگر به او ستمی شد به یاری‌اش برخیزی، چه حاضر باشد و چه غایب، از کمک کردن به او دریغ نمایی. در جستجوی عیب‌ها و بدی‌های او نباشی و اگر چیزی از عیب‌های او را بدون این که اراده داشته باشی و بخواهی بفهمی پی بردی در مورد دانسته‌های خودت چون قلعه محکم و پرده ضخیمی باشی تا اگر نیزه‌ها دلی را برای یافتنش بشکافند بدان نرسند. از طریقی که او بی‌خبر است مراقب گفته‌های او در خانه‌اش مباشی. هنگام سختی‌ها او را وامگذاری و در برابر نعمت‌هایی که دارد بر او حسد مبری. از خطایش درگذری و لغزشش را ببخشی. و اگر با تو جهالتی کرد بردباری‌ات را از او دریغ مداری و از راه سازگاری با او بیرون نشوی. باید زبان ملامتگران و ناسزاگویان را از او بازداری و حیله مکار را از او دفع کنی و رفتاری بزرگوارانه با او داشته باشی. و جنبش و نیرویی نیست جز به خداوند». تحف العقول، ص۱۹۱؛ بحارالانوار، ج۷۴، ص۱۷؛ مستدرک الوسائل، ج۱۱، ص۱۶۲.</ref>.

بدین‌ترتیب از مجموع [[نصوص]] فراوانی که در باب تکافل و [[مواسات]] وجود دارد در می‌یابیم که [[اهل]] [[ایمان]] نسبت به یکدیگر [[وظیفه]] تکافل [[عاطفی]]، [[اخلاقی]]، [[اجتماعی]]، [[سیاسی]]، [[اقتصادی]] و [[دفاعی]] دارند. آنان موظفند از هر جهت یکدیگر را [[حفظ]] و [[حراست]] کنند و نیازهای هم را برطرف سازند. البته [[پیامبر اکرم]] {{صل}} با [[تشکیل حکومت]] تکافل را در چهره‌ای عمومی و فراگیر تحقق بخشید و مادام که [[دولت اسلامی]] با جهت‌گیری [[عدالت اجتماعی]] به تکافل نپردازد، این اصل در این وجه خود معنای [[شایسته]] خویش را نمی‌یابد. [[قوانین]] [[مالی]] و [[اجتماعی]] [[اسلام]] خود گویای این [[واقعیت]] است. منابع مالی متعددی معین شده است تا [[زندگی]] مناسبی برای [[جامعه اسلامی]] و همه کسانی فراهم شود که در حد [[رفاه]] لازم نیستند؛ از جمله: [[زکات]]، [[خمس]]، [[انفال]]، نفقات، [[صدقات]]، [[وقف]]، [[حبس]]، هبه، [[وصیت]]، کفارات، [[قربانی]]، زکات [[فطر]]، [[خراج]]، [[جزیه]]، [[اموال]] [[بلا]] صاحب، تبرعات، نذورات و...

بدین ترتیب [[نظام]] تکافل در قالب [[سرپرستی]] اجتماعی پوشاننده همه [[نیازمندان]]، [[مستمندان]]، زمینگیران، از پا افتادگان، آوارگان، در راه‌ماندگان، خانواده‌های بی‌سرپرست و بدسرپرست، [[بیماران]]، معلولان، مجروحان، [[کودکان]] عقب افتاده، [[یتیمان]]، سالمندان، [[اسیران]]، [[زندانیان]] و جز اینان است. [[پیامبر]] خود متکفل این سرپرستی بود. [[نصوص]] فراوانی دراین‌باره وجود دارد. در [[حدیث]] [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: {{متن حدیث|أَنَا أَوْلَى بِكُلِّ‏ مُؤْمِنٍ‏ مِنْ‏ نَفْسِهِ‏ وَ عَلِيٌّ أَوْلَى بِهِ مِنْ بَعْدِي فَقِيلَ لَهُ مَا مَعْنَى ذَلِكَ فَقَالَ قَوْلُ النَّبِيِّ {{صل}} مَنْ تَرَكَ دَيْناً أَوْ ضَيَاعاً فَعَلَيَّ وَ مَنْ تَرَكَ مَالًا فَلِوَرَثَتِهِ فَالرَّجُلُ لَيْسَتْ لَهُ عَلَى نَفْسِهِ وِلَايَةٌ إِذَا لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ وَ لَيْسَ لَهُ عَلَى عِيَالِهِ أَمْرٌ وَ لَا نَهْيٌ إِذَا لَمْ يُجْرِ عَلَيْهِمُ النَّفَقَةَ وَ النَّبِيُّ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} وَ مَنْ بَعْدَهُمَا أَلْزَمَهُمْ هَذَا فَمِنْ هُنَاكَ صَارُوا أَوْلَى بِهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ مَا كَانَ سَبَبُ إِسْلَامِ عَامَّةِ الْيَهُودِ إِلَّا مِنْ بَعْدِ هَذَا الْقَوْلِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ {{صل}} وَ إِنَّهُمْ آمَنُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَ عَلَى عِيَالاتِهِمْ}}<ref>«من از هر مؤمنی به خود او سزاوارترم و پس از من این سزاواری را علی دارد. [عرض شد معنی این سخن چیست؟ فرمود:] فرمایش پیامبر است که هر کس بمیرد و از خود بدهی یا بازماندگانی بی‌سرپرست به جا بگذارد بر عهده من است [که بدهی‌اش را ادا کنم و بازماندگانش را سرپرستی نمایم] و هر کس بمیرد و مالی از خود به جا گذارد، از آن ورثه اوست، پس هرگاه مردی مالی نداشته باشد، بر خود ولایت ندارد و چون مخارج خانواده خود را نپردازد، بر آنان حق امر و نهی ندارد، و پیامبر و امیرمؤمنان {{ع}} و امامان پس از ایشان بدان ملزمند [که مخارج آنان را بپردازند]. از این‌رو آنان نسبت به خود مردم از ایشان سزاوارترند و تنها چیزی که موجب شد همه یهود اسلام آورند، همین سخن رسول خدا {{صل}} بود، زیرا آنان درباره خود و خانواده خود احساس امنیت کردند و آسوده خاطر شدند [زیرا دانستند که نگهداری و کفالت خود آنان اگر بی‌سرپرست باشند و نیز خانواده ایشان پس از مرگشان، اگر مخارج و سرپرستی نداشته باشند، به عهده پیامبر و پس از او به عهده جانشینش یا دولت اسلامی است]». الکافی، ج۱، ص۴۰۶؛ بحارالانوار، ج۱۶، ص۲۶۰، ج۲۷، ص۲۴۸.</ref>.

عملکرد [[حکومتی]] [[پیامبر]] و اوصیای آن [[حضرت]] در دوران حکومتشان بر همین منوال بود. در [[حکومت]] [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} [[تأمین اجتماعی]] تا بدان پایه رسیده بود که [[تکدی]] وجود نداشت و به طور نادر و استثنائی دیده می‌شد، چنان که در خبری آمده است: {{متن حدیث|مَرَّ شَيْخٌ‏ مَكْفُوفٌ‏ كَبِيرٌ يَسْأَلُ‏}} (پیرمردی از کار افتاده دیده شد که دست نیاز به سوی [[مردم]] دراز کرده بود). {{متن حدیث|فَقَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} مَا هَذَا}} ([[امیر مؤمنان]] {{ع}} فرمود: این چیست؟) {{متن حدیث|فَقَالُوا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ نَصْرَانِيٌّ}} (گفتند: ای [[امیرمؤمنان]]، مردی [[نصرانی]] است). {{متن حدیث|فَقَالَ أَمِيرُالْمُؤْمِنِينَ {{ع}} اسْتَعْمَلْتُمُوهُ حَتَّى إِذَا كَبِرَ وَ عَجَزَ مَنَعْتُمُوهُ أَنْفِقُوا عَلَيْهِ مِنْ بَيْتِ الْمَالِ}} (امیر مؤمنان {{ع}} فرمود: هنگامی که [[جوان]] و توانا بود از او کار کشیدید و اکنون که پیر و [[ناتوان]] شده است رهایش کرده‌اید! او را از [[بیت‌المال]] تأمین کنید)<ref>تهذیب الاحکام، ج۶، ص۲۹۳؛ وسائل الشیعة، ج۱۱، ص۴۹.</ref>.

شکل مطرح شدن این ماجرا و برآشفتن [[امام]] از دیدن چنین صحنه‌ای و نوع [[پرسش]] حضرت که {{متن حدیث|مَا هَذَا}} (این وضع چیست؟) نشان دهنده آن است که نباید [[فقیر]] و [[نیازمندی]] وجود داشته باشد؛ و در حکومت کوتاه [[علی]] {{ع}} نیز چنین بوده است، یعنی در مناطقی که در [[اختیار]] علی {{ع}} بوده، [[فقر]] و [[ناداری]] تا بدان حد کاسته شده بوده است که دیدن یک مورد [[فقیر]] موجب [[شگفتی]] و [[اعتراض]] شدید [[حضرت]] را در پی داشته است.

[[سیره پیامبر اکرم]] {{صل}} بر این بود که همه [[مردمان]] به [[درستی]] تأمین شوند و این را از [[حقوق اجتماعی]] آنان می‌دانست و [[دولت‌ها]] را بدان [[مکلف]] می‌ساخت<ref>نک: أبوالحسن علی بن عمر الدارقطنی، سنن الدارقطنی، الطبعة الرابعة، عالم الکتب، بیروت، ۱۴۰۶ ق. ج۴، ص۸۵.</ref>، چنان که از آن حضرت [[روایت]] شده است که می‌فرمود: {{متن حدیث|مَنْ‏ تَرَكَ‏ مَالًا فَلِوَرَثَتِهِ‏ وَ مَنْ تَرَكَ دَيْناً فَعَلَيَّ وَ عَلَی الْوُلَاةِ مِنْ بَعْدِي مِنْ بَیْتِ الْمَالِ الْمُسْلِمِنَ}}<ref>«هر کس مالی به جا بگذارد از آن وارثان اوست، و هر کس [بمیرد و از خود] بدهی به جا بگذارد بر عهده من است [که بدهی‌اش را ادا کنم و بعد از من] بر عهده رهبران و جانشینان پس از من است که آن را از بیت المال مسلمانان بپردازند». کنزالعمال، ج۱۱، ص۱۴.</ref>.

[[رسول خدا]] {{صل}} در تبیین این جایگاه می‌فرمود: {{متن حدیث|أَنَا مَوْلَى‏ مَنْ‏ لَا مَوْلَى‏ لَهُ‏}}<ref>«من سرپرست کسی هستم که سرپرست ندارد». کنزالعمال، ج۱۱، ص۱۱.</ref>. و نیز می‌فرمود: {{متن حدیث|رَسُولُ اللَّهِ {{صل}} مَوْلَى‏ مَنْ‏ لَا مَوْلَى‏ لَهُ‏}}<ref>«رسول خدا سرپرست کسی است که سرپرست ندارد». کنزالعمال، ج۱۱، ص۱۴.</ref>.

بنابراین [[مسئولیت]] و ضمان [[دولت]] دراین‌باره، ضمان اعاله است، یعنی اعاله افراد و [[تدارک]] امکانات و لوازم [[زندگی]] اشخاص به طور مکفی و در حد [[رفاه]]، به نحوی که هر اندازه [[میزان]] رفاه و [[آسایش عمومی]] بیشتر شود، وضع زندگی این اشخاص متناسب با مقتضیات [[روز]] تضمین و تأمین گردد<ref>نک: محمد باقر الصدر، اقتصادنا، الطبعة الحادیة عشرة، دارالتعاریف للمطبوعات، بیروت، ۱۳۹۹ ق. ص۷۰۱؛ یوسف القرضاوی، مشکلة الفقر و کیف عاجلها الاسلام، مؤسسة الرسالة، بیروت، ص۱۰۸-۱۱۵.</ref>. دراین‌باره [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} در نامه‌ای به [[قثم بن عباس]] [[فرماندار]] خود در [[مکه]] نوشت: {{متن حدیث|وَ انْظُرْ إِلَى‏ مَا اجْتَمَعَ‏ عِنْدَكَ‏ مِنْ‏ مَالِ اللَّهِ فَاصْرِفْهُ إِلَى مَنْ قِبَلَكَ‏ مِنْ ذَوِي الْعِيَالِ وَ الْمَجَاعَةِ مُصِيباً بِهِ مَوَاضِعَ الْفَاقَةِ وَ الْخَلَّاتِ‏ وَ مَا فَضَلَ عَنْ ذَلِكَ فَاحْمِلْهُ إِلَيْنَا لِنَقْسِمَهُ فِيمَنْ قِبَلَنَا}}<ref>«و در مال خدا (اموال عمومی) که در نزد تو فراهم شده بنگر و آن را به عیالمندان و گرسنگانی که نزدیکت هستند بده، و آنان که مستمندند و سخت نیازمند، و مانده را نزد ما بفرست تا میان کسانی که نزد ما هستند قسمت کنیم». نهج‌البلاغه، نامه ۶۷.</ref>.

و نیز در [[عهدنامه مالک اشتر]] درباره طبقه پایین و [[عمل به وظیفه]] [[الهی]] درباره آنان، فرمان‌های مؤکدی صادر نمود که [[زمامدار]] و [[حکومت]] باید به طور جدی به حال آنان که [[راه]] چاره ندارند و درمانده‌اند رسیدگی کند و [[مستمندان]] و [[نیازمندان]] و تهیدستان و از کار افتادگان را زیر [[پوشش]] حمایتی قرار دهد و کاملاً تأمین نماید؛ و این که قسمتی از [[بیت المال]] و قسمتی از خالصجات دولتی در هر مکانی به این گروه‌ها اختصاص یابد و [[حق]] همه آنان رعایت گردد<ref>نهج‌البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.

در پی این اهتمام‌های همگانی - در همه وجوه - است که [[جامعه]] به [[امنیت]] لازم دست می‌یابد و به سوی [[سعادت]] پیش می‌رود: آن [[زمان]] که [[اهل]] [[ایمان]] [[حقّ]] [[تعاون]] و تکافل و [[مواسات]] را به جا آورند»<ref>[[م‍ص‍طف‍ی‌ دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌|دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[سیره نبوی ج۲ (کتاب)|سیره نبوی]]، ج۲ ص ۶۸۲-۶۹۰.</ref>

== [[:رده:آثار سیره اجتماعی معصومان|منبع‌شناسی جامع سیره اجتماعی معصومان]] ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های سیره اجتماعی معصومان|کتاب‌شناسی سیره اجتماعی معصومان]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های سیره اجتماعی معصومان|مقاله‌شناسی سیره اجتماعی معصومان]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های سیره اجتماعی معصومان|پایان‌نامه‌شناسی سیره اجتماعی معصومان]].
{{پایان منبع‌ جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسمان سیره اجتماعی معصومان]]

[[رده:(اا): پرسش‌های سیره اجتماعی معصومان با ۱ پاسخ]]

گونه‌های مهدی‌ستیزان چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:24Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[آشنایی با معارف مهدویت]] / [[کلیاتی از مهدویت]] / [[مهدی ستیزی]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گونه‌های [[مهدی‌ستیزان]] چیست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== [[پاسخ]] نخست ==
[[پرونده:991395.jpg|بندانگشتی|100px|راست|]]

نویسندگان کتاب ''«[[نگین آفرینش ج۲ (کتاب)|نگین آفرینش]]»'' در این باره گفته‌اند:

«[[مهدویت]] [[آرمان]] بزرگ [[مؤمنان]] در طول [[تاریخ]] است که همه اهداف [[انبیا]] و [[اولیا]] را در [[جامعه بشری]] [[اجرا]] خواهد کرد. [[دشمنان]] این [[آرمان]] الهی و انسانی با انگیزه‌ها و اهداف مختلف و طرح‌ها و شیوه‌های گوناگون به مقابله با آن برخاسته‌اند. [[شناخت]] گونه‌های [[دشمنی]] و انواع دشمنانِ جریانِ [[مهدوی]] از مهم‌ترین [[وظایف]] [[مهدی]] باوران است تا از رهگذر این [[شناخت]] و به دنبالِ آن، مقابله صحیح و به موقع با [[دشمنان]] [[مهدی]] [[ستیز]]، جبهۀ [[مؤمنان]] و معتقدان به [[امامت]] تثبیت و تقویت گردد و [[شوق]] [[ظهور]] و [[انتظار]] [[موعود]] [[اسلام]] در دل‌های [[منتظران]]، روزافزون شود.
# '''[[صهیونیسم مسیحی]]''' این گروه به بخشی از [[مسیحیان]] [[پروتستان]] گفته می‌شود که معتقدند یکی از شرایط مهم [[ظهور]] [[مسیح]] به عنوان [[موعود]] جهانی، تشکیل [[دولت اسرائیل]] است. آنان در راستای [[حمایت]] کامل از [[دولت]] جعلی [[اسرائیل]]، پروژۀ "[[آرماگدون]]" را مطرح کرده‌اند. [[آرماگدون]] نام منطقه‌ای در نزدیکی حیفای [[فلسطین]] است که در واژه‌نامه‌های آمریکایی به معنای [[نبرد]] نهایی [[حق]] و [[باطل]] در [[آخرالزمان]] است. بنابر [[گمان]] صهیونیست‌های [[مسیحی]] و [[تفسیر]] آن‌ها از [[عهد جدید]]، این [[جنگ]] بزرگ در آنجا رخ می‌دهد که در آن، [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} به عنوان اصلی‌ترین شخصیت ضدّ [[مسیح]] با تکیه بر [[یاران]] مسلمانش به [[جنگ]] [[مسیح موعود]] و یارانش می‌رود. این [[دروغ]] بزرگ در فیلم معروف "مردی که فردا را دید" به تصویر کشیده شده است. در این فیلم که ساخته سال ۱۹۸۱ م است، "نوستر آداموس" ضمن پیش‌گویی‌هایی، [[حضرت مهدی]] {{ع}} را "[[پادشاه]] [[وحشت]]" معرفی می‌کند که در جنگی بی‌سابقه و خانمان‌سوز [[جهان]] را به [[آتش]] می‌کشد؛ ولی نیروهای [[مؤمن]] به [[مسیح]] در مقابل او می‌ایستند و در نهایت، [[مسیحیان]] پیروز شده، [[حضرت مسیح]] {{ع}} با در دست گرفتن [[رهبری]] [[جهان]]، [[صلح]] جهانی را برقرار خواهد کرد. این گروه معتقدند که [[جنگ]] پایانی با محوریت [[حضرت مهدی]] {{ع}} رخ خواهد داد و آن [[حضرت]] برای نابودی [[اسرائیل]] و [[صهیونیسم]] بین الملل با بمب اتم می‌کوشد؛ لذا این گروه در رسانه‌های مکتوب و تصویری خود کوشیده‌اند قضیۀ دستیابی [[ایران]] به انرژی هسته‌ای و ضدیت [[جمهوری اسلامی]] با [[اسرائیل]] را با موعودباوری [[شیعی]]، در یک راستا تحلیل نمایند و [[نبرد]] غرب را با عنوان [[مبارزه]] با جنگ‌طلبی [[شیعیان]] و [[تروریسم]] [[مهدوی]] معرفی کنند. برای نمونه شبکه CBS در یکی از برنامه‌های خود پس از [[گفت‌وگو]] با [[کشیشان]] [[صهیونیست]] [[مسیحی]]، اعلام می‌کند که [[نبرد]] میان [[مسلمانان]] از یک طرف و [[یهودیان]] و [[مسیحیان]] از طرف دیگر، در [[کتاب مقدس]] پیش‌بینی شده است و برای [[تسریع در ظهور]] [[عیسی]] باید با [[مسلمانان]] جنگید و در [[فلسطین]]، دولتی [[صهیونیستی]] را [[حاکم]] کرد و در این برنامه به معرفی کتاب Left Behind (بازمانده) می‌پردازد که محتوای آن ترسیمی از [[جنگ]] [[آرماگدون]] می‌باشد. همچنین در شبکه اینترنتی CBN<ref> این شبکه، متعلق به پت رابرتسون یکی از ایوانجلیست‌ها در آمریکا است.</ref> به مقالات و تحلیل‌هایی در مورد [[حضرت مهدی]] {{ع}} بر می‌خوریم که بر مبنای [[تروریست]] نمایش دادن [[مسلمانان]] به [[رهبری]] [[امام مهدی]] {{ع}} است؛ برای نمونه مقاله‌ای با عنوان "یک ویدئوی ایرانی می‌گوید: [[ظهور مهدی]] نزدیک است" را در سایت خود بارگذاری کرده و به تحلیل مستند [[انحرافی]] "[[ظهور]] بسیار نزدیک است" می‌پردازد. روشن است که [[مهدی ستیزان]] در این طرحِ خائنانه می‌خواهند [[مهدویت]] را که [[بشارت]] [[قرآن]] به [[صلح]] جهانی و استقرار [[ارزش‌های الهی]] و انسانی در [[زمین]] است به جریان ضد [[صلح]] و [[امنیت]] و [[آرمان]] [[عدالت]] معرفی کنند و [[امام مهدی]] {{ع}} را که [[حجت الهی]] و تحقق بخش اهداف [[انبیا]] و [[کتب آسمانی]] است، [[دشمن]] جریان [[نبوت]] و [[مسیح]] معرفی کنند تا [[مهدویّت]] به عنوان جریان مخالف [[حضرت مسیح]] {{ع}} –به عنوان [[منجی]] اهل کتاب- شناخته شود و بدین وسیله گروه‌های [[مؤمن]] در همه [[دنیا]] و حتی [[مسلمانان]] در مقابل جریان [[مهدوی]] قرار گیرند.
# '''[[فرقه‌های انحرافی]]:''' برداشت‌های نادرست از آموزه‌های یک [[مکتب]] الهی، گاه به تشکیل یک جریان [[فکری]] [[منحرف]] می‌انجامد. فرقه‌های [[خوارج]]<ref> گروهی از سپاهیان امیرالمؤمنین {{ع}} بودند که پس از جنگ صفین، از آن حضرت جدا شده، با ایشان به مقابله پرداختند و جنگ نهروان را بر حضرت تحمیل کردند. ابن ملجم مرادی قاتل حضرت علی {{ع}} از این گروه بود.</ref> و [[اسماعیلیه]]<ref> اینان معتقد بودند اسماعیل، فرزند امام صادق {{ع}} نمرده و همان مهدی موعود است.</ref> در گذشته دور و [[بهائیت]]<ref> در درس فرقه‌های انحرافی، عقاید این گروه، بررسی خواهد شد.</ref> و [[وهابیت]]<ref> پیروان محمد بن عبدالوهاب از اهل سنت که با عقایدی خاص دربارۀ توحید و شرک، در کشور عربستان در حدود سال ۱۱۰۰ ق به وجود آمدند.</ref> در قرون اخیر از این نمونه‌اند. [[فرقه‌های انحرافی]] با گرایش به عقیده‌های [[باطل]] به مقابله با [[عقاید]] صحیح [[مکتب]] [[اسلام]] پرداخته‌اند. در این مسیر، [[استکبار جهانی]] و دشمنانِ بیرونی [[اسلام]]، با [[حمایت]] گسترده از فرقه‌هایی مانند [[بهائیت]] و وهابیّت، آن‌ها را در راستای اهداف شومشان [[یاری]] کرده‌اند. [[بهائیت]]، فرقه‌ای است که راه خود را از [[شیعه]] دوازده‌ امامی جدا کرده‌ کرده، با [[انکار]] [[امام مهدی|مهدی موعود]] به عنوان آخرین [[امام]] از سلسله [[امامان]] [[شیعه]] که در آینده [[ظهور]] خواهد نمود، مدعی [[دین]] و کتاب و [[پیامبر]] جدید شده و [[خاتمیت]] [[پیامبر خاتم|پیامبر اسلام]] {{صل}} را نفی نموده است. [[فرقه]] [[گمراه]] [[وهابیت]] نیز با وسائل گوناگون [[تبلیغاتی]]، به [[مخالفت]] با [[مهدی]] [[شیعه]] پرداخته و می‌کوشد تا این [[حقیقت]] را به یک وجود خیالی و موهوم تبدیل کرده یا دست‌کم چهره‌ای خونریز و مخالف [[اسلام]] و [[پیامبر]] {{صل}} و [[سنت نبوی]] از او نشان دهد. از برنامه‌های این [[فرقه]]، توزیع وسیع کتاب به زبان‌های مختلف به ویژه [[فارسی]] (و در ضدیّت با [[شیعه]] و [[مهدویت]] [[شیعی]]) در بین [[زائران]] خانۀ [[خدا]] است.
# '''دگراندیشان:''' اصول و مبانی [[دینی]] و [[احکام]] [[اسلام]] و [[قرآن]]، مبتنی بر [[وحی]] و نشأت گرفته از [[کلام]] [[خدا]] و [[پیامبر]] {{صل}} است. بدیهی است [[تفسیر]] و [[تبیین]] این [[معارف]]، به دانشی وسیع و آشنایی عمیق با مبانی [[قرآنی]] و [[حدیثی]] نیاز دارد. با کمال [[تأسف]] باید اعتراف کنیم که در طول [[تاریخ اسلام]]، پیوسته تفسیرهای نادرستی از [[تعالیم]] [[دینی]] در [[جامعه اسلامی]] وجود داشته است. به ویژه در [[تاریخ]] معاصر، جریان‌های به اصطلاح روشن‌فکر با انگیزه هماهنگ‌سازی [[آموزه‌های اسلامی]] و [[قرآنی]] با ایده‌های دنیای جدید، به این راهِ [[گمراه کننده]] روی آورده‌اند که محصول آن، نفی و [[انکار]] بعضی از اصول [[اسلام]] مانند [[وحی]] و [[نبوت]] و یا دست کم [[تحریف]] بعضی از حقایق شده است، تا آنجا که بعضی ازروشن‌فکران و دگراندیشان ایرانی، اصل [[مهدویت]] را [[انکار]] کرده‌اند.<ref> ر.ک: علی، عطایی کورانی، راز و رمز پنهانی، ص ۱۷۶، به نقل از: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، بازتاب اندیشه در مطبوعات روز ایران، ش ۶۳، ص ۵۰ – ۵۸.</ref> این جریان [[باطل]] [[فرهنگی]] خواسته و ناخواسته به یک جریان آشکار [[مهدی]] [[ستیز]] تبدیل شده و با اِلقاء [[شبهات]] به مقابله با [[حقیقت]] [[مهدویت]] پرداخته است.
# '''مستشرقان''' [[اندیشوران]] غربی را که دربارۀ [[ادیان]] و مکاتب شرقی به ویژه [[اسلام]] تحقیق می‌کنند می‌توان به دو دسته تقسیم کرد؛ گروهی مانند هانری کربن فرانسوی<ref> (Henry Corbin) وی یکی از برجسته‌ترین اسلام‌شناسان غربی است که سال‌های زیادی را نیز در ایران سپری کرد. او چند مقاله دربارۀ [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} دارد و بر این باور است که [[مهدویت]] می‌تواند به یک نظریه جامع در عرفان اسلامی تبدیل شود.</ref> به سبب دغدغه علمی و [[آگاهی]] از حقایق [[دین اسلام]] درباره این [[مکتب]]، [[پژوهش]] می‌کنند؛ اما گروه دوم مانند گلدتسیهر،<ref> (Ignaz Goldziher) اهل مجارستان و یهودی الاصل است. بعضی او را بنیان‌گذار اسلام‌شناسی در اروپا می‌دانند. وی در کتابش به نام العقیدة و الشریعة فی الإسلام به مهدویت پرداخته است.</ref> جمیز دارمستتر<ref> (James Darmesteter) اهل فرانسه بوده و در عرصه فرهنگ شرق به ویژه ایران باستان تخصص داشته است. از وی به عنوان یکی از ایران شناسان برجسته یاد می‌شود. از جمله آثار او کتابی با عنوان مهدی از صدر اسلام تا قرن سیزدهم است.</ref> و فان فلوتن<ref> (Gerole Van Vloten) اهل هلند است که چندین کتاب پیرامون فرهنگ اسلامی دارد. او در کتابش که به عربی به نام السیادة العربیة و الاسرائیلیات فی عهد بنی امیة ترجمه شده در مورد [[امام مهدی]] سخن گفته است.</ref> در جهتِ اهداف شوم امپریالیسم [[فرهنگی]]<ref> امپریالیسم فرهنگی، عبارت است از استفاده از قدرت‌سیاسی و اقتصادی برای تحمیل ارزش‌های فرهنگی قدرت استعمارگر در بین مردم و جامعه هدف که به نابودی فرهنگ آن جامعه و جایگزینی فرهنگ وارداتی و تحمیلی به جای آن منجر می‌شود؛ مانند ترویج فرهنگ آمریکایی در بین سایر جوامع.</ref> به [[مطالعه]] و تحقیق درباره [[اسلام]] می‌پردازند و به دنبال تضعیف مبانی [[اسلام]] و سست نشان دادن [[معارف اسلامی]] هستند، تا به خیال خود مبانی [[فرهنگی]] لیبرالیسم غربی<ref> لیبرالیسم به مکتب سرمایه‌داری اطلاق می‌شود.</ref> را محکم کنند. این گروه، آن گاه که در [[حوزه]] [[مهدویت]]، [[گفت‌وگو]] می‌کنند با استناد به سخنان بی‌پایه و شواهد غیرواقعی، [[مهدویت]] [[اسلام]] را امری بی‌اساس و وام گرفته از سایر [[ادیان]] و مکاتب معرفی می‌کنند.
# '''[[مدعیان دروغین]]:''' در طول [[تاریخ]] [[اسلام]] و به ویژه در سده اخیر، کسانی ادعای [[مهدویت]] داشته‌اند و با این ادعا گروه‌هایی از [[مردم]] را به سوی خود [[دعوت]] نموده و آن‌ها را از مسیر صحیح [[مهدویت]] [[اسلام]] [[منحرف]] کرده‌اند. نیز در موارد زیادی، مدعی [[نیابت]] و بابیّت یا مدعی ارتباط با [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} در [[جامعه]] [[شیعی]] پدیدار شده و سبب گرایش [[مردم]] به مسیرهای [[انحرافی]] و بروز رفتارهای ناهنجار در [[حوزه]] [[عقاید]] و [[اخلاق]] گردیده است؛ برای مثال عده‌ای با [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} و حامل [[پیام]] بودن از سوی آن [[حضرت]]، [[مردم]] را از مراجعه به [[فقیهان]] و گرفتن [[احکام]] از ایشان باز داشته‌اند و [[ایمان]] [[مردم]] را دستخوش [[هوا و هوس]] خود و وسیله‌ای برای کسب نام و نان قرار داده‌اند. این گروه‌ها نیز با [[علم]] و [[آگاهی]] به [[ستیز]] با [[مهدویت]] پرداخته‌اند و خود بستری برای [[انحراف]] بیشتر و عمیق‌تر در [[حوزه]] [[دین]] و [[دیانت]] [[مردم]] شده‌اند. البته گروه‌هایی نیز هستند که نه با قصد [[مهدی ستیزی]]، بلکه به [[دلیل]] [[جهل]] و [[نادانی]] و گرایش به افکار غلط و ارتجاعی، مانند [[پویایی]] [[مکتب]] [[شیعه]] و حرکت [[شیعیان]] در مسیر [[زمینه‌سازی ظهور]] می‌شوند. این‌ها با برداشت‌های نادرست از [[روایات]]، هر حرکت انقلابی پیش از [[قیام]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} را [[باطل]] دانسته، با همین [[تفکّر]] [[انحرافی]] با [[انقلاب اسلامی]] و [[نهضت]] [[امام خمینی]] [[مخالفت]] کردند. بعضی از این افراد معتقدند که ما در برابر [[ظلم]] و [[فساد]] موجود وظیفه‌ای نداریم؛ بلکه [[فساد]] روزافزون [[جامعه]] را زمینه‌ای برای سرعت بخشیدن به [[ظهور]] [[امام غایب]]، قلمداد می‌کنند؛ این در حالی است که [[نهی از منکر]]، از اصول اساسی [[اسلام]] و [[قرآن]] بوده و در سطح کلان به معنای نفی [[طاغوت‌ها]] و فسادهای حکومتی و حکومت‌های [[فاسد]] است. متأسفانه این گروه‌ها نیز ناخواسته به [[دشمنان]] [[مهدویت]]، کمک کرده، سبب [[انحراف]] در [[سلوک]] [[منتظران]] و [[غفلت]] ایشان از [[وظایف]] اساسی زمان [[غیبت]] و حتی در مواردی موجب [[انحراف]] [[عقیدتی]] [[شیعیان]] شده‌اند» <ref>[[محمد امین بالادستان|بالادستان، محمد امین]]؛ [[محمد مهدی حائری‌‎پور|حائری‌‎پور، محمد مهدی]]؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[نگین آفرینش ج۲ (کتاب)|نگین آفرینش]]، ج۲، ص ۱۴۷ - ۱۵۲.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان مهدی ستیزی}}
== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به مهدی ستیزی]]

گونه‌های مفهومی عصمت در قرآن چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:21Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[عصمت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ عصمت]]
| تصویر = 110059.jpg
| مدخل بالاتر = [[عصمت]]
| مدخل اصلی = [[عصمت در قرآن]]
| موضوعات وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گونه‌های مفهومی عصمت در قرآن چیست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[عصمت (پرسش)|عصمت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[عصمت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:334567.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[محمد حسین فاریاب|فاریاب]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر [[محمد حسین فاریاب]] در کتاب ''«[[عصمت امام (کتاب)|عصمت امام]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

«با نگاهی کلی به کاربردهای واژه عصمت و مشتقات آن در [[قرآن کریم]] و مقایسه آن با معنای لغوی و [[عرفی]] عصمت، به این نتیجه می‌رسیم که [[خداوند]] در قرآن کریم به همان زبان [[قوم]] با [[مردم]] سخن گفته است؛ به گونه‌ای که در همه موارد، می‌توان واژه عصمت و مشتقات آن را به مفهوم کلی بازدارندگی و نگه داشتن از چیزی یا کسی دانست. از توجه به این مسئله، این نکته برمی‌آید که مفهوم عصمت حقیقتی شرعیه نیست؛ افزون بر آنکه [[فهم]] معنای اصطلاحی نیز برای [[عرب]] آن دوران، امری آسان بوده است.
موارد کاربرد واژه عصمت و مشتقات آن را می‌توان به لحاظ متعلق آن، در چند محور بررسی کرد:

'''عصمت و بازدارندگی از خطر''': از جست‌و‌جوی موارد کاربرد مفهوم عصمت این نکته برمی‌آید که خداوند متعالی در مواردی، این مفهوم را برای بازدارندگی از خطر به کار برده است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ}}<ref>«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد» سوره مائده، آیه ۶۷.</ref>.
بسیاری از [[مفسران اهل سنت]] و نیز [[مورخان]] نخستین [[اسلام]]، عباراتی را در [[تفسیر]] این [[آیه]] نقل می‌کنند که از آنها برمی‌آید آنان از این آیه همان مصونیت و [[محافظت]] [[پیامبر]] از خطرات جانی ناشی از سوءقصد [[مخالفان]] را فهمیده‌اند.
[[مجاهد]]، از [[مفسران]] [[قرن اول]] و دوم [[هجری]]، از [[ابوهریره]] نقل می‌کند که در مسافرتی همراه با پیامبر بودیم و زیر سایه درختی به استراحت مشغول. آن [[حضرت]] [[شمشیر]] خود را به شاخه درختی آویزان کرده بودند که ناگاه مردی سر رسید و شمشیر را برداشت و با حالتی تهدیدآمیز به پیامبر {{صل}} گفت: چه کسی تو را از من [[نجات]] خواهد داد؟ پیامبر به گونه‌ای [[شمشیر]] را از او ستاند. در این هنگام [[آیه]] {{متن قرآن|وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ}} نازل شد<ref>مجاهد بن جبر بن مصباح، تفسیر مجاهد، تحقیق عبدالرحمان بن محمد اسورتی، ج۱، ص۲۰۰-۲۰۱.</ref>.

بسیاری از [[مفسران اهل سنت]] و نیز [[مورخان]] آنها از [[عایشه]] نقل کرده‌اند که همواره از [[پیامبر گرامی اسلام]] {{صل}} [[محافظت]] می‌شد، تا اینکه آیه {{متن قرآن|وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ}} نازل شد. آن‌گاه [[پیامبر اکرم]] {{صل}} به [[مردم]] دستور داد که [[خداوند]] او را نگه خواهد داشت، و دیگر نیازی به [[حراست]] آنها نیست<ref>محمد بن عیسی ترمذی، سنن الترمذی، تحقیق عبدالوهاب بن عبداللطیف، ج۴، ص۱۳۷؛ عبدالرحمن بن محمد بن ابی حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۴، ص۱۱۷۳؛ محمد بن جریر طبری، جامع البیان، ج۶، ص۴۱۵؛ محمد بن محمد حاکم نیسابوری، المستدرک، تحقیق یوسف مرعشلی، ج۲، ص۳۱۳؛ جلال الدین عبدالرحمن بن ابی بکر سیوطی، الدر المنثور، ج۲، ص۲۹۸؛ محمد بن احمد ذهبی، تاریخ الاسلام، تحقیق عمر بن عبدالسلام تدمری، ج۱، ص۱۵۰؛ احمد بن حسین بیهقی، دلائل النبوة، تحقیق عبدالمعطی قلعجی، ج۲، ص۱۸۴؛ محمدبن سعد هاشمی، الطبقات الکبری، تحقیق محمد عبدالقادر عطا، ج۱، ص۱۳۵.</ref>.
نیز نقل شده است که عباس، عموی پیامبر گرامی اسلام {{صل}} از جمله کسانی بود که از آن [[حضرت]] محافظت می‌کرد. هنگامی که این آیه نازل شد، وی نیز از محافظت آن حضرت دست کشید<ref>جلال الدین عبدالرحمن بن ابی بکر سیوطی، الدر المنثور، ج۲، ص۲۹۸.</ref>.

در نقل‌های دیگری نیز آمده است که [[ابوطالب]]، عموی بزرگوار پیامبر اکرم {{صل}} همیشه کسی را با عنوان [[محافظ]] آن حضرت به همراه ایشان می‌فرستاد، تا اینکه آیه مزبور نازل شد و پیامبر اکرم {{صل}} به ابوطالب {{ع}} فرمودند: «عموجان، خداوند، خود مرا محافظت می‌کند. نیازی نیست کسی را [در پی] من بفرستی»<ref>{{عربی|يا عم ان الله قد عصمني لا حاجة لي إلى من تبعث}}؛ (جلال الدین عبدالرحمن بن ابی بکر سیوطی، الدر المنثور، ج۲، ص۲۹۸).</ref>.
از [[ابوذر]] و نیز برخی دیگر از [[صحابه]] نقل کرده‌اند که وقتی پیامبر اکرم {{صل}} می‌خوابیدند، ما [[نگهبان]] ایشان بودیم، تا اینکه [[آیه]] یادشده نازل شد. [[عصمة بن مالک خطمی]] از دیگر محافظان آن [[حضرت]] نیز نقل می‌کند که ما همواره از ایشان [[محافظت]] می‌کردیم، تا اینکه آیه مزبور نازل شد<ref>جلال الدین عبدالرحمن بن ابی بکر سیوطی، الدر المنثور، ج۲، ص۲۹۸.</ref>.
نخستین [[مفسران]] [[اسلام]] نیز درباره این آیه نظریات گوناگونی را مطرح کرده‌اند. برای نمونه [[مقاتل بن سلیمان]] بر این [[باور]] است که مراد از «[[الناس]]» در این آیه [[قوم یهود]] است، و هنگامی که این آیه نازل شد، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} از [[تهدید]] قوم یهود و کشته شدن به وسیله آنها در [[امان]] ماند<ref>مقاتل بن سلیمان بلخی، تفسیر مقاتل، ج۱، ص۴۹۲.</ref>.
گروهی دیگر از [[مفسران شیعه]] نیز افزون بر نقل نظریات یادشده به وسیله [[اهل سنت]]، به تطبیق این مسئله بر [[واقعه غدیرخم]] و مسئله [[جانشینی امام علی]] {{ع}} پرداخته‌اند. اغلب مفسران شیعه روایتی را از [[امام باقر]] و [[امام صادق]] {{عم}} نقل کرده‌اند که بر اساس آن، پیامبر اکرم {{صل}} از اینکه [[امام علی]] {{ع}} را [[جانشین]] خود معرفی کند، [[هراس]] داشت، و [[خداوند]] به وسیله این آیه وی را به چنین اقدامی [[تشویق]] و محفوظ ماندن از [[مردم]] را به وی اعلام کرد<ref>علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، ج۱، ص۱۷۳-۱۷۵؛ فرات بن ابراهیم کوفی، تفسیر فرات کوفی، ج۱، ص۱۳۱؛ محمدبن محمدبن نعمان (شیخ مفید)، تفسیر القرآن المجید، ج۱، ص۱۸۵؛ محمدبن حسن طوسی، التبیان، ج۳، ص۵۸۷-۵۸۸؛ فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۳، ص۳۴۴-۳۴۵.</ref><ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[عصمت امام (کتاب)|عصمت امام]]، ص ۴۹.</ref>

'''[[عصمت]] و بازدارندگی از [[عذاب]]''': در برخی دیگر از [[آیات قرآن کریم]]، به مواردی برمی‌خوریم که عصمت، به معنای محافظت و بازدارندگی از عذاب به کار رفته است. چنین مفهومی گاه درباره محافظت از [[عذاب دنیوی]] است؛ چنان که در داستان [[طوفان نوح]] {{ع}} و گفت‌و‌گوی آن [[پیامبر]] با فرزندش می‌خوانیم: {{متن قرآن|قَالَ سَآوِي إِلَى جَبَلٍ يَعْصِمُنِي مِنَ الْمَاءِ قَالَ لَا عَاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِلَّا مَنْ رَحِمَ وَحَالَ بَيْنَهُمَا الْمَوْجُ فَكَانَ مِنَ الْمُغْرَقِينَ}}<ref>«او گفت: آنک به کوهی پناه می‌جویم که مرا از آب نگاه می‌دارد؛ (نوح) گفت: امروز هیچ پناهی از «امر» خداوند نخواهد بود جز (برای) آن کس که (خداوند بر او) بخشایش آورده باشد و موج میان آن دو افتاد و او از غرق‌شدگان گشت» سوره هود، آیه ۴۳.</ref>.
در این [[آیه]] واژگان {{متن قرآن|يَعْصِمُنِي}} و {{متن قرآن|عَاصِمَ}} به کار رفته است که بر اساس آن، [[فرزند حضرت نوح]] {{ع}} در برابر درخواست [[پدر]] برای [[ایمان به خدا]] و [[نجات]] از [[طوفان]] گفت: «به زودی به کوهی [[پناه]] می‌برم تا مرا از آب [[حفظ]] کند. [نوح] گفت: امروز هیچ نگه‌داری در برابر [[فرمان خدا]] نیست، مگر آنکه او به کسی رحم کند. در این هنگام، موج در میان آن دو حایل شد، و او در زمره [[غرق]] شدگان قرار گرفت».
به گفته [[مفسران شیعه]] و [[سنی]]، دو واژه مزبور در همان معنای لغوی خود، یعنی بازدارندگی و حفظ کردن، به کار رفته‌اند<ref>عبدالرحمن بن محمد بن ابی حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۶، ص۲۰۳۵؛ محمد بن حسن طوسی، التبیان، ج۵، ص۴۹۰؛ فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۵، ص۲۴۹؛ اسماعیل بن عمرو بن کثیر قرشی دمشقی، تفسیر القرآن العظیم، ج۲، ص۲۸۰.</ref>.

گاهی نیز مفهوم [[عصمت]] برای نگهداری و [[محافظت]] از [[عذاب اخروی]] به کار رفته است: {{متن قرآن|يَوْمَ تُوَلُّونَ مُدْبِرِينَ مَا لَكُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ عَاصِمٍ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ}}<ref>«روزی که پشت‌کنان روی می‌گردانید؛ در برابر خداوند، شما را پناهی نیست و هر که را خداوند گمراه گذارد رهنمونی ندارد» سوره غافر، آیه ۳۳.</ref>.
در این آیه [[مؤمن آل فرعون]]، [[قوم بنی اسرائیل]] را از [[عاقبت]] [[کفر]] و [[نافرمانی]] در برابر فرمان‌های [[خداوند]] می‌ترساند.
مفسران شیعه و سنی واژه [[عاصم]] در آیه را «مانع از [[عذاب الهی]]» معنا کرده‌اند<ref>مقاتل بن سلیمان بلخی، تفسیر مقاتل، ج۳، ص۷۱۲؛ محمد بن حسن طوسی، التبیان، ج۹، ص۷۶؛ عتیق بن محمد سورآبادی، تفسیر سورآبادی، ج۴، ص۲۱۹۶؛ فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۸، ص۸۱۴؛ ابوالفتوح حسین بن علی رازی، روض الجنان، ج۱۷، ص۳۱؛ اسماعیل بن عمرو بن کثیر قرشی دمشقی، تفسیر القرآن العظیم، ج۷، ص۱۳۰.</ref>.

'''[[عصمت]] و بازدارندگی از [[گناه]]''': در برخی دیگر از [[آیات]] [[نورانی]] [[قرآن کریم]]، مفهوم عصمت و مشتقات آن به معنای بازدارندگی و [[محافظت از گناه]] به کار رفته‌اند؛ چنان که در داستان [[حضرت یوسف]] {{ع}} می‌خوانیم: {{متن قرآن|قَالَتْ فَذَلِكُنَّ الَّذِي لُمْتُنَّنِي فِيهِ وَلَقَدْ رَاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ فَاسْتَعْصَمَ وَلَئِنْ لَمْ يَفْعَلْ مَا آمُرُهُ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُونًا مِنَ الصَّاغِرِينَ}}<ref>«(آن زن) گفت: این همان است که مرا درباره او سرزنش کردید؛ آری، از او کام خواستم که خویشتنداری کرد و اگر آنچه به او فرمان می‌دهم انجام ندهد بی‌گمان به زندان افکنده می‌شود و از خوارشدگان خواهد بود» سوره یوسف، آیه ۳۲.</ref>.
در این [[آیه]] واژه {{متن قرآن|فَاسْتَعْصَمَ}} به طور لازم - و نه متعدی - به معنای خودداری کردن و خود را [[حفظ]] کردن به کار رفته است؛ اما از مقایسه آن با آیه بعد به نکته ظریفی پی خواهیم برد: {{متن قرآن|قَالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا يَدْعُونَنِي إِلَيْهِ وَإِلَّا تَصْرِفْ عَنِّي كَيْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَيْهِنَّ وَأَكُنْ مِنَ الْجَاهِلِينَ}}<ref>«(یوسف) گفت: پروردگارا! زندان از آنچه مرا به آن فرا می‌خواند خوش‌تر است و اگر فریبشان را از من نگردانی به آنان می‌گرایم و از نادانان خواهم بود» سوره یوسف، آیه ۳۳.</ref>.
حضرت یوسف {{ع}} در [[مناجات]] و گفت‌وگوی خود با [[خداوند]] به این [[حقیقت]] [[زیبا]] و [[عرفانی]] اعتراف می‌کند که خودداری او از گناه تنها با [[یاری]] خداوند است، و اگر خداوند چنین عنایتی نمی‌کرد، یقیناً یوسف {{ع}} در ورطه گناه و [[جهالت]] می‌افتاد. به دیگر بیان، در حقیقت {{متن قرآن|عَاصِمَ}}، خداوند است، و یوسف {{ع}} تنها «مستعصم» است.

زیباتر آنکه خداوند در آیه بعد، اجتناب حضرت یوسف {{ع}} از گناه را به خود نسبت می‌دهد و می‌فرماید: {{متن قرآن|فَاسْتَجَابَ لَهُ رَبُّهُ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ}}<ref>«پروردگار وی دعایش را اجابت کرد و فریب آن زنان را از او بگرداند، بی‌گمان اوست که شنوای داناست» سوره یوسف، آیه ۳۴.</ref>.
با توجه به این سه [[آیه]] می‌توان به طور قطع مدعی شد که واژه {{متن قرآن|فَاسْتَعْصَمَ}} در آیه نخست به طور لازم به کار رفته است؛ اما با ملاحظه [[آیات]] بعد از آن روشن می‌شود که در آنجا نیز پشتوانه اجتناب یوسف {{ع}}، [[عنایت الهی]] بوده است: {{متن قرآن|وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَهَمَّ بِهَا لَوْلَا أَنْ رَأَى بُرْهَانَ رَبِّهِ كَذَلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِينَ}}<ref>«و بی‌گمان آن زن آهنگ وی کرد و وی نیز اگر برهان پروردگار خویش را نمی‌دید آهنگ او می‌کرد بدین گونه (بر آن بودیم) تا از او زشتی و پلیدکاری را بگردانیم که او از بندگان ناب ما بود» سوره یوسف، آیه ۲۴.</ref>.
[[قرآن کریم]] از [[عنایت خداوند]] به [[حضرت یوسف]] {{ع}} با عنوان «[[برهان]]» یاد می‌کند که در صفحات [[آینده]] از آن بحث خواهیم کرد.
نیز، در غالب [[آیات قرآن کریم]]، فعل «عصم» به [[انسان]] نسبت داده نشده است، افزون بر آنکه در همه آیاتی که مربوط به [[هدایت]] او یا اجتناب از [[گناهان]] است، آنچه به وی نسبت داده شده است، اموری همچون «[[اعتصام]]» و «استعصام» است؛ چنان که می‌فرماید: {{متن قرآن|وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«و هر کس به خداوند پناه آورد به راهی راست راهنمایی شده است» سوره آل عمران، آیه ۱۰۱.</ref>.
{{متن قرآن|فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَاعْتَصَمُوا بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍ وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِرَاطًا مُسْتَقِيمًا}}<ref>«اما آن کسان که به خداوند ایمان آوردند و به او چنگ در زدند، (خداوند) آنان را در بخشایش و بخششی از خویش در خواهد آورد و ایشان را به راهی راست به سوی خود راهنمایی خواهد کرد» سوره نساء، آیه ۱۷۵.</ref>.
همچنین [[خداوند متعال]]، به [[مؤمنان]] دستور «اعتصام» - و نه «عصم» - داده است: {{متن قرآن|وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا}}<ref>«و همگان به ریسمان خداوند بیاویزید و مپرا کنید» سوره آل عمران، آیه ۱۰۳.</ref>
{{متن قرآن|وَاعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلَاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِيرُ}}<ref>«و به (ریسمان) خداوند چنگ زنید؛ او سرور شماست که نیکو یار و نیکو یاور است» سوره حج، آیه ۷۸.</ref>.
بر اساس آنچه گذشت، می‌توان مدعی شد که واژه [[عصمت]] و مشتقات آن در [[قرآن کریم]] به همان معنای لغوی، یعنی بازدارندگی و نگه‌داری و [[محافظت]] از کسی یا چیزی با همه مؤلفه‌های معنایی آن-که در بحث لغوی آن گذشت - به کار رفته است.<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[عصمت امام (کتاب)|عصمت امام]]، ص ۴۹-۵۵.</ref>

== [[:رده:آثار عصمت|منبع‌شناسی جامع عصمت]] ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های عصمت|کتاب‌شناسی عصمت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های عصمت|مقاله‌شناسی عصمت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های عصمت|پایان‌نامه‌شناسی عصمت]].
{{پایان منبع‌ جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسمان عصمت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های عصمت با ۱ پاسخ]]

گونه‌های مختلف محبت امام مهدی به مردم در چه چیزهای تجلی می‌کند؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:18Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[غیبت امام مهدی]] / [[عصر غیبت کبری]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته =

| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گونه‌های مختلف [[محبت]] [[امام مهدی]] {{ع}} به [[مردم]] در چه چیزهای تجلی می‌کند؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:991395.jpg|بندانگشتی|100px|راست|]]
نویسندگان کتاب ''«[[نگین آفرینش ج۲ (کتاب)|نگین آفرینش]]»'' در این باره گفته‌اند:

«در این مجال سخن دربارۀ جلوه‌هایی از [[محبت]] بی‌کران [[امام غایب]] است که در گونه‌های مختلف، تجلّی و نمود یافته است تا بر همگان روشن شود که [[امام]] خوبی و [[مهربانی]]، در عین [[غیبت]] و پنهانی، شعاع مهرش در همه جا گسترده و به تناسب ظرف‌ها و ظرفیّت‌ها همه را فراگرفته است و [[لطف]] و عنایتش همچون چشمه‌ای خروشان، جریانی پیوسته و مداوم است.
# '''غم‌خواری:''' از مهم‌ترین و [[برترین]] صفات مومن، [[هم‌گرایی]] و همدردی با [[برادران دینی]] است. [[مؤمنان]] در [[جامعه اسلامی]] چونان پیکر واحدی هستند که درد و [[غم]] هر یک سبب [[رنج]] دیگران و [[آسایش]] و شادی هرکدام باعث سرور دیگران خواهد بود، زیرا آنها به تصریح [[قرآن]] برادرند. در [[روایات]] متعدّد [[ائمه]] {{عم}} احساس هم‌دردی و غم‌خواری خود را نسبت به [[شیعیان]] بیان کرده‌اند که این حسّ زیبا سبب [[آرامش]] و تسلّای دلِ [[دوستان]] ایشان است و قوت قلبی است که آنها را در فراز و نشیب‌های زندگی دلگرمی داده و صبوری و مقاوت آنها را تقویت می‌کند. [[امام رضا]] {{ع}} می‌فرماید:{{متن حدیث|" مَا مِنْ‏ أَحَدٍ مِنْ‏ شِيعَتِنَا يَمْرَضُ‏ إِلَّا مَرِضْنَا لِمَرَضِهِ وَ لَا اغْتَمَّ إِلَّا اغْتَمَمْنَا لِغَمِّهِ وَ لَا يَفْرَحُ إِلَّا فَرِحْنَا لِفَرَحِهِ ‏ "}}<ref>هیچ‌یک از شیعیان، مریض نمی‌شود مگر اینکه ما نیز در بیماری او بیمار می‌شویم و اندوهگین نمی‌شود مگر اینکه ما نیز در غم ایشان محزون می‌شویم و شادمان نمی‌گردد مگر اینکه ما نیز به خاطر شادی او شادمانیم؛ بحار الانوار، ج ۶۵، ص ۱۶۷.</ref>. یکی از [[شیعیان]] [[امام صادق]] {{ع}} گوید: بر آن [[حضرت]] وارد شدم و عرض کردم: از "[[عمرو بن اسحاق]]" حدیثی به من رسیده است. فرمود: آن را عرضه کن. گفتم: وی بر [[امام علی|امیرالمؤمنین علی]] {{ع}} داخل شد، پس آن [[حضرت]] آثار زردی بر صورتش دید و فرمود: این زردی چیست؟ پس بیماری خود را توضیح داد. آن [[حضرت]] به او فرمود: ما خوشحال می‌شویم به خوشحالی شم و اندوهگین می‌شویم به [[اندوه]] شما و [[بیمار]] می‌شویم به بیماری شما... [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: عمرو راست گفته است.<ref> بصائر الدرجات، ص ۲۶۰.</ref>. بنابراین [[امام]] به [[دلیل]] شدت رأفت و محبتی که نسبت به پیروانش دارد، بیشترین اتصال و ارتباط را با [[شیعیان]] خود دارد و به [[دلیل]] همین [[محبت]] و [[دوستی]] فزاینده است که در [[غم]] و [[رنج]] آنها شریک است مانند مادری که به [[دلیل]] شدت [[دوستی]] و ارتباط با فرزندش به هنگام بیماری او، [[بیمار]] می‌شود؛ چنان‌که با بهبودی و شادی او [[نشاط]] پیدا می‌کند زیرا که [[فرزند]]، همچون [[جان]] شیرین برایش عزیز و [[دوست]] داشتنی است. [[امام صادق]] {{ع}} فرمود:{{متن حدیث|" وَ اللَّهِ إِنِّي‏ أَرْحَمُ‏ بِكُمْ‏ مِنْ‏ أَنْفُسِكُمْ‏ "}} <ref>به خدا سوگند من نسبت به شما از خود شما مهربان‌ترم؛ بحار الانوار، ج ۴۷، ص ۷۸.</ref>. نتیجه اینکه جنسِ [[محبّت]] [[امام]] با سایر محبت‌ها متفاوت است. محبتی است [[خالص]] و بی‌منّت و بی‌نهایت و محبتی است که نه به زبان که در [[دل]] و اعماق جانِ او نهفته است و به همین [[دلیل]] با همۀ وجود و با جسم و [[جان]] با شیعیانش پیوند دارد. یکی از نمونه‌های روشن این [[محبّت]] الهی در وجود شریف [[امام مهدی|امام زمان]] اینگونه در بیان [[حضرت]] توصیف شده است:{{متن حدیث|" إِنَّهُ‏ أُنْهِيَ‏ إِلَيَ‏ ارْتِيَابُ‏ جَمَاعَةٍ مِنْكُمْ‏ فِي‏ الدِّينِ‏ وَ مَا دَخَلَهُمْ مِنَ الشَّكِّ وَ الْحَيْرَةِ فِي وُلَاةِ أَمْرِهِمْ فَغَمَّنَا ذَلِكَ لَكُمْ لَا لَنَا وَ سَأَوْنَا فِيكُمْ لَا فِينَا لِأَنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَلَا فَاقَةَ بِنَا إِلَى غَيْرِهِ ‏ "}}<ref>به من رسیده است که گروهی از شما در دین به تردید افتاده و در دل آنها نسبت به اولیای امرشان شک و حیرت راه پیدا کرده است و این امر مایۀ اندوه ما شد، البته به خاطر خود شما نه برای خودمان و باعث ناراحتی ما نسبت به شما و نه دربارۀ خودمان گردید، زیرا که خداوند با ماست و با بودن او نیازی به دیگری نداریم؛ [[غیبت]] طوسی، ص ۲۸۵.</ref>
# '''[[دعا کردن]]:''' یکی از اسباب خیر و [[نیکی]] [[مؤمنان]] نسبت به یکدیگر دُعا کردن است که گره‌گشای بسیاری از مشکلات و برون‌رفت از بن بست‌های فراوان است. و نیز بدون [[تردید]] دُعا از [[بهترین]] وسائل [[قرب الهی]] و رسیدن به خواسته‌های دنیوی و اخروی است و البته هرچه [[دعا]] کننده از [[ایمان]] و [[اخلاص]] بیشتر برخوردار باشد دعای او به [[اجابت]] نزدیک‌ترخواهد بود . تصور کنید که یک عالم ربّانی و مردی سر تا پا خدائی به شما بگوید که شب گذشته در [[راز]] و نیازم حالت خوشی دست داد و شما را به ویژه دُعا کردم، چه حالتی در شما پیدا می‌شود و چه نشاطی پیدا می‌کنید و چقدر این [[احسان]] او را بزرگ می‌شمارید. [[راستی]] اگر [[شیعه]] منتظری بداند و بفهمد که نه یک‌بار، بلکه همیشه مشمول دُعای خیر [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} خویش است چه احساسی پیدا می‌کند؟! در [[روایت]] است یکی از [[یاران]] [[امام رضا]] {{ع}} به آن [[حضرت]] عرض کرد: :برای من و خانواده‌ام [[دعا]] کنید. [[امام]] فرمود: آیا چنین نمی‌کنیم؟!...<ref> کافی، ج ۱، ص ۲۱۹.</ref> یعنی [[شیعیان]] هر امامی مشمول دعاهای [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} خویشند و این به [[دلیل]] نهایت [[لطف]] و محبتی است که [[امام]] [[امت]] نسبت به [[پیروان]] خود دارد و نیز به [[دلیل]] قدردانی [[امام]] از احساس و [[نیکی]] [[شیعیان]] نسبت به [[امام]] [[امت]] یعنی در پاسخ دعاهایی که [[شیعیان]] برای [[فرج]] و [[سلامتی]] [[امام]] می‌کنند، [[امام]] نیز پیوسته برای حوائج دنیوی و اخروی ایشان [[دعا]] می‌کند و البته دُعای او کلید هر خیر و خوبی است. و این نکته نیز گفتنی است که [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} هم به صورت گروهی [[شیعیان]] را [[دعا]] می‌کند و هم به صورت فردی و به طور خاصّ. [[سید ابن طاووس]] می‌گوید: "در [[سامرا]] بودم، شبی هنگام [[سحر]] شنیدم که مولایم [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} این‌گونه [[دعا]] می‌خواند:{{متن حدیث|" إِلَهِي‏ بِحَقِ‏ مَنْ‏ نَاجَاكَ‏ وَ بِحَقِ‏ مَنْ‏ دَعَاكَ‏ فِي‏ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ تَفَضَّلْ‏ عَلَى‏ فُقَرَاءِ الْمُؤْمِنِينَ‏ وَ الْمُؤْمِنَاتِ‏ بِالْغِنَى‏ وَ الثَّرْوَةِ وَ عَلَى مَرْضَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ بِالشِّفَاءِ وَ الصِّحَّةِ وَ عَلَى أَحْيَاءِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ بِاللُّطْفِ وَ الْكَرَمِ وَ عَلَى أَمْوَاتِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ بِالْمَغْفِرَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ عَلَى غُرَبَاءِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ بِالرَّدِّ إِلَى أَوْطَانِهِمْ سَالِمِينَ غَانِمِينَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ‏ "}}<ref>خدایا به حق آنکه با تو مناجات کرد و به حق آنکه در خشکی و دریا تو را خواند، بر فقرای مومنین به غنا و ثروت و بر بیمارانشان به شفا و سلامتی و بر زندگانشان به لطف و کرم و بر امواتشان به بخشش و رحمت و بر مسافران و غریبانشان به بازگشت به وطن‌هایشان همراه با سلامتی، تفضّل فرما؛ مهج الدعوات، ص ۵۲۳.</ref> و در [[روایات]] آمده که [[امامان]] {{عم}} و در این زمان وجود [[مقدس]] [[امام مهدی|امام عصر]] {{ع}} [[اعمال شیعیان]] را می‌بینند و از آنها [[آگاهی]] دارند و به تناسب کارها و کارنامه‌های ایشان هر یک از آنها را [[دعا]] می‌کنند.<ref> بحار الانوار، ج ۲۳، ص ۳۳۳.</ref> [[شیخ طوسی]] و دیگران [[روایت]] کرده‌اند که [[علی ابن بابویه]] –از [[محدثان]] و علمای بزرگ [[شیعه]]- عریضه‌ای به خدمت [[حضرت]] [[امام مهدی|صاحب الامر]] {{ع}} نوشت و به [[حسین بن روح نوبختی]] –نائب خاص [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}}- داد و از آن [[حضرت]] خواست که [[دعا]] کنند تا [[خداوند]] فرزندی به او عطا فرماید. پس از آن از سوی [[امام]] {{ع}} توقیعی به این مضمون رسید: برای تو [[دعا]] کردیم و [[خداوند]] تو را به زودی دو [[فرزند]] نیکو [[کرامت]] فرماید.<ref> غیبت طوسی، ص ۳۲۰</ref> پس برای [[علی بن بابویه]] دو [[فرزند]] متولد شد؛ یکی "[[محمد]]" که معروف به [[شیخ صدوق]] است و کتاب‌های بسیار دارد که از جملۀ آنها کتاب شریف "من لا یحضره الفقیه" است و [[فرزند]] دیگرش، "[[حسین]]" بود که از نسل او [[عالمان]] و [[محدثان]] بسیاری به وجود آمدند. [[شیخ صدوق]] مکرّر با افتخار می‌گفت: {{متن حدیث|" أَنَا وُلِدْتُ‏ بِدَعْوَةِ صَاحِبِ‏ الْأَمْر‏ "}}<ref>من به دعای [[حضرت مهدی]] {{ع}} متولّد شده‌ام؛ بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۳۰۶.</ref>.
# '''نام بردن:''' نام هر کسی، شخصی‌ترین، عاطفی‌ترین و مورد علاقه‌ترین نشانه اوست و تجربه کرده‌ایم که وقتی ما را به نام می‌خوانند احساس [[زیبایی]] داریم به ویژه اگر بر زبان شخص ارجمندی جاری شود و البته اگر آن بزرگ، [[محبوب]] و محبوب‌ترین باشد، این احساس خوشایند بسیار بیشتر و والاتر است. و اگر به زبان خطاب باشد لذّتی از آن [[برتر]] نخواهد بود! [[خداوند]] در [[قرآن]] از [[ابراهیم]] [[پیامبر]] یاد می‌کند: {{متن قرآن| إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَحَلِيمٌ أَوَّاهٌ مُّنِيبٌ}}<ref>به راستی که ابراهیم {{ع}} بردبار و صاحب آه و ناله و اهل توبه بود؛ سوره هود: ۷۶.</ref> و در خطابی شورانگیز او را مخاطب می‌کند: {{متن قرآن| وَنَادَيْنَاهُ أَنْ يَا إِبْرَاهِيمُ}}<ref> و او را صدا زدیم که ای ابراهیم؛ سوره صافات: ۱۰۴.</ref>. و یکی از جلوه‌های [[محبت]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} آن است که [[دوستان]] خود را به نام یاد می‌کند و یا آنها را مخاطب قرار می‌دهد. [[محدث نوری]] از مرحوم ملا [[زین العابدین سلماسی]] [[نقل]] کرده است که گفت در [[مجلسی]] خصوصی همراه با مرحوم میرزا [[ابوالقاسم قمی]] در محضر [[علامه]] [[سید مهدی بحر العلوم]] بودم که محقق از [[سید مهدی بحر العلوم]] چنین درخواست کرد: چیزی به ما تصدق نمایید؛ از آن نعمت‌های غیر متناهیه که به دست آوردید! [[سید مهدی بحر العلوم]] بدون تأمل فرمود: من شب گذشته یا دو شب قبل و [[تردید]] را [[راوی]] است در [[مسجد کوفه]] رفته بودم برای ادای نافلۀ شب... و چون از [[مسجد]] بیرون آمدم در دلم شوقی افتاد برای رفتن به [[مسجد سهله]]...؛ داخل [[مسجد سهله]] شدم دیدم که خالی است از زوّار جز شخصی جلیل که مشغول [[مناجات]] با [[قاضی]] الحاجات است به کلماتی که [[قلب]] را منقلب و چشم را گریان می‌کند، حالتم متغیر و اشکم جاری شد... پس ایستادم و گوش فرا دادم و از آنها [[لذت]] می‌بردم تا آنکه از [[مناجات]] فارغ شد، پس ملتفت شد به من و به زبان فارسی فرمود: "[[مهدی]] بیا"! چند گامی پیش رفتم و ایستادم. امر فرمود که پیش [[روم]]. اندکی رفتم و توقف نمودم. باز امر فرمود به پیش رفتن و فرمود: "[[ادب]] در امتثال است". پیش رفتم تا به آنجا که دست آن جناب به من و دست من به آن جناب می‌رسید و تکلم فرمود به کلمه‌ای!...<ref> بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۲۳۵.</ref>
# '''[[سلام]] دادن:''' [[سلام]]، تحیت و [[برکت]] و [[رحمت]] و [[سلامتی]] است. [[سلام]] نشانه [[محبت]] و [[صفا]] و [[اخلاص]] و یک‌رنگی است. رمز عاشق و [[معشوق]] و [[مرید]] و مراد است و مهم‌تر اینکه [[سلام]] [[خدا]] و [[محبت خدا]] بر هر کس، مهر تأییدی است بر کارنامۀ او. به [[راستی]] وقتی [[خدای عالم]] که خود "[[سلام]]" است به بنده‌ای [[سلام]] کند چه لذّتی دارد؟! [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن| سَلَامٌ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ}}<ref> سوره صافات: ۱۰۹.</ref>. در روایتی آمده است: آن‌گاه که [[فرشتگان الهی]]، نزد [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} آمدند و [[بشارت]] تولد [[فرزند]] برای او آوردند و بر او [[سلام]] کردند، لذتی که [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} از [[سلام]] این [[فرشتگان]] بُرد با تمام [[دنیا]] [[برابری]] نداشت.<ref> تفسیر نمونه، ج ۲۷، ص ۱۸۶.</ref> [[امام مهدی]] {{ع}} نیز دوستانش را اینگونه مورد [[لطف]] قرار می‌دهد. آقای [[محمد محمدی ری‌شهری|ری‌شهری]] می‌گوید: شنیده بودم که [[آیت الله]] [[بهاء الدینی]] به [[زیارت]] [[امام مهدی|امام عصر]] {{ع}} نائل شده‌اند به همراه [[آیت الله]] [[مشکینی]] به عیادت ایشان رفتیم تا این موضوع را هم از ایشان بپرسیم. پس از [[سلام]] و احوالپرسی پیش از اینکه دربارۀ [[تشرف]] ایشان سؤالی بکنیم، فرمودند: چند شب قبل آقا [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} از همین در –اشاره کرد به سمت چپ اتاقی که نشسته بودیم –آمدند و [[سلام]] پُر محتوایی کردند؛ سلامی که با این محتوا تاکنون نشنیده بودم و از آن در –اشاره به در دیگر اتاقِ- رفتند و من دیگر چیزی نفهمیدم. سپس مرحوم [[آیت الله]] [[بهاء الدینی]] فرمودند: من ۶۰ سال است در [[انتظار]] این معنی بودم.<ref> برکات سرزمین وحی، ص ۸۸.</ref>
# '''هدیه دادن:''' هدیه، نشانه [[محبت]] و یاد و توجه است و هر چه هدیه دهنده بزرگتر باشد [[ارزش]] هدیه بالاتر و احساسِ گیرندۀ هدیه زیباتر خواهد بود. در زندگی [[معصومین]] {{عم}} موارد فراوانی است که به [[دوستان]] خود هدایائی داده‌اند و در این میان هدایای [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} که در عصر [[غیبت]] به [[شیعیان]] می‌رسد رنگ و بوی دیگری دارد. مرحوم ملا [[محمد تقی مجلسی]] می‌گوید: در اوایل [[بلوغ]] در پی کسب [[رضایت]] الهی بودم و همیشه ناآرام بودم تا آن‌که بین [[خواب]] و [[بیداری]] [[امام مهدی|حضرت صاحب الزمان]] {{ع}} را دیدم که در [[مسجد]] جامع اصفهانی تشریف دارند. به آن [[حضرت]] [[سلام]] کردم و دست مبارکشان را بوسیدم و مشکلاتی که داشتم از ایشان پرسیدم... آنگاه عرض کردم: مولای من برای من امکان ندارد که همیشه به حضورتان مشرف شوم تقاضا دارم کتابی که همیشه به آن عمل کنم عطا بفرمایید. فرمود: کتابی به تو عطا کردم و آن را به مولا [[محمد]] تاج داده‌ام. برو و آن را از او بگیر... .<ref> منتهی الآمال، ج ۲، ص ۸۳۵، حکایت ۱۵.</ref>. مرحوم [[علامه مجلسی]] در ادامه می‌گوید آن کتاب [[صحیفه]] کامله سجادیّه بود.
# '''حکمت‌ها:''' بدون [[شک]]، [[شیعیان]] [[امام]] پیوسته به هدایت‌های آن [[حضرت]] نیازمندند، زیرا او [[جانشین]] بر [[حق]] [[پیامبر]] {{صل}} و [[هادی]] بزرگِ امّت و [[صراط مستقیم]] خداست. او همانند پدارن بزرگوارش [[هدایتگر]] راه [[سعادت]] و نجات‌دهنده از انحراف‌ها و گمراهی‌هاست، زیرا که به [[یقین]] مصداقِ عترتِ [[پیامبر]] است که طبق فرمودۀ [[پیامبر خاتم|رسول اکرم]] {{صل}} تمسّک به ایشان در کنار [[تمسک]] به [[قرآن]] تنها راه [[نجات]] از [[ضلالت]] و [[گمراهی]] است.<ref> اشاره به حدیث مشهور و متواتر ثقلین است.</ref> اما باید توجه داشت که هدایتِ [[امام]] نسبت به [[امت]] در شرائط مختلف، یکسان نیست و در زمانِ [[غیبت]] [[امام]] این [[هدایت]] ممکن است به گونه‌ای غیر مستقیم و با واسطه انجام گیرد. آن بزرگوار گرچه [[غایب]] است، ولی در عصر [[غیبت]] صغری به وسیلۀ نائبان خاص خود، حکمت‌هایی زندگی‌ساز را به [[دوستان]] خود [[ابلاغ]] فرموده است.<ref> مراد همان توقیعات امام است که در کتاب‌هایی مانند «کمال الدین و تمام النعمة» اثر مرحوم شیخ صدوق جمع گردیده است.</ref> [[امام مهدی]] {{ع}} دربارۀ [[فرج]] و [[گشایش]] امر [[امت]] فرموده‌اند:{{متن حدیث|" وَ أَكْثِرُوا الدُّعَاءَ بِتَعْجِيلِ‏ الْفَرَجِ‏ فَإِنَ‏ ذَلِكَ‏ فَرَجُكُمْ‏ ‏ "}}<ref>برای تعجیل فرج بسیار دعا کنید که فرج شما در همان است؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۹۲.</ref> و البته در کنار دُعا توجه داده‌اند که آنچه می‌تواند [[ظهور]] آن [[حضرت]] را نزدیک کند [[جهاد]] عملی و [[خودسازی]] رفتاری است: و اگر [[شیعیان]] ما –که [[خداوند]] [[توفیق]] طاعتشان دهد- در راه انجام پیمانی که بر دوش آنهاست همدل می‌شدند، میمنت [[دیدار]] ما از ایشان به تأخیر نمی‌افتاد و [[سعادت]] [[دیدار]] ما زودتر نصیبشان می‌شد... و ما را از ایشان دور نمی‌سازد مگر کردارهای آنان... که خوشایند ما نیست و از ایشان روا نمی‌داریم.<ref> احتجاج، ج ۲، ص ۴۶۸.</ref> و برای جلوگیری از آسیب‌های احتمالی که به وسیله شیّادان و یا جاهلان ممکن است دامن‌گیر دوستانِ [[حضرت]] شود هشدار می‌دهند که [[فرج]] ایشان به [[اراده]] خداست و قابل پیش‌بینی نیست: {{متن حدیث|" أَمَّا ظُهُورُ الْفَرَجِ‏ فَإِنَّهُ‏ إِلَى‏ اللَّهِ‏ وَ كَذَبَ‏ الْوَقَّاتُون‏‏ "}}<ref>اما ظهور فرج پس قطعاً به خدا و اراده او وابسته است و آنها که برای ظهور، وقتی را معین می‌کنند، دروغگویند؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۴۶۸.</ref> و نیز درباره [[وظائف]] [[شیعیان]] در رابطۀ با یکدیگر رهنمود می‌دهند که در پی نیازِ هم باشند و در روزگار سختِ [[غیبت]] و هجرانِ پدر [[مهربان]]، برادرانه در اندیشۀ همدیگر باشند و نسبت به پیامدهای بی‌تفاوتی هشدار دادند:{{متن حدیث|" وَ مَنْ‏ بَخِلَ‏ مِنْهُمْ‏ بِمَا أَعَارَهُ‏ اللَّهُ‏ مِنْ‏ نِعْمَتِهِ‏ عَلَى‏ مَنْ‏ أَمَرَهُ‏ بِصِلَتِهِ‏ فَإِنَّهُ‏ يَكُونُ‏ خَاسِراً بِذَلِكَ‏ لِأُولَاهُ‏ وَ آخِرَتِهِ‏ "}}<ref>و آن کس که در دادن نعمت‌هایی که خداوند به او کرامت فرموده به کسانی که فرمان رسیدگی به آنها را داده بخل ورزد، در دنیا و آخرت زیان‌کار خواهد بود؛ بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۱۷۶.</ref> و دربارۀ [[نماز]] به عنوان [[بهترین]] عاملِ [[شکست]] [[شیطان]] تأکید می‌کنند:{{متن حدیث|" فَمَا أُرْغِمَ‏ أَنْفُ‏ الشَّيْطَانِ‏ بِشَيْ‏ءٍ أَفْضَلَ‏ مِنَ‏ الصَّلَاةِ فَصَلِّهَا وَ أَرْغِمْ‏ أَنْفَ‏ الشَّيْطَانِ‏ "}}<ref>هیچ چیز مانند نماز، بینی شیطان را به خاک نمی‌مالد، پس نماز بخوان و بینی شیطان را به خاک بمال؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۵۲۰.</ref> و دربارۀ [[حقوق]] مالی [[خداوند]] و [[امامان]] هشدار می‌دهند:{{متن حدیث|" مَنْ‏ أَكَلَ‏ مِنْ‏ أَمْوَالِنَا شَيْئاً فَإِنَّمَا يَأْكُلُ‏ فِي‏ بَطْنِهِ‏ نَاراً وَ سَيَصْلَى سَعِيراً ‏ "}}<ref>هر کس [به ناحق] چیزی از اموال ما را تصاحب کند، به راستی درون خویش را از آتش انباشته است و به زودی در آتش سوزان [جهنم] افکنده می‌شود؛ بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۵۲۱.</ref>. یعنی [[شیعه]] حقیقی [[امام]] و منتظرِ [[راستین]] او به واجباتِ الهی اعم از بدنی و مالی، اهتمام دارد و [[عقیده]] را با عمل و [[محبت]] و دوستیِ [[امام]] را با [[رفتار]] مهدی‌پسند با هم و در کنار هم جمع می‌کند. به [[راستی]] که در خانه اگر کس است یک حرف بس است! آنها که به دنبالِ [[امام]] و رهنمود سعادت‌آفرین اویند بسم [[الله]]!
# '''تعیین [[نائب]]:''' [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} در [[غیبت صغرا]] برای [[سرپرستی]] و اداره امور [[شیعیان]] نائبانی را معین کردند که وسیلۀ ارتباطی [[امت]] و [[امام]] بوده و نیازهای دینی و دنیوی [[مردم]] را پاسخ گویند؛ و در عصر [[غیبت کبرا]] نیز این جریان را به گونه‌ای دیگر برای [[شیعیان]]، [[مدیریت]] می‌کنند و وظیفۀ آنها را به روشنی بیان می‌فرمایند:{{متن حدیث|" وَ أَمَّا الْحَوَادِثُ‏ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِيهَا إِلَى‏ رُوَاةِ حَدِيثِنَا فَإِنَّهُمْ‏ حُجَّتِي‏ عَلَيْكُمْ‏ وَ أَنَا حُجَّةُ اللَّهِ عَلَيْهِم‏‏ "}}<ref> و اما در مورد رخدادهای جدید، به راویان حدیث، [= فقهای شیعه] رجوع کنید که ایشان حجت من بر شما و من حجت خدا بر شما هستم؛ بحار الانوار، ج ۵۳،ص ۱۸۰.</ref>. [[تاریخ]] [[غیبت]] [[گواه]] روشنی است که جریانِ و [[سرپرستی]] علمای [[شیعه]]، جریانی سالم و [[صالح]] بوده است که همواره [[شیعیان]] را در مسیر [[امامت]]، حفظ کرده است و ضمن پاسخ‌گویی به نیازهای دینی و [[فکری]] [[فرهنگی]] [[شیعیان]]، در برابر هجوم [[دشمنان]] به [[عقاید]] و افکار و مرز و بوم [[تشیع]]، همچون سدّ محکم و [[استواری]] قرار داشته است. نهضتِ بزرگ تنباکو به [[رهبری]] [[فقیه]] بزرگوار [[شیعه]] مرحوم [[میرزای شیرازی]] و در زمان حاضر [[انقلاب]] عظیم اسلامی به [[رهبری]] مرجعِ عالی [[شیعه]] [[حضرت]] [[امام خمینی]] [[بهترین]] [[گواه]] این [[حقیقت]] است.
# '''فریاد رسی:''' یکی از [[القاب]] ویژۀ [[امام مهدی]] {{ع}}، "[[غوث]]" به معنی فریاد رس است:{{متن حدیث|" السَّلَامُ‏ عَلَيْكَ‏ أَيُّهَا الْعَلَمُ‏ الْمَنْصُوبُ‏ ... وَ الْغَوْثُ وَ الرَّحْمَةُ الْوَاسِعَةُ "}}<ref>سلام بر تو ای پرچم افراشته... و فریاد رس و رحمت بیکران؛ مفاتیح الجنان، فرازی از زیارت آل یاسین.</ref>. آری، او [[پناه]] بی‌پناهان و امیدِ ناامیدان و فریاد رس بیچارگان و درماندگان است؛ چنان‌که در خبر [[ابوالوفای شیرازی]] است که [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} در عالم [[خواب]] به او فرمود:چون درمانده و گرفتار شدی، پس به [[حضرت حجت]] اشتغاثه کن که او تو را در می‌یابد و [[حجت]] برای کسی که از او استغاثه کند [[پناه]] و فریاد رس است.<ref> نجم الثاقب، ص ۷۸۷ و ۷۳۰؛ منتهی الآمال، ج ۲، ص ۳۳۳.</ref> آن عزیز [[غایب]] از نظر به {{متن حدیث|" مُفَرِّجَ‏ الْكَرْب‏‏‏ "}}<ref> زیارت صاحب الامر، مفاتیح الجنان.</ref> و {{متن حدیث|" مُزِيلِ الْهَمِّ"}}<ref> زیارت صاحب الامر، مفاتیح الجنان.</ref> و {{متن حدیث|" كَاشِفِ الْبَلْوَى "}}<ref> زیارت صاحب الامر، مفاتیح الجنان.</ref> و {{متن حدیث|" كَهْفِ "}}<ref> زیارت منقول از سید بن طاووس: بحار الانوار، ج ۱۰۲، ص ۸۴.</ref> و {{متن حدیث|"عضد"}}<ref> زیارت منقول از سید بن طاووس: بحار الانوار، ج ۱۰۲، ص ۸۴.</ref> معرفی شده است؛ یعنی که او گشاینده رنج‌ها و زداینده غم‌ها و برطرف کننده بلاها و [[پناه]] و پشتیبان هر پناهنده و کمک خواه است. چه بسیارند بیمارانی که به [[عنایت]] او برای همیشه از [[رنج]] بیماری‌ها رها شده‌اند و راه گم کردگانی که به [[هدایت]] او به مقصد و مقصودشان رسیده‌اند و درماندگانی که به مدد او از بن‌بست‌ها [[نجات]] یافته‌اند، ولی هیچ‌گاه او را نشناخته‌اند و یا پس از جدائی، او را شناخته‌اند. [[محدث نوری]] از [[عبد]] [[صالح]] [[سید احمد رشتی موسوی]] (تاجری از اهالی رشت) چنین [[نقل]] کرده است: در سال ۱۲۸۰ ق به قصد حجّ [[خانه خدا]] از رشت به تبریز آمدم، ولی چون قافله‌ای نبود متحیّر ماندم تا اینکه سه نفر از تجّار تبریز با من همراه شدند و به اتفاق حرکت کردیم. در یکی از منازل حاجی جبّار جلودار نزد ما آمد و گفت: این منزل که در پیش داریم ترسناک است، قدری زود بار بردارید که به همراه قافله باشید. (چون در سایر منازل، غالباً از عقب قافله به فاصله می‌رفتیم) پس، تقریباً دو ساعت و نیم یا سه ساعت مانده به صبح به اتفاق حرکت کردیم. [[حدود]] نیم فرسخ از منزل خود دور شده بودیم که هوا تاریک شد و برف باریدن گرفت به گونه‌ای که [[رفقا]] هر کدام سر خود را پوشاندند و تند راندند و من هر چه [[تلاش]] کردم نتوانستم با آنها بروم و تنها ماندم. پس از اسب پیاده شدم و کنار راه نشستم و خیلی ناراحت و نگران بودم. با خود [[فکر]] کردم همین‌جا بمانم تا صبح شود و سپس به منزل سابق برگردم و با [[همراهی]] چند نفر نگهبان حرکت کرده خود را به قافله برسانم. در آن حال در برابر خود [[باغی]] دیدم و باغبانی که بیلی در دست داشت و بر درختان می‌زد که برف آنها بریزد. جلو آمد و فرمود: تو کیستی؟ گفتم: رفقایم رفتند و من ماندم! راه را نمی‌دانم، گم کرده‌ام! به زبان فارسی گفت: نافله بخوان تا راه را پیدا کنی. مشغول نافله شدم. پس از اتمام دوباره آمد و فرمود: نرفتی؟! گفتم: و [[الله]] راه را نمی‌دانم!. فرمود: [[جامعه]] بخوان!. من [[جامعه]] را حفظ نداشتم و تاکنون حفظ ندارم ولی از جا برخاستم و [[جامعه]] را تا آخر از حفظ خواندم. باز آمد و فرمود: نرفتی؟ هستی؟! بی‌اختیار گریه‌ام گرفت، گفتم: هستم؛ راه را نمی‌دانم! فرمود: [[عاشورا]] بخوان! و [[عاشورا]] را نیز حفظ نداشتم و تاکنون ندارم. پس برخاستم و مشغول [[زیارت عاشورا]] شدم و از حفظ با تمام [[لعن]] و [[سلام]] و دعای علقمه خواندم. دیدم باز آمد و فرمود: نرفتی؟ هستی؟!گفتم: نه! هستم تا صبح. فرمود: من، الان تو را به قافله می‌رسانم. رفت و بر الاغی سوار شد و آمد و فرمود: به ردیف من سوار شو! سوار شدم و عنان اسب خود را کشیدم، ولی حرکت نکرد. فرمود: جلو اسب را به من بده! دادم؛ عنان اسب را به دست راست گرفت و به راه افتاد و اسب [این بار] در نهایتِ تمکین، متابعت کرد. پس دست خود را بر زانوی من گذاشت و فرمود: شما چرا نافله نمی‌خوانید؟! نافله، نافله، نافله! سه مرتبه فرمود. و باز فرمود: شما چرا [[عاشورا]] نمی‌خوانید؟! [[عاشورا]]، [[عاشورا]]، [[عاشورا]]! سه مرتبه. و بعد فرمود: شما چرا [[جامعه]] نمی‌خوانید؟! [[جامعه]] [[جامعه]] جامعه! ... ناگهان فرمود: آن‌ها رفقای شمایند که در لب نهر آبی فرود آمده‌اند و مشغول وضو به جهت [[نماز صبح]] بودند. پس من از الاغ پایین آمدم که سوار اسب خود شوم، و نتوانستم. پس آن جناب پیاده شد و بیل را در برف فرو کرد و مرا سوار کرد و سر اسب را به سمت [[رفقا]] برگردانید. من در آن حال به خیال افتاده که این شخص که بود که به زبان فارسی حرف می‌زند و حال آنکه زبانی جز ترکی و مذهبی غالباً عیسوی در آن [[حدود]] نبود! و چگونه به این سرعت مرا به [[رفقا]] خود رسانید؟! پس در عقب خود نظر کردم هیچ کس را ندیدم و از او آثاری نیافتم، پس به رفقای خود ملحق شدم.<ref> نجم الثاقب، ص ۶۰۱، حکایت ۷۰.</ref> و در عصر ما نیز کم نبوده‌اند پاکانی که به آن یار [[مهربان]] [[توسّل]] جسته و پاسخ گرفته‌اند.
# '''حضور در مراسم حجّ:''' [[حج]]، [[اجتماعی]] بزرگ و همایش مذهبی [[مسلمین]] است و آن‌گونه که [[نائب]] خاصِ [[امام]]، جناب [[محمد بن عثمان عمری]] [[نقل]] کرده است [[امام مهدی]] {{ع}} هر سال در مراسم [[حج]] حضور می‌یابد و این حضور گرچه به صورت ناشناس است، ولی آثار و [[برکات]] فراوانی برای [[مسلمین]] و به ویژه حج‌گزاران دارد که از جملۀ آنها تقویت حسّ معنوی و [[روحانی]] در زائرانِ خانۀ [[خدا]] و دست‌یابیِ بیشتر آنها به مقاصد حجّ است و البته کم نبوده‌اند کسانی که مانند ابن مهزیار اهوازی در جریان این سفر به [[شرف]] [[دیدار]] آن عزیز و هم‌نشینی و انس با آن بزرگوار نائل گردیده‌اند و یا در سایۀ حضور او، با [[آرامش]] و [[اطمینان]] اعمال و مناسک را به جای آورده‌اند و از این رهگذر بهره معنوی بسیاری برده‌اند. مرحوم [[آیت الله]] العظمی [[اراکی]] درباره تشرّفِ دخترشان به خانۀ [[خدا]] چنین [[نقل]] می‌کنند: دخترم به [[احکام شرعی]] و [[دستورات]] دینی کاملاً آشنا و نسبت به اعمال شرعی پایبند است. من از دوران کودکی او تاکنون، مواظب حالش بودم، تا این که چند پیش می‌خواست عازم [[مکه]] شود ولی شوهرش نمی‌توانست همراه او برود و پسرش هم [[راضی]] نشد همراهی‌اش کند. سرانجام بنابراین شد که همراه [[آیت الله]] آقای حاج آقا [[موسی زنجانی]] و خانوادۀ ایشان مشرّف شود. موقع خداحافظی، از تنهایی اظهار نگرانی می‌کرد و می‌گفت: با این وضع چگونه اعمال [[حج]] را به جا آورم؟ به او گفتم که ذکر "یا حفیظُ یا علیم" را زیاد بگوید. ایشان خداحافظی کرد و به [[حج]] رفت. روزی که از سفر [[حج]] بازگشت خاطره‌ای برای من [[نقل]] کرد و گفت: هنگام طواف خانۀ [[خدا]] معطل ماندم، دیدم با ازدحام جمعیت نمی‌توانم طواف کنم، لذا در کناری به [[انتظار]] ایستادم. ناگهان صدایی شنیدم که می‌گفت: ایشان [[امام زمان]] است، متصل به [[امام زمان]] شده، پشت‌سر او طواف کن! دیدم آقایی در میان جمعیت و پیشاپیش آنان در حرکت است و مردمی دور او حلقه زده‌اند؛ به طوری که هیچ کس نمی‌توانست وارد آن حلقه شود. من وارد شدم و دستم را به عبایش گرفتم و مکرّر می‌گفتم: قربان شما بروم و هفت بار دور خانۀ [[خدا]] را بدون هیچ ناراحتی طواف کردم. [[آیت الله]] [[اراکی]] در پایان فرمودند: من به [[صدق]] و [[راستی]] این دختر قطع و [[یقین]] دارم و او این داستان را برای کسی حتی آقای حاج آقا [[موسی زنجانی]] هم نگفته بود.<ref> برکات سرزمین وحی، ص ۹۱ – ۸۹.</ref>
# '''[[تعلیم]]:''' بدون [[شک]] دوران [[غیبت]]، دوران فراقِ جانکاه [[محبوب]] عالم و دوره دلتنگی‌ها و حسرت‌هاست و هر عاشقی در این حال به دنبال خلوتی است که [[راز]] [[دل]] با دلدار بگوید و از فراق و دوری او بسراید و ناله بسراید و ناله کند و البته در این مجال عبارات و کلمات گاهی نارسا و شاید ناروا باشد. از جلوه‌های روشن [[محبت]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} این است که [[دعاها]] و [[زیارات]] متعددی را به برخی از [[دوستان]] خود [[تعلیم]] داده است که [[بهترین]] سرمایه برای انس و ارتباط با آن عزیز سفر کرده است و البتّه عالی‌ترین مضامین برای [[نجات]] با [[خدا]] و [[قرب]] به اوست. به علاوه [[امام]] {{ع}} در مواردی پرسش‌های علمی برخی از [[عالمان]] را پاسخ داده<ref> تشرف مرحوم مقدس اردبیلی در مسجد کوفه و سؤال ایشان از امام {{ع}} مشهور است.</ref> و یا بدون پرسش، آنها را به نکته‌ای [[ناب]] رهنمون شده‌اند. [[ابن قولویه]] به [[سند]] خود از [[ابی عبدالله بن صالح]] روایتی کرده که آن [[حضرت]] را در [[مسجد الحرام]] در برابر "[[حجر الاسود]]" دیده است؛ زمانی که [[مردم]] برای بوسیدن آن کشمکش می‌کردند و آن [[حضرت]] می‌فرمایند: به این کار [[مأمور]] نشده‌اند.<ref> بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۶۰.</ref> و جالب اینکه این مطلب در [[روایات]] [[امامان]] {{عم}} به صراحت بیان گردیده است. از [[امام رضا]] {{ع}} درباره [[حجر الاسود]] پرسیدند که آیا اگر [[مردم]] بسیار بودند برای لمس کردن آن باید با آنان ستیزه کرد؟ [[حضرت]] فرمود: هرگاه چنین ازدحام جمعیت بود پس با دستت به آن اشاره کن.<ref> کافی، ج ۴، ص ۴۰۵.</ref>»<ref>[[محمد امین بالادستان|بالادستان، محمد امین]]؛ [[محمد مهدی حائری‌‎پور|حائری‌‎پور، محمد مهدی]]؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[نگین آفرینش ج۲ (کتاب)|نگین آفرینش]]، ج۲، ص ۱۲۸ - ۱۴۱.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان عصر غیبت کبری}}
== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به غیبت کبری]]

گونه‌های خسف بیدا در روایات چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:15Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[غیبت امام مهدی]] / [[عصر غیبت کبری]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته = ؟
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گونه‌های [[خسف بیدا]] در روایات چیست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:151879.jpg|بندانگشتی|100px|راست|[[نصرت‌الله آیتی]]]]
حجت الاسلام و المسلمین [[نصرت‌الله آیتی]] در کتاب ''«[[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]»'' در این باره گفته است:
* «در روایات افزون بر [[خسف]] لشکر [[سفیانی]] در سرزمین [[بیداء]] از چندین [[خسف]] دیگر نیز یاد شده است که عبارتند از:
# '''[[خسف جابیه]]:''' "جابیه" در لغت به معنای حوضی است که آب در آن جمع می‌شود و شتران از آن می‌نوشند و مقصود از آن در این‌جا یکی از شهرهای شام است که در سمت غرب شام واقع شده و باب‌الجابیه یکی از دروازه‌های شهر شام از سمت شهر جابیه بوده و عمر در آن‌جا خطبه معروفی ایراد کرده که به خطبه جابیه معروف است.<ref>معجم البلدان، ج۲، ص۹۱؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۲، ص۴۰۸.</ref> درباره [[خسف جابیه]] یک روایت وجود دارد که در چند منبع کهن ذکر شده است. کامل‌ترین شکل این روایت از نظر متن و سند که در کتاب الغیبة [[نعمانی]] آمده و سند معتبری دارد بدین صورت است: [[امام باقر]] {{ع}} فرمودند: {{عربی|" يَا جَابِرُ الْزَمِ الْأَرْضَ وَ لَا تُحَرِّكْ يَداً وَ لَا رِجْلًا حَتَّى تَرَى عَلَامَاتٍ أَذْكُرُهَا لَكَ إِنْ أَدْرَكْتَهَا أَوَّلُهَا اخْتِلَافُ وُلْدِ فُلَانٍ وَ مَا أَرَاكَ تُدْرِكُ ذَلِكَ وَ لَكِنْ حَدِّثْ بِهِ بَعْدِي وَ مُنَادٍ يُنَادِي مِنَ السَّمَاءِ وَ يَجِيئُكُمُ الصَّوْتُ مِنْ نَاحِيَةِ دِمَشْقَ بِالْفَتْحِ وَ يُخْسَفُ بِقَرْيَةٍ مِنْ قُرَى الشَّامِ تُسَمَّى الْجَابِيَةَ "}}<ref>ای جابر، سر جایت بنشین و هیچ اقدامی نکن تا این‌که نشانه‌هایی را که برایت می‌گویم ببینی؛ البته اگر در آن زمان باشی. اولیای آن‌ها اختلاف [[بنی عباس]] است... و از سمت دمشق ندای پیروزی به گوشتان می‌رسد و آبادی از آبادی‌های شام که با آن [[جابیه]] گفته می‌شود در زمین فرو می‌رود؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۸۸، باب ۱۴، ح۶۷. (درباره اعتبار این حدیث، نک: [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۸۱)</ref>. این حدیث را [[شیخ مفید]] در الارشاد<ref>الإرشاد، ج۲، ص۳۷۲. سند این روایت بدین صورت است: {{عربی|"الْحَسَنُ بْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي الْمِقْدَامِ عَنْ جَابِرٍ الْجُعْفِيِّ"}}.</ref> و الاختصاص<ref>الاختصاص، ص۲۵۵.</ref> و [[شیخ طوسی]] نیز آن را آورده است<ref>الغیبة للطوسی، ص۴۴۱. سند این روایت بدین صورت است: {{عربی|"الْفَضْلُ [بن شاذان] عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي الْمِقْدَامِ عَنْ جَابِرٍ الْجُعْفِيِّ"}}.</ref>. در تفسیر عیاشی نیز حدیثی مرسل از [[جابر جعفی]] در این‌باره روایت شده که از [[خسف]] یکی از شهرهای شام سخن گفته شده ولی در آن به [[جابیه]] تصریح نشده: {{عربی|"وَ تَرَى مُنَادِياً يُنَادِي بِدِمَشْقَ وَ خُسِفَ بِقَرْيَةٍ مِنْ قُرَاهَا"}}<ref>تفسیر العیاشی، ج۱، ص۶۴.</ref> و از آن‌جا که این روایت در بسیاری از فقرات مشابه روایت [[نعمانی]] است و جابر جعفی نیز گزارش‌گر آن است به نظر همان روایت [[نعمانی]] است و نمی‌توان آن را روایت مستقلی محسوب کرد. در میان روایات یاد شده روایت [[نعمانی]] از نظر سندی معتبر و قابل اطمینان است، همچنان‌که راویان روایت [[شیخ مفید]] و [[شیخ طوسی]] نیز همگی ثقه هستند، اما مشکل این روایت این است که طریق [[شیخ مفید]] به کتاب [[حسن بن محبوب]] و طریق [[شیخ طوسی]] به کتاب [[فضل بن شاذان]] روشن نیست. البته [[شیخ طوسی]] در الفهرست خود پس از اشاره به حدود سی کتاب از مصنفات [[فضل بن شاذان]] که یکی از آن‌ها اثبات الرجعة است و تذکر این نکته که فضل کتاب‌های دیگری هم دارد که اسم آن‌ها معلوم نیست برای خود دو طریق به کتاب‌های [[فضل بن شاذان]] ذکر می‌کند که یکی از آن‌ها بر اساس برخی از مبانی طریق معتبری است<ref>در این باره، نک: [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۸۴.</ref>. اگر بتوان این احتمال را تقویت کرد که روایت مورد نظر از کتاب اثبات‌الرجعة بوده می‌توان به اعتبار روایت [[شیخ طوسی]] نیز رأی داد<ref>گرچه عنوان کتاب اثبات الرجعة است، معمولاً در کتاب‌هایی با این عنوان روایات مربوط به امام مهدی(نیز آورده می‌شده و لذا در کتابی با عنوان مختصر اثبات الرجعة که خلاصة اثبات الرجعة فضل بن شاذان است و نزد شیخ حر عاملی بوده از میان بیست روایت تنها دو روایت مربوط به رجعت است و عمدة روایات مربوط به حضرت مهدی {{ع}} است.</ref>.
# '''[[خسف حرستا]]:''' دومین موضعی که از [[خسف]] آن به عنوان یکی دیگر از رخدادهای پیش از [[ظهور]] یاد شده است [[خسف]] مکانی به نام [[حرستا]] است [[حرستا]] به گفته حموی شهری بزرگ و آباد میان باغ‌های شام بوده و بیش از یک فرسخ با شام فاصله داشته است<ref>معجم البلدان، ج۲، ص۲۴۱.</ref>. در این‌باره [[امام باقر]] {{ع}} از [[امام علی]] {{ع}} چنین روایت می‌فرماید: {{عربی|" إِذَا اخْتَلَفَ الرُّمْحَانِ بِالشَّامِ لَمْ تَنْجَلِ إِلَّا عَنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ قِيلَ وَ مَا هِيَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ رَجْفَةٌ تَكُونُ بِالشَّامِ يَهْلِكُ فِيهَا أَكْثَرُ مِنْ مِائَةِ أَلْفٍ يَجْعَلُهَا اللَّهُ رَحْمَةً لِلْمُؤْمِنِينَ وَ عَذَاباً عَلَى الْكَافِرِينَ فَإِذَا كَانَ ذَلِكَ فَانْظُرُوا إِلَى أَصْحَابِ الْبَرَاذِينِ الشُّهْبِ الْمَحْذُوفَةِ وَ الرَّايَاتِ الصُّفْرِ تُقْبِلُ مِنَ الْمَغْرِبِ حَتَّى تَحُلَّ بِالشَّامِ وَ ذَلِكَ عِنْدَ الْجَزَعِ الْأَكْبَرِ وَ الْمَوْتِ الْأَحْمَرِ فَإِذَا كَانَ ذَلِكَ فَانْظُرُوا خَسْفَ قَرْيَةٍ مِنْ دِمَشْقَ يُقَالُ لَهَا حَرَسْتَا فَإِذَا كَانَ ذَلِكَ خَرَجَ ابْنُ آكِلَةِ الْأَكْبَادِ مِنَ الْوَادِي الْيَابِسِ حَتَّى يَسْتَوِيَ عَلَى مِنْبَرِ دِمَشْقَ فَإِذَا كَانَ ذَلِكَ فَانْتَظِرُوا خُرُوجَ الْمَهْدِيِّ {{ع}}"}}<ref>هنگامی که دو نیزه در شام برخورد کنند از یک‌دیگر باز نگردند مگر آن‌که نشانه‌ای از نشانه‌های خداوند پدیدار گردد. عرض شد: آن نشانه چیست؟ فرمود: زلزله‌ای است که در شام رخ می‌دهد و درآن بیش از صد هزار تن به هلاکت می‌رسند. خداوند آن‌را رحمتی برای مؤمنان و عذابی برای کافران قرار می‌دهد. چون چنین شد پس به سواران مرکب‌های سفید و سیاه و گوش و دم بریده بنگرید و نیز به پرچم‌های زرد که از مغرب روی می‌آورند تا به شام برسند و این به هنگام بزرگ‌ترین بی‌تابی و مرگ سرخ است. پس وقتی چنان شد به فرو ریختن قریه‌ای از دمشق که به آن [[حرستا]] می‌گویند بنگرید و در این هنگام پسر جگرخوار از دره خشک خروج کند تا بر منبر دمشق نشیند و چون چنین شود منتظر خروج مهدی باشید. </ref>. مرحوم [[نعمانی]] روایت یاد شده را به سند خود در کتاب الغیبة ذکر کرده است<ref>ص۳۱۷، باب۱۸، ح۱۶. البته طبق نوشته مصحح کتاب الغیبة، در نسخه اصلی این کتاب، به جای واژه حرستا، خرشنا بوده، اما به نظر می‌رسد با توجه به روایت نعمانی و سایر روایاتی که در منابع اهل سنت آمده، این واژه تصحیف حرستا باشد.</ref>، همچنان‌ که [[شیخ طوسی]] آن را در کتاب خود با سندی آورده که ذیل آن تقریباً همان سند [[نعمانی]] است <ref>الغیبة، ص۴۶۱.</ref>. روایاتی در منابع [[اهل سنت]] نیز در این‌باره وجود دارد. از جمله [[ابن حماد]] از [[امام علی]] {{ع}} چنین روایت می‌کند: {{عربی|" إِذَا اخْتَلَفَ أَصْحَابِ الرَّايَاتُ السُّودُ بَيْنَهُمْ كَانَ خَسَفَ قَرْيَةٍ بإرم يُقَالُ لَهَا حرستا وَ خُرُوجَ الرَّايَاتِ الثَّلَاثِ بِالشَّامِ عَنْهَا"}}<ref>چون صاحبان پرچم‌های سیاه با یک‌دیگر اختلافشان شد آبادی در ارم که با آن [[حرستا]] گفته می‌شود در زمین فرو می‌رود و سه پرچم شامی از آن جا خروج می‌کند؛ الفتن، ص۱۲۴.</ref>. روایات دیگری نیز در این‌باره در منابع [[اهل سنت]] وجود دارد که از غیر [[اهل بیت]] {{عم}} روایت شده است، مانند این حدیث که از [[محمد بن حنفیه]] روایت شده: {{عربی|"يَدْخُلُ أَوَائِلُ أَهْلِ الْمَغْرِبِ مَسْجِدَ دِمَشْقَ ، فَبَيْنَا هُمْ كَذَلِكَ يَنْظُرُونَ فِي أَعَاجِيبِهِ إِذْ رَجَفَتِ الأَرْضُ فَانْقَعَرَ غَرْبِيُّ مَسْجِدِهَا ، وَيُخْسَفُ بِقَرْيَةٍ يُقَالُ لَهَا حَرَسْتَا، ثُمَّ يَخْرُجُ عِنْدَ ذَلِكَ "}}<ref>اولین نفرات اهل مغرب وارد مسجد دمشق می‌شوند و در حالی که به عجایب آن نگاه می‌کنند زمین تکان می‌خورد و سمت غرب مسجد در زمین فرو می‌رود و آبادی که به آن [[حرستا]] گویند در زمین فرو می‌رود در این حال [[سفیانی]] خروج می‌کند؛ الفتن، ص۱۵۹.</ref>. یا این روایت که از [[خالد بن معدان]] نقل شده است: {{عربی|" لَا يَخْرُجُ الْمَهْدِيِّ حَتَّى يَخْسِفَ بِقَرْيَةٍ فِي الْغُوطَةِ تُسَمَّى حرستا "}}<ref>[[امام مهدی|مهدی]] خروج نمی‌کند تا این‌که آبادی در غوطه که به آن [[حرستا]] گویند در زمین فرو رود؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۲، ص۲۱۶.</ref>. و البته پاره‌ای از روایات [[اهل سنت]] صرفاً به پیش‌گویی از [[خسف حرستا]] سخن گفته‌اند و ارتباطی با جریان [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} ندارند<ref>الفتن، ص۱۲۵.</ref>. صرف‌نظر از روایاتی که در منابع [[اهل سنت]] گزارش شده از مجموع این روایات تنها یک روایت از منابع [[شیعه]] است که آن هم به دلیل ضعف سند قابل اطمینان نیست.
# '''[[خسف بغداد]] و [[خسف بصره|بصره]]:''' در این‌باره به صورت مرسل از [[امام صادق]] {{ع}} چنین روایت شده است: {{عربی|" يُزْجَرُ النَّاسُ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ {{ع}} عَنْ مَعَاصِيهِمْ بِنَارٍ تَظْهَرُ فِي السَّمَاءِ وَ حُمْرَةٍ تُجَلِّلُ السَّمَاءَ وَ خَسْفٍ بِبَغْدَادَ وَ خَسْفٍ بِبَلَدِ الْبَصْرَةِ وَ دِمَاءٍ تُسْفَكُ بِهَا وَ خَرَابِ دُورِهَا "}}<ref>مردم پیش از قیام [[قائم]] از گناهانشان باز‌داشته می‌شوند با آتشی که در آسمان آشکار می‌شود و قرمزی که آسمان را روشن می‌کند و خسفی که در بغداد و بصره رخ می‌دهد و خون‌هایی که در آن‌جا ریخته می‌شود و ویران شدن خانه‌هایش؛ الارشاد، ج۲، ص۳۷۸.</ref>. و البته درباره [[خسف بغداد]] روایت دیگری نیز در منابع [[شیعه]] وجود دارد که از [[کعب الاحبار]] است <ref>الغیبة للنعمانی، ص۱۴۹، باب۱۰، ح۴.</ref>.
# '''[[خسف مشرق]] و [[خسف مغرب|مغرب]] و [[خسف جزیرة العرب|جزیرة العرب]]:''' درباره [[خسف مشرق]] و [[خسف مغرب|مغرب]] و [[خسف جزیرة العرب|جزیرة العرب]] روایتی وجود دارد که آن را از نشانه‌های قیامت برشمرده است.<ref>الخصال، ص۴۳۱.</ref> و در دو روایت دیگر موارد یاد شده از [[نشانه‌های ظهور]] شمرده شده‌اند و البته از آن‌جا که [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} پیش از قیامت است هرچه از [[نشانه‌های ظهور]] باشد می‌تواند از نشانه‌های قیامت هم باشد. بنابراین میان روایات یاد شده از این جهت تعارضی نیست. روایات یاد شده بدین قرارند:
## [[ابن عباس]] از [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} چنین روایت می‌کند که چون به معراج رفتم خداوند سبحان به من چنین فرمود: {{عربی|"وَ أَعْطَيْتُكَ أَنْ أُخْرِجَ مِنْ صُلْبِهِ أَحَدَ عَشَرَ مَهْدِيّاً كُلُّهُمْ مِنْ ذُرِّيَّتِكَ مِنَ الْبِكْرِ الْبَتُولِ وَ آخِرُ رَجُلٍ مِنْهُمْ يُصَلِّي خَلْفَهُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ... فَقُلْتُ إِلَهِي وَ سَيِّدِي مَتَى يَكُونُ ذَلِكَ فَأَوْحَى اللَّهُ جَلَّ وَ عَزَّ يَكُونُ ذَلِكَ إِذَا رُفِعَ الْعِلْمُ ... وَ عِنْدَ ذَلِكَ ثَلَاثَةُ خُسُوفٍ خَسْفٌ بِالْمَشْرِقِ وَ خَسْفٌ بِالْمَغْرِبِ وَ خَسْفٌ بِجَزِيرَةِ الْعَرَبِ"}}<ref>... و این را به تو عطا کردم که از صلب او یازده مهدی بیرون بیاورم که همگی از فرزندان دوشیزه بتولند و آخرینشان مردی است که [[حضرت عیسی|عیسی پسر مریم]] پشت سرش نماز می‌گزارد... عرض کردم: معبود و سرور من این کی خواهد بود؟ خداوند بلند مرتبه فرمود: این زمانی است که دانش برود ... و در این هنگام سه [[خسف]] خواهد بود: [[خسف]]ی در مشرق و [[خسف]]ی در مغرب و [[خسف]]ی در جزیرة‌العرب؛ کمال‌الدین، ص۲۵۱، باب۲۳، ح۱. سند این روایت بدین صورت است: «حدثنا الحسین بن أحمد بن إدریس رضی الله عنه قال حدثنا أبی قال: حدثنا ابوسعید سهل بن زیاد الآدمی الرازی قال: حدثنا محمد بن آدم الشیبانی عن أبیه أدم بن أبی إیاس قال: حدثنا المبارک بن فضاله، عن وهب بن منبه رفعه عن ابن‌عباس.»</ref>.
## [[امام باقر]] {{ع}} فرمودند: {{عربی|" قَالَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}} لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} وَاعْلَمْ انَّ ابْنِي يَنْتَقِمُ مِنْ ظَالِمِيكِ وَظالِمِي أَوْلَادِكَ وَشِيعَتَكَ فِي الدُّنْيَا وَيُعَذِّبْهُمُ اللَّهِ فِي الْآخِرَةِ عَذاباً شَدِيداً. فَقَالَ: سَلْمَانَ: مَنْ هُوَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: التَّاسِعُ مِنْ وُلْدِ ابْنِيَ الْحُسَيْنِ {{ع}} الَّذِي يَظْهَرْ بَعْدَ غَيبَتِهِ الطَّوِيلَةِ... مَتَى يَظْهَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قالَ: لا يَعْلَمُ ذَلِكَ الَّا اللَّهِ وَلَكِنْ لِذَلِكَ عَلَامَاتُ مِنْهَا نِدَاءُ مِنَ السَّمَاءِ وَخَسَفَ بِالْمَشْرِقِ وَخَسَفَ بِالْمَغْرِبِ وَخَسَفَ بِالْبَيْدَاءِ "}}<ref>[[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]] {{صل}} به [[امیر‌مؤمنان]] {{ع}} فرمودند: ... و بدان که پسرم از کسانی که به تو و فرزندان تو و [[شیعیان]] تو ستم کرده‌اند در دنیا انتقام می‌گیرد و خداوند آن‌ها را درآخرت به شدت عذاب می‌کند. سلمان فارسی پرسید: ای پیامبر خدا او کیست؟ فرمود: نهمین فرزند از نسل پسرم حسین که پس از [[غیبت]] طولانی‌اش [[ظهور]] می‌کند ... پرسید: ای پیامبر خدا او کی [[ظهور]] می‌کند؟ فرمود این را کسی جز خداوند نمی‌داند ولی برایش نشانه‌هایی است از جمله ندایی از آسمان و [[خسف]]ی در مشرق و [[خسف]]ی در مغرب و [[خسف]]ی در [[بیداء]]؛ مختصر اثبات الرجعة، ج۱۵، ص۲۰۶ (به نقل از مجله تراثنا). سند این روایت بدین صورت است: «حدثنا عبد الرحمن بن أبی‌نجران، عن عاصم بن حمید، عن أبی‌حمزة الثمالی.»</ref>.
* از میان دو روایت یاد شده روایت نخست به [[وهب بن منبه]] راوی معروف [[اهل سنت]] برمی‌گردد که نام واسطه و یا وسائط خود تا [[ابن عباس]] را نیز ذکر نکرده است و از این جهت قابل اعتماد نیست اما راویان روایت دوم همگی ثقه هستند، لکن مشکل این روایت در منبع آن است؛ چرا که این روایت از کتابی با عنوان مختصر اثبات الرجعة و منسوب به [[فضل بن شاذان]] است که به دست شیخ [[حر عاملی]] رسیده و از سرگذشت این کتاب پیش از رسیدن به دست شیخ [[حر عاملی|شیخ حر]]، اطلاعات چندانی در دست نیست. از این‌رو اثبات اعتبار این روایت نیازمند تتبع بیشتری است. البته این احتمال نیز وجود دارد که مقصود از [[خسف مشرق]] همان [[خسف بغداد]] و [[خسف بصره|بصره]] باشد و مقصود از [[خسف مغرب]] [[خسف]]ی باشد که در سرزمین شام اتفاق می‌افتد و [[خسف جزیرة‌العرب]] هم همان [[خسف بیداء]] باشد همچنان‌که در روایت اخیر در کنار [[خسف مشرق]] و [[خسف مغرب|مغرب]] به جای جزیرة‌العرب [[خسف بیداء]] ذکر شده بود. بنابراین محتوای روایات اخیر همان روایات سابق خواهد بود.
* خسف‌های یادشده اگر رخ داده یا رخ بدهند، همچنان ‌که می‌توانند نشانه [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} باشند، می‌توانند عذاب الهی و معلول رواج گناه و آلودگی‌ها باشند، همچنان که در یکی از روایات پیش‌گفته [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: {{عربی|"ُ يُزْجَرُ النَّاسُ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ {{ع}} عَنْ مَعَاصِيهِمْ بِنَارٍ تَظْهَرُ فِي السَّمَاءِ وَ حُمْرَةٍ تُجَلِّلُ السَّمَاءَ وَ خَسْفٍ بِبَغْدَادَ وَ خَسْفٍ بِبَلَدِ الْبَصْرَةِ وَ دِمَاءٍ تُسْفَكُ بِهَا وَ خَرَابِ دُورِهَا وَ فَنَاءٍ يَقَعُ فِي أَهْلِهَا وَ شُمُولِ أَهْلِ الْعِرَاقِ خَوْفٌ لَا يَكُونُ لَهُمْ مَعَهُ قَرَارٌ"}}<ref>الارشاد، ج۲، ص۳۸۷.</ref>. البته نیاز به توضیح نیست که علامت بودن موارد یادشده برای [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} لزوماً به معنای نزدیک بودن آن‌ها به زمان [[ظهور]] نیست؛ چراکه [[نشانه‌های ظهور]] در بستر زمان پراکنده‌اند و برخی بعید از [[ظهور]] و برخی قریب به [[ظهور]]ند، بلکه به تعبیر [[علامه مجلسی]] [[نشانه‌های ظهور]] با تولد [[امام مهدی]] {{ع}} آغاز شده‌اند<ref>بحار الانوار، ج۵۱، ص۷۱.</ref>. بنابر‌این اگر ثابت شود که برای مثال، حادثه [[خسف حرستا]] در گذشته اتفاق افتاده است این مطلب منافاتی با علامت بودن آن برای [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} ندارد<ref>برخی از نویسندگان مدعی شده‌اند که نشانه‌های ظهور لزوماً باید نزدیک به ظهور باشند و اگر پدیده‌ای با ظهور فاصلة زیاد داشته باشد نمی‌تواند علامت ظهور باشد (تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور، ص۵۲) ولی این ادعا مبنای استواری ندارد؛ چرا که قرآن کریم بیش از چهارده قرن پیش از تحقق علایم قیامت سخن گفته با این‌که هنوز قیامت برپا نشده است. پس می‌شود پدیده‌ای علامت پدیدة دیگر باشد در عین حال میان آن‌ها ده‌ها قرن فاصله باشد: {{متن قرآن|فَهَلْ يَنظُرُونَ إِلاَّ السَّاعَةَ أَن تَأْتِيَهُم بَغْتَةً فَقَدْ جَاءَ أَشْرَاطُهَا فَأَنَّى لَهُمْ إِذَا جَاءَتْهُمْ ذِكْرَاهُمْ}} (سوره محمد، آیه ۱۸)</ref>.
* پس از بررسی اجمالی انواع [[خسف]]‌هایی که در روایات تحقق آن‌ها پیش‌بینی شده مهم‌ترین [[خسف]]‌ها که [[خسف بیداء]] است بررسی می‌شود»<ref>[[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۹۲ - ۲۰۲.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان خسف بیداء}}

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به خسف بیداء]]

گونه‌های احادیث درباره انتظار چیستند؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:12Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[غیبت امام مهدی]] / [[وظایف و تکالیف مسلمانان در عصر غیبت]] / [[انتظار فرج]]
| مدخل اصلی = [[انتظار در احادیث]]
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گونه‌های [[احادیث]] درباره [[انتظار]] چیستند؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:Pic434.jpg|100px|راست|بندانگشتی|[[میرزا عباس مهدوی‌فرد]]]]
حجت الاسلام و المسلمین '''[[میرزا عباس مهدوی‌فرد]]'''، در کتاب ''«[[فلسفه انتظار (کتاب)|فلسفه انتظار]]»'' در این‌باره گفته است:

«آن خیرخواهان [[مهربان]] که از گذشته‌های دور [[رنج]] [[انسان]] را دیده و برای پایان دادن به آن [[برنامه‌ریزی]] نموده‌اند [[پایان تاریخ]] را به تصویر کشیده و همه شیفتگان [[انسانیت]] و [[معنویت]] را به [[انتظار]] آن سپیده صبح و آن دم رهایی [[بشر]] از [[ظلم و جور]] [[دعوت]] نموده‌اند: "چشم به راه رسیدن [[فرج]] باشید و از کارگشایی و [[آسایش]] رسانی [[الهی]] [[ناامید]] نباشید"<ref>{{متن حدیث|"انْتَظِرُوا الْفَرَجَ وَ لا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ‏"}}؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۲۳.</ref>.

[[مسلمانان]] برای [[عقیده]] [[انتظار]] [[روایات]] متواتری از وجود [[مقدس]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[اهل بیت]] آن [[حضرت]] فرا روی خود دارند که این [[روایات]] را می‌توان به چند بخش تقسیم بندی نمود:
# '''[[روایات]] امرکننده به [[انتظار]]:''' یک دسته از [[روایات]] [[انتظار]] احادیثی هستند که [[مسلمانان]] را به [[انتظار]] امر فرموده‌اند چنان که [[امیر مؤمنان علی]] {{ع}} می‌فرمایند: [[منتظر فرج]] باشید و از [[گشایش]] [[الهی]] مایوس نگردید، به درستی که محبوب‌‌ترین [[اعمال]] نزد [[خدای عزوجل]] [[انتظار فرج]] است<ref>{{متن حدیث|"انْتَظَرُوا الْفَرَجَ وَ لا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ‏ فَإِنَّ أَحَبَّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ انْتِظَارُ الْفَرَجِ"}}؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۲۳، ح ۷.</ref>. [[شیخ صدوق]] در کتاب [[کمال الدین]] به [[سند]] خود از [[عبدالعظیم حسنی]] آورده که گفت: "به سرورم [[حضرت]] [[محمد بن علی بن موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن الحسین بن علی بن ابی‌طالب]] {{عم}} وارد شدم و می‌خواستم که درباره [[قائم]] {{ع}} از آن [[حضرت]] سؤال کنم که آیا همان [[مهدی]] است یا غیر او؟ پس خود آن [[حضرت]] آغاز به سخن کرد و به من فرمود: ای [[ابوالقاسم]]! به درستی که [[قائم]] از ماست و اوست [[مهدی]] که [[واجب]] است در زمان غیبتش انتظارش کشیده شود و در ظهورش [[اطاعت]] گردد و او سومین از [[فرزندان]] من است"<ref>{{متن حدیث|"عَن عَبْدُ الْعَظِيمِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ {{ع}} الْحَسَنِيُّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى سَيِّدِي مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ {{ع}} وَ أَنَا أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَهُ عَنِ الْقَائِمِ أَ هُوَ الْمَهْدِيُّ أَوْ غَيْرُهُ فَابْتَدَأَنِي فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْقَاسِمِ إِنَّ الْقَائِمَ مِنَّا هُوَ الْمَهْدِيُّ الَّذِي يَجِبُ أَنْ يُنْتَظَرَ فِي غَيْبَتِهِ وَ يُطَاعَ فِي ظُهُورِهِ وَ هُوَ الثَّالِثُ مِنْ وُلْدِي وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً {{صل}} بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّنَا بِالْإِمَامَةِ إِنَّهُ لَوْ لَمْ يَبْقَ مِنَ الدُّنْيَا إِلَّا يَوْمٌ وَاحِدٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ ذَلِكَ الْيَوْمَ حَتَّى يَخْرُجَ فِيهِ فَيَمْلَأَ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً وَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَيُصْلِحُ لَهُ أَمْرَهُ فِي لَيْلَةٍ كَمَا أَصْلَحَ أَمْرَ كَلِيمِهِ مُوسَى {{ع}} إِذْ ذَهَبَ لِيَقْتَبِسَ لِأَهْلِهِ نَاراً فَرَجَعَ وَ هُوَ رَسُولٌ نَبِيٌّ ثُمَّ قَالَ {{ع}} أَفْضَلُ أَعْمَالِ شِيعَتِنَا انْتِظَارُ الْفَرَجِ"}} (کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، باب ۳۶، ص ۳۷۷، ح ۱)</ref>.[[ابوبصیر]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] می‌کند که روزی آن [[حضرت]] فرمود: "آیا شما را خبر ندهم از چیزی که [[خداوند]] هیچ عملی را از [[بندگان]] بدون آن نمی‌پذیرد؟ عرض کردم: بله بفرمائید. [[حضرت]] فرمود: [[گواهی]] دادن بر این که معبودی جز [[الله]] نیست و اینکه [[محمد]] {{صل}} [[بنده]] و فرستاده اوست و [[اقرار]] کردن به هر آنچه [[خداوند]] به او [[فرمان]] داده است و [[دوستی]] از برای ما و [[بیزاری از دشمنان]] ما و [[تسلیم]] شدن ([[پیروی]] از ما) و کوشش و [[اطمینان]] داشتن و [[منتظر]] [[قائم]] بودن سپس فرمود: ما را دولتی در پیش است که هر وقت [[خدا]] بخواهد آن را پیش خواهد آورد و..."<ref>{{متن حدیث|"عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} أَنَّهُ قَالَ ذَاتَ يَوْمٍ أَ لَا أُخْبِرُكُمْ بِمَا لَا يَقْبَلُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنَ الْعِبَادِ عَمَلًا إِلَّا بِهِ فَقُلْتُ بَلَى فَقَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ الْإِقْرَارُ بِمَا أَمَرَ اللَّهُ وَ الْوَلَايَةُ لَنَا وَ الْبَرَاءَةُ مِنْ أَعْدَائِنَا يَعْنِي الْأَئِمَّةَ خَاصَّةً وَ التَّسْلِيمَ لَهُمْ وَ الْوَرَعُ وَ الِاجْتِهَادُ وَ الطُّمَأْنِينَةُ وَ الِانْتِظَارُ لِلْقَائِمِ {{ع}} ثُمَّ قَالَ إِنَّ لَنَا دَوْلَةً يَجِي‏ءُ اللَّهُ بِهَا إِذَا شَاءَ ثُمَّ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ الْقَائِمِ فَلْيَنْتَظِرْ وَ لْيَعْمَلْ بِالْوَرَعِ وَ مَحَاسِنِ الْأَخْلَاقِ وَ هُوَ مُنْتَظِرٌ فَإِنْ مَاتَ وَ قَامَ الْقَائِمُ بَعْدَهُ كَانَ لَهُ مِنَ الْأَجْرِ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ أَدْرَكَهُ فَجِدُّوا وَ انْتَظِرُوا هَنِيئاً لَكُمْ أَيَّتُهَا الْعِصَابَةُ الْمَرْحُومَةُ"}} (النعمانی، ابوزنیب، الغیبة، ص ۲۰۷).</ref>.[[غیبت]] [[علامه مجلسی]] در ذیل روایتی که امر به [[مرزبانی]] در [[زمان غیبت]] می‌کند چنین می‌فرماید: {{عربی|یجب علی الشعیة أن یربطوا أنفسهم علی طاعة امام الحق و انتظار فرجه ویتهیؤا لنصرته}}<ref>حکیمی، محمد، عصر زندگی، ص ۲۸۸ به نقل از مکیال المکارم، ج ۲، ص ۴۲۴.</ref>. بر [[شیعه]] [[واجب]] است که حاضر و یراق و [[گوش به فرمان]] [[امام]] بر [[حق]] بوده، و در [[انتظار]] فرجش به سر برد و برای [[یاری]] او آماده باشد.
# '''روایاتی که [[فضیلت انتظار]] را بیان می‌کنند:''' دسته دیگر [[روایات]] [[انتظار]] روایاتی هستند که به بیان [[فضیلت انتظار]] پرداخته‌اند در این زمینه ۲۳ [[روایت]] در منابع [[شیعه]] و [[سنی]] [[نقل]] گردیده است به عنوان نمونه [[امام رضا]] {{ع}} به [[نقل]] از پدرانش از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمودند: "[[برترین]] [[اعمال]] [[امّت]] من [[انتظار فرج]] از سوی [[خداوند]] بزرگ است"<ref>بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۲۲، ح ۲.</ref>.
# '''روایاتی که [[وظیفه منتظران]] را گوشزد می‌نمایند:''' دسته سوم [[روایات]] [[انتظار]] احادیثی هستند که [[وظایف منتظران]] را گوشزد نموده‌اند در این زمینه ۵۴ [[روایات]] در کتب [[فریقین]] [[نقل]] گردیده است [[امام محمد باقر]] {{ع}} می‌فرماید:[[تقوی]] پیشه سازید. و بار سنگین [[انتظار]] را به [[کمک]] [[ورع]] و [[پارسایی]] و کوشش بسیار در [[عبادت]] و [[اطاعت خدا]] به منزل رسانید هریک از شما [[دینداران]] هنگامی [[غرق]] [[شادمانی]] می‌شوید که به آستانه ورود به [[جهان]] دیگر پا نهید و دوره [[دنیا]] را سپری کنید. آنجا چشمانتان به [[نعمت الهی]] و [[کرامت]] خدایی و [[بهشت]] جاودان روشن می‌گردد. آنجاست که همه اندوه‌ها از میان می‌رود و آنجاست که می‌بینید راهی که شما پیمودید [[حق]] بوده است و راهی که [[مخالفان]] شما پیموده‌اند [[باطل]]<ref>{{متن حدیث|"اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْتَعِينُوا عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِالْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَإِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِمَا هُوَ فِيهِ مِنَ الدِّينِ لَوْ قَدْ صَارَ فِي حَدِّ الْآخِرَةِ وَ انْقَطَعَتِ الدُّنْيَا عَنْهُ فَإِذَا صَارَ فِي ذَلِكَ الْحَدِّ عَرَفَ أَنَّهُ قَدِ اسْتَقْبَلَ النَّعِيمَ وَ الْكَرَامَةَ مِنَ اللَّهِ وَ الْبُشْرَى..."}}؛ بحارالانوار، ص ۱۴۰، ح ۵۱.</ref>.
# '''[[روایات]] مبیّن [[منزلت]] [[منتظران]]:''' چهارمین بخش از [[روایات]] [[انتظار]] به [[شأن]] و [[منزلت]] [[منتظران]] اشاره دارند [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[منتظران]] را [[برادران]] خود خوانده و فرموده‌اند: "... شمایان [[اصحاب]] منید لکن [[برادران]] من مردمی‌اند که در [[آخرالزمان]] می‌آیند آنان به [[نبوت]] و [[دین]] من [[ایمان]] می‌آورند و مرا [[دوست]] دارند و یاری‌ام می‌دهند و [[تقیه]] هم نمی‌کنند با اینکه مرا ندیده‌اند، پس‌ای کاش من آن برادرانم را [[ملاقات]] کنم"<ref>{{متن حدیث|"قَالَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}} ذَاتَ يَوْمٍ يَا لَيْتَنِي قَدْ لَقِيتُ إِخْوَانِي فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ وَ عُمَرُ أَ وَ لَسْنَا إِخْوَانَكَ آمَنَّا بِكَ وَ هَاجَرْنَا مَعَكَ قَالَ قَدْ آمَنْتُمْ وَ هَاجَرْتُمْ وَ يَا لَيْتَنِي قَدْ لَقِيتُ إِخْوَانِي فَأَعَادَ الْقَوْلَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}} أَنْتُمْ أَصْحَابِي وَ لَكِنْ إِخْوَانِي الَّذِينَ يَأْتُونَ مِنْ بَعْدِكُمْ يُؤْمِنُونَ بِي وَ يُحِبُّونِّي وَ يَنْصُرُونِّي وَ يُصَدِّقُونِّي وَ مَا رَأَوْنِي فَيَا لَيْتَنِي قَدْ لَقِيتُ إِخْوَانِي"}} (بحارالانوار (دار احیاء التراث العربیة بیروت)، ج ۵۲، ص ۱۳۳، ح ۲۶).</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: [[منتظر]] [[حکومت]] ما مانند کسی است که در [[راه خدا]] به [[خون]] خود درغلطد<ref>{{متن حدیث|"الْمُنْتَظِرُ لِأَمْرِنَا كَالْمُتَشَحِّطِ بِدَمِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ"}}؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ب ۵۵، ص ۶۴۵، ح ۶.</ref>:
# '''[[روایات]] مبین [[پاداش]] [[منتظران]]:''' دسته پنجم [[روایات]] [[انتظار]] به بیسان [[پاداش]] [[منتظران]] پرداخته‌اند [[امام صادق]] {{ع}} به [[نقل]] از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمودند: "پس از شما کسانی بیایند که یک نفر ایشان [[پاداش]] پنجاه نفر از شما را داشته باشد ([[اصحاب]]) گفتند:‌ای [[رسول خدا]]! ما در [[جنگ بدر]] و [[احد]] و [[حنین]] با تو بودیم و درباره ما [[آیه]] نازل شده است؟ [[پیامبر]] فرمود: اگر آنچه به ایشان می‌رسد به شما رسد [[شکیبایی]] آنان را ندارید"<ref>{{متن حدیث|"سَيَأْتِي قَوْمٌ مِنْ بَعْدِكُمْ الرَّجُلُ الْوَاحِدُ مِنْهُمْ لَهُ أَجْرُ خَمْسِينَ مِنْكُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحْنُ كُنَّا مَعَكَ بِبَدْرٍ وَ أُحُدٍ وَ حُنَيْنٍ وَ نَزَلَ فِينَا الْقُرْآنُ فَقَالَ إِنَّكُمْ لَوْ تَحَمَّلُوا لِمَا حُمِّلُوا لَمْ تَصْبِرُوا صَبْرَهُمْ"}}؛ کمال الدین و تمام النعمة، ص ۱۳۰، ح ۲۶.</ref>. همانطور که گفتیم روایاتی که دلالت بر "[[انتظار]]" می‌کنند به [[حد]] [[تواتر]] رسیده است چنانکه [[حضرت]] [[آیت الله]] العظمی صافی گلپایگانی در کتاب [[منتخب الاثر]] می‌فرماید: {{عربی|اعلم ان الاخبار الوارده فی فضیلة الانتظار و الترغیب فیه کثیرة متواترة}}<ref>صافی گلپایگانی، لطف الله، منتخب الأثر فی الامام الثانی عشر، ص ۶۳۳.</ref>.

برای اطلاع بیشتر از این [[روایات]] می‌توانید به کتاب [[منتخب الاثر]] ص ۶۲۴ تا ص ۶۳۴ و نیز [[بحارالانوار]]، ج ۵۲، ص ۱۲۲ تا ص ۱۵۰ مراجعه کنید»<ref>[[میرزا عباس مهدوی‌فرد|مهدوی‌فرد، میرزا عباس]]، [[فلسفه انتظار (کتاب)|فلسفه انتظار]]، ص73-79.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان انتظار فرج}}

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

{{انتظار ظهور امام مهدی}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به انتظار فرج]]

گونه‌های احادیث درباره امام مهدی چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:09Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

گواهی پیامبر و دیگر شاهدان بر اعمال مردم به چه معناست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:06Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[علم معصوم (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ علم معصوم]]
| تصویر = 7626626252.jpg
| نمایه وابسته = [[کلیاتی از علم معصوم (نمایه)|کلیاتی از علم معصوم]]
| مدخل اصلی = ؟؟
| موضوعات وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گواهی پیامبر و دیگر شاهدان بر اعمال مردم به چه معناست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[علم معصوم (پرسش)|علم معصوم]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[علم معصوم]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:11720.JPG|بندانگشتی|راست|100px|[[سید علی هاشمی]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[سید علی هاشمی]]''' در کتاب ''«[[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

«تفسیرهای متفاوتی در این زمینه بیان شده است.

'''دیدگاه اول''': یک [[تفسیر]] برای این گونه [[آیات]] این است که [[شاهد]] به معنای معیار و [[میزان]] باشد. [[شهدا]] کسانی‌اند که [[اعمال]] آنان میزانی برای سنجش [[کردار]] دیگران است و در صورت بهانه گیری‌های نابجای بدکاران، کردار این [[مؤمنان]] به منزله نمونه به آنان نشان داده می‌شود که در شرایطی مشابه با دشوارتر، [[بندگی]] و [[اطاعت خداوند]] را برگزیدند. بدین ترتیب [[حجت خداوند]] بر بدکاران تمام می‌شود<ref>ر.ک: ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱، ص۴۸۳؛ سیدعلی اکبر قرشی، تفسیر أحسن الحدیث، ج۱، ص۲۶۷؛ یعقوب جعفری، کوثر، ج۱، ص۳۷۳.</ref>. چنین شهادتی، به [[آگاهی]] شاهد بر اعمال دیگران نیاز ندارد<ref>ر.ک: گروهی از مترجمان، تفسیر هدایت، ج۱۰، ص۲۸۶؛ سید محمد تقی مدرسی، من هدی القرآن، ج۱۰، ص۳۵۵.</ref>.

اما چنین معنایی خلاف ظاهر معنای [[شهادت]] است. شهادت ۔ چنان که گفته شد - بر [[مشاهده]] و حضور دلالت دارد. افزون بر آن، بنا بر این معنا، در واقع خود این [[شاهدان]]، [[گواه]] نیستند؛ بلکه اعمال ایشان شاهد (معیار یا دلیل) به شمار می‌آید. [[التزام]] به این گونه معانی بدون قرینه [[قوی]]، درست نیست. اگر مقصود از شهادت در آیات یادشده، چنین مطلبی بود، [[خداوند]] می‌توانست از تعابیر دیگری استفاده کند که به چنین تأویل‌هایی نیاز نداشته باشد. افزون بر آن، در برخی از آیات یاد شده، گفته شد که [[گواهان]] به [[صراحت]] درباره اعمال [[مردم]] سخن می‌گویند و شهادت می‌دهند: {{متن قرآن|وَيَقُولُ الْأَشْهَادُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى رَبِّهِمْ أَلَا لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ}}<ref>«و ستمکارتر از آن کس که بر خداوند دروغ بندد کیست؟ آنان بر پروردگارشان (در رستخیز) عرضه خواهند شد و گواهان می‌گویند: اینانند که بر پروردگار خود دروغ بستند؛ هان! لعنت خداوند بر ستمکاران باد!» سوره هود، آیه ۱۸.</ref>. بنابراین شهادت شاهدان بر اعمال مردم، به این معنا نیست که اعمال شاهدان، دلیل و حجت خداوند برای جلوگیری از بهانه‌گیری [[مجرمان]] است.

'''دیدگاه دوم''': تفسیر دیگر از شهادت می‌تواند این باشد که [[شهدا]] بر [[اعمال]] و [[رفتار]] [[مردم]] [[زمان]] خود، به طور کلی و اجمالی گواه‌اند؛ مثلا [[پیامبر]] به طور عادی، تنها با عده‌ای اندک از [[اهل]] زمان خود سروکار دارد، البته با این افراد نیز در تمام لحظات همراه نیست و بدین جهت از تمام کارهای آنان [[آگاهی]] ندارد؛ اما اجمالا آنان را می‌شناسد و از رفتارهایشان، به [[درجات ایمان]] یا [[کفر]] آنان [[آگاه]] است. در این [[تفسیر]]، [[گواهی]] بر اعمال پذیرفته شده؛ اما این گواهی، نتیجه [[علمی]] عادی و اجمالی به رفتار و اعمال مردم یک زمان خاص معرفی شده است. برخی از تفسیرهای نقل شده از [[مفسران]] نخستین را می‌توان بر این دیدگاه تطبیق کرد<ref>ر.ک: محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲۲، ص۱۴؛ محمدبن احمد قرطبی، الجامع لأحکام القرآن، ج۱۴، ص۲۰۰.</ref>.

چنین شهادتی، شهادتی اجمالی و درباره یک [[امت]] با گروههای خاص از آنان است. بنابراین درباره جزئیات اعمال یکایک افراد مشخص آن امت نیست. چنین شهادتی فایده چندانی ندارد؛ زیرا مقصود از این شهادت‌ها، [[اتمام حجت]] بر افراد است و با این گونه شهادت‌های کلی، چنین هدفی تأمین نمی‌شود. اغلب افراد [[خطاکار]]، [[اتهام]] [[مجرم]] بودن خود را نادرست می‌دانند؛ بنابراین [[حجت]] بر آنان تمام نخواهد شد؛ اما از [[آیات]] یادشده به دست می‌آید که این شهادت‌ها به گونه ای‌اند که از [[گنهکاران]] خواسته می‌شود با وجود این [[شاهدان]]، دلیل کار خود را بیان کنند و راه برای عذرخواهی آنان بسته می‌شود {{متن قرآن|وَنَزَعْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا فَقُلْنَا هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ فَعَلِمُوا أَنَّ الْحَقَّ لِلَّهِ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ}}<ref>«و از هر امّت گواهی بر می‌آوریم و می‌گوییم: برهان خود را بیاورید آنگاه می‌دانند که حق با خداوند است و آنچه بر می‌بافتند از (چشم) آنان ناپدید می‌گردد» سوره قصص، آیه ۷۵.</ref>. افزون بر آن، برخی از آیات یادشده به روشنی بیان می‌کنند که شاهدان، گروه [[گمراهان]] را معرفی می‌کنند: {{متن قرآن|وَيَقُولُ الْأَشْهَادُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى رَبِّهِمْ}}<ref>«و ستمکارتر از آن کس که بر خداوند دروغ بندد کیست؟ آنان بر پروردگارشان (در رستخیز) عرضه خواهند شد و گواهان می‌گویند: اینانند که بر پروردگار خود دروغ بستند؛ هان! لعنت خداوند بر ستمکاران باد!» سوره هود، آیه ۱۸.</ref>. [[علم اجمالی]]، [[گمان]] آفرین است و موجب [[علم]] نمی‌شود؛ زیرا صاحب آن از [[نیت‌ها]] و باورهای درونی افراد [[آگاه]] نیست و فقط برخی [[ظواهر]] را [[مشاهده]] می‌کند. تعابیر [[قرآنی]] یادشده، با چنین عملی درباره [[شاهدان]] تناسب ندارد.

'''دیدگاه سوم''': بنا بر [[تفسیر]] سوم که درست به نظر می‌رسد، [[شهدا]] کسانی‌اند که [[خداوند]] آنان را از [[اعمال]] [[مردم]] آگاه کرده است؛ به گونه‌ای که [[مجرمان]] توان [[انکار]] آن را ندارند<ref>ر.ک: سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۲۰؛ محمد صادقی تهرانی، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، ج۲، ص۱۸۳.</ref>. گفته شد که عنوان «شهدا» با عناوین هم ریشه آن، این نکته را می‌رسانند که این علم، همراه با نوعی [[رؤیت]] و [[شهود]] است. گویا [[احتجاج]] خداوند با مردم نیز بر همین مبناست؛ یعنی از آنجا که این افراد شاهدان بر اعمال مردم بوده‌اند، با [[گواهی]] آنان، هیچ عذر و بهانه‌ای از [[گنهکاران]] پذیرفته نمی‌شود.

دیدن [[حسی]] و ظاهری نمی‌تواند شیوه مشاهده این افراد باشد؛ زیرا چنین مشاهده‌ای، محدودیت‌های خاص خود را دارد. [[انسان]] با مشاهده حسی فقط ظواهر را می‌بیند؛ در حالی که شاهدان اعمال باید به [[حقیقت]] اعمال آگاه باشند. آنان شاهدان صحنه قیامت‌اند. با [[شهادت]] آنان، برخی دوزخی و برخی بهشتی می‌شوند. بنابراین نباید شهادت آنان سطحی، [[خطاپذیر]] و ناقص باشد. شهادت آنان با شهادت‌های [[دنیوی]] متفاوت است. در [[دنیا]] اگر شاهدی [[خطا]] کند، خسارت آن در [[آخرت]] جبران پذیر است؛ اما اگر شاهدان [[قیامت]] نیز خطا کنند، دیگر مجالی برای جبران نیست. حتی اگر فرض شود که در صورت خطای آنان، خداوند خطای ایشان را [[تذکر]] دهد، چنین [[محکمه]] و شاهدانی بی‌اعتبار خواهند شد. بنابراین آنان باید از [[باطن]] افراد و نیت‌های آنان نیز [[آگاه]] باشند تا [[شهادت]] آنان کامل و [[مطابق حق]] باشد. [[گواهی]] بر اساس ظاهر [[اعمال]]، همواره نمی‌تواند مطابق با [[حقیقت]] باشد؛ زیرا:
بسیاری هستند که چنان منافقانه اعمال خود را انجام می‌دهند که کمتر کسی در [[صداقت]] آنان [[شک]] می‌کند؛ در حالی که مقصود [[واقعی]] آنان، مخالف ظاهر [[کردار]] و گفتارشان است<ref>قرآن کریم در آیاتی به پیامبر اکرم {{صل}} درباره نحوه سخن گفتن منافقانه آنان هشدار می‌دهد و حفظ ایشان را از عنایات الهی می‌شمرد. ر.ک: اسراء، ۷۶؛ بقره، ۲۰۹.</ref>؛ برخی [[بندگان]] [[محبوب خداوند]] نیز در میان [[مردم]]، ناشناس‌اند؛

اعمال بسیاری هم مخفیانه انجام می‌شوند که به طور عادی بر آنها شاهدی نیست؛
همچنین [[علم]] به ظاهر اعمال، درجه [[خلوص]] و کیفیت عمل را نشان نمی‌دهد.

بنابراین [[شاهدان]] اعمال باید به حقیقت اعمال افراد، [[نیت‌ها]] و کردارهای پنهان ایشان آگاه باشند. چنین [[علمی]] نمی‌تواند علمی عادی و نتیجه [[هم نشینی]] با مردم باشد؛ بلکه باید علمی [[الهی]] و [[خدادادی]] باشد<ref>ر.ک: سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۲۱.</ref>.

معنای گواهی و شهادت در این [[آیات]] به خوبی روشن است؛ آنچه موجب می‌شود برخی به توجیهات خلاف ظاهر بپردازند، استبعاد این مطلب است که [[پیامبران]] یا برخی بندگان [[برگزیده خداوند]]، از تمام اعمال آنان آگاه باشند؛ اما باید توجه داشت که [[حقایق]] عالم را نمی‌توان با توقع‌های خود [[تغییر]] داد. در [[قیامت]]، افزون بر شهادت بندگان برگزیده خداوند، [[زمین]]<ref>{{متن قرآن|يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا * بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا}} «در آن روز زمین رازهایش را باز می‌گوید* زیرا پروردگارت به آن، وحی کرده است» سوره زلزال، آیه ۴. </ref> و چشم و گوش و پوست و...<ref>.{{متن قرآن|حَتَّى إِذَا مَا جَاءُوهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصَارُهُمْ وَجُلُودُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}} «تا چون بدانجا رسند گوش و چشم‌ها و پوست‌هایشان بر آنان به آنچه می‌کردند، گواهی دهند» سوره فصلت، آیه ۲۰. </ref> نیز بر [[اعمال انسان‌ها]] شهادت می‌دهند. با صرف استبعاد این گونه امور، نباید به توجیهات نادرست درباره آنها پرداخت. مثلا ممکن است به دلیل استبعاد [[شهادت]] اعضای [[بدن انسان]] بر [[ضد]] او، آن را به معانی مجازی برگردانیم؛ اما [[قرآن کریم]] برای دفع این استبعاد، به [[صراحت]] بر این مطلب تأکید می‌کند: «آنها به پوست‌های تنشان می‌گویند: چرا بر ضد ما [[گواهی]] دادید؟! آنها پاسخ می‌دهند: همان خدایی که هر موجودی را به نطق در آورده، ما را گویا ساخته است؛ و او شما را نخستین بار آفرید و باز گشتتان به سوی اوست»<ref>{{متن قرآن|وَقَالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنَا قَالُوا أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَهُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ}} «و به پوست‌های تن خود می‌گویند: چرا به زیان ما گواهی دادید؟ می‌گویند: خداوند ما را به سخن آورد همان که هر چیز را به سخن می‌آورد و او نخست بار شما را آفرید و به سوی او بازگردانده خواهید شد» سوره فصلت، آیه ۲۱.</ref>.

از [[آیات]] متعددی که درباره [[شاهدان]] و [[شهادت بر اعمال]] سخن می‌گویند، می‌توان به این نتیجه رسید که [[شاهد]] بودن، یکی از [[مقامات]] [[بندگان]] [[برگزیده خداوند]] است؛ چنان که [[خداوند]] هنگام یاد کردن از گروه‌هایی که به آنان نعمت‌های خاص داده است، از شهلا ([[گواهان اعمال]]) نیز در ردیف [[پیامبران]] و صدیقان نام می‌برد<ref>{{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}} «و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹؛ همچنین ر.ک: زمر، ۹۹؛ حدید، ۱۹.</ref>. [[مقام شهادت]] مقامی نیست که هر کس به آن برسد و شهادت نیز [[علمی]] ویژه و [[الهی]] است که در [[اختیار]] هر کسی نیست.

چنین شهادتی، فواید متعددی دارد. فرد [[خطاکار]] را متوجه می‌سازد که افزون بر [[خداوند متعال]]، افراد دیگری نیز شاهد کارهای اویند. این نکته می‌تواند [[پرهیزکاری]] را در او تقویت کند. افزون بر آن، [[حجت خداوند]] را بر [[خطاکاران]] روشن‌تر و خدشه ناپذیرتر می‌سازد. در [[قیامت]] هنگام بررسی [[اعمال]]، [[مجرمان]] در صدد [[انکار]] اتهامات خود بر می‌آیند؛ از همین روی استفاده از [[شاهدان]] مختلف افزون بر [[ذات مقدس]] [[خداوند]]، [[حجت]] را بر آنان تمام می‌کند و توان انکار را از آنان می‌گیرد. همچنین اعطای چنین [[علم]] و مقامی به شاهدان، در واقع بیان جایگاه ویژه آنان نزد خداوند است. افراد عادی به این [[مقام]] نمی‌رسند. این [[آیات]]، زمینه [[هدایت مردم]] به سوی این افراد و بهره‌مندی از آنان را در [[دنیا]] و قیامت فراهم کرده، موجب [[احترام]] و [[تکریم]] ویژه خداوند به آنان می‌شود»<ref>[[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]] ص ۷۶.</ref>

== منبع‌شناسی جامع علم معصوم ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم معصوم|کتاب‌شناسی علم معصوم]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های علم معصوم|مقاله‌شناسی علم معصوم]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های علم معصوم|پایان‌نامه‌شناسی علم معصوم]].
{{پایان منبع‌ جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های علم معصوم]]

[[رده:(اا): پرسش‌های علم معصوم با ۱ پاسخ]]

گواهان اعمال انسان چه کسانی هستند؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:03Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[علم معصوم (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ علم معصوم]]
| تصویر = 7626626252.jpg
| نمایه وابسته = [[کلیاتی از علم معصوم (نمایه)|کلیاتی از علم معصوم]]
| مدخل اصلی = ؟؟
| موضوعات وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گواهان اعمال انسان چه کسانی هستند؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[علم معصوم (پرسش)|علم معصوم]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[علم معصوم]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:11720.JPG|بندانگشتی|راست|100px|[[سید علی هاشمی]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[سید علی هاشمی]]''' در کتاب ''«[[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

«دیدگاه‌های مختلفی برای معرفی [[شاهدان]] [[اعمال]] بیان شده است. این دیدگاه‌ها، بیشتر ذیل [[تفسیر]] این [[آیه کریمه]] بیان شده‌اند: {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا}}<ref>«و بدین گونه شما را امّتی میانه کرده‌ایم تا گواه بر مردم باشید و پیامبر بر شما گواه باشد» سوره بقره، آیه ۱۴۳.</ref>.

دیدگاه اول: بنا بر یک تفسیر، تمام مخاطبان [[آیه]] یادشده که [[امت]] پیامبرند، دارای [[مقام]] شهادت‌اند. با این تفسیر نمی‌توان موافقت کرد. مسلما [[گواهان بر اعمال]] [[مردم]]، عموم [[مسلمانان]] نیستند؛ بلکه [[بندگان]] [[برگزیده]] و ممتاز خداوندند<ref>ر.ک: سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۲۱؛ محمد صادقی تهرانی، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، ج۲، ص۱۸۴؛ محمدجواد بلاغی نجفی، آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۱۳۳.</ref>. برخی از مسلمانان، انسان‌های فاسقی‌اند که [[گناهان]] بسیاری مرتکب شده‌اند و [[گواهی]] آنان حتی در قضاوت‌های جزئی و ساده [[دنیایی]] پذیرفته نیست؛ چه رسد به [[شهادت]] درباره اعمال [[مردمان]] دیگر. روشن است چنین افرادی [[شایستگی]] مقام [[شهادت بر اعمال]] مردم را ندارند. افزون بر آن می‌دانیم که همه مسلمانان چنین [[علمی]] به اعمال مردم ندارند.

دیدگاه دوم: به نظر می‌رسد مقصود از امت در آیه یادشده، گروهی از مخاطبان [[قرآن]] است، نه تمام [[پیروان]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}}<ref>ر.ک: سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۲۱.</ref> یکی از کاربردهای عرفی واژه امت، گروه یا [[جمعیت]] خاص است<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق صفوان عدنان داوودی، ص۸۶: {{عربی|کل جماعة یجمعهم أمر ما إما دین واحد، أو زمان واحد، أو مکان واحد}}، فخر الدین بن محمد طریحی، مجمع البحرین، ج۶، ص۱۰: {{عربی|أمة بمعنی جماعة، ومنه قوله تعالی: {{متن قرآن|وَلَمَّا وَرَدَ مَاءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ أُمَّةً مِنَ النَّاسِ يَسْقُونَ}}: أی جماعة}}؛ محمد بن مکرم ابن منظور، لسان العرب، ج۱۲، ص۲۲: {{عربی|كُلُّ جِيْلٍ من النّاسِ‌: أُمَّةٌ على حِدَةٍ}}، و فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۴۱۵.</ref>. بنابراین چنان که در [[روایات]] نیز آمده، مخاطب این [[آیه کریمه]]، گروهی خاص است، نه همه [[مردم]]<ref>ر.ک: محمد بن مسعود عیاشی، کتاب التفسیر، ج۱، ص۶۲-۶۳: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶-۴۶۷: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۸۳-۸۲ مثلا در یکی از این روایات، به صراحت بیان شده است که مقصود از امت در آیه شریفه یادشده، تمام افراد نیست؛ بلکه همان گروهی است که به دعای حضرت ابراهیم امام قرار داده شده‌اند: {{متن حدیث|فَإِنْ ظَنَنْتَ أَنَّ اللَّهَ عَنَى بِهَذِهِ الْآيَةِ جَمِيعَ أَهْلِ الْقِبْلَةِ مِنَ الْمُوَحِّدِينَ أَ فَتَرَى أَنَ مَنْ لَا يَجُوزُ شَهَادَتُهُ فِي الدُّنْيَا عَلَى صَاعٍ مِنْ تَمْرٍ يَطْلُبُ اللَّهُ شَهَادَتَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ يَقْبَلُهَا مِنْهُ بِحَضْرَةِ جَمِيعِ الْأُمَمِ الْمَاضِيَةِ كَلَّا لَمْ يَعْنِ اللَّهُ مِثْلَ هَذَا مِنْ خَلْقِهِ يَعْنِي الْأُمَّةَ الَّتِي وَجَبَتْ لَهَا دَعْوَةُ إِبْرَاهِيمَ كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ وَ هُمُ الْأُمَّةُ الْوُسْطَى وَ هُمْ خَيْرُ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ}}. (محمد بن مسعود عیاشی، کتاب التفسیر، ج۱، ص۶۳).</ref>. همه مردم چنین جایگاهی ندارند و نمی‌توانند [[گواهان بر اعمال]] مردم باشند. گفته شد که [[خداوند]] در [[آیات]] دیگر خبر داده است که در [[قیامت]]، از هر قومی شاهدی بر انگیخته می‌شود و [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[گواه]] بر [[امت]] خود خواهد بود<ref>{{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا}} «پس آن هنگام که از هر امّتی گواهی آوریم و تو را (نیز) بر آنان، گواه گیریم (حالشان) چگونه خواهد بود؟» سوره نساء، آیه ۴۱؛ همچنین ر.ک: نحل، ۸۴ و ۸۹؛ و قصص، ۷۵. برای تفسیر آیه ۴۱ سوره نساء، ر.ک: فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۶، ص۵۸۶: سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۲، ص۳۲۲. در این تفاسیر، تصریح شده است که مقصود از «هؤلاء» در این آیه، امت پیامبر {{صل}} است.</ref>. این گونه آیات نیز نشان می‌دهند که [[شاهدان]] عده‌ای محدودند و تمام [[امت پیامبر]] {{صل}} در زمره [[گواهان]] نیستند.

دیدگاه سوم: برخی، شاهدان هر امت را در قیامت، [[پیامبران]] آن [[امت]] دانسته‌اند<ref>ر.ک: فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۳، ص۷۷؛ ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۳، ص۳۹۱؛ محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۵، ص۵۹؛ محمد بن عمر فخر رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۰، ص۲۵۷؛ محمود زمخشری، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج۱، ص۵۱۲؛ جلال الدین سیوطی، الدر المنشور فی تفسیر المأثور، ج۲، ص۱۶۳.</ref>. در روایتی مرفوعه از [[امیر المؤمنین]] {{ع}} به همین [[تفسیر]] [[تأیید]] شده است<ref>ر.ک: محمد بن مسعود عیاشی، کتاب التفسیر، ج۱، ص۲۴۲: {{متن حدیث|عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ السَّعْدِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ {{ع}}:... وَ الشُّهَدَاءُ هُمُ الرُّسُلُ‌}}.</ref>. از مؤیدات این دیدگاه این است که مطابق یکی از [[آیات قرآن]]، [[حضرت عیسی]] {{ع}} از شاهدانی است که درباره [[اهل کتاب]] [[شهادت]] خواهد داد<ref>{{متن قرآن|وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا}} «و کسی از اهل کتاب نیست مگر آنکه پیش از مرگش به وی ایمان می‌آورد و در روز رستخیز بر آنان گواه است» سوره نساء، آیه ۱۵۹.</ref>. [[رسول خدا]] {{صل}} نیز قطعا [[شاهد]] بر امت خود خواهد بود<ref>ر.ک: بقره، ۱۶۳؛ نساء، ۴۱؛ نحل، ۱۹ حج، ۷۸؛ احزاب، ۴۵؛ فتح، ۸.</ref>. بنابراین در اینکه پیامبران می‌توانند شاهد بر امت خود باشند و برخی مانند رسول خدا {{صل}} و حضرت عیسی {{ع}} از [[شاهدان]] بر اعمال‌اند، تردیدی نیست.

پرسشی که نیاز به [[تأمل]] و بررسی دارد این است که آیا افرادی غیر از پیامبران نیز این جایگاه را دارند یا خیر؟ به نظر می‌رسد پاسخ این [[پرسش]] مثبت است؛ زیرا در برخی آیات قرآن، [[شهدا]] گروهی مستقل در کنار پیامبران شمرده شده‌اند: {{متن قرآن|وَجِيءَ بِالنَّبِيِّينَ وَالشُّهَدَاءِ}}<ref>«و پیامبران و گواهان را می‌آورند» سوره زمر، آیه ۶۹.</ref><ref>{{متن قرآن|وَأَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا وَوُضِعَ الْكِتَابُ وَجِيءَ بِالنَّبِيِّينَ وَالشُّهَدَاءِ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ}} «و زمین (رستخیز) به نور پروردگارش تابناک می‌گردد و کارنامه (ها) برنهاده می‌شود و پیامبران و گواهان را می‌آورند و میان آنان به حقّ داوری می‌کنند و بر آنان ستم نخواهد رفت» سوره زمر، آیه ۶۹؛ {{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}} «و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref>. از این تعبیر می‌توان تمایز بین [[پیامبران]] و [[شهدا]] را [[احساس]] کرد [[شاهد]] دیگر، [[آیه]] محل بحث است که افزون بر [[پیامبر اکرم]] {{صل}} گروهی از [[امت]] ایشان را شاهد بر [[مردم]] معرفی کرده است<ref>.{{متن قرآن|وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا}} «و بدین گونه شما را امّتی میانه کرده‌ایم تا گواه بر مردم باشید و پیامبر بر شما گواه باشد» سوره بقره، آیه ۱۴۳، همچنین ر.ک: حج، ۷۸.</ref>. چنان که روشن است، این گروه غیر از [[رسول خدا]] {{صل}} هستند و آن [[حضرت]] بر ایشان نیز شاهد است. بنابر این روشن است که به جز [[پیامبر اعظم]] {{صل}} گروه دیگری نیز در این امت، از [[گواهان]] [[قیامت]] به شمار می‌آیند.

دیدگاه اول که [[شاهدان]] را تمام [[امت پیامبر]] {{صل}} معرفی می‌کند و دیدگاه سوم که شاهدان را به پیامبران منحصر می‌داند، درست نیستند و دیدگاه دوم درست است؛ یعنی شاهدان، افرادی [[برگزیده]] مانند پیامبران و ائمه‌اند. در [[روایات]] تصریح شده که مقصود از [[امت وسط]] در آیه یادشده، [[ائمه]] {{عم}} است که [[گواهان بر اعمال]] مردم در [[روز]] قیامت‌اند<ref>ر.ک: محمد بن مسعود عیاشی، کتاب التفسیر، ج۱، ص۶۲؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، باب فی أن الأئمة شهداء الله عز وجل علی خلقه، ص۴۶۶؛ محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، باب فی الأئمة بید أنهم شهداء الله فی خلقه بما عندهم من الحلال والحرام، ص۸۲.</ref>.

'''[[گواهی]] بر [[اعمال]] در [[تفاسیر]] [[صحابه]] و [[تابعین]]'''
مهم‌ترین آیه‌ای که در این زمینه محل توجه و [[تفسیر صحابه]] قرار گرفته، [[آیه]] {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا}}<ref>«و بدین گونه شما را امّتی میانه کرده‌ایم تا گواه بر مردم باشید و پیامبر بر شما گواه باشد» سوره بقره، آیه ۱۴۳.</ref>، است. [[صحابه]] و [[تابعین]] تفسیر‌های متعددی از این آیه نقل کرده‌اند. از [[امیر المؤمنین]] {{ع}} نقل شده است که مراد از [[شهدا]] و [[امت وسط]]، ما ([[اهل بیت]]) هستیم. ما [[شاهدان]] [[الهی]] بر ([[اعمال]]) مردم‌ایم و [[رسول خدا]] {{صل}} [[شاهد]] بر ماست<ref>ر.ک: عبیدالله حسکانی، شواهد التنزیل المواد التفضیل، ج۱، ص۱۱۹.</ref>. این مطلب، همان [[تفسیری]] است که در این نوشته [[برگزیده]] شد. در برخی نقل‌ها گزارش شده است که [[ابن عباس]] و [[ابوسعید خدری]]، [[شهادت پیامبر]] {{صل}} بر امتش را [[گواهی]] بر اعمال آنان می‌دانستند<ref>ر.ک: عبدالرحمن بن علی بن جوزی، زاد المسیر فی علم التفسیر، ج۱، ص۱۲۰.</ref>.

در [[نقلی]]، به عطا، [[عکرمه]] و [[ربیع بن انس]] که از تابعین‌اند، نسبت داده شده است که مراد از شاهد بودن [[پیامبر اکرم]] {{صل}} بر امتش این است که آن [[حضرت]] گواهی می‌دهد امتش به او [[ایمان]] آورده و او را [[تأیید]] و [[تصدیق]] کرده‌اند<ref>ر.ک: عبدالرحمن بن محمد بن ابی حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۱، ص۲۵۰.</ref>. از [[قتاده]] نقل شده است که شاهد بودن [[پیامبر]] {{صل}} به معنای [[شهادت]] بر [[ابلاغ]] رسالتش است<ref>ر.ک: عبدالرحمن بن محمد بن ابی حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۹، ص۳۱۴۰؛ محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲۲، ص۱۴.</ref>. این [[تفسیر]]، همان تفسیر نخست است که [[نقد]] شد.
[[مجاهد]]، مقصود از {{متن قرآن|أُمَّةً وَسَطًا}}، در آیه یادشده را همه [[امت پیامبر]] {{صل}} می‌دانست و این شهادت را گواهی بر [[رسالت پیامبر]] {{صل}} در برابر [[یهود]]، [[نصارا]] و [[مجوس]] می‌دانست<ref>ر.ک: محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۷.</ref>. از قتاده نیز نقل شده است که امت پیامبر {{صل}} [[گواه]] بر ادای [[رسالت]] دیگر پیامبران‌اند<ref>ر.ک: محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۷.</ref>. مشابه این قول به [[ابن عباس]] نیز نسبت داده شده است<ref>ر.ک: محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۸.</ref>. از [[ابی بن کعب]] نیز نقل شده است که [[مسلمانان]] بر امت‌های دیگر [[شهادت]] خواهند داد که [[پیامبران]] به سوی آنان آمدند؛ ولی آنان [[دعوت]] [[پیامبران خدا]] را [[تکذیب]] کردند<ref>ر.ک: عبدالرحمن بن محمد بن ابی حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۱، ص۲۵۰.</ref>. [[ابوسعید خدری]] روایتی را از [[پیامبر]] {{صل}} نقل می‌کند که همین محتوا را می‌رساند<ref>ر.ک: حسین بن مسعود بغوی، معالم التنزیل فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۱۷۵؛ عبدالرحمن بن علی بن جوزی، زاد المسیر فی علم التفسیر، ج۱، ص۱۱۹.</ref>. از ابوالعالیة [[تابعی]] نیز نقل شده است که [[امت پیامبر]] {{صل}} در برابر امت‌های دیگر، بر [[راستی]] [[نبوت]] پیامبرانشان و تکذیب آنان [[گواهی]] خواهند داد<ref>ر.ک: عبدالرحمن بن محمد بن ابی حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۱، ص۲۴۹.</ref>. این [[تفاسیر]] با [[تفسیر]] [[برگزیده]] در این نوشتار، مخالف است. در [[تفسیر آیه]] [[یوم]] {{متن قرآن|وَيَوْمَ نَبْعَثُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا ثُمَّ لَا يُؤْذَنُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ}}<ref>«و (به یاد آور) روزی را که از هر امّتی گواهی برانگیزیم آنگاه به کافران نه اجازه (پوزش) داده می‌شود و نه پوزش آنان پذیرفته می‌گردد» سوره نحل، آیه ۸۴.</ref>، از ابن عباس نقل شده است که [[شهدا]] بر ادای [[رسالت]] پیامبران و تکذیب [[مردم]] گواهی می‌دهند<ref>ر.ک: محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲۴، ص۲۳؛ احمد ثعلبی نیشابوری، الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، ج۸ ص۲۵۷.</ref>. از [[قتاده]] نیز نقل شده که [[شاهد]] بر هر [[امت]]، پیامبر آنان است و مورد شهادت او این است که رسالتش را ادا کرده است<ref>ر.ک: محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۱۴، ص۱۰۶؛ عبدالرحمن بن محمدبن ابی حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۷، ص۲۲۹۶؛ جلال الدین سیوطی، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج۴، ص۱۲۷.</ref>. [[نقد]] این تفسیر نیز پیش از این گذشت.

در تفسیر [[آیه کریمه]] {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا}}<ref>«پس آن هنگام که از هر امّتی گواهی آوریم و تو را (نیز) بر آنان، گواه گیریم (حالشان) چگونه خواهد بود؟» سوره نساء، آیه ۴۱.</ref>، از [[ابن عباس]] نقل شده که [[شاهد]] هر [[امت]]، [[پیامبر]] آنان است<ref>ر.ک: عبدالرحمن بن محمد بن ابی حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۹۵۶.</ref>. [[سعید بن مسیب]] در [[تفسیر]] این [[آیه]] [[معتقد]] بود که هیچ روزی نیست، مگر اینکه [[صبح و شام]]، [[اعمال]] [[مردم]] و نام‌های آنان بر [[پیامبر خدا]] {{صل}} عرضه می‌شود و آن [[حضرت]] نام‌ها و کارهای آنان را می‌داند و با توجه به این [[آگاهی]]، در [[قیامت]] [[شهادت]] می‌دهد<ref>ر.ک: عبدالرحمن بن محمد بن ابی حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۲، ص۲۷۰.</ref>. این تفسیر، با تفسیر [[برگزیده]] [[هماهنگی]] دارد و از مؤیدات آن به شمار می‌آید.

بنابراین اگر چه برداشت بسیاری از [[مفسران]] نخستین از [[آیات شهادت]]، چندان روشن و دقیق نبوده، اما در برخی از این [[تفسیرها]]، تفسیر برگزیده [[تأیید]] شده است»<ref>[[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]] ص ۸۱-۸۷.</ref>

== منبع‌شناسی جامع علم معصوم ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم معصوم|کتاب‌شناسی علم معصوم]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های علم معصوم|مقاله‌شناسی علم معصوم]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های علم معصوم|پایان‌نامه‌شناسی علم معصوم]].
{{پایان منبع‌ جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های علم معصوم]]

[[رده:(اا): پرسش‌های علم معصوم با ۱ پاسخ]]

گفته‌اند که قیمت انگشتری که علی در رکوع به فقیر بخشید معادل خراج سوریه و شامات بوده او چگونه چنین انگشتر گران‌بهایی در دست می‌کرد؟ (پرسش)

2022-11-24T01:54:00Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[امام علی (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ امام علی]]
| موضوع فرعی =وابسته به [[امام علی (پرسش)|پرسمان امام علی]]

| تصویر = 110051.jpg
| نمایه وابسته = [[کلیاتی از امام علی (نمایه)|کلیاتی از امام علی]]
| مدخل اصلی = [[امام علی]]
| موضوعات وابسته =
| پاسخ‌دهنده = [[عبدالله محمدی|محمدی]]
| پاسخ‌دهندگان =

}}
'''گفته‌اند که قیمت انگشتری که علی در رکوع به فقیر بخشید معادل خراج سوریه و شامات بوده او چگونه چنین انگشتر گران‌بهایی در دست می‌کرد؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[امام علی (پرسش)|امام علی]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[امام علی]]''' مراجعه شود.

== پاسخ به این پرسش ==
[[پرونده:1368952.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[عبدالله محمدی|محمدی]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[عبدالله محمدی]]''' در کتاب ''«[[امیر مؤمنان علی (کتاب)|امیر مؤمنان علی]] {{ع}}»'' به نقل از '''[[:رده:آثار مرتضی مطهری|آثار شهید مطهری]]''' در این باره گفته است:

:«ماجرای قیمت انگشتر علی {{ع}} ساخته افسانه‌سازانی است که باور نمی‌کردند در ازای اعطای یک انگشتر کم‌قیمت آیه‌ای نازل شود. آنها که به کمیت توجه داشتند نه به کیفیت، تصور می‌کردند انگشتری که در حق آن آیه نازل می‌شود باید بسیار گران‌بها باشد؛ از این‌رو این مطلب دروغ را در قالب روایت بیان کردند تا مردم باور کنند. ایشان تأمل نکرده‌اند که چنین انگشتر پرقیمتی در مدینۀ فقیر و بیچاره زینت‌بخش دست علی {{ع}} نخواهد بود و بر فرض هم بوده باشد، حضرت با هزینه آن مدینه را آباد می‌کرد و تمام فقرا را نجات می‌داد، نه اینکه تنها به یک فقیر بدهد<ref>همان، ج ۱، ص ۳۰۱.</ref>»<ref>[[عبدالله محمدی]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)|امیر مؤمنان علی]] {{ع}}، ص ۱۱۳.</ref>

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسش وابسته}}
# [[با توجه به اهمیت مسئله امامت چرا نام علی در قرآن نیامده است؟ (پرسش)]]
# [[گفته‌اند علی در حال نماز از خود بی‌خود بوده و توجهی به اطراف نداشت پس چگونه صدای سائل را در رکوع می‌شنود و انگشتری را به او می‌بخشد؟ (پرسش)]]
# [[با اینکه امام علی خود را برتر از خلفا می‌دانست علت امتناع ایشان از پذیرش خلافت پس از عمر و عثمان چه بود؟ (پرسش)]]
# [[با توجه به عصمت امام علی انتخاب ابن عباس به حکومت بصره که پی‌آمدهای ناگواری به همراه داشت چگونه قابل توجیه است؟ (پرسش)]]
# [[با توجه به موفقیت معاویه در حکمیت پیروزی واقعی با علی بود یا معاویه؟ (پرسش)]]
{{پایان پرسش وابسته}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:امام علی]]

گفته‌اند على در حال نماز از خود بی‌خود بوده و توجهی به اطراف نداشت پس چگونه صدای سائل را در رکوع می‌شنود و انگشتری را به او می‌بخشد؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:57Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[امام علی (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ امام علی]]
| موضوع فرعی =وابسته به [[امام علی (پرسش)|پرسمان امام علی]]

| تصویر = 110051.jpg
| نمایه وابسته = [[کلیاتی از امام علی (نمایه)|کلیاتی از امام علی]]
| مدخل اصلی = [[امام علی]]
| موضوعات وابسته =
| پاسخ‌دهنده = [[عبدالله محمدی|محمدی]]
| پاسخ‌دهندگان =

}}
'''گفته‌اند علی در حال نماز از خود بی‌خود بوده و توجهی به اطراف نداشت پس چگونه صدای سائل را در رکوع می‌شنود و انگشتری را به او می‌بخشد؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[امام علی (پرسش)|امام علی]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[امام علی]]''' مراجعه شود.

== پاسخ به این پرسش ==
[[پرونده:1368952.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[عبدالله محمدی|محمدی]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[عبدالله محمدی]]''' در کتاب ''«[[امیر مؤمنان علی (کتاب)|امیر مؤمنان علی]] {{ع}}»'' به نقل از '''[[:رده:آثار مرتضی مطهری|آثار شهید مطهری]]''' در این باره گفته است:

:«اینکه علی {{ع}} در نماز از خود بی‌خود می‌شد حقیقتی انکارناپذیر است، اما حالات اولیای الهی همواره یکسان نیست؛ پیامبر {{صل}} گاهی چنان حالت جذبه‌ای پیدا می‌کرد که طاقت انتظار پایان اذان را نداشت و به بلال می‌فرمود: "زودتر اذان را تمام کن تا نماز را شروع کنیم". و گاهی [[امام حسن]] {{ع}} یا [[امام حسین]] {{ع}} در سجده بر شانه‌اش می‌نشستند و حضرت با آرامش صبر می‌کرد تا مبادا طفل به زمین بیفتد. بنابراین حالات اولیا حالات مختلفی بوده است. کسانی که مذاق عرفانی دارند معتقدند در انجذاب کامل "حالت برگشت" وجود دارد. یعنی شخص در عین اینکه مشغول به خدا است، مشغول به ماورا هم هست. به نظر ایشان آن حالتی که در وقت نماز تیر را از بدن علی {{ع}} بیرون بکشند و متوجه نشود، ناقص‌تر از آن حالتی است که در حین نماز توجه به فقیر دارد، نه اینکه در اینجا از خدا غافل است و به فقیر توجه کرده، بلکه آن‌چنان توجهش به خدا کامل است که در آن حالت تمام عالم را می‌بیند.<ref>مجموعه آثار، ج ۴، ص ۹۲۹.</ref> یعنی انسان در سلوک عرفانی خود هرچه بیشتر جذب حق‌تعالی می‌شود احاطه بیشتری بر آیات و اسماء الهی یافته در نتیجه اشراف او بر عالم امکان افزون می‌شود»<ref>[[عبدالله محمدی]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)|امیر مؤمنان علی]] {{ع}}، ص ۱۱۲ و ۱۱۳.</ref>

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسش وابسته}}
# [[با توجه به اهمیت مسئله امامت چرا نام علی در قرآن نیامده است؟ (پرسش)]]
# [[گفته‌اند که قیمت انگشتری که علی در رکوع به فقیر بخشید معادل خراج سوریه و شامات بوده او چگونه چنین انگشتر گران‌بهایی در دست می‌کرد؟ (پرسش)]]
# [[با اینکه امام علی خود را برتر از خلفا می‌دانست علت امتناع ایشان از پذیرش خلافت پس از عمر و عثمان چه بود؟ (پرسش)]]
# [[با توجه به عصمت امام علی انتخاب ابن عباس به حکومت بصره که پی‌آمدهای ناگواری به همراه داشت چگونه قابل توجیه است؟ (پرسش)]]
# [[با توجه به موفقیت معاویه در حکمیت پیروزی واقعی با علی بود یا معاویه؟ (پرسش)]]
{{پایان پرسش وابسته}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:امام علی]]

گستره ولایت پیامبر خاتم چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:54Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[سیره سیاسی پیامبر خاتم (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ سیره سیاسی پیامبر خاتم]]
| تصویر = 110062.jpg
| نمایه وابسته = [[کلیاتی از سیره سیاسی پیامبر خاتم (نمایه)|کلیاتی از سیره سیاسی پیامبر خاتم]]
| مدخل اصلی = [[گستره ولایت پیامبر خاتم]]
| موضوعات وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گستره ولایت پیامبر خاتم چیست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[سیره سیاسی پیامبر خاتم (پرسش)|سیره سیاسی پیامبر خاتم]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[سیره سیاسی پیامبر خاتم]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:11569.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[ابوالحسن حسنی]]]]
آقای دکتر '''[[ابوالحسن حسنی]]'''، در مقاله ''«[[ولایت سیاسی پیامبر اعظم (مقاله)|ولایت سیاسی پیامبر اعظم]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

«با توجه به [[مقام امامت]] [[پیامبر اعظم]] {{صل}} [[ولایت]] ایشان دارای گستره وسیعی است. [[امام]] بر [[مَلَک]]، [[جنّ]]، کاینات و [[انسان]] در [[دنیا]] و [[برزخ]] عقبی ولایت دارد. برای مثال [[شفاعت]] یکی از [[شئون]] [[ولایت امام]] در صحنه [[محشر]] است و نیز امام به [[اذن]] [[حق تعالی]] می‌تواند در موجودات عالم امکان بی‌آنکه آنان اختیاری داشته باشند، [[تصرف]] کند. اما موضوع این نوشتار ولایت جعلی [[شرعی]] ایشان است که ظرف تحقق آن همین دنیاست. [[آیات]] و [[روایات]] دالّ بر [[ولایت پیامبر]] اعظم {{صل}} این ولایت را در همه حوزه‌های [[حیات]] از جمله حوزه [[سیاست]] به نحو عام و مطلق ثابت می‌کند.

اطلاق ولایت پیامبر اعظم {{صل}} به این جهت است که حق تعالی [[اطاعت]] از آن بزرگوار را به هیچ امری [[مقید]] یا مشروط نکرده است و به نحو مطلق به [[مردم]] امر کرده که از ایشان اطاعت کنند. عمومیت ولایت ایشان نیز به این جهت است که ایشان در همه [[شئون زندگی]] [[بشر]] می‌تواند [[امر و نهی]] کند و مردم در همه گستره [[زندگی]] خود باید تابع ایشان باشند.

افزون بر اطلاق و عمومیت آیات، روایات بسیاری که دست‌کم [[تواتر معنوی]] دارند، به اطلاق و عمومیت ولایت ایشان تصریح دارند، برای نمونه، [[امام صادق]] {{ع}} در [[جعل ولایت]] به پیامبر اعظم {{صل}} به [[آیه]] {{متن قرآن|مَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ}} استناد کرد. شخصی [[اعتراض]] کرده و گفت: تنها [[احکام]] مربوط به زراعت و [[چارپایان]] به ایشان [[تفویض]] شده است. رگ‌های گردن امام صادق {{ع}} از [[خشم]] کشیده شد و پاسخ داد: "در همه چیز، به [[خدا]] قسم در همه چیز"<ref>{{متن حدیث|فِي كُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ اللَّهِ فِي كُلِّ شَيْ‏ءٍ}}؛ ابی جعفر محمد بن الحسن الصفار القمی، بصائر الدرجات، ص۳۸۰.</ref>»<ref>[[ابوالحسن حسنی|حسنی، ابوالحسن]]، [[ولایت سیاسی پیامبر اعظم (مقاله)|مقاله «ولایت سیاسی پیامبر اعظم»]]، [[سیره سیاسی پیامبر اعظم (کتاب)|سیره سیاسی پیامبر اعظم]]، ص ۳۲۲.</ref>

== [[:رده:آثار سیره سیاسی پیامبر خاتم|منبع‌شناسی جامع سیره سیاسی پیامبر خاتم]] ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های سیره سیاسی پیامبر خاتم|کتاب‌شناسی سیره سیاسی پیامبر خاتم]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های سیره سیاسی پیامبر خاتم|مقاله‌شناسی سیره سیاسی پیامبر خاتم]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های سیره سیاسی پیامبر خاتم|پایان‌نامه‌شناسی سیره سیاسی پیامبر خاتم]].
{{پایان منبع‌ جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسمان سیره سیاسی پیامبر خاتم]]

[[رده:(اا): پرسش‌های سیره سیاسی پیامبر خاتم با ۱ پاسخ]]

گستره ولایت تکوینی اهل بیت چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:51Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[امامت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ امامت]]
| تصویر = 110066.jpg
| نمایه وابسته = [[کلیاتی از امامت (نمایه)|کلیاتی از امامت]]
| مدخل اصلی = [[ولایت تکوینی در کلام اسلامی]]
| موضوعات وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گستره ولایت تکوینی اهل بیت چیست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[امامت (پرسش)|امامت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[امامت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:1100806.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[حسن علی‌پور وحید]]]]
آقای '''[[حسن علی‌پور وحید]]''' در کتاب ''«[[مکتب در فرآیند نواندیشی (کتاب)|مکتب در فرآیند نواندیشی]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

«دامنه [[ولایت باطنی]] وسیع است و طیفی گسترده از قابلیت‌ها را [[پوشش]] می‌دهد. مهمترین عرصه‌های ولایت باطنی و [[تکوینی]] [[ائمه]] {{عم}} که در [[متون دینی]] منعکس شده، عبارتند از:
* '''[[تصرف در عالم]]''': [[اقتدار]] نفس بر [[تصرف]] در کائنات و [[تسخیر]] کون و مکان و تأثیر در آنها، وابسته به [[قوّت]] [[ولایت تکوینی]] است. [[معجزات فعلی]] و خوارق عادات و [[کرامات]] [[انبیاء]] و [[اولیاء]]، مولود همین [[ولایت]] است. شکافتن دریا، شکافتن ماه، کندن در قلعه [[خیبر]] و جز آن، ثمره [[تصرف تکوینی]] است که [[صاحب ولایت]] در عالم دست برده و تأثیراتی چنین شگرف بر جای نهاده<ref>ر.ک: أنیس الموحدین، ص۱۳۰، پاورقی؛ انسان کامل از دیدگاه نهج‌البلاغه، ص۵۷.</ref>. [[معجزات]] و کراماتی که [[تاریخ]] و [[منابع دینی]] برای اهالی [[عصمت]] [[روایت]] می‌کنند، جوینده را با انبوهی از این امور مواجه می‌کند. چند نمونه:
# برخی از [[معجزات امام علی]] {{ع}} میان [[عامه]] و [[امامیه]] [[مقبولیت]] دارد؛ مانند: کندن در قلعهی خیبر، کندن صخره بزرگ و جوشیدن آب از زیر آن، ردّ الشمس و... که [[خواجه نصیرالدین طوسی]] نیز در تجرید، از آن به عنوان [[ادله امامت]] و [[حقانیت علی]] {{ع}} یاد می‌کند<ref>تجرید الاعتقاد، ص۲۳۱-۲۳۶.</ref>. معجزات [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} کثرت و شهرتی دارد که [[حسین بن عبدالوهاب]]، [[محدث]] [[قرن پنجم]]، کتاب«[[عیون]] المعجزات» را برای بیان و بررسی آنها نگاشت<ref>عیون المعجزات، حسین بن عبدالوهاب، مکتبة الداوری، قم، بی‌تا.</ref>.
# گروهی از [[مردم]] [[قم]] و [[جبل]] به [[سامرا]] رسیدند. با خبر شدند که [[امام عسکری]] {{ع}} [[رحلت]] کرده است. چون اموالی را با خود برای آن [[حضرت]] آورده بودند، مطابق معمول [[تصمیم]] گرفتند با [[جانشین]] [[امام]] [[دیدار]] کرده، [[اموال]] را به او [[تسلیم]] نمایند. آنان را به نزد [[جعفر کذاب]]، [[برادر]] امام عسکری و [[مدعی امامت]] بردند. [[جعفر]] گفت: اموال را تحویل دهید. گفتند: ما مطابق رسم معمول خود، اموال را بدون [[حجت]] نمی‌دهیم و باید از جنس، نوع، مقدار و اوصاف اموالی که همراه ما است خبر دهید. جعفر گفت: آنچه شما می‌خواهید، [[علم غیب]] است و من علم غیب ندارم. [[قمی‌ها]] از روی [[مأیوس]] شدند. سپس فرستاده [[امام زمان]] {{ع}} آنان را به حضور آن [[حضرت]] [[راهنمایی]] کرد. [[امام عصر]] {{ع}} ریزترین مشخصات [[اموال]] را [[اعلان]] کرد و آنان اموال را تحویل دادند<ref>کمال‌الدین، ج۲، ص۴۷۶ - ۴۷۹؛ الخرائج والجرائح، ج۳، ص۱۱۰۴- ۱۱۰۷؛ السلطان المفرج، ص۶۵.</ref>.
# [[عبدالرحمان بن حجاج]] می‌گوید: بین راه [[مکه]] و [[مدینه]] با [[امام صادق]] {{ع}} بودم. آن حضرت بر استر و من بر الاغ سوار بودم. پرسیدم: سرورم! نشان [[امام]] چیست؟ فرمود: ای [[عبدالرحمان]]! اگر به [[کوه]] بگوید حرکت کن، حرکت می‌کند. عبدالرحمان گوید: به [[خدا]] [[سوگند]] به کوه نگاه کردم و دیدم در حال حرکت است. حضرت به آن نظری افکند و فرمود: [آرام باش] تو را قصد نکردم<ref>الخرائج والجرائح، ج۲، ص۶۲۱؛ الثاقب فی المناقب، ص۱۵۶.</ref>.
# فراگیری و فراوانی [[معجزات]] [[اهل بیت]] برخی از [[علما]] را بر آن داشت تا دست به کار [[نگارش]] اثری تک‌نگار در آن باره شوند. برای مثال، [[سید هاشم بحرانی]]، کتاب«مدینة المعاجز» را به معجزات [[ائمه]] {{عم}} اختصاص داد و در [[دوازده]] باب تنظیم کرد که هر باب، معجزات یکی از ائمه را [[روایت]] می‌کند. مجموع معجزاتی که [[بحرانی]] موفق به گردآوری آنها شد، از مرز دو هزار عدد می‌گذرد. شگفت آن‌که بسیاری از آنها از منابع تسنّن جمع آمده<ref>ر.ک: مدینة المعاجز، ج۱، ص۲۰.</ref> که [[پیام]] خاص خود را دارد. قطب‌الدین راوندی از علمای [[قرن ششم هجری]] نیز [[کتابی]] مستقل با نام «الخرائج والجرائح» تألیف کرد و شماری از معجزات و [[کرامات]] [[پیشوایان]] را جمع آورد. این کتاب که در سه جلد به چاپ رسیده<ref>الخرائج و الجرائح، مؤسسه امام مهدی {{ع}}، قم، ۱۴۰۹ق.</ref>، همه معجزات را [[پوشش]] نمی‌دهد و بیشتر از آن را باید در آثار دیگر نویسندگان سراغ گرفت. همچنین [[علامه مجلسی]] در باب ۱۵ از جلد ۵۱ بحار، هفتاد مورد از معجزات امام عصر {{ع}} را گرد آورده<ref>بحارالانوار، ج۱۵، ص۲۹۳-۳۴۳.</ref>.
* '''[[هدایت باطنی]]''': [[ولایت]] و [[امامت]]، افزون بر [[نظام]] [[تشریع]] و ظاهر [[نظام هستی]]، [[باطن]] آن را نیز [[پوشش]] می‌دهد. [[ولیّ]] اعظم [[الهی]] علاوه بر [[هدایت]] در گستره بیرون، درون و [[نهان]] [[نظام آفرینش]] را نیز به مقصد می‌رساند. [[قرآن کریم]] [[امامت]] را همانند [[نبوت]] و [[رسالت]] منصبی الهی می‌داند و در میان [[شئون]] [[ولایت باطنی]]، بر [[هدایت باطنی]] [[امام]] تأکید می‌ورزد. [[قرآن]] هرجا از امامت سخن می‌گوید، هدایت را در [[تفسیر]] آن می‌آورد: {{متن قرآن|وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا...}}<ref>«برخی از آنان را پیشوایانی گماردیم که به فرمان ما (مردم را) رهنمایی می‌کردند» سوره سجده، آیه ۲۴.</ref>. [[مفسران]] این هدایت را «[[هدایت به امر]]» نام نهاده‌اند. امر [[خدا]] که گاهی از آن به [[ملکوت]] نیز تعبیر می‌شود، عبارت است از جنبه تجرد و [[ثبات]] موجودات که به خدا نسبت داده می‌شود. هدایت در اینجا به معنای رساندن به مقصد است نه فقط [[ارائه طریق]] که کار [[پیامبر]] و هر مؤمنی است<ref>المیزان، ج۱، ص۲۷۲.</ref>. رساندن به مقصد، فراتر از حوزه تشریع و [[اختیار]] [[انسانی]] است و [[تکوین]] و باطن و ملکوت عالم را فرا می‌گیرد.
* '''[[پیشوایی]] در [[جهان آخرت]]''': امام در جهان آخرت نیز پیشوای [[پیروان]] خود خواهد بود و در حوادث [[قیامت]] آنان را [[سرپرستی]] و سوی [[خداوند]] هدایت می‌کند: {{متن قرآن|يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ}}<ref>«روزی که هر دسته‌ای را با پیشوایشان فرا می‌خوانیم» سوره اسراء، آیه ۷۱.</ref>. مقصود از امام در این [[آیه]] هر کسی است که [[مردم]] پیشوایی او را پذیرفته‌اند، چه [[امام حق]] باشد چه [[باطل]]. و مقصود از ندعوا (خواندن به نام امام) این نیست که هر امتی را به نام پیشوایش صدا بزنند و یاد کنند، مانند اینکه گفته شود [[امت]] [[ابراهیم]] یا [[آل فرعون]]؛ بلکه هر امتی را با پیشوایش حاضر و [[محشور]] می‌سازند<ref>تفسیر المیزان (ترجمه)، ج۱۳، ص۲۲۹.</ref>. طبق این آیه امام در [[روز قیامت]] مردم را به سوی خدا سوق می‌دهد؛ چنان‌که در ظاهر و باطن [[دنیا]] این‌گونه می‌کرد<ref>تفسیر المیزان (ترجمه)، ج۱، ص۴۱۳.</ref>.
* '''[[شهادت]] بر [[اعمال انسان‌ها]]''': از دیگر حوزه‌های [[ولایت باطنی]] [[امامان]] {{عم}}، [[عرضه اعمال]] [[بندگان]] به آنها و [[شاهد]] بودن بر [[رفتار]] آنان است. [[قرآن]] گوید: {{متن قرآن|وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ}}<ref>«و بگو (آنچه در سر دارید) انجام دهید، به زودی خداوند و پیامبرش و مؤمنان کار شما را خواهند دید و به سوی داننده پنهان و آشکار بازگردانده خواهید شد و او شما را از آنچه انجام می‌داده‌اید آگاه خواهد ساخت» سوره توبه، آیه ۱۰۵.</ref>. پس [[خداوند]] و [[پیامبر]] و جمعی از [[مؤمنان]] در همین [[دنیا]] [[حقیقت]] [[اعمال]] [[مردم]] و [[اسرار]] و [[نهان]] هستی را می‌بینند. در [[روایات]] فراوانی آمده که مقصود از مؤمنون در این [[آیه]] [[ائمه اطهار]] هستند. [[عبدالله بن ابان]] [[زیات]] گوید به [[امام رضا]] {{ع}} عرض کردم: برای من و خانواده‌ام به درگاه [[خدا]] [[دعا]] بفرمایید. فرمود: آیا چنین نمی‌کنم؟ به خدا [[سوگند]] که اعمال شما هر [[روز]] و شب بر من عرضه می‌گردد. [[ابان]] گوید این [[سخن امام]] بر من گران آمد. [[حضرت]] فرمود: آیا [[کتاب خدا]] را نخوانده‌ای که می‌فرماید: {{متن قرآن|وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ}}<ref>«و بگو (آنچه در سر دارید) انجام دهید، به زودی خداوند و پیامبرش و مؤمنان کار شما را خواهند دید» سوره توبه، آیه ۱۰۵.</ref> به خدا سوگند که آن [[مؤمن]] [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} است<ref>الکافی، ج۱، ص۲۲۰.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} هم می‌فرماید: مقصود از مؤمنون [[ائمه طاهرین]] هستند<ref>تفسیر القمی، ج۱، ص۳۰۴؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۴۲۷؛ الکافی، ج۱، ص۲۱۹.</ref>. [[آیات]] دیگری نیز عرضه اعمال و شهادت [[ائمه]] برخلایق را بیان می‌کند؛ مانند آیه ۱۳۸ [[سوره بقره]].
* '''محل [[نزول]] تقدیرات [[الهی]]''': از باب نمونه، [[سوره قدر]] با انضمام روایات ذیل آن برانند که [[ملائکه]] و [[روح]] در [[شب قدر]] همه تقدیرات الهی و آنچه را که تا سال [[آینده]] رخ می‌دهد بر [[قلب]] [[امام]] نازل می‌کنند.
* '''ارکان [[زمین]]''': [[خداوند متعال]] با [[وجود امام]] برکاتش را بر [[زمین]] و اهلش می‌گستراند و از بسیاری [[بلاها]] مصون می‌دارد. [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: [[خداوند]] [[امامان]] را ستون‌های زمین قرار داد تا اهلش را نجنباند»<ref>بصائرالدرجات، ج۱، ص۲۰۰؛ الکافی، ج۱، ص۱۹۶.</ref>. [[ابوحمزه]] گوید از [[امام]] پرسیدم: آیا زمین بدون امام باقی می‌ماند؟ فرمود: «اگر زمین بدون امام باشد، فرو می‌رود»<ref>بصائرالدرجات، ج۱، ص۴۸۸؛ الکافی، ج۱، ص۱۷۹.</ref> و این جلوه‌ای از [[ولایت]] نهانی فرستاده و [[خلیفه]] خداست.
* '''[[تحمّل]] [[اسم اعظم]]''': به [[دلالت روایات]]، اسم اعظم دارای مراتبی است که بالاترین مراتب آن نزد [[پیامبر اکرم]] و [[خاندان]] اوست<ref>الکافی، ج۱، ص۲۳۰.</ref>. [[شایستگی]] مظهریت و پذیرش این [[امانت]] بزرگ از ویژگی‌های [[باطنی]] [[امامت]] است و بسیاری از [[معجزات]] و [[کرامات]] آنان با تمسّک به [[اسمای الهی]] و [[توسل]] به اسم اعظم انجام می‌یابد.
* '''[[علم غیب]]''': علم غیب نیز از رهاوردهای [[ولایت باطنی امام]] است. [[علوم]] اختصاصی امام همانند تصرفات وی از ولایت کلیه الهیه نشأت می‌گیرد و با علوم دیگران فرق‌ها و فاصله‌ها دارد»<ref>[[حسن علی‌پور وحید|علی‌پور وحید، حسن]]، [[مکتب در فرآیند نواندیشی (کتاب)|مکتب در فرآیند نواندیشی]]، ص ۷۹.</ref>

== [[:رده:آثار امامت|منبع‌شناسی جامع امامت]] ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت|کتاب‌شناسی امامت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های امامت|مقاله‌شناسی امامت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های امامت|پایان‌نامه‌شناسی امامت]].
{{پایان منبع‌ جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسمان امامت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های امامت با ۱ پاسخ]]

گستره و قلمرو آزادی سیاسی چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:48Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[فقه سیاسی (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ فقه سیاسی]]
| تصویر = 110062.jpg
| نمایه وابسته = [[کلیاتی از فقه سیاسی (نمایه)|کلیاتی از فقه سیاسی]]
| مدخل اصلی = ؟
| موضوعات وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گستره و قلمرو آزادی سیاسی چیست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[فقه سیاسی (پرسش)|فقه سیاسی]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[فقه سیاسی]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:13681332.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[سید کاظم سیدباقری]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[سید کاظم سیدباقری]]''' در کتاب ''«[[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)|آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم]]»'' در این‌باره گفته‌ است:
* «'''[[حق]] [[انتخاب]]'''، امری کاملاً پذیرفته شده است و کمتر کسی است که آن را [[انکار]] کند. [[آدمی]] تنها به این دلیل، آدمی است که انتخاب می‌کند. تفاوت [[انسان]] با بقیه [[طبیعت]]، اعم از جماد و نبات و حیوان، در این است که چیزهای دیگر محکوم به [[قانون]] علیت‌اند و دقیقاً از نوعی چارچوب از پیش [[تعیین]] شده علت و معلول [[تبعیت]] می‌کنند؛ اما انسان [[آزاد]] است که آنچه را می‌خواهد برگزیند. این خواست یا [[اراده]] همان چیزی است که [[آدمیان]] را از اشیای دیگر حق یا ناحق را انتخاب کنند. هیچ [[شایستگی]] یا امتیازی به انتخاب آنچه به حق و درست است، تعلق نمی‌گیرد، مگر امکان انتخاب ناحق و [[نادرست]] نیز وجود داشته باشد. مخلوقاتی که به [[حکم]] هرگونه علت موجبه تا ابد محکوم به انتخاب چیزی باشند که خوب و راست و زیباست، نمی‌توانند مدعی هیچ گونه امتیازی به دلیل این کار شوند؛ زیرا نتیجه هر [[قدر]] هم [[شریف]] و والا باشد، عمل خود به خود، صورت گرفته است؛ بنابراین کل مفهوم شایستگی [[اخلاقی]]، کل مفهوم [[استحقاق]] اخلاقی، کل مفهوم نتیجه شده از این امر واقع که ما آن را [[ستایش]] با [[نکوهش]] می‌کنیم و بر این عقیده‌ایم که باید آدمیان را چون این گونه یا آن گونه عمل کرده‌اند [[تحسین]] یا تقبیح کرد، همه بر این پیش فرض [[استوار]] است که انسان [[قادر]] است، آزادانه انتخاب کند و لذا [[نفرت]] از [[پدرسالاری]] و پدرمآبی در عرصه [[سیاست]] از این باب است<ref>عزت الله فولادوند، کانت، روشنگری و جامعه مدنی، ص۵۵.</ref>.

این حق را می‌توان در دو [[ساحت]]، پیگیری کرد: حق انتخاب کردن و حق انتخاب شدن.

“جان پلامناتز”<ref>Jovan Plamenac..</ref> درباره حق انتخاب آزاد و تأثیر آن در واگذاری [[اعمال قدرت]] به دیگران، می‌نویسد: در مناطقی که رویّه‌های اساسی [[انتخابات]] برای تعیین سمتی ([[حاکمیت]] و [[اقتدار]] [[سیاسی]]) وجود دارد، مشروط به اینکه انتخابات، واقعاً آزاد باشد، هر کس در انتخابات شرکت می‌کند، به [[اقتدار]] [[انتخاب]] شونده [[رضایت]] می‌دهد. [[شهروندی]] که در [[انتخابات]] [[رأی]] می‌دهد، به اهمیت عملی که [[اقدام]] می‌کند، واقف است، مشروط به اینکه انتخابات “آزاد” باشد و آزادانه اقدام به کاری کند که اقتدار را به فرد یا گروهی که فاقد آن است، بدهد<ref>محمد سلامی، نظریه‌های اختیارگرایانه در تبیین و توجیه الزام سیاسی ص۱۵۶.</ref>.

[[انسان]] به همان مقدار که می‌تواند انتخاب‌گر باشد، باید ممکن باشد تا زمینه انتخاب شدن او نیز فراهم آید. در ادامه برخی مسائل این بحث و [[ارتباط]] آن را با [[آزادی سیاسی]] بررسی می‌کنیم.(...)
* '''[[حق نظارت]]'''<ref>یادآوری این نکته لازم است که با توجه به اهمیت نظارت در جامعه اسلامی، این امر از “حق” فراتر رفته و تبدیل به “تکلیف” نیز شده است، اما در این قسمت، “حق” بودن آن برجسته شده است.</ref>. یکی از [[حقوقی]] که در [[تعیین]] [[قلمرو]] آزادی سیاسی مورد [[تأیید]] و تأکید قرار گرفته و می‌گیرد، حق نظارت است. [[نظارت]]، فعالیتی است که بایدها را با هست‌ها، مطلوب‌ها را با موجودها و پیش‌بینی‌ها را با عملکردها مقایسه می‌کند و نتیجه این مقایسه تصویر روشنی از تشابه یا تمایز بین این دو گروه از عوامل خواهد بود که در [[اختیار]] مدیران [[سازمان]] قرار می‌گیرد<ref>ر.ک: رضا دلاوری، نظارت بر قدرت از دیدگاه قرآن، ص۷۶.</ref>. تعریفی که در [[حقوق اساسی]] آمده است، رویکردی اجرایی‌تر دارد. نظارت، بررسی و ممیزی و ارزشیابی کارهای انجام شده یا در حین انجام و انطباق آنها با تصمیم‌های اتخاذشده و همچنین با [[قانون]] و مقررات در [[جهت]] [[جلوگیری از انحراف]] اجرایی<ref>ابوالفضل قاضی، حقوق اساسی و نهادهای سیاسی ص۳۵۲.</ref> می‌باشد؛ به هر حال در فرایند نظارت، ارزیابی همیشگی برای [[تطبیق]] [[رفتار]] و عملکرد افراد با معیارهای هر [[نظام]] وجود دارد. این نکته دقیق در تجربیات [[عقلی]] بشری نیز قابل ردیابی است. [[جان]] اس[[تورات]] میل، می‌نویسد: تنها محرکی که می‌تواند دستگاه [[دولت]] را وادار کند که [[خواب]] نرود و فعالیت خود را بهتر و عالی‌تر کند، منتقد و ناظری است که همان هوش و [[کاردانی]] [[اهل]] این دستگاه را داشته باشد، ولی از خارج دستگاه، مواظب آن باشد، در امور اساسی [[کشور]] بتواند [[رأی]] صحیح و نظر صائب داشته باشد و هیئتی داشته باشیم که منشأ [[اصلاح]] و بهبود امور شوند<ref>جان اس[[تورات]] میل، در آزادی، ص۲۶۲.</ref>.(...)
* '''[[حق]] [[آزادی بیان]]''': یکی از [[حقوق]] کلیدی در [[آزادی سیاسی]] که با چالش‌های مختلف نیز روبه‌رو بوده و می‌باشد، حق آزادی بیان است. در اصل و ریشه این لغت که از اضداد است، چنین می‌خوانیم: {{عربی|البَيْنُ: الفراق. و البَيْنُ: الوصلُ و هو من الأضداد}} و “بیان” آن چیزی است که دلالت امور را آشکار می‌کند<ref>اسماعیل بن حماد جوهری، الصحاح، ج۵، ص۲۰۸۲.</ref>، گویی با بیان امور، میان مسائل جدایی می‌افتد، با بیان است که میان [[حق و باطل]]، تفکیک می‌شود و میان روشنی و [[تاریکی]]، تفاوت گذاشته می‌شود، آن‌سان که با بیان، میان برخی امور، ارتباطی برقرار می‌شود، مانند آنکه میان [[آیات قرآن]] و آشکارگری حق [[ارتباط]] برقرار می‌گردد. راغب در مفردات می‌نویسد بیان، [[کشف]] و آشکارسازی از امری است که اعم از نطق است<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۱۵۶.</ref>؛ همچنین در کتب [[تفسیری]] آمده است که بیان، شامل نطق، گفتار، نوشتار و [[فهم]] نیز می‌گردد تا بدان وسیله، آنچه گوینده می‌گوید، شناخته گردد و آنچه به او می‌گویند، فهم شود: {{عربی|النطق و الكتابة و الخط و الفهم و الأفهام حتى يعرف ما يقول و ما يقال له}}<ref>فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ص۲۹۹.</ref>. [[محمدجواد مغنیه]]، بر این [[باور]] است که مراد از بیان، هر آن چیزی است که بر مقصود دلالت کند؛ حال لفظ باشد، یا خط و شکل با اشاره؛ باری، آشکارترین و ظاهرترین مصادیق بیان، [[کلام]] است: {{عربی|المراد بالبيان كل ما يدل على المقصود من لفظ أو خط أو رسم أو اشارة... أجل، ان الكلام أظهر افراد البيان}}. وی سپس بر این امر تأکید می‌کند که ابزار بیان، زبان است که انعطاف پذیرترین عضو [[انسانی]] است، بیشترین حرکت و بالاترین سرعت را دارد و خستگی نمی‌شناسد: {{عربی|أداته و هو اللسان أطوع أعضاء الإنسان للإنسان، و أكثرها حركة، و أعظمها سرعة، و لا يعرف التعب و الملل، و لا توجد هذه الصفة في سائر الأعضاء}}<ref>محمدجواد مغنیه، تفسیر الکاشف، ص۲۰۴.</ref>.

[[آزادی بیان]] به این معناست که افراد گذشته از داشتن [[عقیده]]، دارای [[آزادی]] در ابراز و بیان آن هم باشند<ref>ر.ک: محمدجعفر لنگرودی، مبسوط در ترمینولوژی حقوقی، ص۲۷.</ref>. در آزادی بیان نوعی ابراز و اظهار آزادانه [[باور]] بدون [[ترس]] از [[دولت]] وجود دارد، لذا آن را به آزادی اظهار [[اندیشه]]، اعم از نظریه‌ها، شناخت‌ها، [[ارزش‌ها]] و [[عقاید]] از راه‌های گوناگون؛ مانند گفتار، نوشتار، تصویر، مطبوعات و... تعبیر می‌کنند<ref>رمون پولی، حقیقت‌ها و آزادی، ص۹.</ref>.

آزادی بیان یکی از اقسام آزادی‌های [[حقوقی]] است که در مجموعه [[حقوق بشر]] مورد توجه قرار می‌گیرد. بدین معنا که افراد گذشته از اینکه به خاطر داشتن عقیده [[مخالف]]، چه در [[امور دینی]] و چه در [[امور سیاسی]]، نباید مورد تعقیب قرار گیرند، باید بتوانند عملاً عقیده خود را ابراز نمایند و برای [[اثبات]] و احیاناً به دست آوردن همفکران دیگر، درباره آن [[تبلیغ]] کنند<ref>علی آقا بخشی، فرهنگ علوم سیاسی، ص۹۸۵.</ref>. با این تعریف‌ها، روشن می‌گردد آزادی بیان با [[جامعه]]، [[سیاست]] و امور قدرتمندان [[ارتباط]] دارد؛ لذا این نوع آزادی از آنجا که به تبیین مسائل [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] و [[نقد]] آنها می‌پردازد و [[صاحبان قدرت]] را به چالش می‌کشد، پس درگیری آن با [[قدرت سیاسی]] و قدرتمندان، بسیار است و به همین دلیل، یکی از آشکارترین مصداق‌های [[آزادی سیاسی]] است که امروزه بیش از دیگر [[حقوق]] مربوط به آزادی سیاسی، مورد توجه است و مکتب‌های مختلف را به [[پرسش]] می‌گیرد.

[[آزادی‌های مدنی]] و سیاسی، امروزه از اهمیت والا برخوردارند، امری که در اندیشه و [[ادبیات]] [[قرآنی]] و [[اسلامی]] نیز مورد پذیرش قرار گرفته است و با توجه به دایره شمول و تأثیرگذاری، [[آزادی بیان]] در این میان، برجستگی بیشتری دارد که با چالش‌های [[علمی]] و ریزبینی‌های دقیق از سوی [[اندیشوران]] همراه بوده است.(...)
* '''[[حق]] تشکیل [[احزاب]] و اجتماعات''': یکی از دیگر [[حقوقی]] که در [[قلمرو]] [[آزادی سیاسی]] در [[جامعه اسلامی]]، وجود دارد، حق تشکیل احزاب و اجتماعات است که گاه از آن به [[حق آزادی]] تجمع یا [[آزادی]] انجمن‌ها نام برده می‌شود، این حق به معنی وسیع کلمه زیر عنوان آزادی بیان قرار می‌گیرد که با توجه به اهمیت آن، جداگانه بررسی می‌شود، زیرا کمتر زمانی [[حزب]] یا تجمعی بدون اظهار نظر و بیان شکل می‌گیرد، اجتماع‌ها غالباً با بیان دیدگاه‌های [[مخالف]] یا موافق همراه است. این حق یکی از حقوقی است که در ماده ۲۰ [[بیانیه]] [[حقوق بشر]]<ref>The Universal Declaration of Human Rights (UDHR)..</ref> نیز مصوب ۱۹۴۸ بر آن تأکید شده است<ref>http://www.un.org/en/documents/udhr/..</ref>، همچنین در “میثاق بین‌المللی [[حقوق]] [[مدنی]] و سیاسی”<ref>International Covenant on Civil and Political Rights..</ref> ماده ۲۱ مصوب ۱۹۶۶، حق [[اجتماع]] [[صلح]] آمیز، به رسمیت شناخته شده و اینکه عملی کردن این حق، هیچ محدودیتی ندارد، مگر آنچه طبق [[قانون]]، مقرر شده و در یک [[جامعه]] مردم‌سالار به [[مصلحت]] [[امنیت ملی]] یا [[نظم عمومی]] یا برای [[پشتیبانی]] از [[سلامت]] یا [[اخلاق]] عمومی یا حقوق و آزادی‌های دیگران ضروری باشد<ref>nited Nations; "UN Treaty Collection: International Covenant on Civil and Political Rights"; ۶ March ۲۰۱۲..</ref>.

در تعریف حزب، به گروه [[سازمان]] یافته [[شهروندان]] اشاره می‌شود که دارای نظریه‌های [[سیاسی]] مشترک بوده و به مثابه یک واحد سیاسی، با عمل خود می‌کوشند بر [[حکومت]] [[تسلط]] یابند. [[هدف]] اصلی حزب آن است که [[عقاید]] و سیاست‌های خود را در سطح سیاسی رواج دهد. “مک آیور” بر این [[اعتقاد]] است که حزب، گروهی سازمان یافته برای [[حمایت]] از برخی اصول و سیاست‌هاست که از راه‌های قانونی می‌کوشد حکومت را به دست گیرد<ref>عبدالرحمن عالم، بنیادهای علم سیاست، ص۳۴۳.</ref>. به تعبیر ماکس وبر، فعالیت حزبی، به نوعی، تداوم اشکال قدیم [[فعالیت‌های سیاسی]] جمعی است، او [[حزب]] [[سیاسی]] را “جمعیتی فعال در [[جهت]] [[کسب قدرت]] [[اجتماعی]] می‌داند”<ref>ماکس وبر، دین قدرت و جامعه، ص۲۲۲.</ref>؛ همچنین موریس دوورژه بر این [[باور]] است که حزب، گروه اجتماعی نظیر [[شهر]] و دهکده نیست، بلکه مجموعه‌ای از گروه‌های پراکنده در اطراف [[کشور]] است که به وسیله سازمان‌های هماهنگ کننده به هم پیوسته‌اند، [[سازمان]] حزبی، نهادی است که مهمترین وظیفه‌اش تلاش برای کسب قدرت است، در عین آنکه [[هدف]] مشترک دارند<ref>موریس دوورژه، احزاب سیاسی، ص۱۸.</ref>. به بیان دیگر می‌توان باور داشت [[احزاب]]، جریان‌هایی هستند در جست‌و‌جوی یافتن برنامه‌ها، [[سیاست‌ها]] و خط‌مشی‌های تازه برای بیان آرمان‌های [[شهروندان]] و تحقق این [[آرمان‌ها]]<ref>حسینعلی نوذری، احزاب سیاسی و نظام‌های حزبی، ص۵۱.</ref>. با توجه به آنچه گذشت می‌توان گفت حزب، سازمانی است با [[تشکیلات]] و [[انسجام]] سیاسی بین گروهی معین، با اهداف و [[منافع]] مشترک که در پی کسب قدرت هستند و کارکردهایی چون [[بسیج عمومی]] و سیاسی توده‌ها، [[جامعه‌پذیری]] با [[آموزش]] سیاسی شهروندان، [[کادرسازی]] با پرورش [[نخبگان]] سیاسی، [[فرهنگی]] و اجتماعی، کاهش تضادهای [[خشن]]، [[مشروعیت]] بخشیدن و رسمیت دادن به رقابت‌های اجتماعی در قالب فعالیت‌های حزبی دارد<ref>ر.ک: حسینعلی نوذری، احزاب سیاسی و نظام‌های حزبی، ص۹۰.</ref>.(...)
* '''[[حق]] [[نقد]] و [[انتقاد]]''': یکی از جلوه‌ها و [[حقوق اساسی]] در [[آزادی سیاسی]]، حق نقد و انتقاد است که بیشتر حضور آن در عرصه سیاسی، [[تصمیم‌گیری‌ها]] و تصمیم‌سازی‌هاست. در مفهوم انتقاد، نوعی جداسازی ناخالصی‌ها وجود دارد<ref>اسماعیل بن حماد جوهری، الصحاح، ص۲۹۸.</ref>. نقد، هنگامی است که درهم‌ها به دقت نگریسته شوند تا سره و ناسره از هم جدا شود. “نقد کلام”، به معنای [[آشکار کردن]]، [[عیب‌ها]] و نیکی‌های آن است<ref>لویس معلوف، المنجد فی اللغه، ص۳۸۷.</ref>. در لغت هنگامی که واژه “نقد” به کار می‌رود: {{عربی|نقدت الدراهم و انتقدتها: إذا خرجت منها الزيف}}؛ به معنای جداکردن ناخالصی‌ها از درهم‌هاست<ref>طریحی، مجمع البحرین، ج۳، ص۱۵۱.</ref>. باری همه این نقدها، جداسازی‌ها و آشکارگری [[عیب‌ها]] و [[کاستی‌ها]] به ویژه در عرصه [[سیاسی]]، هنگامی انجام می‌شود که فضایی باز و مطلوب در [[جامعه]] به وجود آید. در غیر این صورت، جامعه‌ای که دچار [[حکومت استبدادی]] و [[اعمال قدرت]] [[نامشروع]] گردد، اجازه هرگونه [[نقد]] از [[شهروندان]] گرفته می‌شود و امری به نام نقد معنا ندارد؛ زیرا یکی از ویژگی مستبدان، نقدناپذیری و [[پندار]] کمال است. با این پندار نه تنها کسی [[حق]] نقد ندارد، بلکه منتقد و [[صاحب نظر]] در بند می‌شود و خفه.»<ref>[[سید کاظم سیدباقری|سیدباقری، سید کاظم]]، [[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)|آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۴۲-۱۷۷.</ref>

== [[:رده:آثار فقه سیاسی|منبع‌شناسی جامع فقه سیاسی]] ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های فقه سیاسی|کتاب‌شناسی فقه سیاسی]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های فقه سیاسی|مقاله‌شناسی فقه سیاسی]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های فقه سیاسی|پایان‌نامه‌شناسی فقه سیاسی]].
{{پایان منبع‌ جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسمان فقه سیاسی]]

[[رده:(اا): پرسش‌های فقه سیاسی با ۱ پاسخ]]

گستره فتوحات قیام امام مهدی چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:45Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[عصر ظهور امام مهدی]] / [[قیام امام مهدی]] / [[ماهیت قیام امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[گستره قیام امام مهدی]]
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گستره فتوحات قیام [[امام مهدی]] {{ع}} چیست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|راست|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
حجت الاسلام و المسلمین '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[درسنامه مهدویت ج۳ (کتاب)|درسنامه مهدویت ج۳]]»'' در این‌باره گفته است:
* «در باره چگونگی و جزئیات جغرافیای [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}}، سخن روشنی در [[معصومان]] {{ع}} به چشم نمی‌آید و چنانچه برخی با [[تمسک]] به پاره‌ای از [[روایات]] به ترسیم نقشه [[قیام]] می‌پردازند، لازم است اسناد [[روایات]]، مورد بررسی قرار گیرد. از این‌رو در اینجا برخی [[روایات]] [[نقل]] می‌شود و بحث مفصل به زمانی دیگر موکول می‌گردد. آنچه که در آن هیچ [[شک]] و تردیدی نیست، این است که پس از [[قیام جهانی]] [[حضرت]]، همه جای کره خاکی زیر [[ولایت]] و [[رهبری]] او قرار می‌گیرد. [[ابو بصیر]] گوید: از [[امام صادق]] {{ع}} شنیدم که می‌فرمود: سنت‌های [[انبیا]] با غیبت‌هایی که بر آنان واقع شده است، همه در [[قائم]] ما [[اهل بیت]] مو به مو پدیدار می‌گردد. [[ابو بصیر]] گوید: گفتم: یا ابن [[رسول الله]]! [[قائم]] شما [[اهل بیت]] کیست؟ فرمود: "ای [[ابوبصیر]]! او پنجمین از [[فرزندان]] پسر [[موسی]] است؛ او [[فرزند]] سیده کنیزان است. غیبتی می‌کند که [[باطل]] جویان در آن [[شک]] کنند؛ سپس [[خدای تعالی]] او را آشکار می‌سازد و بر دست او شرق و غرب عالم را می‌گشاید، [[روح الله عیسی بن مریم]] {{ع}} فرود می‌آید و پشت سر او [[نماز]] می‌گزارد. [[زمین]] به [[نور]] پروردگارش روشن می‌گردد و در [[زمین]] بقعه‌ای نمی‌ماند که غیر [[خدای تعالی]] در آن [[پرستش]] شود. همه [[دین]] از آن [[خدای تعالی]] می‌گردد؛ گرچه [[مشرکان]] را ناخوش آید"<ref>{{متن حدیث|"ٍ هُوَ الْخَامِسُ مِنْ وُلْدِ ابْنِي مُوسَى ذَلِكَ ابْنُ سَيِّدَةِ الْإِمَاءِ يَغِيبُ غَيْبَةً يَرْتَابُ فِيهَا الْمُبْطِلُونَ ثُمَّ يُظْهِرُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَلَى يَدِهِ مَشَارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبَهَا وَ يَنْزِلُ رُوحُ اللَّهِ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ {{ع}} فَيُصَلِّي خَلْفَهُ وَ تُشْرِقُ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا وَ لَا تَبْقَى‏ فِي الْأَرْضِ بُقْعَةٌ عُبِدَ فِيهَا غَيْرُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَّا عُبِدَ اللَّهُ فِيهَا وَ يَكُونُ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ"}}؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۳۴۵، ح۳۱.</ref>؛ در برخی [[روایات]] نام مناطقی از [[زمین]] برده شده است که آغاز [[ظهور]] و [[قیام]] از آنجا بوده (سرزمین [[مکه]]) و پایان [[قیام]] و محل استقرار [[حکومت]] [[حضرت]] نیز در آنجا خواهد بود (سرزمین [[کوفه]]). همچنین از [[بیت المقدس]] به عنوان سرزمینی که [[حضرت عیسی]] {{ع}} در آنجا به [[حضرت]] ملحق می‌شود، یاد شده است. نکته مهم اینکه فرود آمدن [[پیامبر]] بزرگ [[خدا]] [[عیسی بن مریم]] {{ع}}، به [[هنگام قیام]] [[امام مهدی]] {{ع}}، از دیدگاه همه [[مسلمانان]]، یک واقعیت ثابت و از اموری است که [[تردید]] در آن راه ندارد. شاید [[حکمت]] فرود آمدن او، تقویت حرکت جهانی آن [[حضرت]] و اعتراف و [[تصدیق]] به [[حقانیت]] آن وجود گران مایه است. به‌ویژه آنکه [[حضرت عیسی]]، به [[امام مهدی]] {{ع}}، [[اقتدا]] می‌کند و به [[امامت]] او [[نماز]] می‌گزارد و [[امامت]] جهانی و آسمانی او را [[تصدیق]] و تأیید می‌کند. [[پیامبر خاتم|رسول اکرم]] {{صل}} فرمود: "و از ذریه من، [[مهدی]] است. آن هنگام که [[ظهور]] کند، [[عیسی بن مریم]] برای [[یاری]] او نازل می‌شود؛ پس [[مهدی]] را مقدم داشته، پشت سر او [[نماز]] می‌گزارد"<ref>{{متن حدیث|"مِنْ ذُرِّيَّتِي الْمَهْدِيُّ إِذَا خَرَجَ نَزَلَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ لِنُصْرَتِهِ فَقَدَّمَهُ وَ صَلَّى خَلْفَهُ"}}؛ صدوق، الامالی، ص۲۱۸، ح۴.</ref>»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت ج۳ (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۷۸ - ۱۸۰.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان قیام امام مهدی}}

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به ماهیت قیام امام مهدی]]

گستره عصمت پیامبران تا چه حدی است؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:42Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[عصمت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ عصمت]]
| تصویر = 110059.jpg
| مدخل بالاتر = [[عصمت پیامبران]]
| مدخل اصلی = [[گستره عصمت پیامبران]]
| مدخل وابسته = [[عصمت]] - [[گستره عصمت]]
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گستره عصمت پیامبران چیست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[عصمت (پرسش)|عصمت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[عصمت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:11258.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[جعفر انواری]]]]
حجت الاسلام و المسلمین '''[[جعفر انواری|انواری]]''' در [[کتاب]] ''«[[نور عصمت بر سیمای نبوت (کتاب)|نور عصمت بر سیمای نبوت]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

«'''[[عصمت در عقیده]]''': تمام [[مسلمانان]] بر این باورند که [[پیامبران]] از هرگونه [[لغزش]] [[عقیدتی]] به دورند. تنها «[[ازارقه]]» که گروهی از خوارج‌اند و هر گناهی را [[کفر]] می‌دانند، این‌گونه لغزش را در مورد پیامبران روا می‌پندارند<ref>ر.ک: علی بن محمد جرجانی، شرح المواقف، ج۸، ص۲۹۴.</ref>. لازمه سخن آنان این است که پیامبران ممکن است [[کافر]] باشند<ref>ر.ک: مقداد بن عبدالله فاضل مقداد، اللوامع الالهیة، تحقیق مجمع الفکر الاسلامی، ج۱، ص۲۳۷.</ref>.

'''[[عصمت در دریافت وحی]]''': [[اندیشمندان اسلامی]] در [[دریافت وحی]] بر عصمت پیامبران پا می‌فشارند؛ تنها [[ابوبکر باقلانی]] این دیدگاه را نپذیرفته است<ref>ر.ک: علی بن محمد جرجانی، شرح المواقف، ج۸، ص۲۶۳.</ref>.

'''[[عصمت در ابلاغ وحی]]''': همچنین عموم مسلمانان، پیامبران را در [[ابلاغ وحی]] نیز [[معصوم]] می‌دانند؛ تنها گروهی از «[[کرامیه]]» و «[[حشویه]]» لغزش پیامبران را در گفتار پذیرفته و [[افسانه غرانیق]] را [[شاهد]] آن دانسته‌اند<ref>ر.ک: عبدالحمید بن حبة الله بن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، ج۷، ص۱۸.</ref>.

'''[[عصمت در رفتار]]''': در این محور نیز چند دیدگاه مطرح شده است:

۱. '''[[عصمت]] از مطلق [[گناه]] (دیدگاه [[شیعه]])''': شیعه بر این [[باور]] است که هیچ‌گونه گناهی، نه به عمد و نه از سر [[سهو]]، از پیامبران سر نمی‌زند. در این میان، تنها [[شیخ مفید]]، [[ارتکاب گناهان]] کوچک [[سهوی]] [[پیش از بعثت]] را که مایه بی‌اعتباری نشود، در مورد پیامبران، جز [[پیامبر اکرم]] {{صل}} ممکن دانسته است<ref>ر.ک: محمد بن محمد بن نعمان مفید، اوائل المقالات، ص۲۹.</ref>. از آنجا که وی [[امامان]] را در این زمینه همانند پیامبران می‌داند<ref>ر.ک: محمد بن محمد بن نعمان مفید، المقنعه، ج۱، ص۴.</ref>، می‌توان دیدگاه او را درباره هر کدام از آنها برای دیگری نیز صادق دانست. دیدگاه‌های وی در [[قلمرو عصمت]] را می‌توان در پنج محور بررسی کرد:
# [[عصمت از گناهان]] [[کبیره]] و [[صغیره]]: در کتاب اوائل المقالات بر این نکته تصریح می‌کند که ارتکاب برخی [[گناهان صغیره]]، پیش از رسیدن به [[مقام نبوت]] و [[امامت]] جایز است<ref>ر.ک: محمد بن محمد بن نعمان مفید، اوائل المقالات، ص۶۵.</ref>. مقصود ایشان از [[گناهان صغیره]] در این مجال، گناهانی است که اولاً فاعل آن [[خوار]] نمی‌شود؛ ثانیاً ارتکاب آنها به عمد نباشد<ref>ر.ک: محمد بن محمد بن نعمان مفید، اوائل المقالات، ص۶۲.</ref>؛
# ترک [[مستحبات]] (بحث مستحبات از محور مباحث [[عصمت]] خارج است، اما در [[مقام]] نقل کامل دیدگاه مرحوم مفید، آوردن این قسمت امری بایسته است): وی بر این [[باور]] است که [[پیامبران]] از ترک غیرعمدی مستحبات [[معصوم]] نیستند<ref>ر.ک: محمد بن محمد بن نعمان مفید، الفصول المختاره، ص۱۰۴.</ref>. البته وی درباره [[پیامبر اسلام]] {{صل}} و [[امامان]] {{عم}} بر این باور است که آنان حتی از ترک مستحبات به طور مطلق معصوم‌اند و این امر به دلیل [[برتری]] ایشان بر حجت‌های پیشین است. گرچه در این عبارت، عصمت از ترک مستحبات را در [[زمان]] پس از [[نبوت]] و [[امامت]] دانسته است، در عبارتی دیگر به مطلق بودن آن [[رأی]] داده است: {{عربی|قبل حال امامتهم و بعدها}}<ref>محمد بن محمد بن نعمان مفید، تصحیح اعتقادات الامامیه، ص۱۲۹.</ref>؛
# [[عصمت از اشتباه و فراموشی]] در بیان [[دین]]: [[معصومان]] {{عم}} در بیان و [[ابلاغ]] مسائل [[دینی]]، از هرگونه [[لغزش]] دورند<ref>ر.ک: محمد بن محمد بن نعمان مفید، اوائل المقالات، ص۶۵.</ref>؛
# عصمت از اشتباه و فراموشی در عمل به دین: [[نزاع]] معروف میان مرحوم [[شیخ صدوق]] و مرحوم [[شیخ مفید]] در مسئله [[سهو النبی]] {{صل}} مربوط به [[قلمرو عصمت]] است که شیخ مفید در رساله عدم سهو النبی به [[اثبات عصمت]] آن [[حضرت]] در این قلمرو می‌پردازد؛
# [[عصمت از اشتباه در امور عادی]]: در روایتی از [[حضرت رضا]] {{ع}} این چنین آمده است: {{متن حدیث|فَهُوَ مَعْصُومٌ مُؤَيَّدٌ مُوَفَّقٌ مُسَدَّدٌ قَدْ أَمِنَ مِنَ َ الْخَطَايَا}}<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۱، ص۱۰۸.</ref>؛ «[[امام]]، از عصمت برخوردار است. او مورد [[تأیید الهی]] و دارای [[توفیق الهی]] است و از هر گونه [[اشتباه]] و لغزش در [[امان]] است». گرچه در [[روایت]]، واژه امام آمده است، از دیدگاه [[شیعه]]، در اصل موضوع، تفاوتی میان [[پیامبران]] و [[امامان]] وجود ندارد (گرچه برخی [[معصومان]]، از درجات بالاتری از [[عصمت]] برخوردارند)؛ چه اینکه در [[دلیل عقلی]] تفاوتی بین معصومان لحاظ نمی‌شود. بیان دلیل این گونه است که اگر پیامبران [[معصوم]] نباشند، [[هدف]] و غرض [[الهی]] از [[بعثت]] تحقق نمی‌یابد؛ زیرا پل ارتباطی [[مردم]] با [[خداوند]] در [[دریافت وحی]]، تنها همین پیامبران‌اند و با احتمال [[خطا]] و [[اشتباه]] آنان، [[وثوق]] مردم خدشه‌دار می‌گردد و پذیرش سخنان [[رسولان الهی]] به چالش کشیده می‌شود و [[قهر]] غرض خداوند نقض می‌گردد. [[نقض غرض الهی]] محال است. پس وجود عصمت برای پیامبران امری ضروری خواهد بود.

[[سید مرتضی]]<ref>«از نظر شیعه ارتکاب هرگونه قبیحی و گناهی، چه صغیره و چه کبیره، حتی پیش از نبوت بر پیامبران نارواست» (سیدمرتضی علم الهدی، الذخیره، ص۳۳۷).</ref> و [[شیخ طوسی]] به گونه‌ای روشن، [[عصمت پیامبران]] در [[رفتار]] را [[باور]] [[شیعه]] معرفی می‌کنند<ref>«بر پیامبران انجام دادن هرگونه قبیح و گناه، صغیره و کبیره، پیش از نبوت و پس از آن نارواست» (محمد بن حسن طوسی، الاقتصاد، ص۱۶۱؛ همو، التبیان، تحقیق احمد حبیب قصیر العاملی، ج۹، ص۳۱۴).</ref>. همچنین [[علامه حلی]]<ref>«عصمت پیامبران از گناهان، صغیره و کبیره، عمدی یا سهوی، چه پیش و یا پس از بعثت، باور شیعه است» (حسن بن یوسف حلی، نهج الحق و کشف الصدق، علق علیه: عین الله الحسنی الارموی، ص۱۴۲).</ref> و [[علامه مجلسی]]<ref>«عصمت پیامبران و امامان از هر گونه گناه و اشتباه از آغاز ولادت تا هنگام وفات یا شهادت، مورد اتفاق نظر تمام اندیشمندان شیعی است» (محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۱۷، ص۱۰۸).</ref> و [[سید حیدر آملی]]<ref> «معصومان، از هرگونه گناه در گفتار و کردار و احوال و اعتقاد معصوم هستند و کار زشت، چه سهوی و چه از روی فراموشی، از آنان سر نمی‌زند» (سیدحیدر بن علی آملی، المحیط الاعظم، تحقیق: محسن الموسوی التبریزی، ج۳، ص۴۷).</ref> نیز عصمت پیامبران از [[گناهان صغیره]] و [[کبیره]] عمدی یا [[سهوی]] و هرگونه اشتباه، چه پیش یا پس از [[بعثت]] را [[باور]] [[شیعه]] معرفی می‌کنند. ریشه این رویکرد شیعه به [[عصمت]] را می‌توان در گفتار [[امامان]] {{عم}} یافت. روایتی که در پیشینه بحث آورده شد، {{متن حدیث|الْأَنْبِيَاءَ مَعْصُومُونَ‌...}} [[شاهد]] این مدعاست<ref>محمد بن علی بن بابویه (صدوق)، خصال، تصحیح علی اکبر غفاری، ج۲، ص۴۰۰.</ref>.

۲. '''جواز [[ارتکاب گناهان]] کوچک (دیدگاه [[معتزله]])''': بر اساس این دیدگاه، ارتکاب گناهان کوچک، جز در مواردی که باعث [[بیزاری]] [[مردم]] می‌شود، بر [[پیامبران]] رو است. معتزله این دیدگاه را پذیرفته‌اند. [[قاضی عبدالجبار]] می‌گوید: «دلیلی بر رد این دیدگاه نداریم؛ چه اینکه [[گناه]] کوچک، تنها در کاستن [[منزلت]] [[انسان‌ها]] نقش دارد»<ref>قاضی عبدالجبار بن احمد، المغنی، تحقیق محمد مصطفی حلمی و ابوالوفا الغنمی، ج۱۵، ص۲۸۰.</ref>. [[ایجی]] می‌نویسد: «صدور [[گناه صغیره]] به گونه عمدی مورد پذیرش معتزله است و تنها جبائی آن را مردود می‌شمارد»<ref>عضدالدین عبدالرحمن بن احمد ایجی، المواقف، ج۳، ص۴۲۶.</ref>. برخی [[ارتکاب گناه]] را در غیر مورد [[رسالت]] به شرط عدم [[اصرار]]، در [[حق]] پیامبران می‌پذیرند و آن را مستند به [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|إِلَّا مَنْ ظَلَمَ ثُمَّ بَدَّلَ حُسْنًا...}}<ref>«مگر آنکه ستم ورزیده باشد و سپس بدی را به نیکی بدل کرده باشد؛ که من بی‌گمان آمرزنده‌ای مهربانم» سوره نمل، آیه ۱۱.</ref> می‌دانند<ref>ر.ک: عبدالکریم بن هوازن قشیری، لطائف الاشارات، ج۲، ص۴۱۱.</ref>.

۳. '''جواز مطلق ارتکاب گناهان (دیدگاه [[حشویه]] و [[کرامیه]])''': بنابراین دیدگاه، حتی ارتکاب عمدی [[گناهان بزرگ]] نیز برای پیامبران جایز است. حشویه این دیدگاه را پذیرفته‌اند<ref>علی بن محمد جرجانی، شرح المواقف، ج۸، ص۲۶۴.</ref>. کرامیه با حشویه هم عقیده‌اند و تنها [[دروغ‌گویی]] در [[مقام تبلیغ]] را استثنا کرده‌اند<ref>ر.ک: علی بن احمد بن حزم اندلسی، الفصل، ج۴، ص۲.</ref>.»<ref>[[جعفر انواری|انواری، جعفر]]، [[نور عصمت بر سیمای نبوت (کتاب)|نور عصمت بر سیمای نبوت]] ص ۵۹-۶۴.</ref>.

== [[:رده:آثار عصمت|منبع‌شناسی جامع عصمت]] ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های عصمت|کتاب‌شناسی عصمت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های عصمت|مقاله‌شناسی عصمت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های عصمت|پایان‌نامه‌شناسی عصمت]].
{{پایان منبع‌ جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسمان عصمت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های عصمت با ۱ پاسخ]]

گستره عصمت معصومان چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:39Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[عصمت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ عصمت]]
| تصویر = 110059.jpg
| مدخل بالاتر = [[عصمت]]
| مدخل اصلی = ؟
| موضوعات وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گستره عصمت معصومان چیست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[عصمت (پرسش)|عصمت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[عصمت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:334567.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[محمد حسین فاریاب|فاریاب]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر [[محمد حسین فاریاب]] در کتاب ''«[[عصمت امام (کتاب)|عصمت امام]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

«'''[[عصمت]] از [[گناه]]''': غالب روایاتی که تاکنون از متون [[شیعه]] و [[سنی]] نقل شد، بیانگر این قسم از عصمت بودند. برای نمونه می‌توان به روایتی که [[فرات]] [[کوفی]] از این عباس نقل می‌کند، اشاره کرد که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمودند: {{متن حدیث|فَوَ اللَّهِ [وَ اللَّهِ‌] {{متن قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}<ref>«جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref> فَأَنَا وَ أَهْلُ بَيْتِي مُطَهَّرُونَ مِنَ الْآفَاتِ وَ الذُّنُوبِ‌}}<ref>فرات بن ابراهیم کوفی، تفسیر فرات کوفی، ص۳۴۰. نیز ر.ک: جلال الدین عبدالرحمن ابن بکر سیوطی، الدر المنثور، ج۵، ص۱۹۹؛ محمد بن علی شوکانی، فتح القدیر، ج۴، ص۲۸۰.</ref>.
در این [[روایت]]، بر عصمت از گناه تأکید شده است و بر اساس آن، معصومانی که در سطور پیشین از آنان یاد شد، از همه [[گناهان]] معصوم‌اند.

'''[[عصمت از خطیئه]]''': در برخی [[روایات نبوی]]، افزون بر [[عصمت از گناهان]]، بر عصمت از «[[خطیئه]]» نیز تأکید شده است. محمدبن علی، تمیمی از [[امام رضا]] {{ع}}، و ایشان از اجداد طاهرینش، و آنان از [[پیامبر گرامی اسلام]] نقل کرده‌اند که [[پیامبر خدا]] {{صل}} و [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[برگزیدگان خدا]] و از همه گناهان و خطیئات معصوم‌اند: {{متن حدیث|فَإِنَّهُمْ خِيَرَةُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ صَفْوَتُهُ وَ هُمُ الْمَعْصُومُونَ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ وَ خَطِيئَةٍ}}<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، الامالی، ص۵۸۳.</ref>.
لغویون در تبیین {{متن حدیث|خَطِيئَةٍ}} بر این نظرند که این واژه از ریشه «[[خطأ]]»، به معنای [[ضد]] «صواب» گرفته شده است. با وجود این، آنان بر این مطلب تأکید کرده‌اند که این واژه به معنای گناه نیز به کار رفته و در مواردی نیز برای گناهی که غیرعمد انجام شده است، به کار می‌رود<ref>ر.ک: خلیل بن احمد فراهیدی، العین، ج۴، ص۲۹۲؛ اسماعیل بن حماد جوهری، صحاح، ج۱، ص۴۷-۴۸؛ محمد بن مکرم بن منظور، لسان العرب، ج۱، ص۶۵؛ حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات، ص۲۸۷.</ref>.
در [[آیات قرآن کریم]] و [[روایات نبوی]]، این واژه هنگامی که به [[تنهایی]] به کار رفته، عمدتاً به معنای [[گناه]] و [[معصیت]] بوده است؛ چنان که در [[قرآن کریم]] می‌خوانیم: {{متن قرآن|وَالَّذِي أَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لِي خَطِيئَتِي يَوْمَ الدِّينِ}}<ref>«و همان که امید می‌برم در روز پاداش و کیفر لغزش مرا ببخشاید» سوره شعراء، آیه ۸۲.</ref>.

[[پیامبر اکرم]] {{صل}} درباره کسی که [[وضو]] گرفته است و به سوی [[مسجد]] گام برمی‌دارد تا [[نماز]] بخواند، فرمودند: {{متن حدیث|لَمْ يَخْطُ خُطْوَةً إِلاَّ رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً، وَحَطَّ عَنْهُ خَطِيئَةً، حَتَّى يَدْخُلَ الْمَسْجِدَ}}<ref>محمد بن اسماعیل بخاری، الصحیح، ج۱، ص۱۲۲.</ref>؛ «هر گامی که برمی‌دارد، [[خداوند]] یک درجه او را بالا می‌برد، و خطیئه‌ای از او محو می‌شود تا آنکه وارد مسجد شود».
ایشان در روایتی دیگر فرمودند: {{متن حدیث|الْقَتْلُ فِي سَبِيلِ الله يُكَفِّرُ كُلَّ خَطِيئَةٍ}}<ref>محمد بن عیسی ترمذی، سنن ترمذی، تحقیق: عبدالوهاب بن عبداللطیف، ج۳، ص۹۷.</ref>.
روشن است که مقصود از [[خطیئه]] در این [[روایات]]، همان گناه و [[عصیان]] است؛ زیرا اساساً ارتکاب [[اشتباه]]، مستوجب [[عقاب]] یا ملامتی نیست، تا قابلیت رفع داشته باشد.
با وجود این، در [[آیات]] و روایاتی نیز خطیئه با واژه «[[ذنب]]» همراه است که می‌تواند به معنای گناه غیرعمدی باشد؛ چنان که در قرآن کریم آمده است: {{متن قرآن|وَمَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا}}<ref>«و هر کس خطایی یا گناهی کند سپس آن را به گردن بی‌گناهی اندازد بار بهتان و گناهی آشکار را بر دوش کشیده است» سوره نساء، آیه ۱۱۲.</ref>.
در این [[آیه]] واژه‌های «خطیئه» و «[[اثم]]»، در پی هم آمده‌اند، و چنان که برخی [[مفسران]] گفته‌اند، مقصود از «خطیئه» همان گناه غیرعمدی است<ref>محمد بن جریر طبری، جامع البیان، ج۵، ص۱۷۶؛ محمد بن حسن طوسی، التبیان، ج۳، ص۳۲۲؛ فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۳، ص۱۶۶؛ محمد بن محمدرضا قمی مشهدی، کنز الدقائق، ج۳، ص۵۳۵.</ref>.
پیامبر اکرم {{صل}} همچنین ضمن دعایی که به [[زید بن ثابت]] [[آموزش]] دادند، فرمودند: {{متن حدیث|وَ أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَظْلِمَ أَوْ أُظْلَمَ أَوْ أَعْتَدِيَ أَوْ يُعْتَدَى عَلَيَّ أَوْ أَكْتَسِبَ خَطِيئَةً أَوْ ذَنْباً لاَ تَغْفِرُهُ}}<ref>محمد بن محمد حاکم نیسابوری، المستدرک، تحقیق: یوسف مرعشلی، ج۱، ص۵۱۶.</ref>.
در این [[روایت]]، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} واژه «[[ذنب]]» را به واژه «[[خطیئه]]» عطف کرده‌اند، و ظاهر عطف، تغادر میان معطوف و معطوف علیه است، و چنان که لغویون نیز تصریح کرده‌اند، مقصود از آن در اینجا می‌تواند همان [[گناه]] غیرعمدی باشد<ref>در مقدمه درباره مفهوم «گناه غیر عمدی» به تفصیل سخن گفتیم.</ref>.»<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[عصمت امام (کتاب)|عصمت امام]]، ص ۹۷.</ref>

== [[:رده:آثار عصمت|منبع‌شناسی جامع عصمت]] ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های عصمت|کتاب‌شناسی عصمت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های عصمت|مقاله‌شناسی عصمت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های عصمت|پایان‌نامه‌شناسی عصمت]].
{{پایان منبع‌ جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسمان عصمت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های عصمت با ۱ پاسخ]]

گستره عصمت امامان چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:33Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[عصمت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ عصمت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[عصمت امام]]
| مدخل اصلی = [[گستره عصمت امام]]
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'' گستره [[عصمت امامان]] چیست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[عصمت (پرسش)|عصمت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[عصمت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:334567.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[محمد حسین فاریاب|فاریاب]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر [[محمد حسین فاریاب]] در کتاب ''«[[عصمت امام (کتاب)|عصمت امام]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

«'''[[عصمت]] از [[گناه کبیره]] و [[صغیره]] پیش از [[امامت]]''': اگرچه [[مرحوم صدوق]] در آثار خود از واژگان گناه کبیره و صغیره استفاده کرده، هیچ معیاری برای تفکیک میان آن دو ارائه نکرده است. وی درباره اینکه آیا [[امام]] {{ع}} از [[گناهان کبیره]] و صغیره (پیش از [[تصدی منصب امامت]]) [[معصوم]] است یا نه، به گونه‌ای سخن گفته که عده‌ای از محققان را بر آن داشته است که او [[معتقد]] به [[عصمت امام]] در این محدوده زمانی نیست<ref>ر.ک: مهدی فرمانیان، مقاله عصمت امام، ص۱۸.</ref>.
از آنجا که مرحوم صدوق افزون بر تألیفاتی در حوزه [[کلام]] و [[عقاید]]، آثار فراوانی در حوزه [[حدیث]] نیز دارد، و برخورد و با این [[احادیث]] در برخی از آثارش نشان می‌دهد که مضمون و محتوای آنها را پذیرفته است، برای یافتن دیدگاه او لازم است افزون بر تحقیق در عبارات و کلماتش، سراغ [[روایات]] نقل شده به دست او نیز برویم.
کلمات مرحوم صدوق در این باره را با این مقدمه می‌توان در دو بخش بررسی کرد: روایات نقل شده از او عبارت‌های خود او.
در برخی روایات موجود در کتب [[روایی]] مرحوم صدوق، برخی [[گناهان]] صغیره برای [[انبیا]] (پیش از [[تصدی منصب]] [[نبوت]]) صریحاً پذیرفته شده‌اند. به نقل [[شیخ صدوق]]، [[امام رضا]] {{ع}} در پاسخ به [[پرسش]] [[مأمون عباسی]] درباره [[آیه]] [[قرآن کریم]] مبنی بر [[صدور گناه]] از [[حضرت آدم]] {{ع}}، ضمن تقسیم گناهان به [[کبیره]] و صغیره، صدور برخی از گناهان صغیره را پیش از [[زمان]] [[نبوت انبیا]] جایز دانسته است<ref>{{متن حدیث|... عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْجَهْمِ قَالَ: حَضَرْتُ مَجْلِسَ الْمَأْمُونِ وَ عِنْدَهُ الرِّضَا عَلِيُّ بْنُ مُوسَى {{ع}} فَقَالَ لَهُ الْمَأْمُونُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ لَيْسَ مِنْ قَوْلِكَ أَنَّ الْأَنْبِيَاءَ مَعْصُومُونَ قَالَ بَلَى قَالَ فَمَا مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن|وَعَصَى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَى}} فَقَالَ {{ع}}... كَانَ ذَلِكَ مِنْ آدَمَ قَبْلَ النُّبُوَّةِ وَ لَمْ يَكُنْ ذَلِكَ بِذَنْبٍ كَبِيرٍ اسْتَحَقَّ بِهِ دُخُولَ النَّارِ وَ إِنَّمَا كَانَ مِنَ الصَّغَائِرِ الْمَوْهُوبَةِ الَّتِي تَجُوزُ عَلَى الْأَنْبِيَاءِ قَبْلَ نُزُولِ الْوَحْيِ عَلَيْهِمْ فَلَمَّا اجْتَبَاهُ اللَّهُ تَعَالَى وَ جَعَلَهُ نَبِيّاً كَانَ مَعْصُوماً لَا يُذْنِبُ صَغِيرَةً وَ لَا كَبِيرَةً...}}؛ (محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۱۹۶).</ref>.

باید توجه داشت که این [[روایت]] در کتابی مانند [[عیون اخبار الرضا]] {{ع}} است، و برخورد [[مرحوم صدوق]] با [[روایات]] این کتاب به گونه‌ای است که اگر روایتی را قبول نداشته، درباره آن اظهارنظر و نپذیرفتن خود را [[اعلان]] کرده است. از این رو، می‌توان این روایت را پذیرفته ایشان دانست.
البته عبارات ایشان در این باره با یکدیگر هم‌نوا نیستند؛ به گونه‌ای که برخی مبهم‌اند و خواننده را به نتیجه نمی‌رسانند. برای نمونه می‌توان به عبارت زیر اشاره کرد که ایشان در توصیف [[پیامبران]]، [[رسولان]]، [[امامان]] و ملایکه می‌نویسد:
{{عربی|و اعتقادنا فيهم انهم معصومون موصوفون بالكمال و التمام و العلم من اوائل أمورهم الى اواخرها لا يوصفون في شيء من أحوالهم بنقص و لا عصيان و لا جهل}}<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، الاعتقادات، ص۷۰.</ref>؛ [[اعتقاد]] ما درباره آنان این است که [[معصوم]]، موصوف به کمال و تمام و [[علم]]، از آغاز امورشان تا انجام آن‌اند. در هیچ حالتی از حالاتشان، متصف به [[نقص]] و [[گناه]] و [[جهل]] نمی‌شوند».
در این عبارت، به [[درستی]] روشن نیست که مراد او از کلماتی مانند {{عربی|اوائل امورهم يا احوالهم}} چیست. آیا مراد از آنها امر و حال [[نبوت]] و [[امامت]] است یا مطلق ادوار [[زندگی]] ایشان؟

هر دو احتمال، مؤیدهایی دارند. برای نمونه، اینکه مقصود از {{عربی|اوائل امورهم}} را امر امامت و نبوت بدانیم، قرینه‌ای دارد و آن این است که اگر مقصود از آن را همه ادوار زندگی بدانیم، ادامه عبارت، یعنی عدم انتساب نقص و [[عصیان]] و جهل به امامان در همه ادوار زندگی، با نظریات مرحوم صدوق در باب [[علم امام]] که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت، منافات دارد، و از همین روست که عده‌ای از محققان، با استناد به این عبارت، ایشان را قایل به [[معصوم]] نبودن [[امام]]، پیش از [[تصدی منصب امامت]] دانسته‌اند<ref>مهدی فرمانیان، مقاله عصمت امام، ص۱۸.</ref>، و اگر مقصود از {{عربی|اوائل أمورهم}} را همه دوره‌های [[زندگی]] بدانیم، قرینه‌ای برای آن وجود دارد که همان آمدن {{عربی|و اواخرهم}} در ادامه عبارت است؛ بدین معنا که اگر مقصود تنها دوران [[نبوت]] و [[امامت]] بود، نیازی به آوردن {{عربی|اواخرهم}} نبود، و تفکیک میان دوران نبوت و امامت، به معنای [[عصمت]] در بخشی از آن و معصوم نبودن در بخشی دیگر، بی‌معناست.

[[مرحوم صدوق]] در برخی دیگر از عبارات خود، بر [[عصمت امامان]] از [[گناه]] (پیش از تصدی منصب امامت) تصریح می‌کند.
او ذیل روایتی که در آن آمده است [[امام سجاد]] {{ع}}، [[امام باقر]] {{ع}} را همراه خود به حمام برده بود، می‌گوید: {{متن حدیث|وَ فِي هَذَا الْخَبَرِ إِطْلَاقٌ لِلْإِمَامِ أَنْ يُدْخِلَ وَلَدَهُ مَعَهُ الْحَمَّامَ دُونَ مَنْ لَيْسَ بِإِمَامٍ وَ ذَلِكَ أَنَّ الْإِمَامَ مَعْصُومٌ فِي صِغَرِهِ وَ كِبَرِهِ لَا يَقَعُ مِنْهُ النَّظَرُ إِلَى عَوْرَةٍ فِي الْحَمَّامِ}}<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، من لا یحضره الفقیه، تحقیق علی اکبر غفاری، ج۱، ح۲۵۲، ص۱۱۹.</ref>.
با توجه به اینکه عبارت‌های دسته نخست، مبهم و عبارات دسته دوم [[مبین]] و روشن‌اند، می‌توان [[نظریه]] مرحوم صدوق را همان [[عصمت امام]] از گناه پیش از تصدی منصب امامت دانست.

با وجود این به نظر می‌رسد [[شیخ صدوق]] درباره [[لزوم عصمت امام]] از [[گناه صغیره]]، پیش از تصدی منصب امامت، دیدگاه دیگری داشته باشد؛ زیرا وی در بخش [[روایات]]، روایت‌هایی را نقل می‌کند که بیانگر معصوم نبودن [[پیامبران]] و به تبع آن، متصدیان [[منصب امامت]] از برخی [[گناهان]] [[صغیره]]، پیش از [[تصدی]] [[مقام نبوت]] و امامت است، و با توجه به روش [[روایی]] ایشان، باید مضمون این روایات را نیز همان نظریات او دانست.
از سوی دیگر، ذیل برخی روایات، نظریه‌ای مبنی بر عصمت امامان از گناه، پیش از تصدی منصب امامت مطرح می‌کند. درباره این دو روش می‌توان دو احتمال را مطرح کرد:
# [[مرحوم صدوق]] روایتی را که بیانگر [[معصوم]] نبودن [[پیامبران]] از برخی [[گناهان]] [[صغیره]]، پیش از [[تصدی منصب امامت]] است، قبول ندارد، و [[امام]] را از [[گناهان کبیره]] و صغیره معصوم می‌داند. این احتمال موجب کنار نهادن [[روایت]] کتاب [[عیون اخبار الرضا]] {{ع}} است؛ حال آنکه با روش مرحوم صدوق در این کتاب ناسازگار است؛
# با توجه به اینکه مرحوم شیخ ذیل روایت کتاب [[من لا یحضره الفقیه]]، به طور مطلق پیامبران و به تبع آن، [[امامان]] را از همه گناهان، اعم از [[کبیره]] و صغیره، پیش و پس از [[تصدی منصب]] [[نبوت]] و [[امامت]] معصوم دانست، و روایت کتاب عیون اخبار الرضا {{ع}} نیز به طور [[نص]] صدور برخی گناهان صغیره را از پیامبران و به تبع آن، متصدیان [[منصب امامت]] جایز می‌دانست، می‌توان مطلق را حمل بر [[مقید]] کرد و مرحوم صدوق را بر این [[باور]] دانست که امامان لزوماً از برخی گناهان صغیره (پیش از تصدی منصب امامت) معصوم نیستند.
مؤید احتمال دوم این است که گناهی که در روایت دوم مطرح شده، گناهی کبیره است، و مرحوم صدوق ذیل چنین روایتی نظریه خود را مطرح کرده است.
بنابراین می‌توان مدعی شد که آن مرحوم، متصدی منصب امامت را ضرورتاً از همه گناهان صغیره، پیش از امامت معصوم نمی‌داند. البته این امر بیانگر دیدگاه او درباره [[امامان دوازده‌گانه]] [[شیعه]] نیست؛ زیرا وی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و امامان [[پاک]] {{عم}} را از همه [[پیامبران الهی]] [[برتر]] می‌داند<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، الاعتقادات فی دین الامامیه، ص۶۷-۶۸.</ref>. از این رو، اگرچه وی درباره پیامبران چنین دیدگاهی داشته باشد، می‌تواند درباره حضرات [[معصومان]] {{عم}} نظریه‌ای دیگر را [[اختیار]] کند.

'''[[عصمت]] از [[گناه کبیره]] و صغیره پس از تصدی منصب امامت''': مرحوم صدوق افزون بر اینکه نقل کننده روایت‌های<ref>{{متن حدیث|حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ {{عم}} قَالَ: إِنَّ أَيُّوبَ {{ع}} ابْتُلِيَ مِنْ غَيْرِ ذَنْبٍ وَ إِنَّ الْأَنْبِيَاءَ لَا يُذْنِبُونَ لِأَنَّهُمْ مَعْصُومُونَ مُطَهَّرُونَ لَا يُذْنِبُونَ وَ لَا يَزِيغُونَ وَ لَا يَرْتَكِبُونَ ذَنْباً صَغِيراً وَ لَا كَبِيراً}}؛ (محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، خصال، ج۲، ص۳۹۹).</ref> متعددی است که مضمون صریح آنها همان [[عصمت پیامبران]] از [[گناه کبیره]] و [[صغیره]] به طور مطلق است، در کتب [[اعتقادی]] خود نیز مطلقاً [[پیامبران]] و [[امامان]] را از [[گناه]] [[معصوم]] می‌داند، که حداقل آن، [[عصمت]] از گناه پس از [[تصدی منصب امامت]] است: {{متن حدیث|اعْتِقَادُنَا فِيهِمْ... أَنَّهُمْ مَعْصُومُونَ مِنَ الْخَطَإِ وَ الزَّلَلِ وَ أَنَّهُمُ الَّذِينَ أَذْهَبَ اللَّهُ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَ طَهَّرَهُمْ تَطْهِيراً}}<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، الاعتقادات، ص۶۸. نیز ر.ک: همو، الهدایة، ص۳۴؛ همو، المقنع، ص۴.</ref>.
دقت در این عبارت این نکته را به ما می‌آموزد که مفهوم عصمت در اندیشه‌های [[شیخ صدوق]] برای [[عصمت از خطا]] و [[اشتباه]] نیز به کار رفته است.

'''[[عصمت از اشتباه]]<ref>عصمت از اشتباه معادل «سهو و نسیان» است که در کلمات بزرگان به وفور یافت می‌شود.</ref> در عمل به [[دین]]''': همان‌گونه که پیشتر (در فصل نخست) اشاره شد، اشتباه در مرحله عمل به دین می‌تواند به دو صورت رخ دهد:
# اشتباهی که به وقوع یک عمل [[قبیح]] در خارج نینجامد که اصطلاحاً از آن با عنوان کلی «اشتباه در انجام دادن [[واجبات]] [[شرعی]]» یاد می‌کنیم؛
# اشتباهی که به وقوع یک عمل قبیح در خارج بینجامد که آن را «[[گناه سهوی]]» می‌نامیم<ref>در مقدمه این نوشتار تفاوت این دو مسئله را تبیین کرده‌ایم.</ref>.

یک - '''عصمت از اشتباه و [[فراموشی]] در انجام دادن واجبات شرعی''': منظور از این عنوان آن است که آیا ممکن است [[امام]] {{ع}} در انجام دادن [[تکالیف شرعی]] خود مرتکب اشتباه شود؟ برای نمونه، آیا ممکن است امام {{ع}} به دلیل فراموشی، [[نماز]] خود را نخواند یا در نماز مرتکب [[سهو]] و [[نسیان]] در شمار رکعات شود؟
اگرچه [[مرحوم صدوق]] در این باره اظهار نظری در خصوص امام ندارد، با توجه به نظریه معروف او درباره [[پیامبر]] {{صل}} ([[سهوالنبی]] {{صل}}) و اینکه وی [[منصب امامت]] را ادامه [[نبوت]] دانسته و این دو [[منصب]] را در مسئله [[عصمت]] مساوی قلمداد کرده است، می‌توان نظر سهوالنبی {{صل}} او را درباره [[امام]] نیز جاری دانست. از این رو، می‌توان گفت از آنجا که [[مرحوم صدوق]]، [[پیامبر]] را در عمل به [[دین]] از [[سهو]] و [[نسیان]] [[معصوم]] نمی‌داند، پس [[امامان]] را نیز از این جهت همچون پیامبر معصوم نمی‌شمرد.
بر اساس عبارات مرحوم صدوق، [[عصمت از اشتباه]] در ادای [[واجبات]] [[شرعی]] را می‌توان در دو بخش مطرح کرد: [[اشتباه]] در شرایط [[نماز]]؛ اشتباه در [[قضا شدن نماز]].
مرحوم صدوق در مسئله اشتبا
ه در شرایط نماز، روایتی را نقل می‌کند که به [[صراحت]] نشان می‌دهد پیامبر و به تبع ایشان امام {{ع}} مرتکب سهو و اشتباه در نماز نیز شده‌اند. [[اباصلت]] نقل می‌کند که به [[امام رضا]] {{ع}} عرض کردم عده‌ای از [[مردم کوفه]]، [[گمان]] می‌کنند که پیامبر در نماز مرتکب اشتباه نشده است. [[حضرت]] فرمودند: «[[دروغ]] گفته‌اند. [[خدا]] آنها را [[لعنت]] کند. کسی که سهو بر او واقع نمی‌شود، خدایی است که جز او خدایی نیست»<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي الصَّلْتِ الْهَرَوِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِلرِّضَا {{ع}} يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّ فِي سَوَادِ الْكُوفَةِ قَوْماً يَزْعُمُونَ أَنَّ النَّبِيَّ {{صل}} لَمْ يَقَعْ عَلَيْهِ السَّهْوُ فِي صَلَاتِهِ فَقَالَ كَذَبُوا لَعَنَهُمُ اللَّهُ إِنَّ الَّذِي لَا يَسْهُو هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ...}}؛ (محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۲۰۳).</ref>.
افزون بر این [[روایت]]، مرحوم صدوق ذیل روایت معروفی که دربردارنده اشتباه [[پیامبر اکرم]] {{صل}} است، به اظهار نظر نیز پرداخته است و ضمن پذیرش آن، همچون استاد خود مرحوم ابن ولید<ref>محمدبن حسن بن احمدبن ولید از بزرگان حدیثی و فقهی قم است که سال وفات وی را ۳۴۳ قمری ثبت کرده‌اند. نجاشی درباره وی می‌نویسد: {{عربی|شيخ القميين وفقيههم و متقدمهم و وجههم... ثقة ثقة عين مسكون اليه، له كتب منها كتاب تفسير القرآن و كتاب الجامع}}؛ (احمد بن علی، رجال النجاشی، تحقیق سیدموسی شبیری زنجانی، ص۳۸۴).</ref>، منکر [[سهوالنبی]] را غالی و از [[مفوضه]] دانسته است<ref>{{متن حدیث|إِنَّ الْغُلَاةَ وَ الْمُفَوِّضَةَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ يُنْكِرُونَ سَهْوَ النَّبِيِّ {{صل}}... وَ كَانَ شَيْخُنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ رَحِمَهُ اللَّهُ يَقُولُ أَوَّلُ دَرَجَةٍ فِي الْغُلُوِّ نَفْيُ السَّهْوِ عَنِ النَّبِيِّ {{صل}}}}؛ (محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۳۵۸-۳۶۰، ح۱۰۳۱).</ref>.
دلیل عمده [[مرحوم صدوق]] برای این ادعا، همان روایت‌هایی هستند که بیانگر [[سهو]] کامل [[پیامبر اکرم]] {{صل}} در نمازند.

بیان این نکته نیز خالی از [[لطف]] نیست که [[شیخ صدوق]] و استادش به سبب [[اطمینان]] کامل به صدور این [[روایت‌ها]]، بر آن‌اند که اگر جایز باشد [[روایات]] موجود در این باب را رد کنیم و به بطلان آنها قایل شویم، رد کردن تمام روایات موجود در این باره نیز جایز است، که خود به از میان رفتن [[شریعت]] و [[دین]] می‌انجامد<ref>{{متن حدیث|وَ لَوْ جَازَ أَنْ تُرَدَّ الْأَخْبَارُ الْوَارِدَةُ فِي هَذَا الْمَعْنَى لَجَازَ أَنْ تُرَدَّ جَمِيعُ الْأَخْبَارِ وَ فِي رَدِّهَا إِبْطَالُ الدِّينِ وَ الشَّرِيعَةِ وَ أَنَا أَحْتَسِبُ الْأَجْرَ فِي تَصْنِيفِ كِتَابٍ مُنْفَرِدٍ فِي إِثْبَاتِ سَهْوِ النَّبِيِّ {{صل}} وَ الرَّدِّ عَلَى مُنْكِرِيهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى}}؛ (محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۳۵۸-۳۶۰)</ref>.
البته لازم است روایات مورد نظر شیخ صدوق و تحلیل وی از آنها را با دقت بیشتری پیگیری کنیم. به این [[روایت]] از [[امام صادق]] {{ع}} دقت کنید: «[[خداوند متعال]] [[خواب]] را بر پیامبرش چیره ساخت تا [[آفتاب]] طلوع کرد. آن‌گاه برخاست و دو رکعت پیش از [[نماز صبح]] خواند، سپس نماز صبح را خواند، و خداوند او را به سهو انداخت»<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۳۵۸-۳۶۰. روایاتی شبیه به روایت مزبور، در منابع اهل سنت نیز وجود دارند (ر.ک: مسلم نیسابوری، صحیح مسلم ج۲، ص۸۸؛ عزالدین علی بن محمد ابن اثیر الجزری، اسد الغابة، ج۳، ص۴۰۳).</ref>.
[[امام]] {{ع}} در این عبارت، [[سهو پیامبر]] را به [[خدا]] نسبت می‌دهد و در ادامه [[روایت]] معروف «[[ذوالشمالین]]» (این روایت بیانگر چگونگی [[سهو پیامبر]] در [[نماز]] است) را بیان می‌کند و [[حکمت]] کار خدا را در این باره چنین تبیین می‌فرماید که به [[سهو]] انداختن [[پیامبر]]، رحمتی برای [[امت اسلام]] است؛ بدین معنا که اگر [[نماز صبح]] کسی فوت شد یا در نماز مرتکب سهو شد، با وجود سهو پیامبر، دیگر وی ملامت نمی‌شود<ref>{{متن حدیث|وَ إِنَّمَا فَعَلَ ذَلِكَ بِهِ رَحْمَةً لِهَذِهِ الْأُمَّةِ لِئَلَّا يُعَيَّرَ الرَّجُلُ الْمُسْلِمُ إِذَا هُوَ نَامَ عَنْ صَلَاتِهِ أَوْ سَهَا فِيهَا فَيُقَالُ قَدْ أَصَابَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}}}}؛ محمدبن علی بن حسین (شیخ صدوق) من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۳۵۸-۳۶۰).</ref>.

[[مرحوم صدوق]] در پاسخ به این [[شبهه]] منکرین [[سهوالنبی]] {{صل}} که اگر سهو در نماز جایز باشد، در [[تبلیغ دین]] نیز جایز است و همچنین درباره اشکال [[ناشناخته بودن]] [[ذوالیدین]]<ref>البته آنچه در روایت آمد، ذوالشمالین بود؛ ولی از آنجا که یکی دیگر از القاب این راوی، ذوالیدین است، مرحوم صدوق نیز از وی با نام ذوالیدین یاد می‌کند. همچنین مرحوم سید مرتضی نیز – همان‌گونه که در آینده از وی نقل خواهیم کرد او را ذو الیدین می‌نامد. مرحوم خوبی وی را مجهول دانسته است. (درباره این شخصیت ر.ک: سیدابوالقاسم خویی، معجم رجال الحدیث، ج۲۴، ص۱۱۰؛ عزالدین علی بن محمد ابن اثیر الجزری، اسد الغابه، ج۲، ص۲۲-۲۸؛ احمد بن علی بن حجر عسقلانی، الاصابه، تحقیق عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، ج۲، ص۳۴۵).</ref> که ضمن روایت سعید اعرج آمده است، گفت:
اولاً، [[تبلیغ]] از حالت‌های ویژه [[مقام نبوت]] است؛ برخلاف نماز که بین پیامبر و غیرپیامبر مشترک است. پس [[اشتباه]] و سهو در تبلیغ دین جایز نیست؛ ولی سهو در نماز جایز است؛
ثانیاً، اشتباه و سهو پیامبر از ناحیه [[خداوند]] است؛ ولی سهو ما از طرف [[شیطان]] است، و دلیل اینکه خداوند پیامبر را به سهو می‌اندازد، این است که [[مردم]] او را [[معبود]] ندانند، و از این راه، با [[حکم]] [[سهو]] نیز آشنا شوند؛
ثالثاً، ذوالیدینی که در [[روایت]] [[سهوالنبی]] {{صل}} است، همان [[محمد بن عمیر بن عبد عمرو]] است که [[راوی]] معروفی بوده است و [[شیعه]] و [[سنی]] از او روایت نقل کرده‌اند<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، من لایحضره الفقیه، ج۱، ص۳۵۹.</ref>.
با توجه به نکته دوم معلوم می‌شود که [[مرحوم صدوق]] در پی [[اثبات]] [[نظریه]] سهوالنبی {{صل}} به طور مطلق نیست، بلکه در [[مقام اثبات]] آن است که صدور سهو از [[پیامبر]] در [[حقیقت]] همان «[[اسهاء]]» است؛ بدین معنا که اگر [[سهوی]] از پیامبر صادر شد، باید آن را مستند به [[خداوند متعال]] و [[حکیم]] و با توجه به حکمتی ویژه بدانیم<ref>تفاوت سهو با اسهاء آن است که «سهو» در جایی است که فرد به دلیل دل مشغولی به مسائل دنیوی از حال عبادت و واجب شرعی خارج و دچار اشتباه می‌شود؛ اما در نظریه اسهاء، صاحب نظریه بر این باور است که فرد مسهی به دلیل فعل خدا که ناشی از حکمت اوست، دچار اشتباه می‌شود. به دیگر بیان، ممکن است کسی هرگز دچار سهو در عبادت نشود؛ اما خداوند به مصلحتی او را به سهو بیندازد.</ref>.

چنان که گفته شد، یکی دیگر از مصداق‌های [[اشتباه]] در ادای [[تکالیف شرعی]]، [[قضا شدن نماز]] است. مرحوم [[شیخ صدوق]] در آثار خود به طور گذرا به مسئله [[خواب ماندن پیامبر]] [[اکرم]] {{صل}} از [[نماز]] پرداخته است. تنها عبارتی که از ایشان در این باره به ما رسیده، همان [[کلام]] مطرح شده در بحث [[سهو النبی]] {{صل}} در نماز است. بر اساس آن، مرحوم صدوق که به [[صراحت]] خواب ماندن پیامبر از نماز را [[باور]] دارد، [[استدلال]] می‌کند که نماز، عبادتی مشترک میان او و سایر [[بندگان]] است، و با [[خواب]] ماندن او از نماز، [[ربوبیت]]، ویژه خداوند می‌شود، و دیگر کسی نمی‌تواند پیامبر را تا حد خدایی بالا ببرد<ref>{{متن حدیث|وَ لَا يَجُوزُ أَنْ يَقَعَ عَلَيْهِ فِي التَّبْلِيغِ مَا يَقَعُ عَلَيْهِ فِي الصَّلَاةِ لِأَنَّهَا عِبَادَةٌ مَخْصُوصَةٌ وَ الصَّلَاةُ عِبَادَةٌ مُشْتَرَكَةٌ وَ بِهَا تَثْبُتُ لَهُ الْعُبُودِيَّةُ وَ بِإِثْبَاتِ النَّوْمِ لَهُ عَنْ خِدْمَةِ رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ غَيْرِ إِرَادَةٍ لَهُ وَ قَصْدٍ مِنْهُ إِلَيْهِ نُفِيَ الرُّبُوبِيَّةُ عَنْهُ لِأَنَّ الَّذِي {{متن قرآن|لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ}} هُوَ اللَّهُ الْحَيُّ الْقَيُّومُ}}؛ (محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، من لا یحضره الفقیه، تحقیق علی اکبر غفاری، ج۱، ح۱۰۳۱).</ref>.
افزون بر آن، وی در آثار [[روایی]] خود، احادیثی را نقل می‌کند که مضمون صریح آنها [[غفلت]] برخی [[پیامبران]] و اوصیای آنها از گذشت [[زمان]] [[نماز]] بوده است؛ تا اینکه بر اثر خارج شدن از وقت نماز، [[خداوند تبارک و تعالی]] در برخی از این موارد، [[خورشید]] را به بازگشتن امر کرده است تا [[پیامبر]]، نماز خود را خارج از وقت نخوانده باشد. چنین اتفاقی برای پیامبرانی همچون [[یوشع بن نون]] و [[سلیمان]] رخ داده است: «[[روایت]] شده است که [[خداوند]] خورشید را برای یوشع بن نون، [[وصی موسی]] {{ع}} برگرداند تا نمازی را که از او فوت شده بود، در وقت بخواند»<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، من لا یحضره الفقیه، تحقیق علی اکبر غفاری، ج۱، ص۶۰۸. همچنین درباره همین مسئله حضرت سلیمان ر.ک: همان، ص۶۰۷. گفتنی است شیخ صدوق روایت مربوط به حضرت سلیمان را صحیح می‌داند. افزون بر این احادیث که در واقع موضوع آنها فوت شدن نماز واجب است، می‌توان به این نکته نیز اشاره کرد که در برخی روایات نقل شده به دست مرحوم صدوق این مطلب تصریح شده که دست‌کم یک بار نماز شب پیامبر اکرم {{صل}} فوت شده است؛ حال آنکه بنا بر معروف، نماز شب، بر ایشان واجب بوده است (همو، الامالی، م ۷۱، ح۶، ص۴۶۵-۴۶۶).</ref>.

[[مرحوم صدوق]] پس از [[اثبات]] این مسئله درباره پیامبران، چنین سنتی را درباره [[امام علی]] {{ع}} نیز جاری دانسته است و به [[صراحت]] اعلام می‌کند که خورشید دوبار برای امام علی {{ع}} برگشت تا نمازش را بخواند<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، من لا یحضره الفقیه، ح۶۰۹.</ref>.
بر اساس این عبارات و [[روایات]]، می‌توان گفت که از دیدگاه مرحوم [[شیخ صدوق]]، [[امام]] {{ع}}، نه تنها ضرورتاً از [[قضا شدن نماز]] خود [[معصوم]] نیست، بلکه چنین امری درباره برخی [[امامان]] [[پاک]] {{عم}} نیز رخ داده است.

دو - '''[[عصمت]] از [[گناه سهوی]]''': با آنکه مرحوم شیخ صدوق به [[صراحت]] درباره این مسئله سخنی نگفته است، درباره نظریه وی به دو صورت می‌توان [[داوری]] کرد:
از یک سو، با توجه به معیار عام وی که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} تنها در امور مربوط به [[تبلیغ دین]] معصوم است و در دیگر امور مانند دیگران است، باید مدعی شد که امام {{ع}} از [[ارتکاب گناه]] [[سهوی]] معصوم نیست؛
از سوی دیگر، با توجه به اینکه محور بحث [[مرحوم صدوق]]، [[اشتباه]] در [[نماز]] و عبادت‌های مشترک میان [[پیامبر]] و [[مردم]] است، ممکن است بگوییم که وی نظری به بحث گناه سهوی نداشته و تنها به [[عبادت‌ها]] و [[واجبات]] [[شرعی]] مشترک میان پیامبر و مردم توجه کرده است.
به نظر می‌رسد اگرچه [[انتخاب]] راه اول با اصول و ضوابط هم‌نواتر است، با توجه به [[اعتقاد]] مرحوم صدوق که [[سهو پیامبر]] از سوی [[خدا]] صورت می‌گیرد، دیدگاه وی آن است که [[خداوند]] [[حجت]] و [[خلیفه]] خود را به گناه سهوی نمی‌اندازد. از این رو، نمی‌توان به قطع و [[یقین]] گفت که شیخ صدوق، [[عصمت امام]] از گناه سهوی را ضروری نمی‌داند.

'''[[عصمت از اشتباه]] در امور عادی''': از جمله مسائل جنجالی و بحث برانگیز عصمت، مسئله [[عصمت پیامبر]] و امام از اشتباه و [[نسیان]] در امور عادی [[زندگی]] است؛ بدین معنا که آیا می‌توان گفت امام {{ع}} در امور مربوط به [[زندگی شخصی]] و [[اجتماعی]] خود که هیچ ارتباطی به تبلیغ دین یا عمل به آن ندارد نیز از اشتباه و نسیان معصوم است؟
مرحوم صدوق در آثار خود به طور مستقیم به بحث عصمت امام از اشتباه نپرداخته است؛ ولی پس از آنکه دانستیم ایشان امام را از [[سهو]] و به تعبیر دقیق‌تر، [[اسهاء]] و [[نسیان]] در عمل به فرمان‌های [[دین]] [[معصوم]] نمی‌داند، شاید بتوان مدعی شد که وی [[امام]] را از [[سهو]] و نسیان در امور عادی مربوط به [[زندگی شخصی]] و [[اجتماعی]] که ارتباطی با دین ندارد نیز نباید معصوم بداند. روایاتی که ایشان در آثار خود نقل می‌کند نیز می‌توانند این نظریه را [[تأیید]] کنند. می‌توان روایت‌هایی را که [[مرحوم صدوق]] نقل کرده است، به دو دسته تقسیم کرد: [[روایات]] مربوط به دوران پیش از [[تصدی منصب امامت]]؛ روایت‌های مربوط به دوران پس از [[تصدی]] این [[منصب]].
مرحوم [[شیخ صدوق]] روایتی را از دسته اول نقل می‌کند که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} با دادن چند درهم به [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} از وی خواست به بازار برود و لباسی برای وی خریداری کند. [[امیرمؤمنان]] {{ع}} لباسی را خرید و به [[پیامبر]] تقدیم کرد. چشمان پیامبر اکرم {{صل}} [[تمایل]] نداشتن وی به آن [[لباس]] را نشان می‌داد، و فرمود: آیا [[گمان]] می‌کنی فروشنده، آن را از ما پس بگیرد؟ [[حضرت علی]] {{ع}} ابراز بی‌اطلاعی کرد<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، الامالی، ص۲۳۸ و ۲۳۹؛ همو، الخصال، ج۲، ص۴۹۱.</ref>.

بر اساس این [[روایت]]، می‌توان گفت که اولاً، [[امام علی]] {{ع}} در خریدن لباس مطابق سلیقه پیامبر اکرم {{صل}} [[اشتباه]] کرده است؛ ثانیاً، به اینکه فروشنده فسخ [[معامله]] را می‌پذیرد یا نه، [[آگاه]] نبوده است، و هر دو نکته برآمده از این روایت بیانگر [[عصمت]] نداشتن امام {{ع}} از اشتباه در امور عادی، پیش از تصدی منصب امامت است.
در روایت دیگری که مرحوم صدوق نقل کرده، چنین آمده است که [[امام حسن]] و [[امام حسین]] {{عم}}، زمانی از [[خانه]] خود دور شدند و راه خانه را گم کردند که این امر سبب [[نگرانی]] [[حضرت زهرا]] {{س}} شد<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، الامالی، ص۴۴۳-۴۴۶.</ref>.
مفهوم این روایت آن است که امام {{ع}}، پیش از تصدی منصب امامت، در امور عادی دچار اشتباه می‌شود.
از روایت‌های دسته دوم، در آثار مرحوم شیخ صدوق روایتی را که بر اساس آن بتوان گفت [[امام]] {{ع}}، پس از [[تصدی منصب امامت]] در امور عادی مرتکب [[اشتباه]] شده است، پیدا نکردیم؛ اما از آنجا که این مسئله [[ارتباط]] تنگاتنگی با [[علم امام]] دارد، ممکن است بتوان با توجه به [[روایات]] واردشده در مسئله علم امام (در آثار [[شیخ صدوق]])، به دیدگاه او دست یافت.

[[مرحوم صدوق]] روایات فراوانی را در آثار خود نقل می‌کند که بیانگر [[علم غیب امام]] به مسائل عادی زندگی‌اند<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، من لا یحضره الفقیه، تحقیق علی اکبر غفاری، ج۲، ص۲۰۲؛ همو، عیون اخبارالرضا {{ع}}، ج۲، ص۱۳۶ و ۱۳۷ و ج۲، ص۲۵۶؛ همو، کمال الدین، ج۲، ص۴۲۴، و ج۲، ص۶۴۹؛ همو، معانی الاخبار، ص۳۵۰ و....</ref>، که بر اساس آن می‌توان [[حکم]] به خطاناپذیری این [[علوم]] کرد؛ اما نمی‌توان از روایات متعددی نیز که امام {{ع}} در آنها از دیگران درباره موضوعات مربوط به [[زندگی]] عادی، آن هم پس از تصدی منصب امامت می‌پرسد و ظاهر آنها از [[ناآگاهی]] امام {{ع}} از آن امور حکایت می‌کند، گذشت.
[[امام سجاد]] {{ع}} نقل می‌کند هنگامی که [[امام حسین]] {{ع}} متولد شد، [[جبرائیل]] نازل شد و فرمود: [[خدا]] دستور داده است نام فرزند [[هارون]] را بر این فرزند بگذارید. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌پرسد: نام وی چه بوده است و در [[عربی]] چیست؟ جبرائیل جواب می‌دهد: «[[شبیر]]» که در عربی «حسین» است<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، علل الشرایع، ج۱، ص۱۳۷-۱۳۸، گفتنی است که روایات این موضوع بسیار فراوان‌تر از موارد یادشده است (برای آگاهی بیشتر، ر.ک: همو، ثواب الاعمال، ج۱، ص۹۷؛ همو، الامالی، ص۲۹۷، ص۳۵۴، ص۴۶۷-۴۷۱، ص۶۳۳-۶۳۸، ص۶۵۸ و ۶۵۹؛ همو، الخصال، ج۲، ص۴۴۰ و...).</ref>.
حداقل نتیجه‌ای که از این [[روایت]] گرفته می‌شود، این است که [[پیامبر]] همه علوم را به صورت یکجا در [[اختیار]] ندارد.

[[عبدالرحمن بن حجاج]] روایتی [[تأمل]] برانگیز را در این باره نقل می‌کند: «از [[امام صادق]] {{ع}} درباره حمیل پرسیدم. فرمود: حمیل چیست؟ گفتم: زنی است که در [[سرزمین]] خود [[اسیر]] می‌شود و فرزند کوچکی با او همراه است که مدعی است فرزند اوست.»..<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، معانی الاخبار، ص۲۷۳؛ همو، من لا یحضره الفقیه، تحقیق علی اکبر غفاری، ج۴، ص۳۱۴.</ref>.
در این [[روایت]]، [[امام]] {{ع}} معنای واژه «حمیل» را از [[راوی]] می‌پرسد. با دقت بیشتری می‌توان گفت که [[علم امام]] {{ع}} در اینجا [[علم]] بشری می‌شود که عرفاً [[خطاپذیر]] است.
از سوی دیگر، مرحوم [[شیخ صدوق]] این روایت معروف را نیز نقل می‌کند که [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: «علم برای ما گسترده می‌شود، پس می‌دانیم، و از ما گرفته می‌شود، پس ما نیز علم نداریم»<ref>{{متن حدیث|يُبْسَطُ لَنَا فَنَعْلَمُ وَ يُقْبَضُ عَنَّا فَلَا نَعْلَمُ‌...}}؛ (محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، الخصال، ب۳۰، ح۳). نیز روایتی را مرحوم کلینی در کافی نقل کرده است: {{متن حدیث|عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} قَالَ: إِنَّ اسْمَ اللَّهِ الْأَعْظَمَ عَلَى ثَلَاثَةٍ وَ سَبْعِينَ حَرْفاً- وَ إِنَّمَا كَانَ عِنْدَ آصَفَ مِنْهَا حَرْفٌ وَاحِدٌ فَتَكَلَّمَ بِهِ فَخُسِفَ بِالْأَرْضِ مَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ سَرِيرِ بِلْقِيسَ حَتَّى تَنَاوَلَ السَّرِيرَ بِيَدِهِ ثُمَّ عَادَتِ الْأَرْضُ كَمَا كَانَتْ أَسْرَعَ مِنْ طَرْفَةِ عَيْنٍ وَ نَحْنُ عِنْدَنَا مِنَ الِاسْمِ الْأَعْظَمِ اثْنَانِ وَ سَبْعُونَ حَرْفاً وَ حَرْفٌ وَاحِدٌ عِنْدَ اللَّهِ تَعَالَى اسْتَأْثَرَ بِهِ فِي عِلْمِ الْغَيْبِ عِنْدَهُ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ}}؛ (محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۳۰).</ref>.
شاید بتوان با یک نگاه کلی به این سنخ [[روایات]]، مدعی شد اینکه در مواردی امام {{ع}} از [[امور غیبی]] خبر داده‌اند، امری مسلم است. از سوی دیگر، [[برخورد امام]] با برخی مسائل به گونه‌ای است که نمی‌توان به علم و اطلاع وی به همه مسائل در زمینه امور عادی قایل شد. بنابراین باید مدعی شد که اگرچه امام {{ع}} در مواردی با پشتوانه [[فیض]] [[خداوند]]، از [[حقیقت]] امور مطلع بوده، این امر همیشگی نبوده است، و [[شاهد]] آن روایاتی است که مطرح شد.

حال آیا می‌توان مدعی شد که مرحوم شیخ صدوق بر اساس این روایات، به [[عصمت]] نداشتن [[امام]] در مسائل عادی [[زندگی]] قایل بوده است؟
ظاهراً نمی‌توان به این [[پرسش]] پاسخ روشنی داد؛ زیرا می‌توان گفت ممکن است [[شیخ صدوق]] بر آن باشد که در مواردی که امام بخواهد در معرض [[اشتباه]] قرار بگیرد، [[خداوند متعال]] از وقوع آن مانع می‌شود.
با وجود این، نظریه معروف «[[سهوالنبی]]» حکایت دیگری دارد و بر چنین تحلیل‌هایی [[حاکم]] است؛ زیرا شیخ صدوق در آنجا بر آن شد که در امور بی‌ارتباط با [[تبلیغ دین]] و مشترک میان [[مردم]] و [[پیامبر]]، خداوند می‌تواند [[نبی]] خود را بر اساس حکمتی ویژه، به اشتباه بیندازد؛ چنان که درباره [[نماز]] چنین کاری کرده است. حال اگر شیخ صدوق در مسئله‌ای مانند نماز چنین نظری دارد، ظاهراً به طریق اولی باید در مسائل مربوط به امور عادی نیز همان دیدگاه را داشته باشد.

'''[[عصمت از اشتباه]] و [[فراموشی]] در [[تبیین دین]]''': آنچه تاکنون مطرح شد، غالباً درباره [[عصمت امام]] در حوزه عمل بود. حال نوبت به آن رسیده است که به عصمت امام در حوزه [[علم]] نیز از دیدگاه [[مرحوم صدوق]] توجه کنیم.
مرحوم صدوق در موارد متعددی به [[عصمت امامان]] از [[سهو]] و [[نسیان]] در امور مربوط به تبلیغ دین تصریح می‌کند: «پیامبر و دیگر [[امامان]] پس از ایشان، به [[قرآن]] و [[سنت]] عالم‌اند، و ممکن نیست در [[کتاب و سنت]] دچار اشتباه و فراموشی شوند»<ref>{{متن حدیث|أن النبي {{صل}} و سائر الأئمة {{عم}} بعده عالمون بالكتاب و السنة و لا يجوز عليهم في شي‌ء من ذلك الغلط و لا النسيان‌...}}؛ محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، کمال الدین، ص۶۱، ۹۲، ۹۵).</ref>.
افزون بر آن، از برهان‌هایی که در [[آینده]] از مرحوم صدوق درباره عصمت امامان مطرح خواهیم کرد، روشن می‌شود بنا بر نظریه ایشان، [[هدف]] از [[نصب امام]] تبیین دین است، و تجویز اشتباه و نسیان در تبلیغ دین، با این غرض ناسازگار است.
بنابراین می‌توان مدعی شد که در [[اندیشه]] مرحوم صدوق، امام ضرورتاً از سهو و نسیان در [[تبیین دین]] [[معصوم]] است.

'''[[عصمت از اشتباه]] در نظریات [[علمی]]''': پیش از ورود به این بحث مهم، باید به چند نکته توجه داشت:
# ممکن است مقتضای [[منصب امامت]] چیزی باشد و آنچه درباره [[امامان]] [[پاک]] {{عم}} در خارج اتفاق افتاده است، چیز دیگری. به دیگر بیان، ممکن است متکلمی بر این [[باور]] باشد که لازمه منصب امامت، [[عصمت امام]] از [[اشتباه]] در [[علوم عادی]] نیست؛ در عین حال بر این نظریه نیز تأکید داشته باشد که امامان پاک {{عم}} به دلیل [[تفضل الهی]] از اشتباه در علوم عادی غیردینی معصوم‌اند؛
# علومی که از امامان {{عم}} به ما رسیده است، به دو دسته کلی بخش پذیرند:
## [[علوم]] مربوط به [[دین]]؛
## علوم عادی، مانند [[پزشکی]] و [[کشاورزی]]. [[مرحوم صدوق]] از هر دو دسته این علوم، در کتب خود به طور گسترده روایاتی را نقل کرده است<ref>درباره روایات مربوط به علم دینی ر.ک: محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، من لا یحضره الفقیه، تحقیق علی اکبر غفاری، صفحات مختلف؛ همو، المقنع، صفحات مختلف و.... نیز درباره روایات مربوط به علم غیردینی ر.ک: همو، الخصال، ج۲، ص۴۸۹-۴۹۱، ص۵۱۱-۵۱۴؛ همو، من لا یحضره الفقیه، تحقیق علی اکبر غفاری، ج۲، ص۲۸۱.</ref>؛
# اگرچه از عبارات مرحوم صدوق در آثار مختلف ایشان می‌توان به این نتیجه رسید که وی به دو گونه [[علم]] و [[آگاهی]] برای [[امام]] قایل بوده است، هیچ ملاک و معیاری برای تفکیک میان این دو علم در آثار ایشان دیده نمی‌شود؛
# از نظر [[شیخ صدوق]] در اینکه امام {{ع}} علم خود را به گونه‌ای [[غیرطبیعی]] از [[خدا]] و [[پیامبر اکرم]] {{صل}} دریافت کرده است، شبهه‌ای نیست؛ زیرا می‌نویسد: «پس همه [[علم امامت]] از [[خداوند]] و [[رسول]] اوست»<ref>{{عربی|فعلم الإمامة كله من الله عز و جل و من رسول الله {{صل}}}}؛ (محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، کمال الدین، ج۲، ص۶۶۰، ذیل ح۳). بعید نیست مرحوم صدوق در این دیدگاه، از روایاتی متأثر باشد که در آثارش دیده می‌شود: {{متن حدیث|عَنِ الرِّضَا {{ع}}:... قَالَ فِي الْأَئِمَّةِ إِنَّهُمْ عُلَمَاءُ صَادِقُونَ مُفَهَّمُونَ مُحَدَّثُونَ‌...}}؛ (همو، عیون اخبار الرضا {{ع}}، ب ۳۰، ح۴۴)، نیز {{متن حدیث|...عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} يَقُولُ إِنَّ الْأَرْضَ لَا تُتْرَكُ إِلَّا بِعَالِمٍ يَعْلَمُ الْحَلَالَ وَ الْحَرَامَ وَ مَا يَحْتَاجُ النَّاسُ إِلَيْهِ وَ لَا يَحْتَاجُ إِلَى النَّاسِ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ عَلِمَ مَا ذَا [بِمَا ذَا] قَالَ وِرَاثَةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ {{صل}} وَ عَلِيٍّ {{ع}}}}؛ (همو، کمال الدین، ج۱، ص۲۲۳).</ref>؛
# محل [[نزاع]] اینجاست که آیا [[امام]] {{ع}} تنها دسته اول از [[علوم]] خود را از ناحیه [[خداوند]] دریافت کرده است یا همه آن را؟
اگر بگوییم امام {{ع}} همه علوم خود را از خداوند دریافت کرده است، می‌توانیم نظریات [[علمی]] ایشان را نیز [[مطابق با واقع]] و مصون از [[اشتباه]] قلمداد کنیم؛ در غیر این صورت باید بگوییم که به مقتضای [[حکم عقل]]، امکان اشتباه در نظریات علمی امام هست.

حال با توجه به این مقدمات باید گفت: اولاً، [[مرحوم صدوق]] چنان که گذشت، تصریح دارد که اشتباه و [[فراموشی]] در زمینه [[علوم دینی]] برای امام {{ع}} ممکن نیست<ref>{{متن حدیث|أن... الأئمة {{عم}}... عالمون بالكتاب و السنة و لا يجوز عليهم في شي‌ء من ذلك الغلط و لا النسيان‌...}}؛ (محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۹۲).</ref>؛
ثانیاً، درباره اینکه امام {{ع}} در نظریات علمی خود در علومی که با [[کتاب و سنت]] ارتباطی ندارد، از اشتباه [[معصوم]] است یا نه، نظریه روشنی از مرحوم صدوق [[مشاهده]] نمی‌شود؛ اما شاید بتوان از برخی قراین که درباره [[قلمرو علم امام]] است، نظریه ایشان را در این مسئله به دست آورد. از سخنان ایشان مقدمات زیر برمی‌آید:
# شرط و لازمه [[منصب امامت]]، [[علم به دین]] و [[احکام الهی]] است: «...امر [[امامت]] تمام نمی‌شود مگر با علم به دین و [[معرفت]] به [[احکام]] خداوند و [[تأویل]] [[کتاب خدا]]»<ref>{{متن حدیث|و الإمامة لا يتم امرها الا بالعلم بالدين و المعرفة باحكام رب العالمين و بتأويل كتابه...}}؛ (محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۹۹).</ref>؛
# [[مرحوم صدوق]] در مواردی که در [[مقام]] بیان [[عظمت]] [[علمی]] [[امامان]] است، تنها از [[لزوم]] واقف بودن امامان به [[احکام الهی]] و [[تفسیر]]، [[تأویل]]، [[ناسخ]]، [[منسوخ]]، [[محکم و متشابه]] [[قرآن]] سخن به میان آورده است<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۶۶۰۰، ذیل ح۳.</ref>؛
# مرحوم صدوق در یک مورد پا را فراتر نهاده و سخن [[ابن قبه رازی]] را نقل می‌کند که [[امام]] {{ع}} به هیچ یک از روایاتی که به [[دروغ]] به ایشان و [[پدران]] بزرگوارشان نسبت داده می‌شود، [[آگاه]] نیست؛ زیرا او [[عالم به غیب]] نیست و تنها [[بنده]] صالحی است که [[کتاب و سنت]] و [[اخبار]] [[شیعیان]] را که به او می‌رسد، می‌داند<ref>{{متن حدیث|و الإمام أيضا لم يقف على كل هذه التخاليط التي رويت لأنه لا يعلم الغيب و إنما هو عبد صالح يعلم الكتاب و السنة و يعلم من أخبار شيعته ما ينهى إليه}}؛ (محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۱۱۰).</ref>. گفتنی است [[شیخ صدوق]] تعرضی به [[کلام]] این [[قبه]] ندارد؛
# مرحوم صدوق در مواردی حتی [[پیامبران]] را نیز [[ناآگاه]] از برخی مسائل دانسته است؛ مانند اینکه [[موسی]] {{ع}} معنی کارهای [[خضر]] را نمی‌دانست<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، علل الشرایع، ج۱، ص۶۲.</ref>.

نتیجه‌ای که می‌توان از عبارات بالا گرفت، این است که در [[اندیشه]] شیخ صدوق اولاً، لازمه مقام و [[منصب امامت]]، [[علم]] به کتاب و سنت است، نه بیشتر؛ ثانیاً، امام {{ع}} واجد همه [[علوم]] و [[آگاهی‌ها]] نیست؛ ثالثاً، لازمه دو سخن فوق این است که اگر امام {{ع}} سخنی غیر از [[احکام دین]] بیان فرمود، دو احتمال وجود دارد:
# این سخن [[مطابق با واقع]] و درست باشد؛
# این سخن مطابق با واقع و درست نباشد که این معنا مساوی با [[ضرورت]] نداشتن [[عصمت امام]] در نظریات غیردینی است.
دقت در این مسئله بسیار لازم است که وقتی می‌گوییم امام {{ع}} موضوعات غیردینی را نمی‌داند، بنابراین ممکن است در نظریات غیردینی خود مرتکب [[اشتباه]] شود، به این معنا نیست که وی با وجود ندانستن یک موضوع، درباره آن اظهار نظر کرده است و در نتیجه ممکن است اشتباه کند، بلکه به این معنا است که وی از ناحیه [[خداوند]] به این موضوعات [[علم]] پیدا نکرده است؛ ولی ممکن است از راه‌های عادی از این [[علوم]] [[آگاه]] شده و بر اساس همین علوم نیز اظهار نظر کرده باشد، و از آنجا که منشأ و خاستگاه نظریه [[امام]] در مسئله غیردینی، علوم بشری – و نه علم اعطاشده از جانب خداوند - است، مانند هر [[کلام]] بشری، امکان اشتباه در آن هست.

البته از آنجاکه [[مرحوم صدوق]] هیچ یک از دو احتمال بالا را بیان نکرده است، نمی‌توان نظریه‌ای را به او نسبت داد؛ ضمن آنکه اساساً وی می‌تواند بگوید با وجود آنکه امام {{ع}} واجد همه علوم نیست، خداوند می‌تواند مانع از اشتباه وی هنگام اظهار نظر در مسائل غیردینی شود.
تأکید دوباره بر این مطلب لازم است که وقتی مرحوم صدوق مدعی است لازمه [[مقام امامت]]، تنها علم به [[کتاب و سنت]] است، نباید [[تصور]] کرد که وی [[امامان معصوم]] [[مذهب امامیه]] را لزوماً [[جاهل]] به دیگر علوم می‌داند، بلکه مراد این است که لازمه مقام امامت، علم به کتاب و سنت است؛ اما دیگر علوم را نیز امام - همه [[امامان]] یا برخی از آنها - می‌تواند داشته باشد و حتی می‌تواند آنها را از خداوند نیز به نحو [[لطف]] و [[تفضل]] گرفته باشد. [[شیخ صدوق]] خود ناقل روایت‌هایی است که در آنها امام {{ع}} نظریاتی [[علمی]] در زمینه [[طب]] و [[نجوم]] بیان کرده است<ref>محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، علل الشرایع، ج۱، ص۱۰۴-۱۰۸؛ ج۲، ص۵۹۳-۵۹۸.</ref>؛ به ویژه آنکه - چنان که گذشت - وی امامان [[پاک]] {{عم}} را از همه [[پیامبران الهی]] [[برتر]] می‌داند. از این رو، نمی‌توان با ملاحظه حال [[حضرت موسی]] {{ع}}، [[حکم]] وی را درباره امامان پاک {{عم}} جاری کرد. وجود [[روایت]] زیر از [[امام علی]] {{ع}} که در کتاب‌های [[شیخ صدوق]] به چشم می‌خورد، و ظاهر در [[عالم بودن]] ایشان به همه [[علوم]] است نیز منافاتی ندارد: «... از من بپرسید پیش از آنکه مرا از دست بدهید. پس به [[خدا]] [[سوگند]] چیزی از من نمی‌پرسید، مگر آنکه شما را به آن [[آگاه]] می‌کنم»<ref>{{متن حدیث|... سَلُونِي قَبْلَ أَنْ تَفْقِدُونِي فَوَ اللَّهِ لَا تَسْأَلُونِّي عَنْ شَيْ‌ءٍ يَكُونُ إِلَّا نَبَّأْتُكُمْ بِهِ}}؛ (محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، علل الشرایع، الامالی، ص۱۳۳).</ref>.
البته در پایان نباید از این نکته [[غفلت]] کرد که عمومیت [[نظریه]] [[سهو النبی]] {{صل}} را می‌توان در این موارد نیز [[حاکم]] دانست.
خلاصه نظریات [[مرحوم صدوق]] در بحث [[قلمرو عصمت]] عبارت است از:
# [[امام]] {{ع}} از [[ارتکاب گناه]] [[کبیره]] پیش از [[تصدی منصب امامت]]، ضرورتاً [[معصوم]] است؛
# امام {{ع}} از ارتکاب همه [[گناهان]] [[صغیره]] پیش از تصدی منصب امامت، ضرورتاً معصوم نیست؛
# امام {{ع}} از ارتکاب گناه کبیره و صغیره پس از تصدی منصب امامت، ضرورتاً معصوم است؛
# امام {{ع}} از [[سهو]] و [[نسیان]] در [[تبلیغ دین]]، ضرورتاً معصوم است؛
# امام {{ع}} از سهو و نسیان در امور غیر مربوط به تبلیغ دین، مانند سهو در [[نماز]]، [[قضا شدن نماز]] و نیز امور عادی [[زندگی]]، ضرورتاً معصوم نیست؛
همچنین لازمه [[کلام]] مرحوم صدوق که البته خود وی به آن [[اذعان]] نکرده است، و از این رو نمی‌توان نظریه‌ای را به وی نسبت داد، این است که امکان [[اشتباه]] امام {{ع}} در نظریات [[علمی]] هست»<ref>[[محمد حسین فاریاب|حسین فاریاب، محمد]]، [[عصمت امام (کتاب)|عصمت امام]]، ص ۲۳۷-۲۵۴.</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسمان عصمت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های عصمت با ۱ پاسخ]]

گستره خرافه چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:30Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

گستره امامت امام چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:27Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[امامت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ امامت]]
| تصویر = 110050.jpg
| مدخل بالاتر = [[امامت]]
| مدخل اصلی = [[گستره امامت]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهندگان = ۱
}}

'''گستره امامت امام چیست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[امامت (پرسش)|امامت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[امامت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:136873.jpg|100px|راست|بندانگشتی|[[مهدی مقامی]]]]
حجت الاسلام و المسلمین '''[[مهدی مقامی]]'''، در کتاب ''«[[درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]»'' در این‌باره گفته است:

«قلمرو و [[گستره امامت]] [[امام]]، از تعاریف [[امامت]] به‌دست می‌آید. [[اهل سنت]]، [[امامت]] را امری [[انسانی]] دانسته و آن را تا اندازه مسأله فرعیِ [[فقهی]]، فرو می‌کاهند و قلمرو آن را [[امارت]] و [[حکومت]] [[سیاسی]]، نه [[دینی]]، بر [[بشر]] می‌دانند، ولی [[امامت]] از نگاه [[شیعه]]، امری [[الهی]] و دارای قلمرو و گستره خاصی است، [[خدای سبحان]] در [[آیات]] متعددی، قلمرو و [[گستره امامت]] [[امام]] را مشخص نموده است:
# '''[[امامت]] بر همه [[انسان‌ها]]:''' قلمرو و [[گستره امامت]] [[امام]]، از حیث جمعیتی، همه [[مردم]] را در بر می‌گیرد. این مهم در [[آیه مبارکه]] {{متن قرآن|وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که پروردگار ابراهیم، او را با کلماتی آزمود و او آنها را به انجام رسانید؛ فرمود: من تو را پیشوای مردم می‌گمارم. (ابراهیم) گفت: و از فرزندانم (چه کس را)؟ فرمود: پیمان من به ستمکاران نمی‌رسد» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref> از واژه {{متن قرآن|لِلنَّاسِ}} به‌دست می‌آید.
# '''[[امامت]] بر [[زمین]]:''' بخشی از قلمرو و [[گستره امامت]] [[امام]]، از حیث فضای جغرافیایی [[زمین]] است. این ویژگی، از کاربرد واژه {{متن قرآن|فِي الْأَرْضِ}} در [[آیه]] {{متن قرآن|وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ}}<ref>«و برآنیم که بر آنان که در زمین ناتوان شمرده شده‌اند منّت گذاریم و آنان را پیشوا گردانیم و آنان را وارثان (روی زمین) کنیم» سوره قصص، آیه ۵.</ref> دانسته می‌شود.
# '''[[امامت]] فراتر از [[رسالت]]:''' [[گستره امامت]] [[امام]]، فراتر از گستره [[نبوت]] [[نبی]] است. بر پایه [[آیه]]: {{متن قرآن|وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که پروردگار ابراهیم، او را با کلماتی آزمود و او آنها را به انجام رسانید؛ فرمود: من تو را پیشوای مردم می‌گمارم» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref> از یک سو، [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} پس از ابتلائات متعدد همچون [[ذبح]] [[حضرت اسماعیل]] {{ع}} و در سن [[پیری]] به [[مقام امامت]] رسیده و از سویی دیگر، پیش از [[فرزند]] دار شدن، [[نبی]] و [[رسول]] بوده‌اند؛ از این‌رو، [[جعل]] [[مقام امامت]] برای [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} در سن [[پیری]] و پس از [[مقام نبوت]] و [[رسالت]] بوده است.
# '''[[امامت]] [[جایگاه]] [[اجتماعی]] است:''' [[گستره امامت]] از حیث فردی و [[اجتماعی]]، مقامی‌اجتماعی است. مضاف بودن واژه [[امام]]، [[گواه]] این [[باور]] است. واژه [[امام]]، مفهومی‌دارای اضافه است و با مفهوم [[مأموم]] معنا می‌یابد؛ {{متن قرآن|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}}<ref>«من تو را پیشوای مردم می‌گمارم» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref><ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص:۲۵-۲۶.</ref>.
== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسمان امامت]]

گزارش حکیمه خاتون از ولادت امام مهدی چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:24Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[آشنایی با امام مهدی]] / [[معرفت امام مهدی (شناخت امام مهدی)]] / [[ولادت امام مهدی]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۶
}}
'''گزارش [[حکیمه خاتون]] از ولادت [[امام مهدی]] {{ع}} چیست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:11411.jpg|100px|راست|بندانگشتی|[[عزالدین رضانژاد]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[عزالدین رضانژاد]]'''، در مقاله ''«[[حیات امام مهدی (مقاله)|حیات امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[حکیمه خاتون]]، دختر [[امام جواد]] {{ع}} و عمه [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} از تولد [[امام مهدی|امام عصر]] {{ع}} گزارشی دقیق ارائه داده است. [[روایت]] [[حکیمه خاتون]]، در قرن چهارم هجری، موثق تلقی می‌شد. [[شیخ صدوق]]، [[شیخ طوسی]] و دیگران، این گزارش را چنین نگاشته‌اند: [[ابو محمد حسن بن علی]] {{ع}} مرا با پیکی نزد خود خواند و فرمود: عمه! امشب افطار را نزد ما بگذران، زیرا شب پانزدهم [[شعبان]] است و [[خدای متعال]]، [[حجت]] خود در [[زمین]] را آشکار می‌سازد. از او پرسیدم : مادرش کیست؟ فرمود: [[نرجس]]. گفتم: جانم فدایت! ولی آثار حاملگی در او وجود ندارد. فرمود: آنچه گفتم، همان خواهد شد. سپس به سوی اتاق [[نرجس]] رفتم، بر او وارد شدم و [[سلام]] کردم. [[نرجس]] برای بیرون آوردن کفش‌هایم نزدم شتافت و گفت: بانوی من، حال شما چطور است؟ گفتم: تو بانوی من و [[خاندان]] منی. سخن مرا نپسندید و پاسخ داد: عمه، چه می‌فرمایید! گفتم: دخترم، امشب [[خداوند متعال]] پسری به تو عطا می‌فرماید که مولای این [[جهان]] و آن [[جهان]] خواهد بود. او خجالت زده و سرخ شد. پس از آن که [[نماز]] [[مغرب]] را به جای آوردم، افطار کردم و به [[خواب]] رفتم. وقتی پاسی از شب گذشت، از [[خواب]] برخاستم و [[نماز]] عشا به جای آوردم. [[نرجس]] در [[خواب]] بود، بی آن که اثری از وضع حمل در او دیده شود. آن گاه نشستم و [[نماز]] نافله خواندم. به بستر رفتم. مدتی بعد دوباره بیدار شدم، ولی او هنوز خفته بود. آن گاه برخواست، [[نماز]] نافله ([[نماز]] شب) به جای آورد و دوباره به بستر رفت . پس از چندی از اتاق خارج شدمف تا [[طلوع فجر]] را ببینم و وقت [[نماز]] صبح را دریابم. [[نرجس]] هنوز خفته بود. سخنان [[امام]] {{ع}} هم چنان مرا در [[اندیشه]] فرو برده بود. در این لحظه، [[امام]] {{ع}} صدا زد: عمه، عجله نکن! هنگام تولد فرزندم نزدیک است. نشستم و سوره‌های "حم [[سجده]]" و "یس" را تلاوت کردم. اندکی بعد، [[نرجس]] بیدار شد. چون حالش را متغیر یافتم، نزدش شتافتم و گفتم: [[سلام]] [[خدا]] بر تو باد! آیا چیزی احساس می‌کنی؟ پاسخ داد: آری عمه. آن گاه گفتم: خود را جمع کن و [[آرامش]] خاطر به دست آر...! [[حکیمه]] گوید: من و [[نرجس]] را ضعفی فراگرفت و با ندای مولایم به خود آمدم و جامه را از روی او برداشتم و مولای خود را دیدم که در حال [[سجده]] است و مواضع سجودش بر [[زمین]] است. او را در آغوش گرفتم، دیدم [[پاک]] و نظیف است. [[امام عسکری]] {{ع}} مرا صدا زد و گفت: عمه، پسرم را نزد من آور. وقتی نوزاد را نزدش بردم، در آغوشش گرفت، زبان بر کامش نهاد، به آرامی دستش را به چش‌ها، گوش‌ها و آرنج هایش کشید و فرمود: پسرم، سخن بگو! کودک لب به سخن گشود و پاسخ داد: گواهی می‌دهم جز خدای یکتا خدایی نیست. او یکتا و بی‌شریک است. [[شهادت]] می‌دهم [[محمد]] {{صل}} [[پیامبر]] خداست. سپس بر [[امام علی|امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[سلام]] کرد و [[امامان]] را به ترتیب [[سلام]] گفت تا به نام پدرش رسید و از ادامه سخن باز ایستاد. [[امام عسکری]] {{ع}} فرمود: عمه، او را نزد مادرش ببر تا وی را [[سلام]] گوید و سپس بازش گردان. چنان کردم؛ بازش گرداندم و در همان جا قرارش دادم. [[امام عسکری]] {{ع}} فرمود: عمه، هفت روز دیگر برای دیدارش بیا. [[حکیمه]] می‌گوید: روز بعد آمدم تا به ابومحمد [[سلام]] گویم. پرده را بالا زدم، ولی او را نیافتم. از [[امام]] {{ع}} پرسیدم: جانم به فدایت! برای مولایم چه اتفاقی افتاده است؟ حضرت پاسخ داد: عمه، او را به همان کس سپردیم که ماد [[موسی]] فرزندش را سپرد. [[حکیمه]] می‌افزاید: روز هفتم آمدم. به [[امام عسکری]] {{ع}} [[سلام]] گفتم و نشستم. [[امام]] {{ع}} فرمود: پسرم را نزدم بیاور. او را در پارچه‌ای قنداق کرده، آوردم. [[امام]] {{ع}} آنچه در روزی نخست تولد انجام داده بود، تکرار کرد و کودک آنچه آن روز گفته بود، بازگفت.<ref> برای اطلاع از منابع گزارش ولادت ر.ک: شیخ طوسی، الغیبه، ص ۱۴۱ و ۱۴۲؛ [[شیخ صدوق]] ، کمال الدین و تمام النعمه، ص ۴۲۴ و سلیمان قندوزی، ینابیع المودة لذوی القربی، ص۵۴۰. </ref> آن گاه این آیه‌ها را تلاوت کرد: "و ما می‌خواستیم بر [[مستضعفان]] [[زمین]] منّت نهیم و آنان را [[پیشوایان]] و [[وارثان]] روی [[زمین]] قرار دهیم و حکومتشان را در [[زمین]] پابرجا سازیم و به [[فرعون]] و هامان و لشکریانشان، آنچه را از [= بنی اسراییل] [[بیم]] داشتند، نشان دهیم.<ref>{{متن قرآن| وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ* وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَنُرِي فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا مِنْهُمْ مَا كَانُوا يحْذَرُونَ }}؛ سوره قصص، آیات ۵ ـ ۶</ref>
* بر اساس گزارشی دیگر، [[حکیمه]] می‌گوید: ... به خانه [[امام عسکری]] {{ع}} مشرّف شدم. به منظور [[دیدار]] نوزاد به اتاق [[نرجس]] رفتم، اما او را ندیدم. نزد [[امام]] {{ع}} شتافتم، ولی شرم مرا از پرسش بازداشت. [[امام]] {{ع}} فرمود: عمه [[جان]]! فرزندم در پناه [[خدا]] [[غایب]] گشته است. وقتی من از [[دنیا]] رفتم و شیعیانم را در [[اختلاف]] دیدی، ماجرای ولادت فرزندم را به [[مؤمنان]] مورد اعتماد بازگوی، اما آگا باش، این قضیه باید [[پنهان]] بماند، زیرا فرزندم در [[غیب]] خواهد بود.<ref> [[شیخ صدوق]] ، کمال الدین و تمام النعمه، ص ۴۲۴ـ ۴۲۶. </ref> و نیز از [[حکیمه]] چنین [[نقل]] شده است: [[چهل]] روز پس از ولادت [[حضرت مهدی]] {{ع}}، به خانه [[امام عسکری]] {{ع}} مشرّف شدم. مولایم [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} را دیدم که راه می‌رفت و چنان سخن می گفت که کلامی فصیح‌تر از آن نشنیده بودم. بسیار شگفت زده شدم؛ [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} با تبسّم فرمود: ما ائمّه در هر روز به اندازه یک ماه دیگران و در هر ماه به اندازه یک سال دیگران رشد می‌کنیم. از آن پس هر گاه درباره [[حضرت مهدی]] {{ع}} می‌پرسیدم، می‌فرمود: آنچه مادر [[موسی]] نزد فرزندش به ودیعه نهاد، ما نیز نزد او [[حضرت مهدی]] {{ع}} به [[امانت]] گذارده‌ایم.<ref> علی یزدی حائری، الزام الناصب، ج۱، ص۳۴۱ و ۳۴۲.</ref>»<ref>[[عزالدین رضانژاد|رضانژاد، عزالدین]]، [[حیات امام مهدی (مقاله)|حیات امام مهدی]]، ص ۸۳ - ۸۶.</ref>.

== پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه ==
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱. حجت الاسلام و المسلمین طاهری؛
| تصویر = 11562.jpg
| پاسخ‌دهنده = حبیب‌الله طاهری
| پاسخ = حجت الاسلام و المسلمین دکتر [[حبیب‌الله طاهری]] در کتاب ''«[[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]»'' در این‌باره گفته‌است:
*«[[حکیمه خاتون]] می‌گوید: هرگاه خدمت [[امام عسکری]] می‌رسیدم برای او [[دعا]] می‌کردم که [[خداوند]] فرزندی به او عطا کند تا آنکه غروب روز [[پنجشنبه]] چهاردهم ماه [[شعبان]] سال ۲۵۵ ه.ق، نزد [[امام عسکری]] رفتم و طبق روال گذشته [[دعا]] کردم که [[خدا]] به تو فرزندی عطا کند، وقتی شب فرا رسید به کنیزم گفتم جامه‌ام را بیاور تا به منزل باز گردیم، [[امام عسکری]] فرمودند: عمه [[جان]]، امشب نزدمان بمان، زیرا در این شب [[فرزند]] مبارکی متولد می‌شود که [[زمین]] مرده را حیات بخشیده، و زنده می‌کند؛ یعنی آنگاه که [[عدل]] و [[فضیلت]] در [[زمین]] بمیرد و همه جا را [[ظلم]] و جنایت فرا گیرد، او [[قیام]] می‌کند و [[زمین]] را پر از [[عدل]] خواهد کرد. عرض کردم این [[فرزند]] با [[برکت]] از کدام بانو متولد خواهد شد؟ فرمود: از [[نرجس]] و فقط از او متولد می‌شود، [[حکیمه]] می‌گوید: من به نزدیک [[نرجس]] رفتم و به دقت به او نگریستم، ولی هیچ اثری از حمل و داشتن [[فرزند]] در او مشاهده نکردم، نزد [[امام]] رفتم و ماجرا را به اطلاع [[امام]] رساندم. [[امام]] لبخندی زده و فرمودند: عمه [[جان]] هنگام سپیده دم صبح اثر بارداری او ظاهر می‌شود، زیرا [[نرجس]] مانند مادر [[موسی]] است که نشانی از [[فرزند]] داشتن در او دیده نمی‌شد و تا هنگام تولد [[موسی]] هیچ کس از ولادتش خبر نداشت. [[فرعون]] [[ستمگر]] که می‌دانست اگر [[حضرت موسی]] متولد شود با او [[مبارزه]] می‌کند و تخت و تاجش را نابود می‌سازد، با تمام نیرو می‌کوشید تا از ولادت [[حضرت موسی]] {{ع}} جلوگیری کند، لذا [[دستور]] داد تا زنان را از مردان جدا کنند هر زنی که پسر به دینا می‌آورد بلافاصله این طفل بی‌گناه کشته شود اما وقتی [[خدا]] بخواهد [[موسی]] به [[دنیا]] بیاید، [[تلاش]] صدها [[فرعون]] هم بی‌نتیجه خواهد بود، قبل از تولد [[حضرت موسی]] {{ع}} کسی باور نمی‌کرد که مادرش باردار است، [[نرجس]] نیز همچون مادر [[موسی]] تا آخرین لحظات ولادت [[امام زمان]] {{ع}} نشانی از بارداری در خود نداشت زیرا آینده [[نرجس]] بسیار حساس و پر اهمیت بود. جاسوس‌ها همه جا را کنترل می‌کردند و کار آگاهان [[حکومت]] هر حرکت مشکوکی را زیر نظر داشته و به شدت مراقب بودند که اگر فرزندی از [[امام یازدهم]] متولد شود نابودش کنند. [[حکیمه]] می‌گوید: شب از نیمه گذشته بود، هنوز نشانه‌ای از [[فرزند]] داشتن در [[نرجس]] دیده نمی‌شد، من زودتر از شبهای قبل به [[نماز]] شب مشغول شدم. [[نرجس خاتون]] نیز از [[خواب]] پریده و اطاق بیرون رفت، وضو گرفت و مشغول نمازشب شد. او آخرین رکعت نمازش را می‌خواند که من از اطاق بیرون رفتم و به [[آسمان]] نگاه کردم، دیدم که [[طلوع فجر]] است، اما هنوز اثری از [[فرزند]] نیست. همین که در دلم نسبت به وعده [[امام عسکری]] تردیدی پیدا شد ناگهان [[امام]] صدا زد: عمه [[جان]] [[شک]] نداشته باش آنچه گفته‌ام آشکار می‌شود و به خواست [[خدا]] خواهی دید. در حالی که من از این [[تردید]] شرمنده بودم به طرف اطاق برگشتم، دیدم [[نرجس خاتون]] نمازش را تمام کرده و با حالتی غیرعادی و شتابزده بیرون می‌آید، به او گفتم پدر و مادر به فدایت آیا چیزی احساس می‌کنی؟ گفت: بله عمه [[جان]]، چیزی را شدیداً در خود یافتم. گفتم به خواست [[خدا]] جای نگرانی نیست، سپس او را به درون اطاق بردم. هنگام [[طلوع فجر]] [[صادق]]، درد زایمان [[نرجس]] شروع شد، از درون خانه، [[امام عسکری]] صدا زد عمه [[جان]]، سوره [[انا انزلنا]] را بر او بخوان، [[حکیمه]] می‌گوید: من مشغول خواندن سوره [[انا انزلنا]] شدم، دراین هنگام طفل داخل رحم [[نرجس]] نیز همانگونه که من می‌خواندم، می‌خواند، در حال تعجب بودم که [[امام]] با صدای بلند فرمود: عمه از امر [[خدا]] تعجب مکن که [[خداوند]] زبان ما را در کودکی به [[حکمت]] باز کرده و در بزرگی [[حجت]] خود در [[زمین]] قرار می‌دهد<ref> بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۱۳؛ کمال الدین، دو جلدی، ص ۴۲۸.</ref>. هنوز [[کلام]] [[امام]] تمام نشده بود که [[نرجس خاتون]] از نظرم ناپدید شده و گویا بین من و او پرده‌ای کشیده شد که دیگر او را ندیدم [[وحشت]] زده و نگران، فریاد کنان به طرف اطاق [[امام عسکری]] {{ع}} دویدم، در این لحظه [[امام]] فرمود: عمه برگرد که او در جای خود خواهی دید، من با تعجب برگشتم وقتی وارد اطاق شدم دیدم نوری از [[نرجس]] می‌درخشد که چشمها را خیره می‌کند، سپس دیدم نوزاد، طیب و [[طاهر]]، ناف بریده، ختتنه کرده در حالی که در بازوی راستش نوشته است: {{متن قرآن|جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا}} و مواضع [[سجده]] را به [[زمین]] گذاشته انگشتان سبابه را به طرف [[آسمان]] بالا گرفته و می‌گوید: {{عربی|"أَشْهَدُ أَنْ‏ لَا إِلَهَ‏ إِلَّا اللَّهُ‏ وَحْدَهُ‏ لَا شَرِيكَ‏ لَهُ‏ وَ أَنَ‏ جَدِّي‏ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ أَنَّ أَبِي أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ"}} [[شهادت]] می‌دهم که معبودی جز خدای یگانه نیست او بی‌همتا است و شریکی ندارد، جدم [[محمد]] {{صل}} فرستاده [[خدا]] و پدرم [[امام علی|علی امیر مؤمنان]] است". سپس نام یکایک [[ائمه]] {{عم}} را برشمرد تا با نام مبارک خود رسید، آنگاه به درگاه الهی عرضه داشت: {{عربی|"اللَّهُمَّ أَنْجِزْ لِي مَا وَعَدْتَنِي وَ أَتْمِمْ لِي أَمْرِي وَ ثَبِّتْ وَطْأَتِي وَ امْلَإِ الْأَرْضَ بِي عَدْلًا وَ قِسْطاً"}}؛ پ<ref>روردگارا، آنچه را به من وعده دادی برآورده سازم و کارم رابه اتمام رسان، مخالفانم را نابود و مغلوب کرده، مرا بر دشمنانم پیروز فرما و زمین را به وسیله من سرشار از انصاف و عدالت گردان.</ref> همچنان غرق تماشای مناجات دلنشین کلمات [[معجزه]] آسای این نوزاد بودم که ناگهان صدای [[امام عسکری]] {{ع}} بلند شد که عمه [[جان]]، آن [[فرزند]] را در آغوش بگیر و به نزد من آر، من جلو رفتم آن نوزاد را بغل کرده به طرف [[امام عسکری]] بودم. وقتی بچه در مقابل پدر قرار گرفت هنوز روی دست من بود که بر پدرش [[سلام]] کرد، آنگاه حضرت فرزندش را از من گرفت و زبانش را در دهان آن طفل نهاد و کودک از (زبان [[علم]] و [[عصمت]]) آن حضرت، ([[دانش]] و [[معرفت]] و [[اسرار]] [[امامت]]) نوشید. بعد به من فرمود: این کودک را بگیر و به مادرش بسپار تا او را شیر دهد، وقتی [[نرجس]] به او شیر داد، بار دیگر فرزندم را نزد من بیاور. من نوزاد را به مادرش برگرداندم و پس از نوشیدن شیر دو مرتبه نزد حضرت آوردم، حضرت این بار نیز زبان در کام فرزندش فرو برد، سپس فرمود: ای [[فرزند]] بخوان، طفل شروع به خواندن کرد، از [[صحف]] [[آدم]] و [[زبور داود]] تا [[تورات]] و [[انجیل]] را به زبان عبرانی و [[سریانی]] خواند، سپس این [[آیه]] را تلاوت کرد: {{متن قرآن|وَنُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ * وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الأَرْضِ وَنُرِي فِرْعَوْنَ...}}<ref> قصص، آیه ۵.</ref> آنگاه بر [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[امام علی|امیرالمومنین]] {{ع}} و همه [[ائمه]] تا پدرش [[درود]] فرستاد<ref> در مورد ولادت [[امام زمان]] ر.ک: بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۱۲؛ کمال الدین صدوق، ۲ جلدی، ص ۴۲۴؛ نجم الثاقب و اثبات الوصیه و اعلام الوری و منتهی الآمال و...</ref>»<ref>[[حبیب‌الله طاهری|طاهری، حبیب‌الله]]، [[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]، ص۷۱ -۷۴.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۲. حجت الاسلام و المسلمین رجالی تهرانی؛
| تصویر = 1368299.jpg
| پاسخ‌دهنده = علی رضا رجالی تهرانی
| پاسخ = حجت الاسلام و المسلمین '''[[علی رضا رجالی تهرانی]]'''، در کتاب ''«[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[حکیمه خاتون]] دختر [[امام جواد]] {{ع}} و عمّه [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} کیفیت و چگونگی ولادت [[حضرت مهدی|امام مهدی]] {{ع}} را چنین [[نقل]] می‏‌کند: ابو محمّد [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} کسی را به دنبال من فرستاد که امشب ([[نیمه شعبان]]) برای افطار نزد من بیا، چون [[خداوند]] امشب حجّتش را آشکار می‏‌کند. پرسیدم: این مولود از چه کسی است؟ آن حضرت فرمود: از [[نرجس]]، عرض کردم: من در [[نرجس خاتون]] هیچ اثر حملی مشاهده نمی‏‌‏کنم! حضرت فرمود: موضوع همین است که گفتم. من در حالی‏که نشسته بودم، [[نرجس]] آمد و کفش مرا از پایم بیرون آورد و فرمود: بانوی من! حالتان چطور است! من گفتم: تو بانوی من و خانواده‏‌ام هستی. او از سخن من تعجّب کرده ناراحت شد و فرمود: این چه سخنی است؟ گفتم: [[خداوند]] در این شب به تو فرزندی عطا می‏‌‏کند که سرور و آقای [[دنیا]] و [[آخرت]] خواهد شد. [[نرجس خاتون]] از سخن من خجالت کشید.

سپس بعد از افطار، [[نماز]] عشاء را به ‏جا آوردم و به بستر رفتم. چون پاسی از نیمه شب گذشت، برخاستم و [[نماز]] شب خواندم. بعد از تعقیب [[نماز]] به [[خواب]] رفتم و دوباره بیدار شدم. در این هنگام، [[نرجس]] نیز بیدار شد و [[نماز]] شب را به جا آورد. سپس از اتاق بیرون رفتم، تا از [[طلوع فجر]] باخبر شوم. دیدم [[فجر]] اوّل طلوع کرده و [[نرجس]] در [[خواب]] است. در آن حال، این سؤال به ذهنم خطور کرد که چرا [[حجّت]] [[خدا]] آشکار نشد. نزدیک بود شکی در دلم ایجاد شود که ناگهان [[امام عسکری|حضرت امام حسن عسکری]] {{ع}} از اتاق مجاور صدا زد: ای عمّه شتاب مکن که موعد نزدیک است. من نیز نشستم و سوره الم [[سجده]] و یاسین را خواندم. هنگامی که مشغول خواندن [[قرآن]] بودم، ناگهان [[نرجس خاتون]] با ناراحتی از [[خواب]] بیدار شد<ref> براساس بعضی روایات که در منتهی الآمال نیز آمده، حکیمه خاتون می‏‌‏گوید: بعد از آنکه نرجس از خواب بیدار شد، من او را به سینه چسباندم و نام خدا را بر زبان جاری کردم. [[امام عسکری]] {{ع}} فرمود: سوره قدر را برایش بخوان. آن سوره را خواندم و از نرجس پرسیدم حالت چطور</ref> من با شتاب خودم را به او رساندم و پرسیدم: چیزی احساس می‏‌‏کنی؟ [[نرجس]] گفت: آری. گفتم: نام [[خدا]] را بر زبان جاری کن، این همان موضوعی است که اوّل شب به تو گفتم. مضطرب مباش و دلت را آرام کن. در این هنگام پرده نوری میان من و او کشیده شد. ناگاه متوجّه شدم کودک ولادت یافته است. چون جامه را از روی [[نرجس]] برداشتم، آن مولود سر به [[سجده]] گذاشته و مشغول ذکر [[خدا]] بود. هنگامی که او را برگرفتم، دیدم [[پاک]] و [[پاکیزه]] است. در این موقع، حضرت [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} صدا زد؛ عمّه! فرزندم را نزد من بیاور، وقتی که نوزاد را خدمت آن حضرت بردم، وی را در آغوش گرفت، و بر دست و چشم کودک دست کشید و در گوش راستش [[اذان]] و در گوش چپش اقامه گفت و فرمود: فرزندم! سخن بگو! پس آن طفل گفت: اشهد ان لا اله الّا اللّه، و اشهد انّ محمّدا [[رسول]] اللّه. پس از آن به [[امامت]] [[امیر المؤمنین|امام علی]] {{ع}} و سایر [[امامان]] [[معصوم]] {{عم}}، [[شهادت]] و گواهی داد و چون به نام خود رسید گفت: {{عربی|اللّهمّ انجزلی وعدی، و اتمم لی امری، و ثبّت وطأتی، و أملاء الارض بی عدلا و قسطا}} پروردگارا! وعده مرا قطعی گردان و امر مرا به اتمام رسان، و مرا ثابت قدم بدار، و [[زمین]] را به وسیله من از [[عدل و داد]] پر کن.

روز هفتم که خدمت حضرت [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} رسیدم، ایشان فرزندش را از من طلب کرد. من نیز او را در پارچه‏‌ای پیچیده، نزد پدرش بردم. آن حضرت فرمود: پسرم! با من حرف بزن، در این هنگام، او آیه‏ {{متن قرآن|وَنُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الأَرْضِ...}}<ref>سوره قصص آیه ۵</ref> را خواند<ref>بحار الانوار، علّامه مجلسی، ج ۵۱، ص ۱۹</ref>. و در [[روایت]] دیگر چنان است که: چون [[حضرت صاحب الامر]] متولّد شد، نوری از او ساطع گردید که به آفاق [[آسمان]] پهن شد و مرغان سفید را دیدم که از [[آسمان]] به زیر می‌‏آمدند و بال‌های خود را بر سر و روی و [[بدن]] آن حضرت می‏‌مالیدند و پرواز می‌‏کردند. پس حضرت [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} مرا آواز داد که ای عمّه، [[فرزند]] را برگیر و به نزد من بیاور، چون برگرفتم، او را [[ختنه]] کرده و ناف‌‏بریده و [[پاک]] و [[پاکیزه]] یافتم و بر ذراع راستش نوشته شده بود: {{متن قرآن|وَقُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا}}<ref>سوره اسرا آیه ۸۱. منتهی الآمال، محدّث قمی، ج ۲، ص ۲۸۵</ref>. باری [[امام مهدی|مهدی موعود]] {{ع}} به گونه‌‏ای پا به عرصه وجود گذاشت که از خود [[کرامات]] بسیاری را نشان داد. و بدین ترتیب بود که وجود مقدّس [[ولی عصر]] {{ع}} در [[روز جمعه]] [[نیمه شعبان]] سال ۲۵۵ هجری قمری متولّد شد. و امّا راجع به قسمت دوّم سؤال باید گفت: از [[روایات]] چنین استفاده می‏‌شود که [[امام عسکری]] {{ع}} را به خاطر مولودی که [[موعود]] [[مظلومان]] [[جهان]] است، چنان تحت نظر داشتند که وقتی [[امام زمان]] {{ع}} متولّد شد، [[امام عسکری]] {{ع}} حتّی با نزدیکان خود هم با ایماء و اشاره سخن می‏‌‏گفت، تا مبادا کسی سخن آن [[امام]] را شنیده و به [[دولت]] گزارش دهد، و ایجاد خطر کند. چنان‏که در کتاب [[غیبت]] [[شیخ طوسی]] [[روایت]] کند: [[احمد بن اسحاق قمی]] از [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} در خصوص [[امام مهدی|صاحب الزّمان]] {{ع}} سؤال کرد، حضرت با اشاره دست او را متوجّه نمود که او زنده و سالم است<ref>مهدی موعود، ترجمه و نگارش، علی دوانی، ص ۳۹۳</ref>»<ref>[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۵۰.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۳. حجت الاسلام و المسلمین علی‌زاده؛
| تصویر = 1100794.jpg
| پاسخ‌دهنده = مهدی علی‌زاده
| پاسخ = حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[مهدی علی‌زاده]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[روایت]] است<ref>اکمال الدین، شیخ صدوق، ج ۱، ص ۴۲۴؛ الغیبة، شیخ طوسی، ص ۲۳۵؛ اعیان الشیعه، امین، ج ۲، ص ۴۶. ترجمه روایت فوق از کتاب راحه الأرواح ومونس الأشباح از ابوسعید حسن بن حسین شیعی سبزواری (متوفای پس از ۷۵۷ ه.ق)، صص ۲۸۳ - ۲۸۵ نقل شده است.</ref> از [[حکیمه]] بنت [[امام جواد|محمد بن الرضا]] {{عم}} که گفت: [[امام عسکری|ابومحمد عسکری]] {{ع}} در شب [[نیمه شعبان]] کس به من فرستاد که ای عمه، امشب نزد من [[روزه]] گشای که [[خدای تعالی]] تو را شاد گرداند به ولی خود و [[حجت]] خود بر خلقش و [[خلیفه]] من بعد از من. [[حکیمه]] گفت: مرا از آن، شادی عظیم دست داد. پیش وی شدم و او در صحن سرای نشسته بود و کنیزکان وی در گرد. گفتم: فدای تو باد [[جان]] ما، [[خلف]] از که خواهد بود؟ گفت: از [[نرجس]]. من برجستم و نزد [[نرجس]] شدم و وی را دیدم، هیچ اثر حمل بر وی نبود. پس نزد ابی [[محمد]] شدم و گفتم: هیچ اثر حمل بر وی ظاهر نیست... آنگه گفت: چون وقت [[فجر]] شود، ولادت [[خلف]] ظاهر شود. ای عمه، [[خلف]] مثل [[حضرت موسی|موسی]] است که مادر [[حضرت موسی|موسی]] به وی حامله بود و از او اثر حمل ظاهر نبود و هیچ کس آن سِرّ را ندانست تا وقت ولادتش.

پس من نزد [[نرجس]] شدم و وی را بدان خبر دادم و از حالش پرسیدم. گفت: یا مولاتی! من اثر حمل در خود نمی‌بینم. [[حکیمه]] گفت: همه شب نزد [[نرجس]] می‌بودم و گوش می‌دادم و [[منتظر]] تا نزدیک [[طلوع فجر]]. پس به خاطرم گذشت که صبح نزدیک شد و هیچ اثر ظاهر نیست. فی الحال [[امام عسکری|ابومحمد عسکری]] آواز داد که یا عمه! [[شک]] مکن که ولادت نزدیک شد. من خجل شدم.

ناگاه [[نرجس]] از میان خانه برجست ترسان و لرزان. من وی را در بغل گرفتم. [[امام عسکری|ابومحمد]] {{ع}} آواز داد که یا عمه! {{متن قرآن|إِنَّا أَنزَلْنَاهُ}} برخوان. من، {{متن قرآن|إِنَّا أَنزَلْنَاهُ}}، خواندن گرفتم. کودک نیز در شکم می‌خواند چنان که من می‌خواندم. ناگاه کودک بر من [[سلام]] کرد. من بترسیدم و متعجب گشتم. [[امام عسکری|ابومحمد]] {{ع}} آواز داد که ای عمه! تعجب مکن از امر [[حق تعالی]] که [[خدای تعالی]] ما را در کودکی به سخن آورد و در حال بزرگی ما را [[حجت]] گرداند. در این بودیم که [[نرجس]] را از نظر من [[غایب]] کردند و وی را نمی‌دیدم چنان که گفتی میان من و میان وی حجابی کردند. پس من نزد [[امام عسکری|ابی محمد]] {{ع}} دویدم و فریاد برداشتم از این حالت. فرمود: ای عمه! مترس و بازگرد که [[حجاب]] زایل شود و تو او را فی الحال ببینی. پس به جای خود شدم. [[نرجس]] را دیدم که اثر [[نور]] عظیم بر وی ظاهر شده و کودک را دیدم به [[سجود]] افتاده، زانوها به [[زمین]] و انگشت سبابه برداشته، می‌گفت: {{عربی|اَشْهَدُ اَنْ لا اِلهَ اِلا اللهُ وَاَن جَدی مُحَمداً رَسُولُ اللهِ وَاَن اَبی عَلِیاً وَلِی اللهِ‬‎"}} آنگاه یک یک [[امامان]] را یاد می‌کرد تا به خود رسید، گفت: خدایا! وعده‌ای که مرا کرده‌ای روا کن و کار مرا تمام کن و قدم مرا ثابت دار و [[زمین]] را پر [[قسط]] و [[عدل]] گردان! پس [[امام عسکری|ابومحمد عسکری]] {{ع}} آواز داد که یا عمه! او را نزد من آر! من او را برداشتم و نزد وی بردم. بر پدر خود [[سلام]] کرد. [[امام عسکری|ابومحمد]] {{ع}} وی را از من فرا گرفت و مرغان سبز دیدم که بر سر وی پرواز می‌کردند. من از آن پرسیدم. ابومحمد گفت: فرشتگان‌اند و اشارت به یکی از ایشان کرد که بزرگ‌تر بود و گفت: این [[جبرئیل]] است. پس [[امام عسکری|ابومحمد]]، [[خلف]] را به [[جبرئیل]] سفارش فرمود. آنگاه زبان در دهن مبارک [[خلف]] کرد و [[خلف]]، زبان مبارک پدر بزرگوار خود بسیار مکید. آنگه پدر، پسر را گفت: {{عربی|اِنْطِقْ بِإِذْنِ اَللَّهِ تَعَالَى}}؛ "سخن گو به [[فرمان]] [[خدای تعالی]]". گفت:{{عربی|«اعوذ بالله السمیع العلیم من الشیطان الرجیم {{متن قرآن|بسم الله الرحمن الرحيم وَنُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الأَرْضِ وَنُرِي فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا مِنْهُم مَّا كَانُوا يَحْذَرُونَ}}»}}<ref>قصص، ۵ و ۶.</ref>.

باری و این چنین بود که حضرت [[بقیة الله|بقیة الله الأعظم]] - آن میراث‌دار سلسله [[انبیا]] و مشعل [[هدایت]] و عصاره [[نبوت]] و خلاصه [[امامت]] - پای بر این کره خاکی نهاد»<ref>[[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)]]، ص۱۱، ۱۲.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۴. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛
| تصویر = 136863.JPG
| پاسخ‌دهنده = خدامراد سلیمیان
| پاسخ = حجت الاسلام و المسلمین '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در دو کتاب ''«[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]»'' و ''«[[درسنامه مهدویت ج۱ (کتاب)|درسنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[حکیمه]] دختر [[امام جواد]] {{ع}}، خواهر [[امام هادی]] {{ع}} و عمه [[امام عسکری]] {{ع}}، یکی از بانوان نقش‌‏آفرین در [[تاریخ]] پرافتخار [[شیعه]] است.

از [[روایات اسلامی]] به روشنی استفاده می‌‏شود که مادر [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} آموزه‌‏های دینی را در [[مکتب]] این بانوی بزرگوار فراگرفته است. افزون بر آن، حضور فعّال وی در شب ولادت آخرین پیشوای [[معصوم]] و [[منجی موعود]]، نشان از [[جایگاه]] ویژه وی در [[خاندان]] [[عصمت]] و [[طهارت]] دارد.

وی نخستین بانویی است که [[جمال]] دل‏آرای پیشوای آخرین را مشاهده کرده، یگانه روایت‌گری است که حکایت آن تولد [[منجی موعود]] را به تفصیل گزارش کرده است.

امروزه درباره چگونگی ولادت [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}‏ مشهورترین گزارشی که می‌‏توان ارائه کرد، سخنان ارزشمند این بانوی بزرگ است.

[[شیخ صدوق]]، این حادثه بزرگ را از زبان آن بانوی بزرگ چنین آورده است: [[حکیمه]] دختر [[امام جواد]] {{ع}} گوید: [[امام حسن عسکری]] {{ع}} مرا به نزد خود فراخواند. و فرمود: ای عمه! امشب افطار نزد ما باش! که شب نیمه‌ [[شعبان]] است و [[خدای تعالی]] امشب [[حجّت]] خود را- که [[حجّت]] او در روی [[زمین]] است- ظاهر سازد. گوید: گفتم: مادر او کیست؟ فرمود: [[نرجس]]. گفتم: فدای شما شوم اثری در او نیست، فرمود: همین است که به تو می‌‏گویم. گوید: آمدم و چون [[سلام]] کردم و نشستم، [[نرجس]] آمد کفش مرا بردارد و گفت: ای بانوی من و بانوی خاندانم حالتان چطور است؟ گفتم: تو بانوی من و بانوی [[خاندان]] من هستی، گوید: از [[کلام]] من ناخرسند شد و گفت: ای عمه [[جان]]! این چه فرمایشی است؟ گوید: بدو گفتم: ای دختر [[جان]]! [[خدای متعال]] امشب به تو فرزندی عطا فرماید که در [[دنیا]] و [[آخرت]] آقا است. گوید: [[نرجس]] خجالت کشید و حیاء کرد<ref> [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۲، باب ۴۲، ح ۱؛ همچنین ر.ک: شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۲۳۸؛ اربلی، کشف الغمة، ج ۲، ص ۴۴۹.</ref>.

[[موسی بن محمد]] گوید: [[حکیمه]] دختر [[امام جواد]] {{ع}} که عمه پدر آن حضرت است به من گفت که خود او آن حضرت را در شب ولادتش و هم بعد از آن دیده است<ref> محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۱، ص ۳۲۹</ref>.

[[احمد بن ابراهیم]] گوید: شرفیاب حضور [[حکیمه]] دختر [[محمد بن علی]] خواهر [[ابو الحسن عسکری]] گردیدم سال دویست و شصت و دو بود و در [[مدینه]] بودم و از پشت پرده با او سخن گفتم و از [[دین]] وی پرسیدم. کسی که باید [[امام]] بداند برای من نام برد و به من گفت: فلان پسر [[حسن عسکری]] {{ع}} نام او را گفت، گفتم قربانت او را معاینه کردی یا خبر او را شنیدی؟ گفت: خبر او را از [[امام یازدهم]] شنیدم و برای مادرش نوشته بود، گفتم: آن مولود کجا است؟ گفت پنهانست. گفتم: [[شیعه]] به چه کسی مراجعه کند؟ [[حکیمه]] گفت: به [[جده]] او مادر [[امام یازدهم]]. گفتم: [[وصیت]] خود را به زنی واگذاشته است؟! [[حکیمه]] گفت: [[پیروی]] از [[حسین بن علی بن ابی طالب]] {{ع}} کرده است، زیرا آن حضرت به حسب ظاهر وصایای خود را به خواهرش زینب دختر [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} سپرد "برای [[پنهان]] کردن [[امامت]] پسرش [[علی بن الحسین]]". سپس فرمود: شما مردمی مطلع از [[اخبار]] هستید؛ آیا در [[روایات]] به شما نرسیده که نهمین [[فرزند]] [[امام حسین|حسین]] {{ع}} زنده است و میراثش تقسیم می‏شود؟ <ref> [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۲، ص ۵۰۷، ح ۲۴</ref>»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص۱۹۱ - ۱۹۲.</ref>»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت ج۱ (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ص۱۸۲، ۱۸۳.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۵. حجت الاسلام و المسلمین الهامی؛
| تصویر = 92816972.jpg
| پاسخ‌دهنده = داوود الهامی
| پاسخ = حجت الاسلام و المسلمین '''[[داوود الهامی]]'''، در کتاب ''«[[آخرین امید (کتاب)|آخرین امید]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[حکیمه دختر امام جواد]] {{ع}} که عمّۀ [[امام حسن عسکری]] باشد [[خدمت]] آن [[حضرت]] می‌‌آمد و [[دعا]] می‌‌کرد که [[خداوند]] به آن [[حضرت]] [[فرزند]] عطا کند، [[حکیمه]] می‌‌گوید: یک روز من به حضور [[امام حسن عسکری]] رفتم، همچنان که قبلاً برای آن بزرگوار [[دعا]] می‌‌کردم، نیز در [[حق]] آن [[حضرت]] [[دعا]] کردم، [[امام عسکری]] {{ع}} به من فرمود: امشب آن مولودی که ما [[انتظار]] او را داریم، متولد خواهد شد<ref>ترجمه اثبات الوصیة، ص۴۸۲.</ref>.

دنباله [[روایت]] به [[نقل]] [[صدوق]] و دیگران این‌چنین است: [[ابو محمد]] [[حسن بن علی]] {{عم}} با این [[پیام]] مرا فرا خواند: ای عمه امشب [[افطار]] را در منزل ما باش زیرا [[پانزده شعبان]] است، امشب [[خدای متعال]] [[حجت]] خود را در [[زمین]] ظاهر خواهد کرد. از او پرسیدم [[مادر]] این [[کودک]] کیست؟ آن [[حضرت]] فرمود: [[نرجس]]. گفتم: جانم به فدایت! ولی آثار حمل در او وجود ندارد. فرمود: آنچه گفتم همان خواهد شد، عمه موقع [[طلوع فجر]] اثر حملش آشکار می‌‌شود، او مانند [[مادر موسی]] است که اثر حاملگی در وی مشهود نبود تا موقع [[تولد]] [[موسی]] هیچ‌کس اطلاع نداشت. بنابراین وارد شدم و به آنها [[سلام]] کردم، چون جای گرفتم [[نرجس]] پیش آمد تا کفش‌هایم را از پا درآورد و به من گفت: بانوی من حال شما چگونه است؟ به او گفتم: شما بانوی من و [[خاندان]] منید، ولی او از سخن من [[امتناع]] ورزید و پاسخ داد: ای عمه چه می‌‌فرمائید؟! به او گفتم: دخترم امشب [[خداوند متعال]] پسری به شما عطا می‌‌فرماید که مولای این [[جهان]] و آن [[جهان]] خواهد بود او خجالت کشید و صورتش سرخ شد.

پس از آن‌که [[نماز]] [[مغرب]] را به جای آوردم، [[افطار]] کردم و به [[خواب]] رفتم، نیمه شب از [[خواب]] برخاستم تا [[نماز]] عشا به جای آورم، [[نماز]] خواندم درحالی که [[نرجس]] خوابیده بود بدون اینکه اثری از وضع حمل در او دیده شود، آنگاه نشستم و [[نماز]] [[نافله]] خواندم پس از آن به [[خواب]] رفتم و دوباره بیدار شدم ولی او هنوز در [[خواب]] بود، آنگاه برخاست [[نماز شب]] را به جای آورد و دوباره خوابید.

[[حکیمه خاتون]] می‌‌گوید: از اطاق خارج شدم تا [[طلوع فجر]] را ببینم و نخستین مرحله طلوع را دریابم، ولی او هنوز خوابیده بود از این‌رو از [[انتظار]] [[امام حسن عسکری]] مردد شدم، درست همان لحظه [[امام]] از جای خود صدا زد ای عمه، [[عجله]] نکن، [[امر]] نزدیک است! من نشستم و سوره‌های حم، [[سجده]]، و [[یس]] را [[تلاوت]] کردم. در همان لحظه [[نرجس]] با [[هوشیاری]] از [[خواب]] برخاست، من به سوی او روان شدم و گفتم: [[سلام]] [[خدا]] بر تو باد، آیا چیزی [[احساس]] می‌کنی؟ او در پاسخ گفت: ای عمه [[جان]] آری. آنگاه به او گفتم: خود را جمع کن و [[آرامش]] [[قلبی]] را به دست آورد. در عین حال در آن لحظه [[احساس]] [[خواب]] کرده و [[خواب]] بر ما مستولی شد. پس از آن با صدای ملایم از [[خواب]] برخاستم و چون پوشش را از او بلند کردم حضرتش را دیدم به حال [[سجده]] به [[زمین]] افتاده بود<ref>طبق روایت کلینی هر یک از امامان چون به دنیا آیند دست‌های خود را بر زمین نهاده و سرشان را رو به آسمان می‌گیرند و آنگاه آیاتی از قرآن را تلاوت می‌کنند؛ کافی، ج۱، ص۳۸۶.</ref>. بعد روی دو زانو نشست و در حالی که انگشتان خویش را به سوی [[آسمان]] داشت، فرمود: {{متن حدیث|أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ جَدِّي رَسُولُ اللَّهِ وَ أَنَّ أَبِي أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ}} آنگاه تمام [[امامان]] را نام برد تا به خودش رسید و سپس گفت: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ أَنْجِزْ لِي وَعْدِي وَ أَتْمِمْ لِي أَمْرِي وَ ثَبِّتْ وَطْأَتِي وَ امْلَإِ الْأَرْضَ بِي عَدْلًا وَ قِسْطا}}<ref>خداوندا آنچه به من [[وعده]] فرموده‌ای عملی ساز، سرنوشتم را به انجام برسان، قدم‌هایم را ثابت بدار و به [[وسیله]] من [[زمین]] را پر از [[عدل و داد]] کن.</ref>.

او را بر دامان گرفتم و متوجه شدم که [[پاک]] و تمیز است و نوری از وی می‌‌درخشد که دیدگانم را خیره می‌‌کند در این وقت [[امام حسن عسکری]] {{ع}} فرمود ای عمه پسرم را برایم بیاور، چنین کردم پس از آن [[امام حسن عسکری]] [[زبان]] بر دهانش [[گذشت]] و با آرامی دستش را به چشم‌ها و گوش‌ها و آرنج‌هایش کشید سپس گفت: ای پسرم! [[سخن]] بگو پاسخ داد: {{متن قرآن|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ * وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَنُرِيَ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا مِنْهُمْ مَا كَانُوا يَحْذَرُونَ}}<ref>«و برآنیم که بر آنان که در زمین ناتوان شمرده شده‌اند منّت گذاریم و آنان را پیشوا گردانیم و آنان را وارثان (روی زمین) کنیم * و به آنان در این (سر) زمین توانایی بخشیم و با آنان به فرعون و هامان و سپاه آن دو، چیزی را که از آن می‌هراسیدند نشان دهیم» سوره قصص، آیه ۵-۶.</ref>. [[شهادت]] می‌‌دهم که خدایی جز [[خدای یکتا]] نیست، او یکتاست و شریک و انبازی ندارد، [[شهادت]] می‌‌دهم [[محمد]] {{صل}} [[پیامبر]] خداست، سپس بر [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[سلام]] کرد و بر [[امامان]] به ترتیب تا در نام پدرش توقف کرد.

سپس [[ابو محمد]] گفت: ای عمه او را نزد مادرش ببر، تا وی را [[سلام]] گوید و سپس او را به من بازگردان، چنین کردم و او را بازگردانده و در همان‌جا گذاشتم. [[امام عسکری]] {{ع}} به من فرمود: ای عمه هفت روز دیگر برای [[دیدار]] او بیایید<ref>قضیه به طور کامل در کتاب‌های: بحار، ج۵۱، ص۲-۳ و ص۱۲–۱۴؛ الغبیة، طوسی، ص۱۴۱؛ اعلام الوری، ص۳۹۴؛ ینابیع المودة، ج۳، ص۱۱۳؛ کشف الغمة، ج۳، ص۸ – ۲۸۷؛ منتخب الاثر، ص۳۲۳-۳۳۴ و مشیر الاحزان، ص۶ - ۲۹۵ آمده است.</ref>. روز بعد آمدم تا به [[ابو محمد]] [[سلام]] گویم از این‌رو از [[امام]] پرسیدم: جانم به فدایت! برای مولای من چه اتفاقی افتاده است؟ آن [[حضرت]] در پاسخ فرمود: ای عمه او را به همان کس که [[مادر موسی]] فرزندش را بدو سپرد، سپردم <ref>{{متن حدیث|اسْتَوْدَعْنَاهُ الَّذِي اسْتَوْدَعَتْ أُمُّ مُوسَى‏}}.</ref>.

[[حکیمه خاتون]] می‌‌گوید: روز سوم ولادت [[امام]] [[قائم]] برای [[دیدار]] او دلم تنگ شد، به دودمان [[امامت]] رفتم، از غرفه [[نرجس خاتون]] آغاز نمودم و از مولود مسعود نشانی نیافتم، [[نرجس خاتون]] را دیدم که در حجره خود نشسته، جامه‌های زردی به تن داشت و پارچه‌ای به سرش بسته بود و گهواره‌ای با پوشش سبز در کنار او قرار داشت. سپس به [[خدمت]] [[امام حسن عسکری]] {{ع}} شرفیاب شدم، [[امام]] این‌چنین سخن آغاز کرد: "ای عمه! او در کنف [[حمایت]] و تحت [[عنایت]] و رعایت [[خداوند]] است تا روزی که [[خداوند]] [[اذن]] [[ظهور]] دهد. هنگامی که من از [[دنیا]] رفتم و شیعیانم دچار [[اختلاف]] شدند، به افراد مورد [[اعتماد]] از آنها جریان ولادت را بازگوی لکن باید این جریان پیش تو و آنها پوشیده و مخفی بماند که [[خداوند]] ولی خود را از دیدگان [[مردمان]]، [[غائب]] خواهد کرد، و از بندگانش مکتوم نگه خواهد داشت، کسی او را نخواهد دید تا روزی که [[جبرئیل]] رکاب اسب او را بگیرد و تا [[خداوند]] کاری را که شدنی است، انجام دهد"<ref>{{متن حدیث|يَا عَمَّةِ فِي كَنَفِ اللَّهِ وَ حِرْزِهِ وَ سَتْرِهِ وَ عَيْنِهِ حَتَّى يَأْذَنَ اللَّهُ لَهُ فَإِذَا غَيَّبَ اللَّهُ شَخْصِي وَ تَوَفَّانِي وَ رَأَيْتِ شِيعَتِي قَدِ اخْتَلَفُوا فَأَخْبِرِي الثِّقَاتَ مِنْهُمْ وَ لْيَكُنْ عِنْدَكِ وَ عِنْدَهُمْ مَكْتُوماً فَإِنَّ وَلِيَّ اللَّهِ يُغَيِّبُهُ اللَّهُ عَنْ خَلْقِهِ وَ يَحْجُبُهُ عَنْ عِبَادِهِ فَلَا يَرَاهُ أَحَدٌ حَتَّى يُقَدِّمَ لَهُ جَبْرَئِيلُ {{ع}} فَرَسَهُ لِيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْراً كانَ مَفْعُولًا}}؛ کتاب الغیبة، طوسی، ص۱۴۲؛ بحار، ج۵۱، ص۱۹.</ref>.

[[حکیمه خاتون]] می‌‌افزاید: روز هفتم به دودمان [[امامت]] آمدم و به او [[سلام]] کردم و نشستم، [[امام حسن عسکری]] {{ع}} فرمود: پسرم را پیش من بیاور، چون به نزد گهواره رفتم، مولایم را در قنداق یافتم، او را به محضر [[پدر]] بزرگوارش آوردم، [[امام]] {{ع}} همچون روز نخست با او [[رفتار]] نمود و زبانش را در دهان او قرار داد آنگاه فرمود: پسرم! سخنی بگوی: [[حجت خدا]] به یکتایی [[خداوند]] و [[رسالت پیامبر اکرم]] {{صل}} [[گواهی]] داد، و [[درود]] به پیشگاه [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[امامان]] یکی پس از دیگری فرستاد، چون به [[پدر]] بزرگوارش رسید، توقف کرد و [[آیه]] {{متن قرآن|وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ...}}<ref>«و برآنیم که بر آنان که در زمین ناتوان شمرده شده‌اند منّت گذاریم و آنان را پیشوا گردانیم و آنان را وارثان (روی زمین) کنیم» سوره قصص، آیه ۵.</ref> را قرائت نمود<ref>کتاب الغیبة، ص۱۴۳؛ بحار، ج۵۱، ص۱۹؛ کشف الغمه، ج۲، ص۲۸۸.</ref>»<ref>[[داوود الهامی|الهامی، داوود]]، [[آخرین امید (کتاب)|آخرین امید]]، ص ۳۱-۳۴</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۶. مجتبی تونه‌ای؛
| تصویر = 13681078.jpg
| پاسخ‌دهنده = مجتبی تونه‌ای
| پاسخ = آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[حکیمه خاتون]]، از بانوان [[خاندان]] [[امامت]] و [[رسالت]] و زنی باکفایت و مؤمنه بود. وی دختر [[امام جواد]] {{ع}}، خواهر [[امام هادی]] {{ع}} و عمّ‌ [[امام حسن عسکری]] {{ع}} بود. [[امام هادی]] {{ع}}، نرجس‌خاتون را به خواهرش [[حکیمه خاتون]] سپرد تا [[احکام]] و [[دستورات اسلام]] را به او بیاموزد. [[حکیمه خاتون]]، [[شاهد]] ولادت [[امام زمان]] {{ع}} بود و [[تاریخ]] و کیفیت ولادت [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} را همه از [[حکیمه خاتون]] [[نقل]] کرده‌اند. [[حکیمه خاتون]] می‌گوید: پس از [[چهل]] روز از ولادت [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}، طبق [[دعوت]] [[امام حسن عسکری]] {{ع}} به خانه‌اش رفتم. وقتی وارد اطاق شدم، ناگهان دیدم همان کودک، چون [[آفتاب]] درخشنده در مقابل پدر راه می‌رود و به اندازه یک [[فرزند]] دو ساله می‌ماند. تعجب کردم و از [[امام]] پرسیدم: ای سرور من! این کودک به اندازه دو سال رشد کرده است‌؟ حضرت تبسمی کرد و فرمود: [[فرزندان]] [[پیامبران]] و [[جانشینان]] آنان که به [[مقام]] [[پیشوایی]] و [[امامت]] [[برگزیده]] می‌شوند، رشدشان همانند سایرین نیست، بلکه وقتی یک ماه از عمرشان می‌گذرد، چنان است که بر دیگران یک سال گذشته باشد<ref>بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۱۴.</ref>. [[حکیمه خاتون]] از محضر [[امام حسن عسکری]] {{ع}} درخواست نمود که در [[حق]] او [[دعا]] کند و از [[خدا]] بخواهد که در زمان حیات [[امام]] {{ع}} از [[دنیا]] برود و چنین شد<ref>روزگار رهایی، ج ۱، ص ۱۵۳.</ref>. مزار او در [[سامرا]] کنار [[حرم]] عسکریین است.

[[حکیمه خاتون]]، قابله [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} نیز بوده است<ref>روزگار رهایی، ج ۱، ص ۱۲.</ref>. برخی منابع، یکی از نام‌های مادر [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} را "[[حکیمه]]" ذکر کرده‌اند<ref>[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۱۷۲.</ref><ref>[[مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۲۸۵.</ref>.
}}

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان دلایل ولادت امام مهدی}}
== [[:رده:آثار مهدویت|منبع‌شناسی جامع مهدویت]] ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اح): پرسش‌هایی با ۶ پاسخ]]
[[رده:(اح): پرسش‌های مهدویت با ۶ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به دلایل ولادت امام مهدی]]

گروه‌های مختلف یاران امام مهدی کدامند؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:21Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[عصر ظهور امام مهدی]] / [[یاران امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[؟]]
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۲
}}
'''گروه‌های مختلف [[یاران امام مهدی]] {{ع}} کدامند؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:13681129.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[سید عباس رضوی]]]]
[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید عباس رضوی]]'''، در مقاله ''«[[موافقان و مخالفان مهدی (مقاله)|موافقان و مخالفان مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[یاران مهدی]] {{ع}}، از صنف و نژاد ویژه‌ای نیستند، بلکه از گروه‌ها و نژادهای گوناگون و از سرتاسر [[جهان]] هستند. مردمی که به [[یاری]] [[امام]] می‌شتابند، {{عربی|" فِي أَقَالِيمِ‏ الْأَرْضِ‏‏ ‏"}}؛ {{عربی|" مِنْ‏ أَقْصَى‏ الْبِلَادِ‏‏ ‏"}}ند. در این حرکت عظیم، مردمان [[عجم]]، نقش پراهمیتی در خدمتگزاری [[امام]] برعهده دارند<ref>ینابیع الموده، الحافظ سلیمان بن ابراهیم القندوزی، ۴۴۹، بصیرتی، قم؛ الغیبة، نعمانی، ۳۱۵.</ref>. [[حضرت]] در سن [[جوانان]] ظاهر می‌شود. [[یاران]] وی را نیز، بیشتر [[جوانان]] پرتحرک و پرنشاط تشکیل می‌دهند و پیران در میانشان اندک شمارند: "[[یاران]] [[قائم]]، جوانانند و پیران اندک بسان [[سرمه در چشم]] یا نمک در طعام و کمترین چیز در غذا نمک است"<ref>{{عربی|"إِنَّ أَصْحَابَ الْقَائِمِ شَبَابٌ لَا كُهُولَ فِيهِمْ إِلَّا كَالْكُحْلِ فِي الْعَيْنِ أَوْ كَالْمِلْحِ فِي الزَّادِ وَ أَقَلُّ الزَّادِ الْمِلْحُ"}}؛ الغیبة، نعمانی، ۳۱۶.</ref>. این جوانانند که با شنیدن خبر [[ظهور]] [[امام]]، شبانه حرکت می‌کنند. رخت‌ استراحت درهم می‌پیچند، شتابان راه [[حجاز]] پیش می‌گیرند و به [[حضرت]] می‌پیوندند. زنان نیز، در این [[نهضت]] بزرگ [[جایگاه]] شکوهمندی دارند و در همه مراحل [[انقلاب]] [[حضور]] فعال خواهند داشت. زنان در تهیه مقدمات حرکت، شرکت دارند پس از [[پیروزی]]، در اداره کارها، به [[امام]] کمک می‌کنند. [[امام باقر]] {{ع}} می‌فرماید: "[[سوگند]] به [[خدا]]، سیصد و اندی نفر، بدون وعده پیشین گرد می‌آیند درمیان آنان پنجاه [[زن]] است"<ref>{{عربی|"وَ يَجِي‏ءُ وَ اللَّهِ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَ بِضْعَةَ عَشَرَ رَجُلًا فِيهِمْ خَمْسُونَ امْرَأَةً يَجْتَمِعُونَ بِمَكَّةَ عَلَى غَيْرِ مِيعَاد"}}؛ بحار الانوار، ۵۲، ۲۲۳.</ref>. وجود زنان در میان [[خواص]] و [[وزیران مهدی]]، نشانگر اوج و [[عظمت]] والای بانوان در [[انقلاب جهانی]] است. کلمه "[[رجل]]" که در [[روایات]] به کار رفته علامت تغلیب است، نه حصر. در [[روایات]] [[عامه]] نیز از وجود زنان در [[نهضت]] [[مهدی]] یاد شده است‌<ref>الحاوی للفتاوی، ج ۲، ۱۳۴.</ref>»<ref>[[سید عباس رضوی|رضوی، سید عباس]]، [[موافقان و مخالفان مهدی (مقاله)|موافقان و مخالفان مهدی]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۳۶۸ -۳۶۹.</ref>.

== پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه ==
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱. آقای دکتر شفیعی سروستانی؛
| تصویر = 13681061.jpg
| پاسخ‌دهنده = ابراهیم شفیعی سروستانی
| پاسخ = آقای دکتر '''[[ابراهیم شفیعی سروستانی]]'''، در کتاب ''«[[پرسش از موعود (کتاب)|پرسش از موعود]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[یاران امام مهدی]] {{ع}} در دوران [[غیبت]] همه در یک سطح نیستند و به گروه‌های مختلفی تقسیم می‌شوند. در این اجمال هر یک از این گروه‌ها را بررسی می‌کنیم:
# [[اوتاد]]: "[[اوتاد]]" جمع "وَتِد" یا "وَتَد" و در اصل به معنای تکه چوب یا فلزی بوده است که برای بستن طناب [[خیمه]] در [[زمین]] فرو می‌کرده‌اند و موجب [[پایداری]] و [[استواری]] آن می‌شده است، با توجه به این معنا، در زبان [[عرب]] به هر چیز که مایه [[پایداری]] و [[استواری]] چیز دیگری می‌شود، او تاد گفته می‌شود. چنان که کوه‌ها را [[اوتاد]] [[زمین]]، دندان‌ها را [[اوتاد]] دهان و رؤسا و بزرگان را [[اوتاد]] [[شهرها]] می‌نامند<ref>ر.ک: محمد بن مکرم بن منظور، لسان العرب، چاپ اول: بیروت، دار احیاء التراث العربی و مؤسسة التاریخ العربی، ۱۴۱۶ ه . ق، ج ۱۵، ص ۲۰۴؛ محمد مرتضی الزبیدی، تاج العروس من جواهر القاموس، چاپ اول: بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۴ ه.ق، ج ۵، ص ۲۹۱، ماده "وند"؛ فخرالدین الطریحی، مجمع البحرین، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ه.ق، ج ۳، صص ۱۵۳ و ۱۵۴، ماده "وند"؛ علی اکبر دهخدا، لغت نامه، چاپ اول از دوره جدید: تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ۱۳۷۳، ج ۳، ص ۳۶۲۰، ماده "اوتاد"؛ سید مصطفی حسینی دشتی، معارف و معاریف: دایره المعارف جامع اسلامی، چاپ سوم: تهران، مؤسسه فرهنگی آرایه، ۱۳۷۹، ج ۲، ص ۶۳۷</ref>. در دائره المعارف بزرگ اسلامی، [[اوتاد]] این گونه معرفی شده‌اند: [[اوتاد]] در لغت به معنی میخ‌هاست، در [[قرآن کریم]] از کوه‌ها به عنوان [[اوتاد]] ارض یاد شده است که در کتب [[روایات]] آن را به گروه‌های مختلف [[اولیا]] تعبیر و [[تفسیر]] کرده‌اند، در [[روایات]] [[شیعه]] واژه [[اوتاد]] گاه به [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} و [[ائمه]] [[دوازده‌گانه]] {{عم}} و گاه به گروهی از [[اولیا]] اطلاق شده است که در سلسله مراتب [[ابدال]] و عباد و سیاح قرار دارند و از محبوب‌ترین [[بندگان خدا]] هستند... در [[روایات]] صوفیه [[اهل سنت]] [[اوتاد]] گروهی از [[اولیا]] شمرده شده‌اند که شمار آنها چهار یا هفت و یا [[چهل]] تن هستند که بر خلق [[حضرت موسی|موسی]] {{ع}} و یا بر [[قلب]] [[جبرئیل]] خلق شده‌اند و یا دارای یقینی همچون [[یقین]] [[حضرت ابراهیم|ابراهیم]] {{ع}} هستند که به [[برکت]] ایشان [[باران]] می‌بارد و بلا از [[زمین]] دور می‌شود و [[مردم]] به واسطه ایشان روزی می‌یابند.[[ابن عربی]] گاهی [[حضرت الیاس|الیاس]]، [[حضرت عیسی|عیسی]]، [[حضرت ادریس|ادریس]] و [[حضرت خضر|خضر]] {{عم}} را از [[اوتاد]] معرفی می‌کند که با جسم خود در [[دنیا]] حضور دارند<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، چاپ اول: مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۰، ج ۱۰، .</ref>. در مورد ویژگی‌های [[اوتاد]]، مطالب گوناگونی در [[روایات]] و سخنان بزرگان [[نقل]] شده است که از جمله می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد: در قسمتی از "[[حدیث معراج]]" [[خدای متعال]]، خطاب به [[پیامبر خاتم|رسول گرامی اسلام]] می‌فرماید: ای [[احمد]]! می‌دانی به خاطر چه چیز تو را بر دیگر [[پیامبران]] [[برتری]] دادم؟" [[پیامبر خاتم|رسول گرامی اسلام]] عرض می‌کند: به [[خدا]] [[سوگند]]، نه. پس [[خداوند]] می‌فرماید: "به خاطر [نوع] [[آفرینش]]، خوش خلقی، [[بخشندگی]] و [[مهربانی]] نسبت به مردمان. این چنین هستند [[اوتاد]] [[زمین]] و کسی از جمله [[اوتاد]] نمی‌شود مگر به واسطه وجود این صفات"<ref>شیخ حر عاملی، الجواهر السنیة فی الأحادیث القدسیة، قم، مکتبة المفید، ص ۲۰۰</ref>. [[امام علی]] {{ع}} در یکی از خطبه‌های خود در وصف [[اوتاد]] می‌فرماید: "ای [[بندگان خدا]]، [[دوست]] داشتنی‌ترین [[بندگان خدا]] بنده‌ای است که [[خداوند]] وی را علیه [[نفس]] [[یاری]] دهد. پس [[اندوه]] را شعار خود سازد و [[خوف]] از [[عذاب]] را تن‌پوش خویش، از این‌رو [[چراغ هدایت]] در دلش افروخته و برای [[روز قیامت]] خود توشه‌ای مهیا کرده، مرگی را که دیگران دورش می‌پندارند نزدیکش انگاشته، تن به سختی‌ها سپرده) نگریسته و نیکو نگریسته، [[خدا]] را یاد کرده و فراوان یاد کرده... به مرحله‌ای از [[یقین]] رسید که چهره [[یقین]] را که چون [[آفتاب]] تابان بود مشاهده کرد. خود را وقف [[برترین]] کارها یعنی [[فرمان خدا]] کرد تا هر [[وظیفه]] که بر عهده اوست به انجام رساند و هر فرعی را به اصلش باز گرداند.... او یکی از معادن [[دین]] و [[اوتاد]] [[زمین]] است. خود را ملزم ساخته به داد [[رفتار]] کند و نخستین گام در این راه نفی [[هواهای نفسانی]] است از خود..."<ref>نهج البلاغه، ترجمه: محمد مهدی فولادوند، چاپ سوم: تهران، صائب، ۱۳۸۴، خطبه ۸۶، صص۹۸ و ۹۹.</ref>. [[شیخ کفعمی]] نیز [[اوتاد]] را این‌گونه توصیف می‌کند: آنها گروهی هستند که یک چشم بر هم زدن هم از پروردگارشان غافل نمی‌شوند و از [[مال]] [[دنیا]] مگر به اندازه لازم و ضروری جمع نمی‌کنند و لغزش‌های بشری از آنها سر نمی‌زند در آنها [[عصمت]] شرط نشده، ولی در [[قطب]] شده است<ref>المصباح، ص ۵۳۴؛ همچنین ر.ک: بحار الأنوار، ج ۵۳، ص ۳۰۱.</ref>.
# '''[[ابدال]]:''' "[[ابدال]]" از نظر لغوی جمع "بدل"، "بدل" یا "بدیل" به معنای [[جانشین]] و نیز به معنای کریم و شریف است<ref>ر.ک: ابن منظور، لسان العرب، ج ۱، ص ۳۴۴؛ تاج العروس من جواهر القاموس، ج ۱۴، ص ماده "بدل"</ref>. [[علامه]] [[فخرالدینی طریحی]] (م ۱۰۸۵ق) درباره معنای اصطلاحی "[[ابدال]]" می‌نویسد: [[ابدال]] گروهی از [[صالحان]] هستند که هرگز [[جهان]] از وجود آنها خالی نمی‌ماند، هر گاه یکی از آنها بمیرد، [[خداوند]] فرد دیگری را به جای او قرار می‌دهد. در [کتاب] قاموس آمده است: "[[ابدال]] گروهی هستند که [[خداوند]] به وسیله آنان [[زمین]] را برپا می‌دارد. آنها هفتاد نفرند؛ [[چهل]] نفر در [[شام]] و سی نفر در دیگر سرزمین‌ها. یکی از آنها نمی‌میرد مگر اینکه فرد دیگری از [[مردم]] جای گزین او می‌شود<ref>مجمع البحرین، ج ۵، ص ۳۱۹، ماده "بدل"</ref>. در برخی منابع در معرفی [[ابدال]] چنین آمده است: این اسم بر جمعی از [[بندگان]] خاص [[خدا]] اطلاق می‌شود که در میان [[اولیا]] دارای مرتبتی مخصوص بوده‌اند. تعداد [[ابدال]] ثابت و معین است و هر گاه [[عمر]] یکی از آنان به پایان رسد، فرد دیگری از طبقه فروتر [[اولیا]] جایگزین او می‌گردد. درباره وجه تسمیه این گروه به [[ابدال]] [[اختلاف]] است. به موجب برخی از [[روایات]] [[شیعه]] اینان از آن رو که [[جانشینان]] [[انبیا]] شمرده می‌شوند، [[ابدال]] نامیده شده‌اند. بعضی گفته‌اند که چون تعداد [[ابدال]] ثابت است و به محض در گذشت یکی از آنان، فرد دیگری [[جانشین]] او می‌گردد، چنین نامیده شده‌اند. گاه نیز گفته شده است که چون آنان می‌توانند به هنگام [[ضرورت]] صورتی مثالی و یا شخصی [[روحانی]] را به عنوان بدل به جای بگذارند و [[جایگاه]] خود را ترک کنند، [[ابدال]] خوانده شده‌اند... در [[روایات]] و [[ادعیه]] [[شیعه]] این کلمه گاه بر اوصیای [[پیامبر اسلام]] {{صل}} یا که [[خداوند]] آنان را بدل و [[جانشین]] [[انبیا]] قرار داده، اطلاق شده است و گاه مراد از آن [[اصحاب خاص]] [[ائمه]] بر بوده است. [[اهل سنت]] نیز روایاتی [[نقل]] کرده‌اند که در آنها ویژگی‌هایی برای [[ابدال]] به دست داده‌اند. از [[امام علی|علی]] {{ع}} [[نقل]] کرده‌اند که گفت: "[[ابدال]]، که شماره آنان [[چهل]] نفر است در [[شام]] هستند، هر گاه یکی از آنان [[وفات]] کند، [[خداوند]] یک تن دیگر را جایگزین او می‌کند". [[خداوند]] به [[برکت]] وجود آنان [[باران]] بر [[زمین]] می‌باراند و به سبب آنان [[مسلمانان]] بر [[دشمنان]] پیروز می‌گردند و [[عذاب الهی]] از [[اهل شام]] برداشته شود<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج ۲، ص ۳۸۴؛ همچنین ر.ک: لغت نامه (دهخدا)، ج ۱، ص ۲۸۹، ماده "ابدال".</ref>. برخی اهل تحقیق نیز [[ابدال]] را این‌گونه تعریف کرده‌اند: "در [[نظام]] صوفیه یکی از طبقات [[اولیا]] و خاصان [[خدا]] که [[مردم]] آنها را نمی‌شناسند و به همین جهت [[رجال]] الغیب نیز خوانده می‌شوند"<ref>غلامحسین مصاحب، دائره المعارف فارسی، چاپ دوم: تهران، امیرکبیر، کتاب‌های جیبی، ج ۱،ص ۵، "[[ابدال]]"</ref>. در روایاتی که از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[نقل]] شده، ویژگی‌های متعددی برای [[ابدال]] برشمرده شده است که از آن جمله می‌توان به [[راضی]] بودن به قضای [[خداوند]]، [[صبر]] بر [[محارم]] [[خدا]]، خشمگین شدن برای [[خدا]]، [[بخشش]] و گذشت، [[احسان]] به کسانی که در [[حق]] آنها بد کرده‌اند، [[مواسات]]، [[جود]] و سخا و خیرخواهی اشاره کرد<ref>رک: فردوس الاخبار، ج ۲، ص ۸۴؛ حلیة الاولیاء، ج ۵، ص ۸؛ المعجم الکبیر، ج ۱۰، ص ۲۲۴، به نقل از: محمد جواد مروجی طبسی، "ابدال یا پیشکاران امام زمان {{ع}}"، موعود، سال دوازدهم، ش۸۶، فروردین ۱۳۸۷</ref>. در یکی از این‌ [[روایات]] [[ابن مسعود]] از [[پیامبر خاتم|پیامبر گرامی اسلام]] {{صل}} چنین [[نقل]] می‌کند: پیوسته [[چهل]] نفر از [[امت]] من هستند که قلب‌هایشان همانند [[قلب]] [[حضرت ابراهیم]] است. [[خداوند]] به وسیله آنها بلاها را از اهل [[زمین]] دور می‌گرداند که به آنان [[ابدال]] گفته می‌شود. سپس [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] فرمود: بدانید که اینان هرگز این [[مقام]] را از [[خواندن نماز]] و گرفتن [[روزه]] و پرداخت [[صدقه]] به دست نیاوردند. عرض کردند: ای [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]! پس به چه چیز به این [[مقام]] رسیدند؟ [[پیامبر خاتم|پیامبر]] فرمود: به وسیله [[جود]] و [[بخشش]] و خیرخواهی برای [[مسلمانان]]<ref>المعجم الکبیر، ج ۱۰، ص ۲۲۴.</ref>. در مورد [[جایگاه]] و مرتبه [[ابدال]] گفته‌اند: [[ابدال]] از نظر [[مراقبه]]، در مرتبه‌ای پایین‌تر از [[اوتاد]] قرار دارند و گاه از آنان [[غفلت]] سر می‌زند، ولی با یاد کردن از [[خدا]] آن را جبران می‌کنند و عمداً از آنها گناهی سر نمی‌زند<ref>ر.ک: بحارالانوار، ج ۵۳، ص ۱۰۳.</ref>. گفتنی است در مورد تعداد [[ابدال]] [[روایات]] متفاوتی [[نقل]] شده است. حداقل تعداد [[نقل]] شده در [[روایات]] سی نفر و حداکثر آنها هشتاد نفر است<ref>ر.ک: "[[ابدال]] یا پیشکاران [[امام زمان]] {{ع}} ".</ref>.
# '''[[نجبا]]:''' "[[نجبا]]" جمع "نجیب" و در لغت به معنای مردمان نجیب و اصیل و بزرگ‌زاده و گرامی گوهر است و در اصطلاح صوفیه بر [[چهل]] مرد که [[مأمور]] [[اصلاح]] احوال [[مردم]] و حمل اثقال آنها و متصرف در [[حقوق]] خلق هستند، اطلاق می‌شود<ref>ر.ک: لسان العرب، ج ۱۴، ص ۴۱؛ لغت‌نامه (دهخدا)، ج ۱۴، ص ۲۲۳۴۵.</ref>. در [[فرهنگ]] [[معارف اسلامی]]<ref>سید جعفر سجادی، فرهنگ معارف اسلامی، چاپ سوم: تهران، کومش، ۱۳۷۳، ج ۳، ص ۱۹۹۰</ref> و دایرة المعارف [[معارف]] و معاریف<ref>معارف و معاریف، ج ۱۰، ص ۷۸ ۷</ref> نیز بر همین معنا تأکید شده است. [[نجبا]] از نظر [[جایگاه]] و مرتبه معنوی در درجه‌ای پایین‌تر از [[ابدال]] قرار دارند<ref>ر.ک: بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۳۰۱.</ref>.
# '''صلحا ([[صالحان]]):''' "صلحا"، جمع "صلیح"، به معنای [[صالح]] است<ref>لغت‌نامه (دهخدا)، ج ۱۰، ص ۱۵۰۲۶.</ref>. این واژه دربرگیرنده عموم انسان‌های شایسته‌ای است که به [[وظایف]] و [[تکالیف]] شرعی خود عمل و از [[گناهان]] پرهیز می‌کنند. [[شیخ کفعمی]] در باره این گروه می‌نویسد: [[صالحان]]، مردمان پرهیز کاری هستند که به صفت [[عدالت]] آراسته شده‌اند، گاه از آنان [[گناه]] سر می‌زند، ولی با طلب [[آمرزش]] و پشیمانی آن را جبران می‌کنند. [[خدای تعالی]] می‌فرماید: "در [[حقیقت]]، کسانی که از [[خدا]]] پروا دارند، چون وسوسه‌ای از جانب [[شیطان]] بدیشان برسد [[خدا]] را به یاد آورند و به ناگاه بینا شوند<ref>سوره اعراف، آیه ۲۰۱؛ المصباح، ص ۵۳۵؛ همچنین ر.ک: بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۳۰۱</ref>. گفتنی است، [[شیخ کفعمی]] از پس از بیان مراتب چهارگانه یاد شده، اضافه می‌کند: گفته شده است: هر گاه یکی از [[اوتاد]] چهارگانه کم شود، یک نفر از گروه [[چهل]] نفره ([[ابدال]]) [[جانشین]] او می‌شود. و هنگامی که یک نفر از گروه [[چهل]] نفره کاسته شود، فرد دیگری از گروه هفتاد نفره ([[نجبا]]) به جای او قرار می‌گیرد. و اگر یکی از گروه هفتاد نفره از دست برود، به جای او کسی از گروه سیصد و شصت نفره ([[صالحان]]) گذاشته می‌شود. در صورتی که یکی از این گروه سیصد و شصت نفره کم شود، شخصی از سایر [[مردم]] جایگزین او می‌شود<ref>بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۳۰۱.</ref>. افزون بر گروه‌های چهارگانه یاد شده، در کلمات برخی بزرگان به عناوین دیگری برای گروه‌های مختلف [[یاران]] [[امام زمان]] {{ع}} با اشاره شده است که به نظر می‌رسد با گروه‌های قبلی هم‌پوشانی داشته باشد. عناوین این گروه‌ها به قرار زیر است:
# '''نقبا (نقیبان):''' "نقبا"، از نظر لغوی، جمع "نقیب" به معنای سالار، [[پیشوا]]، رئیس، [[سرپرست]] گروه، سردسته، بزرگتر و کسی است که [[معرفت]] به احوال [[مردم]] داشته باشد<ref>لغت‌نامه (دهخدا)، ج ۱۴، ص ۲۲۶۸۱، ماده "نقیب"، همچنین ر.ک: معارف و معاریف، ج ۱۱۰، صص ۱۹۶ و ۱۹۷.</ref>. در لغت‌نامه دهخدا در بیان معنای اصطلاحی نقبا چنین آمده است: نقبا، در اصطلاح صوفیه، کسانی هستند که بر خفایای [[باطن]] [[مردم]] اشراف دارند و خفایای ضمایر [[مردم]] بر ایشان آشکار است، چه پرده‌ها از برابر چشم [[باطن]] ایشان برداشته شده است و ایشان سیصد تن هستند. آنها از اصناف [[اولیا]] و [[رجال]] الغیب باشند که [[مأمور]] دستگیری [[بندگان]] خدایند<ref>لغت‌نامه (دهخدا)، ص ۲۲۶۵۴، ماده "نقبا".</ref>.
# '''[[رجال]] الغیب:''' برخی علمای لغت، "[[رجال]] الغیب" را این‌گونه معنا کرده‌اند: "گروهی از مردان [[خدا]] که از نظر [[مردم]] [[دنیا]] پوشیده‌اند و [[جهان]] به وجود ایشان قوام دارد"<ref>محمد معین، فرهنگ فارسی، چاپ هشتم: تهران، امیرکبیر، ۱۳۷۱، ج ۲، ص ۱۶۳۹</ref>. نویسنده کتاب [[معارف]] و معاریف نیز در تعریف این واژه می‌نویسد: [[رجال]] الغیب یا [[نجبا]] هفت تن‌اند که در عالم پراکنده و از دید همگان پنهان‌اند"<ref>معارف و معاریف، ج ۵، ۶۲۸، همچنین ر.ک: لغت‌نامه (دهخدا)، ج ۸ ص ۱۱۹۲۸، ماده "الرجال الغیب"؛ فرهنگ معارف اسلامی، ج ۲، صص ۹۰۳ و ۹۰۴</ref>. با توجه به مطالب یاد شده شاید بتوان گفت که [[رجال]] الغیب همان [[ابدال]] یا [[نجبا]] هستند»<ref>[[ابراهیم شفیعی سروستانی|شفیعی سروستانی؛ ابراهیم]]، [[پرسش از موعود (کتاب)|پرسش از موعود]]، ص ۵۶-۶۳.</ref>.
}}

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان یاران امام مهدی}}
== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اب): پرسش‌هایی با ۲ پاسخ]]
[[رده:(اب): پرسش‌های مهدویت با ۲ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به یاران امام مهدی]]

گروهی که در بدر جنگیدند و همراه قائم خواهند جنگید چه کسانی هستند؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:18Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[مسیح دجال]]
| مدخل وابسته = ؟
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گروهی که در [[بدر]] جنگیدند و همراه [[قائم]] خواهند جنگید چه کسانی هستند؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:151931.jpg|100px|راست|بندانگشتی|[[حیدر کامل]]]]
آقای '''[[حیدر کامل]] '''، در کتاب ''«[[دجال آخرالزمان (کتاب)|دجال آخرالزمان]]»'' در این‌باره گفته است:

«از [[ابی الجارود]] روایت شده که گفت: "به [[امام باقر|ابی جعفر]] {{ع}} عرض کردم: سفارشی به من بنمایید. فرمودند: تو را به تقوای الهی و اینکه ملازم خانه خودت باشی و در جماعت مردم بنشینی، سفارش می‌کنم و بر حذر باش که خوارج از ما، زیرا آنان نه عقیده مشخصی دارند، نه هدف مشخصی. بدان که [[بنی امیه]] حکومتی خواهند داشت که مردم، توانایی مقابله با آن را نخواهند داشت و اینکه اهل حق را دولتی است که در زمان فرا رسیدن آن، خداوند سرپرستی آن را به آن کس از [[اهل‌ بیت]] ما که بخواهد، اعطا خواهد نمود. پس هر یک از شما که آن را درک کند، در نزد ما در جایگاه اعلی خواهد بود و اگر قبل از آن، از دنیا برود، همین اجر برای او محفوظ است. بدان که هیچ گروهی برای دفع ظلم و ستم یا عزت بخشیدن به دین قیام نمی‌نماید؛ مگر اینکه مرگ و بلا آنان را بر زمین خواهد افکند تا اینکه آن گروهی برخیزند که در جنگ بدر همراه [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} بودند. آنان گروهی هستند که کشته‌های آنان مدفون و زمین‌افتادگان آنان برپا و مجروحان آنان مداوا نمی‌شوند. گفتم: آنها چه کسانی هستند؟ فرمودند: [[ملائکه]]"<ref>‌{{عربی|"عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} قَالَ قُلْتُ لَهُ {{ع}} أَوْصِنِي فَقَالَ أُوصِيكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ أَنْ تَلْزَمَ بَيْتَكَ وَ تَقْعُدَ فِي دَهْمِكَ دَهْمَاءِ هَؤُلَاءِ النَّاسِ وَ إِيَّاكَ وَ الْخَوَارِجَ مِنَّا فَإِنَّهُمْ لَيْسُوا عَلَى شَيْ‏ءٍ وَ لَا إِلَى شَيْ‏ءٍ وَ اعْلَمْ أَنَّ لِبَنِي أُمَيَّةَ مُلْكاً لَا يَسْتَطِيعُ النَّاسُ أَنْ تَرْدَعَهُ وَ أَنَّ لِأَهْلِ الْحَقِّ دَوْلَةً إِذَا جَاءَتْ وَلَّاهَا اللَّهُ لِمَنْ يَشَاءَ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ مَنْ أَدْرَكَهَا مِنْكُمْ كَانَ عِنْدَنَا فِي السَّنَامِ الْأَعْلَى وَ إِنْ قَبَضَهُ اللَّهُ قَبْلَ ذَلِكَ خَارَ لَهُ وَ اعْلَمْ أَنَّهُ لَا تَقُومُ عِصَابَةٌ تَدْفَعُ ضَيْماً أَوْ تُعِزُّ دِيناً إِلَّا صَرَعَتْهُمُ الْبَلِيَّةُ حَتَّى تَقُومَ عِصَابَةٌ شَهِدُوا بَدْراً مَعَ رَسُولِ اللَّهِ لَا يُوَارَى قَتِيلُهُمْ وَ لَا يُرْفَعُ صَرِيعُهُمْ وَ لَا يُدَاوَى جَرِيحُهُمْ قُلْتُ مَنْ هُمْ قَالَ الْمَلَائِكَةُ "}}؛ بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۱۳۶.</ref>؛ و نیز از [[حارث الاعور همدانی]] روایت شده است که گفت: [[امام علی|امیرالمؤمنین]] {{ع}} بر منبر فرمودند: "هنگامی که خطبه‌خوان هلاک شود و صاحب عصر از نظرها پنهان گردد و قلب‌هایی که از هر جای سبز و خشکی دگرگون شوند، باقی بمانند، آرزومندان هلاک و نابود شوندگان، نابود گردند و مؤمنان باقی بمانند و چقدر اندکند. آن سیصد نفر یا کمی بیشتر. جماعتی همراه آنان پیکار می‌کنند که همراه با [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} در جنگ بدر پیکار می‌کردند. آنها نه کشته می‌شوند و نه می‌میرند"<ref>‌{{عربی|" عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} عَلَى الْمِنْبَرِ إِذَا هَلَكَ الْخَاطِبُ وَ زَاغَ صَاحِبُ الْعَصْرِ وَ بَقِيَتْ قُلُوبٌ تَتَقَلَّبُ مِنْ مُخْصِبٍ وَ مُجْدِبٍ هَلَكَ الْمُتَمَنُّونَ وَ اضْمَحَلَّ الْمُضْمَحِلُّونَ وَ بَقِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَ قَلِيلٌ مَا يَكُونُونَ ثَلَاثُ مِائَةٍ أَوْ يَزِيدُونَ تُجَاهِدُ مَعَهُمْ عِصَابَةٌ جَاهَدَتْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ {{صل}} يَوْمَ بَدْرٍ لَمْ تُقْتَلْ وَ لَمْ تَمُتْ"}}؛بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۱۳۷.</ref>؛ مقصود [[امام علی|امیرالمؤمنین]] {{ع}} از پنهان شدن صاحب عصر، این است که از چشم‌های این مردم، به سبب تدبیر در حال انجام خداوند پنهان می‌شود و سپس فرمودند: "قلب‌هایی باقی می‌مانند که از هر سبزی و خشکی دگرگون می‌شوند"؛ مراد، قلب‌های [[شیعیان]] است که در این [[غیبت]]، دگرگون و در حیرت است و به طور قطع این گونه است که هر کس بر [[حق]] ثابت قدم باشد، در حقیقت در سرزمینی سبز و خرم زندگی می‌کند و هر کس از آن منحرف و به سوی گمراهی و سخنان دروغ تمایل پیدا کند، در حقیقت در سرزمینی خشک و بایر سکنا گزیده است، سپس فرمودند: "آرزومندان هلاک شوند". منظور ایشان کسانی است که در امر خدا عجله و شتاب داشته و تسلیم او نیستند و زمان [[غیبت]] را طولانی می‌شمارند و قبل از اینکه فرج را مشاهده نمایند. هلاک می‌گردند و هر کس را خداوند از اهل صبر و تسلیم قرار دهد، در حقیقت باقی است و اینان اندک مخلصانی هستند که فرمودند: "سیصد نفر یا کمی بیشترند و خداوند به سبب قوت [[ایمان]] و صحت یقینشان، اهلیت و شایستگی یاری ولی خدا را به آنان اعطا نموده است"<ref>غیبت نعمانی، ص ۱۹۴.</ref>»<ref>[[حیدر کامل]]، [[دجال آخرالزمان (کتاب)|دجال آخرالزمان]]، ص 294 -296 .</ref>.

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]

گروه همبسته ناظر در قلمرو آزادی سیاسی چگونه ترسیم شده است؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:15Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[فقه سیاسی (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ فقه سیاسی]]
| تصویر = 110062.jpg
| نمایه وابسته = [[کلیاتی از فقه سیاسی (نمایه)|کلیاتی از فقه سیاسی]]
| مدخل اصلی = ؟
| موضوعات وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گروه همبسته ناظر در قلمرو آزادی سیاسی چگونه ترسیم شده است؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[فقه سیاسی (پرسش)|فقه سیاسی]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[فقه سیاسی]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:13681332.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[سید کاظم سیدباقری]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[سید کاظم سیدباقری]]''' در کتاب ''«[[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)|آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

«در [[آیات قرآن کریم]]، [[نظارت]] آزادانه بر [[قدرت]] [[حاکمان]]، آن هم از مسیر یک گروه همراه و هم [[فکر]] و همبسته که [[قرآن کریم]] از آن تعبیر به “امت” می‌کند، تأکید بسیار شده است که باید گروهی از [[مردم]] باشند که [[امربه معروف و نهی از منکر]] کنند: {{متن قرآن|وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}}<ref>«و باید از میان شما گروهی باشند که (مردم را) به نیکی فرا می‌خوانند و به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و اینانند که رستگارند» سوره آل عمران، آیه ۱۰۴.</ref>.

و در آیه‌ای دیگر، همه [[امت اسلامی]] به این [[فریضه]] [[تحریض]] می‌شوند: {{متن قرآن|كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ}}<ref>«شما بهترین گروهی بوده‌اید که (به عنوان سرمشق) برای مردم پدیدار شده‌اید؛ به کار پسندیده فرمان می‌دهید و از (کار) ناپسند باز می‌دارید» سوره آل عمران، آیه ۱۱۰.</ref>.

حال، منکر گاه، فردی است و گاه، [[سیاسی]]- [[اجتماعی]]. منکر سیاسی گاه می‌تواند یک [[جامعه]] را به ورطه نابودی کشاند، طبیعی است که گروه و [[جماعت]] ناظر، قرار نیست که صرفاً به منکرهای فردی بپردازد، بلکه با توجه به وسیع بودن دامنه پیامدهای منکر سیاسی، آن گروه بیش از هر چیز باید به [[رویارویی]] با این گونه [[منکرها]] بپردازد و با نظارت مستمر، جلوی [[فساد]] قدرت را بگیرد؛ عملیاتی کردن و حضور این گروه‌ها در عرصه اجتماعی و نقش [[بازی]] کردن در حوزه سیاسی، به معنی به رسمیت شناختن [[حق نظارت]] است که در جامعه [[آزاد]] رخ می‌دهد. [[علامه طباطبایی]] ذیل [[آیه]] ۱۰۴ [[آل عمران]] که در بالا بیان شد، اشاره دارد که این اصل ساده، [[بهترین]] و [[قوی]] تری نیروی نظارتی و بازرسی در جامعه است، نقش نظارتی این آموزه به سان شالوده‌ای است که پایه‌های [[استواری]] جامعه بر آن بنا شده است و موجب [[همگرایی]] و [[هماهنگی]] اجزا و اعضای جامعه می‌گردد، اگر [[امر به معروف و نهی از منکر]]، در میان نباشد، عوامل مختلفی که [[دشمن]] بقای “وحدت اجتماعی” هستند، همچون موریانه از درون، ریشه‌های [[اجتماع]] را می‌خورند و آن را از هم فرو می‌پاشند، بنابراین [[حفظ]] [[وحدت اجتماعی]] بدون [[نظارت عمومی]]، ممکن نیست<ref>ر.ک: سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۲۲۱.</ref>.

[[رشید رضا]] در [[تفسیر المنار]] به نقل از استادش [[محمد عبده]] ذیل [[آیه]] ۱۰۴ [[سوره آل عمران]]، نقل می‌کند که معنی آیه چنین است که باید [[طایفه]] و گروهی مشخص از [[مؤمنان]] وجود داشته باشند که [[امر به معروف و نهی از منکر]] را برپا دارند، و مخاطب آیه، همه [[جماعت]] [[مؤمنین]] است، پس آنان [[مکلف]] هستند تا گروهی را از میان خود برگزینند تا این [[فریضه]] را اقامه کنند، پس، در اینجا، دو امر [[واجب]]، وجود دارد، یکی بر عهده همه [[مسلمانان]] است و دومی بر گردن گروهی که [[انتخاب]] می‌شوند، و معنای دقیق این امر با دقت در لفظ “امت” فهمیده می‌شود، “امت” به معنای “جماعت” نیست، درست آن است که [[امت]] اخص از جماعت است، گروهی متشکل و منسجم از افرادی که دارای پیوندی [[استوار]] و [[یگانگی]] هستند، و منظور از اینکه همه مؤمنین مخاطب آیه هستند تا این امت را تشکیل دهند، آن است که هر فردی دارای [[اراده]] و عمل است برای ایجاد و سعادت‌آوری آن و [[نظارت]] بر حرکات و [[رفتار]] آنان به مقدار توان تا اگر [[خطا]] یا [[انحرافی]] در آن امت دیدند، آنها را به [[راه راست]] برگردانند، آن گونه که مسلمانان در [[صدر اسلام]] چنین می‌کردند<ref>سید محمد رشیدرضا، تفسیر المنار، ج۴، ص۳۰.</ref>. وی سپس در ادامه بیان می‌کند که در معنی امت، نوعی [[ارتباط]] و [[وحدت وجود]] دارد که با وجود [[اختلاف]] [[وظایف]] و رفتارهای افراد، گویی شخصی واحد است، این امت در [[امور اجتماعی]] ورود پیدا می‌کند که از مسائل مرتبط با [[حاکمان]] است، آن گونه که در امور دانشی، راه‌های نشر و تثبیت [[احکام]] نیز ورود پیدا می‌کند، برای همین است که در این [[وظیفه]]، “امت” مطرح شده است که در معنای آن [[قدرت]] و [[اتحاد]] وجود دارد، زیرا که این گونه امور بدون آن دو ویژگی به انجام نمی‌رسد، پس [[امت]] و گروه یگانه، از سوی افراد، [[مقهور]] و مغلوب نمی‌شود و نمی‌تواند [[ضعف]] و [[ناتوانی]] را حتی یک [[روز]] بهانه کند که از [[وظایف]] خویش سر باز زند که اگر چنین شود، [[فساد]] به همه [[جامعه مسلمین]]، سرایت می‌کند<ref>سید محمد رشیدرضا، تفسیر المنار، ج۴، ص۳۷.</ref>. وی سپس به نکته‌ای ظریف اشاره می‌کند که یکی از وظایف این است و [[جماعت]] [[رویارویی]] با [[ستمگران]] است؛ زیراکه [[ظلم]]، زشت‌ترین منکر است و [[ستمکار]] همیشه [[قوی]] است، برای همین است که در [[نهی]] کنندگان از منکر شرط شده است که امت باشند، زیرا که غالباً [[مخالفت]] با امت راحت نیست و به [[سادگی]] مغلوب نمی‌گردد؛ پس این امت و [[رفتار]] اوست که انحراف‌های [[حکومت]] را [[اصلاح]] می‌کند<ref>سید محمد رشیدرضا، تفسیر المنار، ج۴، ص۳۷.</ref>.

در ادامه نکات بالا، [[رشید رضا]]، بحث مهم دیگری را یادآور می‌شود، مشهور آن است که [[حکومت اسلامی]] بر اصل [[شورا]] [[استوار]] است که امری صحیح می‌باشد و [[آیه]] {{متن قرآن|وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}}<ref>«و باید از میان شما گروهی باشند که (مردم را) به نیکی فرا می‌خوانند و به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و اینانند که رستگارند» سوره آل عمران، آیه ۱۰۴.</ref>، [[بهترین]] دلیل بر این امر است و حتی دلالت آن از این آیه که می‌فرماید: {{متن قرآن|وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنَهُمْ}}<ref>«و کارشان رایزنی میان همدیگر است» سوره شوری، آیه ۳۸.</ref> بیشتر و قوی‌تر است؛ زیرا که در این آیه، از یک وصف برای طایفه‌ای مخصوص خبر می‌دهد، و بیشترین دلالتی هم که دارد آن است که [[مشورت]] امری [[پسندیده]] و [[ستایش]] شده نزد [[خداوند]] است، همچنان که [[آیه امر به معروف]]، از این [[آیه]] که می‌فرماید {{متن قرآن|وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ}}<ref>«و با آنها در کار، رایزنی کن» سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref> نیز دلالتی قوی‌تر بر [[مشورت]] دارد، زیرا که امر [[حاکم]] به [[رایزنی]]، اقتضای [[وجوب]] دارد، اما آن‌گاه که ضامنی برای [[امتثال]] [[رأی]] [[شورا]] وجود نداشته باشد، اگر حاکم مشورت را ترک کرد، چه باید کرد؟ اما آیه امر به معروف، فرض را بر آن می‌گیرد که در [[جامعه]]، جماعتی [[متحد]] و قدرتمند وجود دارد که عهده‌دار [[امر به معروف]] و [[نیکی]] و [[نهی از منکر]] است و این شامل همگان اعم از [[حاکمان]] و فرمانبران می‌شود و هیچ معروفی بالاتر از [[دادگری]] و منکری زشت‌تر از [[ظلم]] نیست، وی سپس به [[حدیثی]] اشاره می‌کند<ref>سید محمد رشید رضا، تفسیر المنار، ج۴، ص۳۹.</ref> که [[پیامبر گرامی اسلام]] {{صل}} فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ أَوَّلَ مَا دَخَلَ النَّقْصُ عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ، كَانَ الرَّجُلُ يَلْقَى الرَّجُلَ، فَيَقُولُ: يَا هَذَا، اتَّقِ اللَّهَ وَدَعْ مَا تَصْنَعُ، فَإِنَّهُ لَا يَحِلُّ لَكَ، ثُمَّ يَلْقَاهُ مِنَ الْغَدِ، فَلَا يَمْنَعُهُ ذَلِكَ أَنْ يَكُونَ أَكِيلَهُ وَشَرِيبَهُ وَقَعِيدَهُ، فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ ضَرَبَ اللَّهُ قُلُوبَ بَعْضِهِمْ بِبَعْضٍ كَلَّا وَاللَّهِ لَتَأْمُرُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَلَتَنْهَوُنَّ عَنِ الْمُنْكَرِ، وَلَتَأْخُذُنَّ عَلَى يَدَيِ الظَّالِمِ، وَلَتَأْطُرُنَّهُ عَلَى الْحَقِّ أَطْرًا}}<ref>«نخستین [[کاستی]] که بر بنی‌اسرانیل وارد شد این بود که هرگاه مردی با مردی خلافکار روبه‌رو می‌شد، به او می‌گفت: ای مردا از [[خدا]] بترس و [[گناه]] نکن که این [[کارها]] بر تو روا نیست؛ اما فردای آن [[روز]] وی را با همان وضع خلافکاری و گناه، [[مشاهده]] می‌کرد، ولی برای اینکه هم‌کاسه و هم‌پیاله و [[همنشین]] او باشد او را از گناه منع نمی‌کرد؛ پس چون این گونه [[رفتار]] کردند، [[خداوند]] دل‌های آنها را به [[جان]] یکدیگر انداخت، آری، به خدا [[سوگند]] که باید [[امر به معروف و نهی از منکر]] کنید و دست [[ستمگر]] را بگیرید و او را با [[زور]] هم که شده، به سمت [[حق]] بکشانید» سنن أبی داود، کتاب الملاحم، باب الأمر و النهی، حدیث ۳۷۷۶.</ref>.

باری، همه این امر به [[معروف‌ها]]، [[نهی]] از [[منکرها]]، رایزنی‌ها، [[مشورت]] دادن‌ها و [[خیرخواهی]] که در [[ادبیات]] [[قرآن]] بر آن تأکید می‌شود، زمانی رخ می‌دهد که زمینه و موقعیتی آزادانه در [[جامعه]] فراهم گردد، تا بتوان بر مراحل اجرایی [[قدرت]] [[نظارت]] کرد، در غیر این صورت، با توجه به آنکه [[صاحبان قدرت]]، از ابزار و امکانات زور، [[اجبار]]، رسانه، [[ثروت]] و [[نفوذ]] برخوردارند، غالباً جریان امور را به نفع خود رقم می‌زنند و جالب آنکه حتی چنین [[ترویج]] می‌کنند که همه امور آزادانه اتفاق می‌افتد؛ اما آن گاه که [[آزادی]] در تعاملات [[سیاسی]]، جایگاه خود را پیدا کند، با توجه به انبوه ناظران و چشم‌هایی که در جامعه وجود دارد مانند مطبوعات، رسانه‌ها، [[احزاب]]، گروه‌ها، سازمان‌های [[مردم]] نهاد و... [[سوء]] استفاده از قدرت و بهره‌گیری [[ناشایست]] از آن به [[سادگی]] انجام نمی‌پذیرد.

همه این آموزه‌ها و پیش‌بینی‌های دقیق در [[آیات]] و [[روایات]] حکایت از آن دارد که مردم در [[جامعه اسلامی]] دارای حق و حتی [[وظیفه]] نظارت بر [[حاکمان]] و [[کارگزاران]] هستند، امری که لازمه حتمی آن آزادی است، نمی‌توان [[باور]] داشت [[خداوند]] در آیات گوناگون بر [[امر به معروف و نهی از منکر]] تأکید کرده باشد، اما بدون آزادی عمل؛ طبعاً [[انسان‌ها]] باید [[آزاد]] باشند تا بتوانند آن [[اوامر]] را در جامعه عملیاتی کنند»<ref>[[سید کاظم سیدباقری|سیدباقری، سید کاظم]]، [[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)|آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۵۲.</ref>

== [[:رده:آثار فقه سیاسی|منبع‌شناسی جامع فقه سیاسی]] ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های فقه سیاسی|کتاب‌شناسی فقه سیاسی]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های فقه سیاسی|مقاله‌شناسی فقه سیاسی]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های فقه سیاسی|پایان‌نامه‌شناسی فقه سیاسی]].
{{پایان منبع‌ جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسمان فقه سیاسی]]

[[رده:(اا): پرسش‌های فقه سیاسی با ۱ پاسخ]]

گردش ایام در دوران امام مهدی چگونه است؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:12Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

گرایش انجمن حجتیه و نوع برنامه‌های آنها چه بوده است؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:09Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px

| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[آشنایی با معارف مهدویت]] / [[کلیاتی از مهدویت]] / [[انحراف در مهدویت]] / [[فرقه‌های انحرافی]]
| مدخل اصلی = [[انجمن خیریه حجتیه مهدویه]]
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''گرایش [[انجمن حجتیه]] در گذشته و برنامه‌های آنها را توضیح دهید؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|راست|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[درسنامه مهدویت ج۲ (کتاب)|درسنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:

«یکی از گروه‏‌هایی که در بیش از نیم قرن گذشته در بحث‌‏های [[مهدویت]] به نوعی در کانون توجه بوده‏‌اند [[انجمن حجتیه]] است. سابقه شکل‏‌گیری این گروه به جریان‌‏های دهه ۱۳۲۰ ش تا میانه‏‌های دهه ۳۰ در [[جامعه]] [[ایران]] برمی‌‏گردد.

در این دوره، دو خطر عمده در [[حوزه]] [[دین]] پدید آمد:
# '''حزب توده‏:''' این گروه، مرام مارکسیسم را میان [[جوانان]] نشر می‏داد و متدینان، ملی‏ها و رژیم پهلوی همه با آن درگیر بودند.
# '''بهائیت‏:''' در این بخش، فقط متدینان روی آن حساسیت داشتند و پس از شهریور ۱۳۲۰ ش متوجه نفوذ آن، در دستگاه [[اداری]] پهلوی شده، به [[مبارزه]] با آن پرداختند. طبعا از نگاه متدینان، خطر [[بهائیان]] نه فقط کمتر از حزب توده نبود، بلکه پس از سرکوبی حزب توده در سال‏های ۳۲- ۳۶ جدّی‏‌تر هم شده بود<ref> رسول جعفریان، جریان‏ها و سازمان‏های مذهبی سیاسی ایران، ص ۳۶۸</ref>.

برابر خطر دوم، [[عالمان]] و [[مراجع تقلید]] به مبارزاتی جدّی دست زدند. از میانه دهه ۳۰ یک تشکل مذهبی‏ ویژه با [[هدف]] [[مبارزه با بهائیت]] [[تهران]] و سپس دیگر [[شهرها]] پدید آمد. انجمن خیریه حجّتیه مهدویه به سال ۱۳۳۲ ش با [[تلاش]] [[شیخ]] [[محمود ذاکرزاده تولایی]]، معروف به [[شیخ]] [[محمود حلبی]] با [[همکاری]] جمع زیادی از متدینان که تحت عنوان هیئت ‏مدیره، امور انجمن را [[اداره]] می‌‏کردند، فعالیت خود را آغاز [[پیروزی]] [[انقلاب اسلامی]]، به فعالیت [[فرهنگی]] بر ضد این [[فرقه]] اشتغال داشت و [[تلاش]] می‏کرد افزون بر جمع‏‌آوری اطلاعات، به [[تربیت]] نیرو برای مقابله با [[بهائیان]] و تبلیغات آنان بپردازد. از آن‏جا که کار عمده آقای [[حلبی]] پس از شهریور بیست، کارهای تبلیغی در قالب [[منبر]] بود و در این کار، مهارت و شهرت خاصی به دست آورده بود، همراه جمعی از فعالان مذهبی [[مشهد]] و نیز انجمن‌‏ها و هیأت‏‌های مذهبی، به طور منظم با [[بهائیان]] درگیر شدند.

اساسنامه انجمن حاوی اصولی بود که چهارچوب فعالیت آن را مشخص می‏‌کرد: [[تبلیغ]] [[دین اسلام]] و [[مذهب جعفری]] و [[دفاع]] [[علمی]] از آن، تشکیل کنفرانس‏‌ها و سمینارهای [[علمی]] و [[دینی]] در نقاط گوناگون [[کشور]] با رعایت مقررات عمومی، چاپ و پخش جزوات و نشریه‌‏های [[علمی]] و [[دینی]] با رعایت مقررات مطبوعاتی [[کشور]]، تأسیس کلاس‌‏های [[تعلیم]] و [[تدریس]] [[اخلاق]] و [[معارف اسلامی]] با رعایت مقررات عمومی، ایجاد کتابخانه و قرائت‌خانه و اماکن ورزشی با رعایت [[قوانین]] مربوطه، انجام امور خیریه عمومی و مساعدت [[فرهنگی]] مؤسسات [[اسلامی]] و برقراری تماس با مجامع بین‌المللی با نظر [[مقامات]] ذی صلاحیت و ... در تبصره دوم این اساس‏نامه تأکید شده بود که "انجمن به هیچ‏وجه در [[امور سیاسی]] مداخله نخواهد داشت و نیز مسؤلیت هر نوع دخالتی را که در زمینه‌‏های [[سیاسی]] از طرف افراد منتسب به انجمن صورت گیرد، بر عهده نخواهد داشت". این، همان تبصره‌‏ای بود که انقلابیون پیش و پس از [[انقلاب]]، از آن ناراحت بودند.

انجمن در هر شهری، دفتری داشت که تحت عنوان بیت "بیت [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}}]] شناخته می‌‏شد. این بیت، مسؤلی داشت و زیر نظر وی سه گروه [[تدریس]]، تحقیق و [[ارشاد]] فعالیت می‏‌کردند. گروه نخست به [[آموزش]] نیروها در سه مرحله ابتدائی، متوسط و عالی می‏‌پرداختند. گروه دوم در پی یافتن افرادی از [[مسلمانان]] بودند که‏ تحت تأثیر بهائی‏‌ها، به این [[آیین]] گرویده بودند و گروه سوم، کار [[ارشاد]] این افراد را با شیوه‌‏های خاصّ خود دنبال می‏‌کردند. سخنرانی‏‌های عمومی نیز در محافلی که بیشتر منازل بود، برگزار شده و از سخنرانان معروف استفاده می‏شد. به طور معمول، در سال‏روز [[تولد]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} نیز جشن‏‌هایی برگزار می‌‏شد. بیشتر افرادی که از [[بهائیت]] برمی‌‏گشتند، توبه‌‏نامه و تبرانام‌ه‏ای می‌‏نوشتند که متن بسیاری از آن‏ها در یک مجموعه، در کتابخانه آستان [[قدس]] نگهداری می‌‏شود. این جلسات بیشتر توسط سخنرانانی [[اداره]] می‌‏شد که خود انجمن [[تربیت]] کرده بود.

نکته قابل توجه آن‏که این افراد غیر [[روحانی]] بودند. انجمن در این‏ باره استدلال‌‏های ویژه خود را داشت. این نیروها از مدارس [[برگزیده]] می‌‏شدند و در این میان مدرسه [[علوی]] [[جایگاه]] خاص خود را داشت. این مدرسه به همان اندازه که خاستگاه بسیاری از نیروهای مذهبی بود که در [[انقلاب اسلامی]] فعالانه شرکت کردند، فرصتی برای انجمن بود تا از میان آنان کسانی را برای کارهای [[فکری]] و تبلیغی خود [[گزینش]] کند<ref> رسول جعفریان، جریان‏ها و سازمان‏های مذهبی سیاسی ایران، ص ۳۷۳</ref>.

این انجمن پیش از [[انقلاب]]، با فرستادن نامه‏‌هایی برای برخی [[مراجع]] و بزرگان از جمله [[رهبر]] فقید [[انقلاب]] که در آن اهمیت [[مبارزه با بهائیت]] را گوشزد کرده، فعالیت‏‌های خود را در این زمینه شرح می‌‏دادند، تأییدیه‌‏هایی برای خود می‌‏گرفتند که امروزه نیز بدان‏ها استناد می‏‌کنند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت ج۲ (کتاب)|درسنامه مهدویت ج۲]]، ص۱۹۷، ۱۹۸.</ref>.

== پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه ==
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱. حجت الاسلام و المسلمین نصیری؛
| تصویر = 11364.jpg
| پاسخ‌دهنده = علی نصیری
| پاسخ = حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[علی نصیری]]'''، در مقاله ''«[[نگاهی به پدیده انتظار و آثار حیات‌بخش آن (مقاله)|نگاهی به پدیده انتظار و آثار حیات‌بخش آن]]»'' در این‌باره گفته است:

«پیدایش انجمن خیریه حجّتیه مهدویه در سال ۱۳۳۲ش در [[ایران]] تا حدودی از این [[تفکر]] متأثر بوده است. و از آنجا که این انجمن، با نگرش خاص خود، به مسایل [[سیاسی]] و [[انحرافات]] [[حکومت]] پهلوی کاری نداشت، عملاً با مزاحمتی از طرف شاه روبرو نشد. قطع [[حمایت]] [[امام خمینی]] از این انجمن و [[انتقاد]] مکرر منادیان [[مبارزه]] با [[حکومت]] [[ستم‌پیشه]] پهلوی از این انجمن، ناشی از [[اصرار]] انجمن مبنی بر عدم دخالت در [[امور سیاسی]] بوده است که خود نوعی برداشت از مفهوم [[انتظار]] تلقی می‌شد و سرانجام به انحلال رسمی آن در سال ۱۳۶۲ش انجامید<ref>برای آگاهی بیشتر در این باره ر.ک: رسول جعفریان، جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی-سیاسی ایران ۱۳۲۰- ۱۳۵۷، ص ۲۲۷- ۲۳۰.</ref>. بدون تردید، چنین برداشت ناصوابی از پدیده [[انتظار]]، از عدم تفطن به تمام جوانب پدیده [[انتظار]] و نیز ارتباط آن با سایر [[آموزه‌های دینی]] پدید آمده است»<ref>[[علی نصیری|نصیری، علی]]، [[نگاهی به پدیده انتظار و آثار حیات‌بخش آن (مقاله)|نگاهی به پدیده انتظار و آثار حیات‌بخش آن]]، ص 116.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۲. آقای تونه‌ای (پژوهشگر معارف مهدویت)؛
| تصویر = 13681078.jpg
| پاسخ‌دهنده = مجتبی تونه‌ای
| پاسخ = آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:

«هواداران اندیشه‌ای خاص هستند که به صورت تشکیلاتی منسجم و با نام "انجمن حجتیّه" پیش از [[انقلاب اسلامی]] فعالیت می‌کردند. این گروه [[معتقد]] بودند که اقامه [[حکومت]] از [[شؤون]] [[امام]] [[معصوم]] {{ع}} است، بنابراین در عصر [[غیبت]]، [[تشکیل حکومت]] جایز نیست. این گروه با [[تبلیغ]] این‌که [[وظیفه]] ما در این عصر، [[انتظار]] است و بس، و ما نباید در کارهای [[سیاسی]] دخالت کنیم، با مبارزان و طرفداران راه [[امام خمینی]] [[مخالفت]] می‌کردند. این بینش با القای گفتاری از قبیل این‌که: از ما کاری ساخته نیست، آقا [[امام زمان]] {{ع}} خود باید بیاید و کارها [[اصلاح]] کند، ما موظّف به چنین اموری نیستیم و... روحیه بی‌تفاوتی، [[سکوت]] و سکون و ظلم‌پذیری را تقویت می‌کردند. هرچند با [[تلاش]] [[عالمان]] [[آگاه]] و [[پیروزی]] [[انقلاب اسلامی]]، این باور غلط‍‌ از صحنه بیرون شد و بسیاری از هواداران آن به صف [[انقلاب]] و مبارزان پیوستند، ولی این بدان معنی نیست که این [[تفکر]] به کلی ریشه‌کن شده و دیگر هیچ هواخواهی ندارد، زیرا هنوز در گوشه و کنار، حتی از سوی برخی از [[خواص]] به آن دامن زده می‌شود. از این‌روی بسیاری از دانشوران و صاحبنظران، پس از [[انقلاب اسلامی]]، برخی به اجمال و برخی به تفصیل به نقد و بررسی این [[اندیشه]] و مبانی آن پرداختند<ref>فقه سیاسی، عمید زنجانی، ج ۲، ص ۱۸۹، امیرکبیر؛ دادگستر جهان، ابراهیم امینی.</ref>. با نگاهی به گفته‌ها و نوشته‌های طرفداران این نظریه و دلایلی که بدان استناد کرده‌اند، می‌توان گفت که این باور انحرافی از سه راه سرچشمه گرفته است:
# برداشت نادرست از روایاتی که گسترش [[ستم]] و [[فساد]] را از [[نشانه‌های ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} معرفی می‌کند.
# استناد به روایاتی که از هرگونه قیامی در [[عصر غیبت]]، [[نهی]] و به [[سکوت]] و سکون و [[صبر]] بر بلاها، [[دعوت]] کرده است.
# [[تفسیر]] نادرست از [[امامت]] و [[رهبری]] و تصوّر این‌که [[تشکیل حکومت]] در عصر [[غیبت]]، دخالت در قلمرو کار [[معصوم]] {{ع}} است<ref>چشم‌به‌راه مهدی، ص ۱۰۸.</ref>. البته [[دلایل]] باورمندان به این [[عقیده]] در جای خود بحث و بررسی شده است.

این انجمن توسط‍‌ [[شیخ]] [[محمود ذاکرزاده تولایی]] معروف به [[شیخ]] [[محمود حلبی]] (١٢٧٩-١٣٧٦ ه‍‌ ش) با همکاری [[سید رضا آل رسول]]، [[سید محمد حسین عصار]]، [[سید حسین سجادی]]، [[غلام حسین حاج محمد تقی]] که عمدتاً تاجر بودند، تأسیس شد<ref>در جستجوی قائم، پورطباطبایی، ص ۳۸۹.</ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۲۷۰.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۳. نویسندگان کتاب آفتاب مهر؛
| تصویر = 1402.jpg
| پاسخ‌دهنده = آفتاب مهر ج۱ (کتاب)
| پاسخ = نویسندگان کتاب ''«[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»'' در این‌باره گفته‌اند:

«در گذشته "زمان رژیم پهلوی" دو خطر عمده [[دین]] را تهدید می‌کرد:
# حزب توده که مرام مارکسیسم را میان [[جوانان]] نشر می‌داد که متدینان و ملی‌ها و حتی رژیم پهلوی همه با آن درگیر بودند.
# خطر [[بهائیت]] که فقط متدینان روی آن حساسیت داشته که پس از شهریور ۱۳۲۰ متوجه شدند آن‌ها در دستگاه پهلوی هم نفوذ کردند که به [[مبارزه]] با آن پرداختند. با این وجود به لحاظ [[حمایت]] رژیم پهلوی، [[بهائیت]] در سطح بالای [[کشور]] "نخست [[وزیر]]، برخی از [[وزرا]] و…" نفوذ کردند.
* '''انگیزه تشکیل انجمن:''' در این اثنا تشکلی مذهبی از اواسط دهه سی به [[هدف]] [[مبارزه]] با [[بهائیت]] [[تهران]] و سایر شهرستان‌ها پدید آمد. [[رهبری]] این تشکل از سال ۱۳۳۲ق در [[اختیار]] یک [[روحانی]] قرار گرفت که به جز سوابق حوزوی، در [[نهضت]] ملی شدن نفت نیز فعال بود. این تشکل که "انجمن خیریه [[حجتیه]]" نامیده شد نه تنها در حوزه [[مبارزه]] با [[بهائیت]]، بلکه در محدوده وسیع‌تر و حتی بیش از دو دهه در تعمیق بسیاری از [[آموزش]] های دینی، ولی با برداشتی خاص در سطح [[جامعه]] مذهبی [[ایران]] مؤثر بود.
* انجمن خیریه [[حجتیه]] مهدویه به سال ۱۳۳۲ش با [[تلاش]] حاج [[شیخ]] [[محمود تولایی]] "مشهور به [[حلبی]]" فعالیت خود را آغاز کرد، وی در سال ۱۲۸۰ش در شهر [[مشهد]] به [[دنیا]] آمد. وی دروس حوزوی خود را نزد اساتید به نام [[مشهد]] خواند. او افزون بر حضور در دروس خارج [[اصول فقه]] به تحصیل دروس [[معارف]] الهیه پرداخت که آثاری از او به جای مانده است. کار عمده آقای [[حلبی]] پس از شهریور ۱۳۲۰ش [[تبلیغ]] در قالب [[منبر]] بود و در این کار، مهارت و شهرت خاصی به دست آورد، تا آن جا که چندین [[سخنرانی]] وی از رادیو [[مشهد]] پخش و بعداً به صورت مجموعه‌ای به چاپ رسید. در اواخر سال ۱۳۲۸ [[حلبی]] همراه جمعی از فعالان مذهبی [[مشهد]] و نیز انجمن‌ها و هیئات مذهبی به طور منظم با [[بهائیان]] درگیر بودند. مرحوم [[حلبی]] در آستانه ملی شدن [[صنعت]] نفت به فعالیت‌های تبلیغی - [[سیاسی]] خود افزود و پس از آن، در جریان شکستی که در انتخابات مجلس هجدهم خورد، از فعالیت [[سیاسی]] کناره گرفت و دو سال بعد، به [[تهران]] آمد و به همان کار [[خطابه]] و [[منبر]] مشغول شد. وی بخشی از فعالیت خود را به [[مبارزه]] با [[بهائیت]] اختصاص داد و تا پایان [[عمر]] همین مشی را ادامه داد. ایشان، [[روز جمعه]] ۲۶ دی ماه ۱۳۷۶ درگذشت و کنار مزار [[شیخ]] [[صدوق]] "[[ابن بابویه]]" در شهر [[ری]] به [[خاک]] سپرده شد.
* مرحوم [[حلبی]] با همکاری جمعی از متدینان که با عنوان هیأت مدیره، امور انجمن را اداره می‌کردند تا آغاز [[پیروزی]] [[انقلاب]] اسلامی‌ به فعالیت [[فرهنگی]] برضد [[فرقه بهائیت]] اشتغال داشت و به [[تربیت]] نیرو برای مقابله با [[بهائیان]] و تبلیغات آنان اهتمام داشت. انجمن طی ۲۵ سال فعالیت ضمن [[مبارزه]] با [[بهائیت]]، توانست جمع زیادی از نیرو های [[جوان]] را در بسیاری از شهر ها به خود جذب کند. انجمن اساسنامه‌ای داشت؛ از جمله مواد این اساسنامه این بود که "انجمن به هیچ وجه در [[امور سیاسی]] مداخله نخواهد داشت و نیز مسؤولیت هر نوع دخالتی را که در زمینه‌های [[سیاسی]] از طرف افراد منتسب به انجمن صورت گیرد، به عهده نخواهد داشت" <ref>قابل ذکر است بعد‌ها از این شعار دست برداشته و خلاف آن عمل کردند</ref>. این همان بندی بود که انقلابیون پیش و پس از [[انقلاب]] از آن ناراحت بودند.
* '''زمینه‌های فعالیت:''' انجمن در هر شهر دفتری داشت که تحت عنوان بیت "بیت [[امام مهدی|امام زمان]]" شناخته می‌شد. این بیت، مسؤولی داشت و زیر نظر وی سه گروه [[تدریس]]، تحقیق و [[ارشاد]] فعالیت می‌کردند. گروه نخست، به [[آموزش]] نیرو‌ها در سه مرحله ابتدایی، متوسطه و عالی می‌پرداختند. گروه دوم، به دنبال افرادی از [[مسلمانان]] بودند که تحت تأثیر بهائی‌ها به [[آیین]] آن‌ها گرویده بودند. و گروه سوم، کار [[ارشاد]] این افراد را با شیوه‌های خاص خود دنبال می‌کردند. سخنرانی‌های عمومی‌در محافلی که بیشتر، منازل بود، برگزار می‌شد و به طور معمول در سالروز تولد [[امام مهدی|امام عصر]] {{ع}} نیز جشن‌های بزرگی برگزار می‌شد. بیشتر افرادی که از [[بهائیت]] برمی‌گشتند، توبه‌نامه و تبری‌نامه‌ای می‌نوشتند که متن بسیاری از آن‌ها در یک مجموعه در کتابخانه آستان [[قدس]] نگهداری می‌شود.
* '''وضعیت بعد از [[انقلاب اسلامی]]:''' به دنبال [[پیروزی]] [[انقلاب]] اسلامی‌ که به نوعی [[پیروزی]] مذهبی‌های [[سیاسی]] بود، انجمن به موضع انفعال افتاد و نیروهای [[تربیت]] شده در انجمن در سطوح مختلف، پس از [[انقلاب]] به سه دسته تقسیم شدند:
# برخی به [[انقلاب]] اسلامی‌ پیوستند؛
# برخی برابر [[انقلاب]] بی‌تفاوت ماندند؛
# برخی به انتقاد از [[انقلاب]] پرداخته و به صف [[مخالفان]] _ از نوع دیندار _ پیوستند…
* انجمن، چندی پیش از [[پیروزی]] [[انقلاب اسلامی]]، یعنی در شهریور ۱۳۵۷ مواضع خود را در ارتباط با [[سیاست]] تغییر داده شروع به [[همراهی]] [[انقلاب]] کرد. از جمله مواضع پیش از [[انقلاب]] این گروه: [[انقلاب]] امر ناممکن است، مگر آن که وابسته به یک [[قدرت]] خارجی باشد…، همچنین می‌گفتند چه کسی مسؤول خون‌های ریخته شده در جریان ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ و بعد از آن می‌باشد؟
* پس از [[انقلاب]] از سوی برخی از [[رهبران]] [[انقلاب]]، انجمن به عنوان یک عنصر خطرناک معرفی شده و برای جلوگیری از نفوذ آن در مراکز، تبلیغات وسیعی بر ضد آنان شد و به مرور، به حذف شمار زیادی از چهره‌های مذهبی با سابقه منجر شد. طبعاً برخی از سوابق برخورد‌های منفی [[رهبران]] انجمن با جریان [[انقلاب]] یک تجربه برای موضع‌گیری بر ضد آنان مورد استفاده قرار گرفت، برای نمونه، [[امام خمینی]] که در روزگاری آقای [[حلبی]] را تایید می‌کرد، در سال‌های پیش از [[انقلاب]]، به تدریج به حرکت انجمن بدبین شده و [[حمایت]] خود را قطع کرد. آقای گرامی‌ فردی که [[اخبار]] داخلی [[ایران]] را برای [[نجف]] می‌نوشته است نامه‌ای در این باره به [[امام]] نوشته که پاسخ [[امام]] این بوده است: "از وقتی که مطلع شدم، دیگر تأییدی نکردم".
* این جهت گیری‌ها ادامه پیدا کرد تا سر انجام در اثر بروز انحرافاتی میان برخی از افراد انجمن "از قبیل [[کج‌اندیشی]] درباره [[خون]] [[شهیدان]] و [[شهید]] ندانستن کشته‌های [[جنگ]] تحمیلی و…" [[امام خمینی]] در [[سخنرانی]] عید فطر سال ۱۳۶۲ بدون تصریح به نام انجمن، هشدارهای تکان دهنده دادند و در ضمن از ایشان خواسته شد که [[انحرافات]] خود را کنار بگذارند.
* انجمن در سال ۱۳۶۲ رسماً تعطیلی خود را اعلام کرد و ضمن آن توضیح داد که خود را مصداق سخنان [[رهبر]] [[انقلاب]] نمی‌داند. بدین ترتیب انجمن منحل شد»<ref>[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۴۰ - ۴۴.</ref>.
}}

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان فرقه‌های انحرافی}}
== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به فرقه‌های انحرافی]]

کیفیت نماز مسجد جمکران چگونه است؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:06Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| نمایه وابسته =
| مدخل اصلی = [[مهدویت]]
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''کیفیت نماز [[مسجد جمکران]] چگونه است؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:1368299.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[علی رضا رجالی تهرانی]]]]
حجت الاسلام و المسلمین '''[[علی رضا رجالی تهرانی]]'''، در کتاب ''«[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} به [[حسن بن مثله جمکرانی]] فرمود: به [[مردم]] بگو که به این مکان رو آورده و آن را عزیز بدارند. و چهار رکعت [[نماز]] در آن به جای آورند. دو رکعت اوّل به [[نیت]] [[نماز]] تحیت [[مسجد]] است که در هر رکعت آن، یک [[حمد]] و هفت {{متن قرآن|قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ}} خوانده می‌‏‏شود، و در حالت [[رکوع]] و [[سجود]] هم هفت مرتبه ذکر را تکرار کنند. دو رکعت دوم به [[نیت]] [[نماز]] [[صاحب الزمان]] {{ع}} خوانده می‌‏‏شود، بدین صورت که سوره [[حمد]] را شروع کنند، چون به [[آیه]] {{متن قرآن|إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}} رسیدند، این [[آیه شریفه]] را صد مرتبه تکرار نمایند، و بعد از آن بقیه سوره [[حمد]] را بخوانند. بعد از پایان [[حمد]]، سوره [[توحید]] را فقط یک‏بار بخوانند و به [[رکوع]] روند، و ذکر {{عربی| سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ وَ بِحَمْدِه‏}} را هفت مرتبه پشت سر هم تکرار کنند و ذکر هرکدام از سجده‌‏ها نیز هفت مرتبه است. (یعنی ذکر [[رکوع]] را هم هفت مرتبه تکرار کنند). رکعت دوم را نیز به همین ترتیب به جای آورند. و چون [[نماز]] به پایان رسید و [[سلام]] داده شد، یک‏بار گفته شود: {{عربی|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّه‏}} و به دنبال آن تسبیحات [[فاطمه زهرا|حضرت زهرا]] {{عم}} <ref>برای تسبیح حضرت زهرا، اسرار و آثار و فضایل بسیاری مترتّب است، که برای آگاهی بیشتر از آنها می‌‏توانید به کتاب اسرار و آثار تسبیح حضرت زهرا تألیف نگارنده مراجعه فرمایید. تسبیح حضرت زهرا ۳۴ مرتبه اللّه اکبر ۳۳ مرتبه الحمد للّه ۳۳ مرتبه سبحان اللّه است</ref> خوانده شود، و بعد از آن به [[سجده]] رفته و صد بار بگوید: {{عربی| اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد}}. آنگاه [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} فرمودند: هرکس که این دو رکعت [[نماز]] را در این مکان بخواند، مانند آن است که دو رکعت [[نماز]] در [[کعبه]] معظّمه خوانده باشد<ref> الزام النّاصب، شیخ علی یزدی حائری، ج ۲، ص ۵۹</ref>»<ref>[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۲۷۴.</ref>.
== پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه ==
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛
| تصویر = 136863.JPG
| پاسخ‌دهنده = خدامراد سلیمیان
| پاسخ = حجت الاسلام و المسلمین '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:

«از برخی [[روایات]] استفاده می‌‏شود هر یک از [[معصومان]] {{عم}} به نمازی خاص سفارش نموده، بدان تأکید می‌‏کردند؛ یکی از این نمازها، [[نماز]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}‏ است.

[[قطب الدین راوندی]] در الدعوات<ref> {{عربی|" رَكْعَتَانِ‏ فِي‏ كُلِ‏ رَكْعَةٍ الْحَمْدُ مَرَّةً وَ مِائَةَ مَرَّةٍ إِيَّاكَ‏ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ‏ نَسْتَعِينُ‏ وَ يُصَلِّي‏ عَلَى‏ النَّبِيِ‏ {{صل}} مِائَةَ مَرَّةٍ بَعْدَ كُلِّ صَلَاةٍ مِنْ هَذِهِ الصَّلَوَاتِ ثُمَّ يَسْأَلُ اللَّهَ حَاجَتَهُ"}}، قطب الدین راوندی، الدعوات، ص ۸۹</ref> [[نماز]] [[امام مهدی|حضرت حجت]] را همانند [[نماز صبح]] می‌‏داند؛ با این تفاوت که در هر رکعت‏ {{متن قرآن| إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}}‏ صد مرتبه تکرار می‌‏شود و پس از [[نماز]] صد بار [[صلوات]] فرستاده می‌‏شود.

از [[سید بن طاوس]] در [[جمال]] الاسبوع نیز این‏‌گونه [[نقل]] شده است: "[[نماز]] [[امام مهدی|حضرت حجت]] دو رکعت است که در هر رکعت، تا {{متن قرآن| إِيَّاكَ نَعْبُدُ}}‏ می‏‌خواند. آنگاه‏ {{متن قرآن| إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}}‏ را صد مرتبه می‏‌گوید و پس از آن، سوره [[اخلاص]] را یک مرتبه می‌‏خواند. بعد از [[نماز]] دعای {{عربی|" اللَّهُمَ‏ عَظُمَ‏ الْبَلَاء‏‏‏‏"}} را می‌‏خواند<ref> {{عربی|" صَلَاةُ الْحُجَّةِ {{ع}} رَكْعَتَانِ‏ يَقْرَأُ فِي‏ كُلِ‏ رَكْعَةٍ إِلَى‏ إِيَّاكَ‏ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ‏ نَسْتَعِينُ‏- ثُمَ‏ يَقُولُ‏ مِائَةَ مَرَّةٍ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ‏- ثُمَّ يُتِمُّ قِرَاءَةَ الْفَاتِحَةِ- وَ يَقْرَأُ بَعْدَهَا الْإِخْلَاصَ مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ يَدْعُو عَقِيبَهَا فَيَقُولُ اللَّهُمَّ عَظُمَ الْبَلَاء"}}، سید بن طاوس، جمال الاسبوع، ص ۲۸۸</ref>.

[[ابراهیم بن علی عاملی کفعمی]] نیز [[نماز]] آن حضرت را همانند [[جمال]] الاسبوع [[نقل]] کرده است<ref> کفعمی، البلد الامین، ص ۱۶۴</ref>. [[شیخ]] [[حر عاملی]] در وسائل الشیعه‏<ref> شیخ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج ۸، ص ۱۸۴، ح ۱۰۳۷۴</ref> و نیز [[علامه مجلسی]] در [[بحار الانوار]]<ref>محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۸۸، ص ۱۸۹</ref> به [[نقل]] از [[سید بن طاووس]] [[نماز]] را به همان روش ذکر کرده‏‌اند.

[[محدث نوری]] در این‏ باره، دو [[نماز]] ذکر کرده است: نخست نمازی که یاد شد<ref> محدث نوری، مستدرک الوسائل، ج ۶، ص ۳۸۲، ح ۷۰۴۲- ۱۰</ref>. دیگر نمازی است که منسوب به [[ناحیه مقدسه]] است. این [[نماز]] را [[محدث نوری]] در بابی که در آن، نمازهای مستحبی [[شب جمعه]] را [[نقل]] کرده، به عنوان روایتی منسوب به [[ناحیه مقدسه]]، این‏گونه آورده است: "هرکس که از [[خداوند]] سبحانه و تعالی خواسته‌‏ای دارد، [[شب جمعه]] [[غسل]] کند، بعد از نیمه ‏شب به نمازگاه خود رفته، دو رکعت [[نماز]] بدین ترتیب بخواند: در رکعت نخست وقتی به‏ {{متن قرآن| إِيَّاكَ نَعْبُدُ}}؛ رسید آن را یکصد بار بگوید و سوره [[توحید]] را یک بار خوانده، سپس ذکر [[رکوع]] و دو [[سجده]] را هفت بار تکرار کند و رکعت دوم را نیز به همین ترتیب بخواند؛ [[خداوند]] سبحانه و تعالی حاجتش را برآورده خواهد کرد"<ref> {{عربی|" مَنْ كَانَ لَهُ إِلَى اللَّهِ حَاجَةٌ فَلْيَغْسِلْ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ بَعْدَ نِصْفِ اللَّيْلِ وَ يَأْتِي مُصَلَّاهُ وَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَةِ الْأُولَى الْحَمْدَ فَإِذَا بَلَغَ {{متن قرآن| إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}} ‏ يُكَرِّرُهَا مِائَةَ مَرَّةٍ وَ يُتَمِّمُ فِي الْمِائَةِ إِلَى آخِرِهَا وَ يَقْرَأُ سُورَةَ التَّوْحِيدِ مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ يَرْكَعُ وَ يَسْجُدُ وَ يُسَبِّحُ‏ فِيهَا سَبْعَةً سَبْعَةً وَ يُصَلِّي‏ الرَّكْعَةَ الثَّانِيَةَ عَلَى‏ هَيْئَتِهِ‏ "}}، محدث نوری، مستدرک الوسائل، ج ۶، ص ۷۵</ref>

ناگفته نگذارم اگرچه امروزه [[نماز]] دوم، به عنوان [[نماز]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} مشهور شده است، نقل‏‌های نخست از بزرگان نشان می‌‏دهد [[نماز]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} همان نمازی است که ابتدا [[قطب راوندی]] [[نقل]] کرده است و آنچه [[محدث نوری]] [[نقل]] کرده [[نماز]] مستحبی است که به [[ناحیه مقدسه]] منسوب است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۴۹ - ۴۵۱.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۲. آقای تونه‌ای (پژوهشگر معارف مهدویت)؛
| تصویر = 13681078.jpg
| پاسخ‌دهنده = مجتبی تونه‌ای
| پاسخ = آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[نماز]] حضرت [[صاحب الزمان]] {{ع}} دو رکعت است. در هر رکعت سوره [[حمد]] را تا {{متن قرآن|إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}} می‌خوانی و چون به این [[آیه]] رسیدی آن را صد مرتبه می‌گویی و در مرتبه آخر، سوره را تمام می‌کنی. سپس {{متن قرآن|قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ}} را یک بار می‌خوانی و چون از [[نماز]] فارغ شدی این [[دعا]] را می‌خوانی: {{عربی|"اللَّهُمَّ عَظُمَ الْبَلَاءُ، وَ بَرِحَ الْخَفَاءُ، وَ انْكَشَفَ الْغِطَاءُ..."}} تا آخر»<ref>[[مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۷۳۷.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۳. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛
| تصویر = 1368303.jpg
| پاسخ‌دهنده = پژوهشگران مؤسسه آینده روشن
| پاسخ = '''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]»'' در این‌باره گفته‌اند:

«حضرت [[دستور]] خواندن دو رکعت [[نماز]] تحیت و دو رکعت [[نماز]] [[صاحب الزمان]] را به این ترتیب داده‌اند:
# دو رکعت تحیت [[مسجد]] که در هر رکعتی یک بار [[حمد]] و هفت بار [[توحید]] و ذکر [[رکوع]] و [[سجود]] را هفت بار بخواند؛
# دو رکعت [[نماز]] [[صاحب الزمان]] {{ع}}، هنگام خواندن سوره [[حمد]]، [[آیه]] {{متن قرآن|إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}} را صد بار بگوید و بعد از آن [[حمد]] را تا آخر بخواند و رکعت دوم نیز همین‌طوری بخواند و ذکر [[رکوع]] و [[سجود]] نیز هفت بار بگوید و چون [[نماز]] تمام شد یک بار {{عربی|لا اله الا اللّه}} و سپس [[تسبیح حضرت]] زهرا {{س}} بخواند و بعد از آن سر به [[سجده]] بگذارد و صد مرتبه [[صلوات]] بفرستد»<ref>[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۱۳۵.</ref>.
}}

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]

کیفیت نماز امام مهدی چگونه است؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:03Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[غیبت امام مهدی]] / [[وظایف و تکالیف مسلمانان در عصر غیبت]]
| مدخل اصلی = [[نماز امام زمان]]
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۳
}}
'''کیفیت [[نماز]] [[امام مهدی]] چگونه است؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ جامع اجمالی ==
=== کیفیت [[نماز]] [[امام مهدی]] چگونه است؟ ===
* از برخی [[روایات]] استفاده می‌‌شود هر یک از [[معصومان]] {{ع}} به نمازی خاص سفارش نموده، بدان تأکید می‌‏کردند؛ یکی از این [[نمازها]]، [[نماز]] [[حضرت مهدی]] {{ع}}‏ است<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۴۹ ـ ۴۵۱.</ref>. با توجه به نقل‌های مختلف به دو شکل آن اشاره می‌‌کنیم:
# [[قطب الدین راوندی]] در الدعوات<ref>ر.ک. عظیمی</ref><ref>{{متن حدیث|رَکْعَتَانِ‏ فِی‏ کُلِ‏ رَکْعَةٍ الْحَمْدُ مَرَّةً وَ مِائَةَ مَرَّةٍ إِیَّاکَ‏ نَعْبُدُ وَ إِیَّاکَ‏ نَسْتَعِینُ‏ وَ یُصَلِّی‏ عَلَی‏ النَّبِیِ‏ (ص) مِائَةَ مَرَّةٍ بَعْدَ کُلِّ صَلَاةٍ مِنْ هَذِهِ الصَّلَوَاتِ ثُمَّ یَسْأَلُ اللَّهَ حَاجَتَهُ}} راوندی، قطب الدین، الدعوات، ص ۸۹</ref> [[نماز]] [[حضرت حجت]](عجل [[الله]] تعلی فرجه الشریف) را همانند [[نماز صبح]] می‌‏داند؛ با این تفاوت که در هر رکعت‏ {{متن قرآن|إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}}‏ صد مرتبه تکرار می‌‏شود و پس از [[نماز]] صد بار [[صلوات]] فرستاده می‌‏شود<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۴۹ ـ ۴۵۱.</ref>. از [[سید بن طاوس]] نیز در [[جمال الاسبوع]] این‏گونه [[نقل]] شده است<ref>{{متن حدیث|"صَلَاةُ الْحُجَّةِ {{ع}} رَکْعَتَانِ‏ یَقْرَأُ فِی‏ کُلِ‏ رَکْعَةٍ إِلَی‏ إِیَّاکَ‏ نَعْبُدُ وَ إِیَّاکَ‏ نَسْتَعِینُ‏- ثُمَ‏ یَقُولُ‏ مِائَةَ مَرَّةٍ إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَ إِیَّاکَ نَسْتَعِینُ‏ ـ ثُمَّ یُتِمُّ قِرَاءَةَ الْفَاتِحَةِ ـ وَ یَقْرَأُ بَعْدَهَا الْإِخْلَاصَ مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ یَدْعُو عَقِیبَهَا فَیَقُولُ اللَّهُمَّ عَظُمَ الْبَلَاء"}} ابن طاوس، علی بن موسی، جمال الاسبوع، ص ۲۸۸؛ کفعمی، ابراهیم، البلد الامین، ص ۱۶۴؛ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج ۸، ص ۱۸۴، ح ۱۰۳۷؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۸۸، ص ۱۸۹.</ref>: "[[نماز]] [[حضرت حجت]] دو رکعت است، در هر رکعت، تا {{متن قرآن|إِيَّاكَ نَعْبُدُ»}} می‏‌خواند، آنگاه‏ {{متن قرآن|إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}} را صد مرتبه می‏‌گوید و پس از آن، سوره [[اخلاص]] را یک مرتبه می‌‏خواند. بعد از [[نماز]] دعای {{متن حدیث|"اللَّهُمَ‏ عَظُمَ‏ الْبَلَاء‏‏‏‏"}} را می‌‏خواند.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۴۹ ـ ۴۵۱؛ [[مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۷۳۷.</ref>
# [[محدث نوری]] در این باره، دو [[نماز]] ذکر کرده است: نخست نمازی که یاد شد<ref>ر.ک. محدث نوری، حسین، مستدرک الوسائل، ج ۶، ص ۳۸۲، ح ۷۰۴۲.</ref> و دیگر نمازی است منسوب به [[ناحیه مقدسه]]؛ این [[نماز]] را [[محدث نوری]] در بابی که در آن، نمازهای مستحبی [[شب جمعه]] را [[نقل]] کرده، به عنوان روایتی منسوب به [[ناحیه مقدسه]]، اینگونه آورده است: هنگام [[خواندن]] سوره [[حمد]]، [[آیه]] {{متن قرآن|إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}} را صد بار بگوید و بعد از آن [[حمد]] را تا آخر بخواند و رکعت دوم نیز همین‌طوری بخواند و ذکر [[رکوع]] و [[سجود]] نیز هفت بار بگوید و چون [[نماز]] تمام شد یک بار لا اله الا اللّه و سپس [[تسبیح حضرت]] زهرا {{س}} بخواند و بعد از آن سر به [[سجده]] بگذارد و صد مرتبه [[صلوات]] بفرستد.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۴۹ ـ ۴۵۱؛ پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۱۳۵.</ref>
* نتیجه اینکه اگر چه امروزه [[نماز]] دوم، به عنوان [[نماز]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} مشهور شده است، نقل‏‌های نخست از بزرگان نشان می‌‏دهد [[نماز امام زمان]] (عجل [[الله]] تعلی فرجه الشریف) همان نمازی است که ابتدا [[قطب]] راوندی [[نقل]] کرده است و آنچه [[محدث نوری]] [[نقل]] کرده [[نماز]] مستحبی است که به [[ناحیه مقدسه]] منسوب است.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۴۹ ـ ۴۵۱.</ref>

== پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه ==
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛
| تصویر = 136863.JPG
| پاسخ‌دهنده = خدامراد سلیمیان
| پاسخ = حجت الاسلام و المسلمین '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:

«از برخی [[روایات]] استفاده می‌‏شود هر یک از [[معصومان]] {{عم}} به نمازی خاص سفارش نموده، بدان تأکید می‌‏کردند؛ یکی از این نمازها، [[نماز]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}‏ است.

[[قطب الدین راوندی]] در الدعوات<ref> {{عربی|" رَكْعَتَانِ‏ فِي‏ كُلِ‏ رَكْعَةٍ الْحَمْدُ مَرَّةً وَ مِائَةَ مَرَّةٍ إِيَّاكَ‏ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ‏ نَسْتَعِينُ‏ وَ يُصَلِّي‏ عَلَى‏ النَّبِيِ‏ {{صل}} مِائَةَ مَرَّةٍ بَعْدَ كُلِّ صَلَاةٍ مِنْ هَذِهِ الصَّلَوَاتِ ثُمَّ يَسْأَلُ اللَّهَ حَاجَتَهُ"}}، قطب الدین راوندی، الدعوات، ص ۸۹</ref> [[نماز]] [[امام مهدی|حضرت حجت]] را همانند [[نماز صبح]] می‌‏داند؛ با این تفاوت که در هر رکعت‏ {{متن قرآن| إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}}‏ صد مرتبه تکرار می‌‏شود و پس از [[نماز]] صد بار [[صلوات]] فرستاده می‌‏شود.

از [[سید بن طاوس]] در [[جمال]] الاسبوع نیز این‏‌گونه [[نقل]] شده است: "[[نماز]] [[امام مهدی|حضرت حجت]] دو رکعت است که در هر رکعت، تا {{متن قرآن| إِيَّاكَ نَعْبُدُ}}‏ می‏‌خواند. آنگاه‏ {{متن قرآن| إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}}‏ را صد مرتبه می‏‌گوید و پس از آن، سوره [[اخلاص]] را یک مرتبه می‌‏خواند. بعد از [[نماز]] دعای {{عربی|" اللَّهُمَ‏ عَظُمَ‏ الْبَلَاء‏‏‏‏"}} را می‌‏خواند<ref> {{عربی|" صَلَاةُ الْحُجَّةِ {{ع}} رَكْعَتَانِ‏ يَقْرَأُ فِي‏ كُلِ‏ رَكْعَةٍ إِلَى‏ إِيَّاكَ‏ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ‏ نَسْتَعِينُ‏- ثُمَ‏ يَقُولُ‏ مِائَةَ مَرَّةٍ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ‏- ثُمَّ يُتِمُّ قِرَاءَةَ الْفَاتِحَةِ- وَ يَقْرَأُ بَعْدَهَا الْإِخْلَاصَ مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ يَدْعُو عَقِيبَهَا فَيَقُولُ اللَّهُمَّ عَظُمَ الْبَلَاء"}}، سید بن طاوس، جمال الاسبوع، ص ۲۸۸</ref>.

[[ابراهیم بن علی عاملی کفعمی]] نیز [[نماز]] آن حضرت را همانند [[جمال]] الاسبوع [[نقل]] کرده است<ref> کفعمی، البلد الامین، ص ۱۶۴</ref>. [[شیخ]] [[حر عاملی]] در وسائل الشیعه‏<ref> شیخ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج ۸، ص ۱۸۴، ح ۱۰۳۷۴</ref> و نیز [[علامه مجلسی]] در [[بحار الانوار]]<ref>محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۸۸، ص ۱۸۹</ref> به [[نقل]] از [[سید بن طاووس]] [[نماز]] را به همان روش ذکر کرده‏‌اند.

[[محدث نوری]] در این‏ باره، دو [[نماز]] ذکر کرده است: نخست نمازی که یاد شد<ref> محدث نوری، مستدرک الوسائل، ج ۶، ص ۳۸۲، ح ۷۰۴۲- ۱۰</ref>. دیگر نمازی است که منسوب به [[ناحیه مقدسه]] است. این [[نماز]] را [[محدث نوری]] در بابی که در آن، نمازهای مستحبی [[شب جمعه]] را [[نقل]] کرده، به عنوان روایتی منسوب به [[ناحیه مقدسه]]، این‏گونه آورده است: "هرکس که از [[خداوند]] سبحانه و تعالی خواسته‌‏ای دارد، [[شب جمعه]] [[غسل]] کند، بعد از نیمه ‏شب به نمازگاه خود رفته، دو رکعت [[نماز]] بدین ترتیب بخواند: در رکعت نخست وقتی به‏ {{متن قرآن| إِيَّاكَ نَعْبُدُ}}؛ رسید آن را یکصد بار بگوید و سوره [[توحید]] را یک بار خوانده، سپس ذکر [[رکوع]] و دو [[سجده]] را هفت بار تکرار کند و رکعت دوم را نیز به همین ترتیب بخواند؛ [[خداوند]] سبحانه و تعالی حاجتش را برآورده خواهد کرد"<ref> {{عربی|" مَنْ كَانَ لَهُ إِلَى اللَّهِ حَاجَةٌ فَلْيَغْسِلْ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ بَعْدَ نِصْفِ اللَّيْلِ وَ يَأْتِي مُصَلَّاهُ وَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَةِ الْأُولَى الْحَمْدَ فَإِذَا بَلَغَ {{متن قرآن| إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}} ‏ يُكَرِّرُهَا مِائَةَ مَرَّةٍ وَ يُتَمِّمُ فِي الْمِائَةِ إِلَى آخِرِهَا وَ يَقْرَأُ سُورَةَ التَّوْحِيدِ مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ يَرْكَعُ وَ يَسْجُدُ وَ يُسَبِّحُ‏ فِيهَا سَبْعَةً سَبْعَةً وَ يُصَلِّي‏ الرَّكْعَةَ الثَّانِيَةَ عَلَى‏ هَيْئَتِهِ‏ "}}، محدث نوری، مستدرک الوسائل، ج ۶، ص ۷۵</ref>

ناگفته نگذارم اگرچه امروزه [[نماز]] دوم، به عنوان [[نماز]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} مشهور شده است، نقل‏‌های نخست از بزرگان نشان می‌‏دهد [[نماز]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} همان نمازی است که ابتدا [[قطب راوندی]] [[نقل]] کرده است و آنچه [[محدث نوری]] [[نقل]] کرده [[نماز]] مستحبی است که به [[ناحیه مقدسه]] منسوب است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۴۹ - ۴۵۱.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۲. آقای تونه‌ای (پژوهشگر معارف مهدویت)؛
| تصویر = 13681078.jpg
| پاسخ‌دهنده = مجتبی تونه‌ای
| پاسخ = آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[نماز]] حضرت [[صاحب الزمان]] {{ع}} دو رکعت است. در هر رکعت سوره [[حمد]] را تا {{متن قرآن|إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}} می‌خوانی و چون به این [[آیه]] رسیدی آن را صد مرتبه می‌گویی و در مرتبه آخر، سوره را تمام می‌کنی. سپس {{متن قرآن|قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ}} را یک بار می‌خوانی و چون از [[نماز]] فارغ شدی این [[دعا]] را می‌خوانی: {{عربی|"اللَّهُمَّ عَظُمَ الْبَلَاءُ، وَ بَرِحَ الْخَفَاءُ، وَ انْكَشَفَ الْغِطَاءُ..."}} تا آخر»<ref>[[مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۷۳۷.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۳. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛
| تصویر = 1368303.jpg
| پاسخ‌دهنده = پژوهشگران مؤسسه آینده روشن
| پاسخ = '''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]»'' در این‌باره گفته‌اند:

«حضرت [[دستور]] خواندن دو رکعت [[نماز]] تحیت و دو رکعت [[نماز]] [[صاحب الزمان]] را به این ترتیب داده‌اند:
# دو رکعت تحیت [[مسجد]] که در هر رکعتی یک بار [[حمد]] و هفت بار [[توحید]] و ذکر [[رکوع]] و [[سجود]] را هفت بار بخواند؛
# دو رکعت [[نماز]] [[صاحب الزمان]] {{ع}}، هنگام خواندن سوره [[حمد]]، [[آیه]] {{متن قرآن|إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ}} را صد بار بگوید و بعد از آن [[حمد]] را تا آخر بخواند و رکعت دوم نیز همین‌طوری بخواند و ذکر [[رکوع]] و [[سجود]] نیز هفت بار بگوید و چون [[نماز]] تمام شد یک بار {{عربی|لا اله الا اللّه}} و سپس [[تسبیح حضرت]] زهرا {{س}} بخواند و بعد از آن سر به [[سجده]] بگذارد و صد مرتبه [[صلوات]] بفرستد»<ref>[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۱۳۵.</ref>.
}}

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان وظایف و تکالیف مسلمانان در عصر غیبت}}
== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اج): پرسش‌هایی با ۳ پاسخ]]
[[رده:(اج): پرسش‌های مهدویت با ۳ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]

کیفیت ملاقات مردم با امام مهدی چگونه است؟ (پرسش)

2022-11-24T01:53:00Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px

| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[غیبت امام مهدی]] / [[عصر غیبت کبری]] / [[ارتباط و ملاقات با امام مهدی]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته =

| تعداد پاسخ = ۲
}}
'''کیفیت [[ملاقات]] [[مردم]] با [[امام مهدی]] {{ع}} چگونه است؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:1368171.jpg|100px|راست|بندانگشتی|[[سید محمد صدر]]]]
[[آیت‌ الله]] [[شهید]] '''[[سید محمد صدر]]''' در کتاب ''«[[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

«این مسأله نیز بر طبق دو نظریه اصلی در مورد نحوه پنهانی [[امام مهدی|حضرت صاحب الامر]] {{ع}} تفاوت پیدا می‏‌کند. اگر نظریه اول را بپذیریم، این رویارویی نیازمند وقوع چند [[معجزه]] خواهد بود. زیرا چنانکه دانسته شد این نظریه مبتنی بر پنهانی دائمی بدون آن [[حضرت]] به طریق [[اعجاز]] می‏باشد و امکان رویارویی با آن [[حضرت]] به طور طبیعی وجود ندارد، و لذا برای تحقق آن بایستی چند [[معجزه]] صورت گیرد:
* '''[[معجزه]] اول''' آشکار شدن - به طور استثنائی - در ضمن استمرار و تداوم اختفای ایشان - به جهت مصلحتی خاص - می‌‏باشد. این [[ظهور]] حالت پنهانی اعجازی و دائمی [[حضرت صاحب]] را قطع می‌‏کند و لذا خود نیز معجزه‏ای محسوب می‏‌شود.
* '''[[معجزه]] دوم''' به عنوان دلیلی [[قاطع]] برای اثبات [[حقانیت]] و صحت ادعای آن [[حضرت]] برای ملاقات‏ کننده، ضروری است، اگر چه به گونه‏ای باشد که [[حقیقت]] را، پس از پایان گرفتن [[دیدار]]، روشن سازد. زیرا دیدارکننده قبلا [[حضرت مهدی]]‏ {{ع}} را نمی‏شناخته و از خصوصیات ظاهری وی اطلاعی ندارد و لذا صرف ادعای آن [[حضرت]] برای او کافی نیست.
* '''[[معجزه]] سوم''' [[پنهان]] شدن مجدد آن [[حضرت]] است، پس از آشکار شدن برای شخص دیدارکننده. وقوع این سه [[معجزه]] در صورت صحت نظریه اول برای تحقق رویارویی و مشاهده، لازم می‌‏باشد.

اما در صورتی که نظریه دوم را، که طبق آن آنچه به طور دائم [[پنهان]] است، عنوان حقیقی [[حضرت]] [[قائم]] {{ع}} می‏باشد، بپذیریم، نیازی به [[معجزه]] اول نیست، بلکه کافی است آن [[حضرت]] با فرد مورد نظر، مانند سایر انسانها روبرو شود و منظور خود را از [[دیدار]] برآورده سازد و شخصیت حقیقی خود را به او - اگر چه به گونه‏ای باشد که پس از اتمام رویارویی متوجه گردد - بشناساند. و نیز در بسیاری از اوقات نیازی به [[معجزه]] سوم نمی‏‌باشد، بلکه آن [[حضرت]]، به طور عادی، پس از پایان [[دیدار]]، ملاقات‏کننده را ترک می‌‏کند، و اگر لازم باشد قبلا برنامه‏ای را طرح و [[اجرا]] می‏‌نماید که این عمل جلب نظر نکند.

آری، در صورتی که هنگام [[ملاقات]]، [[امام]] {{ع}} به گونه‏ای در تنگنا قرار گیرد که [[بیم]] از میان رفتن و انتفای [[غیبت]] [[عامه]] ایشان برود، چاره‏ای از [[پنهان]] شدن به طریق [[اعجاز]] نیست و این [[معجزه]] در این شرایط با قانون [[معجزات]] مطابقت دارد، زیرا برقراری [[غیبت]] ایشان برای تحقق روز [[موعود]] لازم می‏‌باشد.

و اما [[معجزه]] دوم، که برای معرفی و اثبات شخصیت حقیقی آن [[حضرت]] لازم است، در بسیاری از [[دیدارها]] مورد نیاز می‌‏باشد، زیرا صرف ادعای آن [[حضرت]] کافی نیست و بایستی ایشان بر مدعای خود دلیلی بیاورد و این [[دلیل]] جز [[معجزه]] نتواند بود، و لذا این [[معجزه]] نیز با قانون [[معجزات]] مطابقت دارد.

آری، گاهی نیازی به این [[معجزه]] نیست و آن در مواردی می‌‏باشد که دیدارکننده، [[حضرت مهدی]] را از قبل می‏‌شناخته است. چنانکه اگر یک بار قبلا آن [[حضرت]] را دیده باشد و برای وی [[دلیل]] بر صحت ادعای ایشان اقامه شده باشد، و سپس بار دیگر آن [[حضرت]] را ببیند و بشناسد، نیازی به اقامه [[دلیل]] مجدد نیست و به این ترتیب [[ملاقات]] او با [[حضرت مهدی]] {{ع}} کاملا طبیعی خواهد بود، بدون اینکه معجزه‏ای واقع شود. نمونه روشن برای این مورد، دیدارهای [[سفرای چهارگانه]] آن [[حضرت]] در دوران [[غیبت صغری]] می‌‏باشد، آنان [[امام]] {{ع}} را کاملا می‏‌شناختند و از ایشان [[توقیعات]] را دریافت می‏‌نمودند و نمونه اینگونه [[دیدارها]] در [[غیبت کبری]]، مواردی است که برخی [[روایات]] گویای آنند. در این [[روایات]] آمده است که گزیده‏ای از [[یاران]] [[مخلص]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} با آن [[حضرت]] گرد می‌‏آیند و ایشان را می‏‌شناسند، چنانکه از پاره‏ای [[روایات]] چنین برمی‏‌آید که [[علامه]] [[سید]] [[مهدی]] [[بحر العلوم]] - چنانکه در ذکر [[اخبار]] [[دیدارها]] خواهد آمد - از این دسته بوده است<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۱۱۶-۱۱۸.</ref>.

== پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه ==
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱. آقای رضوانی؛
| تصویر = 15207.jpg
| پاسخ‌دهنده = علی اصغر رضوانی
| پاسخ = آقای '''[[علی اصغر رضوانی]]'''، در کتاب ''«[[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]»'' در این‌باره گفته است:

«در مورد کیفیّت [[ملاقات]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} با افراد در صورت [[ضرورت]] احتمالاتی وجود دارد:
# کسی که به [[ملاقات]] [[حضرت]] شرفیاب شده از [[حضرت]] دور نبوده بلکه در بین جامعه‌ای زندگی می‌کرده است که [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} نیز در آن [[جامعه]] بوده است.
# [[ملاقات]]، به صورت اتفاقی بوده است، به این صورت که [[حضرت]] از محلّی عبور می‌کرده از [[قضا]] کسی گرفتار و حاجت‌مند بوده و با او [[ملاقات]] داشته است.
# اینکه [[امام]] {{ع}} هرگاه ملاحظه می‌کرد که شخصی گرفتار است و یا حاجتی دارد و رفع گرفتاری و [[حاجت]] او ضروری به نظر می‌رسید شخصاً از مکان خود به طریق طبیعی حرکت کرده و خود را به او می‌رسانده تا [[حاجت]] او را برآورده کند.
# احتمال دارد که [[ملاقات‌ها]] برای قضای [[حاجت]]، یا [[هدایت]] شخص یا گروه، یا دفع [[ظلم]] و غیره، از راه [[معجزه]] باشد، به اینکه [[حضرت]] با طیّ الأرض از مکان خود حرکت کرده و سریع خود را به مقصد می‌رساند. همه این احتمالات متصوّر است، به این معنا که [[حضرت]] از همه راه‌ها برای برآوردن [[حاجات]] استفاده می‌کند»<ref>[[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۵۶.</ref>.
}}

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان ارتباط و ملاقات با امام مهدی}}
== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اب): پرسش‌هایی با ۲ پاسخ]]
[[رده:(اب): پرسش‌های مهدویت با ۲ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به ارتباط و ملاقات با امام مهدی]]

کیفیت ظهور امام مهدی چیست؟ (پرسش)

2022-11-24T01:52:57Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[عصر ظهور امام مهدی]] / [[رخدادهای عصر ظهور امام مهدی]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = 4
}}
'''کیفیت ظهور [[امام مهدی]] {{ع}} چیست؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:173589.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[ابراهیم امینی]]]]
آیت الله '''[[ابراهیم امینی]]'''، در کتاب ''«[[دادگستر جهان (کتاب)|دادگستر جهان]]»'' در این‌باره گفته است:

«از [[احادیث]] [[اهل بیت]] چنین استفاده می‌شود: هنگامی که اوضاع عمومی [[جهان]] مساعد گشت و افکار جهانیان برای پذیرش [[حکومت]] [[حق]] آماده شد، [[خداوند متعال]] به [[مهدی]] اجازه [[نهضت]] می‌دهد. پس ناگهان در [[مکه]] [[ظاهر]] می‌گردد و منادی [[حق]] [[بشارت]] ظهورش را به سمع جهانیان می‌رساند. مردان [[برگزیده]] [[جهان]] که در چندین [[روایت]] تعدادشان [[سیصد و سیزده]] نفر تعیین شده اولین ندای [[حق]] را لبیک گفته در اولین ساعات [[دعوت]]، مجذوب مغناطیس [[ولایت]] می‌گردند.

[[حضرت صادق]] {{ع}} فرمود: هنگامیکه [[صاحب الزمان]] [[ظهور]] نمود، [[جوانان]] [[شیعه]] بدون وعده قبلی، در همان‌شب خودشان را به [[مکه]] می‌رسانند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۷۰.</ref>.

سپس [[دعوت]] عمومی خویش را شروع می‌کند. [[مردم]] رنجدیده و از همه‌جا مأیوس دورش اجتماع می‌نمایند و با او [[بیعت]] می‌کنند و در اندک‌زمانی، [[سپاه]] انبوهی از مردان [[شجاع]] و فداکار و اصلاح‌طلب [[جهان]]، برایش مجهز می‌شوند.

[[امام محمد باقر]] و [[امام]] [[جعفر صادق]] {{ع}} در توصیف [[یاران]] [[قائم]] فرموده‌اند: شرق و غرب [[جهان]] را اشغال می‌کنند، تمام موجودات [[جهان]] را مسخر می‌گردانند، هریک از آنها نیروی [[چهل]] مرد دارد و قلوبشان از پاره‌های آهن سخت‌تر است به‌طوری که اگر در راه هدف به کوه‌های آهن برخورد نمایند آنها را پاره می‌کنند و تا وقتی که‌ [[رضایت]] [[خدا]] فراهم نشود از [[جنگ]] دست نمی‌کشند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۲۷.</ref>.

در آن موقع، [[زمامداران]] خودسر و [[ستمگران]] بی‌وجدان، احساس خطر می‌نمایند و درصدد [[دفاع]] برمی‌آیند و ندای [[مخالفت]] را به هم‌مسلکان خویش می‌رسانند، اما سربازان عدالتخواه و اصلاح‌طلبان [[جهان]] که از [[جور]] و تعدی خسته شده‌اند، تصمیم نهایی را می‌گیرند، با اتحاد و کوشش به آنها حمله می‌نمایند، با تأییدات خداوندی [[ستمکاران]] را ریشه‌کن نموده قتل‌عامشان می‌کنند، رعب و [[ترس]] همه را فرامی‌گیرد و [[تسلیم]] دولت [[حق]] می‌گردند.

بسیاری از کفار به واسطه دیدن [[علائم]] [[صدق]] و [[حقیقت]]، به [[دین اسلام]] می‌گروند، آنهایی که در [[کفر]] و [[ظلم]] خویش اصرار ورزند به دست لشکر [[مهدی]] قتل عام می‌شوند. یگانه دولت مقتدر و نیرومند [[اسلام]] در سرتاسر [[زمین]] تشکیل می‌یابد و [[مردم]] از جان‌ودل در حفظ و حراست آن کوشش می‌نمایند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۷۹ تا ۳۸۰.</ref>[[دین اسلام]] عمومی می‌گردد و در تمام بلاد داخل می‌شود<ref>بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۵۵. و اثبات الهداة، ج ۷، ص ۵۰.</ref>»<ref>[[ابراهیم امینی|امینی، ابراهیم]]، [[دادگستر جهان (کتاب)|دادگستر جهان]]، ص ۳۰۲.</ref>.

== پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه ==
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۱. حجت الاسلام و المسلمین موسوی‌نسب؛
| تصویر = 13681056.jpg
| پاسخ‌دهنده = سید جعفر موسوی‌نسب
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید جعفر موسوی‌نسب]]'''، در کتاب ''«[[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:

«براساس [[ظاهر]] [[روایات]] چند ماه قبل از [[قیام]] اصلاحی [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} خروجی صورت می‌گیرد از طرف [[شام]] که [[فرماندهی]] آن را شخصی به نام [[سفیانی]] به عهده دارد، این شخص دامنه [[تصرف]] لشکر خود را به عراق و مقداری از ترکیه گسترش می‌دهد. با این [[خروج]]، افرادی به مقابله با وی برمی‌‌‌خیزند. در همین ایام فردی نیز به نام [[یمانی]] به [[دفاع]] از [[حق]] به پا می‌خیزد. اوضاع غیر عادی می‌گردد. در این هنگام [[ندای آسمانی]] (که گویا در ماه [[رمضان]] است) [[ظهور]] را نوید می‌دهد. [[سفیانی]] لشکری را به طرف [[مدینه]] و [[مکه]] گسیل می‌دارد که با حضرت [[مبارزه]] کنند. اینان در بیابانی بین [[مدینه]] و [[مکه]] به نام [[بیداء]] به [[قدرت]] الهی به [[زمین]] فرو می‌روند و فقط دو نفر از ایشان [[نجات]] می‌یابند که یکی به سوی [[مکه]] می‌آید و یکی به سوی عراق تا [[خبر]] این واقعه را به گوش [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} در [[مکه]] و [[سفیانی]] در عراق برسانند. در همین ایام گروهی از یاوران ([[حدود]] ۴۰ نفر) به [[مکه]] وارد شده و پس از ملاقات با نماینده [[امام]]، به دیدار حضرت نایل شده و در کنار آن حضرت قرار می‌گیرند.

وقتی یاوران اولیه (۳۱۳) نفر کامل شدند [[ظهور]] حضرت تحقّق می‌پذیرد و حضرت با [[یاران]] به [[مسجدالحرام]] وارد شده و سخنان خودش را به گوش [[مردم]] می‌رسانند و از آنان [[بیعت]] می‌خواهد. به [[فرمان خداوند]] [[جبرئیل]] و تعدادی از [[ملائکه]] نیز به [[یاری]] حضرت می‌شتابند. اولین کسی که با آن حضرت [[بیعت]] می‌کند [[جبرئیل]] و ملائکه‌اند و بعد یاوران [[بیعت]] تازه‌ای با حضرت می‌بندند. در این هنگام حضرت لباس [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} را به تن نموده و پرچمی را به نام [[پرچم]] [[فتح]] به دست دارند. گفته شده این [[پرچم]] هنگامی باز می‌شود نصرت و [[پیروزی]] را به همراه دارد. حضرت در [[مکه]] می‌مانند تا مقدار یاوران به ده هزار و یا پانزده هزار نفر می‌رسد سپس [[قیام]] صورت می‌گیرد و حضرت [[مکه]] را [[فتح]] می‌کنند. پس از تسلط به [[مکه]] و اصلاحات لازم به طرف [[مدینه]] حرکت می‌کنند. گفته شده بعد از [[خروج]] حضرت از [[مکه]] عده‌ای شورش کرده و نماینده حضرت را به [[شهادت]] می‌رسانند. [[خبر]] به حضرت می‌رسد. ایشان اقدامات لازم را [[اعمال]] کرده و پس از دفع شورش و [[برقراری امنیت]] به سوی [[مدینه]] رهسپار می‌شوند. با تسلط بر [[مدینه]] و برقراری و انجام اقدامات مورد نیاز حضرت و [[یاران]] به طرف ایران و عراق حرکت می‌کنند. البته ناگفته نماند که در این بین [[مردم]] عاشق به لشکر حضرت اضافه می‌شوند. با [[حضور]] حضرت در عراق و تسلط بر [[کوفه]]، درگیری بزرگی بین ایشان و لشکر [[سفیانی]] رخ می‌دهد. عده‌ای هلاک شده و گروهی دیگر به طرف [[فلسطین]] می‌گریزند. در حین این برخوردها، گورهی دیگر به نام [[دین]] با حضرت وارد [[مبارزه]] می‌شوند (شبیه گروه [[خوارج]] در زمان [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}}) و همگی کشته می‌شوند.

حضرت پس از تسلط بر عراق به طرف [[فلسطین]] حرکت می‌کند. لشکر [[سفیانی]] را تار و مار می‌کند. [[مسیحیان]] می‌خواهند به مقابله برخیزند در این هنگام [[حضرت عیسی]] {{ع}} از آسمان [[نزول]] می‌کند و با [[نماز]] خواندن پشت سر حضرت، [[امامت]] و [[ولایت]] و [[رهبری]] ایشان را اعلام می‌کند. با همین اقدام گروهی از مسیحیان به حضرت می‌گروند، و عده‌ای دیگر پس از مدتی به [[اسلام]] می‌پیوندند.

گروه دیگری که به [[مبارزه]] برمی‌‌‌خیزند [[یهودیان]] هستند. حضرت قطعه‌های تورات را که در بعضی کوه‌ها قرار دارد می‌آورند و برای [[یهودیان]] [[حق]] را [[تبیین]] می‌کنند.

از طرف دیگر یاوران ویژه حضرت با لشکریانی به نقاط مختلف [[جهان]] رفته و [[مردم]] را به [[دین]] [[اسلام]] فرا می‌خواندند. زمانی طولانی نمی‌گذرد که [[جهان]] تحت [[حاکمیت]] حضرت درمی‌اید و در همه جا صدای روح‌‌‌بخش گلبانگ [[توحید]] طنین‌انداز می‌شود»<ref>[[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۱۶۶-۱۶۸.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۲. حجت الاسلام و المسلمین علی‌پور؛
| تصویر = 9030760879.jpg
| پاسخ‌دهنده = مهدی علی‌پور
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[مهدی علی‌پور]]'''، در مقاله ''«[[ظهور (مقاله)|ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:

«[[حضرت مهدی]] {{ع}} در "[[مدینه]]" [[ظهور]] می‌کند. [[خبر]] [[ظهور]] آن حضرت به سرعت در منطقه پخش می‌گردد و به [[سفیانی]] که بر سوریه، اردن و فلسطین [[فرمان]] می‌راند، می‌رسد. او سپاهی بزرگ فراهم می‌آورد و به سوی آن حضرت می‌فرستد. [[امام]] {{ع}} پس از چندی، [[مدینه]] را به قصد [[مکه]] ترک می‌گوید و نزدیک کوه صفا یا نقطه‌ای دیگر در اطراف [[مکه]] فرود می‌آید. روزها می‌گذرد و هنگامه [[قیام]] [[امام]] {{ع}} نزدیک می‌شود. [[اصحاب]] نخستین [[امام]]، که طبق [[روایات]] ۳۱۳ نفرند، از شرق و غرب [[جهان]] خود را به [[مکه]] می‌رسانند و به [[امام]] می‌پیوندند. درباره نام و ویژگی‌های این گروه، [[روایات]] بسیاری به دست ما رسیده است. آن‌ها با دیگر یاوران [[امام]] {{ع}} تفاوت دارند و در اوج [[خلوص]] و [[تقوا]] به سر می‌برند. این گروه که از [[توانایی]]، کارآیی، [[آگاهی]]، [[کفایت]] و [[مدیریت]] برخوردارند، پرچم‌داران [[سپاه]] به شمار می‌آیند. [[امام صادق]] {{ع}} بر آنان را {{عربی|" حَكَمُ‏ اللَّهِ‏ فِي‏ أَرْضِهِ‏ ‏‏‏‏"}}<ref> بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۳۲۶.</ref> می‌خوانند. حضرت {{ع}} در [[مکه]] می‌ماند، تا ده هزار تن دیگر به وی بپیوندند. در این هنگام، حرکت اصلاحی‌اش را می‌آغازد. [[امام مهدی|حضرت ولی عصر]] {{ع}}، پس از کشته شدن "[[نفس زکیه]]" در [[مسجد الحرام]]، در [[روز عاشورا]] در [[مسجد الحرام]] حاضر می‌شود، در [[مقام]] [[حضرت ابراهیم|ابراهیم]] {{ع}} [[نماز]] می‌گزارد و نخستین [[خطبه]] جاودانش را می‌خواند. او در آن [[خطبه]]، [[مردم]] را به [[حق]] و [[عدالت]] [[دعوت]] می‌کند و از آنان می‌خواهد در [[اجرای عدالت]] کامل و صلح جهانی، یاری‌اش دهند. [[مردم]] دسته دسته با آن عزیز [[بیعت]] می‌کنند. نخستین کسی که با حضرت {{ع}} [[بیعت]] می‌کند، [[جبرئیل]] است: {{عربی|" إِنَّ أَوَّلَ مَنْ يُبَايِعُ اَلْقَائِمَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ جَبْرَئِيلُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ "}}<ref> بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۸۵ و شیخ علی کورانی، معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۵، ص ۲۰۷</ref>. بر اساس [[روایات]]، حضرت {{ع}} با [[شمشیر]] [[قیام]] می‌کند. آیا مراد از [[شمشیر]]، [[عدالت]] است یا همان سلاح کهن [[بشر]] است که در [[زمان ظهور]] با از [[کار]] افتادن سلاح‌های پیشرفته، دیگر [[بار]] مرسوم می‌شود؟ پاسخ دقیق و درست بدین پرسش، از توان [[انسان]] عادی بیرون است. آنچه مسلم می‌نماید، این است که [[حضرت مهدی]] {{ع}} با [[میراث]] عظیم انبیای پیشین می‌آید و در راه [[اصلاح]] گام می‌نهد. [[پرچم]] ویژه [[پیامبر خاتم|پیامبر اسلام]] {{ع}}، خاتم [[حضرت سلیمان|سليمان]] {{ع}} ، سنگ و عصای [[حضرت موسی|موسی]] {{ع}} و نیز خُلق و خوی [[پیامبر خاتم|پیامبر گرامی]] و [[ائمه]] {{عم}} و مادر گرامی‌اش زهرای اطهر {{س}} با وی همراه خواهد بود.<ref> محمد بن ابراهيم نعمانی، الغیبه، ج ۲، ص ۲۳۸ و شیخ علی کورانی، معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج ۳،ص ۲۴۸.</ref>»<ref>[[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، [[ظهور (مقاله)|ظهور]]، ص ۲۷۵-۲۷۶.</ref>.
}}
{{پاسخ پرسش
| عنوان پاسخ‌دهنده = ۳. حجت الاسلام و المسلمین رحیمی؛
| تصویر = 151864.jpg
| پاسخ‌دهنده = عباس رحیمی
| پاسخ = [[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[عباس رحیمی]]'''، در کتاب ''«[[امید فردا (کتاب)|امید فردا]]»'' در این‌باره گفته است:

«لحظه [[ظهور]]، بسیار دل‌انگیز و زیباست و زبان و قلم از تشریح آن لحظه‌ها ناتوان است. تنها به بیان گوشه‌هایی از آنچه در [[احادیث]] آمده، می‌پردازیم. [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: [[امام زمان]] {{ع}} در آخرین شب [[غیبت]]، به تنهایی وارد [[کعبه]] می‌شود و پس از طواف و [[عبادت]]، وقتی که همه [[مردم]] به [[خواب]] رفته‌اند، [[جبرئیل]] و [[میکائیل]] با هزاران [[فرشته]] بر آن حضرت نازل می‌شوند و می‌گویند: آقای ما! از هم اکنون ما تحت [[امر]] تو و [[مطیع]] [[فرمان]] توییم.

آن‌گاه آن حضرت در حالی که میان [[رکن و مقام]] [[ایستاده]]، فریاد می‌زند: ‌ای [[یاران]] من!‌ ای یارانی که [[خداوند]] شما را برای من ذخیره کرده! ناگهان همه [[اصحاب حضرت]] و [[امام حسین]] و یارانش از بستر خوابشان برخواسته، در یک لحظه گرد آقا جمع می‌شوند. [[آیه]] شریفه {{متن قرآن|أَيْنَ مَا تَكُونُواْ يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعًا}}<ref>سوره بقره، آیه ۱۴۸.</ref>؛ هر کجا باشید [[خداوند]] همه شما را گرد خواهد آورد، اشاره به همین است<ref>بحارالانوار، ج ۵۳، ص ۷.</ref>. صبح که [[مردم]] از [[خواب]] بیدار می‌شوند متوجه می‌شوند فردی در کنار [[کعبه]] [[ایستاده]] و جمعی دورش حلقه زده‌اند، و این صدا را می‌شنوند: {{عربی|"هَذَا مَهْدِيُّ آلِ مُحَمَّدٍ بَايِعُوهُ‌ تَهْتَدُوا"}}؛ این [[مهدی]] [[آل محمد]] است، با او [[بیعت]] کنید تا [[هدایت]] شوید<ref>بحارالانوار، ج ۵۳، ص ۸.</ref>»<ref>[[عباس رحیمی|رحیمی، عباس]]، [[امید فردا (کتاب)|امید فردا]]، ص۴۷.</ref>.
}}

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان رخدادهای عصر ظهور امام مهدی}}
== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(ات): پرسش‌هایی با ۳ پاسخ]]
[[رده:(ات): پرسش‌های مهدویت با ۳ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به رخدادهای عصر ظهور امام مهدی]]

کیفیت زندگی امام مهدی به چه صورت است؟ (پرسش)

2022-11-24T01:52:54Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

کیفیت رویارویی سپاه امام مهدی با بنی امیه چگونه است؟ (پرسش)

2022-11-24T01:52:51Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| تصویر = 7626626268.jpg
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[عصر پس از ظهور]] / [[حکومت جهانی امام مهدی]] / [[حکومت جهانی امام مهدی]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''کیفیت رویارویی سپاه امام مهدی با بنی امیه چگونه است؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:151949.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[محمد جواد خراسانی]]]]
آیت‌‌الله '''[[محمد جواد خراسانی]]'''، در کتاب ''«[[مهدی منتظر ۱ (کتاب)|مهدی منتظر]]»'' در این‌باره گفته است:

«پس از خاتمه [[جنگ]] با [[سفیانی]] آن [[حضرت]] سه لواء ترتیب دهد: یکی را به [[قسطنطنیه]] فرستد و دیگری را به چین و دیگری به کوه‌های [[دیلم]] و هرسه را [[فتح]] کند<ref>بحارالانوار، ج ۵۲، ۳۸۸، ح ۲۰۶.</ref>. پس اولین لواء به طرف [[روم]] حرکت کند هم برای [[فتح]] آن و هم برای استرداد [[بنی امیه]]. چون [[بنی امیه]] به [[روم]] فرار کنند از [[سلطان]] [[روم]] درخواست کنند که ایشان را اجازه دخول دهد و از ایشان [[حمایت]] کند. [[سلطان]] [[روم]] بگوید: به شما راه نمی‌دهم تا این‌که در [[دین]] من داخل شوید و نصرانیت [[اختیار]] کنید، به ما [[زن]] بدهید و از ما [[زن]] بگیرید و گوشت خوک بخورید و شراب بنوشید و [[صلیب]] در گردن کنید و زنار ببندید، پس شروط را قبول کنند و به ایشان اجازه ورود دهد و چون آن [[حضرت]] لشکری به [[روم]] فرستد برای استرداد ایشان، بگویند: اهل [[ملت]] ما را به ما [[تسلیم]] کنید!
آنان در جواب بگویند: به [[خدا]] که چنین کاری نخواهیم کرد اینان جماعتی هستند که در [[دین]] ما رغبت کرده و از [[دین]] شما بی‌میل گشته‌اند، پس آن [[لشکر]] بگویند: به [[خدا]] اگر [[مأمور]] به قتال شما شویم با شما می‌جنگیم<ref>بحارالانوار، ج ۵۲، ۳۸۸، ح ۲۰۶.</ref>. (در [[اصحاب کهف]] گذشت از [[امیر المؤمنین]] {{ع}} که: اول یکی از آن‌ها را می‌فرستد و به مقصود نرسیده برمی‌گردد بعد از آن دیگری را می‌فرستد و از [[روایت]] دیگری چنان بر می‌آید که خود آن [[حضرت]] عزیمت می‌کند)<ref>مختصر بصائر الدرجات، ص ۲۰۱.</ref>.

[[حضرت باقر]] {{ع}} در این [[آیه]]: {{متن قرآن|فَلَمَّا أَحَسُّوا بَأْسَنَا إِذَا هُم مِّنْهَا يَرْكُضُونَ * لا تَرْكُضُوا وَارْجِعُوا إِلَى مَا أُتْرِفْتُمْ فِيهِ وَمَسَاكِنِكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْأَلُونَ * قَالُوا يَا وَيْلَنَا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ * فَمَا زَالَت تِّلْكَ دَعْوَاهُمْ حَتَّى جَعَلْنَاهُمْ حَصِيدًا خَامِدِينَ}}<ref>انبیاء، ۱۲-۱۵.</ref>. "پس چون صولت ما را احساس کنند ناگاه ایشان بدوند و پا به فرار گذارند، فرار نکنید برگردید به سوی اندوخته‌ها که [[ذخیره]] کردید، برگردید به ثروت‌ها و مساکن خود تا از شما سؤال شود، آن گاه بگویند:‌ای وای بر ما که ما [[ستمکاران]] بودیم، پس همواره این کلمه سخن ایشان باشد، تا این‌که ما ایشان را مانند دروشده خاموش سازیم".

فرمود: [[تأویل]] این [[آیه]] (یعنی مصداق) از هنگامی که نازل شده هنوز نیامده و چون [[قائم]] ما [[قیام]] کند [[تأویل]] او درباره [[بنی امیه]] تحقق پیدا خواهد کرد که ایشان از [[ترس]] [[قائم]] {{ع}} به [[روم]] فرار کنند، پس ایشان را مطالبه کنند سپس با [[شمشیر]] ایشان را چون دروشده خاموش سازند.

و نیز آن [[حضرت]] فرمود: چون [[سلطان]] [[روم]] از [[مهدی]] {{ع}} [[آگاه]] شود [[امان]] و [[صلح]] بطلبد، آن [[حضرت]] بفرماید: [[امان]] و صلحی نیست تا این‌که کسانی را که از ما نزد شمایند به ما برگردانید و اگر ایشان را ندهید [[شمشیر]] در میان شما خواهم گذاشت.

پس می‌گویند: این کتاب خداست بین ما و شما (اهل [[روم]] گویند یا [[بنی امیه]]) هرچه کتاب گوید به مقتضای آن [[رفتار]] کنید، پس بفرماید قبول دارم و راضیم و کتاب را بر ایشان قرائت کند، پس ببینند که در شرایط [[صلح]] و [[امان]] که به ایشان داده شده این است که هر مسلمانی که [[مرتد]] شود و به ایشان ملحق شود باید به [[والی]] [[مسلمین]] برگردانند و اگر از ایشان کسی رغبت در [[اسلام]] کند و [[هجرت]] کند او را برنگردانند.

چون این جمله را بر ایشان بخواند و این شرط لازم را ببنند، [[سلطان]] [[روم]] به [[یاران]] خود بگوید: چاره‌ای نیست، این [[جماعت]] [[حجت]] و [[دلیل]] بزرگی آوردند و در قبال او نتوان [[مخالفت]] کرد، بدهید اهل [[ملت]] ایشان را به ایشان، پس [[بنی امیه]] را بیرون کنند و [[تسلیم]] آن [[حضرت]] نمایند پس مردان و زنان ایشان را بکشند (زیراکه همه [[مرتد]] شده‌اند) و صلیب‌هایشان را بر نیزه کنند.

سپس فرمود: به [[خدا]] قسم که می‌بینم [[اصحاب قائم]] {{ع}} را که [[دینار]] و درهم ایشان را با [[جحفه]] (دلو یا شبه آن) تقسیم می‌کنند، سپس [[مردم]] [[روم]] هم [[اسلام]] آورند و آن [[حضرت]] برای ایشان مسجدی بنا کند و مردی از [[اصحاب]] خود را به جای خود در آن‌جا بگذارد و برگردد<ref>بحارالانوار، ج ۵۲، ۳۸۹، ح ۲۰۶.</ref>.

[[امیر المؤمنین]] {{ع}} فرمود: [[خداوند]] را بر [[بنی امیه]] چیره گرداند تا این‌که ایشان را چون برگ خزان بر روی [[زمین]] افکنده و استخوان پوسیده سازد. {{متن قرآن|مَلْعُونِينَ أَيْنَمَا ثُقِفُوا أُخِذُوا وَقُتِّلُوا تَقْتِيلا}}<ref>احزاب، ۶۱.</ref> "ملعونند و در هر کجا بروند گرفته شوند و به شدت کشته شوند"<ref>منتخب الاثر، ص ۲۲۸، ح ۱.</ref>.

و نیز وارد شده که جمع دیگر ایشان را در اطراف [[زمین]]، [[امیر المؤمنین]] {{ع}} و [[امام حسین|حضرت سید الشهداء]] {{ع}} در رجعتشان خواهند کشت<ref>الزام الناصب، ج ۲، ۳۵۶.</ref>»<ref>[[محمد جواد خراسانی|خراسانی، محمد جواد]]، [[مهدی منتظر ۱ (کتاب)|مهدی منتظر]]، ص ۲۸۷.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسمان حکومت جهانی امام مهدی}}

== منبع‌شناسی جامع مهدویت ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]

[[رده:(اا): پرسش‌های مهدویت با ۱ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش‌های مربوط به حکومت جهانی امام مهدی]]

کیفیت روش شنیداری برای دریافت علم افزون امام چگونه است؟ (پرسش)

2022-11-24T01:52:48Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[علم معصوم (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ علم معصوم]]
| تصویر = 7626626252.jpg
| نمایه وابسته = [[کلیاتی از علم معصوم (نمایه)|کلیاتی از علم معصوم]]
| مدخل اصلی = [[نقر در گوش معصوم]]
| موضوعات وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''کیفیت روش شنیداری برای دریافت علم افزون امام چگونه است؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[علم معصوم (پرسش)|علم معصوم]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[علم معصوم]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:1100761.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[محمد تقی یارمحمدیان]]]]
حجت الاسلام و المسلمین '''[[محمد تقی یارمحمدیان|یارمحمدیان]]''' در کتاب ''«[[ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت (کتاب)|ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت]]»'' در این‌باره گفته‌‌اند:

«از روش‌های شاخص در چگونگی دریافت [[علم]] افزون، طنین‌انداز شدن آن در [[گوش]] [[شریف]] [[امام]] است. در [[احادیث]] از این روش با دو کلیدواژه [[نقر و نکت]] یاد شده است<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، ص۲۳۱-۲۳۲، ۳۱۶-۳۱۹، ۳۲۶-۳۲۸، ۴۳۹، ح۱ و ص۴۴۲، ح۶؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۲۶۴؛ مفید، محمد بن محمد، ارشاد، ج۲، ص۱۸۶؛ همو، اختصاص، ص۲۸۶-۲۸۷؛ طوسی، محمد بن حسن، امالی، ص۴۰۸.</ref>. برخلاف روش دریافت [[قلبی]]، در این روش ردپایی از واژه [[قذف]] [[مشاهده]] نمی‌کنیم.

بر اساس معنای لغوی این دو واژه، محتوای این دست از احادیث آن است که صدایی در گوش امام طنین‌انداز می‌شود و علم و اثر لازم را در آن به جای می‌گذارد و این چنین علم به امام انتقال می‌یابد و علم ایشان افزایش پیدا می‌کند.

در بحث [[زمان]] و مکان [[ازدیاد علم امام]] اشاره خواهیم کرد، روش دریافت شنیداری از همان دوران حمل و نوزادی در [[اختیار]] امام قرار می‌گیرد<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۴۳۲-۴۳۴، ۴۳۹، ۴۴۲؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۳۸۷-۳۸۸.</ref>. می‌توان گفت، صدایی که به امام می‌رسد، صدای [[فرشته]] یا [[روح]] است<ref>در برخی از احادیث، علم افزونی که در گوش امام طنین‌انداز می‌شود را از ناحیه خداوند دانسته‌اند و در برخی دیگر، آن را از سوی ملائکه بیان داشته‌اند. تعدادی از احادیث نیز مجمل است و در آنها از شخصی که علم افزون را برای امام می‌آورد، به خلقی اعظم از جبرئیل و میکائیل تعبیر کرده‌اند. البته این «خلق اعظم» در روایات دیگر به روح تبیین شده است؛ ر.ک: به دو پانوشت بعدی. نیز ر.ک: برقی، احمد بن محمد، محاسن، ج۲، ص۳۱۵؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۲۳۱، ح۱ و ص۲۳۲ح ۵، ۷ و ص۴۵۵-۴۵۸.</ref>. در چند [[روایت]] تصریح شده که رخداد روش شنیداری، مربوط به [[سخن گفتن]] فرشته با امام است<ref>برقی، احمد بن محمد، محاسن، ج۲، ص۳۱۸، ۳۶۶-۳۷۲؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۲۶۴؛ مفید، محمد بن محمد، ارشاد، ج۲، ص۱۸۶.</ref> نیز در [[روایات]] بسیاری، صدای مورد نظر، [[ظهور]] در صدای [[فرشته]] یا [[روح]] دارد<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۲۳۱-۲۳۲، ۳۱۷-۳۱۸، ۳۶۹-۳۷۳؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۱۷۴، ۱۷۶-۱۷۷؛ مفید، محمد بن محمد، اختصاص، ص۲۸۶؛ طوسی، محمد بن حسن، امالی، ص۴۰۸.</ref>. این شواهد ما را به این [[باور]] رهنمون می‌سازد که در رویداد دریافت شنیداری، غالباً صدای روح و فرشته در [[گوش]] [[مبارک]] [[امام]] طنین‌انداز می‌شود. البته این بدان معنا نیست که دریافت شنیداری، منحصر در صدای فرشته یا روح است؛ زیرا در دو [[حدیث]] به دریافت بی‌واسطه نیز اشاره شده است<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۴۳۹، ح۱ و ۴۴۲، ح۶؛ مفید، محمد بن محمد، اختصاص، ص۲۸۶.</ref>. بر این اساس چه بسا [[خداوند]] بی‌واسطه، صدایی را به گوش امام برساند. اگر از این دو حدیث بگذریم یا آنها را بر دریافت با واسطه فرشته حمل کنیم، می‌توان گفت، میان روش دریافت شنیداری با کلیدواژه “تحدیث” رابطه این همانی وجود دارد؛ به این حدیث توجه کنید: عبدالغفارجازی گزارش داده که [[خدمت]] [[امام صادق]] {{ع}} عرض کردم: فردی [[حدیثی]] برای من نقل کرد که بیانگر آن است که [[حضرت علی]] {{ع}} و [[امام حسن]] {{ع}} محدَّث بوده‌اند. به او گفتم: چگونه رخداد [[تحدیث]] واقع می‌گردد؟ وی گفت: تحدیث بدین شیوه روی می‌دهد که صدای فرشته در گوش آن دو امام طنین‌انداز شده و اثر خود را بر جای خواهد گذاشت. امام صادق {{ع}} سخن او را [[تأیید]] کرده و فرمودند: درست گفته است.<ref>{{متن حدیث|عَنْ عَبْدِ الْغَفَّارِ الْجَازِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالَ: قُلْتُ لَهُ إِنَّ فُلَاناً حَدَّثَنِي أَنَّ عَلِيّاً {{ع}} وَ الْحَسَنَ {{ع}} كَانَا مُحَدَّثَيْنِ قَالَ قُلْتُ كَيْفَ ذَلِكَ فَقَالَ إِنَّهُ كَانَ يُنْكَتُ فِي آذَانِهِمَا قَالَ صَدَقَ}} صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۳۲۱.</ref>.

البته برای چندمین بار تأکید می‌شود که بر اساس مبانی [[اعتقادی]] [[شیعه]]، رویداد تحدیث، [[سخن گفتن]] [[فرشتگان]] و [[پیام آوری]] فرشتگان برای امام، بدون ادعای [[وحی تشریعی]] است. از همین رو در آموزه‌های [[ائمه اطهار]] {{عم}}، [[نبیّ]] انگاری [[امام]] به خاطر [[سخن گفتن]] [[فرشته]] با او، به شدت [[نفی]] شده است. ایشان این [[مقام امام]] را از نوع محدَّث بودن جناب [[آصف بن برخیا]]، [[حضرت خضر]] و جناب [[ذوالقرنین]] برشمرده‌اند؛ نگاه کنید: [[حمران بن أعین]] گزارش داده که از [[امام باقر]] {{ع}} پرسیدم: آیا شما به من نفرمودید که [[حضرت علی]] {{ع}} مُحدَّث بودند؟ [[حضرت]] فرمودند: بله! پرسیدم: چه کسی با او سخن می‌گفت؟ حضرت فرمودند: فرشته‌ای با او سخن می‌گفت. پرسیدم: یعنی [[باور]] کنیم که ایشان [[نبی]] یا [[رسول]] بوده‌اند؟ حضرت فرمودند: خیر، بلکه مثل او همانند آصف بن برخیا، [[خضر]] و ذوالقرنین است. آیا این سخن به تو نرسیده که از حضرت علی {{ع}} راجع به ذوالقرنین سؤال شد؛ از ایشان پرسیدند: آیا ذوالقرنین [[پیامبر]] بوده است؟ حضرت علی {{ع}} فرمودند: خیر، بلکه او بنده‌ای بود که [[خدا]] را [[دوست]] می‌داشت؛ درنتیجه خدا نیز او را دوست داشت و او خود را برای [[خداوند]] [[خالص]] گردانیده بود؛ خدا نیز [[خیرخواهی]] را برای او تمام کرده بود؟! امام باقر {{ع}} در پایان فرمودند: حضرت علی {{ع}} نیز همانند ذوالقرنین است یعنی نبی نبود؛ بلکه [[بنده]] خالص خدا بود؛ درنتیجه [[ملائکه]] با او سخن می‌گفتند.<ref>{{متن حدیث|عَنْ حُمْرَانَ بْنِ أَعْيَنَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} أَ لَسْتَ حَدَّثْتَنِي أَنَّ عَلِيّاً {{ع}} كَانَ مُحَدَّثاً قَالَ بَلَى قُلْتُ مَنْ يُحَدِّثُهُ قَالَ مَلَكٌ يُحَدِّثُهُ قَالَ قُلْتُ فَأَقُولُ إِنَّهُ نَبِيٌّ أَوْ رَسُولٌ قَالَ لَا بَلْ مَثَلُهُ مَثَلُ صَاحِبِ سُلَيْمَانَ وَ مَثَلُ صَاحِبِ مُوسَى وَ مَثَلُ ذِي الْقَرْنَيْنِ أَ مَا بَلَغَكَ أَنَّ عَلِيّاً {{ع}} سُئِلَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ فَقَالُوا كَانَ نَبِيّاً قَالَ لَا بَلْ كَانَ عَبْداً أَحَبَّ اللَّهَ فَأَحَبَّهُ وَ نَاصَحَ اللَّهَ فَنَصَحَهُ فَهَذَا مَثَلُهُ}} صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، ص۳۶۶. نیز ر.ک: همان، ص۳۲۳، ۳۶۷، ۳۷۳.</ref>.

نکته دیگر راجع به دریافت شنیداری اینکه، شاید بتوان گفت علی‌القاعده و به طور معمول، کیفیت سخن گفتن ملائکه مانند تکلم [[انسان]] و به [[زبان عربی]] است. در احادیثی نوع صدایی که در گوش [[امام]] طنین‌انداز می‌گردد را به افتادن زنجیری آهنین در طشت فلزی [[تمثیل]] نموده‌اند<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، ص۱۴۴، ۲۳۱-۲۳۳، ۳۲۴، ۳۷۰، ۳۷۳؛ مفید، محمد بن محمد، اختصاصی، ص۲۸۷؛ طوسی، محمد بن حسن، امالی، ص۴۰۸.</ref>. این نشانگر آن است که این صدا از نوع گویش [[انسانی]] نمی‌باشد<ref>حدیثی با همین واژگان (استماع صوتی مانند افتادن زنجیر در طشت آهنین) راجع به پیامبران وجود دارد که در آن می‌فرماید: پیامبر از صدای آهنین می‌فهمد که مقصود فرشته چیست. این کاملاً ظهور در متفاوت بودن گویش ملک با نوع گویش انسان دارد؛ ر.ک: صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۳۷۰، ح۶.</ref>؛ زیرا صدای افتادن زنجیر همانند صدای [[انسان]] نیست. این تمثیل تنها بیانگر تیزی صدا است و نشان می‌دهد هیچ انسان معمولی‌ای نمی‌تواند به طور مداوم آن را بشنود. از ناحیه ایجاد کننده صدا، یعنی [[فرشته]]، کیفیت [[تولید]] صدا، شبیه صدای انسان نیست. اگر چنین باشد، باید گفت فرشته صدایی ویژه، غیر از گویش انسان در گوش امام ایجاد می‌کند، اما امام از آنها سخنانی انسان‌گونه [[درک]] می‌کند و این چنین بر علمش افزوده می‌شود. با این حال اگر کسی امام را در این حالت [[مشاهده]] نماید، چنان می‌نماید که انسانی در حال تکلم با او است<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۳۹۶، ح۷.</ref>.

پرسشی دیگر که از زمان‌های دور مطرح بوده آن است که امام، چگونه درمی یابد که دریافت شنیداری او، صدای فرشته بوده و صدای دیگری مانند صدای [[شیطان]] نمی‌باشد؟ باید گفت [[عصمت]]، به ویژه عصمت از [[سهو]] و [[خطا]]، مانع از چنین پنداری است. با این حال امام کسی است که شیطان نمی‌تواند بر او [[تسلط]] یابد و در او [[نفوذ]] کند<ref>{{متن قرآن|إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ}} «بجز از میان آنان بندگان نابت را» سوره حجر، آیه ۴۰؛ {{متن قرآن|إِنَّ عِبَادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَانٌ إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغَاوِينَ}} «بی‌گمان تو بر بندگان من چیرگی نداری مگر آن گمراهان که از تو پیروی کنند» سوره حجر، آیه ۴۲؛ {{متن قرآن|إِنَّ عِبَادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَانٌ وَكَفَى بِرَبِّكَ وَكِيلًا}} «تو بر بندگان من چیرگی نداری و پروردگارت (آنان را) کارساز، بس» سوره اسراء، آیه ۶۵؛ هلالی، سلیم بن قیس، کتاب سلیم بن قیس، ج۲، ص۸۲۳؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۳۱۸، ح۲ و ص۴۱۹، ح۱؛ کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر، ص۲۲۶؛ عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر، ج۲، ص۳۰۱، ح۱۱۲؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۸، ص۳۵؛ صدوق، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۵۸۵، ح۳۱۹۱. نیز ر.ک: مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۵۸، ص۲۳۴.</ref>. علاوه بر اینکه اساساً اگر صدای [[فرشته]] یا [[روح]] را همانند صدای [[انسانی]] ندانیم، در این صورت می‌توان گفت، نوع صدایی که به گوش [[امام]] می‌رسد، متفاوت بوده و امام در این رخداد، صدایی ویژه می‌شنود. بنابراین اساساً امکان [[اشتباه]] در آن وجود ندارد؛ نه اینکه صدا مشابه [[انسان]] باشد و آن‌گاه بگوییم، امام به خاطر عصمتش اشتباه نمی‌کند. دیگر این که هنگام دریافت [[علم]]، [[سکینه]] ویژه‌ای بر امام [[القا]] می‌شود که امام با [[یقین]] کامل [[اطمینان]] می‌یابد، صدایی که می‌شنود، صدای فرشته است، نه مثلاً [[شیطان]]. درصد اطمینان این ادعا، به قدری بالا است که بر فرض محال، اگر شیطان بخواهد این صدا را در گوش امام ایجاد کند، او را حالی دهشتناک فرا می‌گیرد<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۳۱۸، ح۲.</ref> و [[راه]] هرگونه [[نفوذ]] بر او بسته خواهد شد.

سخن پایانی درباره دریافت شنیداری آن‌که، تفاوت‌هایی که در [[نکت]] و [[قذف]] [[قلبی]] گفته شد، در این روش نیز با اندک تفاوت و شرحی مطرح است. تنها در این جا [[نقر]] به جای قذف نشسته و تقریباً [[کارایی]] آن را دارد. تفاوت اساسی‌ای که مطرح است، تفاوت میان “نکت و نقر قلبی” و “نکت و نقر شنیداری” است. این دو، کیفیت جداگانه در اخذ علم هستند. علم، گاه به روش نکت و نقر در [[قلب]] به [[امام]] می‌رسد و گاه امام آن را به روش [[نکت]] و [[نقر]] شنیداری اخذ می‌کند و دیگر بار از هر دو روش آن را دریافت می‌کند<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۳۱۶-۳۱۷، ۳۲۶-۳۲۷؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۲۶۴.</ref>؛ بدین معنا که در همان حالی که [[علم]] بر [[قلب]] امام وارد می‌گردد، امام محتوای علم افزون را با گوش خود نیز می‌شنود»<ref>[[محمد تقی یارمحمدیان|یارمحمدیان، محمد تقی]]، [[ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت (کتاب)|ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت]] ص ۲۶۵-۲۷۰.</ref>.

== منبع‌شناسی جامع علم معصوم ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم معصوم|کتاب‌شناسی علم معصوم]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های علم معصوم|مقاله‌شناسی علم معصوم]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های علم معصوم|پایان‌نامه‌شناسی علم معصوم]].
{{پایان منبع‌ جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های علم معصوم]]

[[رده:(اا): پرسش‌های علم معصوم با ۱ پاسخ]]

کیفیت روش دیدن فرشته برای دریافت علم افزون امام چگونه است؟ (پرسش)

2022-11-24T01:52:45Z

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۳، بخش دوم

{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[علم معصوم (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ علم معصوم]]
| تصویر = 7626626252.jpg
| نمایه وابسته = [[کلیاتی از علم معصوم (نمایه)|کلیاتی از علم معصوم]]
| مدخل اصلی = [[تحدیث فرشته]]
| موضوعات وابسته =
| تعداد پاسخ = ۱
}}
'''کیفیت روش دیدن فرشته برای دریافت علم افزون امام چگونه است؟''' یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث '''[[علم معصوم (پرسش)|علم معصوم]]''' است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[علم معصوم]]''' مراجعه شود.

== پاسخ نخست ==
[[پرونده:1100761.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[محمد تقی یارمحمدیان]]]]
حجت الاسلام و المسلمین '''[[محمد تقی یارمحمدیان|یارمحمدیان]]''' در کتاب ''«[[ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت (کتاب)|ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت]]»'' در این‌باره گفته‌‌اند:

«در این فرایند، [[امام]] صدای [[فرشته]] را می‌شنود و با این شنیدن، [[علم]] را دریافت می‌دارد. از این‌رو همین مقدار از [[ارتباط]]، برای انتقال علم کافی است و برای برقراری ارتباط و دریافتِ علم، نیاز به کیفیتی افزون مانند فرشته‌بینی وجود ندارد. با این حال، از پرسش‌های قابل توجه در چگونگی [[افزایش علم امام]]، امکان دیدن فرشته برای امام است. در هنگام دریافت علم افزون، آیا امام [[ملائکه]] را می‌بیند یا تنها صدای آنان را می‌شنود؟ در پرسشی فراگیر، آیا اساساً امام ملائکه را می‌بیند؟

پاسخ به این [[پرسش]] مقاله‌ای مستقل می‌طلبد، اما در این جا به اختصار و تنها به خاطر طرح مسئله می‌توان گفت، در این زمینه با سه دسته کلی از [[روایات]] مواجهیم: گروهی [[شاهد]] بر امکان، بلکه وقوع دیدی ملائکه است<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۲۳۱، ح۱، ۲ و ص۲۳۲، ح۴، ۵، ۷ و ص۲۳۳، ح۱، ۲ و ص۲۳۴، ح۳ و ص۳۲۲، ح۵؛ طوسی، محمد بن حسن، امالی، ص۴۰۸؛ سید رضی، محمد بن حسین (گردآورنده)، نهج البلاغة، ص۳۰۱؛ جمعی از اصحاب ائمه، الأصول الستة عشر، ص۱۷۹؛ صدوق، محمد بن علی، امالی، ص۳۱۹؛ کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر، ص۵۱۰-۵۱۱؛ خصیبی، حسین، الهدایة الکبری، ص۱۱۶؛ حلی، حسن بن سلیمانی المحتضر، ص۷۳؛ ابن عبدالوهاب، حسین، عیون المعجزات، ص۵۰؛ عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر، ج۲، ص۲۱۷. در این میان، احادیث دیگری نیز وجود دارند که اگرچه دلالت صریح بر مشاهده ندارند، اما شواهد قوی بر رؤیت به شمار می‌آیند؛ مانند: صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۱۰۷-۱۰۸، ۳۱۸، ح۱۳ و ص۴۳۵، ح۳ و ص۹۰-۹۵؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۲۴۷، ۲۹۳-۲۹۴؛ ابن قولویه، جعفر بن محمد، کامل الزیارات، ص۳۲۷-۳۲۸؛ کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر، ص۵۹۶؛ طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام، ج۱۰، ص۵۴، ح۷؛ قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر، ج۲، ص۲۰۶. مرحوم علامه مجلسی ذیل هر روایتی که به گونه‌ای دلالت بر نفی مشاهده می‌کند، آن را توجیه می‌کند تا ادله جواز دیدن ملائکه خدشه‌دار نشود؛ ر.ک: بحار الأنوار، ج۲۶، ص۸۲، ۳۶۰؛ مرآة العقول، ج۲، ص۲۸۲، ۲۸۷-۲۸۹.</ref>، برخی [[نفی]] [[مشاهده]] می‌کند<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۹۲، ح۸ و ص۲۳۲، ح۸ و ص۳۱۸، ح۲ و ص۳۲۳، ح۹ و ص۳۶۸-۳۷۳؛ کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر، ص۳۷۸؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۱۷۶-۱۷۷، ۲۴۳، ۲۷۱، ح۴؛ صدوق، محمد بن علی، امالی، ص۹؛ مفید، محمد بن محمد، ارشاد، ج۲، ص۱۸۶؛ همو، اختصاص، ص۳۲۸-۳۲۹.</ref>، و دسته سوم، [[دیدار]] [[فرشتگان]] را به قیدی [[مقید]] می‌سازد؛ مانند آن‌که دیدن ملائکه‌ای خاص را در واقعه [[وفات]] [[امام]] [[اثبات]] کرده و در بقیه زمان‌ها نفی می‌کند<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۲۲۵.</ref>؛ یا آن‌که دیدن فرشتگان را با چشم [[قلب]] امکان‌پذیر می‌داند<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۲۲۳-۲۲۴.</ref>.

و به نظر می‌رسد، احادیثی که رویداد فرشته‌بینی را برای امام امکان‌پذیر می‌داند، بر [[روایات]] نفی‌کننده این [[حقیقت]] ترجیح دارد. یعنی به طور کلی امام توان دیدار [[ملائکه]] را دارد و در مواردی، مانعی از دیدن وجود دارد که باید مورد بررسی قرار گیرد. حدود چهارده توجیه برای روایات نفی کننده وجود دارد. توجیهات [[ادله]] نفی فرشته‌بینی در پدیده [[افزایش علم امام]]، عبارت‌اند از:
# امام با چشم سرفرشته پیام‌رسان را نمی‌بیند، بلکه با قلب خود می‌بیند<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۲۲۳-۲۲۴.</ref>.
# امام [[فرشته]] را می‌بیند، اما این دیدن همراه با عنوان [[تشریع]] جدید و [[نبوت]] نیست، بلکه همراه با عناوینی مانند [[تحدیث]] است.
# اساساً [[خلقت]] فرشته‌هایی که با امام سخن می‌گویند، به گونه‌ای است که امکان دیدن آن با [[چشم سر]] وجود ندارد.
# امام فرشته را می‌بیند، اما او را در صورت اصلی خود نمی‌بیند.
# امام در هنگام تلقی [[پیام الهی]]، غالباً فرشته پیام‌رسان را نمی‌بیند.
# امام در حین القای برخی از پیام‌ها او را نمی‌بیند<ref>سه احتمال اخیر را مرحوم علامه مجلسی مطرح فرموده‌اند؛ ر.ک: بحار الأنوار، ج۲۶، ص۳۶۰.</ref>. یعنی معیار دیدن و ندیدن، محتوای [[علم]] افزون است.
# [[زمان]] افزایش علم امام، معیار دیدن و ندیدن است. بدین معنا که [[امام]] در برخی از زمان‌های این رویداد [[فرشته]] را نمی‌بیند.
# آخرین احتمال آن است که دیدن فرشته در هنگام [[افزایش علم]]، یک [[حکم کلی]] ندارد؛ بلکه در هریک از موارد بی‌شمار [[افزایش علم امام]]، در زمان‌ها و مکان‌های گوناگون، و فرشته‌های مختلف، یکی از احتمالات پیش‌گفته وجود دارد. امام در یک مورد با [[قلب]] می‌بیند و در موردی با [[چشم سر]]؛ فرشته‌ای را اصلاً نمی‌بیند؛ و همین طور موارد دیگر»<ref>[[محمد تقی یارمحمدیان|یارمحمدیان، محمد تقی]]، [[ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت (کتاب)|ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت]] ص ۲۷۰.</ref>.

== منبع‌شناسی جامع علم معصوم ==
{{منبع‌ جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم معصوم|کتاب‌شناسی علم معصوم]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های علم معصوم|مقاله‌شناسی علم معصوم]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های علم معصوم|پایان‌نامه‌شناسی علم معصوم]].
{{پایان منبع‌ جامع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:پرسش]]
[[رده:پرسش‌های علم معصوم]]

[[رده:(اا): پرسش‌های علم معصوم با ۱ پاسخ]]