امامت‌پدیا - مشارکت‌های کاربر [fa]

آیا سفیانی نماد است یا به یک شخصیت انسانی اشاره دارد؟ (پرسش)

2020-06-02T11:56:09Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = آیا [[سفیانی]] نماد است یا به یک شخصیت انسانی اشاره دارد؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[خروج سفیانی]]
| مدخل اصلی = [[سفیانی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 6 پاسخ
}}
در مورد [[سفیانی]] که [[خروج]] و مقابله او با [[حضرت مهدی]]{{ع}} از [[علائم حتمی ظهور]] است دو نظر وجود دارد: ۱. عده‌ای او را نماد جریان [[باطل]] در بستر [[تاریخ]] می‌دانند که از زمان [[رسول الله]]{{صل}} با شخص [[ابوسفیان]] شروع شده و تا امروز و تا هنگام [[قیام حضرت مهدی]]{{ع}} وجود دارد؛ ۲. عده‌ای دیگر او را یک فرد و شخص معین می‌دانند از [[نسل]] [[ابوسفیان]] که در [[روایات]] به طور مشخص به اسم و ویژگی‌های او اشاره شده است.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:11046759983.jpg|75px|link=محمد محمدی ری‌شهری]]||[[پرونده:151879.jpg|75px|link=نصرت‌الله آیتی]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:13681131.jpg|75px|link=اسماعیل اسماعیلی]]||[[پرونده:13681133.jpg|75px|link=سید عباس طباطبائی‌فر]]
|-
|[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری]]||[[نصرت‌الله آیتی|آیتی]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی]]||[[سید عباس طباطبائی‌فر|طباطبائی‌فر]]
|-
|}

===عمق وجود جریان سفیانی در فرهنگ عمومی مسلمانان===
*[[باور]] عمومی کهن دربارۀ [[خروج سفیانی]] سبب شد که در طول [[تاریخ]]، افرادی از بنی امیّه که [[خروج]] کرده و در صدد در دست گرفتن [[قدرت]] بوده‌اند، به عنوان [[سفیانی]]، شناخته شوند. و شهرت یافتن این افراد به [[سفیانی]]، نشان از عمق وجود جریان [[سفیانی]] در [[فرهنگ]] عمومی [[مسلمانان]] دارد.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص۴۳۷</ref>
===نظریه اول [[سفیانی]] نماد یک جریان [[فکری]] و [[فرهنگی]] و دلائل آن===
*اما اینکه [[سفیانی]] یک نماد است یا یک فرد مشخص، در این مورد [[اختلاف]] نظر وجود دارد:
*[[سفیانی]] نماد یک جریان [[فکری]] و [[فرهنگی]] است<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت ‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ ـ ۱۲۱</ref> و فرد مشخصی نیست، بلکه فردی است با ویژگی‌‏های [[ابو سفیان]] که [[در آستانۀ ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} به طرفداری از [[باطل]] [[خروج]] می‌‏کند و [[مسلمانان]] را به [[انحراف]] می‌‏کشاند.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۲۰۵ ـ ۲۰۶</ref>
*قائلین این نظریه می‌‏گویند: در [[حقیقت]]، [[ابوسفیان]]، به عنوان سرسلسله سفیانیان، نماد [[پلیدی]] است. او غارتگری بود که با رباخواری، زورگویی و چپاول [[اموال]] [[مردم]]، ثروت‏‌های هنگفتی به چنگ آورده بود و از راه [[فریب]] و [[استثمار]] توده‏‌های ستم‏ کشیده و [[ترویج]] [[خرافات]] و دامن زدن به [[نظام]] طبقاتی [[جاهلی]]، [[قدرت]] فراوانی داشت. [[ابو سفیان]]، در [[جایگاه]] سردمدار [[شرک]] و بت‏‌پرستی و سرمایه‌‏ داری طاغوتی، هر نوع حرکت و جنبشی را که دم از [[عدالت]]، [[برادری]] و [[آزادی]] می‏زد، [[دشمن]] شماره یک خود می‌دانست و با [[قدرت]] تمام برابر آن به [[مبارزه]] برمی‌‏خاست؛<ref>[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۴؛ ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۲۰۵ ـ ۲۰۶</ref> بنابراین، در [[حقیقت]] [[سفیانی]] یک جریان است، نه یک شخص، جریان [[باطل]] در بستر [[تاریخ]]. بر فرض هم که [[سفیانی]] را از [[نسل]] [[ابوسفیان]] بدانیم، اشکالی پدید نمی‌آید و آخرین مهرۀ این زنجیره، همان [[سفیانی]] است که [[در آستانه ظهور]] [[قائم]]{{ع}} [[خروج]] می‌‏کند.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۲۰۵ ـ ۲۰۶؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۶ ـ ۲۷۷</ref>

===نظریه دوم [[سفیانی]] غیر نمادین و یک شخصیت انسانی و دلائل آن===
*[[سفیانی]] غیر نمادین، واقعی و یک فرد مشخص از [[نسل]] [[ابوسفیان]] است.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت ‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ ـ ۱۲۱؛ [[سید عباس طباطبایی‌فر|طباطبایی‌فر، سید عباس]]، مهدی شناسی، ص۶۵.</ref>
*قائلین این نظریه می‌گویند: تصریح [[روایات]] به نام و [[نسب]] و وضعیت ظاهری [[سفیانی]]، جز با فرد دانستن وی فهمیده نمی‌شود، و [[ظهور]] سایر [[روایات]] در فرد بودن [[سفیانی]] و فقدان [[دلیل]] بر نپذیرفتن این ظهورات، دلایلی هستند که این نظریه را اثبات می‌کنند.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت ‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ ـ ۱۲۱</ref> همچنین نظریۀ اول (نمادین دانستن [[سفیانی]]) به [[دلایل]] مختلفی [[باطل]] است، از جمله:
*الف) نمادین دانستن [[سفیانی]] با [[روایات]] متعددی در [[تعارض]] است، از جمله:<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت ‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ ـ ۱۲۱</ref> مجموعه روایاتی که نام، [[نسب]] و وضعیت ظاهری و ویژگی‌‌های جسمانی [[سفیانی]] را ذکر کرده‌اند.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت ‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ ـ ۱۲۱</ref> [[روایات]] در این مضمون مشترک‌اند که [[سفیانی]]، یک فرد است.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت ‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ ـ ۱۲۱</ref> [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در نامه‌ای به [[معاویه]]، اینگونه به [[سفیانی]] اشاره نموده است:<ref>کتاب سلیم بن قیس، ج ۲، ص ۷۷۴: «يَا مُعَاوِيَةُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَدْ أَخْبَرَنِي‏ ... ٍ وَ أَنَّ رَجُلًا مِنْ وُلْدِكَ مَشُومٌ مَلْعُونٌ جِلْفٌ جَافٍ مَنْكُوسُ الْقَلْبِ فَظٌّ غَلِيظٌ قَدْ نَزَعَ اللَّهُ مِنْ قَلْبِهِ الرَّأْفَةَ وَ الرَّحْمَةَ أَخْوَالُهُ مِنْ كَلْبٍ‏ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ لَوْ شِئْتُ لَسَمَّيْتُهُ وَ وَصَفْتُهُ وَ ابْنُ كَمْ هُوَ فَيَبْعَثُ جَيْشاً إِلَى الْمَدِينَةِ فَيَدْخُلُونَهَا فَيُسْرِفُونَ فِيهَا فِي‏ الْقَتْلِ وَ الْفَوَاحِشِ وَ يَهْرُبُ مِنْهُ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِي زَكِيٌّ نَقِيٌّ الَّذِي يَمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلًا وَ قِسْطاً كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً»</ref> «ای [[معاویه]]! [[پیامبر خدا]]{{صل}} به من خبر داده است ... فردی از [[نسل]] تو (که شوم، [[ملعون]]، نابخرد، خشن، با دلی واژگون، بدخو و سخت گیر است و [[خداوند]]، رحم و شفقت را از [[دل]] او برکنده و از سوی [[مادر]] به [[قبیله کلب]] می‌رسد و گویی او را می‌بینم و اگر می‌خواستم، نامش، ویژگی‌‌هایش و چند ساله بودنش را می‌گفتم)، لشکری را روانه [[مدینه]] می‌کند و به آن وارد می‌شود و در [[کشتار]] و زشت کاری، زیاده‌ روی می‌کنند و مردی [[پاک]] و [[پاکیزه]] از [[نسل]] من از او می‌گریزد؛ کسی که [[زمین]] را از [[عدل و داد]] پر می‌کند، همان گونه که از [[ظلم و ستم]] پر شده است.»<ref>ر.ک. [[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص۷۲ ـ ۷۸</ref> و [[روایات]] دیگر.<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۵۳ـ۵۰؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۴۰۴؛ [[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص۷۲ـ۷۸</ref> اگر [[سفیانی]]، یک نماد باشد باید این [[روایات]]، کنار گذاشته شوند.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت ‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ ـ ۱۲۱</ref>
*ب) با ظاهر [[روایات]] متعدد دیگری [[مخالفت]] دارد؛ توضیح اینکه: برای سمبلیک گرفتن [[سفیانی]] باید:<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت ‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ ـ ۱۲۱</ref>
#مجموعه روایاتی را که از [[دین]] [[سفیانی]] خبر داده‌اند، [[علی]] ‌رغم [[ظهور]] آنها در فرد بودن [[سفیانی]]، بر این معنا حمل کرد که: منظور شکل ‌گیری این جریان [[فرهنگی]] [[انحرافی]]، در دنیای [[اسلام]] است.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت ‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ ـ ۱۲۱</ref> [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرمایند:<ref>شیخ طوسی، الغیبة، ص ۲۷۳؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۵: «كَأَنِّي بِالسُّفْيَانِيِّ أَوْ بِصَاحِبِ السُّفْيَانِيِّ قَدْ طَرَحَ رَحْلَهُ فِي رَحْبَتِكُمْ بِالْكُوفَةِ فَنَادَى مُنَادِيهِ مَنْ جَاءَ بِرَأْسِ شِيعَةِ عَلِيٍّ فَلَهُ أَلْفُ دِرْهَمٍ فَيَثِبُ الْجَارُ عَلَى جَارِهِ وَ يَقُولُ هَذَا مِنْهُمْ فَيَضْرِبُ عُنُقَهُ وَ يَأْخُذُ أَلْفَ دِرْهَمٍ أَمَا إِنَّ إِمَارَتَكُمْ يَوْمَئِذٍ لَا يَكُونُ إِلَّا لِأَوْلَادِ الْبَغَايَا»</ref> «گویا [[سفیانی]] را می‌بینم که در میدان کوفۀ شما، [[جایگاه]] خود را گسترانیده است و منادی او فریاد می‌زند هر کس سر [[شیعه]] [[علی]] را بیاورد هزار درهم مزد می‌گیرد [[همسایه]] بر [[همسایه]] رحم نمی‌‌کند و گردنش را می‌زند برای هزار درهم [[آگاه]] باشید که [[حکومت]] شما در آن زمان به دست زنا زادگان خواهد بود.»<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۵۳ـ۵۰؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۴۰۴</ref>
#در توجیه مجموعه روایاتی که از مکان و زمان [[قیام سفیانی]] مانند یک شخص معین سخن گفته‌اند، باید گفت که این [[روایات]] به خاستگاه این جریان [[فرهنگی]] و محل پیدایش آن، اشاره دارند.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت ‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ ـ ۱۲۱</ref>
#مجموعه روایاتی را که از حملۀ او به [[عراق]]، [[مدینه]] و [[مکه]] سخن گفته‌اند، باید کنایه از گسترش این [[فرهنگ]] در مناطق یاد شده، دانست.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت ‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ ـ ۱۲۱</ref>
#مجموعه روایاتی را که از کشته شدن [[سفیانی]] سخن می‌گویند، باید به ریشه ‌کن شدن این جریان [[فرهنگی]] [[انحرافی]]، [[تفسیر]] کرد.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت ‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ ـ ۱۲۱</ref>
*در حالی که بنابر ظاهر [[روایات]]، [[سفیانی]] فردی است با نامی مشخص، از خاندانی معین و با ویژگی‌های جسمانی خاص که به [[دین]] خاصی [[اعتقاد]] دارد و در زمان و مکان معینی [[قیام]] می‌کند و به کشورهای مختلفی یورش می‌برد و ...، کنایی گرفتن تمامی [[روایات]] یاد شده، خلاف ظاهر [[روایات]] است.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت ‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ ـ ۱۲۱</ref>
*ج) نمادین دانستن [[سفیانی]]، زمانی امکان دارد که پذیرفتن ظاهر روایاتی که خصوصیات و ویژگی‌های او را بیان کرده‌اند ممکن نباشد. در حالی که این [[روایات]]، خالی از هر گونه مطلب خلاف [[عقل]] و خارق ‌العاده است. از این ‌رو، دلیلی بر نپذیرفتن ظاهر [[روایات]] که او را یک شخص معرفی کرده‌اند وجود ندارد.<ref> تاریخ ما بعد الظهور، ص۱۷۳؛ ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت ‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ ـ ۱۲۱</ref>

==پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌الله م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌؛}}
[[پرونده:11046759983.jpg||بندانگشتی|90px|right|[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]]]
::::::[[آیت‌الله]] '''[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[باور]] عمومی کهن دربارۀ [[خروج سفیانی]] سبب شد که در طول [[تاریخ]]، افرادی از بنی امیّه که [[خروج]] کرده و در صدد در دست گرفتم [[قدرت]] بوده‌اند، به عنوان [[سفیانی]]، شناخته شوند. زیاد بن [[عبدالله]] بن [[یزید]] بن [[معاویه]] در سال‌های آغازین سدۀ دوم هجری<ref>انساب الاشراف: ص۹ ح۱۵۷ و ۲۰۳ و ۲۲۲، تاریخ الطبری: ج۷ ص۲۴۳ – ۲۶۳.</ref>، [[علی]] بن [[عبدالله]] بن خالد بن [[یزید]] بن [[معاویه]] در سال۱۹۵ هجری در زمان [[امام رضا]]{{ع}}<ref>تاریخ دمشق: ج۴۳ ص۲۴، سیر اعلام النبلاء: ج۹ ص۲۸۴.</ref>، و ابو حرب [[یمانی]] مبرقع<ref>تاریخ الطبری: ج۹ ص۱۱۶ و ۱۱۸، تاریخ الیعقوبی: ج۲ ص۴۴۲.</ref>در دورۀ [[معتصم]] [[عباسی]]، از جمله سفیانی‌هایی هستند که با [[هدف]] به دست گرفتن [[قدرت]]، [[خروج]] کرده‌اند و علیه شاخۀ [[مروانی]] بنی امیّه و یا [[خلافت]] [[بنی عباس]] شوریده‌اند. اگر چه [[سفیانی]]، فردی خوش نام نیست، ولی قدرت‌یابی و تسلّط مقتدرانۀ او بر [[شام]] و حتی مناطق [[حجاز]]، مورد توجه [[مردم]] بوده است.
::::::شهرت یافتن این افراد به [[سفیانی]]، نشان از عمق وجود جریان [[سفیانی]] در [[فرهنگ]] عمومی [[مسلمانان]] دارد. برخی از مورخان، [[احادیث]] مرتبط با [[سفیانی]] را ساخته و پرداختۀ این گروه برشمرده‌اند. مصعب بن [[زبیر]]، آغازگر این سخن است<ref>ر.ک: نسب قریش: ص۱۲۹.</ref> و افراد دیگری نیز در موافقت یا [[مخالفت]] آن سخن گفته‌اند <ref>ر.ک: الأغانی: ج۱۷ ص۲۱۸، تاریخ مدینة دمشق: ج۱۶ ص۳۰۳، تاریخ الإسلام: ج۶ ص۵۸، السیادة العربیة: ص۱۲۱، صخی الإسلام: ج۳ ص۲۳۸ -۲۳۹</ref>.
::::::ولی توجه به فراوانی [[روایات شیعه]] و [[سنی]]، کهن بودن آن متون، رواج این [[فرهنگ]] در میان [[مردمان]] و سوء استفادۀ [[حاکمان]] و [[قدرت]] طلبان از این [[فرهنگ]] عمومی، اثبات می‌کند که این [[فرهنگ]]، ریشه در متون کهن [[حدیثی]] دارد<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۳۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۲.حجت الاسلام و المسلمین آیتی؛}}
[[پرونده:151879.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[نصرت‌الله آیتی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] [[نصرت‌الله آیتی]] در کتاب ''«[[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]»'' در اين باره گفته است:
::::::«یکی از موضوعات اساسی که پیش از بررسی تفصیلی [[روایات]] [[سفیانی]] قابل طرح و بررسی است، واقعی یا نمادین و رمزی بودن [[سفیانی]] است. تفاوت دو دیدگاه یاد شده این است که: دیدگاهی که [[نشانه‌های ظهور]] را به شکل عام و [[سفیانی]] را به شکل خاص واقعی و غیر نمادین می‌داند، براساس ظاهر روایاتِ این موضوع [[قضاوت]] می‌کند و [[علائم]] مذکور در [[روایات]] را اشاره به پدیده‌های دیگری نمی‌داند. در مقابل، دیدگاهی که به نمادین و رمزی بودن [[نشانه‌های ظهور]] [[معتقد]] است، هر کدام از [[علائم]] را به نوعی کنایه‌ای می‌داند از پدیده‌های متفاوت با آن‌چه از ظاهر [[روایات]] برمی‌آید. ما کسی را نیافتیم که این دیدگاه را به شکل عام بپذیرد، اما این دیدگاه دست‌کم نسبت به برخی از [[علائم ظهور]] مانند [[دجال]] مطرح شده است<ref>حکومت جهانی مهدی {{ع}}، ص۱۷۵.</ref>. براین اساس باید پیش از شروع بحث [[سفیانی]] دیدگاه درست در این باب [[تبیین]] شود. و درباره نمادین یا واقعی بودن [[سفیانی]] [[قضاوت]] شود. البته غالب معیارهایی که در این‌جا ذکر می‌شوند، [[عمومیت]] دارند و به سایر [[علائم ظهور]] نیز تسرّی‌ می‌پذیرند.
:::::*در مورد [[سفیانی]] پرسشی اساسی مطرح است که: آیا لفظ "[[سفیانی]]" که در [[روایات]] متعددی از آن سخن به میان آمده، واژه‌ای رمزی و نمادین است، یا این‌که واقعی است و به یک شخصیت انسانی اشاره دارد؟ بدون [[تردید]]، پاسخ به این سؤال نقش بسزایی در [[فهم]] [[روایات]] این موضوع خواهد داشت و با [[انتخاب]] هر یک از گزینه‌های این پاسخ، برداشت ما از [[روایات]]، تفاوتی بسیار خواهد داشت. بنابراین، بجاست که در ابتدا اندکی این موضوع را بررسی نماییم. درباره موضوع یاد شده، دو فرضیه را می‌توان ارائه کرد:
:::::*'''فرضیه اوّل: نمادین بودن واژه [[سفیانی]]:''' نماد دانستن [[سفیانی]] می‌تواند به این معنا باشد که [[سفیانی]] یک جریان [[فکری]] و [[فرهنگی]] است. این جریان [[انحرافی]] که در درون دنیای [[اسلام]] شکل گرفته، با [[اندیشه]] [[مهدویت]] و ارزش‌های مربوط به آن در [[تعارض]] است<ref>تاریخ مابعدالظهور، ص۱۷۳ - ۱۷۴، با اندکی تصرف.</ref>. براساس فرضیه یاد شده [[سفیانی]] شخصیتی انسانی نخواهد داشت. مانند این دیدگاه درباره [[دجال]] ارائه شده که براساس آن، [[دجال]] نه یک شخصیت انسانی، بلکه [[تمدن]] مادی [[حاکم]] بر دنیای [[آخرالزمان]] دانسته شده است<ref>تاریخ مابعدالظهور، ص۱۷۵.</ref>.
:::::*'''نقد و بررسی:''' دیدگاه یاد شده به [[دلایل]] مختلفی [[باطل]] است، از جمله:
::::#سمبلیک گرفتن [[سفیانی]] با [[روایات]] متعددی در [[تعارض]] است، از جمله:
::::##مجموعه روایاتی که نام [[سفیانی]] را ذکر کرده‌اند؛
::::##مجموعه روایاتی که به [[نسب]] [[سفیانی]] پرداخته‌اند؛
::::##مجموعه روایاتی که وضعیت ظاهری و ویژگی‌های جسمانی [[سفیانی]] را ترسیم کرده‌اند. [[روایات]] یاد شده که در میان آنها [[احادیث معتبر]] نیز یافت می‌شود، همگی در این مضمون مشترک‌اند که [[سفیانی]]، یک [[انسان]] است<ref>مجموعه احادیث یاد شده در فصل‌های آینده خواهد آمد.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} در [[روایت]] معتبری فرموده‌اند: {{متن حدیث|"إِنَّكَ لَوْ رَأَيْتَ السُّفْيَانِيَّ لَرَأَيْتَ أَخْبَثَ النَّاسِ أَشْقَرَ أَحْمَرَ أَزْرَقَ يَقُولُ يَا رَبِّ ثَأْرِي ثَأْرِي ثُمَّ النَّارَ وَ قَدْ بَلَغَ مِنْ خُبْثِهِ أَنَّهُ يَدْفِنُ أُمَّ وَلَدٍ لَهُ وَ هِيَ حَيَّةٌ مَخَافَةَ أَنْ تَدُلَّ عَلَيْه‏"}}<ref>تو اگر [[سفیانی]] را ببینی، پلیدترین مردمان را دیده‌ای.... خباثت او به اندازه‌ای است که مادر فرزندش را زنده زنده دفن می‌کند از ترس این که مبادا مکان او را گزارش دهد؛ کمال‌الدین، ص۶۵۱، باب ۵۷، ح۱۰. سند این روایت به این صورت است: «حدثنا أحمد بن زیاد بن جعفر الهمدانی قال: حدثنا علی بن ابراهیم بن هاشم، عن أبیه، عن محمد بن أبی عمیر، عن حماد بن عثمان، عن عمر بن یزید قال: قال ابوعبدالله {{ع}}...» درباره وثاقت احمد بن زیاد، نک: خلاصة الاقوال، ص۷۰. درباره وثاقت علی بن ابراهیم، نک: رجال النجاشی، ص۲۶۰. درباره وثاقت ابراهیم بن هاشم، نک: معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۲۹۱. درباره وثاقت محمد بن ابی‌عمیر، نک: رجال النجاشی، ص۳۲۶. درباره وثاقت حماد بن عثمان، نک: همان، ص۱۴۴. درباره وثاقت عمر بن یزید، نک: همان، ص۲۸۳.</ref>. نتیجه نمادین دانستن [[سفیانی]]، کنار نهادن [[مجموعه‌های روایی]] یاد شده، خواهد شد. پس برای این‌که چنین نشود، باید [[سفیانی]] را یک [[انسان]] بدانیم، نه واژه‌ای سمبلیک.
::::#نمادین دانستن [[سفیانی]] با ظاهر [[روایات]] متعددی [[مخالفت]] دارد؛ توضیح این که: برای سمبلیک گرفتن [[سفیانی]] باید:
::::##مجموعه روایاتی را که از [[دین]] [[سفیانی]] خبر داده‌اند (او در بیشتر آنها [[مسلمان]] معرفی شده است)، علی‌رغم [[ظهور]] آنها در [[انسان]] بودن [[سفیانی]]، بر این معنا حمل کرد که: منظور شکل‌گیری این جریان [[فرهنگی]] [[انحرافی]]، در دنیای [[اسلام]] است.
::::##در توجیه مجموعه روایاتی که از مکان و [[زمان قیام]] [[سفیانی]] مانند یک شخص معین سخن گفته‌اند، باید گفت که: این [[روایات]]، به خاستگاه این جریان [[فرهنگی]] و محل پیدایش آن، اشاره دارند.
::::##مجموعه روایاتی را که از حمله او به [[عراق]]، [[مدینه]] و [[مکه]] سخن گفته‌اند، باید کنایه از گسترش این [[فرهنگ]] در مناطق یاد شده، دانست.
::::##مجموعه روایاتی را که از کشته شدن [[سفیانی]] سخن می‌گویند، باید به ریشه‌کن شدن این جریان [[فرهنگی]] [[انحرافی]]، [[تفسیر]] کرد و...<ref>مجموعه روایت‌های یاد شده در فصل‌های آینده خواهد آمد.</ref>. در حالی که بنابر ظاهر [[روایات]]، [[سفیانی]] انسانی است با نامی مشخص، از خاندانی معین و با ویژگی‌های جسمانی خاص که به [[دین]] خاصی [[اعتقاد]] دارد و در زمان و مکان معینی [[قیام]] می‌کند و به کشورهای مختلفی یورش می‌برد و... کنایی گرفتن تمامی [[روایات]] یاد شده، خلاف ظاهر [[روایات]] است.
::::#سمبلیک گرفتن [[سفیانی]]، زمانی امکان دارد که پذیرفتن ظاهر روایاتی که خصوصیات و ویژگی‌های او را بیان کرده‌اند، ممکن نباشد. در حالی که این [[روایات]]، خالی از هر گونه مطلب خلاف [[عقل]] و [[خارق‌العاده]] است. از این‌رو، دلیلی بـر نپذیرفتن ظاهـر [[روایات]] - که او را یک شخص معرفی کرده‌اند - وجود ندارد<ref>تاریخ مابعدالظهور، ص۱۷۳.</ref>.
:::::*'''فرضیه دوم: [[انسان]] بودن [[سفیانی]]:''' برای اثبات فرضیه دوم که [[سفیانی]] را یک [[انسان]] می‌داند، می‌توان به آن‌چه در نقد فرضیه اوّل گذشت، [[تمسک]] جست. تصریح روایات به نام و [[نسب]] و وضعیت ظاهری [[سفیانی]] که جز با [[انسان]] دانستن وی فهمیده نمی‌شود، [[ظهور]] سایر [[روایات]] این باب در [[انسان]] بودن [[سفیانی]] و فقدان [[دلیل]] بر نپذیرفتن این ظهورات، دلایلی هستند که فرضیه دوم را اثبات می‌کنند»<ref>[[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۱۷ - ۱۲۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳.حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«این‏که [[سفیانی]] کیست و چه ویژگی‌‏هایی دارد و چگونه [[خروج]] می‌‏کند و پرسش‏‌هایی از این دست هرگز به گونه‌‏ای روشن و قابل قبول در [[روایات]] و سخنان بزرگان مورد اشاره قرار نگرفته و به طور صرف، به گمانه‌‏هایی بسنده شده است. از جمله این‏که گفته شده: نام وی [[عثمان بن عنبسه]] و از [[خاندان]] [[ابو سفیان]] است<ref> [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۲، ص ۳۶۵، ح ۹</ref>.
::::::از این ‏رو برخی بر این باورند [[سفیانی]] فرد مشخصی نیست؛ بلکه فردی است با ویژگی‌‏های [[ابو سفیان]] که [[در آستانه ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ به طرفداری از [[باطل]]، [[خروج]] می‌‏کند و [[مسلمانان]] را به [[انحراف]] می‌‏کشاند. این‏ها در بیان دیدگاه خود می‌‏گویند: در [[حقیقت]]، [[ابو سفیان]]، به عنوان سرسلسله سفیانیان، نماد [[پلیدی]] است. او غارتگری بود که با رباخواری، زورگویی و چپاول [[اموال]] [[مردم]]، ثروت‏های هنگفتی به چنگ آورده بود و از راه [[فریب]] و [[استثمار]] توده‏‌های ستم‏کشیده و [[ترویج]] [[خرافات]] و دامن زدن به [[نظام]] طبقاتی [[جاهلی]]، [[قدرت]] فراوانی داشت. [[ابو سفیان]]، در [[جایگاه]] سردمدار [[شرک]] و بت‏‌پرستی و سرمایه‌‏داری طاغوتی، هر نوع حرکت و جنبشی را که دم از [[عدالت]]، [[برادری]] و [[آزادی]] می‏زد، [[دشمن]] شماره یک خود می‏دانست و با [[قدرت]] تمام برابر آن به [[مبارزه]] برمی‌‏خاست<ref> جمعی از نویسندگان، چشم‏‌به‌‏راه مهدی، ص ۲۷۴</ref>.
::::::بنابراین، در [[حقیقت]] [[سفیانی]] یک جریان است، نه یک شخص. [[سفیانی]] جریان [[باطل]] در بستر [[تاریخ]] است. بر فرض هم که [[سفیانی]] را از [[نسل]] [[ابو سفیان]] بدانیم، اشکالی پدید نمی‌‏آید و واپسین مهره این زنجیره، همان [[سفیانی]] است که [[در آستانه ظهور]] [[امام مهدی|قائم]]{{ع}} [[خروج]] می‌‏کند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۰۵ - ۲۰۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین اسماعیلی؛}}
[[پرونده:13681131.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[اسماعیل اسماعیلی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[اسماعیل اسماعیلی]]'''، در مقاله ''«[[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«احتمال می‌رود، منظور این باشد که [[سفیانی]] از نظر ویژگی‌ها و خصلت‌های [[استکبار]] و ضد انسانی، بسان [[ابو سفیان]] است، نه این‌که از [[نسل]] وی باشد. برفرض که وی از [[نسل]] [[ابو سفیان]] هم باشد، هیچ اشکالی ندارد که آخرین حلقه از جریان [[باطل]]، [[شرک]] و [[نفاق]]، افزون بر ویژگی‌های صنفی، از نظر شخصی نیز از تبار [[ابو سفیان]] باشد، تا ترسیم این‌دو جریان عینی‌تر و ملموس‌تر و نمودی از [[دشمنی]] [[خاندان]] [[ابو سفیان]] با [[خاندان]] [[پیامبر]]{{صل}} باشد. [[خاندان]] [[ابو سفیان]]، با [[خاندان]] [[پیامبر]] و [[امام علی|امیر المؤمنین]]{{ع}} دو [[قطب]] متضاد [[حق]] و [[باطل]] بوده‌اند و [[دشمنی]] [[سفیانی]] با [[حضرت مهدی]] {{ع}} شاید استمرار همین جریان باشد. [[امام صادق]] در این‌باره می‌فرماید: "ما و [[خاندان]] [[ابو سفیان]]، دو خاندانی هستیم که بر سر [[دین خدا]] باهم [[دشمنی]] داریم. ما سخن [[خداوند]] را [[تصدیق]] کردیم و آنان [[تکذیب]] کردند.
::::::[[ابو سفیان]]، با [[پیامبر]ه{{صل}} مبارزه کرد و [[معاویه]] با [[امام علی|علی]]{{ع}} و [[یزید]] با [[امام حسین|حسین بن علی ]]{{ع}} به [[مخالفت]] برخاستند و [[سفیانی]] نیز، با [[قائم]]{{ع}} خواهد جنگید<ref>{{متن حدیث|"إِنَّا وَ آلُ أَبِي سُفْيَانَ أَهْلُ بَيْتَيْنِ تَعَادَيْنَا فِي اللَّهِ قُلْنَا صَدَقَ اللَّهُ وَ قَالُوا كَذَبَ اللَّهُ قَاتَلَ أَبُو سُفْيَانَ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}} وَ قَاتَلَ مُعَاوِيَةُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ {{ع}} وَ قَاتَلَ يَزِيدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ {{ع}} وَ السُّفْيَانِيُّ يُقَاتِلُ الْقَائِم‏{{ع}}"}}؛ بحارالانوار، ج۵۲، ۱۸۲.</ref>. بنابراین، [[سفیانی]] جریان [[باطل]] در بستر [[تاریخ]] است و رودررویی بین [[حق]] و [[باطل]]، در این‌دو [[خانواده]]، نمونه بارزی از جریان این‌دو خط است. بنابراین، بر فرض که [[سفیانی]] را از [[نسل]] [[ابو سفیان]] هم بدانیم، اشکالی به وجود نمی‌آید و آخرین مهره این زنجیره، همان [[سفیانی]] است که در آستانه [[ظهور]] [[قائم]]{{ع}} [[خروج]] می‌کند. این‌که همزمان با [[خروج سفیانی]] از منطقه [[شام]]، [[یمانی]] و [[خراسانی]]، به طرفداری از [[حق]] در [[ناحیه]] [[خراسان]] و [[یمن]]، [[قیام]] می‌کنند نیز، مؤید این نظر می‌تواند باشد<ref>بحارالانوار، ج۵۲، ۲۱۰، ۲۱۷.</ref>»<ref>[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۶-۲۷۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۵.حجت الاسلام و المسلمین طباطبائی‌فر؛}}
[[پرونده:13681133.jpg |بندانگشتی|right|100px|[[سید عباس طباطبائی‌فر]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید عباس طباطبائی‌فر]]'''، در کتاب ''«[[مهدی‌شناسی ۱ (کتاب)|مهدی‌شناسی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[سفیانی]] یک شخص از [[نسل]] [[ابوسفیان]] و بسیار [[خون‌ریز]] است و از [[علما]] و اهل [[فضل]] می‌خواهد تا از او [[حمایت]] کنند. آنها از این کار سر باز می‌زنند و [[سفیانی]] آنها را بی‌گناه می‌کشد. در کتاب‌های غیرشیعه اسم او "[[عبدالله]]" و در کتاب‌های [[شیعه]] "[[عثمان بن عنبسه]]" است. البته در برخی از [[روایات]] [[شیعه]] هم به نام [[عبدالله]] اشاره شده است. از سویی، [[ظهور]] تا پایان کار او پانزده ماه فاصله دارد. او بر پنج [[شهر]] [[دمشق]]، [[اردن]]، [[حمص]]، [[حلب]] و قنسرین مسلط می‌شود و بر آنها [[حکومت]] می‌کند. این [[علائم]] فعلا موجود نیست؛ ولی ممکن است که داعش و اوضاع [[سوریه]] و [[عراق]] [[زمینه‌ساز ظهور]] [[سفیانی]] باشد.
::::::تطبیق این نشانه و تشخیص مصداق حقیقی آن مشکل است، برخی از افراد، بعضی از [[نشانه‌ها]] را که دیدند، می‌گویند ظاهرا باید نشانه آمدن [[امام مهدی]] {{ع}} باشد، این کار به این [[دلیل]] که سبب [[آمادگی]] بیشتر [[مؤمنان]] می‌شود، خوب است؛ اما باید این را به صورت احتمالی پذیرفت تا نشانه‌های دیگر هم به آن بپیوندد و اگر بعضی از [[نشانه‌ها]] تحقق نیافت و [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} نیامد، نشان می‌دهد ما در تطبیق [[خطا]] کرده‌ایم؛ اما این موضوع نباید سبب [[ناامیدی]] ما شود و در [[باور]] ما به اصل وجود [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} خلل ایجاد کند»<ref>[[سید عباس طباطبائی‌فر|طباطبائی‌فر، سید عباس]]، [[مهدی‌شناسی ۱ (کتاب)|مهدی‌شناسی]]، ص۶۵، ۶۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{پرسمان خروج سفیانی}}

{{مدخل سفیانی}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اج): پرسش‌هایی با ۵ پاسخ]]
[[رده:(اج): پرسش‌های مهدویت با ۵ پاسخ]]

[[en:Is the Sufyani a metaphorical symbol or an actual person? (question)]]

آیا خسف بیداء از نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی است؟ (پرسش)

2020-05-22T20:56:20Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = آیا [[خسف بیداء]] از [[نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی]]{{ع}} است؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[خسف بیداء]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = ۶ پاسخ
}}
یکی از پنج [[نشانه حتمی ظهور]]، [[خسف بیدا]] است. [[خسف]] به معنای فرو رفتن و [[بیدا]] به معنای سرزمین پهناور است. [[لشکر سفیانی]] که برای [[جنگ]] با [[حضرت مهدی]]{{ع}} عازم [[مکه]] می‌شود در محلی به نام [[بیدا]] در بین [[مکه]] و [[مدینه]] دچار [[غضب الهی]] شده و در [[زمین]] فرو رفته و هلاک می‌شوند.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:1368171.jpg|75px|link=سید محمد صدر]]||[[پرونده:Pic661.jpg|75px|link=علی اکبر مهدی‌پور]]||[[پرونده:151879.jpg|75px|link=نصرت‌الله آیتی]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:13681078.jpg|75px|link=مجتبی تونه‌ای]]||[[پرونده:137982.jpeg|75px|link=محمد علی کریمی]]||[[پرونده:152168.jpg|48px|link=پژوهشگران آینده‌سازان]]

|-
|[[سید محمد صدر|صدر]]||[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور]]||[[نصرت‌الله آیتی|آیتی]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای]]||[[محمد علی کریمی|کریمی]]||[[پژوهشگران آینده‌سازان]]
|-
|}

===چیستی [[خسف بیداء]]===
*یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]]، [[خسف]] [[سرزمین بیداء]] است.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۲۰ ـ ۶۲۴؛ [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۱۰۷؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۸؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۳۰؛ [[محمد علی کریمی|کریمی، محمد علی]]، [[آیا ظهور نزدیک است ۳ (کتاب)|آیا ظهور نزدیک است]]، ص ۶۳.</ref> واژه [[خسف]] به معنای فرو رفتن و [[پنهان]] شدن است<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۱۱ ـ ۲۱۲؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۸؛ پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان، پرسمان نوجوان، ص ۴۹.</ref> [[بیداء]] در لغت<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج ۱، ص ۵۴۸</ref> به معنای دشت هموار، پهناور، خالی از سکنه و [[آب]] و علف است.<ref>ر.ک. [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۱۰۷.</ref> و نام سرزمینی بین [[مکه]] و [[مدینه]]<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۱۱ ـ ۲۱۲؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۸؛ پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان، پرسمان نوجوان، ص ۴۹.</ref> و دشت پهناور شنزاری است<ref>یاقوت، معجم البلدان، ج ۱، ص ۵۲۳</ref>.<ref>ر.ک. [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۱۰۷.</ref> منظور از [[خسف بیداء]] آن است که [[سفیانی]] لشکری عظیم را به قصد [[جنگ]] با [[حضرت مهدی]] {{ع}} عازم [[مکه]] می‌کند،<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۳۰</ref> در میان [[مکه]] و [[مدینه]] در محلی که به [[سرزمین بیداء]] معروف است، هنگامی که سپاهش به این سرزمین برسد، [[جبرئیل امین]] به این سرزمین بانگ بر می‌آورد: ‌ای [[بیدا]]، این گروه [[ستمگر]] را نابود کن، پس [[زمین]] دهان باز می‌کند و به گونه‌ای [[معجزه‌]] آسا و به امر [[خداوند]] همه آنها در [[دل]] [[زمین]] فرو می‌روند<ref>مراصد الإطلاع، ج ۱، ص ۲۳۹؛ وافی، ج ۲، ص ۴۴۲؛ مسایل العشرة چاپ‌ شده در مجموع مصنفات [[شیخ مفید]]، ج ۳، ص ۱۲۲؛ نعمانی، محمد بن ابراهیم، غیبت، ص ۲۵۲</ref>.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۳۰؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۸؛ [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۱۰۷؛ پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان، پرسمان نوجوان، ص ۴۹.</ref>

===روایات دال بر حتمی بودن [[خسف]] بیداء===
*برخی از روایاتی که [[خسف بیداء]] را از نشان‌های حتمی [[ظهور]] برشمرده است، عبارتند از:<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۲۰۳ ـ ۲۰۵</ref>
#از [[امام صادق]]{{ع}} پرسیده شد آیا [[سفیانی]] از محتومات است؟ فرمودند:<ref>نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، ص۲۶۵، ب۱۴، ح۱۵: «نَعَمْ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ الْقَائِمُ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ خَسْفُ الْبَيْدَاءِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ كَفٌّ تَطْلُعُ مِنَ السَّمَاءِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ النِّدَاءُ مِنَ السَّمَاءِ»</ref> «بله و [[کشته شدن نفس زکیه]] از حتمیات است و [[قائم]] از حتمیات است و [[خسف بیداء]] از حتمیات است ... .»<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۲۰۳ ـ ۲۰۵؛ [[محمد علی کریمی|کریمی، محمد علی]]، [[آیا ظهور نزدیک است ۳ (کتاب)|آیا ظهور نزدیک است]]، ص ۶۳.</ref>
#هم چنین [[حضرت]] فرمودند:<ref>نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، ص۲۷۲، ب۱۴، ح۲۶: «مِنَ الْمَحْتُومِ الَّذِي لَا بُدَّ أَنْ يَكُونَ مِنْ قَبْلِ قِيَامِ الْقَائِمِ خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ وَ خَسْفٌ بِالْبَيْدَاءِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ وَ الْمُنَادِي مِنَ السَّمَاءِ»</ref> «از حتمیاتی که به ناچار پیش از [[قیام قائم]] خواهد بود [[خروج سفیانی]] و [[خسف بیداء]] و [[کشته شدن نفس زکیه]] و ندادهنده‌ای از [[آسمان]] خواهد بود.»<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۲۰ ـ ۶۲۴؛ [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۲۰۳ ـ ۲۰۵</ref>
#و نیز فرمودند:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ص۶۵۰، ب۵۷، ح۷: «قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْيَمَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ وَ الصَّيْحَةُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ وَ الْخَسْفُ بِالْبَيْدَاءِ» درباره اعتبار این حدیث، ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۶۵</ref> «پیش از [[قیام قائم]] پنج نشانه حتمی خواهد بود: [[یمانی]] و [[سفیانی]] و ندا و [[کشته شدن نفس زکیه]] و [[خسف بیداء]].»<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۲۰۳ ـ ۲۰۵</ref> و ... .<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۲۰۳ ـ ۲۰۵؛ [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۲۰ ـ ۶۲۴</ref>

==پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌ الله شهید صدر؛}}
[[پرونده:1368171.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید محمد صدر]]]]
::::::آیت‌ الله شهید '''[[سید محمد صدر]]''' در کتاب ''«[[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]»'' در این‌باره گفته‌ است:
::::::«از جمله نشانه‏‌هایی است که هم در [[اخبار]] [[شیعه]] و هم در [[روایات اهل سنت]] در حد فراوانی [[نقل]] شده است. از آن جمله روایتی است که مسلم از [[ام سلمه]] از [[رسول الله|حضرت رسول]] {{صل}} [[نقل]] کرده است که می‌‏فرماید: پناهنده‏ای به خانه [[کعبه]] [[پناه]] می‏‌آورد گروهی به سوی او می‌‏تازند و می‌‏خواهند به [[مکه]] وارد شوند. وقتی به [[بیداء]] برسند [[زمین]] آنها را فرو می‌‏برد. عرض کردم: ای [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]، حال کسی که به اکراه و [[اجبار]] همراه آنها آمده باشد چیست؟ فرمود: او هم با آنان به [[زمین]] فرو خواهد رفت، لکن [[روز قیامت]] با [[نیت]] خود [[مبعوث]] می‌‏شود.<ref>صحیح مسلم ۸، ۱۶۷.</ref> و نیز از [[حفصه]] [[روایت]] کرده است که گوید از [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} شنیدم که می‌‏فرمود: «لشکری که با او می‏‌جنگند قصد این خانه را می‌‏کنند تا وقتی که به [[بیداء]] برسند، وسط [[لشکر]] را به [[زمین]] فرومی‌‏برد و جلودار [[لشکر]] افراد آخر [[لشکر]] را خبردار می‌‏کند سپس همه را در کام خود می‌‏کشد و جز آن کس که فرار کرده تا خبر اینها را به دیگران بدهد کسی باقی نمی‌‏ماند»<ref>صحیح مسلم ۸، ۱۶۷.</ref>. در [[حدیث]] سوم چنین آمده است که [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} می‏‌فرماید: «بزودی به این خانه عده‏‌ای پناهنده خواهند شد که نه مدافعی دارند و نه نیرو و نه افرادی، لشکری به سوی آنها [[مأمور]] می‌‏شود تا اینکه به [[بیداء]] می‏‌رسند [[زمین]] آنها را فرومی‏‌برد»<ref>صحیح مسلم ۸، ۱۶۷.</ref> در [[حدیث]] چهارم آمده است: عده‏ای از [[امت]] من به خاطر مردی از [[قریش]] که به [[خانه خدا]] پناهنده شده است قصد (حمله به) آن خانه را می‌‏کنند، تا اینکه به [[بیداء]] می‏‌رسند [[زمین]] آنها را در خود فرومی‌‏برد. عرض کردیم: ای [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]، گاهی راه [[مردم]] را جمع می‏‌کند. (یعنی [[مردم]] گوناگونی در یک مسیر و جاده در حال حرکت هستند.) فرمود: آری در بین آنها عده‌‏ای افراد [[آگاه]] هستند و عده‏‌ای به [[اجبار]] با آنان آمده و در بین آنها عده‏ای در راه مانده‏‌اند و همگی به یک نحوه نابود می‌‏شوند ولی به صورت پراکنده [[روز قیامت]] زنده شده و [[خداوند]] آنان را با نیت‌هایشان محشور می‏گرداند.<ref>صحیح مسلم ۸، ۱۶۷.</ref>.
::::::ابن ماجه و [[ترمذی]] و [[احمد]] و [[حاکم]] و دیگران احادیثی را در این باره [[نقل]] کرده‏اند، لکن ما در هر موردی که [[بخاری]] و مسلم روایتی را [[نقل]] کرده باشند نیازی به [[نقل]] از دیگران نمی‌‏بینیم. از مصادر و مآخذ [[امامیه]] روایتی است که [[نعمانی]] در [[کتاب الغیبه]] [[نقل]] کرده است از [[امام صادق|حضرت صادق]] {{ع}} که آن [[حضرت]] فرمود: «برای [[قائم]] پنج نشانه است ...» و از آن جمله فرو رفتن در [[زمین]] [[بیداء]] را برشمرد.<ref>غیبت نعمانی، ۲۵۲؛ غیبت شیخ طوسی، ۲۶۷.</ref> در [[روایت]] دیگری که از آن [[حضرت]] [[نقل]] شده است [[راوی]] می‌‏گوید: عرض کردم: آیا نشانه‏‌ای پیش از [[ظهور]] هست؟ فرمود: آری. عرض کردم: آن چیست؟ فرمود: «نابودی یک فرد [[عباسی]] - تا آنکه گفت: و [[فرو رفتن در بیداء]]».<ref>غیبت نعمانی، ۲۶۲.</ref> در [[روایت]] دیگری از آن [[حضرت]] [[نقل]] شده که: «از نشانه‌‏های حتمی که چاره‏ای جز از به وقوع پیوستن آن پیش از [[قیام]] [[قائم]] نیست، [[خروج]] [[سفیانی]] و [[فرو رفتن در بیداء]] است.»<ref>غیبت نعمانی، ۲۶۴.</ref> [[شیخ مفید]]<ref>ارشاد، ۳۳۴.</ref> در ضمن بیان نشانه‌‏های [[ظهور]] گفته است: «و [[فرو رفتن در بیداء]]».
::::::در کتاب [[منتخب الاثر]]<ref>[[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ۴۵۶.</ref> از [[تفسیر کشاف]] در [[تفسیر]] [[آیه]] شریفه‏ {{متن قرآن|وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ وَأُخِذُوا مِن مَّكَانٍ قَرِيبٍ}}<ref> سبأ، ۵۱؛ و کاش آنگاه را می‌دیدی که هراسان شده باشند، دیگر (راه) گریزی نیست و از جایی نزدیک فرو گرفته می‌شوند</ref> از [[ابن عباس]] [[نقل]] می‌‏کند که این [[آیه]] درباره «[[فرو رفتن در بیداء]]» می‏‌باشد، و داستان از این قرار است که هشتاد هزار نفر به [[جنگ]] [[کعبه]] می‌‏روند تا آن را ویران کنند؛ وقتی وارد صحرای [[بیداء]] می‌‏شوند [[زمین]] آنها را فرو می‌‏برد. در همان کتاب [[منتخب الاثر]] از [[مجمع البیان]] در [[تفسیر]] همین [[آیه]] از [[ابو حمزه ثمالی]] [[روایت]] شده که گوید از [[حضرت علی بن الحسین]] و [[حسن]] بن [[حسن بن علی]] شنیدم که می‌‏فرمودند: آن [[لشکر]] [[بیداء]] است که از زیر پایشان‏ گرفته می‏‌شوند.<ref>[[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ۴۵۶؛ مجمع البیان ۲، ۸۷۵ در تفسیر سوره سبأ.</ref> در همین کتاب از [[ام سلمه]] [[روایت]] شده است که می‌‏گوید: [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} فرمود: «پناهنده‏ای به خانه [[کعبه]] [[پناه]] می‌‏برد، [[خداوند]] لشکری را برمی‏‌انگیزاند؛ تا این که به [[بیداء]] می‏‌رسند - [[بیداء]] [[مدینه]] - [[زمین]] آنها را فرو می‌‏برد»<ref>[[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ۴۵۶؛ مجمع البیان ۲، ۸۷۵ در تفسیر سوره سبأ.</ref> در [[تفسیر برهان]] نیز چندین [[روایت]] در این موضوع [[نقل]] کرده است: از آن جمله از [[ابو خالد کابلی]] از [[امام باقر|حضرت باقر]] {{ع}} [[روایت]] کرده است که آن [[حضرت]] فرمود: «[[قائم]] [[خروج]] می‏‌کند و حرکت می‌‏کند تا اینکه به [[بیداء]] می‏‌رسد، [[لشکریان]] [[سفیانی]] به سوی او حرکت می‌‏کنند. پس [[خداوند متعال]] به [[زمین]] [[فرمان]] می‌‏دهد تا پاهای آنها را بگیرد، و آن مصداق فرمایش [[خداوند]] است که می‏فرماید: {{متن قرآن|وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ وَأُخِذُوا مِن مَّكَانٍ قَرِيبٍ}}...<ref>سبأ، ۵۱؛ و کاش آنگاه را می‌دیدی که هراسان شده باشند، دیگر (راه) گریزی نیست و از جایی نزدیک فرو گرفته می‌شوند.تفسیر برهان ۳، ۳۵۵.</ref>. این [[فرورفتن]] در [[زمین]] که [[وعده]] داده شده گرچه یک مسأله اعجازی است، لکن با [[قانون]] [[معجزات]] منافات ندارد، بلکه به تمام معنی با آن قاعده سازگار و همراه است که از خود [[روایات]] هم دلیلش روشن می‏‌شود که این عمل اعجازی به خاطر [[نجات]] آن کسی است که به [[خانه خدا]] پناهنده شده، و یا آن گروهی است که یار و [[یاور]] و نیرو ندارند؛ و ما را همین اندازه [[کفایت]] می‌کند که بدانیم این عده پناهنده به [[خانه خدا]]، طرفداران [[حق]] و [[یاوران]] حقیقتند که [[پیروزی]] روز [[موعود]] متوقف بر وجود آنها است، چه اینکه خود [[حضرت]] [[بقیة الله]] {{ع}} هم جزء آنان باشد - چنانکه [[روایت]] اول و آخر بر آن دلالت می‌‏کرد - و یا اینکه در بین آنان نباشد؛ و همین اندازه برای [[ضرورت]] انجام [[معجزه]] ما را [[کفایت]] می‌‏کند؛ زیرا قبلا گفته‏‌ایم که هر آنچه که [[ظهور]] متوقف بر آن است می‌‏بایست انجام گردد، زیرا با غرض و [[هدف]] [[الهی]] که [[هدایت]] [[بشر]] باشد ارتباط و وابستگی دارد و این مهمترین و مخصوص‌ترین شکل‌های [[اقامه حجت]] است و با [[قانون]] [[معجزات]] همراه و مطابق است. در جهت آتیه [[میزان]] ارتباط آن به دوره [[فتنه]] و [[انحراف]] و برنامه‏ریزی کلی [[الهی]] معلوم می‌‏شود»<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۲۰-۶۲۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین مهدی‌پور؛}}
[[پرونده:Pic661.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی اکبر مهدی‌پور]]'''، در کتاب ''«[[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«از [[نشانه‌های حتمی]] از نظر تسلسل زمانی، [[خسف]] سرزمین [[بیدا]] است. "بیدَا" در لغت به معنای دشت هموار، پهناور، خالی از سکنه و [[آب]] و علف<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج ۱، ص ۵۴۸.</ref>. در میان [[مکه]] و [[مدینه]] دشت پهناور شنزاری است که "[[بیدا]]" نام دارد<ref>یاقوت، معجم البلدان، ج ۱، ص ۵۲۳.</ref>.
::::::هنگامی که [[سپاه سفیانی]] به این سرزمین برسد، [[جبرئیل امین]] به این سرزمین بانگ بر می‌آورد:‌ای [[بیدا]]، این گروه [[ستمگر]] را نابود کن. پس [[زمین]] دهان باز می‌کند و همه آنها را در کام خود فرو می‌برد. از بررسی [[روایات]] [[ملاحم و فتن]] استفاده می‌شود که این حادثه در حدود یک ماه [[بعد از ظهور]] رخ می‌دهد. روی این بیان آن را نمی‌توان از [[نشانه‌های ظهور]] دانست، بلکه باید آن را از نشانه‌های [[قیام]] [[حضرت]] [[بقیة الله]] {{ع}} دانست، زیرا براساس [[روایات]] فراوان بین [[ظهور]] و [[قیام]] آن [[حضرت]] دقیقا سه ماه و ۱۷ روز فاصله هست.
::::::[[فضل بن شاذان]] با [[سند صحیح]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] می‌کند که آن [[حضرت]] فرمود: {{متن حدیث|"یُنَادی بِاسْمِ الْ[[قائم]] {{ع}} فی لیلَهِ ثَلاَث وَ عَشْرینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ یَقُومُ فی یَوْمِ عَاشُورَاءَ"}}<ref>فضل بن شاذان، اثبات الرجعه، مخطوط؛ "مختصر اثبات الرجعه"، تراثنا، ش ۱۵، ص ۲۱۸، ح ۲۰؛ میرلوحی، کفایه المهتدی، ص ۲۸۶؛ خاتون آبادی، کشف الحق، ص ۱۸۷، ح ۳۲؛ شیخ حر عاملی، اثبات الهداة، ج ۳، ص ۵۷۰، ب ۳۲، ح ۶۸۷؛ محدث نوری، کشف الاستار، ص ۲۲۲.</ref>؛ در شب ۲۳ [[رمضان]] به نام [[قائم]] {{ع}} ندا سر داده می‌شود و در [[روز عاشورا]] [[قیام]] می‌کند. بر این اساس [[خسف بیدا]] از نشانه‌های [[قیام جهانی]] آن [[حضرت]] است که در فاصله [[ظهور]] و [[قیام]] رخ می‌دهد.
::::::در [[روایات]] فراوان تصریح شده که [[خسف بیدا]] در آستانه [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت بقیة الله]] {{ع}} تحقق می‌یابد و از [[قیام]] قریب الوقوع آن [[حضرت]] خبر می‌دهد. از این رهگذر برخی از [[محدثان]] [[روایات]] [[خسف بیدا]] را در فصل حوادث متصل به [[خروج]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} آورده‌اند<ref>متقی هندی، البرهان، ص ۱۰۹ _ ۱۳۴.</ref>. در [[احادیث]] [[عامه]] آمده است: "هنگامی که [[سپاه]] [[سفیانی]] در سرزمین [[بیدا]] فرو روند، آن نشانه [[خروج]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} است"<ref>{{متن حدیث|"اِذَا خُسِفَ بِجَیْشِ الْبَیدَاءِ فَهُوَ عَلاَمَهُ خُرُوجِ الْمَهْدی"}}؛ سید بن طاووس، التشریف بالمنن، ص ۱۶۱، ح ۲۱۰.</ref>؛ برای [[خسف بیدا]] نیز نشانه‌هایی بیان شده که از آن جمله است:
::::#رواج مشروبات الکلی
::::#شیوع ساز و آواز
::::#[[انحرافات]] جنسی
::::#رواج [[ربا]]
::::#فراگیر شدن [[گناه]]<ref>متقی هندی، کنز العمال، ج ۱۴، ص ۲۷۶-۲۸۲، ح ۳۸۷۱۴-۳۸۷۳۶.</ref>»<ref>[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۱۰۷-۱۱۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین آیتی؛}}
[[پرونده:151879.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[نصرت‌الله آیتی]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین [[نصرت‌الله آیتی]] در کتاب ''«[[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]»'' در اين باره گفته است:
:::::*«پاره‌ای از [[نشانه‌های ظهور]] افزون بر ویژگی علامت بودن در [[روایات]] به حتمیت نیز توصیف شده‌اند. درباره حادثه [[خسف بیداء]] نیز این پرسش وجود خواهد داشت که یا این پدیده از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است یا از [[نشانه‌های غیر حتمی]] آن. در پاسخ این پرسش باید گفت در میان مجموعه [[احادیث]] مربوط به این موضوع سه [[حدیث]] وجود دارد که [[خسف بیداء]] را از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] برشمرده است. [[روایات]] یاد شده بدین قرارند:
::::#در [[روایت]] معتبری از [[امام صادق]] {{ع}} پرسیده شد آیا [[سفیانی]] از محتومات است؟ آن [[حضرت]] فرمودند: {{متن حدیث|"نَعَمْ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ الْقَائِمُ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ خَسْفُ الْبَيْدَاءِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ كَفٌّ تَطْلُعُ مِنَ السَّمَاءِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ النِّدَاءُ مِنَ السَّمَاءِ "}}<ref>بله و کشته شدن [[نفس زکیه]] از حتمیات است و [[قائم]] از حتمیات است و [[خسف بیداء]] از حتمیات است و دستی که از آسمان نمایان می‌شود از حتمیات است و [[ندای آسمانی|ندا]] از حتمیات است؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۶۵، باب۱۴، ح۱۵. سند این روایت بدین صورت است: «احمد بن محمد بن سعید عن علی بن الحسن عن یعقوب بن یزید عن زیاد القندی عن غیر واحد من اصحابه.» دربارة وثاقت احمد بن محمد، نک: رجال النجاشی، ص۹۴؛ دربارة وثاقت علی بن الحسن، نک: همان ، ص۲۵۷؛ دربارة وثاقت یعقوب بن یزید، نک: همان ، ص۴۵۰؛ دربارة وثاقت زیاد القندی، نک: معجم رجال الحدیث، ج۸، ص۳۳۰. این حدیث را زیاد به صورت مستفیض از چند نفر روایت کرده است (عن غیر واحد من اصحابه). بنابراین عدم اطلاع از اسامی آنها ضرری به اعتبار روایت نمی‌زند.</ref>؛
::::#و در [[حدیث]] دیگری از آن [[حضرت]] چنین [[روایت]] شده است: {{متن حدیث|"مِنَ الْمَحْتُومِ الَّذِي لَا بُدَّ أَنْ يَكُونَ مِنْ قَبْلِ قِيَامِ الْقَائِمِ خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ وَ خَسْفٌ بِالْبَيْدَاءِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ وَ الْمُنَادِي مِنَ السَّمَاءِ"}}<ref>از حتمیاتی که به ناچار پیش از قیام [[قائم]] خواهد بود خروج [[سفیانی]] و [[خسف بیداء]] و کشته شدن [[نفس زکیه]] و ندادهنده‌ای از آسمان خواهد بود؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۷۲، باب۱۴، ح۲۶ سند این روایت بدین صورت است: «احمد بن محمد بن سعید عن علی بن الحسن التیملی عن محمد و احمد ابنا الحسن عن علی بن یعقوب الهاشمی عن هارون بن مسلم عن ابی خالد القماط عن حمران بن اعین.»</ref>.
::::#و در [[روایت]] سوم چنین فرمودند: {{متن حدیث|"قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْيَمَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ وَ الصَّيْحَةُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ وَ الْخَسْفُ بِالْبَيْدَاءِ"}}<ref>پیش از قیام [[قائم]] پنج نشانه حتمی خواهد بود: [[یمانی]] و [[سفیانی]] و [[ندای آسمانی|ندا]] و کشته شدن [[نفس زکیه]] و [[خسف بیداء]]؛ کمال الدین، ص۶۵۰، باب۵۷، ح۷. (درباره اعتبار این حدیث ، نک: [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۶۵)</ref>. از میان [[روایات]] یادشده [[روایت]] نخست از [[سند]] معتبری برخوردار است، اما مشکل [[روایت]] دوم این است که [[علی بن یعقوب]] توثیق نشده است و مشکل [[روایت]] سوم این است که علاوه بر [[شیخ صدوق]]، [[شیخ کلینی]] در [[الکافی]]<ref>ج۸، ص۳۱۰.</ref> و [[شیخ نعمانی]] در [[الغیبة]]<ref>ص۲۶۱، باب۱۴، ح۹.</ref> و [[شیخ طوسی]] در [[الغیبة]]<ref>ص۴۳۷.</ref> نیز همین [[روایت]] را به اسناد خود از [[عمر بن حنظله]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] کرده‌اند، اما در این سه کتاب واژه "محتومات" وجود ندارد. و با توضیحاتی که در بررسی [[یمانی]] از دیگر [[نشانه‌های ظهور]] گذشت، دریافتیم که اعتبار نسخه‌ کافی بیش از اعتبار نسخه [[کمال الدین]] است، ولی به [[دلیل]] وجود [[روایت]] معتبر، می‌توان به حتمیت [[خسف بیدا]] [[رأی]] داد»<ref>[[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۲۰۳ - ۲۰۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«واژه [[خسف]] به معنای [[فرورفتن]] و [[پنهان]] شدن است و "[[بیداء]]" نام سرزمینی بین [[مکه]] و [[مدینه]] است<ref> ابن منظور، لسان العرب، ماده خسف و بیداء</ref>.
::::::منظور از [[خسف به بیداء]] آن است که [[سفیانی]] با لشکری عظیم به قصد [[جنگ]] با [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} عازم [[مکه]] می‏‌شود؛ اما بین [[مکه]] و مدینه- در محلی که به سرزمین "[[بیداء]]" معروف است- به گونه‌‏ای معجزه‏‌آسا، به امر [[خداوند]]، در [[زمین]] فرو می‌‏روند. این حادثه در [[روایات]] بسیاری از عامّه‏<ref> صنعانی، المصنف، ج ۱۱، ح ۲۰۷۶۹؛ ابن ابی شیبه، الکتاب المصنف، ح ۱۹۰۶۶</ref> و خاصّه یکی از نشانه‌‏های [[ظهور]] معرفی شده و در شماری از آن‏ها بر حتمی بودن آن تأکید شده است<ref> محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۳۱۰، ح ۴۸۳؛ شیخ صدوق، الخصال، ج ۱، ص ۳۰۳، ح ۸۲؛ نعمانی، الغیبة، ص ۲۵۷، ح ۱۵</ref>.
::::::[[امام باقر]]{{ع}} فرمود: "... [[سفیانی]] گروهی را به [[مدینه]] روانه کند و [[مهدی]] از آن‏جا به [[مکه]] رخت بربندد. خبر به [[فرمانده]] [[سپاه سفیانی]] رسد که [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} به سوی‏ [[مکه]] بیرون شده است. او لشکری از پی آن [[حضرت]] روانه کند، ولی او را نیابد، تا این‏که [[مهدی]] با حالت [[ترس]] و نگرانی بدان [[سنّت]] که [[موسی بن عمران]] داشت داخل [[مکه]] شود".
[[فرمانده]] [[سپاه سفیانی]] در صحرا فرود می‌‏آید. آواز دهنده‌‏ای از [[آسمان]] ندا می‌‏کند: "ای دشت! آن [[قوم]] را نابود ساز"؛ پس آن نیز ایشان را به درون خود می‏‌برد و هیچ‏ یک از آنان [[نجات]] نمی‌‏یابد، مگر سه نفر <ref> نعمانی، الغیبة، ص ۲۷۹، باب ۱۴، ح ۶۷</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۱۱ - ۲۱۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. [[مجتبی تونه‌ای|آقای تونه‌ای]] (پژوهشگر معارف مهدویت)؛}}
[[پرونده:13681078.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[مجتبی تونه‌ای]]]]
::::::آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«از نشانه‌های [[آخر الزمان]] و به‌معنای [[فرورفتن]] در [[زمین]] و زیر آوار ماندن به وسیله [[زلزله]]، سیل، [[طوفان]]، موشک، بمباران و جز آنها است<ref>[[کامل سلیمان]]، [[روزگار رهایی (کتاب)|روزگار رهایی]]، ج ۲، ص ۸۵۴.</ref>. در روایتی آمده است که سه [[خسف]] روی می‌دهد: یکی در [[مشرق]]، دیگری در [[مغرب]] و سوّمی در [[جزیرة العرب]]<ref>بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۷۰؛ الزام الناصب، ص ۶۴.</ref>. و نیز می‌خوانیم: خسفی در حلّه و [[بصره]] واقع می‌شود و [[مردمان]] بسیاری کشته می‌شوند<ref>محجة البیضاء، ج ۴، ص ۳۴۳؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۲۰.</ref>
:::::: "[[خسف]]" به‌معنای [[فرورفتن]] و [[پنهان]] شدن است<ref>لسان العرب، ج ۹، ص ۶۷.</ref>. و "[[بیداء]]" نام سرزمینی است میان [[مکه]] و [[مدینه]]. ظاهرا منظور از "[[خسف بیداء]]" آن است که [[سفیانی]]، با لشکری عظیم به قصد [[جنگ]] با [[مهدی]] {{ع}} عازم [[مکه]] می‌شود، در میان [[مکه]] و [[مدینه]] و در محلی که به سرزمین "[[بیداء]]" معروف است، به‌گونه [[معجزه]] به امر [[خداوند]] در [[دل]] [[زمین]] فرو می‌روند<ref>غیبة نعمانی، ص ۲۵۲.</ref>. این حادثه از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] بیان شده است. [[حضرت علی]] {{ع}} می‌فرمایند: "مردی از [[خاندان]] من، در سرزمین [[حرم]] [[قیام]] می‌کند، چون خبر [[ظهور]] وی به [[سفیانی]] می‌رسد، وی سپاهی از [[لشکریان]] خود را برای [[جنگ]]، به سوی او می‌فرستد، ولی [[سپاه مهدی]] آنان را [[شکست]] می‌دهد، ان‌گاه خود [[سفیانی]] با [[لشکریان]] همراه، به [[جنگ]] وی می‌روند و چون از [[سرزمین بیداء]] می‌گذرند، در [[زمین]] فرومی‌روند و جز یک نفر، که خبر آنان را می‌آورد، همگی هلاک می‌شوند"<ref>[[سید محمد صدر |صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۵۲۱.</ref>. گرچه حادثه "[[خسف]]" در منطقه "[[بیداء]]" و در مورد [[لشکر سفیانی]] واقع می‌شود، ولی در برخی [[روایات]]، غیر از [[خسف در بیداء]]، از [[خسف در مشرق]] و [[خسف در مغرب]] نیز یاد شده است<ref>وافی، ج ۲، ص ۴۴۳؛ [[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ص ۴۴۲.</ref>، و این نشان آن است که در سایر نقاط‍‌ [[زمین]] نیز چنین حوادثی رخ می‌دهد و به امر [[خداوند]]، [[دشمنان]] [[مهدی]] {{ع}} بدین‌وسیله نابود می‌گردند<ref>برترین‌های فرهنگ مهدویت در مطبوعات، ص ۲۲۴.</ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۲۹۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۶. آقای کریمی (پژوهشگر معارف مهدویت)؛}}
[[پرونده:137982.jpeg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد علی کریمی]]]]
::::::آقای '''[[محمد علی کریمی]]'''، در کتاب ''«[[آیا ظهور نزدیک است ۳ (کتاب)|آیا ظهور نزدیک است]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«این حادثه از [[نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی]]{{ع}} شمرده شده است. [[خسف بیداء]] یکی از وقایعی است که [[پیش از ظهور]] رخ می‌دهد و در [[روایات]]، به حتمیت توصیف شده است از جمله در [[روایت]] معتبری از [[امام صادق]]{{ع}} پرسیده شد: آیا [[سفیانی]] از محتومات است؟ آن [[حضرت]] فرمودند: بله و [[کشته شدن نفس زکیه]] از حتمیات هست و [[قائم]] از حتمیات است و [[خسف بیداء]] از حتمیات هست و دستی که از [[آسمان]] نمایان می‌شود از حتمیات هست و ندا از حتمیات هست<ref>نعمانی، الغیبه، ج۱۵، باب ۱۴، ص۲۶۵.</ref>»<ref>[[محمد علی کریمی|کریمی، محمد علی]]، [[آیا ظهور نزدیک است ۳ (کتاب)|آیا ظهور نزدیک است]]، ص ۶۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۷. پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان؛}}
[[پرونده:152168.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان]]]]
::::::'''[[پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان]]'''، در کتاب ''«[[پرسمان نوجوان (کتاب)|پرسمان نوجوان]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«"[[خسف]]" به معنای فرو رفتن و [[پنهان]] شدن است و "[[بیداء]]" نام سرزمینی بین [[مکه]] و [[مدینه]] است. به ظاهر، منظور از "[[خسف در بیداء]]" آن است که [[سفیانی]] با لشکری [[عظیم]] به قصد [[جنگ]] با [[حضرت مهدی]]{{ع}} عازم [[مکه]] می‌شود، اما در "[[بیداء]]" به گونه‌ای [[معجزه‌آسا]] به امر [[خداوند]]، در [[دل]] [[زمین]] فرو می‌روند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۱۵۸.</ref>»<ref>[[پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان]]،
[[پرسمان نوجوان (کتاب)|پرسمان نوجوان]]، ص 49.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{پرسمان نشانه‌های ظهور امام مهدی}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اح): پرسش‌هایی با ۶ پاسخ]]
[[رده:(اح): پرسش‌های مهدویت با ۶ پاسخ]]

[[en:Is the sinking of the earth at Bayda' one of the immutable signs of Imam Mahdi’s reappearance? (question)]]

آیا طلوع خورشید از مغرب از نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی است؟ (پرسش)

2020-05-20T13:24:33Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = آیا [[طلوع خورشید از مغرب]] از [[نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی]]{{ع}} است؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[طلوع خورشید از مغرب]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 9 پاسخ
}}
یکی از نشانه‌های غیرحتمی [[ظهور]] که در چند [[روایت]] بیان شده [[طلوع خورشید از مغرب]] است. در [[تبیین]] این نشانه سه نظر وجود دارد: ۱. عده‌ای قائلند که در [[زمان ظهور]]، [[خورشید]] برخلاف همیشه از [[مغرب]] طلوع می‌کند؛ ۲. عده‌ای دیگر منظور از این [[خورشید]] را وجود [[مبارک]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} می‌دانند چرا که [[طلوع خورشید از مغرب]] باعث به هم ریختگی [[نظام]] عالم است؛ ۳. این نشانه مربوط به [[قیامت]] است نه [[ظهور]].

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:1368171.jpg|75px|link=سید محمد صدر]]||[[پرونده:151949.jpg|75px|link=محمد جواد خراسانی]]||[[پرونده:11046759983.jpg|75px|link=محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]||[[پرونده:151974.jpg|75px|link=سید نذیر حسنی]]||[[پرونده:Pic627.jpg|75px|link=مهدی علی‌زاده]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:13681131.jpg|75px|link=اسماعیل اسماعیلی]]||[[پرونده:1368303.jpg|70px|link=پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]
|-
|[[سید محمد صدر|صدر]]||[[محمد جواد خراسانی|خراسانی]]||[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]||[[سید نذیر حسنی|حسنی]]||[[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی]]||پژوهشگران مؤسسه آینده روشن
|-
|}

*از جمله نشانه‎های [[ظهور]] که در [[روایات]] به آن اشاره شده، [[طلوع خورشید از مغرب]] است.<ref>ر.ک:[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، ص ۳۰۹ ـ۳۱۰</ref> در این مطلب که [[طلوع خورشید از مغرب]] از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است یا نه [[اختلاف]] نظر وجود دارد:
#[[طلوع خورشید از مغرب]] از [[علائم]] پیش از [[ظهور]] است.<ref>محمد بن محمد بن نعمان بن عبدالسلام، ارشاد، ص ۳۳۶؛ ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۱۵ ـ ۶۱۷</ref> [[ابوحمزه ثمالی]] [[نقل]] می‌کند: به [[ابو عبد الله]] عرض کردم: [[ابو جعفر]] فرموده است:<ref>طوسی، محمد بن حسن، الغیبة، ص ۲۶۶: {{متن حدیث|عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ‏ قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} إِنَّ أَبَا جَعْفَرٍ{{ع}} كَانَ يَقُولُ خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ النِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ طُلُوعُ‏ الشَّمْسِ‏ مِنَ‏ الْمَغْرِبِ‏ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ أَشْيَاءُ كَانَ يَقُولُهَا مِنَ الْمَحْتُومِ}}</ref> «[[طلوع خورشید از مغرب]] علامت حتمی [[ظهور]] است.»<ref>ر.ک. [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۱۱</ref>
#مراد از طلوع خورشید از مغرب [[حضرت مهدی]] {{ع}} است.<ref>ر.ک. [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، ص ۳۰۹ ـ۳۱۰؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج ۳، ص ۱۴۷ و ۱۴۸</ref> نزال بن سبره می‌گوید:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ص ۵۲۵ ـ ۵۳۲؛ سفینة البحار در ذیل کلمه دجال؛ الخرائج و الجرائح، ج ۲، ص ۱۱۳۷: {{متن حدیث|إِنَّ الَّذِي يُصَلِّي خَلْفَهُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ هُوَ الثَّانِيَ عَشَرَ مِنَ الْعِتْرَةِ التَّاسِعُ مِنْ وُلْدِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ وَ هُوَ الشَّمْسُ الطَّالِعَةُ مِنْ مَغْرِبِهَا}}</ref> [[حضرت علی]] {{ع}} روزی برای ما [[سخنرانی]] فرمود (...) [[صعصعة بن صوحان]] از جا بلند شد و گفت: ای [[امیر المؤمنین]] [[دجال]] چه وقت بیرون می‏‌آید؟ حضرت درباره او صحبت‌هایی کردند و در ضمن فرمایشاتشان فرمودند: او را [[خداوند متعال]] در [[شام]] می‌‏کشد، به دست کسی که [[عیسی بن مریم]] پشت سر او [[نماز]] می‌‏خواند.» بعد از آنکه فرمایشات حضرت تمام شد، نزال بن سبره گوید به [[صعصعة بن صوحان]] گفتم: مقصود حضرت از این فرمایش چه بود؟ صعصعه پاسخ داد: ای سبره آن کس که [[عیسی بن مریم]] پشت سرش [[نماز]] می‌‏خواند دوازدهمین نفر از [[خاندان پیامبر]] و نهمین [[فرزند]] [[امام حسین|حسین بن علی]] است، و او خورشیدی است که از [[مغرب]] طلوع می‏‌کند (...).»<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۱۵ ـ ۶۱۷؛ [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۱۱؛ پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۹۵؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، ص ۳۰۹ ـ۳۱۰</ref>‏
#[[طلوع خورشید از مغرب]] از نشانه‎های [[برپایی قیامت]] است نه از [[علائم ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}}، یعنی قبل از شروع [[قیامت]]، [[خورشید]] از [[مغرب]] طلوع خواهد کرد<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، خصال، ص ۴۳۱، ح ۱۳؛ شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج ۴، ص ۱۱۵، ح ۳۳۶؛ [[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۵۵، ص ۱۴۵، ح ۳</ref>.<ref>ر.ک. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۹۵؛ [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۱۱؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج ۳، ص ۱۴۷ و ۱۴۸؛ [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامه امام مهدی (کتاب)|دانشنامه امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۵۰</ref> [[رسول اکرم]] {{صل}} فرمودند:<ref>صحیح بخاری، ج ۹، ص ۷۴</ref> «[[قیامت]] برپا نخواهد شد تا این که (...) [[خورشید]] از [[مغرب]] طلوع کند، وقتی از [[مغرب]] طلوع کرد و [[مردم]] دیدند، همگی [[ایمان]] می‌‏آورند و آن هنگامی است که برای کسانی که قبلا [[ایمان]] نیاورده و یا با داشتن [[ایمان]] [[کار خیر]] انجام نداده‌‏اند [[ایمان آوردن]] در آن زمان سودی به حالشان نخواهد داشت. (اشاره است به [[آیه]] ۱۵۸ از سوره انعام).»<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۱۵ ـ ۶۱۷</ref>
===دلائل قائلین به نظریۀ دوم===
*برخی از دلائلی که قائلین این نظریات بیان کرده‌اند عبارتند از:
*قائلین به نظریۀ دوم می‌گویند: وقوع چنین پدیده‌ای، اگر معنای ظاهری آن مراد باشد، مستلزم در هم ریختن و از هم پاشیدن [[نظم]] [[جهان]] و تغییر در حرکت منظومه شمسی خواهد بود و این، با اصول [[حاکم]] بر [[نظام]] طبیعت، ناسازگاری دارد. به‌ طور قطع [[حضرت مهدی]] {{ع}}، بر روی همین [[زمین]]، [[حکومت جهانی]] خویش را تشکیل می‌دهد.<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۱۹۴، نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، ص ۲۵۲؛ محمد بن محمد بن نعمان بن عبدالسلام، ارشاد، ج ۲، ص ۳۷۱؛ ر.ک. [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، ص ۳۰۹ ـ۳۱۰</ref> بر این اساس تحقق این نشانه به گونۀ [[معجزه]]، چنانکه برخی پنداشته‌اند، میسر نیست، زیرا [[معجزه]] در محدودۀ [[نظام]] [[حاکم]] بر طبیعت و [[جهان]] صورت می‌گیرد.<ref>[[ابراهیم امینی|امینی، ابراهیم]]، [[دادگستر جهان (کتاب)|دادگستر جهان]]، ص ۲۲۰؛ ر.ک. [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، ص ۳۰۹ ـ۳۱۰</ref> لذا به نظر می‌رسد، منظور از [[طلوع خورشید از مغرب]]، [[حضرت مهدی]] {{ع}} است.<ref>ر.ک. [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، ص ۳۰۹ ـ۳۱۰</ref>
===دلائل قائلین به نظریۀ سوم===
*قائلین به نظریۀ سوم می‌گویند:
*اولاً روایتی<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ص ۵۲۵ ـ ۵۳۲؛ سفینة البحار در ذیل کلمه دجال؛ الخرائج و الجرائح، ج ۲، ص ۱۱۳۷؛ ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۱۵ ـ ۶۱۷؛ [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۱۱؛ پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۹۵؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، ص ۳۰۹ ـ۳۱۰</ref> که نظریه دوم، آورده، به شرطی می‌تواند یکی از نشانه‎های [[ظهور]] باشد که برای آن معنایی مجازی و رمزی قائل شویم، یعنی بگوییم [[خورشید]] همان [[حضرت مهدی]] {{ع}} است،<ref>ر.ک. [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۱۱</ref> منتها این [[روایت]] از لحاظ سندی معتبر نیست،<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۱۵ ـ ۶۱۷؛ [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۱۱</ref> مگر اینکه بگوییم تقریبا اتفاق ‌نظری در مورد قائل شدن به این مجاز میان [[علما]] باشد و این جای تأمل دارد.<ref>ر.ک. [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۱۱</ref> علاوه بر آن، در [[روایات]]، سخن از [[طلوع خورشید از مغرب]] در ردیف [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} ذکر شده است و اگر مقصود، [[ظهور]] و [[خروج]] آن حضرت بود، نیازی به تکرار نداشت؛ بنابراین، [[طلوع خورشید از مغرب]]، حادثه‏‌ای است خارق العاده که [[پس از ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} و در [[آستانه قیامت]] اتفاق خواهد افتاد.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج ۳، ص ۱۴۷ و ۱۴۸</ref>
*ثانیاً: نظریۀ اول که به [[روایت]] [[شیخ مفید]]<ref>محمد بن محمد بن نعمان بن عبدالسلام، الارشاد، ص ۳۵۸؛ ص336</ref> استناد کرده، نمی ‌‏توان با آن [[روایت]] برای اثبات یک امر تاریخی استناد کرد.<ref>ر.ک. [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۱۱؛ [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۱۵ ـ ۶۱۷</ref>
*ثالثاً: پذیرفته نشدن [[توبه]] بعد از [[طلوع خورشید از مغرب]] در روایتی که از [[پیامبر]] آمده است،<ref>صیحفة همام بن منبه، ص ۲۴؛ ر.ک. [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۱۱</ref> نشانۀ برپایی [[قیامت]] است نه [[ظهور مهدی]]{{ع}}.<ref>ر.ک. [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۱۱</ref> [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید:<ref>صیحفة همام بن منبه، ص ۲۴</ref> «[[قیامت]] بر پا نمی ‌شود مگر اینکه [[خورشید]] از [[مغرب]] طلوع کند و هنگامی که چنین طلوع کند و [[مردم]] آن ‌را ببینند همگی [[ایمان]] می‌آورند و آن [[ایمان]] هنگامی است که هیچ سودی برای آنها ندارد زیرا از قبل [[ایمان]] نیاورده و این [[ایمان]] برای آنها فایده ‌بخش نخواهد بود.»<ref>ر.ک. [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۱۱</ref>
*رابعا بیشتر احادیثی که دربارۀ [[طلوع خورشید از مغرب]] آمده، آنرا به عنوان علامت [[پایان جهان]] معرفی کرده است. برخی از متون نیز تنها به حتمی بودن [[طلوع خورشید از مغرب]] اشاره کرده و این علامت را در کنار دیگر [[علائم حتمی]]، از جمله [[علائم حتمی ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} ذکر کرده است. کنار هم قرار گرفتن این علامت با [[علائم ظهور]]، سبب شده است که برخی از افراد گمان کنند این علامت نیز جزء علامت [[ظهور]] است. در حالی که در بیشتر متون تصریح شده است که این علامت، آغاز [[قیامت]] است.<ref>ر.ک. [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامه امام مهدی (کتاب)|دانشنامه امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۵۰</ref>
===دلائل قائلین به نظریۀ اول و دوم===
*برخی هم نظریۀ اول را قبول دارند و هم نظریۀ دوم را، به این صورت که می‌گویند لسان [[روایات]] در باب [[علائم]]، به لحاظ زبان شناختی بر دو گونه است:
#استفاده از زبان نمادین: که در برخی از [[احادیث]] وارد شده {{متن حدیث|وَ هُوَ الشَّمْسُ الطَّالِعَةُ مِنْ مَغْرِبِهَا}}؛<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ج ۲، ص ۵۲۷ ـ ۵۲۸؛ الخرائج، ج ۳، ص ۱۱۳۷؛ [[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۹۲؛ نوری، میرزا حسین، مستدرک الوسائل، ج ۱۲، ص ۳۲۶</ref> [[مهدی]] همان [[خورشید مغرب]] است.<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، ص۴۰ ـ ۴۱</ref>
#استفاده از زبان غیر نمادین: [[ابی حمزه ثمالی]] گفت: از [[امام ابی جعفر محمد بن علی]] پرسیدم: "آیا [[خروج]] [[سفیانی]] قطعی است؟" [[امام]] پاسخ فرمودند:<ref>محمد بن محمد بن نعمان بن عبدالسلام، الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۱؛ طوسی، الغیبة، ص ۴۵۳؛ اعلام الوری، ص ۴۲۶: {{متن حدیث|عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ‏ قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} إِنَّ أَبَا جَعْفَرٍ{{ع}} كَانَ يَقُولُ خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ النِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ طُلُوعُ‏ الشَّمْسِ‏ مِنَ‏ الْمَغْرِبِ‏ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ أَشْيَاءُ كَانَ يَقُولُهَا مِنَ الْمَحْتُومِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} وَ اخْتِلَافُ بَنِي فُلَانٍ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ خُرُوجُ الْقَائِمِ مِنَ الْمَحْتُومِ}}</ref> «بلی و [[ندای آسمانی]] نیز حتمی است چنانکه [[طلوع خورشید از مغرب]] خود (...) نیز حتمی است.»<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، ص۴۰ ـ ۴۱</ref> بر این اساس ممکن است هر دو معنا، مراد بوده و تحقق یابد؛ یعنی علاوه بر طلوع [[شمس]] [[ولایت مهدوی]] از محل [[غیبت]] خود، ستاره معروف [[خورشید]] نیز در ادامه سلسله حوادث خارق ‌العاده و [[معجزه]] ‌آسای [[عصر ظهور]] از سمت [[مغرب]] طلوع کند.<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، ص۴۰ ـ ۴۱</ref>

===نتیجه‌گیری===
*به نظر می‌رسد اگر [[طلوع خورشید از مغرب]] را جزء [[علائم ظهور]] بدانیم به هر دو معنایی که برای آن شده یعنی چه مراد از آن وجود [[امام زمان]]{{ع}} باشد و چه ستارۀخورشید [[دلیل]] قانع کننده‌ایی مبنی بر حتمی بودن آن یافت نشد.

==پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌ الله شهید صدر؛}}
[[پرونده:1368171.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید محمد صدر]]]]
::::::آیت‌ الله شهید '''[[سید محمد صدر]]''' در کتاب ''«[[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]»'' در این‌باره گفته‌ است:
::::::«در کتاب [[ارشاد]] در ردیف همان [[علائم]] پیش از [[ظهور]] طلوع [[خورشید]] را از [[مغرب]] نوشته است.<ref>ارشاد، ۳۳۶.</ref> [[بخاری]] نیز از [[رسول الله|حضرت رسول]] {{صل}} [[روایت]] کرده است که آن حضرت فرمود: «[[قیامت]] برپا نخواهد شد تا این که ... [[خورشید]] از مغربش طلوع کند، وقتی از [[مغرب]] طلوع کرد و [[مردم]] دیدند همگی [[ایمان]] می‌‏آورند، و آن هنگامی است که برای کسانی که قبلا [[ایمان]] نیاورده و یا با داشتن [[ایمان]] کار خیر انجام نداده‌‏اند [[ایمان آوردن]] در آن زمان سودی به حالشان نخواهد داشت. (اشاره است به [[آیه]] ۱۵۸ از سوره انعام)»<ref>صحیح بخاری ۹، ۷۴.</ref> مسلم چندین [[حدیث]] مشابه این عبارت [[نقل]] کرده‏<ref>صحیح مسلم ۱، ۹۵ به بعد.</ref> و همچنین این [[روایت]] را نیز آورده است: «نخستین نشانه‏‌ای که بیرون می‏‌آید طلوع [[خورشید]] است از مغربش.»<ref>صحیح مسلم ۸، ۲۰۲.</ref> [[شیخ طوسی]] در کتاب الغیبه‏<ref>کتاب الغیبه، ۲۶۷.</ref> از [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} [[روایت]] کرده است که فرمود: ده علامت است که چاره‌‏ای از وقوع آنها نیست ... و از آن جمله طلوع [[خورشید]] از مغربش می‌‏باشد. ظاهر آن است که این نشانه مربوط به نشانه‌‏ه‌ای چسبیده به [[قیامت]] و نزدیک به آن است، زیرا در [[احادیث]] این نشانه را مربوط به هنگامی دانسته‏‌اند که کسانی که قبلا [[ایمان]] نیاورده‏‌اند، [[ایمان آوردن]] در آن هنگام برایشان سودی ندارد، و آن بنا به [[تفسیر]] مشهور [[روز قیامت]] است. و بنابر آن [[خروج]] [[خورشید]] از [[مغرب]] وقتی است که [[نظام]] موجود بهم بخورد و [[قیامت]] نزدیک شود.
::::::و اما این که از [[علائم ظهور]] باشد بطوری که در دوران [[غیبت کبری]] ایجاد شود جز به [[روایت]] [[ارشاد]] (که قبلا گفتیم نمی‌‏شود به آن برای اثبات یک امر تاریخی استناد کنیم) نمی‌‏توان استناد کرد. در برخی از [[روایات]] [[طلوع خورشید از مغرب]] به [[ظهور]] حضرت [[بقیة الله]] {{ع}} بعد از [[غیبت]] [[تفسیر]] شده است. [[شیخ صدوق]] در کتاب [[کمال الدین]] با اسنادش از نزال بن سبره [[روایت]] کرده است که: [[حضرت علی]] {{ع}} روزی برای ما [[سخنرانی]] فرمود و بعد از [[حمد]] و [[ثنای الهی]] و [[درود]] بر [[محمد]] و آل سه مرتبه فرمود: از من بپرسید ای [[مردم]] پیش از آنکه مرا از دست بدهید. [[صعصعة بن صوحان]] از جا بلند شد و گفت: ای [[امیر المؤمنین]] [[دجال]] چه وقت بیرون می‏‌آید؟ حضرت درباره او صحبت‌هایی کردند و در ضمن فرمایشاتشان فرمودند: او را [[خداوند متعال]] در [[شام]] می‌‏کشد، به دست کسی که [[عیسی بن مریم]] پشت سر او [[نماز]] می‌‏خواند.
::::::بعد از آنکه فرمایشات حضرت تمام شد، نزال بن سبره گوید که به [[صعصعة بن صوحان]] گفتم: مقصود حضرت از این فرمایش چه بود؟ صعصعه پاسخ داد: ای سبره آن کس که [[عیسی بن مریم]] پشت سرش [[نماز]] می‌‏خواند دوازدهمین نفر از [[خاندان]] [[پیامبر]] {{صل}} و نهمین [[فرزند]] [[امام حسین|حسین بن علی]] {{ع}} است، و او خورشیدی است که از مغربش طلوع می‏‌کند و در نزد [[رکن و مقام]] ظاهر می‏‌شود، و [[زمین]] را [[پاک]] می‌‏کند و [[میزان]] [[عدالت]] را می‌‏نهد، و هیچ‏کس به دیگری [[ستم]] نخواهد کرد ... تا آخر حدیث‏<ref>کمال الدین، ۵۲۵- ۵۳۲؛ سفینة البحار در ذیل کلمه دجال.</ref>.
::::::به هر حال این [[تفسیر]] ممکن است درست باشد و اگر تعبیر را رمزی بدانیم احتمال این [[تفسیر]] می‏‌رود و منافات ندارد که مربوط به همان [[آیه شریفه]] مورد اشاره در [[حدیث]] [[صحیح بخاری]] باشد؛ زیرا آن [[آیه]] به [[ظهور]] حضرت هم [[تفسیر]] شده است. (در کتاب [[تاریخ]] ما بعد الظهور در این باره بحث خواهیم کرد.) لکن آنچه که کار را آسان می‌‏سازد، آن است که این [[روایت]] از نظر [[سند]] چندان معتبر نیست<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۱۵- ۶۱۷</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. آیت‌‌الله خراسانی؛}}
[[پرونده:151949.jpg||بندانگشتی|right|100px|[[محمد جواد خراسانی]]]]
::::::آیت‌‌الله '''[[محمد جواد خراسانی]]'''، در کتاب ''«[[مهدی منتظر ۱ (کتاب)|مهدی منتظر]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«آنچه در زبانها متعارف است همین است، و اما آنچه در عبارت [[حدیث]] است {{متن حدیث|و طلوع الشمس من مغربها}} یعنی [[طلوع خورشید از مغرب]] خود و این معنایی است مجمل و مراد معلوم نیست که چگونه از [[مغرب]] خود طلوع کند. مناسب متعارف این است که گفته شود {{متن حدیث|و طلوع الشمس من المغرب}} آن وقت ظاهر در این است که [[خورشید]] از [[مغرب]] طلوع کند، [[علی]] کل حال این عبارت از [[امیر المؤمنین]] {{ع}} [[نقل]] شده که بعد از ذکر [[دجال]] فرمود: "سپس [[دابة الارض]] سر خود را بلند کند از بین خافقین به [[اذن]] [[خدا]] بعد از [[طلوع خورشید از مغرب]] خود"<ref>الزام الناصب، ج ۲، ۱۳۳.</ref>. و [[حضرت باقر]] {{ع}} فرمود: "[[خداوند]] آیاتی در [[آخر الزمان]] نشان خواهد داد: [[دابة الارض]] و [[دجال]] و [[نزول]] [[عیسی بن مریم]] و [[طلوع خورشید از مغرب]] خود"<ref>معجم احادیث الامام المهدی، ج {{ع}}: ۵، ۹۷، ح ۱۵۱۸- ص ۳۱۹، ح ۱۷۵۳، تفسیر نور الثقلین: ۱، ۷۱۴، ح ۶۴، تفسیر صافی: ۲، ۱۱۸، تفسیر علی بن ابراهیم، ج قمی: ۱، ۱۹۸ ذیل تفسیر آیه ۳۷ سوره انعام، بحارالانوار، ج ۱۷، ۲۰۴ ب ۱، ح ۵ و ج ۵۲، ۱۸۱ ب ۲۵، ح ۴.</ref>.
::::::اگر صرفا همین دو [[روایت]] بود میگفتیم مراد از [[طلوع خورشید از مغرب]] خود [[حضرت مهدی]] است، ولی در [[حدیث]] دیگر از [[امیر المؤمنین]] {{ع}} از [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: "پیش از ساعت، ده چیز است". پس فرمود: "و [[خروج قائم]] و [[طلوع خورشید از مغرب]] خود"<ref>اثباة الهداة، ج ۳، ۷۲۵، ح ۴۵.</ref>. پس معلوم نیست که از علامات [[قیام]] است یا از علامات [[قیام]]، وجه دیگر نیز برای [[طلوع خورشید از مغرب]] خواهد آمد»<ref>[[محمد جواد خراسانی|خراسانی، محمد جواد]]، [[مهدی منتظر ۱ (کتاب)|مهدی منتظر]]، ص۱۵۵، ۱۵۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. آیت‌الله ری‌ش‍ه‍ری‌؛}}
[[پرونده:11046759983.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]]]
::::::آیت‌الله '''[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«[[طلوع خورشید از مغرب]]، عنوان دیگری است که برخی آن را نشانۀ [[ظهور]] قلمداد می‌کنند؛ اما به نظر می‌رسد بیش از آن که آن را نشانۀ [[ظهور]] بدانیم، نشانۀ [[قیامت]] باشد. این مطلب در بحث آمیختگی [[علائم]] با [[اشراط الساعة]] اشاره شد. روشن است که حرکت [[خورشید]] در [[نظام]] کهکشانی خود به گونه‌ای دقیق و حساب شده است که تغییر جهت بدین‌گونه را نمی‌پذیرد و از این رو علامت بودن [[طلوع خورشید از مغرب]]، نشانۀ پایان دورۀ [[زمین]] و [[نظام کیهانی]] است و بدین سبب نیز جزو [[اشراط الساعة]] معرفی شده است.
:::::*«در بیشتر احادیثی که دربارۀ [[طلوع خورشید از مغرب]] آمده است، آن را به عنوان علامت [[پایان جهان]] معرفی کرده است. برخی از متون نیز تنها به حتمی بودن [[طلوع خورشید از مغرب]] اشاره کرده و این علامت را در کنار دیگر [[علائم حتمی]]، از جمله [[علائم حتمی ظهور]] [[امام مهدی]]{{ع}} ذکر کرده است. کنار هم قرار گرفتن این علامت با [[علائم ظهور]]، سبب شده است که برخی از افراد گمان کنند این علامت نیز جزو [[نشانه‌های ظهور|علامت ظهور]] است. در حالی که در بیشتر متون تصریح شده است که این علامت، آغاز [[قیامت]] است.
:::::*«کسانی که این علامت را به عنوان [[نشانه‌های ظهور|علامت ظهور]] معرفی کرده‌اند، برای [[تبیین]] آن ناچار شده‌اند که آن را [[تأویل]] کنند و بر معنای غیر ظاهری خود حمل نمایند. [[قاضی]] نعمان [[مغربی]]، مورخ اسماعیلی [[مذهب]] (م ۳۶۳ ق) این [[حدیث]] را [[پیشگویی]] [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]]{{صل}} دربارۀ [[مهدی]] فاطمی دانسته و می‌گوید: "این حدیثِ مشهوری است و تا کنون [[خورشید]] از [[مغرب]] طلوع نکرده و پس از این هم نخواهد کرد. پس مقصود [[رسول خدا]]، [[قیام مهدی]] از [[مغرب]] است و [[مهدی]] همان خورشیدی است که فرموده سیصد سال پس از [[هجرت]] من طلوع خواهد کرد و چنین هم شد و [[مهدی]]{{ع}} در سال ۲۹۷ ق [[آشکار]] گشت" <ref>شرح الأخبار: ج۳ ص۴۱۸ و ۴۱۹.</ref>.
:::::*«منظور [[قاضی]] نعمان، عبید [[الله]] [[مهدی]] اسماعیلی است که به [[مغرب]] رفت و پس از [[جنگ]] و گریزی، در سال ۲۹۷ ق [[دولت]] فاطمیان را بنا نهاد. از این منظر می‌تون گفت که فرقۀ [[اسماعیلیه]] با اختلاط میان [[نشانه‌های ظهور|علامت ظهور]] و [[اشراط الساعه|اشتراط الساعة]] در صدد بهره‌برداری [[سیاسی]] از این علامت به نفع گروه خود بوده و این اختلاط را عمداً پدید آورده است»<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۵۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین حسنی؛}}
[[پرونده:151974.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[سید نذیر حسنی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[سید نذیر حسنی]]'''، در کتاب ''«[[مصلح کل ۱ (کتاب)|مصلح کل]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«بعضی [[روایت‌ها]] یادآور شده‌اند که طلوع [[خورشید]] از سمت [[مغرب]] یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است. [[شیخ طوسی]] با ذکر [[سند]] از [[ابو حمزه ثمالی]] [[نقل]] می‌کند: به [[ابو عبد الله]] {{ع}} عرض کردم: [[ابو جعفر]] {{ع}} فرموده است: [[طلوع خورشید از مغرب]] علامت حتمی [[ظهور]] است<ref>الطوسی، الغیبة، ص ۲۶۶.</ref>. [[شیخ مفید]] نیز آن‌را در کتاب [[الارشاد]] خود ذکر کرده است<ref>الارشاد، ص ۳۵۸.</ref>.
::::::این نشانه در بسیاری از کتاب‌های [[شیعیان]] و [[اهل تسنن]] آمده است، اما با تأمل در این نشانه به این نتیجه می‌رسیم که این علامت از جمله علایم و نشانه‌های روز [[قیامت]] است نه [[ظهور]] [[امام]] و قراین بسیاری، این نکته را تأکید می‌کند. به‌عنوان مثال [[شیخ صدوق]] با ذکر [[سند]] از [[حذیفة بن اسید]] [[نقل]] می‌کند: در شهر [[مدینه]] زیر سایه دیواری نشسته بودیم و [[پیامبر]] {{صل}} در اتاقی بود که نگاهش به ما افتاد و فرمود: چه می‌کنید؟ گفتیم: صحبت می‌کنیم. فرمود: در مورد چه؟ گفتیم: در مورد [[قیامت]]. فرمود: [[قیامت]] را نمی‌بینند مگر اینکه پیش از آن ده نشانه را ببینند؛ [[طلوع خورشید از مغرب]]، ..<ref>الخصال، ص ۴۴۹.</ref>.
::::::برخی [[روایت‌ها]] از پذیرفته نشدن [[توبه]] بعد از [[طلوع خورشید از مغرب]] حکایت می‌کند که [[نشانه برپایی قیامت]] است نه [[ظهور مهدی]] {{ع}} و این هم‌سو با آن معنا است که [[بخاری]] از [[حدیث]] [[پیامبر]] {{صل}} [[استنباط]] کرده است، [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرماید: [[قیامت]] برپا نمی‌شود مگر اینکه [[خورشید]] از [[مغرب]] طلوع کند و هنگامی که چنین طلوع کند و [[مردم]] آن‌را ببینند همگی [[ایمان]] می‌آورند و آن [[ایمان]] هنگامی است که هیچ سودی برای آنها ندارد زیرا از قبل [[ایمان]] نیاورده و این [[ایمان]] برای آنها فایده‌بخش نخواهد بود<ref>صیحفة همام بن منبه، ص ۲۴.</ref>.
::::::چیزی‌که اینجا می‌توان گفت این است که این علامت می‌تواند یکی از [[علایم ظهور]] باشد به شرط اینکه برای آن معنایی مجازی و رمزی قائل شویم، یعنی بگوییم [[خورشید]] همان [[حضرت مهدی]] {{ع}} است که پس از مدتی طلوع می‌کند و [[شیخ صدوق]] نیز در کتاب الاکمال به [[نقل]] از [[امام علی]] {{ع}} به این مضمون اشاره می‌کند: پیش از اینکه مرا از دست دهید، از من بپرسید. (سه مرتبه) سپس [[صعصعة بن صوحان]] برخاست و گفت: یا [[امیر المؤمنین]] [[دجال]] چه وقتی می‌آید؟ [[امام]] در این هنگام صحبت‌هایشان را فرمودند: [[خداوند]] او را در [[شام]] ... به دست کسی که [[عیسی بن مریم]] پشت سر او [[نماز]] می‌خواند هلاک می‌سازد. بعد از پایان یافتن [[سخنان امام]]، نزال بن سبرة می‌گوید: به [[صعصعة بن صوحان]] گفتم: ای صعصعة منظور [[امام]] از این سخن‌ها چه بود؟ صعصعة گفت: ای سبرة کسی که [[عیسی بن مریم]] پشت سر او [[نماز]] می‌خواند، دوازدهمین ستاره [[عترت]] و نهمین نفر از نسل [[فرزندان]] [[امام حسین]] {{ع}} است، او خورشیدی است که از [[مغرب]] طلوع می‌کند و بین [[رکن و مقام]] [[ظهور]] می‌کند ... الخ<ref>الخرائج و الجرائح، ج ۲، ص ۱۱۳۷.</ref>.
::::::ولی این سخن صعصعة از نظر تاریخی به درجه اثبات نمی‌رسد، مگر اینکه بگوییم تقریبا اتفاق‌نظری در مورد قائل شدن به این مجاز میان [[علما]] باشد و این مورد جای تأمل بیشتری دارد»<ref>[[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل ۱ (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۱۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. حجت الاسلام والمسلمین علی‌زاده؛}}
[[پرونده:Pic627.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[مهدی علی‌زاده]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[مهدی علی‌زاده]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«نکته‌ای که دراین‌باره وجود دارد این است که مقصود از [[خورشید]] طالع از [[مغرب]] چیست؟ آیا منظور همین [[ستاره فروزان]] منظومه شمسی است یا مراد از آن، [[شمس]] [[ولایت]] و [[امامت]] در [[آخر الزمان]]، یعنی وجود [[مقدس]] [[امام مهدی]] {{ع}} است؟ در پاسخ باید گفت: چنان که در یادسپاری‌های ابتدای بحث گذشت، لسان [[روایات]] در باب [[علائم]]، به لحاظ زبان شناختی بر دو گونه است:
:::::#زبان اخباری ساده؛
:::::#زبان نمادین و سمبلیک.
::::::از جمله مواردی که در آن به‌کارگیری هر دو نوع زبان‌های نمادین و غیر نمادین را می‌توان [[شاهد]] بود، همین مسئله حاضر است.
:::::#استفاده از زبان نمادین: در برخی [[احادیث]] وارد شده که {{متن حدیث|"وَ هُوَ الشَّمْسُ الطَّالِعَةُ مِنْ مَغْرِبِهَا"}}<ref>اکمال الدین، ج ۲، صص ۵۲۷ و ۵۲۸؛ الخرائج، ج ۳، ص ۱۱۳۷؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۹۲؛ مستدرک الوسائل، میرزا حسین نوری، ج ۱۲، ص ۳۲۶.</ref>؛ "[[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} همان [[خورشید مغرب]] است".
:::::#استفاده از زبان غیر نمادین: در [[روایت]] [[فضل بن شاذان]] از [[امام باقر]] {{ع}} چنین می‌خوانیم که [[ابی حمزه ثمالی]] گفت: از [[امام باقر|امام ابی جعفر محمد بن علی]] {{ع}} پرسیدم: آیا [[خروج سفیانی]] قطعی است؟ [[امام باقر|امام]] پاسخ فرمودند: بلی و [[ندای آسمانی]] نیز حتمی است چنان که [[طلوع خورشید از مغرب]] خود و [[اختلاف]] [[بنی عباس]] در [[دولت]] و قتل [[نفس زکیه]] و [[خروج]] قائمی از [[آل محمد]] نیز حتمی است...<ref>الارشاد، ج ۲، ۳۷۱؛ الغیبة، طوسی، ص ۴۵۳؛ اعلام الوری، ص ۴۲۶.</ref>.
::::::بر این اساس ممکن است هر دو معنا، مراد بوده و تحقق یابد؛ یعنی علاوه بر طلوع طلعت [[شمس]] [[ولایت مهدوی]] از محل [[غیبت]] خود، ستاره معروف [[خورشید]] نیز در ادامه سلسله حوادث [[خارق‌العاده]] و معجزه‌آسای عصر [[ظهور]] از سمت [[مغرب]] طلوع کند. هر چند این احتمال هم خیلی بی وجه نیست که گفته شود: پس از آن که - طبق [[روایات]] - [[خورشید]] از ظهر تا اواسط عصر از حرکت باز ایستد... هنگامی که درخشش خود را توأم با حرکت از سوی [[مغرب]] از سر گیرد و ابرها و غبارهای [[آسمان]] زدوده گردد، چنین به چشم عالمیان نمایان خواهد شد که گویا [[خورشید]] از [[مغرب]] طلوعی دیگر را آغاز کرده است<ref>[[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)]]، ص۴۰، ۴۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۶. حجت الاسلام والمسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب‌های ''«[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]»'' و ''«[[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«از نشانه‌‏های نزدیک شدن [[رستاخیز بزرگ]]، "[[طلوع خورشید از مغرب]]" است. [[امیر مؤمنان، علی]]{{ع}} به [[نقل]] از [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: " به ناگزیر، ده چیز پیش از [[قیامت]] رخ خواهد داد: [[سفیانی]]، [[دجال]]، [[دود]]، [[جنبنده]]، [[خروج قائم]]{{ع}}، [[طلوع خورشید از مغرب]]، [[نزول عیسی]]، [[خسف]] به [[مشرق]]، [[خسف]] به جزیره [[عرب]] و آتشی که از [[چاه]] عدن بیرون می‌‏آید و مردمان را به [[محشر]] سوق می‌‏دهد"<ref>[[شیخ طوسی]]، کتاب الغیبة، ص ۴۳۶، ح ۴۲۶</ref>
::::::[[شیخ مفید]]، درباره چگونگی این اتفاق نوشته است: "[[خورشید]]، هنگام ظهر در [[آسمان]]، راکد می‌‏شود و ساعتی چند تا هنگام عصر پیدا نباشد؛ آن‏گاه از [[مغرب]] [[آشکار]] شود"<ref> شیخ مفید، الارشاد، ج ۲، ص ۳۶۸</ref>.
::::::عده‌‏ای این امر را بعید پنداشته و گفته‏‌اند: مستلزم در هم ریختن و از هم پاشیدن [[نظم]] [[جهان]] و تغییر در حرکت منظومه خورشیدی خواهد بود و نتیجه گرفته‌‏اند که با اصول [[حاکم]] بر [[نظام]] طبیعت، ناسازگار است؛ ولی به نظر می‌‏رسد این امر، همانند بسیاری دیگر از امور، از [[آیات الهی]] خواهد بود. افزون بر آن، نظیر این اتفاقات پیش‏تر نیز در [[آسمان]] رخ داده است که از جمله آن‏ها ردّ الشّمس "بازگشن [[خورشید]]" برای [[یوشع بن نون]] بوده است.
::::::در برخی دیگر از گفته‏‌ها آمده است: مقصود از [[طلوع خورشید از مغرب]]، [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ است. بدین معنا که [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}، همان [[خورشید]] است که در پایان [[عمر طولانی]] خویش، طلوع خواهد کرد<ref> [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۲، باب ۴۷، ح ۱</ref>.
::::::اشکال این دیدگاه، آن است که چنین چیزی در [[کلام]] [[معصوم]]{{ع}} نیامده است. علاوه بر آن، در [[روایات]]، سخن از [[طلوع خورشید از مغرب]] در ردیف [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ ذکر شده است و اگر مقصود، [[ظهور]] و [[خروج]] آن حضرت بود، نیازی به تکرار نداشت؛ بنابراین، [[طلوع خورشید از مغرب]]، حادثه‏‌ای است خارق العاده که [[پس از ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} و در [[آستانه قیامت]] اتفاق خواهد افتاد.
::::::در کتاب‏‌های [[اهل سنت]] نیز از [[طلوع خورشید از مغرب]] یاد شده است. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود: "هرگز [[قیامت]] برپا نخواهد شد تا این‏که [[خورشید]] از [[مغرب]] خود طلوع کند ...." <ref> {{متن حدیث|"لَا تَرَوْنَ السَّاعَةَ حَتَّى تَرَوْا قَبْلَهَا عَشْرَ آيَاتٍ‏ طُلُوعَ‏ الشَّمْسِ‏ مِنْ‏ مَغْرِبِهَا‏‏ ‏‏‏‏"}}، السنن الکبری، ج ۶، ص ۳۴۴؛ المعجم الکبیر، ج ۳، ص ۱۷۱؛ کنز العمال، ج ۱۴، ص ۲۰۶، ح ۳۸۴۱۱، ۳۸۶۳۹، ۳۸۶۴۶؛ همچنین ر. ک: تفسیر قرطبی، ج ۱۶، ص ۱۳۰؛ تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص ۵۹۶</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۹۱ - ۲۹۲.</ref>.
:::::*در برخی از نوشته‌ها نیز آمده است: "مقصود از [[طلوع خورشید از مغرب]]، [[ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} است. بدین معنا که او، همان [[خورشید]] است که در پایان [[عمر طولانی]] خویش، طلوع خواهد کرد"<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، باب ۴۷، ح۱.</ref>. از آنجایی که چنین مطلبی در [[کلام]] [[معصوم]] {{ع}} نیامده و علاوه بر آن، در [[روایات]]، سخن از [[طلوع خورشید از مغرب]] در ردیف [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} ذکر شده است؛ بنابراین، [[طلوع خورشید از مغرب]]، حادثه‌ای است که پس از [[ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} و در [[آستانه قیامت]] روی خواهد داد.
::::::اگر چه درباره چگونگی این پدیده سخن روشنی در [[روایات]] به چشم نمی‌خورد؛ اما برخی از بزرگان دربارۀ چگونگی این اتفاق نوشته‌اند: «[[خورشید]]، هنگام ظهر در [[آسمان]]، راکد می‌شود و ساعتی چند تا هنگام عصر پیدا نباشد؛ آن گاه از [[مغرب]] [[آشکار]] شود»<ref>الارشاد، ج ۲، ص ۳۶۸.</ref>.
::::::عده‌ای نیز این امر را بعید پنداشته آن را مستلزم در هم ریختن و از هم پاشیدن [[نظم]] [[جهان]] و تغییر در حرکت منظومۀ خورشیدی دانسته‌اند که با اصول [[حاکم]] بر [[نظام]] طبیعت، ناسازگار است!! ولی به نظر می‌رسد این امر، همانند بسیاری دیگر از امور، از [[آیات الهی]] خواهد بود. افزون بر آن، نظیر این اتفاقات پیش‌تر نیز در [[آسمان]] رخ داده است که از جمله آنها «ردّالشَّمس» (بازگشت [[خورشید]]) برای یوشع بن نون بوده است.
::::::در برخی دیگر از نوشته‌ها نیز آمده است: «مقصود از [[طلوع خورشید از مغرب]]، [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} است. بدین معنا که او، همان [[خورشید]] است که در پایان [[عمر طولانی]] خویش، طلوع خواهد کرد» <ref>کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، باب ۴۷، ح ۱.</ref>.
::::::از آنجایی که چنین مطلبی در [[کلام]] [[معصوم]]{{ع}} نیامده و علاوه بر آن، در [[روایات]]، سخن از [[طلوع خورشید از مغرب]] در ردیف [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} ذکر شده است؛ بنابراین، [[طلوع خورشید از مغرب]]، حادثه‌ای است که [[پس از ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} و در آستانۀ [[قیامت]] روی خواهد داد<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ج۳، ص۱۴۷، ۱۴۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. حجت الاسلام و المسلمین اسماعیلی؛}}
[[پرونده:13681131.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[اسماعیل اسماعیلی]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[اسماعیل اسماعیلی]]'''، در مقاله ''«[[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«از جمله [[نشانه‌های ظهور]] که در [[روایات]] به آن اشاره شده، [[طلوع خورشید از مغرب]] است، وقوع چنین پدیده‌ای، اگر معنای ظاهری آن مراد باشد، مستلزم در هم ریختن و از هم پاشیدن [[نظم]] [[جهان]] و تغییر در حرکت منظومه شمسی خواهد بود و این، با اصول [[حاکم]] بر [[نظام]] طبیعت، ناسازگاری دارد. به‌طور قطع [[حضرت مهدی]] {{ع}}، بر روی همین [[زمین]]، [[حکومت جهانی]] خویش را تشکیل می‌دهد<ref>بحار الأنوار، ج ۵۲، ۱۹۴، کتاب الغیبة، نعمانی، ۲۵۲؛ ارشاد، ج ۲، ۳۷۱.</ref>. بر این اساس تحقق این نشانه به گونه [[معجزه]]، چنانکه برخی پنداشته‌اند، میسر نیست، زیرا [[معجزه]] در محدوده [[نظام]] [[حاکم]] بر طبیعت و [[جهان]] صورت می‌گیرد<ref>دادگستر جهان، ۲۲۰.</ref>. به نظر می‌رسد، منظور از [[طلوع خورشید از مغرب]]، [[حضرت مهدی]] {{ع}} است. [[فیض کاشانی]] در توضیح روایتی در این زمینه می‌نویسد: "گویا، [[طلوع خورشید از مغرب]]، کنایه از [[ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} است، همان‌گونه که از برخی [[اخبار]] هم استفاده می‌شود"<ref>
{{متن حدیث|"وَ كَأَنَّهُ كني بِطُلُوعِ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا فِي الْحَدِيثِ عَنْ ظُهُورُهُ {{ع}} كَمَا يَظْهَرُ مِنْ بَعْضِ الْأَخْبَارِ "}}؛وافی، ج ۲، ۴۴۶.</ref>. همان‌گونه که مرحوم [[فیض کاشانی]] اشاره کرده، از برخی [[روایات]] نیز این مطلب استفاده می‌شود. در ذیل [[روایت]] صعصعه، که این حادثه را به عنوان نشانه [[ظهور]] معرفی می‌کند، جمله‌ای است که روشنگر این معناست. صعصعة در پاسخ فردی که از منظور [[امام علی|امیر المؤمنین]]{{ع}} از جمله {{متن حدیث|"لَا تَسْأَلُونِي عَمَّا يَكُونُ بَعْدَ ذَلِك‏..."}} پرسیده بود، گفت: "کسی که [[ضرت عیسی]]{{ع}}، پشت سر وی [[نماز]] می‌گزارد، دوازدهمین نفر از [[خاندان]] [[پیامبر]]{{صل}} و نهمین نفر از [[فرزندان]] [[امام حسین|حسین بن علی]]{{ع}} است و هم اوست خورشیدی که از غروبگاهش طلوع می‌کند"<ref> {{متن حدیث|"إِنَّ الَّذِي يُصَلِّي خَلْفَهُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ هُوَ الثَّانِيَ عَشَرَ مِنَ الْعِتْرَةِ التَّاسِعُ مِنْ وُلْدِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ وَ هُوَ الشَّمْسُ الطَّالِعَةُ مِنْ مَغْرِبِهَا "}}؛ بحار الأنوار، ج ۵۲، ۱۹۵.</ref>. بر این اساس، [[طلوع خورشید از مغرب]]، معنای کنایی دارد و در [[حقیقت]] [[تشبیه]] شده است [[ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} به طلوع [[خورشید]] از غروبگاهش. همان‌گونه که [[خورشید]]، پس از آن‌که چهره در نقاب شب فرومی‌کشد، دوباره پرده‌های سیاهی را می‌درد و طلیعه روشن آن از کرانه‌های افق پرتوافشانی می‌کند، [[حضرت مهدی]] {{ع}} نیز، پس از طی دوران محنت و محرومیت و سپری شدن روزگار [[غیبت ]] و [[انتظار ]]، [[ظهور]] می‌کند بسان خورشیدی، [[جهان]] [[فتنه]] [[عدالت]] و بستوه آمده از [[ظلم و ستم]] و [[بی‌عدالتی]] را با پرتو حیاتبخش [[عدالت]]، زنده و روشن می‌کند.
»<ref>[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۳۰۹ - ۳۱۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۸. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛}}
[[پرونده:1368303.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]]]
::::::'''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«برای [[ظهور امام زمان]] {{ع}} علامت‌هایی را از [[پیامبر]] {{صل}} و [[امامان]] {{عم}} [[نقل]] کرده‌اند که بعضی از آنها حتماً اتفاق خواهد افتاد و برخی دیگر احتمال دارد اتفاق بیفتد، یعنی [[علائم حتمی]] و غیرحتمی. با توجه به بسیاری از [[روایات]] معلوم می‌شود که [[طلوع خورشید از مغرب]] از نشانه‌های برپایی [[قیامت]] است، نه از [[علائم]] [[ظهور امام زمان]] {{ع}}، یعنی قبل از شروع [[قیامت]]، [[خورشید]] از [[مغرب]] طلوع خواهد کرد<ref>[[شیخ صدوق]] ، خصال، ص ۴۳۱، ح ۱۳؛ [[شیخ طوسی]]، تهذیب الاحکام، ج ۴، ص ۱۱۵، ح ۳۳۶؛ [[بحار الانوار (کتاب)|بحار الانوار]]، ج ۵۵، ص ۱۴۵، ح ۳</ref>.
::::::البته یکی از [[یاران]] [[امام علی]] {{ع}} فرموده است: منظور از خورشیدی که از [[مغرب]] طلوع می‌کند [[امام زمان]] {{ع}} است<ref>[[شیخ صدوق]] ، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین]]، ص ۵۲۸، ح ۱: {{متن حدیث|إِنَّ اَلَّذِي يُصَلِّي عِيسَى اِبْنُ مَرْيَمَ خَلْفَهُ هُوَ اَلتَّاسِعُ مِنْ وُلْدِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَ هُوَ اَلشَّمْسُ اَلطَّالِعَةُ مِنْ مَغْرِبِهَا}}؛ کسی که حضرت عیسی پشت سر او نماز خواهد خواند، نهمین نسل امام حسین {{ع}} و او همان خورشید طلوع‌کننده از مغرب است</ref>. اما چون اکثر [[روایات]] [[طلوع خورشید از مغرب]] را از نشانه‌های [[قیامت]] بیان کرده‌اند ما نیز آن را از نشانه‌های [[قیامت]] می‌دانیم، نه [[ظهور]] [[امام عصر]] {{ع}}»<ref>[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۹۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان نشانه‌های ظهور امام مهدی}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اذ): پرسش‌هایی با ۹ پاسخ]]
[[رده:(اذ): پرسش‌های مهدویت با ۹ پاسخ]]

[[en:Is the rising of the sun from the west one of the immutable signs of Imam Mahdi’s reappearance? (question)]]

آیا خروج سفیانی از نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی است؟ (پرسش)

2020-05-19T11:11:05Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = آیا [[خروج سفیانی]] از [[نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی]]{{ع}} است؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[خروج سفیانی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 5 پاسخ
}}
یکی از مشهورترین پنج نشانه حتمی [[ظهور]]، [[خروج سفیانی]] است که در بسیاری از منابع [[شیعه]] و [[اهل تسنن]] بیان شده است. از جمله [[امام صادق]]{{ع}} در روایتی فرمودند: [[خروج سفیانی]] از [[علائم حتمی ظهور]] است؛ {{متن حدیث|السُّفْیَانِیُّ مِنَ الْمَحْتُومِ}}.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:11046759983.jpg|75px|link=محمد محمدی ری‌شهری]]||[[پرونده:151974.jpg|75px|link=سید نذیر حسنی]]||[[پرونده:Pic259.jpg|75px|link=عبدالمجید زهادت]]||[[پرونده:11736.jpg|75px|link=محمد جواد فاضل لنکرانی]]||[[پرونده:13681078.jpg|75px|link=مجتبی تونه‌ای]]||[[پرونده:151955.jpg|75px|link=کامل سلیمان]]||[[پرونده:152168.jpg|48px|link=پژوهشگران آینده سازان]]
|-
|[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری]]||[[سید نذیر حسنی|حسنی]]||[[عبدالمجید زهادت|زهادت]]|||[[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی]]||[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای]]||[[کامل سلیمان]]||[[پژوهشگران آینده سازان]]
|-
|}

===[[خروج سفیانی]] از [[علائم حتمی ظهور]] است===
*یکی از اتفاقاتی که [[قبل از ظهور]] گریبان گیر [[امت اسلامی]] و [[جهان]] می‌‌شود.<ref> ر.ک. [[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۸.</ref>[[قیام]]<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص؟؟؟.</ref> و [[خروج]]<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴؛ [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۳۳ ـ ۴۳۵؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص؟؟؟؛ [[کامل سلیمان|کامل سلیمان]]، [[روزگار رهایی ج۱ (کتاب)|روزگار رهایی]]، ج۲، ص ۸۰۰ ـ ۸۳۶.</ref> و [[ظهور]]<ref>ر.ک. [[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۸.</ref> مردی از [[نسل]] [[ابوسفیان]] <ref>ر.ک. پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان، [[پرسمان نوجوان (کتاب)|پرسمان نوجوان]]، ص ۴۸ ـ ۴۹.</ref>به [[نام سفیانی]] است<ref>ر.ک. [[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۸.</ref>؛ و [[ظهور]] وی از مشهورترین [[نشانه‌های حتمی ظهور]] [[مصلح بزرگ جهانی]]<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴؛ [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۳۳ ـ ۴۳۵؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص؟؟؟؛ [[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۸.</ref> ([[امام]] [[مهدی موعود]]{{ع}}) دانسته شده است<ref>ر.ک. [[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۸.</ref>. [[خروج]] "[[سفیانی]]" در بسیاری از منابع [[حدیث]] [[شیعه]] و اهل تسنّن به عنوان یکی از [[نشانه‌های ظهور]] [[مصلح بزرگ جهانی]]، و یا به عنوان یکی از حوادث [[آخر زمان]] آمده است<ref>ر.ک. مکارم شیرازی، ناصر، حکومت جهانی مهدی، ص ۱۸۰ـ ۱۸۵.</ref>.
===[[روایات]] دال بر حتمی بودن [[خروج سفیانی]]===
*برخی از روایاتی که [[خروج سفیانی]] را از [[علائم حتمی ظهور]] بیان می‌‌کنند عبارتند از:
#[[عبدالملک بن أعین]] می‌‌گوید: نزد [[ابو جعفر]] بودم، صحبت از [[قائم]] شد، به ایشان عرض کردم؛ امیدوارم [[ظهور]] شان نزدیک باشد و [[سفیانی]] هم در کار نباشد. فرمود<ref>نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، ص ۳۰۱: {{متن حدیث|"عَنْ عَبْدِ الْمَلِکِ بْنِ أَعْیَنَ قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ أَبِی جَعْفَرٍ{{ع}} فَجَرَی ذِکْرُ الْقَائِمِ{{ع}} فَقُلْتُ لَهُ أَرْجُو أَنْ یَکُونَ عَاجِلًا وَ لَا یَکُونَ سُفْیَانِیٌّ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الْمَحْتُومِ الَّذِی لَا بُدَّ مِنْه‏"}}</ref>: «نه، به [[خدا]] [[سوگند]]، [[سفیانی]] جزو موارد قطعی است و ناگزیر باید باشد»<ref>ر.ک. الحسنی، سید نذیر، مصلح کل، ص۱۹۱ ـ ۱۹۴.</ref>.
#[[معلی بن خنیس]] می‌گوید: از [[ابو عبد الله]]{{ع}} شنیدم فرمودند<ref>نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، ص ۳۰۰: {{متن حدیث|"مِنَ الْأَمْرِ مَحْتُومٌ وَ مِنْهُ مَا لَیْسَ بِمَحْتُومٍ وَ مِنَ الْمَحْتُومِ خُرُوجُ السُّفْیَانِیِّ فِی رَجَب‏"}}</ref>: «مواردی حتمی است و برخی هم احتمالی و غیر حتمی و [[خروج سفیانی]] از جمله امور حتمی الوقوع است»<ref>ر.ک. الحسنی، سید نذیر، مصلح کل، ص۱۹۱ـ۱۹۴.</ref>.
#[[امام صادق]]{{ع}} فرمودند<ref>الغیبه، للطوسی، ص ۴۳۵؛ {{متن حدیث|"السُّفْیَانِیِ‏ مِنَ‏ الْمَحْتُومِ‏"}}</ref>: «[[خروج سفیانی]] از [[علایم حتمی]] [[ظهور]] است»<ref>ر.ک. رضوانی، علی ‎اصغر، موعودشناسی و پاسخ به شبهات، ص۵۲۴.</ref>. و...<ref>ر.ک. الحسنی، سید نذیر، مصلح کل، ص۱۹۱ـ۱۹۴؛ [[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۸؛ [[کامل سلیمان|کامل سلیمان]]، [[روزگار رهایی ج۱ (کتاب)|روزگار رهایی]]، ج۲، ص ۸۰۰ ـ ۸۳۶.</ref>.

==پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌الله م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌؛}}
[[پرونده:11046759983.jpg||بندانگشتی|90px|right|[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]]]
::::::[[آیت‌الله]] '''[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[خروج سفیانی]] مشهورترین نشانه‌های [[ظهور]] است که به طور گسترده در منابع قدیم و جدید، بیان شده است. این [[احادیث]] در مصادر [[شیعه]] و [[اهل سنت]] تقریباً یکسان آمده و این گونه نیست که به فرقۀ خاصی اختصاص داشته باشد. از منابع [[شیعه]]، [[نعمانی]] یک [[باب]] از کتاب [[الغیبة]]، را به [[احادیث]] [[سفیانی]] اختصاص داده و در آن، هجده [[حدیث]] گزارش کرده است؛ اما نعیم بن حمّاد در کتاب الفتن، بیش از ده [[باب]] به [[سفیانی]] و جنگ‌های او اختصاص داده و در آن، [[حدود]] ۱۲۰ [[خبر]] [[نقل]] می‌کند. در منابع متأخّر، از جمله بحار الأنوار، حجم [[احادیث]] مربوط به [[سفیانی]]، بسیار بیشتر از آن است که گفته شد. کثرت این [[احادیث]] و صحّت و اعتبار [[سند]] یا مضمون برخی از آنها علامت بودن [[سفیانی]] برای [[ظهور]] را اثبات می‌کند.
::::::توجه بدین نکته، [[شایسته]] است که [[احادیث]] مرتبط با [[سفیانی]]، تنوّع دارند و متون مفصّل به بیان جزئیاتی پرداخته‌اند که گاه با هم معارض هستند؛ ولی مجموعۀ این متون و [[قدر]] مشترک آنها، این اطمینان را پدید می‌آورند که [[اصل]] [[حرکت سفیانی]] و مقابلۀ او با [[سپاه]] [[امام مهدی]] {{ع}} پذیرفته و ثابت است. [[دلایل]] اثبات کنندۀ این علامت، عبارت‌اند از:
:::::#[[روایات]] صحیح و معتبر [[شیعه]] و [[سنی]].
:::::#کثرت [[روایات]] موجود در منابع کهن [[شیعه]] و [[سنی]].
:::::#اشتراک متون حدیثی [[شیعه]] و [[سنی]] در این باره.
:::::#[[فرهنگ]] مردمیِ [[حاکم]] بر [[جامعه]] که از [[حدیث]] و تواریخ کهن گرفته شده است.
:::::#سوء استفادۀ عناصر [[اموی]] از [[نام سفیانی]] برای به دست گرفتن [[قدرت]].
::::::[[احادیث]] فراوانی در مصادر [[شیعی]] گزارش شده و بر حتمی بودن [[ظهور سفیانی]] و حرکت او در [[ماه رجب]]، تأکید شده است<ref>ر.ک: الغیبة، نعمانی: باب ۱۸، ح۱ و ۲ و ۴ و ۵ و ۷ و ۱۰ و باب ۱۴ ح۱۵ و ۲۶، کمال الدین: ص۶۷۸ و ۶۸۰، الإرشاد: ج۲ ص۳۷۱، الغیبة، طوسی: ص۴۳۵.</ref>
::::::در [[احادیث]] [[شیعه]]، [[سفیانی]] غالباً همراه با [[ندای آسمانی]]، [[نفس زکیه]] و فرو رفتن در سرزمین [[بیدا]] یاد می‌شود. گاه در کنار [[سفیانی]]، از [[یمانی]] هم یاد شده است. در منابع [[شیعی]]، افزون بر [[احادیث]] گزارش شده از [[معصومان]]{{ع}}، متونی نیز از غیر [[معصومان]] گزارش شده است. در منابع [[اهل سنت]]، سخنی از حتمی بودن [[سفیانی]] یا [[ظهور]] وی در [[ماه رجب]] نیست. اگر چه برخی از [[احادیث]] به [[نقل]] از [[پیامبر خاتم]]{{صل}} است، ولی بیشتر متون، به [[صحابه]] و تابعیان منتهی می‌شود. بعضی از [[احادیث]] مرتبط با [[سفیانی]] که در کتاب [[الفتن]] [[نعیم بن حماد]] آمده، به [[نقل]] از [[جابر]] جُعفی از [[امام باقر]]{{ع}} است. البته این متون در مصادر اصلی اهل سنّت، کمتر گزارش شده است.
::::::بیشتر گزارش‌های [[اهل سنت]] دربارۀ [[سفیانی]]، ارزش لازم برای استناد و اطمینان را ندارد. به‌ویژه گزارش‌هایی که در کتاب الفتن ابن حمّاد به تفصیل مورد اشاره قرار گرفته است. در این گزارش‌ها بیشتر از دشمنی [[سفیانی]] با [[مردم]] [[کوفه]] و [[مدینه]] و یا عموم [[بنی هاشم]] یاد شده است. گاه دشمنیِ او با بنی عبّاس هم مورد اشاره قرار گرفته است متون [[اهل سنت]] دربارۀ [[سفیانی]]، معمولاً به صورت داستان پیوسته [[نقل]] شده و جنگ‌های او با [[مردم]] مناطق مختلف، مطرح شده است.
::::::مکان‌هایی همچون: قرقیسیاء، حرّان، [[خراسان]]، [[زوراء]] ([[بغداد]])، [[جابیه]]، [[روم]]، [[دمشق]] و ... نام برده شده‌اند و از [[بنی امیه]]، [[بنی عباس]]، [[پرچم‌های سیاه]] و دیگر رویدادهای [[تاریخ اسلام]]، یاد شده است. نکتۀ مورد توجّه اهل سنّت قرار گرفته است
::::::نکتۀ مهم در مجموعه [[احادیث]] [[سفیانی]]، تبادل متون در مصادر حدیثی [[شیعه]] و [[سنی]] است. این مطلب، حتی در کتاب [[الغیبة]] [[شیخ طوسی]] ینز به چشم می‌آید و ایشان برخی از متون اهل سنّت را گزارش کرده است. از زمان [[سید]] ابن طاووس و تألیف کتاب الملاحم و الفتن، گزارش [[احادیث]] و متون اهل سنّت که ناظر به موضوع [[علائم ظهور]] باشند در مصادر [[شیعی]]، بسیار گسترده‌تر شده است. نویسندگان متأخّر نیز گاه به [[نقل]] از این کتاب و گاه مستقیماً از مصادر اهل سنّت همچون الفتن ابن حمّاد و [[عقد الدرر]]، این متون را گزارش کرده‌اند<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۳۳، ۴۳۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین حسنی؛}}
[[پرونده:151974.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[سید نذیر حسنی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[سید نذیر حسنی]]'''، در کتاب ''«[[مصلح کل ۱ (کتاب)|مصلح کل]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«پیش از اینکه به جزئیات این نشانه بپردازیم، باید از نقطه‌نظر تاریخی، وجود آن‌را اثبات کرد و در اینجا برای اثبات این مدعا کافی است که نام علمایی را که در تألیفات حدیثیشان در [[نقل]] این نشانه باهم اتفاق‌نظر دارند، چه [[شیعه]] و چه [[سنی]]، [[ذکر]] کنیم. از جمله علمای [[شیعه]] که این نشانه را [[ذکر]] کرده‌اند، می‌توان از اشخاص زیر نام برد:
:::::#[[احمد بن محمد بن خالد برقی]]، متوفای سال ۲۷۴ ه.ق در کتاب المحاسن، ج ۲، ص ۲۶۶ به بعد؛
:::::#[[عبد الله حمیری قمی]]، متوفای سال ۳۰۰ ه.ق در کتاب [[قرب]] الاسناد، ص ۳۵۲ به بعد؛
:::::#[[ابن بابویه قمی]] (پدر)، متوفای سال ۳۲۹ ه.ق در کتاب الامامة و التبصرة، ص ۱۲۰؛
:::::#[[محمد بن یعقوب کلینی]]، متوفای سال ۳۲۹ ه.ق در کتاب الکافی، ج ۱، ص ۳۳۷؛
:::::#[[شیخ صدوق]]، (پسر) متوفای سال ۳۸۱ ه.ق در کتاب [[کمال الدین]]، ص ۲۵۳؛
:::::#[[ابراهیم بن محمد ثقفی کوفی]] متوفای سال ۲۸۳، در کتاب [[الغارات]]، ج ۲، ص ۶۷۸؛
:::::#[[محمد بن جریر طبری]]، متوفای اوایل قرن چهارم، در کتاب دلائل الامامة، ص ۳۴۹؛
:::::#[[الحسن بن حمدن خصیبی]]، متوفای سال ۳۳۴ ه.ق در کتاب الهدایة الکبرا، ص ۲۹۸؛
:::::#[[محمد بن ابراهیم نعمانی]]، متوفای سال ۳۸۰ ه.ق در کتاب [[الغیبة]]، ص ۱۰؛
:::::#[[شیخ مفید]]، متوفای سال ۴۱۳ ه.ق در کتاب الفصول العشرة، ص ۱۲۲، و در کتاب‌های دیگرش مانند الارشاد و الاختصاص؛
:::::#[[شیخ محمد بن حسن طوسی]]، متوفای سال ۴۶۰ ه.ق در کتاب الأمالی، ص ۶۶۱ و در کتاب [[الغیبة]]، ص ۷۰.
::::::اما از جانب [[اهل سنت]] درست است که گفته شد منابع اولیه آنان، این نشانه را [[ذکر]] نکرده‌اند اما این به‌معنای موجود نبودن آن نزد مخصوصا [[عامه]] آنها نیست و منابع اولیه آنان بسیاری از [[احادیث صحیح]] را نادیده گرفته که پس از آنها برخی از خودشان این [[احادیث]] را برشمرده‌اند به‌عنوان مثال [[حاکم]] نیشابوری در مستدرکش بسیاری از [[احادیث]] [[سفیانی]] را ثبت کرده و به دنبال [[حدیث]] گفته است که: اسناد این [[حدیث]] صحیح است و آن دو آن‌را [[ذکر]] نکرده‌اند همچنین پس از [[نقل]] حدیثی دیگر در رابطه با [[سفیانی]] گفته: این حدیثی با اسناد و [[سند]] درست است و شرایطی که [[شیخین]] (مسلم و [[بخاری]]) برای صحت آن قائلند، در آن وجود دارد. اما این دو، این [[حدیث]] را [[ذکر]] نکرده‌اند.
::::::[[ابن ابی الحدید]] متوفای سال ۶۵۶ ه.ق این نشانه را [[نقل]] کرده و می‌گوید: [[سفیانی]] که در [[اخبار]] صحیحه سخن از او گفته‌شده از نسل [[ابو سفیان]] است<ref>شرح نهج البلاغه، ج ۷، ص ۵۹.</ref>.
::::::[[متقی هندی]] متوفای سال ۹۷۵ ه.ق در کتاب کنز العمال<ref>کنز العمال، ج ۱۱، ص ۱۱۶.</ref> هم این نشانه را آورده است و [[محمد عبد الرؤوف المناوی]] متوفای سال ۱۳۱۳ ه.ق در کتاب [[فیض]] الغدیر<ref>فیض الغدیر شرح الجامع الصغیر، ج ۱، ص ۴۹۲.</ref> نیز به آن اشاره نموده است.
::::::همین‌که این [[علما]] و دیگران این نشانه را [[ذکر]] کرده‌اند، باعث می‌شود که ما آن‌را صحیح بدانیم.
:::::*'''حتمی بودن آن‌ [[خروج سفیانی]]''': شاید نیازی به بیان این توصیف نباشد زیرا صحبت ما درباره [[صفات]] حتمی است، اما ما در ضمن [[احادیث]] [[اهل بیت]] {{عم}} از حتمیت داشتن این ویژگی سخن نگفتیم، بنابراین ترجیح دادیم که این [[احادیث]] را به خاطر اینکه [[پیامبر]] و [[اهل بیت]] {{عم}} حتمیت و [[دلیل]] آن را بیان نمودند، بیاوریم و این خود دلیلی برای اثبات آن است.
::::::[[نعمانی]] در کتاب [[الغیبة]] خود به [[نقل]] از [[معلی بن خنیس]] می‌گوید: از [[ابو عبد الله]] {{ع}} شنیدم که فرمود: مواردی حتمی است و برخی هم احتمالی و غیرحتمی که [[خروج سفیانی]] از جمله امور حتمی الوقوع است<ref>النعمانی، الغیبة، ص ۳۰۰.</ref>.
::::::او با [[سند]] خود از [[عبد]] الملک بن أعین نیز [[نقل]] می‌کند: نزد [[ابو جعفر]] {{ع}} بودم که صحبت از [[قائم]] {{ع}} شد و به ایشان عرض کردم؛ امیدوارم که ظهورشان نزدیک باشد و [[سفیانی]] هم در کار نباشد. فرمود: نه، به [[خدا]] سوگند، [[سفیانی]] جزو موارد قطعی است و ناگزیر باید باشد<ref>منبع قبلی، ص ۳۰۱.</ref>.
::::::او همچنین با [[سند]] خود از حمران بن اعین و او به [[نقل]] از [[ابو جعفر]] [[محمد]] بن [[علی]] {{ع}} می‌گوید: آنگاه مدتی را برای شما مقرر داشت و اجل حتمی نزد اوست. سپس فرمود: دو اجل و مهلت وجود دارد، یکی اجل و مهلت حتمی و دوم اجل و مهلت مشروط و موقوف. حمران می‌گوید: گفتم: امیدوارم که [[سفیانی]] از جمله امور موقوفه و مشروط باشد. [[امام]] [[ابو جعفر]] {{ع}} فرمودند: نه به [[خدا]] که حتمی است<ref>همان منبع، ص ۳۰۱.</ref>.
::::::[[شیخ طوسی]] از [[امام ابو جعفر]] {{ع}} [[روایت]] می‌کند که فرمودند: [[خروج سفیانی]] حتمی است<ref>همان، ص ۳۷۱.</ref>. کلینی به [[نقل]] از [[ابو عبد الله]] {{ع}} می‌گوید: حضرت به [[فضل]] کاتب فرمودند: ای [[فضل]] [[زمین]] [[خروج سفیانی]] را می‌بیند و این یک مسئله حتمی است<ref>الطوسی، الغیبة، ص ۴۳۵.</ref>.
::::::[[شیخ صدوق]] هم در کتاب [[کمال الدین]] از [[امام]] [[ابو عبد الله]] {{ع}} [[روایت]] می‌کند که: مسئله [[سفیانی]] قطعی و حتمی است<ref>الکافی، ج ۸، ص ۲۷۴.</ref>.
::::::این [[احادیث]] نقل‌شده در کتاب‌های علمای بزرگ برای اثبات قطعیت داشتن و حتمی بودن این نشانه کافی است»<ref>[[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل ۱ (کتاب)|مصلح کل]]، ص۱۹۱-۱۹۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین زهادت؛}}
[[پرونده:Pic259.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[عبدالمجید زهادت]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[عبدالمجید زهادت]]'''، در کتاب ''«[[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«یکی از نشانه‌های دیگر [[ظهور]] [[امام مهدی|امام مهدی موعود]] {{ع}} که در [[روایات اسلامی]] فراوان از آن یاد شده، [[قیام سفیانی]] است؛ وی در منطقه [[شام]] [[خروج]] می‌کند و با مکر و [[فریب]] گروه زیادی را به دور خود گرد می‌آورد و بر بخش گسترده‌ای از سرزمین‌های اسلامی از جمله [[شام]] و [[فلسطین]] سیطره می‌یابد. هنگامی که از [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} با [[خبر]] می‌شود، سپاهی عظیم را برای [[جنگ]] با وی گسیل می‌دارد و در منطقه "[[بیداء]]" میان [[مکه]] و [[مدینه]]، با نیروهای [[امام]] برخورد می‌کند و به [[امر]] [[خداوند]]، همه لشکریان وی، به جز چند نفر در [[زمین]] فرو می‌روند و هلاک می‌شوند<ref>کنزالعمّال، ج ۱۴، ح ۳۸۶۹۷ – ۳۸۶۹۸ و نیز مقدسی شافعی، عقد الدرر، باب ۴، فصل دوم.</ref>. در شماری از [[احادیث]] [[اهل سنت]]، به سرنوشتی که برای [[سفیانی]] وجود دارد، اشاره شده است: {{متن حدیث|فيبعث إليه بعث فإذا كانوا ببيداء من الأرض، خسف بهم}}<ref>صحیح مسلم نیشابوری، ج ۴، ح ۲۸۸۲ و ۲۸۸۴ و احمد بن حنبل، مسند، ج ۶، ص ۲۹۰، ۳۲۶ و ۳۳۶.</ref>؛ گروهی را به سوی او ([[امام مهدی|مهدی]] {{ع}}) حرکت می‌دهد، پس وقتی در [[بیداء]]<ref>نام سرزمینی بین [[مدینه]] و [[مکه]] (نزدیک [[مدینه]]).</ref> باشند در [[زمین]] فرو می‌روند. [[عایشه]] از [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} [[نقل]] کرده است: {{متن حدیث|يغزو جيش الكعبة فاذا كانوا ببيداء من الارض يخسف بأولهم و آخرهم}}<ref>صحیح بخاری، ج ۲، ص ۷۴۶، ح ۲۰۱۲؛ لشگری آهنگ کعبه می‌کنند، پس هنگامی به زمین بیداء در آمدند، [زمین] همه آنها را فرو می‌برد.</ref>. [[جابر]] گوید: [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: {{متن حدیث|فينزل امير جيش السفياني البيداء فينادي مناد من السماء يا بيداء أبيدي القوم فيسخف بهم}}<ref>غیبت نعمانی، ص ۲۷۹، ح ۶۷: پس فرود می‌آید امیر لشکر سفیانی [همراه با لشگرش] به [زمین] بیداء، پس منادی از آسمان ندا می‌دهد: ای [زمین] بیداء نابود کن قوم (لشکر) را. پس آنها را در خود فرو می‌برد.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. آیت‌الله فاضل لنکرانی؛}}
[[پرونده:11736.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد جواد فاضل لنکرانی]]]]
::::::[[آیت الله]] '''[[محمد جواد فاضل لنکرانی]]'''، در کتاب ''«[[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«یکی از اتفاقاتی که قبل از [[ظهور]] گریبانگیر [[امت اسلامی]] و [[جهان]] می‌شود [[ظهور]] فردی به [[نام سفیانی]] است؛ او فردی طغیانگر از افراد [[بشر]] است که نسبش به [[بنی امیه]] می‌رسد و [[ظهور]] وی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} دانسته شده است. او یکی از خونریزترین و سنگدل‌ترین انسان‌هاست که معنای عطوفت و [[انسانیت]] را نمی‌شناسد و [[انسان‌ها]] را به سادگی کشتن حشرات می‌کشد و در پیشگاه [[خداوند متعال]] مرتکب بیشترین جرم‌ها و بدترین جنایت‌ها می‌شود و در قساوت [[قلب]] و [[دنائت]] طبع، [[مرتبه]] ویژه‌ای را دارد. [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|إِن أَمْرَ السفْیانِی مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ وَ خُرُوجُهُ فِی رَجَبٍ}}<ref>«[[حرکت سفیانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] و قطعی است و در [[ماه رجب]] روی خواهد داد» کمال الدین و تمام النعمة، شیخ صدوق، ج‌۲، ص۶۵۰.</ref>»<ref>[[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. [[مجتبی تونه‌ای|آقای تونه‌ای]] (پژوهشگر معارف مهدویت)؛}}
[[پرونده:13681078.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[مجتبی تونه‌ای]]]]
::::::آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] مصلح بزرگ جهانی، [[خروج سفیانی]] است<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۸۲.</ref>. [[سفیانی]] در [[روایات]] این‌گونه توصیف شده است: مردی است به رنگ سرخ و زرد، با چشم کبود. در ظاهر [[ذکر]] [[خدا]] می‌گوید، ولی از پلیدترین و کثیف‌ترین [[مردم]] روزگار است و در [[پلیدی]] و خباثت چنان است که زن بچه‌دار خود را از [[ترس]] این‌که مبادا [[مردم]] را به مخفیگاه او [[راهنمایی]] کند، زنده به گور می‌کند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۶.</ref>. در روایتی [[حضرت علی]] {{ع}} فرمود: پسر هند جگرخوار ([[سفیانی]]) از بیابان بیرون می‌آید. او مردی متوسط‍‌ القامه، قیافه‌اش وحشتناک و سرش ضخیم و رویش آبله دارد. اگر او را ببینی خیال می‌کنی یک‌چشمی است، او از اولاد [[ابو سفیان]] است. وی [[خروج]] می‌کند و به [[کوفه]] (یا [[نجف]]) می‌آید و بر [[منبر]] آن می‌نشیند. گروه کثیری را [[فریب]] می‌دهد و آنان را با خود همدست می‌نماید و مناطق: [[شام]]، [[دمشق]]، حمص، [[فلسطین]]، اردن و قنسرین را [[تصرف]] می‌نماید<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۶؛ [[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ص ۴۵۸.</ref>. وی گروه بسیاری از [[شیعیان]] را به قتل می‌رساند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۵ و ۲۲۲.</ref>، سپس از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} اطلاع پیدا می‌کند. لشکری انبوه به سوی او می‌فرستد اما به خود [[امام]] دست نمی‌یابد و سرانجام در بیابانی بین [[مکه]] و [[مدینه]] به [[زمین]] فرو می‌روند<ref>همان، ص ۲۳۸.</ref>. از [[امام صادق]] {{ع}} آورده‌اند که فرمود: گویی می‌نگرم که [[سفیانی]] در [[کوفه]] و در میدان شهر شما، بساط‍‌ خویش را گسترده است و جارچی‌های او جار می‌زنند که: "هرکس سر شیعه‌ای را بیاورد یک هزار درهم جایزه دارد"<ref>غیبة طوسی، ص ۲۷۳؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۵.</ref>. آن‌گاه است که همسایه بر همسایه می‌شورد و او را به [[جرم]] [[شیعه]] بودن سر می‌برد تا هزار درهم جایزه بگیرد. [[اصل]] [[خروج سفیانی]]، صرف‌نظر از ویژگی‌ها و قضایای جزئی، امری مسلّم است، ولی این‌که [[سفیانی]] کیست و چه ویژگی‌هایی دارد و چگونه شورش می‌کند، چندان روشن نیست. در برخی از [[روایات]]، از [[امام علی]] {{ع}} در مورد [[نام سفیانی]] پرسیده شده و آن حضرت، از بیان آن خودداری کرده‌اند<ref>همان، ص ۲۰۶.</ref>. حال آن‌که اگر نام وی مشخص بود، دلیلی نداشت که از بردن نام وی، خودداری کند. به نظر می‌رسد، [[سفیانی]] فرد مشخصی نیست، بلکه فردی است با ویژگی‌های [[ابو سفیان]]، که در آستانه [[ظهور]] [[مهدی]] {{ع}} به طرفداری از [[باطل]]، [[خروج]] می‌کند و [[مسلمانان]] را به [[انحراف]] می‌کشاند. [[امام سجاد]] {{ع}} می‌فرماید: "[[ظهور قائم]] {{ع}} از [[ناحیه]] [[خداوند]]، قطعی و [[خروج سفیانی]] نیز، قطعی است. در برابر هرقیام‌کننده و مصلحی، یک [[سفیانی]] وجود دارد"<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۸۲.</ref>. و یا [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "ما و [[خاندان]] [[ابو سفیان]]، دو خاندانی هستیم که بر سر [[دین خدا]] باهم دشمنی داریم. ما سخن [[خداوند]] را [[تصدیق]] کردیم و آنان [[تکذیب]] کردند. [[ابو سفیان]]، با [[پیامبر]] {{صل}} [[مبارزه]] کرد و [[معاویه]] با [[امام علی|علی]] {{ع}} و [[یزید]] با [[امام حسین|حسین بن علی]] {{عم}} به [[مخالفت]] برخاستند و [[سفیانی]] نیز با [[قائم]] {{ع}} خواهد جنگید"<ref>همان.</ref>.
::::::براساس این [[روایات]]، [[سفیانی]] جریان [[باطل]] در بستر [[تاریخ]] است و رودررویی بین [[حق]] و [[باطل]] در این دو خانواده، نمونه بارزی از جریان این دو خط‍‌ است. پس بر فرض که [[سفیانی]] را از نسل [[ابو سفیان]] هم بدانیم، آخرین مهره این زنجیره، همان [[سفیانی]] است که در آستانه [[ظهور قائم]] {{ع}} [[خروج]] می‌کند. این‌که همزمان با [[خروج سفیانی]] از منطقه [[شام]]، [[یمانی]] و [[خراسانی]] به طرفداری از [[حق]] در [[ناحیه]] [[خراسان]] و [[یمن]]، [[قیام]] می‌کنند، نیز مؤید این نظر می‌تواند باشد"<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۰ و ۲۱۷.</ref>. [[ابو سفیان]]، به عنوان سردمدار [[شرک]] و بت‌پرستی و سرمایه‌داری طاغوتی، هرنوع حرکت و جنبشی را که دم از [[عدالت]]، برادری و آزادی می‌زد، [[دشمن]] خود می‌دانست و با [[قدرت]] تمام در برابر آن به [[مبارزه]] برمی‌خاست. [[سفیانی]]، فردی است با این ویژگی‌ها که در برابر [[انقلاب]] بزرگ جهانی [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} [[خروج]] می‌کند. بر این اساس، در [[حقیقت]] [[سفیانی]] یک جریان است، نه یک شخص<ref>چشم‌به‌راه مهدی، جمعی از نویسندگان مجله حوزه، ص ۲۷۵.</ref><ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶.آقای کامل سلیمان؛}}
[[پرونده:151955.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[کامل سلیمان]]]]
::::::آقای '''[[کامل سلیمان]]'''، در کتاب ''«[[روزگار رهایی ج۱ (کتاب)|روزگار رهایی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«'''[[رسول اکرم]] {{صل}} می‌فرمایند:'''"مردی از [[دل]] [[دمشق]] [[خروج]] می‌کند که به او [[سفیانی]] می‌گویند و همه پیروانش از نژاد کلب هستند. به قدری [[خون]] می‌ریزد که نوبت به شکافتن شکم زنان و سربریدن کودکان می‌رسد. تیره [[قیس]] (مصری‌ها و مراکشی‌ها) در برابرش [[قیام]] می‌کنند و همه آنها را طعمه [[شمشیر]] می‌سازد و کسی نمی‌تواند از خودش [[دفاع]] کند. آنگاه مردی از تبار من در [[حرم]] [[خروج]] می‌کند. این خبر به [[سفیانی]] می‌رسد. [[سفیانی]] سپاهی برای رودررویی با او می‌فرستد، چون [[سپاهیان]] به [[سرزمین بیداء]] می‌رسند، [[زمین]] آنها را در کام خود فرو می‌برد که جز گزارشگری از آنها زنده نمی‌ماند"<ref>{{متن حدیث|" يَخْرُجُ رَجُلُ يُقَالُ لَهُ: السُّفْيَانِيُّ فِي عُمْقِ دِمَشْقَ، وَ عَامَّةَ مَنْ يَتْبَعُهُ مِنْ كَلْبُ. فَيُقْتَلُ حَتَّى يبقر بُطُونِ النِّسَاءِ، وَ يُقْتَلُ الصِّبْيَانِ. فَيَجْتَمِعَ لَهُمْ قَيْسٍ فَيَقْتُلَهَا حَتَّى لَا يَمْنَعُ ذَنْبٍ تَلْعَةً، وَ يَخْرُجُ رَجُلُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي فِي الْحَرَمِ، فَيَبْلُغُ ذَلِكَ السُّفْيَانِيُّ فَيَبْعَثُ إِلَيْهِمْ جُنْداً مِنْ جُنْدِهِ. فَيَسِيرُ حَتَّى إِذا جاءَ ببيداء مِنَ الْأَرْضِ خَسَفَ بِهِمْ، فَلَا يَنْجُو مِنْهُمْ إِلَّا الْمُخْبِرِ"}}؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۸۶؛ بشارة الاسلام، ص ۲۱، ۱۰۶، ۲۷۶؛ الامام المهدی، ص ۲۲۳؛ الزام الناصب، ص ۱۷۹؛ [[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ص ۴۵۸؛ الملاحم و الفتن، ص ۱۲۳؛ الحاوی للفتاوی، ج ۲، ص ۱۳۴.</ref>. تعبیر "لا یمنع [[ذنب]] تلعة" ضرب المثلی [[عربی]] است و به کسی گفته می‌شود که [[قدرت]] [[دفاع]] از خویشتن را نداشته باشد<ref>لسان العرب، ج ۸، ص ۳۶.</ref>.
:::::: '''[[امیر مؤمنان]] {{ع}} می‌فرماید:''' "او از [[فرزندان]] [[ابو سفیان]] است، به سرزمین [[آرامش]] و [[آسایش]] وارد می‌شود و بر [[منبر]] آن تکیه می‌زند"<ref>{{متن حدیث|" هُوَ مِنْ‏ وُلْدِ أَبِي‏ سُفْيَانَ‏ حَتَّى‏ يَأْتِيَ‏ أَرْضَ‏ قَرَارٍ وَ مَعِينٍ‏ فَيَسْتَوِيَ‏ عَلَى‏ مِنْبَرِهَا"}}؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۵.</ref>. منظور اینست که [[حکومت]] [[دمشق]] را به دست می‌آورد. "[[روز جمعه]] [[خروج]] می‌کند و بر فراز [[منبر]] [[دمشق]] قرار می‌گیرد و آن نخستین منبری است که او [[صعود]] می‌کند. آنگاه [[خطبه]] می‌خواند و [[مردم]] را به [[جهاد]] [[فرمان]] می‌دهد و از آنها [[بیعت]] می‌گیرد که هرگز با او [[مخالفت]] نکنند چه برطبق خواسته‌شان باشد و یا برخلاف آن"<ref>{{متن حدیث|" وَ يَخْرُجُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ ، فَيَصْعَدُ مِنْبَرِ دِمَشْقَ، وَ هُوَ أَوَّلُ مِنْبَرِ يصعده. ثُمَّ يَخْطُبُ وَ يامرهم بِالْجِهَادِ، وَ يبايعهم عَلَى أَنَّهُمْ لَا يُخَالِفُونَ أَمَرَهُ رضوه أَمْ كرهوه "}}؛ الزام الناصب، ص ۱۹۸.</ref>. [[امیر مؤمنان]]، در خطبه‌ای درباره [[سفیانی]] فرموده است: "[[سفیانی]] با پرچمی سرخ [[خروج]] می‌کند، [[فرمانده]] سپاهش مردی از [[قبیله کلب]] است و [[دوازده]] هزار جنگجوی سواره از [[سپاه سفیانی]] به سوی [[مدینه]] اعزام می‌شوند، که [[فرماندهی]] آنها را مردی از [[بنی امیه]] به نام حزیمه به عهده می‌گیرد، که چشم چپش نابیناست و سفیدی ضخیمی روی مردمک را پوشانیده است. مردان را مثله می‌کند و پرچمش برنمی‌گردد تا وارد [[مدینه]] شود و در خانه "ابی الحسن [[اموی]]" [[نزول]] کند. آنگاه گروهی از سپاهیان‌ به جستجوی مردی از [[اهل بیت]] می‌فرستد که عده‌ای از [[شیعیان]] در اطراف او گرد آمده‌اند. آنگاه [[مدینه]] را به قصد [[مکه]] ترک می‌کند، چون به وسط بیابان سپید برسد، در کام [[زمین]] فرو می‌روند، فقط دو نفر گزارشگر برای عبرت دیگران باقی می‌مانند که [[خداوند]] صورت‌های آنها را به پشت گردنشان برمی‌گرداند، تا نشانه‌ای از آن حادثه شگفت باشند"<ref>{{متن حدیث|" وَ خُرُوجَ السُّفْيَانِيُّ بِرَايَةٍ حَمْرَاءَ، أَمِيرَهَا رَجُلُ مِنْ بَنِي كَلْبُ، وَ اثْنَا عَشَرَ أَلْفَ عَنَانِ مِنْ خَيْلِ السُّفْيَانِيُّ تَتَوَجَّهَ إِلَى الْمَدِينَةِ، أَمِيرَهَا رَجُلُ مِنْ بَنِي أُمَيَّةَ يُقَالُ لَهُ حزيمة: أَ طَمَسَ الْعَيْنِ الشِّمَالِ، عَلَى عَيْنِهِ ظَفِرْتُ غَلِيظَةً، يَتَمَثَّلُ بِالرِّجَالِ لَا تُرَدُّ لَهُ رَايَةُ حَتَّى يَنْزِلَ بِالْمَدِينَةِ فِي دَارٍ يُقَالُ لَهَا: دَارُ أَبِي الْحَسَنِ الْأُمَوِيِّ. وَ يَبْعَثُ خَيْلًا فِي طَلَبِ رَجُلٍ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ قَدِ اجْتَمَعَ إِلَيْهِ نَاسُ مِنَ الشِّيعَةِ. ثُمَّ يَعُودُ إِلَى مَكَّةَ فِي جَيْشٍ أَمِيرِهِ مِنْ غَطَفَانُ، إِذَا تَوَسَّطَ الْقَاعِ الْأَبْيَضُ خُسِفَ بِهِ فَلَا يَنْجُو إِلَّا رَجُلَانِ يُحَوِّلَ اللَّهُ وجهيهما إِلَى قفاهما لِيَكُونا آيَةً لِمَنْ خَلْفَهُمَا! "}}(مؤلف بزرگوار این [[خطبه]] را از [[نهج البلاغه]] [[نقل]] کرده است) [[نهج البلاغه]]، ج ۱، ص ۱۹۴؛ ج ۲، ص ۲۲؛ [[ابن ابی الحدید]]، ج ۱، ص ۱۹۳. ولی این [[خطبه]] در [[نهج البلاغه]] وجود ندارد، فقط خطبه‌های مشابهی در [[نهج البلاغه]] هست که در ضمن آنها [[امیر مؤمنان]] از [[خروج سفیانی]] و یورش ناجوانمردانه آنها به [[مدینه منوره]] و [[خسف]] آنها در [[سرزمین بیداء]] سخن گفته است؛ [[نهج البلاغه]] [[عبده]]، ج ۱، ص ۱۹۴- ۱۹۷؛ ج ۲، ص ۲۱، ۲۲؛ شرح [[ابن ابی الحدید]]، ج ۷، ص ۹۸- ۱۰۴؛ ج ۹، ص ۴۱."مترجم"</ref>.
::::::'''[[امام]] [[زین العابدین]] {{ع}} می‌فرماید:'''"امر [[قائم]] {{ع}} از امور حتمی الهی است. امر [[سفیانی]] از امور حتمی [[خداوند]] است. هرگز [[قیام قائم]] {{ع}} بدون [[خروج سفیانی]] نخواهد بود"<ref>{{متن حدیث|"إِنَ‏ أَمْرَ الْقَائِمِ‏ حَتْمٌ‏ مِنَ‏ اللَّهِ‏، وَ أَمْرُ السُّفْيَانِيِ‏ حَتْمٌ‏ مِنَ‏ اللَّهِ‏، وَ لَا يَكُونُ‏ قَائِمٌ‏ إِلَّا بِسُفْيَانِي‏"}}؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۸۲.</ref>. بسیار جالب توجه و شایان دقت است که [[حضرت]] [[امام]] [[زین العابدین]] {{ع}} در روزهای خفقان زاید الوصف [[اموی]]، از [[خروج سفیانی]] سخن می‌گوید و آن را از امور حتمی اعلام می‌کند.
::::::'''[[امام باقر]] {{ع}} می‌فرماید:''' از محضر [[امام باقر]] {{ع}} پرسیدند: آیا [[خروج سفیانی]] حتمی است؟ فرمود:"آری [[خروج سفیانی]] حتمی است، [[ندای آسمانی]] حتمی است، [[طلوع خورشید از مغرب]] حتمی است، درگیری [[بنی عباس]] بر سر [[حکومت]] حتمی است، [[قتل نفس زکیه]] حتمی است و [[خروج]] [[قائم آل محمد]] {{ع}} حتمی است"<ref>{{متن حدیث|" نَعَمْ، وَ النِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُومِ، وَ طُلُوعِ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا مِنَ الْمَحْتُومِ، وَ اخْتِلافِ بَنِي الْعَبَّاسِ فِي الدَّوْلَةِ مِنَ الْمَحْتُومِ، وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ مِنَ الْمَحْتُومِ، وَ خُرُوجُ الْقَائِمِ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ {{صل}} مَحْتُومُ ‏"}}؛ الزام الناصب، ص ۱۸۴.</ref>.
::::::'''[[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید:'''"ما و [[خاندان]] [[ابو سفیان]]، دو خاندانی هستیم که همواره با یکدیگر در ستیز بودیم، ما می‌گفتیم: [[خدا]] راست گفته است و آنها می‌گفتند: [[دروغ]] گفته است!. [[ابو سفیان]] با [[رسول اکرم]] {{صل}} جنگید، [[معاویه]] با [[حضرت علی]] {{ع}} جنگید، [[یزید]] با [[امام حسین]] {{ع}} جنگید و [[سفیانی]] نیز با حضرت‌ [[قائم]] {{ع}} می‌جنگد"<ref>{{متن حدیث|" إِنَّا وَ آلِ أَبِي سُفْيَانَ بَيْتَانِ تعاديا فِي اللَّهِ قُلْنَا: صَدَقَ اللَّهُ، وَ قالُوا : كَذَبَ اللَّهُ!. قَاتَلَ أَبُو سُفْيَانَ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}} وَ قَاتَلَ مُعَاوِيَةَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ{{ع}}، وَ قَاتَلَ يَزِيدَ بْنَ مُعَاوِيَةَ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ{{ع}} وَ السُّفْيَانِيُّ يُقَاتِلُ الْقَائِمِ ‏"}}؛ معانی الاخبار، ص ۳۴۶؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۹۰؛ الزام الناصب، ص ۱۸۰.</ref>. "[[خروج سفیانی]] حتمی است و خروجش در [[ماه رجب]] خواهد بود، به سرزمین [[آرامش]] و [[آسایش]] وارد می‌شود و بر فراز [[منبر]] آن ([[دمشق]]) قرار می‌گیرد"<ref>{{متن حدیث|" إِنَّ أَمْرَ السُّفْيَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ، وَ خُرُوجِهِ فِي رَجَبٍ، ياتي أَرْضٍ قَرارٍ وَ مَعِينٍ وَ يَسْتَوِي عَلَى منبرها ‏"}}؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۴؛ [[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ص ۴۵۷؛ بشارة الاسلام، ص ۱۱۹؛ الامام المهدی، ص ۲۲۸؛ الزام الناصب، ص ۱۷۹.</ref>.
::::::'''[[امام کاظم]] {{ع}} می‌فرماید:'''"چگونه ممکن است امر [[ظهور]] فرارسد در حالی که هنوز آن کشت و [[کشتار]] گسترده در میان [[کوفه]] و [[حیره]] واقع نشده است"<ref>{{متن حدیث|" أَنِّي يَكُونُ ذَلِكَ وَ لَمَّا تُكْثِرُ القتلي بَيْنَ الْحِيرَةِ وَ الْكُوفَةِ ‏"}}؛
[[ارشاد]] مفید، ص ۳۳۹؛ [[غیبت]] [[شیخ طوسی]]، ص ۲۷۱؛ [[بحار الانوار]]، ج ۵۲، ص ۲۰۹؛ الامام المهدی، ص ۲۳۳.</ref>. آری [[رسول اکرم]] {{صل}} و [[امامان اهل بیت]] تأکید فرموده‌اند که هرگز [[ظهور]] [[حضرت بقیة الله]] {{ع}} بدون [[خروج سفیانی]] نخواهد بود، همه [[معصومین]] [[یقین]] دارند که در [[علم]] [[خدا]] گذشته است که [[سفیانی]] [[خروج]] کرده حمام [[خون]] راه می‌اندازد و صحرای وسیع بین [[حیره]] و [[کوفه]] را گلگون می‌سازد و به دنبال آن [[مصلح]] غیبی [[ظهور]] می‌کند.
::::::'''[[امام رضا]] {{ع}} می‌فرماید:''' هنگامی که [[امام هشتم]] به ناچار ولایتعهدی را پذیرفت، برخی از [[شیعیان]] خیال کردند که دیگر [[حکومت بنی عباس]] تمام شد و [[خلافت]] به [[آل محمد]] {{صل}} باز می‌گردد و [[امام هشتم]] همان [[امام]] [[قائم]] به امر می‌شود!! از این رهگذر یکی از [[اصحاب]] عرض کرد: [[مردم]] می‌گویند که [[سفیانی]] رفت و [[حکومت بنی عباس]] هم تمام شد. فرمود: "[[دروغ]] می‌گویند. [[سفیانی]] هنوز [[قیام]] نکرده و [[حکومت]] آنها هنوز ادامه دارد"<ref>{{متن حدیث|" كَذَبُوا. إِنَّ السُّفْيَانِيُّ لَيَقُومُ، وَ إِنْ سُلْطَانِهِمْ لَقَائِمُ!‏"}}؛ غیبت نعمانی، ص ۱۶۲؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۵۱؛ بشارة الاسلام، ص ۱۶۲.</ref>.
::::::بعد از [[خلافت ظاهری]] [[امیر مؤمنان]] {{ع}} هیچکدام از [[امامان معصوم]] [[حق]] [[خلافت]] خود را مطالبه نکرد، زیرا می‌دانستند که چه حوادثی روی خواهد داد و چگونه [[حق]] آنها در دست غاصبان خواهد بود. از این رهگذر آنها [[مأمور]] به [[سکوت]] بودند تا [[آیین]] نوپای [[اسلام]] از ریشه نخشکد. و لذا تمام هم خود را صرف [[آموزش]] [[عقاید]]، [[احکام]] و [[فرهنگ]] [[غنی]] و وسیع [[اسلام]] می‌کردند و می‌دانستند که [[خداوند]] مشیتی دارد که به انجام خواهد رسانید و تا [[ظهور قائم]] {{ع}} [[حکومت]] به دست آنها نخواهد رسید. از اینجاست که می‌بینیم هنگامی که [[مأمون عباسی]] [[امام رضا]] {{ع}} را به پذیرش ولایتعهدی وادار می‌سازد از پذیرش آن امتناع می‌ورزد، زیرا می‌داند که [[مأمون]] از در حیلت و مکر وارد شده و هرگز [[حکومت]] برای آن [[حضرت]] مقدر نیست. ازاین‌رو در [[حدیث]] فوق تصریح می‌کند که علیرغم این پافشاری [[مأمون]]، [[حکومت]] به آن [[حضرت]] نمی‌رسد و [[حکومت]] ظالمانه و غاصبانه [[عباسی]] ادامه خواهد داشت. نشانه‌های [[سفیانی]] چیزی نیست که بر کسی پوشیده بماند، اگر برخی از آنها بر کسی هم پوشیده بماند، حمام خونی که بین [[بغداد]] و [[کوفه]] راه می‌اندازد بر احدی پوشیده نخواهد بود»<ref>[[کامل سلیمان|کامل سلیمان]]، [[روزگار رهایی ج۱ (کتاب)|روزگار رهایی]]، ج2، ص 800-836.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان؛}}
[[پرونده:152168.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان]]]]
::::::'''[[پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان]]'''، در کتاب ''«[[پرسمان نوجوان (کتاب)|پرسمان نوجوان]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«از [[احادیث]] بسیاری استفاده می‌شود که پیش از [[ظهور امام عصر]]{{ع}} مردی از [[نسل]] [[ابوسفیان]] [[خروج]] می‌کند. در توصیف او گفته‌اند که مردی ظاهر الصلاح است و همواره ذکر [[خدا]] بر زبانش جاری ‌می‌باشد، اما از پلیدترین و خبیث‌ترین [[مردم]] است. وی گروه زیادی را [[فریب]] می‌دهد و با خود همراه می‌کند.
::::::[[سفیانی]]، مناطق پنجگانه [[شام]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]] و قنسرین را [[تصرف]] کرده، گروه زیادی از [[شیعیان]] را به [[قتل]] می‌رساند؛ سپس او از [[ظهور حضرت مهدی]]{{ع}} اطلاع می‌یابد ‌و لشکری را به جنگش می‌فرستد، [[امام]] به آن جناب دست نمی‌یابد. سرانجام [[سفیانی]] و یارانش در بیابان بین [[مکه]] و [[مدینه]] در [[زمین]] فرو می‌روند<ref>دادگستر جهان، ص ۲۲۱.</ref>»<ref>[[پرسمان نوجوان (کتاب)|پرسمان نوجوان]]، ص 48-49.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان نشانه‌های ظهور امام مهدی}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اث): پرسش‌هایی با ۴ پاسخ]]
[[رده:(اث): پرسش‌های مهدویت با ۴ پاسخ]]

[[en:Is the uprising of the Sufyani one of the immutable signs of Imam Mahdi’s reappearance? (question)]]

آیا قیام یمانی از نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی است؟ (پرسش)

2020-05-12T13:39:26Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = آیا قیام [[یمانی]] از [[نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی]]{{ع}} است؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[قیام یمانی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 6 پاسخ
}}
[[روایات]] فراوانی که در مورد [[قیام یمانی]] وجود دارد، اکثر صاحب‌نظران را به این نظر رسانده که از [[علائم حتمی ظهور]] [[قیام یمانی]] است. البته در مورد جزئیات آن به صراحت نمی‌توان نظر داد.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:1368171.jpg|75px|link=سید محمد صدر]]||[[پرونده:11046759983.jpg|75px|link=محمد محمدی ری‌شهری]]||[[پرونده:151879.jpg|75px|link=نصرت‌الله آیتی]]||[[پرونده:Pic661.jpg|75px|link=علی اکبر مهدی‌پور]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]
|-
|[[سید محمد صدر|صدر]]||[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری]]||[[نصرت‌الله آیتی|آیتی]]||[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]
|-
|}

===روایاتی که اصل [[قیام یمانی]] را مطرح کرده‌اند===
*از [[نشانه‌‏های حتمی ظهور]] [[حضرت مهدی]]{{ع}}، [[خروج]] سرداری از اهل [[یمن]] است که [[مردم]] را به [[حق]] و [[عدل]] [[دعوت]] می‏‌کند. در مصادر [[شیعه]]، [[روایات]] فراوانی در این‏ باره وجود دارد،<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص۲۱۰ ـ ۲۱۱</ref> منتها [[روایات]] [[قیام یمانی]] بر چند دسته‌اند:
*دسته‌ای از [[روایات]] فقط به اصل [[قیام یمانی]] پرداخته‌اند، از جمله: [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند:<ref>طوسی، محمد بن حسن، الغيبة، ص۴۴۶: «خروج سه نفر: خراسانی و سفیانی و یمانی در یک سال و یک ماه و در یک روز و پرچمی هدایت‏‌کننده‌‏تر از پرچم یمانی نیست. او به حق راهنمائی می‏‌کند.»</ref> {{متن حدیث|خُرُوجُ الثَّلَاثَةِ الْخُرَاسَانِيِّ وَ السُّفْيَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ فِي‏ سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ وَ لَيْسَ فِيهَا رَايَةٌ بِأَهْدَى مِنْ رَايَةِ الْيَمَانِيِّ يَهْدِي إِلَى الْحَقِ‏}}<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۶۵۳ ـ ۶۵۵؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۲۱۰ ـ ۲۱۱</ref>

===روایاتی که [[قیام یمانی]] را از [[نشانه‌های ظهور]] دانسته‌اند===
*دسته‌ دوم، [[قیام یمانی]] را از [[نشانه‌های ظهور]] دانسته‌اند: از جمله [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند:<ref>طوسی، محمد بن حسن، الغيبة، ص ۴۳۶</ref> {{متن حدیث|خَمْسٌ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ‏ مِنَ الْعَلَامَاتِ الصَّيْحَةُ وَ السُّفْيَانِيُّ وَ الْخَسْفُ بِالْبَيْدَاءِ وَ خُرُوجُ الْيَمَانِيِّ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ}}<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۶۵۳ ـ ۶۵۵</ref>
===روایاتی که بیانگر حتمی بودن [[قیام یمانی]] است===
*دسته دیگر [[قیام یمانی]] را از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] دانسته‌اند. در دو [[روایت]] به حتمی بودن [[قیام یمانی]] تصریح شده است: [[روایت]] اول از [[امام صادق]] {{ع}}:<ref>ابن ابی زینب، محمد بن ابراهیم، الغیبة للنعمانی، ص ۲۶۲، باب ۱۴، ح ۱۱</ref> {{متن حدیث|النِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ السُّفْيَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ الْيَمَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ كَفٌّ يَطْلُعُ مِنَ السَّمَاءِ مِنَ الْمَحْتُومِ}}<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۶۵۳ ـ ۶۵۵؛ [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۶۳ ـ ۶۸</ref> در بررسی این [[روایت]] باید گفت: اولاً [[سند]] این [[روایت]] ضعیف است.<ref>این حدیث ضعیف است به دلیل وجود عبیدالله بن موسی و... نک: مستدرکات علم رجال الحدیث، ج ۵، ص ۱۹۶</ref> ثانیاً این [[روایت]] در کتابهای روایی دیگر از جمله [[بحارالانوار]]<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الأنوار، ج ۵۲ ، ص ۲۳۳، باب ۲۵، ح ۹۸</ref> و [[اثبات الهداة]]<ref>اثبات الهداة، ج ۳، ص ۷۳۵، باب ۳۴، فصل ۹، ح ۹۹</ref> نیز [[نقل]] شده است، ولی عبارتی که دلالت بر حتمی بودن [[قیام یمانی]] دارد ـ مِنَ الْمَحْتُومِ ـ در [[روایت]] آن دو کتاب ذکر نشده است، بر این اساس برای [[استدلال]] بر حتمی بودن [[قیام یمانی]] نمی‌توان به آن [[استدلال]] کرد<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۶۳ ـ ۶۸</ref>.
*[[حدیث]] دوم را [[عمر]] بن حنظله از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] کرده است:<ref>ر.ک. ابن بابویه، محمد بن علی، کمال‌الدین، ص۶۵۰، باب۵۷، ح۷</ref> {{متن حدیث|"قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْیَمَانِیُّ وَ السُّفْیَانِیُّ وَ الصَّیْحَةُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّکِیَّةِ وَ الْخَسْفُ بِالْبَیْدَاء"}}<ref>ر.ک. م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد، دانشنامه امام مهدی، ج۷، ص۴۴۵؛ آیتی، نصرت‌الله، تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور، ص ۶۳ ـ ۶۸؛ مهدی‌پور، علی اکبر، در آستانه ظهور، ص ۴۹.</ref>
*در کافی<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۸، ص ۳۱۰، ح ۴۸۳</ref> و [[الغیبة]] [[نعمانی]]<ref>ابن ابی زینب، محمد بن ابراهیم، الغیبة للنعمانی، ص ۲۶۱، باب ۱۴، ح ۹ (این روایت مرسله است)</ref> نیز همین [[روایت]] [[نقل]] شده است؛ اما در این دو کتاب واژۀ "محتومات" وجود ندارد. از آنجا که هر سه، [[روایت]] را از [[عمر]] بن حنظله از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] کرده‌اند، نمی‌توان آن را بیش از یک [[حدیث]] دانست. [[روایت]] [[نعمانی]] [[سند]] معتبری ندارد، اما [[روایت]] کافی معتبر است، هم‌چنان‌که به نظر می‌رسد، [[نقل]] [[شیخ صدوق]] نیز از نظر سندی اطمینان‌پذیر است. بنابراین، در برابر ما یک [[روایت]] با دو نقلِ متفاوت وجود دارد: در یک [[نقل]] {{متن حدیث|"خَمْسُ عَلَامَاتٍ قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِم‏"}} است و در [[نقل]] دیگر {{متن حدیث|"قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ"}}. به لحاظ [[سند روایت]]، [[سند روایت]] کافی از [[سند روایت]] [[کمال الدین]] معتبرتر است زیرا در [[سند]] [[کمال الدین]] [[حسین]] بن [[حسن]] بن ابان وجود دارد که در کتاب‌های رجالی قدما توثیق نشده است، هرچند ابن [[داود]] وی را توثیق کرده است.<ref>ابن داوود، حسن بن علی بن داود، رجال ابن داود، ص۲۷۰</ref>
*علاوه بر اینکه مسألۀ تقسیم [[نشانه‌های ظهور]] به حتمی و غیرحتمی، آن‌قدر [[مسلم]] بوده است که گاهی [[اصحاب ائمه]]{{ع}} از حتمی یا غیرحتمی بودن برخی از [[نشانه‌ها]] سؤال می‌کردند. این سؤالات نشان‌دهنده [[مسلم]] بودن اصل تقسیم [[نشانه‌ها]] به حتمی و غیرحتمی است. در حالی که [[نقل]] نشده یکی از [[اصحاب]] در مورد حتمی بودن [[قیام یمانی]] سؤال کند. از میان [[نشانه‌های ظهور]] معمولاً پنج علامت در کنار هم ذکر می‌شوند و گاهی این پنج علامت به حتمیت توصیف شده‌اند، مثلاً [[ابوحمزه ثمالی]] می‌گوید: از [[امام باقر]]{{ع}} سؤال کردم: آیا [[خروج سفیانی]] از حتمیات است؟ فرمودند:<ref>مفید، محمد بن محمد، الإرشاد ج ۲ ص ۳۷۱</ref> {{متن حدیث|"نَعَمْ وَ النِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا مَحْتُومٌ وَ اخْتِلَافُ بَنِی الْعَبَّاسِ فِی الدَّوْلَةِ مَحْتُومٌ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّکِیَّةِ مَحْتُومٌ وَ خُرُوجُ الْقَائِمِ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ مَحْتُومٌ"}}<ref>ر.ک. آیتی، نصرت‌الله، تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور، ص ۶۳ ـ ۶۸</ref> البته با این همه برخی از [[دانشمندان]] قائل به حتمی بودن [[قیام یمانی]] هستند.<ref>در کتاب دانشنامه امام مهدی، این روایت معتبر و قیام یمانی از نشانه‌های حتمی ظهور دانسته شده است. ر.ک. م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد، دانشنامه امام مهدی، ج۷، ص۴۴۵؛ مؤلف کتاب در آستانه ظهور نیز خروج یمانی را از نشانه‌های حتمی ظهور می‌داند و همین روایت را نقل کرده است. ر.ک. مهدی‌پور، علی اکبر، در آستانه ظهور. در کتاب فرهنگ‌نامه مهدویت نیز خروج سرداری از اهل یمن که مردم را به حق و عدل دعوت می‌کند، از نشانه‌های حتمی ظهور دانسته شده و ادعا شده در مصادر شیعه روایات فراوانی در این باره وجود دارد، البته در ادامه تصریح شده که خروج یمانی به طور اجمال از نشانه‌های ظهور است. ر.ک. سلیمیان، خدامراد، فرهنگ‌نامه مهدویت، ص ۲۱۰ ـ ۲۱۱</ref>

===نتیجه‌گیری===
*آنچه از مجموع [[روایات]] متعددی که دربارۀ [[یمانی]] وارد شده است<ref>می‌توان گفت روایاتی که به قیام یمانی پرداخته‌اند مستفیض‌اند. ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۶۵۳ ـ ۶۵۵</ref> به دست می‏‌آید، در مورد [[قیام یمانی]] دو دیدگاه وجود دارد بسیاری از [[دانشمندان]] [[قیام یمانی]] را از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] می‌دانند،<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲ ص ۵۴ و ۵۵؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص ۲۶۶؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ج ۳، ص ۱۲۹، [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص ۲۰۶، [[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص ۸۵ و ۸۶، [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۴۹ ـ ۵۱، نویسندگان کتاب [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۸۰ ـ ۲۸۱؛ [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، صفحه۵۲.</ref> چنانچه معروف و مشهور نیز همین است ولی در مقابل برخی از [[دانشمندان]] [[دلایل]] حتمی بودن [[قیام یمانی]] را کامل نمی‌دانند.<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۶۳ ـ ۶۸</ref> البته فراوانی روایاتی که در مورد [[قیام یمانی]] وارد شده به حدی است که می‌توان گفت: اصل حرکت و [[قیام یمانی]] دارای [[دلیل]] معتبر است، لکن دیگر خصوصیات و ویژگی‌های مربوط به او و جزئیات دیگر، با رعایت [[ضوابط سندی]] قابل اثبات نیست.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ص۴۴۵؛ [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۶۵۳ ـ ۶۵۵</ref> بر فرض که عباراتِ [[روایات]] رمزی باشند، حرکت [[یمانی]] سمبلی از یک [[قیام]] بر [[حق]] در مقابل [[انحراف]] و [[گمراهی]] موجود در دوران [[غیبت]] خواهد بود.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۶۵۳ ـ ۶۵۵</ref>

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌الله شهید صدر؛}}
[[پرونده:1368171.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید محمد صدر]]]]
::::::آیت‌ الله شهید '''[[سید محمد صدر]]''' در کتاب ''«[[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]»'' در این‌باره گفته‌ است:
::::::«در این باره نیز فقط کتب و مجموعه‏‌های [[حدیثی]] [[امامیه]] احادیثی را [[نقل]] کرده‌‏اند، و حرکت او را بر [[حق]] دانسته و او را از [[دعوت]] کنندگان به سوی [[حضرت مهدی]] {{ع}} می‌‏دانند.
::::::نعمانی‏<ref>غیبت نعمانی، ۲۵۲.</ref> از [[امام صادق|حضرت صادق]] {{ع}} [[روایت]] کرده است، که آن [[حضرت]] فرمود: "برای [[قائم]] پنج علامت است، [[سفیانی]] و [[یمانی]]..." در [[روایت]] دیگری‏<ref>غیبت نعمانی، ۲۵۲.</ref> از آن [[حضرت]] [[نقل]] می‌‏کند که: "[[یمانی]] از نشانه‏‌های حتمی است". و همچنین‏<ref>غیبت نعمانی، ۲۵۳.</ref> از [[امام رضا|حضرت رضا]] {{ع}} [[نقل]] کرده که آن [[حضرت]] فرمود: "پیش از این امر [[سفیانی]] و [[یمانی]] خواهند بود ..." در روایتی طولانی از [[امام باقر|حضرت باقر]] {{ع}} درباره [[سفیانی]] و [[خراسانی]] [[نقل]] شده که می‏‌فرمایند: «در بین [[پرچم‌ها]] پرچمی راهنماتر از [[پرچم یمانی]] نیست، آن [[پرچم هدایت]] است، زیرا شما را به صاحبتان [[دعوت]] می‌‏کند، وقتی [[یمانی]] [[خروج]] کند فروش اسلحه بر [[مردم]] [[حرام]] می‏‌شود و همگی [[تسلیم]] خواهند بود. وقتی [[یمانی]] بیرون آمد به سوی او بشتاب زیرا [[پرچم]] او [[پرچم هدایت]] است، و بر هیچ مسلمانی [[حلال]] نیست که در مقابل او پرچمی‏ بلند کند. هر کس این کار را بکند، اهل [[آتش]] است زیرا وی به [[حق]] و راه مستقیم [[دعوت]] می‌‏کند.»<ref>غیبت نعمانی، ۲۵۶.</ref> [[شیخ طوسی]]‏<ref>غیبت شیخ طوسی، ۲۶۷.</ref> از [[امام صادق|حضرت صادق]] {{ع}} [[روایت]] کرده است که برای [[قائم]] پنج علامت است و از آن جمله [[خروج یمانی]] است.
::::::در [[روایت]] دیگری‏<ref>غیبت شیخ طوسی، ۲۷۱</ref> از [[امام صادق|حضرت صادق]] {{ع}} می‌‏فرمایند: «[[خروج]] سه نفر: [[خراسانی]] و [[سفیانی]] و [[یمانی]] در یک سال و یک ماه و در یک روز و پرچمی هدایت‏‌کننده‌‏تر از [[پرچم یمانی]] نیست. او به [[حق]] [[راهنمائی]] می‏‌کند.» در [[روایت]] دیگری‏<ref>غیبت شیخ طوسی، ۲۷۱.</ref> از [[محمد بن مسلم]] [[نقل]] می‏‌کند که می‌‏گوید: «پیش از [[سفیانی]] یک شخص [[مصری]] و یک فرد [[یمانی]] [[خروج]] می‌‏کند».
::::::و [[روایات]] دیگری در کتب مختلف [[شیعه]] در این باره وارد شده است، و تقریبا می‌‏توان گفت [[مستفیض]] است‏<ref>روایت مستفیض روایتی است که به حد تواتر نمی‌‏رسد ولی از خبر واحد هم بالاتر است و راویان بسیاری دارد. (مترجم)</ref> و می‌‏تواند یک واقعه تاریخی را اثبات کند، با تمام [[ضوابط سندی]] که رعایتش را لازم دانستیم، زیرا در مقابل خود چیزی که آن را نفی کند ندارد، ولی فقط آنچه که از مجموع این [[روایات]] به دست می‏‌آید، اصل حرکت و [[قیام یمانی]] است فی الجمله لکن دیگر خصوصیات و ویژگی‌های مربوط به او، از جمله بر [[حق]] بودن او، با رعایت [[ضوابط سندی]] قابل اثبات نیست، و در این صورت می‏‌توانیم آن را بر بعضی از حرکت‌ها و رویدادهای [[سیاسی]] که در [[یمن]] ایجاد شده حمل کنیم و از نشانه‏‌ها و [[علائم]] تاریخی برای [[ظهور]] [[حضرت]] بگیریم، و این مقدار پذیرش با روش کلی ما در پذیرفتن [[اخبار]] و [[روایات]] مطابق است لکن اگر بخواهیم خصوصیت بر [[حق]] بودن او را هم بپذیریم، و احتمال بدهیم که [[رهبر]] این حرکت از [[یمن]] باشد گرچه اصل [[انقلاب]] و حرکتش‏ در [[یمن]] نباشد، و یا اگر هم در [[یمن]] است اکتفا فقط به همان منطقه نکند، در این صورت از اموری خواهد بود که وعده‏‌اش را داده‏‌اند، و دلیلی نداریم که تا کنون انجام گرفته باشد. و اگر عبارات را رمزی بدانیم حرکت [[یمانی]] سمبلی از یک [[قیام]] بر [[حق]] در مقابل [[انحراف]] و [[گمراهی]] موجود در دوران [[غیبت]] خواهد بود»<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۵۳-۶۵۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۲. آیت‌الله ری‌ش‍ه‍ری‌؛}}
[[پرونده:11046759983.jpg||بندانگشتی|90px|right|[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]]]
::::::[[آیت‌الله]] '''[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«بر اساس [[حدیثی]] معتبر که از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] شده، [[قیام]] [[یمانی]] در کنار [[شورش]] [[سفیانی]]، [[صیحه آسمانی]]، [[قتل نفس زکیه]]، و فرو رفتن [[لشکر]] [[سفیانی]] در سرزمین [[بیدا]]، از [[نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی|نشانه‌های حتمی ظهور]] است. بر پایۀ برخی [[احادیث]]، پرچمی که [[یمانی]] بلند می‌کند و کسانی که به دنبال او به حرکت در می‌آیند، در رسیدن به [[حق]] و [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}}، در مسیر [[هدایت]] بهتری نسبت به [[سید حسنی]] و [[یاران]] او قرار دارند<ref>کتاب الغیبة: ص۲۵۳ ح۱۳، الإرشاد: ج۲ ص۳۷۵.</ref>.
::::::شاید [[دلیل]] این امر این باشد که بنا بر [[حدیثی]] از [[امام صادق]]{{ع}} تمامی [[یاران]] [[سید حسنی]]، از جمله [[یاوران]] [[امام مهدی]]{{ع}} نمی‌شوند <ref>الهدایة الکبری: ص۴۰۲، مختصر بصائر الدرجات: ص۱۸۸، بحار الأنوار: ج۵۳ ص۱۴.</ref>.
::::::نتیجۀ نهایی این که این علامت، در کنار [[ظهور سفیانی]] و برخی علامات دیگر، دارای [[دلیل]] معتبر است؛ اگر چه همانند [[علائم]] پیشین، به جزئیات مطرح شده و در آن متون نمی‌توان [[اعتماد]] کرد<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۴۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین آیتی؛}}
[[پرونده:151879.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[نصرت‌الله آیتی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] [[نصرت‌الله آیتی]] در کتاب ''«[[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]»'' در اين باره گفته است:
::::::«در میان مجموعه احادیثی که [[نشانه‌های ظهور]] را به حتمی و غیر حتمی تقسیم کرده‌اند، در دو [[روایت]] به حتمی بودن [[قیام]] [[یمانی]] تصریح شده است. [[شیخ]] [[نعمانی]] [[روایت]] اول را به [[سند]] خود و در [[کتاب الغیبة]]، از [[امام صادق]] {{ع}} چنین [[نقل]] کرده است: {{متن حدیث|"النِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ السُّفْيَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ الْيَمَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ كَفٌّ يَطْلُعُ مِنَ السَّمَاءِ مِنَ الْمَحْتُومِ"}}<ref>[[ندای آسمانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] است و [[سفیانی]] و [[یمانی]] و کشته شدن [[نفس زکیه]] و کف دستی که از افق آسمان نمایان می‌شود نیز از [[نشانه‌های حتمی]] هستند؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۶۲ باب۱۴، ح۱۱. (این حدیث ضعیف است به دلیل وجود عبیدالله بن موسی و...)؛ نک: مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۵، ص۱۹۶.</ref>. در نسخه [[کتاب الغیبة]] [[نعمانی]] که مرحوم غفاری آن را تصحیح کرده، [[روایت]] به شکل فوق آمده، اما در کتاب‌های [[بحارالانوار]] <ref>بحارالانوار، ج۵۲، ص۲۳۳، باب۲۵، ح۹۸.</ref> و [[اثبات الهداة]]<ref>اثبات الهداة، ج۳، ص۷۳۵، باب۳۴، فصل۹، ح۹۹.</ref> که این [[روایت]] را از [[الغیبة]] [[نعمانی]] [[روایت]] کرده‌اند، جمله {{متن حدیث|اليَمَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ}} وجود ندارد. براین اساس، [[روایت]] یاد شده علاوه بر ضعف [[سند]] از مشکل [[اختلاف]] [[نسخ]] نیز [[رنج]] می‌برد، و از این رو، نمی‌توان بر مبنای آن قاطعانه [[قضاوت]] کرد.
:::::*[[حدیث]] دوم را که [[شیخ صدوق]] در کتاب [[کمال‌الدین و تمام النعمة]] به [[سند]] خود از [[عمر بن حنظله]] و او از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] کرده، چنین است: {{متن حدیث|"قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْيَمَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ وَ الصَّيْحَةُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ وَ الْخَسْفُ بِالْبَيْدَاءِ"}}<ref>پیش از قیام [[قائم]] {{ع}} پنج علامت حتمی وجود خواهد داشت: [[یمانی]]، [[سفیانی]]، صیحه آسمانی، کشته شدن [[نفس زکیه]] و فرو رفتن در سرزمین [[بیداء]]؛ کمال‌الدین، ص۶۵۰، باب۵۷، ح۷. (سند این حدیث به این صورت است: {{متن حدیث|"مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ، عَنِ الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَبَانٍ، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ"}}. محمد بن الحسن، عن الحسین بن الحسن بن ابان، عن الحسین بن سعید، عن محمد ابی‌عمیر، عن عمر بن حنظلة. درباره وثاقت محمد بن حسن نک: رجال النجاشی، ص۳۸۳؛ درباره وثاقت حسین بن حسن نک: رجال ابن داود، ص۲۷۰؛ درباره وثاقت حسین بن سعید نک: الفهرست، ص۱۱۲؛ درباره وثاقت محمد بن ابی‌عمیر نک: همان، ص۴۰۴؛ درباره وثاقت عمر بن حنظلة، نک: مسالک الافهام، ج۷، ص۴۴۲؛ کتاب البیع، ج۲، ص۴۷۶).</ref>. علاوه بر [[شیخ صدوق]]، [[شیخ کلینی]] در کافی<ref>الکافی، ج۸، ص۳۱۰، ح۴۸۳. [[سند]] این [[روایت]] به این صورت است: {{متن حدیث|"مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْخَزَّازِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ"}}. درباره [[وثاقت]] [[محمد]] بن یحیی نک: [[رجال]] النجاشی، ص۳۵۳؛ درباره [[وثاقت]] [[احمد]] بن [[محمد]] نک: همان، ص۸۲؛ درباره [[وثاقت]] [[علی]] بن [[حکم]] نک: الفهرست، ص۲۶۳؛
درباره [[وثاقت]] ابی ایوب خزاز نک: [[رجال]] النجاشی، ص۲۰؛ درباره [[وثاقت]] [[عمر]] بن حنظلة، نک: مسالک الافهام، ج۷، ص۴۴۲؛ کتاب البیع، ج۲، ص۴۷۶.</ref> و [[شیخ]] [[نعمانی]] در [[الغیبة]]<ref>الغیبة للنعمانی، ص۲۶۱ ب۱۴، ح۹. (این روایت مرسله است).</ref> نیز همین [[روایت]] را به اسناد خود از [[عمر بن حنظله]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] کرده‌اند، اما در این دو کتاب واژه "محتومات" وجود ندارد. از آن‌جا که هر سه [[روایت]] یاد شده را از [[عمر بن حنظله]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] کرده‌اند، نمی‌توان آن را بیش از یک [[حدیث]] دانست. از میان این سه [[نقل]]، [[روایت]] [[نعمانی]] [[سند]] معتبری ندارد، اما [[روایت]] کافی معتبر است، هم‌چنان‌که به نظر می‌رسد، [[نقل]] [[شیخ صدوق]] نیز از نظر سندی اطمینان‌پذیر است. بنابراین، در برابر ما یک [[روایت]] با دو نقلِ متفاوت وجود دارد: در یک [[نقل]] {{متن حدیث|"خَمْسُ عَلَامَاتٍ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِم‏"}} است و در [[نقل]] دیگر {{متن حدیث|"قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ"}}.
:::::*در پاسخ به این سؤال که کدام یک از آنها بر دیگری ترجیح دارد، باید گفت:
::::#[[سند]] [[روایت]] کافی از [[سند]] [[روایت]] کمال‌الدین معتبرتر است، زیرا در [[سند]] کمال‌الدین، [[حسین بن حسن بن ابان]] وجود دارد که این شخصیت در کتاب‌های رجالی قدما توثیق نشده است، اما ابن [[داود]] وی را توثیق کرده است<ref>رجال ابن داود، ص۲۷۰.</ref>. مرحوم [[آیت الله خویی]] نیز بر اساس وقوع در اسناد کامل الزیارات ایشان را توثیق کرده<ref>معجم رجال الحدیث، ج۶، ص۲۳۱</ref>، لکن از مبنای خود عدول نموده‌اند<ref>المفید فی معجم رجال الحدیث، ص‌ ب.</ref>. [[تردید]] در [[وثاقت]] شخصیت یاد شده، باعث می‌شود که [[روایت]] [[کتاب کافی]] از [[روایت]] کتاب کمال‌الدین، دست‌کم معتبرتر باشد.
::::#بر فرض که اعتبار [[سند]] این دو [[روایت]] به یک اندازه باشد، باز هم [[روایت]] [[کتاب کافی]] ترجیح دارد، زیرا مطلب مورد نظر از موارد دوران امر بین زیاده و نقیصه است و بر اساس بنای عقلا در این‌گونه موارد، اصلِ عدم زیاده، بر اصل عدم نقیصه مقدم است. [[آیت الله خویی]] دراین‌باره می‌فرماید: هنگامی که یک [[حدیث]] به دو صورت [[روایت]] شده باشد، به گونه‌ای که یک [[روایت]] مشتمل بر زیاده و دیگری فاقد آن زیاده باشد؛ بنای عقلا بر عمل به زیاده است، چون گاهی [[انسان]] یک یا دو کلمه را فراموش می‌کند، اما این‌که از روی [[فراموشی]] یک یا دو کلمه را به [[روایت]] اضافه کند، بسیار بعید است<ref>کتاب الطهارة، ج۲، ص۱۰۶.</ref>. اما علی‌رغم بنای عقلا بر تقدیم اصل عدم زیاده بر اصل عدم نقیصه، به نظر می‌رسد موضوع مورد بحث ما از مصادیق قاعدة یاد شده نباشد، چون با نگاهی گذرا به روایاتِ [[علائم ظهور|علائم الظهور]] به سادگی می‌توان دریافت که در بسیاری از این [[روایات]] تعدادی از [[علائم]]، محتوم خوانده شده‌اند. برای نمونه [[امام صادق]] {{ع}} در این‌باره فرموده‌اند: {{متن حدیث|"مِنَ الْأَمْرِ مَحْتُومٌ وَ مِنْهُ مَا لَيْسَ بِمَحْتُومٍ وَ مِنَ الْمَحْتُومِ خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ فِي رَجَبٍ"}}<ref>برخی از امور حتمی و برخی غیر حتمی‌اند و یکی از امور حتمی خروج [[سفیانی]] در ماه [[رجب]] است؛ الغیبة للنعمانی، ص۳۱۱ باب۱۸، ح۲.</ref>.
:::::*مسئله تقسیم [[نشانه‌های ظهور]] به حتمی و غیرحتمی، آن‌قدر مسلم بوده است که گاهی [[اصحاب]] [[ائمه]] {{عم}} از حتمی یا غیرحتمی بودن برخی از [[نشانه‌ها]] سؤال می‌کردند. این سؤالات نشان‌دهنده مسلم بودن اصل تقسیم [[نشانه‌ها]] به حتمی و غیرحتمی است. افزون بر این، از میان [[نشانه‌های ظهور]] معمولاً پنج علامت در کنار هم ذکر می‌شوند و گاهی این پنج علامت به حتمیت توصیف شده‌اند، مثلاً [[ابوحمزه ثمالی]] می‌گوید: از [[امام باقر]] {{ع}} سؤال کردم: آیا [[خروج سفیانی]] از حتمیات است؟ فرمودند: {{متن حدیث|"نَعَمْ وَ النِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا مَحْتُومٌ وَ اخْتِلَافُ بَنِي الْعَبَّاسِ فِي الدَّوْلَةِ مَحْتُومٌ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ مَحْتُومٌ وَ خُرُوجُ الْقَائِمِ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ مَحْتُومٌ"}}<ref>بله و [[ندای آسمانی]] حتمی است، طلوع خورشید از مغرب حتمی است، اختلاف بنی‌عباس بر سر حکومت حتمی است، کشته شدن [[نفس زکیه]] حتمی است و خروج [[قائم آل محمد]] {{صل}} حتمی است؛ الارشاد، ج۲، ص۳۷۱.</ref>»<ref>[[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۶۳ - ۶۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین مهدی‌پور؛}}
[[پرونده:Pic661.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی اکبر مهدی‌پور]]'''، در کتاب ''«[[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«یکی از [[نشانه‌های حتمی]] که بی‌گمان پیش از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت بقیة الله]] {{ع}} رخ می‌دهد، [[خروج یمانی]] از صنعا، پایتخت [[یمن]] می‌باشد. [[احادیث]] فراوان به حتمی بودن [[خروج یمانی]] دلالت می‌کند، از جمله:
::::#[[روایت]] [[عمر بن حنظله]] از [[امام صادق]] {{ع}} که فرمود: پیش از [[قیام]] [[قائم]] {{ع}} پنج نشانه حتمی هست که عبارتند از: [[یمانی]]، [[سفیانی]]، [[صیحه آسمانی|بانگ آسمانی]]، [[قتل نفس زکیه]] و [[خسف بیداء|خسف سرزمین بیدا]]<ref>شیخ صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۶۵۰، ح ۷.</ref>.
::::#[[ثقة الاسلام]] [[کلینی]] با [[سند صحیح]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] کرده که فرمود: "پیش از [[قیام]] [[قائم]] {{ع}} پنج نشانه هست: [[صیحه آسمانی|بانگ آسمانی]]، [[سفیانی]]، [[خسف]]، [[قتل نفس زکیه]] و [[یمانی]]<ref>{{متن حدیث|"خَمْسُ عَلَامَاتٍ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ: الصَّيْحَةُ، وَ السُّفْيَانِيُّ، وَ الْخَسْفُ، وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ، وَ الْيَمَانِي‏"}}</ref>؛ [[راوی حدیث]] [[عمر بن حنظله]] می‌گوید: جانم به فدایت، اگر پیش از آنکه این [[نشانه‌ها]] رخ دهد، یکی از [[اهل بیت]]{{عم}} شما [[خروج]] کند، آیا ما نیز همراه او [[خروج]] کنیم؟ فرمود: "نه"<ref>کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۲۵۸، ح ۴۸۳.</ref>.
::::#[[امام صادق]] {{ع}} در [[حدیث]] دیگری در همین رابطه فرمود: "پنج نشانه پیش از [[قیام]] [[قائم]] {{ع}} هست که عبارتند از: [[یمانی]]، [[سفیانی]]، [[صیحه آسمانی|منادی آسمانی]] که از [[آسمان]] بانگ بر می‌آورد، [[خسف بیداء|خسف سرزمین بیدا]] و [[قتل نفس زکیه]]<ref>شیخ صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۶۴۹، ب ۵۷، ح ۱؛ همو، الخصال، ج ۱، ص ۳۰۳، ح ۸۲؛ طبرسی، إعلام الوری، ج ۲، ص ۲۷۹؛ نیلی، منتخب الانوار المضیئه، ص ۱۷۷؛ علامه مجلسی، بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۳؛ با اندک تغییری در تعبیر: سلمی، عقد الدرر، ص ۱۱۱.</ref>»<ref>[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص .</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«از نشانه‌‏های حتمی [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏، [[خروج]] سرداری از اهل [[یمن]] است که [[مردم]] را به [[حق]] و [[عدل]] [[دعوت]] می‏‌کند. در مصادر [[شیعه]]، [[روایات]] فراوانی در این‏ باره وجود دارد<ref> محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۳۱۰، ح ۴۸۳؛ نعمانی، الغیبة، ص ۲۵۲، ح ۱۱</ref>؛ به گونه‏‌ای که برخی آن‏ها را [[مستفیض]] دانسته‏‌اند<ref> ر. ک: سید محمد صدر، تاریخ غیبت کبرا، ص ۵۲۵</ref>.
::::::[[امام باقر]]{{ع}} فرمود: ... [[خروج سفیانی]] و [[یمانی]] و [[خراسانی]] در یک سال و یک ماه و یک روز واقع خواهد شد؛ با [[نظام]] و ترتیبی همچون [[نظام]] یک رشته که به بند کشیده شده است. هریک، از پی دیگری می‌‏آید و [[جنگ]] [[قدرت]] و هیبت از هرسو فراگیر می‌‏شود. وای بر کسی که با آنان [[دشمنی]] و [[ستیز]] کند! میان پرچم‌‏ها راهنماتر از [[پرچم یمانی]] نباشد که آن، [[پرچم هدایت]] است؛ زیرا به [[صاحب]] شما [[دعوت]] می‌‏کند. هنگامی که [[یمانی]] [[خروج]] کند، خرید و فروش [[سلاح]] برای [[مردم]] و هر مسلمانی [[ممنوع]] است. چون [[یمانی]] [[خروج]] کرد، به سوی او بشتاب که همانا [[پرچم]] او [[پرچم هدایت]] است.
::::::هیچ مسلمانی را روا نباشد که با آن [[پرچم]] مقابله کند. هرکس چنین کند، از اهل [[آتش]] است؛ زیرا او به سوی [[حق]] و راه مستقیم فرا می‏‌خواند<ref> نعمانی، الغیبة، ص ۳۶۹، باب ۱۳، ح ۱۳</ref>.
::::::[[خروج یمانی]]، به طور اجمال از نشانه‌‏های حتمی [[ظهور]] است؛ هرچند جزئیات و چگونگی [[خروج]] وی روشن نیست<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۱۰ - ۲۱۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان نشانه‌های ظهور امام مهدی}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اج): پرسش‌هایی با ۵ پاسخ]]
[[رده:(اج): پرسش‌های مهدویت با ۵ پاسخ]]

[[en:Is the uprising of the Yamani one of the immutable signs of Imam Mahdi’s reappearance? (question)]]

فواید دانستن علائم و نشانه‌های ظهور چیست؟ (پرسش)

2020-05-12T13:33:58Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پاسخ جامع مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = فواید دانستن علائم و [[نشانه‌های ظهور]] چیست؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]]
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[فواید دانستن نشانه‌های ظهور]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 8 پاسخ
}}
بیان نشانه و علامت برای [[ظهور]] فوائد متعددی دارد از جمله: ۱. [[شناخت حق]]: با وجود نشانه [[حق]] بهتر شناخته می‌شود؛ ۲. [[رسوایی]] مدعیان [[باطل]]: عدم وجود [[نشانه‌ها]] در [[مدعیان دروغین]] آنان را رسوا می‌کند؛ ۳. ایجاد [[امید]] در میان [[منتظران]]: تحقق [[نشانه‌ها]] باعث ایجاد [[امید]] می‌شود؛ ۴. تذکر به [[منحرفان]] و [[معاندان]] تا از [[انحراف]] خود برگردند؛ ۵. [[مصونیت]] [[مؤمنان]] در برابر [[فتنه‌ها]]: [[نشانه‌ها]] باعث [[بصیرت]] از [[فتنه]] می‌شوند؛ ۶. [[آمادگی برای ظهور]].

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==
* فایده بحث از نشانه‌های ظهور چیست؟

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:11046759983.jpg|75px|link=محمد محمدی ری‌شهری]]||[[پرونده:151879.jpg|75px|link=نصرت‌الله آیتی]]||[[پرونده:1368299.jpg|75px|link=علی رضا رجالی تهرانی]]||[[پرونده:11538.jpg|75px|link=محمد علی رضایی اصفهانی]]||[[پرونده:Pic627.jpg|75px|link=مهدی علی‌زاده]]||[[پرونده:13681061.jpg|75px|link=ابراهیم شفیعی سروستانی]]||[[پرونده:13681082.jpg|100px|link=علی رضا رمضانیان]]||[[پرونده:1404.jpg|75px|link=مهدی علی‌پور]]||[[پرونده:13681083.jpg|48px|link=سید حسن زمانی]]
|-
|[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری]]||[[نصرت‌الله آیتی|آیتی]]||[[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی]]||[[محمد علی رضایی اصفهانی|رضایی اصفهانی]]||[[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده]]||[[ابراهیم شفیعی سروستانی|شفیعی]]||[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان]]||[[مهدی علی‌پور|علی‌پور]]||[[سید حسن زمانی|زمانی]]
|-
|}

*[[شناخت]] [[علائم ظهور]]، از آن جهت دارای اهمیت است که کارکردها و فواید مختلفی را برای [[مؤمنان]] در بر دارد.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]] ص ۴۱۴ ـ ۴۱۷</ref> مهمترین کارکردهای [[شناخت]] این [[علائم]] عبارتند از:
#'''[[شناخت حق]]:''' [[ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} ناگهانی است، [[شناخت]] این [[قیام]] و تمیز دادن آن از واقعه‌های مشابه، امری مهم است؛ زیرا آیندۀ فردی و [[اجتماعی]] [[مؤمنان]]، با آن گره خورده است. روشن است که [[اطمینان]] بخشی به [[مؤمنان]] دربارۀ [[حقیقت]] [[قیام]] و [[انقلاب مهدوی]]، به لوازم و مقدماتی نیازمند است. [[تبیین]] [[علائم ظهور]] و معرفی آن به [[شیعیان]] یکی از این مقدمات و لوازم است.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]] ص ۴۱۴ ـ ۴۱۷</ref>.
#'''شناسایی مدعیان [[باطل]]:''' در طول [[تاریخ]] برای گروهی از افرادی که در پی [[منافع]] شخصی و گروهی بوده‌اند، استفاده از مقدسات، امری رایج بوده است. این افراد با سوء [[نیت]] و گروهی نیز با [[نیت]] [[اصلاح]] وضعیت نابسامان موجود در دوره خود، از عنوان [[قیام]] و [[انقلاب]] [[امام مهدی]] {{ع}} سوء استفاده کرده و به ناحق، ادعای [[مهدویت]] خویش را مطرح کرده‌اند. بیان [[علائم ظهور]] یکی از راه‌هایی است که امکان شناسایی [[مهدی]] واقعی را از [[مدعیان دروغین]] و غیر اصیل، فراهم می‌کند.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]] ص ۴۱۴ ـ ۴۱۷؛ [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۹ ـ ۲۲؛ [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۲۹ ـ ۳۰؛ [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۱۳ ـ ۱۵؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص ۲۴۰ ـ ۲۴۲؛ [[ابراهیم شفیعی سروستانی|شفیعی سروستانی، ابراهیم]]، [[پرسش از موعود (کتاب)|پرسش از موعود]]، ص ۸۵؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، [[مهدویت ۱ (کتاب)|مهدویت]]، ص ۱۰۱ـ ۱۰۹</ref>
#'''[[امید بخشی]] و پرفروغ‌تر شدن [[نور]] [[امید]] در دل‌های [[منتظران]]:'''<ref>ر.ک. [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۲۹ ـ ۳۰؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، [[مهدویت ۱ (کتاب)|مهدویت]]، ص ۱۰۱ـ ۱۰۹</ref> [[انسان]] به [[امید]] زنده است. وقتی [[امید]] می‌آید، [[تلاش]] و حرکت، جایگزین رخوت و [[سستی]] می‌شود، با پدیدار شدن هر یک از [[نشانه‌ها]]، [[نور]] [[امید]] در دل‌های [[مؤمنان]]، پرفروغ تر می‌شود و بر اثر آن، [[مقاومت]] آنان در برابر سختی‌های [[دوران غیبت]] فزونی می‌گیرد.<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۱۳ ـ ۱۵؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص ۲۴۰ ـ ۲۴۲؛ [[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی، علی رضا]]، [[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۸۰</ref>. به هر حال، با پیدایش بعضی [[علائم]] از [[یأس]] و [[ناامیدی]] جلوگیری می‌شود<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، ص ۱۸</ref>.
#'''تذکر و هشدار برای [[معاندان]] و [[منحرفان]] است تا از [[بدی]] و [[تباهی]] دست بردارند:''' یعنی به وسیلۀ این امور، [[دشمنان]] آن [[حضرت]] را قبل از شروع به [[جنگ]]، تهدید و [[ارعاب]] می‌‏‏کند.<ref>ر.ک. [[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی، علی رضا]]، [[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۸۰</ref>
#'''آماده شدن برای [[ظهور]]:''' اهل [[ایمان]] بر اثر پدیدار شدن هر یک از [[نشانه‌ها]] می‌بایست خود را از جهت روحی و جسمی ‌و نیز فردی و [[اجتماعی]]، برای شرکت در [[دولت کریمه]] آماده‌تر کنند.<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۱۳ ـ ۱۵؛ [[ابراهیم شفیعی سروستانی|شفیعی سروستانی، ابراهیم]]، [[پرسش از موعود (کتاب)|پرسش از موعود]]، ص ۸۵؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، [[مهدویت ۱ (کتاب)|مهدویت]]، ص ۱۰۱ـ ۱۰۹</ref>
#'''مصون ماندن [[مؤمنان]] از [[گمراهی]]:''' ذکر [[نشانه‌ها]] و [[شناخت]] آنها، [[مؤمنان]] را از [[گمراهی]] در زمان آکنده از فتنۀ [[غیبت]] مصون می‌دارد؛ به ویژه [[شناخت]] فتنه‌هایی که از نشانه‌های [[ظهور]] به شمار می‌آیند، سبب می‌شود [[مؤمنان]] هنگام رویارویی با آن‌ها [[بصیرت]] فزون‌تر داشته، خود را از [[لغزش]] و [[انحراف]] محافظت کنند.<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص ۲۴۰ ـ ۲۴۲</ref>

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌الله محمدی ری‌شهری؛}}
[[پرونده:11046759983.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[محمد محمدی ری‌شهری]]]]
::::::آیت‌الله '''[[محمد محمدی ری‌شهری]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[شناخت]] [[علائم ظهور]]، از آن جهت دارای اهمیت است که کارکردها و فواید مختلفی را برای [[مؤمنان]] در بر دارد. به جهت همین کارکردهاست که [[اهل بیت]]{{عم}} به [[تبیین]] [[علائم]] برای [[شیعیان]] اهمیت داده‌اند و [[شناخت]] این [[نشانه‌ها]] را برای آنان لازم دانسته‌اند. مهمترین کارکردهای [[شناخت]] این [[علائم]] عبارتاند از:
:::::#'''[[شناخت حق]]:''' [[ظهور امام مهدی]]{{ع}} و آغاز [[انقلاب مهدوی]]، ناگهانی و یکباره است. [[شناخت]] این [[قیام]] و تمیز دادن آن از واقعه‌های مشابه، امری مهم و در خور توجه است؛ زیرا آینده فردی و [[اجتماعی]] [[مؤمنان]]، با آن گره خورده است. [[انکار]] این جریان، ممکن است به [[انکار]] [[معرفت]] [[امام]] [[حق]] منجر شود که بدفرجامی [[آدمی]] را در پی دارد. روشن است که [[اطمینان]] بخشی به [[مؤمنان]] درباره [[حقیقت]] [[قیام]] و [[انقلاب مهدوی]]، به لوازم و مقدماتی نیازمند است. [[تبیین]] [[علائم ظهور]] و معرفی آن به [[شیعیان]]- به‌ویژه متدینان و فرهیختگان- یکی از این مقدمات و لوازم است که سبب [[آگاهی]] و [[بصیرت]] آنان در [[شناخت]] [[حقانیت]] [[قیام مهدی]] خواهد شد.
:::::#'''شناسایی مدعیان [[باطل]]:''' در طول [[تاریخ]] برای گروهی از افرادی که در پی [[منافع]] شخصی و گروهی بوده‌اند، استفاده از مقدسات، امری رایج بوده است. این افراد با سوء [[نیت]] و گروهی نیز با [[نیت]] [[اصلاح]] وضعیت نابسامان موجود در دوره خود، از عنوان [[قیام]] و [[انقلاب]] [[امام مهدی]]{{ع}} سوء استفاده کرده و به ناحق، ادعای [[مهدویت]] خویش را مطرح کرده‌اند. اگر چه [[حقیقت]] این افراد برای [[عالمان]] و فرهیختگان مشخص بوده و هست، ولی امکان [[فریب]] خوردن بسیاری از افراد ساده [[دل]] نیز با توجه به [[روح]] زلال و صاف آنها، وجود دارد. بیان [[علائم ظهور]] در کلمات [[ائمه]]{{عم}} و جمع آوری آن در متون روایی، یکی از راههایی است که امکان شناسایی [[مهدی]] واقعی را از [[مدعیان دروغین]] و غیر اصیل، فراهم می‌کند.
::::::برپایه تحقیقات انجام شده، شمار فراوانی [[مهدی]] دروغین در طول [[تاریخ]] بیش از هزار ساله [[غیبت]] شناسایی شده‌اند<ref>ر.ک: [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۴ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۴، ص ۷ (بخش چهارم، فصل چهارم، مدعیان دروغین).</ref> که هیچ یک همراه با [[علائم]] معرفی شده از [[ناحیه]] [[پیامبر]]{{صل}} و [[امامان]] {{عم}} نبوده است. از این رو، این [[علائم]] به [[شناخت]] [[مدعیان دروغین]] و ناراستی ادعای آنان، کمک کرده است»<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص ۴۱۴-۴۱۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین آیتی؛}}
[[پرونده:151879.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[نصرت‌الله آیتی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] [[نصرت‌الله آیتی]] در کتاب ''«[[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]»'' در اين باره گفته است:
::::::«به این پرسش می‌توان پاسخ داد که [[نشانه‌های ظهور]] دست‌کم در دو موضع می‌توانند ثمربخش باشند:
::::# جایی است که [[مردم]] به [[دلیل]] اهمال متصدیان امر [[تبلیغ]] [[دین]]، یا به [[دلیل]] [[غفلت]] خودشان از این [[بینات]] و معیارها بی‌اطلاع باشند؛
::::# جایی است که به [[دلیل]] گرفتار شدن در دام [[شبهات]] و با جوسازی [[جبهه]] [[باطل]] و پیچیدگی شرایط، نتوانند بر اساس معیارها و ضوابط به [[هدایت]] برسند. در این جاست که [[علائم]] می‌توانند راه‌گشا باشند و به کمک آن‌ها می‌توان جهت درست حرکت را دریافت.
::::::برای توضیح بیش‌تر می‌توان از اقدامات مشابهی که [[پیامبر]]{{صل}} در دوران [[فتنه]] انجام داد یاد کرد. چنان‌که می‌دانیم [[پیامبر خاتم|رسول گرامی اسلام]] {{صل}} بارها درباره [[امامت]] و [[جانشینی]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} سخن گفت و با [[بینات]] و هدایت‌های خود این مسئله را برای [[مردم]] توضیح داد و [[حقانیت]] [[امام علی]] {{ع}} و [[لزوم]] [[پیروی]] [[مردم]] از ایشان پس از [[رحلت]] خود را تا آن‌جا که میسور بود بازگو کرد. این هدایت‌ها و [[بینات]] آن‌قدر زیاد بودند که اگر کسی واقعاً به دنبال [[شناخت حق]] بود، با مراجعه به برخی از آن‌ها می‌توانست بدان دست یابد. با این حال، آن [[حضرت]] در کنار این روشن‌گری‌ها و ارائه ضوابط، نشانه‌هایی نیز بیان فرمود. برای مثال، از [[عمار یاسر|عمار]] به عنوان نشانه [[جبهه حق]] یاد کرد و با جمله معروف {{عربی|" تَقْتُلُ عَمَّاراً الْفِئَةُ الْبَاغِيَة"}}<ref>عیون اخبارالرضا، ج۱، ص۶۸.</ref> به [[مسلمانان]] فهماند که هر گاه در فضای [[فتنه]] از [[شناخت حق]] و [[باطل]] ناتوان شدند، بدانند گروهی که عمار را می‌کشد، [[جبهه]] [[باطل]] است. یا در جایی دیگر از سگان حوئب یاد کرد و این‌که زنی که سگ‌های حوئب بر او پارس می‌کنند در مسیر [[حق]] گام بر‌نمی‌دارد<ref>رسائل المرتضی، ج۴، ص۶۴.</ref>. در جایی دیگر بر [[راست‌گویی]] [[ابوذر غفاری|ابوذر]] تأکید کرد تا هنگامی که [[ابوذر غفاری|ابوذر]] با زبان گویایش از [[انحراف]] [[عثمان بن عفان|عثمان]] می‌گوید، [[مردم]] فتنه‌زده بتوانند راه را از [[چاه]] بازشناسند و چنین فرمود: {{متن حدیث|مَا أَظَلَّتِ الْخَضْرَاءُ وَ لَا أَقَلَّتِ الْغَبْرَاءُ عَلَى ذِي لَهْجَةٍ أَصْدَقَ مِنْ أَبِي ذَرٍّ}}<ref>آسمان سبز سایه نیفکنده و کره خاک بر روی خود حمل نکرده صاحب‌لهجه‏ای راست‌گوتر از ابوذر؛ علل الشرایع، ج۱، ص۱۷۶.</ref>. روشن است که وجود این [[نشانه‌ها]] به معنای [[بی‌نیازی]] از [[بینات]] و معیار‌ها نیست و بدین معنا نیست که [[پیامبر خاتم|پیامبر گرامی اسلام]] {{صل}} برای تشخیص [[حق]] از [[باطل]] روشن‌گری نفرموده است، بلکه به گواهی [[تاریخ]]، آن [[حضرت]] در طول دوران [[رسالت]] خود بارها معیارها را فرموده بود. با این حال، در کنار آن‌ها به عنوان مکمل، نشانه‌هایی نیز قرار داد تا در وقت [[ضرورت]] برای کسانی که از اصول و معیارها بی‌اطلاعند، یا گرفتار شبهاتند و در فضای غبار‌آلودی که [[دشمن]] ایجاد کرده نمی‌توانند [[فهم]] درستی از معیارها داشته باشند، بتوانند مسیر [[حق]] را شناسایی کنند. [[نشانه‌های ظهور]] نیز در کنار اصول و ضوابط [[دین]]، نقش متمم و کمکی دارند و می‌توانند در هنگام [[جهل]] یا سیطره [[شبهات]] مفید بوده و کارکرد سلبی و ایجابی داشته باشند. در پرتو کارکرد سلبی آن می‌توان [[مدعیان دروغین]] را [[شناخت]] و [[دروغ]] کسانی که پیش از تحقق [[نشانه‌های حتمی]] ادعای [[مهدویت]] دارند را شناسایی کرد و در کارکرد ایجابی آن می‌توان به [[امید]] و تسریع در [[آمادگی]] و... رسید. اما باز هم باید تأکید کرد که این‌ها فقط نقش مکمل را دارند و نقش اصلی در [[هدایت]] به عهده همان اصول و ضوابطی است که در [[دین]] وجود دارد؛ اصول و ضوابطی که مربوط به همه زمان‌ها و مکان‌ها و همه شرایط و از جمله دوره غیبتند»<ref>[[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۹ - ۲۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین رضایی اصفهانی؛}}
[[پرونده:11538.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد علی رضایی اصفهانی]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[محمد علی رضایی اصفهانی]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت ۱ (کتاب)|مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«'''فوائد [[نشانه‌های ظهور]]''': در [[روایات]] [[ائمه]] [[معصوم]] {{عم}} [[علائم]] فراوانی برای [[ظهور]] [[حضرت]] ذکر شده است که بعضی از آن [[علائم]] و پدیده‌ها طبیعی و عادی هستند و بعضی از پدیده‌ها غیرعادی و [[معجزه]] آسا هستند. اهتمام [[ائمه]] {{عم}} به طرح این موضوع و توجه دادن [[مسلمانان]] به این [[حقیقت]] نشان از اهمیت فوق العاده آن [[علائم]] دارد که البته آثار بسیاری در [[هدایت]] و [[سعادت]] فردی و جمعی [[مسلمانان]] دارد. بعضی از فواید [[علائم ظهور]] به این ترتیب است:
::::#بازشناسی [[مدعیان دروغین مهدویت]]؛
::::#[[آمادگی مردم]] برای [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت حجت]] {{ع}}؛
::::#پر فروغ‌تر شدن [[نور]] [[امید]] در [[دل]] [[مؤمنان]] و [[شیعیان]]؛
::::#هشدار به [[منحرفان]] جهت جبران گذشته و مهیا شدن جهت [[ظهور]]؛
::::#اثبات [[علم]] و [[صداقت]] [[ائمه]] {{عم}} در [[پیشگویی]] از آینده؛
::::#جلوگیری از [[یأس]] و [[ناامیدی]]»<ref>[[محمد علی رضایی اصفهانی|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، [[مهدویت ۱ (کتاب)|مهدویت]]، ص ۱۰۱-۱۰۹.</ref><ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۲۹ -۳۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین رجالی تهرانی؛}}
[[پرونده:1368299.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رجالی تهرانی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی رضا رجالی تهرانی]]'''، در کتاب ''«[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«در رابطه با اینکه [[ظهور]] علایم یاد شده، چه فایده‏‌هایی دارد، می‌‏‏توان در سه فایده خلاصه کرد:
:::::*'''اوّل''' اینکه این علامات می‌‏توانند جنبه تشریفاتی داشته باشند که [[خدای متعال]] به وسیله اینها تجلیلی از [[مقام]] آن [[حضرت]] نماید، چنانکه از تولّد خاتم الانبیاء {{صل}} به علاماتی [[تجلیل]] نمود. پس [[ظهور]] این علامات، بر [[عظمت]] آن [[حضرت]] و اهمیت مقاصد و منویات او دلالت دارد.
:::::*'''دوّم''' اینکه، اعلام خطر و [[جنگ]] به [[دشمنان]] است، یعنی به وسیله این امور، [[دشمنان]] آن [[حضرت]] را قبل از شروع به [[جنگ]]، تهدید و [[ارعاب]] می‌‏‏کند، و شاید همین امور هم از اسباب [[رعب]] و وحشتی باشد که در [[احادیث]] وارد شده که آن [[حضرت]] به وسیله [[رعب]] و [[وحشت]] [[نصرت]] و [[یاری]] می‌‏‏شود و به هر سمتی حرکت کند، به اندازه دو ماه را پیشاپیش او [[رعب]] حرکت می‌‏کند.
:::::*'''سوّم''' اینکه: مژده و [[بشارت]] به [[منتظرین]] و طالبان وصال است، تا هم تسکین خاطر پیدا نمایند و هم آماده خدمت‌گزاری شوند، ترسی که از [[دشمنان]] داشتند از خود زایل، و [[قوّت]] قلبی حاصل کنند»<ref>[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۸۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. حجت الاسلام و المسلمین علی‌زاده؛}}
[[پرونده:Pic627.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[مهدی علی‌زاده]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[مهدی علی‌زاده]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«از جمله فواید مترتب بر [[شناخت]] [[علائم ظهور]] و [[آگاهی]] از تحقق آن‌ها، خاصیت بازدارندگی از [[یأس]] و سرخوردگی است. زیرا چنان که خواهد آمد: دسته‌ای از [[نشانه‌های ظهور]]، "[[علائم منفصل]]" هستند که تعدادی از آن‌ها طی سنوات و سده‌های پیشین رخ داده است مانند "[[اختلاف]] [[بنی عباس]] در امر [[حکومت]]" و این [[نشانه‌ها]] که از حصول به اصطلاح "[[فرج]] جزیی" خبر می‌دهند، [[تحمل]] مدت طولانی [[غیبت کبری]] را بر [[منتظران]] آسان می‌کنند و خاطرشان را از [[حتمیت وعده الهی]] و برپایی [[حکومت صالحان]] و [[مستضعفان]] با [[ظهور منجی]] کل، آسوده می‌سازند و بدین ترتیب آنان را در برابر ویروس فلج‌کننده "[[یأس]]"، واکسینه می‌کنند<ref>[[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)]]، ص۱۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. حجت الاسلام و المسلمین زمانی؛}}
[[پرونده:13681083.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید حسن زمانی]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[سید حسن زمانی]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::*«بخش زیادی از روایت‌های [[مهدویت]]، مربوط به نشانه‌های [[قیام]] [[امام مهدی]]{{ع}} است. اما توجّه [[پیشوایان معصوم]] به [[نشانه‌ها]] به چه [[علت]] بوده است؟ برای روشن شدن مطلب، آثار و پیامدهای طرح [[نشانه‌ها]] بررسی می‌شود.
::::::'''[[امید بخشی]]:''' نقش حیاتی و شگفت‌انگیز [[امید]] در [[سعادت]] فرد و [[جامعه]] بر کسی پوشیده نیست. [[انسان]] به [[امید]] زنده است. وقتی [[امید]] می‌آید، [[تلاش]] و حرکت، جایگزین رخوت و [[سستی]] می‌شود. نشانه‌های [[قیام]]، علامت‌های نزدیک شدن برپایی [[دولت کریمه]] [[اهل بیت]]{{ع}} است. با پدیدار شدن هر یک از [[نشانه‌ها]]، [[نور]] [[امید]] در دل‌های [[مؤمنان]]، پرفروغ تر می‌شود و بر اثر آن، [[مقاومت]] آنان در برابر سختی‌های دوران [[غیبت]] و [[حیرت]]، بیشتر، و [[تلاش]] شان برای [[آمادگی]] جهت [[همراهی]] امامشان فزونی می‌گیرد.
::::::'''آماده شدن برای [[ظهور]]:''' اهل [[ایمان]] بر اثر پدیدار شدن هر یک از [[نشانه‌ها]] می‌بایست خود را از جهت روحی و جسمی‌و نیز فردی و [[اجتماعی]]، برای شرکت در [[دولت کریمه]] آماده‌تر کنند. از طرف دیگر، بخشی از نشانه‌های [[قیام]] مانند [[سفیانی]] و [[یمانی]]، از [[امور سیاسی]] [[اسلام]] به حساب می‌آیند که همگان، به خصوص [[مسئولان]]، باید به آن‌ها توجه کنند و با [[برنامه‌ریزی]] درست، خطر [[دشمنان]] را به حداقل برسانند و به تقویت [[یاران]] و همفکران خود بپردازند.
::::::'''جلوگیری از [[انحراف‌ها]] و [[شناخت]] مدعیان''' آدمی‌ همواره مشتاق شنیدن خبرهایی درباره آینده است. با طرح [[اخبار]] واقعی از آینده در روایت‌های [[اسلامی]]، جلوی پخش [[اخبار]] [[کاهنان]] و غیب‌گویان شیّاد گرفته می‌شود و انسان‌های با [[ایمان]]، [[شناخت]] درستی از حوادث آینده پیدا می‌کنند. علاوه بر این، با [[شناخت]] نشانه‌های واقعی [[قیام]]، دروغین بودن ادعای کسانی که [[ادعای مهدویت]] می‌کنند، روشن می‌شود»<ref>[[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۱۳ - ۱۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. حجت الاسلام و المسلمین علی‌پور؛}}
[[پرونده:9030760879.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[مهدی علی‌پور]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[مهدی علی‌پور]]'''، در مقاله ''«[[ظهور (مقاله)|ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«بحث از [[نشانه‌های ظهور]] آثار فراوانی دارد. در اینجا بخشی از این آثار را برمی‌شمریم:
::::#'''اثبات [[امامت]] [[امامان]]{{عم}}''' تحقق این [[نشانه‌ها]]، [[امامت]] [[ائمه]]{{عم}} را اثبات می‌کند، زیرا بیانگر [[آگاهی]] آن [[پیشوایان]] از [[غیبت]] است که یکی از راه‌های اثبات [[نبوت]] و [[امامت]] به شمار می‌آید.
::::#'''مصون ماندن [[مؤمنان]] از [[گمراهی]]:''' ذکر این [[نشانه‌ها]] و [[شناخت]] آن‌ها، [[مؤمنان]] را از [[گمراهی]] در زمان آکنده از [[فتنه]] [[غیبت]] مصون می‌دارد؛ به ویژه [[شناخت]] فتنه‌هایی که از [[نشانه‌های ظهور]] به شمار می‌آیند، سبب می‌شود [[مؤمنان]] هنگام رویارویی با آن‌ها [[بصیرت]] فزون‌تر داشته، خود را از [[لغزش]] و [[انحراف]] محافظت کنند.<ref> ر.ک: السيد جواد السيد حسين الحسيني آل على الشاهرودی، [[امام مهدی]]{{ع}} و ظهور، ص ۱۷۸ – ۱۸۰.</ref>
::::#'''بسته شدن راه [[مدعیان دروغین مهدویت]]:''' [[شناخت]] [[نشانه‌های ظهور]] سبب می‌شود [[مردم]] سخنان [[مدعیان دروغین مهدویت]] را که پیش از تحقق همه [[نشانه‌های ظهور]] در وادی [[تزویر]] و [[فریب]] ساده دلان گام می‌نهند، [[باور]] نکنند و توطئه‌های اهریمنی فرصت طلبان خنثی شود.<ref> ر.ک: سید محمد کاظم قزوینی، [[امام مهدی]]{{ع}} از ولادت تا ظهور، ص ۴۷۵ ـ ۴۷۴</ref>
::::#'''رشد [[آرامش]] و [[امید]] در دل‌های [[مؤمنان]]:''' تحقق [[نشانه‌های ظهور]]، سبب [[آرامش]] و [[اطمینان]] بیشتر [[مؤمنان]] به [[قیام]] واپسین می‌شود و درخت [[امید]] را در قلب‌هایشان تناورتر و بارورتر می‌کند. مسئله‌ای که در کنار بیان [[نشانه‌های ظهور]] و آثار آن مهم می‌نماید، بازداشتن [[مردم]] از پندارهای نادرست است. باید برای [[مؤمنان]] توضیح داده شود که:
::::##[[علائم ظهور]] متنوع و به ملاک گوناگون قابل تقسیم است؛
::::##به این [[نشانه‌ها]] بسیارند و نباید با وقوع پاره‌ای از آنها، عصر [[غیبت کبرا]] را پایان یافته و [[ظهور]] را قریب الوقوع دانست؛
::::##بخشی از [[نشانه‌های ظهور]] در شمار [[علائم]] بعيد جای دارند و برای افزار [[آرامش]] و [[یقین]] [[مؤمنان]] بیان شده‌اند؛ بی‌تردید، وقتی این [[نشانه‌ها]] [[آشکار]] می‌شود [[مؤمنان]] به درستی [[اندیشه‌ها]] و باورهایشان فزونی می‌یابد.
::::##زمان دقیق [[ظهور]] بر هیچ کس حتی خود [[معصومان]]{{عم}} روشن نیست.
:::::*نكته مهم دیگر، [[لزوم]] بررسی [[روایات]] مربوط به [[ظهور]] و [[علائم]] آن است. این [[روایات]] باید چونان [[روایات]] [[فقهی]] از نظر دلالت و [[سند]] بررسی شوند، تا حدیث‌های صحیح شناسایی گردند و همه آنچه در کتاب‌های روایی وجود دارد، نشان قطعی و ثابت [[ظهور]] تلقی نشود»<ref>[[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، [[ظهور (مقاله)|ظهور]]، ص ۲۴۰-۲۴۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۸. آقای شفیعی سروستانی (پژوهشگر معارف مهدویت)؛}}
[[پرونده:13681061.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[ابراهیم شفیعی سروستانی]]]]
::::::آقای دکتر '''[[ابراهیم شفیعی سروستانی]]'''، در کتاب ''«[[پرسش از موعود (کتاب)|پرسش از موعود]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::« بسیاری از روایاتی که در زمینه [[مهدویت]] و [[انتظار]] از [[پیامبر خاتم|پیامبر اعظم]] {{صل}} و [[امامان]] [[معصوم]] {{عم}} [[نقل]] شده است، به نشانه‌های [[ظهور]] مربوط می‌شود. این [[نشانه‌ها]] عبارتند از: برخی رویدادهای [[اجتماعی]] مانند: [[جنگ‌ها]]، [[شورش‌ها]]، کشته شدن افرادی خاص، زوال برخی [[حکومت‌ها]] و... برخی رویدادهای طبیعی مانند: سیل‌های ویرانگر، [[قحطی]]، [[خشکسالی]]، [[خورشید]] گرفتگی و ماه گرفتگی غیر عادی و همچنین برخی حوادث غیرعادی مانند: برخاستن ندایی در [[آسمان]] که نام [[قائم]] {{ع}} را در همه جا طنین‌انداز می‌سازد.<ref>ر.ک: الارشاد، ج ۲، صص ۳۴۵-۳۴۶؛ سید محمد صدر، تاریخ الغیبة الکبری، بیروت، دارالتعارف، ۱۳۹۵ ه.ق، ص ۴۴۲ به بعد.</ref>.
:::::*چنان که در [[روایات]] تصریح شده، روی دادن برخی از نشانه‌های یاد شده حتمی است و تا آنها رخ ندهند، [[ظهور]] رخ نخواهد داد. برخی از آنها نیز غیر حتمی هستند و چه بسا که رخ ندهند. این [[نشانه‌ها]] از یک سو، هشدار و آماده باشی برای [[منتظران]] و از سویی، راهی برای [[شناخت]] ادعاهای بی‌اساس [[مدعیان دروغین مهدویت]] و به عبارت دیگر، وسیله‌ای برای حفظ [[مردم]] از غلتیدن در [[خطا]] و اشتباه است. بنابراین، همه [[وظیفه]] داریم نشانه‌های [[ظهور]] را بر اساس [[روایات]] صحیح و قابل [[اعتماد]] بشناسیم و از کم و کیف آنها به درستی [[آگاه]] شویم تا هر ادعایی را بدون [[دلیل]] نپذیریم»<ref>[[ابراهیم شفیعی سروستانی|شفیعی سروستانی؛ ابراهیم]]، [[پرسش از موعود (کتاب)|پرسش از موعود]]، ص ۸۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان نشانه‌های ظهور امام مهدی}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اد): پرسش‌هایی با ۸ پاسخ]]
[[رده:(اد): پرسش‌های مهدویت با ۸ پاسخ]]

[[en:What is the advantage of knowing about the signs of Imam Mahdi’s reappearance? (question)]]

منظور از علائم حتمی ظهور چیست؟ (پرسش)

2020-05-11T08:44:48Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = منظور از [[علائم حتمی]] [[ظهور]] چیست؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| مدخل اصلی =
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 3 پاسخ
}}
در [[روایات]]، [[علائم ظهور]] به دو دسته حتمی و غیرحتمی تقسیم شده‌اند. [[علائم حتمی]] به نشانه‌هایی گفته می‌شود که وقوع‌شان قبل از [[قیام]] حتمی است و تا آنها واقع نشوند [[قیام]] واقع نمی‌شود. این [[علائم]] براساس آنچه که از [[روایات]] مشهور شده پنج نشانه هستند: ۱. [[قیام یمانی]]؛ ۲. [[خروج سفیانی]]؛ ۳. [[صیحه]] یا [[ندای آسمانی]]؛ ۴. [[قتل نفس زکیه]]؛ ۵. [[خسف بیدا]] ([[فرو رفتن در بیابان]]).

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:13681099.jpg|75px|link=سید محمد کاظم قزوینی]]||[[پرونده:151974.jpg|75px|link=سید نذیر حسنی]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:13681082.jpg|100px|link=علی رضا رمضانیان]]
|-
|[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی]]||[[سید نذیر حسنی|حسنی]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان]]
|-
|}

===چیستی علائم حتمی===
*واژۀ حتم به معنای قضای مقدر<ref>راغب، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ص ۲۱۸</ref> و یا [[قضا]] و [[وجوب]] [[قضا]] که گریزی از انجام آن نیست<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج ۱۲، ص ۱۱۳</ref> آمده است<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج ۳، ص ۱۱۶؛ [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص ۱۹۰</ref> و محتوم: عبارت است از امری که باید باشد و تغییر در آن صورت نمی‌گیرد، یعنی تغییر و تبدیلی نمی‌کند.<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۳۰ ـ ۳۲</ref> [[علائم حتمی ظهور]]، نشانه‌هایی است که بدون [[تردید]] [[هنگام ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} رخ می‌دهد<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص ۲۵۲ـ ۲۶۲؛ [[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۳۰۷ ـ ۳۰۸.</ref> و به هیچ قید و شرطی [[مقید]] و مشروط نیست.<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص ۳۳ـ ۴۳؛ [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۳۰ ـ ۳۲</ref> و [[قبل از ظهور]] باید واقع شود،<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص ۳۳ـ ۴۳؛ [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص ۲۵ـ ۲۶</ref> به گونه‌‏ای که تا آنها واقع نشود، [[حضرت مهدی]] {{ع}} [[ظهور]] و [[قیام]] نخواهد کرد.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۴۵ـ ۴۴۸؛ [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص ۱۹۰</ref> زمان دقیق پیدایش این [[علائم]]، اندکی [[پیش از ظهور]] و اوایل [[قیام]] [[حضرت]] است.<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص ۲۵۲ـ ۲۶۲</ref> لذا با توجه به اینکه برخی از [[نشانه‌ها]] همزمان و برخی [[پس از ظهور]] اتفاق می‌افتد مناسب آن است که گفته شود [[نشانه‌های حتمی]] [[قیام]]، چه آنکه در روایتی آمده است:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، الخصال، ج ۱، ص ۳۰۳</ref> {{متن حدیث|خَمْسٌ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ}}<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص ۲۲۶ـ ۲۲۹</ref>

===مصادیق [[علائم]] حتمی===
*محققان، بر اساس [[روایات]] و آنچه مشهور است پنج نشانه را از نشانه‌های قطعی می‌دانند: [[قیام]] [[یمانی]]، [[قیام]] [[سفیانی]]، [[ندای آسمانی]]، فرو رفتن [[سفیانی]] در سرزمین [[بیداء]] و [[قتل]] [[نفس زکیه]].<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص ۲۵۲ـ ۲۶۲؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۴۵ـ ۴۴۸؛ [[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۳۰۷ ـ ۳۰۸.</ref> در [[روایات]] مختلفی برخی از موارد جزء [[علائم حتمی ظهور]] معرفی شده‌اند،<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص ۳۳ـ ۴۳؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص ۲۶۲</ref> مثلاً [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمة، ص ۶۵۰: {{متن حدیث|خَمْسٌ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ: خُرُوجُ الْيَمَانِيِ‏، وَ السُّفْيَانِيِ‏، وَ الْمُنَادِي‏ يُنَادِي‏ مِنَ‏ السَّمَاءِ، وَ خَسْفٌ بِالْبَيْدَاءِ، وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ}}</ref> «[[پیش از ظهور]] [[قائم]]{{ع}} پنج نشانه حتمی است؛ [[یمانی]]، [[سفیانی]]، صیحۀ آسمانی، [[قتل نفس زکیه]] و [[فرو رفتن در بیابان]].»<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص ۳۳ـ ۴۳؛ [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ص ۴۲۹ـ ۴۳۱؛ [[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۳۰۷ ـ ۳۰۸.</ref> البته برخی [[روایات]] موارد دیگری را هم جزء [[علائم حتمیه]] نام برده‌اند منتها آنچه مشهور است که از [[نشانه‌های حتمی]] است همین پنج مورد است.

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌الله قزوینی؛}}
[[پرونده:13681099.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[سید محمد کاظم قزوینی]]]]
::::::آیت‌الله '''[[سید محمد کاظم قزوینی]]'''، در کتاب ''«[[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[علایم حتمی ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} که قطعاً واقع خواهد شد و با [[ظهور]] ارتباط بسیار دارد، پنج علامت هستند. بعضی از این علایم، چند روز قبل از [[ظهور]] یا چند ماه بعد از [[ظهور]] است و بعضی از آنها قبل از قیام [[امام]]{{ع}} واقع می‌شود. احادیث بسیاری هستند که علایم را بیان می‌کنند و فعلاً ما بعضی از احادیثی که این علایم را به صورت کوتاه در بردارد، می‌آوریم و توضیحاتی که به ذهنمان آمده؛ را بیان می‌کنیم: [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: "پنج چیز قبل از قیام [[قائم]]{{ع}} رخ می‌دهد: ۱- [[خروج یمانی]] ۲- [[سفیانی]] ۳- [[صیحه آسمانی|منادی‌ای که از آسمان صدا می‌کند]] ۴- [[فرو رفتن در زمین بیداء]] ۵- [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]]"<ref>{{متن حدیث|" خَمْسٌ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ: (خُرُوجُ) الْيَمَانِيِّ، وَ السُّفْيَانِيِّ، وَ الْمُنَادِي يُنَادِي مِنَ السَّمَاءِ، وَ خَسْفٌ‏ بِالْبَيْدَاءِ، وَ قَتْلُ‏ النَّفْسِ‏ الزَّكِيَّةِ‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ کمال الدین؛ صدوق؛ ج ۲، ص ۶۴۹ و شیخ طوسی رحمه الله در غیبت؛ ص ۲۶۷ با اختلاف ترتیب علامت‌ها آن را روایت کرده است.</ref>؛ و نیز ایشان فرمود: "قبل از قیام [[قائم]]{{ع}}، پنج نشانه قطعی و حتمی است: ۱- [[خروج یمانی]] ۲- [[قیام سفیانی]] ۳- [[صیحه آسمانی|فریاد آسمانی]] ۴- [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]] ۵- [[خسف بیدا|فرو رفتن در زمین بیداء]]" <ref>{{متن حدیث|" قَبْلَ‏ قِيَامِ‏ الْقَائِمِ‏ خَمْسُ‏ عَلَامَاتٍ‏ مَحْتُومَاتٍ‏ الْيَمَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ وَ الصَّيْحَةُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ وَ الْخَسْفُ بِالْبَيْدَاءِ‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ کمال الدین؛ صدوق؛ ج ۲، ص ۶۵۰.</ref>. همچنین ایشان فرمود:"[[ندای آسمانی]] از علایم حتمی است، [[قیام سفیانی]] از علایم حتمی است، فرو رفتن در زمین بیداء از علایم حتمی است، [[خروج یمانی]] از علایم حتمی است و [[قتل نفس زکیه|کشتن نفس زکیه]] از علایم حتمی است"<ref>{{متن حدیث|" النِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ السُّفْيَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ الْيَمَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ مِنَ الْمَحْتُوم‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ غیبت؛ نعمانی؛ صص ۲۵۲- ۲۵۷.</ref>»<ref>[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۳۰۷-۳۰۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین حسنی؛}}
[[پرونده:151974.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[سید نذیر حسنی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[سید نذیر حسنی]]'''، در کتاب ''«[[مصلح کل ۱ (کتاب)|مصلح کل]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[ابن منظور]] در لسان العرب می‌گوید: چیزی را بر تو حتمی کردم، یعنی آن‌را بر تو [[واجب]] نمودم، الحتم: لازم و واجبی است که باید انجام شود و {{عربی|حتم الله الامر بحتمه}} [[اراده الهی]] بر انجام آن تعلق گرفت (امر کرد) و الحتم یعنی [[استوار]] کردن (محکم کردن) کار و حاتم یعنی حاکمی که انجام [[حکم]] را [[واجب]] می‌کند و محتوم از نظر لغوی یعنی واجبی که ناگزیر باید انجام شود و این چیزی است که همچنین آن‌را در [[حدیث]] و سخن [[اهل بیت]] {{عم}} می‌یابیم.
::::::[[ابو جعفر]] [[محمد بن علی]] {{ع}} در مورد آیه‌ ‌{{متن قرآن|قَضَى أَجَلاً وَأَجَلٌ مُّسَمًّى عِندَهُ}}<ref>«آنگاه مدتی را [برای شما] مقرر داشت و اجل حتمی نزد اوست» سوره انعام، آیه ۲.</ref>‌، می‌فرمایند: آنها دو اجل و مدت هستند، یک اجل حتمی و دیگری اجل مشروط و موقوف. پس [[حمران]] بن اعین پرسید: اجل و مدت حتمی چیست؟ فرمود: آن است که غیر از آن نمی‌شود و پرسید موقوف چیست؟ [[امام]] {{ع}} فرمود: چیزی است که [[مشیت]] [[خدا]] در آن است.
::::::بنابراین، امر محتوم نه زمان آن مقدم می‌شود و نه مؤخر و ناچار اتفاق می‌افتد (به وقوع می‌پیوندد) و این چیزی است که [[طبرسی]] آن‌را از این سخن [[خدای تعالی]] که می‌فرماید ‌{{متن قرآن|مَا تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَهَا وَمَا يَسْتَأْخِرُونَ}}<ref>«هیچ امتی نه از اجل خود پیشی می‌گیرد و نه بازپس می‌ماند، دریافته است» سوره مؤمنون، آیه ۴۳.</ref>. او می‌گوید: اجل و مدت حتمی، نه از زمان خود پیشی می‌گیرد و نه بازپس می‌ماند.
::::::ظاهرا امر محتوم به ناچار اتفاق می‌افتد و بعضی [[روایت‌ها]] از نشانه‌های قطعی [[پیش از ظهور]] که ناگزیر رخ می‌دهند، سخن گفته‌اند و بعضی [[آرزو]] کرده‌اند که این [[نشانه‌ها]] [[پیش از ظهور]] [[قائم]] {{ع}} رخ ندهد و پیش نیاید. اما [[امام]] آن‌را رد کرد و فرمود خیر آن حتمی است. [[نعمانی]] پس از اینکه تعدادی از [[نشانه‌های ظهور]] را برمی‌شمارد می‌گوید: این نشانه‌های بسیار زیادی که [[امامان]] آن‌را بیان کرده‌اند و در [[روایت‌ها]] ذکر شده و به حد [[تواتر]] رسیده و در مورد آنها [[اتفاق نظر]] وجود دارد، [[دلیل]] بر این است که [[حضرت قائم]] {{ع}} حتما زمانی [[ظهور]] می‌کند که این [[نشانه‌ها]] و اتفاق‌ها روی داده باشد؛ چرا که [[ائمه]] خبر داده‌اند که این علامت‌ها بدون‌شک وجود دارند و [[امامان]] {{عم}} [[صادق]] هستند تا جایی که به یکی از [[امامان]] {{عم}} گفته شد امیدواریم که [[ظهور]] [[قائم]] {{ع}} اتفاق بیفتد اما پیش از ایشان، [[سفیانی]] [[خروج]] نکند. ایشان فرمودند: به [[خدا]] [[سوگند]] آن امر حتمی است و ناچار (ناگزیر) اتفاق می‌افتد»<ref>[[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل ۱ (کتاب)|مصلح کل]]، ص۱۹۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین رمضانیان؛}}
[[پرونده:13681082.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رمضانیان]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[علی رضا رمضانیان]]'''، در کتاب ''«[[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«منظور از [[علائم حتمی]]: نشانه‌هایی است که حتماً تحقق پیدا می‌کند.
:::::محتوم:عبارت است از امری که باید باشد و تغییر در آن صورت نمی‌گیرد: یعنی تغییر و تبدیلی نمی‌کند.
:::::واژه "حتم" فقط یک بار با تعبیر "حتما" در [[قرآن کریم]] آمده است. {{متن قرآن|وَإِن مِّنكُمْ إِلاَّ وَارِدُهَا كَانَ عَلَى رَبِّكَ حَتْمًا مَّقْضِيًّا}}<ref>هیچ کس از شما نیست مگر (اینکه) در آن وارد می‌گردد، این (امر) همواره بر پروردگارت حکمی قطعی است؛ سوره مریم، آیه ۷۱.</ref>.
:::::برخی از معانی حتم:
::::#قضای مقدر
::::#[[قضا]] و [[وجوب]] [[قضا]] که گریزی از انجام آن نیست.
::::#واجبی که [[اراده]] بر آن تعلق گرفته، اسقاط آن امکان پذیر نیست.
::::#جزم و قطع در [[حکم]] و عمل
:::::منظور از [[نشانه‌های حتمی]]: آن دسته از پدیده‌هایی است که پدید آمدن آن‌ها بدون هیچ قید و شرطی، قطعی و الزامی خواهد بود.
:::::تفاوت امر محتوم و وعدۀ [[حق]]:
::::#'''[[وعده]] [[حق]]:''' به هیچ وجه دچار تغییر و تبدیل نگشته و تخلف‌ناپذیر است. به عبارت دیگر [[وعده خداوند]] حتمی حتمی است و احتمال عوض شدن آن صفر است. و در [[وعده الهی]] تحقق [[بداء]] ممکن نیست: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ لاَ يُخْلِفُ الْمِيعَادَ}}<ref>قطعا خداوند در وعده خود خلاف نمی‌کند؛ آل عمران، آیه ۹.</ref>. [[ظهور]] [[حضرت]] [[ولی عصر]]{{ع}} از [[وعده‌های الهی]] لذا هیچ تغییر و تبدیلی در آن راه ندارد. [[روایت]]: [[داود بن قاسم]] به [[امام محمد تقی]]{{ع}} گفت: آیا برای [[خدا]] بدایی در امر محتوم رخ می‌دهد؟ [[امام]] فرموند: بله، گفت: پس می‌ترسیم که [[خداوند]] درباره [[ظهور]] [[قائم]]{{ع}} بدایی حاصل شود، [[امام]] فرمودند: ([[ظهور]] و [[خروج]] و [[قیام]]) [[قائم]] از معیاد (و در زمره [[وعده‌های الهی]]) است<ref>بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۵۰، ح ۱۳۸.</ref>.
::::#'''امر حتمی:''' (که از وعده‌های [[خداوند]] نیست) هر چند نسبت به امر غیر حتمی امکان عدم تحققش بسیار ضعیف است ولی ممکن است "بدائی" حاصل شود و آن امر به وقوع نپیوندد. لذا در امر محتوم، وقوع [[بداء]] ممکن است. به عبارت دیگر امر محتومی که در زمره [[وعده‌های الهی]] نباشد، احتمال عوض شدن آن هست، هر چند این احتمال ده درصد یا کمتر از آن باشد. مثلاً [[خروج سفیانی]] از امور محتوم [[الهی]] است و لذا ممکن است با حصول بدائی، محقق نشود. بنابراین ممکن است با [[تضرع]] و دعای خوبان و [[صالحان]] و استحابت [[خداوند متعال]] برخی از [[نشانه‌های حتمی]] که شدید و سخت بوده و [[گرفتاری‌ها]] و ناگواری‌هایی در بردارند، محقق نشوند<ref>خوانندگان بزرگوار، برای اطلاع بیشتر به کتاب شهاب ثاقب فصل هشتم (تعیین زمان ظهور) از، ص ۱۵۰ تا ۱۶۳ رجوع نمایند.</ref>»<ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۳۰- ۳۲</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب‌های ''«[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]»'' و ''«[[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«واژۀ «حتم» فقط یک بار با تعبیر «حتما» در [[قرآن]] استفاده شده است؛ آنجا که [[خداوند متعال]] می‌فرماید: {{متن قرآن| وَإِن مِّنكُمْ إِلاَّ وَارِدُهَا كَانَ عَلَى رَبِّكَ حَتْمًا مَّقْضِيًّا}}<ref> و هر یک از شما در آن درخواهد آمد این، بر پروردگارت حکمی است ناگزیر انجام‌پذیر؛ سوره مریم، آیه ۷۱.</ref> طریحی «حتم» را واجبی دانسته که [[اراده]] بر آن تعلق گرفته، اسقاط آن امکان‌پذیر نیست <ref>مجمع البحرین، ج ۶، ص ۳۲.</ref> راغب اصفهانی آن را به قضای مقدر معنا کرده است <ref>المفردات فی غریب القرآن، ص ۲۱۸.</ref>. ابن منظور نیز آن را به معنای [[قضا]] و [[وجوب]] [[قضا]] دانسته که گریزی از انجام آن نیست <ref>لسان العرب، ج ۱۲، ص ۱۱۳.</ref>. [[خلیل]] بن [[احمد]] نیز آن را با تعبیر «ایجاب القضاء» تعریف کرده است <ref>العین، ج ۳، ص ۱۹۵.</ref>.
::::::یکی از پژوهشگران پس از [[نقل]] برخی از سخنان بزرگان لغت، دیدگاه خود را این چنین می‌نگارد: معنای حقیقی برای این لفظ عبارت از «جزم و قطع در [[حکم]] و عمل» است<ref>«أنّ المعنی الحقیقی لهذا اللفظ هو الجزم و البتّ فی حکم أو عمل»: حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج ۲، ص ۱۶۳.</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص۱۱۶.</ref>.
:::::*میان نشانه‌‏های [[ظهور]]، شماری از آن‏ها، [[علایم حتمی]] [[ظهور]] دانسته شده‏اند. منظور از نشانه‌‏های حتمی- مقابل نشانه‌‏های غیر حتمی- آن است که پدیدار شدن آن‏ها- بدون هیچ قید و شرطی- قطعی و الزامی خواهد بود؛ به گونه‌‏ای که تا آن‏ها واقع نشود، [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ [[ظهور]] و [[قیام]] نخواهد کرد. البته باید توجه کرد که حتمی یا مسلم و قطعی بودن وقوع این نشانه‌‏ها، به این معنا نیست که پدید نیامدن آن‏ها، محال است؛ بلکه به حسب فراهم بودن شرایط و نبودن بازدارنده‌‏ها، پدید آمدن آن‏ها قطعی خواهد بود. از [[روایات]] فراوانی که در میان آن‏ها [[روایات]] صحیح نیز وجود دارد حتمی بودن نشانه‌‏های پنجگانه ذیل استفاده می‌‏شود: [[خروج سفیانی]]، [[قیام یمانی]]، [[صیحه آسمانی]]، [[قتل]] [[نفس زکیه]] و [[خسف در بیداء]]"<ref> {{متن حدیث|خَمْسٌ‏ قَبْلَ‏ قِيَامِ‏ الْقَائِمِ‏ مِنَ‏ الْعَلَامَاتِ‏ الصَّيْحَةُ وَ السُّفْيَانِيُ‏ وَ الْخَسْفُ‏ بِالْبَيْدَاءِ وَ خُرُوجُ‏ الْيَمَانِيِ‏ وَ قَتْلُ‏ النَّفْسِ‏ الزَّكِيَّةِ‏‏‏‏}}، شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۴۳۶، ح ۴۲۷</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۴۵ - ۴۴۸.</ref>.
::::::در برابر نشانه‌‏های حتمی، نشانه‌‏های غیر حتمی قرار دارد؛ یعنی [[مقید]] و مشروط به اموری است که در صورت تحقق آن‏ها، پدید می‌‏آید. به عبارت دیگر، نشانه‌‏های غیر حتمی، شاید پدید آید و شاید بدون پیدایش آن‏ها [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} [[ظهور]] کند.
::::::پاره‌‏ای از نشانه‌‏های غیر حتمی از این قرار است:
:::::#[[مرگ]] و میرها، زلزله‌‏ها و جنگ‏ها و آشوب‌‏های فراگیر؛
:::::#[[خسوف و کسوف نابه‌‏هنگام]]؛
:::::#[[بارش باران‏های فراوان]] و ...<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۴۵ - ۴۴۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان نشانه‌های ظهور امام مهدی}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اب): پرسش‌هایی با ۳ پاسخ]]
[[رده:(اب): پرسش‌های مهدویت با ۳ پاسخ]]

[[en:What is meant by the immutable signs of Imam Mahdi’s reappearance? (question)]]

آیا خسوف و کسوف در یک ماه رمضان از نشانه‌های ظهور امام مهدی است؟ (پرسش)

2020-05-11T07:28:36Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = آیا خسوف و کسوف در یک ماه رمضان از [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]{{ع}} است؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[خسوف و کسوف غیرعادی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 5 پاسخ
}}
از نشانه‌های غیرحتمی [[ظهور]]، [[کسوف]] ([[خورشید گرفتگی]]) در نیمه [[ماه رمضان]] و [[خسوف]] ([[ماه گرفتگی]]) در ابتدا با انتهای [[ماه رمضان]] است. در برخی [[روایات]] از این امر به عنوان نشانه [[ظهور]] نام برده شده است؛ زیرا برخلاف عادت [[طبیعت]] اتفاق می‌افتد. [[کسوف]] در اول [[ماه]] و [[خسوف]] در نیمه آن عادی است ولی عکس آن غیرعادی است.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==
* آیا گرفتن خورشید و ماه در ماه رمضان از نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی است؟

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:151949.jpg|75px|link=محمد جواد خراسانی]]||[[پرونده:151937.jpg|75px|link=سید اسدالله هاشمی شهیدی]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:13681078.jpg|75px|link=مجتبی تونه‌ای]]||[[پرونده:32465.jpg|75px|link=سید مجتبی السادة|السادة]]
|-
|[[محمد جواد خراسانی|خراسانی]]||[[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای]]||[[سید مجتبی السادة|السادة]]
|-
|}

===[[خسوف و کسوف]] از نشانه‌های قبل از [[ظهور قائم]]{{ع}}===
*یکی از مظاهر [[قدرت الهی]] که در قالب [[سنن]] [[معجزات]] جلوه کرده و اشاره مخصوصی را برای توجه آن دسته از [[مؤمنان]] که مخلصانه [[منتظر]] [[ظهور]] بوده‌اند، به ارمغان می‌آورد، [[کسوف]] [[خورشید]] در روز سیزدهم یا چهاردهم [[ماه رمضان]] و [[خسوف]] ماه در بیست و پنجم<ref>بیست و پنجم یا بیست و ششم یا بیست و هفتم. ر.ک. [[محمد جواد خراسانی|خراسانی، محمد جواد]]، [[مهدی منتظر (کتاب)|مهدی منتظر]]، ص ۲۹۱</ref> همان ماه است.<ref>ر.ک. [[سید مجتبی السادة|السادة، سید مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۱۰۸ـ۱۱۳</ref> و این [[کسوف در نیمه ماه رمضان]] و [[خسوف]] در آخر و یا اول همان ماه، از [[نشانه‌های ظهور]]، است.<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۹؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۱۲ ـ ۲۱۳</ref>
*[[کسوف]] در روزهای نخست و آخر ماه و [[خسوف]] در روزهای میانی ماه، از نظر علمی، طبیعی و عادی است و در طول [[تاریخ]]، بارها رخ داده است، ولی [[خورشید]] گرفتگی (کسوف) در وسط‍‌ ماه یا ماه گرفتگی (خسوف) در اول یا آخر ماه، امری غیرعادی است و رؤیت آن امکان ندارد.<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۹؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۱۲ ـ ۲۱۳</ref> البته در خود [[روایات]] هم به غیر عادی بودن تحقق این نشانه تصریح شده است<ref>برترین‌های فرهنگ مهدویت در مطبوعات، ص ۲۴۱</ref>.<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۹</ref>

===[[خسوف و کسوف]] در روایات===
*روایاتی که [[خسوف و کسوف]] را از نشانه‌های پیش از [[ظهور قائم]]{{ع}} می‌دانند، عبارتند از:
#[[ثعلبه ازدی]] می‌گوید: [[امام باقر]] {{ع}} فرمود:<ref>[[شیخ مفید]]، الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۴؛ ص ۴۹۷؛ نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، ص ۱۸۱؛ ص ۳۹۰، ح ۴۵؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۸، ص ۲۲، ح ۲۵۸: «آيَتَانِ‏ تَكُونَانِ‏ قَبْلَ‏ قِيَامِ‏ الْقَائِمِ‏ كُسُوفُ‏ الشَّمْسِ‏ فِي‏ النِّصْفِ‏ مِنْ‏ رَمَضَانَ‏ وَ خُسُوفُ الْقَمَرِ فِي آخِرِهِ قَالَ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ تَنْكَسِفُ الشَّمْسُ فِي النِّصْفِ مِنَ الشَّهْرِ وَ الْقَمَرُ فِي آخِرِ الشَّهْرِ فَقَالَ نَعَمْ أَنَا أَعْلَمُ بِمَا قُلْتُ إِنَّهُمَا آيَتَانِ لَمْ تَكُونَا مُنْذُ هَبَطَ آدَمُ</ref> «[[پیش از ظهور]] [[حضرت قائم]] {{ع}} دو نشانه خواهد بود که از زمان هبوط [[حضرت آدم]] {{ع}} تا آن روز سابقه نداشته است، یکی [[گرفتن خورشید]] در نیمه [[ماه مبارک رمضان]]، و دیگری گرفتن ماه در آخر آن است.<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۹</ref> ثعلبه، می‌گوید: عرض کردم یابن [[رسول الله]]! [[خورشید]] در آخر ماه می‌گیرد و ماه، در نیمه آن. فرمود: من به آن چه می‌گویم داناترم، این دو نشانه از نشانه‌هایی است که از زمان هبوط [[حضرت آدم]] {{ع}} تا آن روز چنان اتفاقی نیفتاده است‌.»<ref>ر.ک. [[سید مجتبی السادة|السادة، سید مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۱۰۸ ـ ۱۱۳؛ [[محمد جواد خراسانی|خراسانی، محمد جواد]]، [[مهدی منتظر (کتاب)|مهدی منتظر]]، ص ۲۳۴؛ [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه ‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص ۸۶ ـ ۸۷؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۱۲ ـ ۲۱۳</ref>
#هم چنین [[حضرت]] {{ع}} فرمودند:<ref>نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، ص ۲۷۱: «إِنَ‏ بَيْنَ‏ يَدَيْ‏ هَذَا الْأَمْرِ انْكِسَافَ‏ الْقَمَرِ لِخَمْسٍ‏ تَبْقَى‏ وَ الشَّمْسِ لِخَمْسَ عَشْرَةَ وَ ذَلِكَ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ وَ عِنْدَهُ يَسْقُطُ حِسَابُ الْمُنَجِّمِين»</ref> «پیش از این امر ([[ظهور]]) ماه‌ گرفتگی خواهد بود؛ که پنج روز مانده به انتهای ماه‌ و [[خورشید]] گرفتگی در روز پانزدهم که هر دو در [[ماه رمضان]] خواهد بود و به این ترتیب حساب [[منجمان]] به هم می‌ریزد.»<ref>ر.ک. [[سید مجتبی السادة|السادة، سید مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۱۰۸ ـ ۱۱۳</ref> و ... .<ref>ر.ک. [[سید مجتبی السادة|السادة، سید مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۱۰۸ـ۱۱۳؛ [[محمد جواد خراسانی|خراسانی، محمد جواد]]، [[مهدی منتظر (کتاب)|مهدی منتظر]]، ص ۲۳۴</ref>

===نتیجه‌گیری===
*به نظر می‌رسد، وقوع این دو پدیده به صورت غیرعادی، به خاطر آن است که اهمیت مسألۀ [[ظهور]] نمایانده شود و [[مردم]] از [[خواب]] [[غفلت]] بیدار شوند و خود را مهیای مشارکت در آن [[نهضت]] عظیم سازند. لذا این دو نشانه، از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] نیست و در [[روایات]] به ناگزیر بودن آن اشاره نشده است.<ref>ر.ک. برترین‌های فرهنگ مهدویت در مطبوعات، ص ۲۴۱؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۹؛ جمعی از نویسندگان، [[چشم‏ به ‏راه مهدی (کتاب)|چشم‏ به ‏راه مهدی]]، ص ۳۰۰؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۱۲ ـ ۲۱۳</ref> از این ‌‏رو نمی‌توان [[خسوف و کسوف]] غیر عادی را از نشانه‏‌های قطعی و مسلم [[ظهور]] به شمار آورد.<ref>جمعی از نویسندگان، [[چشم‏ به ‏راه مهدی (کتاب)|چشم‏ به ‏راه مهدی]]، ص ۳۰۰؛ ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۱۲ ـ ۲۱۳</ref>

==پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌‌الله خراسانی؛}}
[[پرونده:151949.jpg||بندانگشتی|right|100px|[[محمد جواد خراسانی]]]]
::::::آیت‌‌الله '''[[محمد جواد خراسانی]]'''، در کتاب ''«[[مهدی منتظر ۱ (کتاب)|مهدی منتظر]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[حضرت باقر]] {{ع}} فرمود: "دو آیت پیش از [[قیام قائم]] {{ع}} خواهد بود که از زمان هبوط [[آدم]] به [[زمین]] چنین چیزی نبوده، [[کسوف خورشید در نیمه ماه رمضان]] و [[خسوف]] ماه در آخر او". پس مردی عرض کرد: "یابن [[رسول الله]]! همواره [[کسوف]] [[خورشید]] در آخر ماه است و [[خسوف]] ماه در نیمه". فرمود: "من داناترم به آن‌چه تو می‌گویی ولکن این دو آیتی است که از زمان هبوط [[آدم]] اتفاق نیفتاده"<ref>غیبت طوسی، ص ۴۴۴، ح ۴۳۹؛ اعلام الوری، ج ۲، ۲۸۵.</ref>. و [[حضرت صادق]] {{ع}} فرمود: "علامت [[خروج مهدی]] [[کسوف]] [[خورشید]] است در [[ماه رمضان]] در سیزدهم و چهاردهم"<ref>بحارالانوار، ج ۵۲، ۲۴۲، ح ۱۱۴.</ref>.
::::::در این [[حدیث]] ذکر [[کسوف]] تنها شده و اما این‌که در سیزدهم و چهاردهم فرموده منافات با [[حدیث]] اول ندارد زیراکه مقصود از نیمه همان روز پانزدهم نیست، بلکه مراد ایام نیمه است چنان‌که مراد از آخر ماه شب آخر یا بیست و نهم نیست. زیراکه در آن شب ماه وجود ندارد، بلکه مراد اواخر ماه است بیست و پنجم یا بیست و ششم و بیست و هفتم مثلا، پس از این جهت جمع بین این دو [[روایت]] سهل است. ولی در [[حدیث]] دیگر از [[حضرت باقر]] {{ع}} فرمود: "دو آیت در جلو این امر واقع خواهد شد: [[خسوف]] ماه در پنجم و [[کسوف]] [[خورشید]] در نیمه"<ref>[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۲، ۶۵۵، ح ۲۵؛ اثباة الهداة، ج ۳، ۷۳۸، ح ۱۱۰.</ref>. این [[حدیث]] از جهت [[کسوف]] با اول موافق است ولی از جهت [[خسوف]] موافق نیست، مگر این‌که احتمال سقط داده شود به این‌که عبارت بیست و پنجم بوده.
::::::و در [[حدیث]] دیگر [[حضرت صادق]] {{ع}} فرمود: "پیش از [[قیام قائم]] {{ع}} در پنجم [[ماه رمضان]] [[خورشید]] [[کسوف]] خواهد شد"<ref>[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۲، ۶۵۵، ح ۲۸؛ [[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ص ۵۴۶، ح ۹.</ref>.
::::::در این [[حدیث]] ذکری از ماه نیست ولی از جهت [[کسوف]] مخالف با [[حدیث]] اول است، پس این دو [[حدیث]] را با دو [[حدیث]] اول نتوان جمع کرد مگر احتمال تعدد داده‌ شود به این‌که دو [[خسوف]] و دو [[کسوف]] باشد: یکی [[خسوف]] ماه در شب پنجم و [[کسوف]] [[خورشید]] در روز پنجم و دیگر [[کسوف]] [[خورشید]] در نیمه و [[خسوف]] در آخر»<ref>[[محمد جواد خراسانی|خراسانی، محمد جواد]]، [[مهدی منتظر ۱ (کتاب)|مهدی منتظر]]، ص ۲۳۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین هاشمی شهیدی؛}}
[[پرونده:151937.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید اسدالله هاشمی شهیدی]]]]
:::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[سید اسدالله هاشمی شهیدی]]'''، در کتاب ''«[[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::«از جمله [[علائم حتمیه]] [[گرفتن خورشید]] و گرفتن ماه است در [[ماه مبارک رمضان]]. [[ثعلبه ازدی]] می‌گوید: [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: پیش از [[ظهور]] [[حضرت قائم]]{{ع}} دو نشانه خواهد بود که از زمان هبوط [[حضرت آدم]]{{ع}} تا آن روز سابقه نداشته است، یکی [[گرفتن خورشید]] در نیمه [[ماه مبارک رمضان]]، و دیگری گرفتن ماه در آخر آن است. ثعلبه، می‌گوید: عرض کردم یا بن [[رسول الله]]! [[خورشید]] در آخر ماه می‌گیرد و ماه، در نیمه آن. فرمود: من به آنچه می‌گویم داناترم، این دو نشانه از نشانه‌هایی است که از زمان هبوط [[حضرت آدم]] تا آنروز چنان اتفاقی نیفتاده است‌<ref>ارشاد مفید، ص ۳۵۹</ref>»<ref>[[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص ۸۶ - ۸۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«در [[روایات]] [[کسوف در نیمه ماه رمضان]] و [[خسوف]] در آخر یا اوّل همان ماه یکی از نشانه‏‌های [[ظهور]] یاد شده است. "[[کسوف]]" در روزهای نخست و روزهای آخر ماه و "[[خسوف]]" در روزهای میانی ماه، طبیعی و عادی است؛ ولی خورشیدگرفتگی در وسط ماه یا ماه‌‏گرفتگی در اوایل یا آخر آن، ظاهراً امری غیر عادی است و دیدن آن، امکان ندارد. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: "دو نشانه پیش از [[قیام قائم]] پدید خواهد آمد: یکی [[گرفتن خورشید]] در نیمه [[ماه رمضان]] و دیگر، گرفتن ماه در آخر آن". مردی به [[امام]]{{ع}} عرض کرد: ای پسر [[رسول خدا]]! [[کسوف]] در وسط و [[خسوف]] در آخر ماه؟! [[حضرت]] فرمود: آری‏ من آنچه را گفتم به آن داناتر هستم. این‏ها دو نشانه‌‏اند که واقع شدن آن‏ها، از زمان هبوط [[حضرت آدم]]{{ع}} سابقه ندارد<ref> محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۲۲، ح ۲۵۸؛ نعمانی، الغیبة، ص ۳۹۰، ح ۴۵؛ شیخ مفید، الارشاد، ص ۴۹۷</ref>.
::::::[[فلسفه]] این نشانه غیر عادی- همانند برخی نشانه‌‏های دیگر- می‌‏تواند بیدار کردن [[مردم]]، از [[خواب]] [[غفلت]] و [[یقین]] به امر [[ظهور]] باشد. به عبارت دیگر، [[خداوند]] سبحانه و تعالی [[در آستانه ظهور]]، برای اقامه [[حجّت]] بر [[مردم]] و مطمئن ساختن [[یاران]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ به [[ظهور]] آن [[حضرت]]، چنین پدیده‌‏هایی را بر خلاف معمول و به گونه [[معجزه]] محقق می‌‏سازد. برخی بر این باورند [[خسوف و کسوف]]، به گونه یاد شده، در چهارچوب حوادث طبیعی و عادی نیز قابل بررسی و [[تبیین]] است و برای آن، احتمال‏‌ها و توجیه‌‏هایی ذکر کرده‏‌اند.
::::::البته به این توجیه‏‌ها نیازی نیست؛ زیرا هیچ اشکالی ندارد که پدیدار شدن آن‏ها به صورت [[معجزه]] باشد؛ چون در جهت اقامه [[حجّت]] و تقویت [[حق]] و [[هدایت مردم]] است و با [[قانون]] [[معجزه]]، ناسازگاری ندارد. به علاوه این نشانه، از نشانه‌‏های حتمی [[ظهور]] نیست و در [[روایات]]، به ناگزیر بودن آن اشاره نشده است؛ از این‌‏رو نمی‌‏توان [[خسوف و کسوف]] غیر عادی را از نشانه‏‌های قطعی و مسلم [[ظهور]] به شمار آورد<ref>جمعی از نویسندگان، چشم‏به‏راه مهدی عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف، ص ۳۰۰</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۱۲ - ۲۱۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. [[مجتبی تونه‌ای|آقای تونه‌ای]] (پژوهشگر معارف مهدویت)؛}}
[[پرونده:13681078.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[مجتبی تونه‌ای]]]]
::::::آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::*«از [[نشانه‌های ظهور]]، [[کسوف]] (خورشیدگرفتگی) در نیمه [[ماه رمضان]] و [[خسوف]] (ماه‌گرفتگی) در آخر و یا اول همان ماه است. [[امام باقر]] {{ع}} می‌فرماید: "دو نشانه پیش از [[قیام مهدی]] {{ع}} پدید خواهد آمد که، از زمان هبوط‍‌ [[آدم]] {{ع}} در [[زمین]] بی‌سابقه است: [[گرفتن خورشید]] در نیمه [[ماه رمضان]] و گرفتن ماه در آخر آن"<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۴.</ref>. [[کسوف]] در روزهای نخست و آخر ماه و [[خسوف]] در روزهای میانی ماه، از نظر علمی، طبیعی و عادی است و در طول [[تاریخ]]، بارها رخ داده است، ولی خورشیدگرفتگی در وسط‍‌ ماه یا ماه گرفتگی در اول یا آخر ماه، امری غیرعادی است و رؤیت آن امکان ندارد. البته در خود [[روایات]] هم به غیرعادی بودن تحقق این نشانه تصریح شده است. به نظر می‌رسد که وقوع این دو پدیده به صورت غیرعادی، به خاطر آن است که اهمیت مسأله [[ظهور]] نمایانده شود و [[مردم]] از [[خواب]] [[غفلت]] بیدار شوند و خود را مهیای مشارکت در آن [[نهضت]] عظیم سازند. این نشانه، از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] نیست و در [[روایات]] به ناگزیر بودن آن اشاره نشده است<ref>برترین‌های فرهنگ مهدویت در مطبوعات، ص ۲۴۱</ref><ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۲۹۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. آقای السادة (پژوهشگر معارف مهدویت)؛}}
[[پرونده:32465.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید مجتبی السادة]]]]
::::::آقای '''[[سید مجتبی السادة]]'''، در کتاب ''«[[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«یکی از مظاهر [[قدرت الهی]] که در قالب [[سنن]] [[معجزات]] جلوه کرده و اشاره مخصوصی را برای توجه آن دسته از [[مؤمنان]] که مخلصانه [[منتظر]] [[ظهور]] بوده‌اند، به ارمغان می‌آورد، [[کسوف]] [[خورشید]] در روز سیزدهم یا چهاردهم [[ماه رمضان]] و [[خسوف]] ماه در بیست و پنجم‌<ref>بیست و پنجم یا بیست و ششم یا بیست و هفتم. ر.ک: مهدی منتظر {{ع}}، ص ۲۹۱. (م.)</ref> همان ماه است. [[علت]] پدید آمدن این دو نشانه پیش از [[ظهور]] که خلاف روال عادی بوده و از اول [[خلقت]] [[آدم]] تا آن زمان نمونه‌اش دیده نشده، از این قرار است:
::::#[[رسوخ]] و عمق یافتن نظریه [[مهدویت]] و [[اعتقاد]] به [[حضرت]] در میان تمام [[مسلمانان]]؛
::::#توجه [[مؤمنان مخلص]] به [[نزدیکی زمان ظهور]]؛ ثعلبه [[ازدی]] از [[امام باقر]] {{ع}} [[نقل]] کرده که فرمودند: "دو نشانه [[پیش از ظهور]] [[قائم]]‌ {{ع}} خواهد بود: خورشیدگرفتگی در نیمه [[ماه رمضان]] و ماه‌گرفتگی در آخر آن<ref>{{متن حدیث|"آيَتَانِ‏ تَكُونَانِ‏ قَبْلَ‏ قِيَامِ‏ الْقَائِمِ‏ كُسُوفُ‏ الشَّمْسِ‏ فِي‏ النِّصْفِ‏ مِنْ‏ رَمَضَانَ‏ وَ خُسُوفُ الْقَمَرِ فِي آخِرِهِ قَالَ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ تَنْكَسِفُ الشَّمْسُ فِي النِّصْفِ مِنَ الشَّهْرِ وَ الْقَمَرُ فِي آخِرِ الشَّهْرِ فَقَالَ نَعَمْ أَنَا أَعْلَمُ بِمَا قُلْتُ إِنَّهُمَا آيَتَانِ لَمْ تَكُونَا مُنْذُ هَبَطَ آدَمُ "}}؛ الارشاد ج ۲، ص ۳۷۴؛ الغیبة نعمانی، ص ۱۸۱؛ اعلام الوری، ص ۴۲۹؛ الغیبة شیخ طوسی، ص ۲۷۰؛ بشارة الاسلام، ص ۹۶؛ یوم الخلاص، ص ۵۱۶؛ تاریخ ما بعد الظهور، ص ۱۱۸.</ref>. به [[حضرت]] عرض می‌کند: یابن [[رسول الله]] {{صل}} [[خورشید]] در انتهای ماه [[کسوف]] می‌کند و ماه، در نیمه آن [[خسوف]]. [[حضرت]] فرمودند: خودم می‌دانم چه می‌گویم؛ این دو نشانه‌ای است که از زمان فرود آمدن [[آدم]] از [[بهشت]] به زمین‌ سابقه نداشته است. [[ورد بن زید اسدی]] برادر کمیت هم از آن حضرت‌ {{ع}} [[نقل]] کرده که فرمودند: "پیش از این امر ([[ظهور]]) ماه‌گرفتگی خواهد بود؛ که پنج روز مانده به انتهای ماه‌ و خورشیدگرفتگی در روز پانزدهم که هردو در [[ماه رمضان]] خواهد بود و به این ترتیب حساب [[منجمان]] به هم می‌ریزد"<ref>{{متن حدیث|"إِنَ‏ بَيْنَ‏ يَدَيْ‏ هَذَا الْأَمْرِ انْكِسَافَ‏ الْقَمَرِ لِخَمْسٍ‏ تَبْقَى‏ وَ الشَّمْسِ لِخَمْسَ عَشْرَةَ وَ ذَلِكَ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ وَ عِنْدَهُ يَسْقُطُ حِسَابُ الْمُنَجِّمِين‏ "}}؛ الغیبة نعمانی، ص ۲۷۱.</ref>. [[ابو بصیر]] هم از [[امام صادق]]‌ {{ع}} [[نقل]] می‌کند که [[حضرت]] فرمودند: "نشانه [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} [[کسوف خورشید در سیزدهم یا چهاردهم ماه رمضان]] است" <ref>{{متن حدیث|"عَلَامَةُ خُرُوجِ‏ الْمَهْدِيِ‏ كُسُوفُ‏ الشَّمْسِ‏ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ فِي ثَلَاثَ عَشْرَةَ وَ أَرْبَعَ عَشْرَةَ مِنْهُ‏ "}}؛ الغیبة نعمانی، ص ۱۸۲، بشارة الاسلام، ص ۹۷، تاریخ الغیبة الکبری، ص ۴۷۹، یوم الخلاص، ص ۵۱۷.</ref>.
:::::[[خسوف]] ماه معمولا به جهت قرار گرفتن [[زمین]] در میان [[خورشید و ماه]] رخ می‌دهد که زمان آن هم در نیمه ماه‌های قمری است. [[کسوف]] [[خورشید]] هم غالبا وقتی مشاهده می‌شود که ماه بین [[زمین]] و [[خورشید]] قرار گیرد و زمان آن هم در آخر ماه‌های قمری است. چنین حادثه‌ای در زمانی غیر از زمان عادی آن- بنابر گفته روایات- با فرض احتمالات زیر ممکن می‌شود:
::::#این قضیه معجزه‌گونه و از طریق یکی از اسباب و علل عادی و ناشناخته‌ انجام شود. البته با اختلافی ساده و آن هم [[آگاهی]] ما از زمان وقوع آن است، که البته‌ طریقه حدوث این [[اعجاز]] یا کیفیت شکل‌گیری را نمی‌توانیم تصور کنیم و همین [[قدر]] کافی است که بدانیم این [[معجزه]] انجام می‌شود و آن هم معجزه‌ای که از زمان هبوط [[حضرت آدم]]{{ع}} تاکنون سابقه نداشته است و لذا محاسبات ستاره‌شناسان را بر هم می‌زند.
::::# به واسطه ممانعت جسمی بزرگ رخ می‌دهد. ممکن است یکی از اشیاء سرگردان در فضا (بنابر گفته [[دانشمندان]]) به منظومه شمسی نزدیک شده و با قرار گرفتن در مقابل [[خورشید]] مانع رسیدن [[آفتاب]] به [[زمین]] شود و [[کسوف]] پس از ده روز پیش بیاید و همین شی‌ء در اواخر ماه که ماه به شکل هلال دیده می‌شود در برابر آن قرار گیرد و برحسب سرعت و حجم آن شی‌ء [[خسوف]] کلی یا جزیی رخ دهد. از جمله نشانه‌هایی که برای [[ظهور]] ذکر شده است و بی‌ارتباط با این بخش از مطالب نیست این است که [[نور]] [[خورشید]] از زمان طلوعش تا ۳/ ۲ از روز ناپدید می‌شود که این به جهت آن است که شی‌ای فضایی بین [[خورشید]] و [[زمین]] قرار گرفته و به مدت ۳/ ۲ از طول روز مانع رسیدن آفتاب‌<ref>الممهدون للمهدی {{ع}}، ص ۳۷.</ref> به [[زمین]] می‌شود که بالطبع با کسوفی که از یک تا سه ساعت طول می‌کشد، متفاوت است.
::::# به جهت تغییرات درونی خود [[خورشید]]. تعبیر علمی این مطلب از این قرار است که ممکن است انفجارهای عظیم یا تغییرات فیزیکی خاصی در [[خورشید]] پدید آید طوری‌که مدت مشخصی اشعه [[خورشید]] به اطراف پراکنده نگردد و یا این‌که انفجارهای پشت سر هم [[ماه رمضان]] در [[خورشید]]، [[کسوف]] اواسط ماه را به دنبال داشته باشد و در آخر ماه که از ماه هلالی بیش پیدا نیست، [[خسوف]] را؛ که این احتمال نزدیک‌ترین و جدی‌ترین احتمالات است خصوصا اگر این دو را به [[آیات]] و نشانه‌هایی که از [[آسمان]] است و در بحث حوادث [[ماه رجب]] به آنها پرداختیم، ضمیمه کنیم، می‌توان آنها را هم با این احتمال توجیه کرد: توقف [[خورشید]] در زمان [[سفیانی]] ممکن است ناشی از انفجاری قوی در [[خورشید]] باشد که مانع حرکت کردن [[خورشید]] شود یا حرکت آرامی که مانند بازگشت عمل آن برای مدت دو یا سه ساعت باشد یا ظاهر شدن بدنی نمایان در قرص [[خورشید]]<ref>از جمله حوادث ماه رجب که پیش از این از آن سخن گفتیم.</ref> هم ممکن است ناشی از انفجاری قوی در [[خورشید]] باشد که وقتی در سطح [[خورشید]] گسترش می‌یابد به شکل سینه و صورت [[انسان]] دیده شود. فیزیکدانان متأخر هم احتمال وقوع چنین مسئله‌ای را در [[خورشید]] می‌دهند، که در [[حدیث]] هم می‌توان تأکید بر چنین مطلبی را مشاهده کرد. [[امام علی|امیر المؤمنین‌]]{{ع}} طی [[حدیثی]] طولانی پس از ذکر [[صیحه]] و [[ندای آسمانی]] [[ماه رمضان]] (در بیست و سوم ماه) می‌فرمایند: "از فردای آن، هنگام ظهر [[خورشید]] رنگارنگ و سپس زرد شده و در نهایت سیاه و تاریک می‌شود"<ref>{{متن حدیث|"وَ مِنَ‏ الْغَدِ عِنْدَ الظُّهْرِ تَتَلَوَّنُ الشَّمْسُ وَ تَصْفَرُّ سَوْدَاءَ مُظْلِمَةً "}}؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۷۵، بشارة الاسلام، ص ۵۹ و ص ۷۰.</ref>. [[تاریکی]] [[خورشید]] خود [[دلیل]] روشنی است برای وقوع [[خسوف]] ماه در روز بیست و پنجم آن [[ماه رمضان]].
:::::و شاید این [[تفسیر]] [[بهترین]] [[تفسیر]] علمی و نزدیک‌ترین احتمال به واقعیت باشد که احدی پیش از این بدان اشاره نکرده است و پس از [[تفکر]] جدی و عمیق در باب [[نشانه‌های ظهور]] و [[آیات]] آسمانی که الزاما نباید این حوادث [[معجزه]] باشند، حاصل شده است‌»<ref>[[سید مجتبی السادة|الساده، مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۱۰۸-۱۱۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان نشانه‌های ظهور امام مهدی}}
==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اج): پرسش‌هایی با ۵ پاسخ]]
[[رده:(اج): پرسش‌های مهدویت با ۵ پاسخ]]

[[en:Does the occurrence of a Lunar and a Solar Eclipse during a single month of Ramadan constitute a sign of Imam Mahdi’s reappearance? (question)]]

معنای ظهور امام مهدی چیست؟ (پرسش)

2020-05-09T12:15:58Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = معنای [[ظهور]] [[امام مهدی]]{{ع}} چیست؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[کلیات ظهور امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[ظهور امام مهدی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = ۶ پاسخ
}}
[[ظهور]] در لغت به معنای [[آشکار]] شدن چیز [[پنهان]] است و در اصطلاح [[مهدویت]] به دو معنا بیان شده است: معنای اول، [[آشکار]] شدن [[امام]]{{ع}} در برابر دیدگان [[مردم]] و معرفی و شناساندن خود به [[مردم]] بعد از یک دوره طولانی [[زندگی]] مخفیانه و در معنای دوم به این صورت است که [[امام]]{{ع}} در [[هنگام ظهور]]، پرده از عنوان و نام [[حقیقی]] خویش برمی‌دارد و به روشنی و صراحت خود را به [[مردم]] معرفی می‌کند که تا آن زمان در بین [[مردم]] بوده اما به صورت ناشناس.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:1368171.jpg|75px|link=سید محمد صدر]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:15207.jpg|75px|link=علی اصغر رضوانی]]||[[پرونده:13681078.jpg|75px|link=مجتبی تونه‌ای]]||[[پرونده:1404.jpg|72px|link=مهدی علی‌پور]]
|-
|[[سید محمد صدر|صدر]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[علی اصغر رضوانی|رضوانی]]||[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای]]||[[مهدی علی‌پور|علی‌پور]]
|-
|}

===معانی ظهور===
*[[ظهور]] از نظر لغت به معنای [[آشکار]] شدن چیز [[پنهان]] است<ref>خلیل بن احمد، العین، العین، ج ۴، ص ۳۷</ref>.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۲۹۸ ـ ۳۰۱؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص ۲۱۹ـ ۲۲۰</ref> و در اصطلاح [[مهدویت]] بر دو معنا [[دلالت]] دارد:
#مقصود، [[ظاهر]] شدن [[حضرت مهدی]] {{ع}} پس از [[پنهان]] زیستن طولانی، برای [[قیام]] و برپایی [[حکومت عدل جهانی]] است.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص ۱۷۰ و ۱۷۱؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۲۹۸ ـ ۳۰۱؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص ۲۱۹ـ ۲۲۰؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۲۲؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، موعودنامه، ص ۴۷۵</ref>
#اعلان [[انقلاب]] و [[قیام با شمشیر]]؛ این معنا دربارۀ [[امام زمان]] {{ع}} نیز [[صادق]] است چون آن حضرت عليه [[ستم]] [[قیام]] کرده و [[انقلاب]] بزرگی را به راه می‌اندازد.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص ۱۷۰ و ۱۷۱؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص ۲۱۹ـ ۲۲۰؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۲۲</ref>
*[[شیعه]] هر دو معنا را قبول دارد اما [[اهل سنت]] و [[ادیان]] دیگر تنها معنای دوم را دربارۀ مصلح کل قبول دارند.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص ۱۷۰ و ۱۷۱؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص ۲۱۹ـ ۲۲۰</ref>

===تقسیم دوران ظهور===
*[[دوران ظهور]] به سه مرحله تقسیم می شود:
#[[ظهور]] و [[آشکار]] شدن که فقط در [[اراده]] و [[علم الهی]] است<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۲۹۸ ـ ۳۰۱؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص ۲۱۹ـ ۲۲۰</ref> .
#[[قیام]] و [[نهضت]] به [[امر الهی]] و [[خروج]] بر [[ستمگران]] و [[مبارزه]] با [[دشمنان]]<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۲۹۸ ـ ۳۰۱</ref>.
#دوران تثبیت و [[حکومت جهانی]].<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۲۹۸ ـ ۳۰۱؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۲۲</ref>

===چگونگی [[ظهور]] پس از غیبت===
*دربارۀ چگونگی [[ظهور]] پس از [[غیبت]] دو معنا وجود دارد، عملی و نظری و هر دو بر آن حضرت [[صدق]] می کند:
#معنای عملی: اینکه [[مردم]] [[امام]]{{ع}} را در آغاز [[ظهور]] ببینند و آن حضرت خود را به آنها معرفی نموده و [[یاری]] و پشتیبانی بخواهد.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]،، ص ۱۷۰ و ۱۷۱</ref>
#معنای نظری: بر طرف شدن غیبتی که [[امام]] آنرا به عنوان یک روش [[برگزیده]] است؛ در این صورت شخصیت [[امام]] [[آشکار]] شده و مردمان او را خواهند [[شناخت]].<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]،، ص ۱۷۰ و ۱۷۱</ref>
*اگر [[غیبت]] را به معنای مخفی بودن شخص [[امام]] بدانیم [[ظهور]] یعنی [[آشکار]] شدن جسم مبارک [[امام]] در برابر دیدگان [[مردم]]، علاوه بر اینکه در اینجا هم ضروری است که [[امام]](علیه السلام)، خود را به آنها شناسانده، از [[حقیقت]] خویش آگاهشان سازد. اگر هم نظریۀ دوم ([[حضور]] [[امام]]{{ع}} در بین [[مردم]] و ناشناس بودن آن جناب برای آنها) را [[معتقد]] باشیم [[ظهور]] یعنی اینکه [[امام]] پرده از روی نام و عنوان حقیقی خویش بردارد و به روشنی و صراحت، خود را به [[مردم]] بشناساند و بر این [[امر]] [[دلیل]] و [[حجت]] بیاورد. این نظریه را برخی [[روایات]] تأیید می‌نمایند. در آنها آمده است، پس از [[ظهور]]، عده‌ای از [[مردم]] می‌گویند: "ما این شخص را پیش از این دیده بودیم".<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]،، ص ۱۷۰ و ۱۷۱</ref>

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌ الله صدر؛}}
[[پرونده:1368171.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید محمد صدر]]]]
::::::[[آیت‌ الله]] شهید '''[[سید محمد صدر]]''' در کتاب ''«[[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]»'' در این‌باره گفته‌ است:
::::::«[[ظهور]]، دو معنی نزدیک به هم دارد که مطابق برداشت [[امامیه]]، هر دو نسبت به [[امام مهدی]] {{ع}} [[صادق]] است و بر اساس [[فهم]] غیر [[امامیه]] تنها یکی از آن معانی بر ایشان [[صدق]] می‌کند. همچنین [[ظهور]] معنای سومی نیز دارد که می‌آید.
:::::*'''معنای نخست:''' [[ظهور]] یعنی از پس پرده بیرون آمدن. هرگاه [[امام]] {{ع}} [[حجاب]] [[غیبت]] را کنار زند و خود را به [[مردم]] نمایانده و بشناساند، [[ظهور]] اتفاق افتاده است. این برداشت، ویژه [[امامیه]] است که [[معتقد]] به [[غیبت]] آن حضرت می‌باشند.
:::::*'''معنای دوم:''' مراد از [[ظهور]]، اعلام موجودیت یک [[انقلاب]] (در اصطلاح جدید) و یا [[قیام]] به [[شمشیر]] (در اصطلاح قدیم) است. این معنی در نگاه [[امامیه]] و غیر [[امامیه]] نسبت به [[امام مهدی]] {{ع}} [[صادق]] است؛ زیرا همه بر این باورند که آن حضرت بزرگترین [[رهبر]] انقلابی بر ضد [[ظلم]] و بیداد می‌باشد.
:::::*'''معنای سوم:''' مراد از [[ظهور]]، [[پیروزی]] و چیرگی است. این معنا هنگامی درست است که [[حکومت جهانی]] حضرت [[بقیة الله]] {{ع}} استقرار یافته و تثبیت شود. در اینجا ما را با این معنی کاری نیست؛ در نتیجه، "[[ظهور]]" در لحظات آغازینش منحصر به دو معنای نخست است. هنگامی که از معنای نخست [[ظهور]] سخن می‌گوییم نیازمندیم که از چگونگی روی دادن آن نیز پرسش نماییم. همان طور که وقتی به [[ظهور]]، به عنوان انقلابی جهانی می‌نگریم، نیازمندیم که درباره شیوه اطلاع [[امام]] {{ع}} از [[زمان ظهور]] و راه [[آگاه]] شدن ایشان از به ثمر نشستن برنامه کلی الهی، به بحث و بررسی بپردازیم.
:::::*چگونگی [[ظهور]] پس از غیبت‌: زمانی که از این زاویه به واقعه [[ظهور]] می‌نگریم، دو معنی نزدیک به یکدیگر را می‌یابیم که یکی عملی است و دیگری نظری، و هر دو هم بر آن حضرت [[صدق]] می‌کند:
:::::#معنای عملی: اینکه [[مردم]] [[امام]] {{ع}} را در آغاز [[ظهور]] ببینند و آن حضرت خود را به آنها معرفی نموده و [[یاری]] و پشتیبانی بخواهد. در این باره در همین بخش به تفصیل سخن خواهیم گفت.
:::::#معنای نظری: بر طرف شدن غیبتی که [[امام]] آن را به عنوان یک روش [[برگزیده]] است؛ در این صورت شخصیت [[امام]] [[آشکار]] شده و مردمان او را خواهند [[شناخت]]. در اینجا دیگر تفاوتی نمی‌کند که [[معتقد]] به نظریه مخفی بودن شخص [[امام]] باشیم و یا قایل به نظریه مخفی بودن نام و عنوان حقیقی آن حضرت.
::::::اگر به نظریه نخست‌ (نظریه مخفی بودن شخص [[امام]] {{ع}} که صورتی معجزه‌آمیز دارد.) [[معتقد]] باشیم، [[ظهور]] یعنی بر طرف شدن [[معجزه]] و [[آشکار]] شدن جسم مبارک [[امام]] در برابر دیدگان [[مردم]]؛ علاوه بر اینکه در اینجا هم ضروری است که [[امام]] {{ع}}، خود را به آنها شناسانده، از [[حقیقت]] خویش آگاهشان سازد. زندگی نهانی حضرت [[ولی عصر]] {{ع}} به جهت حفظ [[جان]] او از گزند [[دشمنان]] و حوادث ناگوار می‌باشد تا آن که زنده بماند و [[رهبری]] [[انقلاب جهانی]] را در روز [[موعود]] بر عهده گیرد. هرگاه آن روز فرا رسد دیگر تداوم این زندگی مخفیانه، دلیلی نخواهد داشت.
::::::اگر هم به نظریه دوم‌([[حضور]] [[امام]] {{ع}} در بین [[مردم]] و ناشناس بودن آن جناب برای آنها) [[معتقد]] باشیم، [[ظهور]] بدان معنی است که [[امام]] {{ع}} پرده از روی نام و عنوان حقیقی خویش بردارد و به روشنی و صراحت، خود را به [[مردم]] بشناساند و با شیوه‌ای که بعدا خواهیم گفت، بر این [[امر]] [[دلیل]] و [[حجت]] بیاورد. در نتیجه به طور [[یقین]] ثابت می‌شود شخصی که [[فلان]] اسم را داشت و [[فلان]] [[کار]] را می‌کرد، همان [[مهدی موعود]] {{ع}} است که از هم اکنون مأموریت‌های بزرگش را خود شخصا پی می‌گیرد. این نظریه را برخی [[روایات]] تأیید می‌نمایند. در آنها آمده است که پس از [[ظهور]]، عده‌ای از [[مردم]] می‌گویند: ما این شخص را پیش از این دیده بودیم»<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص۱۷۰، ۱۷۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[ظهور]] از نظر لغت به معنای [[آشکار]] شدن چیز [[پنهان]] است<ref> خلیل بن احمد، العین، ج ۴، ص ۳۷</ref>. نکته مهم در [[ظهور]]، مسبوق بودن آن به [[غیبت]] است؛ امّا در اصطلاح [[مهدویت]]، مقصود، [[ظاهر]] شدن [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ پس از [[پنهان]] زیستن طولانی، برای [[قیام]] و برپایی [[حکومت عدل جهانی]] است.
::::::[[دوران ظهور]] را می‏‌توان به مراحل ذیل تقسیم کرد:
:::::#مرحله نخست: [[ظهور]] و [[آشکار]] شدن که فقط در [[اراده]] و [[علم الهی]] است؛
:::::#مرحله بعد: [[قیام]] و [[نهضت]] به [[امر الهی]] و [[خروج]] بر [[ستمگران]] و [[مبارزه]] با [[دشمنان]]؛
:::::#مرحله پایانی: دوران تثبیت و [[حکومت جهانی]] است.
:::::*'''[[روایات]] مرحله نخست:''' [[زراره]] می‌‏گوید از [[امام باقر]]{{ع}} شنیدم که فرمود: "همانا برای [[قائم]] غیبتی است پیش از ظهورش .... "<ref> شیخ صدوق، علل الشرایع، ج ۱، ص ۲۴۶، ح ۹؛ شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۳۳۲، ح ۲۷۴</ref>. [[امام صادق]]{{ع}} نیز درباره [[ظهور]] آن حضرت فرمود: "پس چون [[خداوند]] سبحانه و تعالی [[اراده]] فرمود [[امر]] او [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} را [[ظاهر]] سازد، به [[قلب]] او [[الهام]] نماید، پس [[ظاهر]] می‏‌شود و آن‏گاه به [[امر الهی]] [[قیام]] می‏‌کند"<ref> نعمانی، الغیبة، ص ۱۸۷، ح ۴۰</ref>. گفتنی است که مرحله [[قیام]] متأخر بر مرحله [[ظهور]] است؛ به این بیان که ابتدا [[ظهور]] صورت می‏‌گیرد و پس از آن با جمع شدن [[یاران]] حضرت و آماده شدن دیگر شرایط، آن حضرت [[قیام]] می‌‏فرماید.
:::::*'''[[روایات]] [[قیام]] آن حضرت:''' [[امام سجاد]]{{ع}} فرمود: "آن هنگام که [[قائم]] ما [[قیام]] کند، [[خداوند]] سبحانه و تعالی [[ترس]] را از [[دل]] [[شیعیان]] ما بردارد و .... "<ref> {{متن حدیث|" إِذَا قَامَ‏ قَائِمُنَا أَذْهَبَ‏ اللَّهُ‏ عَزَّ وَ جَلَ‏ عَنْ‏ شِيعَتِنَا الْعَاهَةَ ‏‏‏‏‏‏"}}، شیخ صدوق، الخصال، ج ۲، ص ۵۴۱، ح ۱۴</ref>. [[امام صادق]]{{ع}} نیز فرمود: "[[قائم]] در حالی [[قیام]] خواهد کرد که [[بیعت]] احدی بر گردن او نیست"<ref> نعمانی، الغیبة، ص ۱۹۱، ح ۴۵</ref>. آنچه گفته شد، بدین معنا نیست که تمام روایاتی که از کلمه [[قیام]] و مشتقات آن استفاده کرده، به گونه‌‏ای دقیق ناظر به مرحله [[قیام]] است؛ بلکه در مواردی [[قیام]] بر مرحله [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ نیز تطبیق شده است. اما به طور عمده روایاتی که [[قیام]] و مشتقات آن را در بر گرفته، سخن از مرحله‏‌ای پس از آغاز [[ظهور]] دارد.
::::::از [[رسول گرامی اسلام]]{{صل}} [[روایت]] شده است: "هرگز رستاخیز به پا نگردد، مگر این‏که پیش از آن [[قائم]] برای [[حق]] از [[خاندان]] ما [[قیام]] کند"<ref> شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا علیه السّلام، ج ۲، ص ۵۹، ح ۲۳۰</ref>. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: " هنگامی که [[قائم]] ما [[قیام]] کند، [[خداوند]] سبحانه و تعالی دستش را بر سر [[بندگان]] گذاشته، اندیشه‌‏های ایشان جمع می‏‌گردد"<ref> {{متن حدیث|" إِذَا قَامَ‏ قَائِمُنَا، وَضَعَ‏ اللَّهُ‏ يَدَهُ‏ عَلى‏ رُؤُوسِ‏ الْعِبَادِ، فَجَمَعَ‏ بِهَا عُقُولَهُمْ‏ ‏‏‏‏‏‏"}}، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۱، ص ۲۵، ح ۲۱</ref>.
::::::شاید بتوان [[اختلاف]] [[روایات]] [[زمان ظهور]] را نیز با این تقسم‏‌بندی رفع نمود؛ به این بیان که برخی [[روایات]] ناظر به [[زمان ظهور]] و برخی دیگر ناظر به زمان [[قیام]] باشد. گفتنی است در پاره‏‌ای از [[روایات]]، از [[ظهور]] و [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ با عنوان [[خروج]] یاد شده است. از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] شده است که فرمود: "[[خروج قائم]] محتوم است"<ref>[[شیخ طوسی]]، کتاب الغیبة، ص ۴۵۴، ح ۴۶۱</ref>. آن حضرت همچنین فرمود: "[[دنیا]] به پایان نرسد تا این‏که مردی از [[خاندان]] من [[خروج]] کند که به [[حکومت]] آل داود [[حکم]] نماید .... "<ref> محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۱، ص ۳۹۷، ح ۲</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص۲۹۸ - ۳۰۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین علی‌پور؛}}
[[پرونده:9030760879.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[مهدی علی‌پور]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[مهدی علی‌پور]]'''، در مقاله ''«[[ظهور (مقاله)|ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«"[[ظهور]]" در لغت به معنای "[[آشکار]] شدن"<ref>محمد معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه ظهور.</ref> است و در اصطلاح بر دو معنا [[دلالت]] دارد:
::::#'''بروز بعد از [[پنهان]] بودن:''' این معنای [[ظهور]] درباره [[امام مهدی|امام عصر]]{{ع}} [[صادق]] است، چون آن حضرت در [[غیبت]] به سر می‌برد. وقتی [[آشکار]] شود، گفته خواهد شد [[ظهور]] کرده است.
::::#'''اعلان [[انقلاب]] و [[قیام با شمشیر]]:''' این معنا نیز بر [[امام مهدی|امام عصر]]{{ع}} [[صادق]] است، چون آن حضرت عليه [[ستم]] [[قیام]] کرده و [[انقلاب]] بزرگی را به راه می‌اندازد. چنانکه ملاحظه می‌شود، [[امامیه]] هر دو معنای اصطلاحی [[ظهور]] را بر [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} [[صادق]] می‌داند، اما [[اهل سنت]] و [[ادیان]] [[معتقد]] به [[منجی]]، تنها معنای دوم [[ظهور]] را درباره مصلح [[آخرالزمان]] درست می‌شمارند<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، تاریخ مابعدالظهور، ص ۲۷۰.</ref>. [[ظهور منجی]] [[آخرالزمان]] به لحاظ عقلی، این گونه قابل توجه است: [[خداوند]] از آن رو [[انسان‌ها]] را آفرید که تنها وی را [[عبادت]] کنند و به [[مقام عبودیت]] و [[انسان کامل]] نایل آیند. رسیدن به این [[مقام]] به داشتن [[جامعه]] سالم و تهی از [[ستم]] مشروط است که تا کنون تحقق نیافته است. از آنجا که قانون الهی تخلف نمی‌پذیرد، [[انسان‌ها]] ناگزیر این [[جامعه]] را تجربه خواهند کرد. باید [[منتظر]] ماند تا زمان تحقق [[اراده الهی]] فرا رسد. این آرمان در پرتو شرط‌های ذیل جامه [[عمل]] می‌پوشد:
:::::*ارائه برنامه و [[نظام]] کامل زندگی جهت رساندن [[آدمیان]] به مرحله [[عبودیت]] کامل؛
:::::*وجود [[رهبری]] [[حکیم]] و شایسته، برای اجرای آن برنامه فراگیر و کامل؛
:::::*وجود انسان‌های مخلص و پرهیزگار برای [[یاری]] دادن آن [[رهبر شایسته]].<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، تاریخ مابعدالظهور، ص ۴۳.</ref>»<ref>[[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، [[ظهور (مقاله)|ظهور]]، ص ۲۱۹-۲۲۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. آقای رضوانی (پژوهشگر حوزه علمیه قم)؛}}
[[پرونده:15207.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[علی اصغر رضوانی]]]]
::::::آقای '''[[علی اصغر رضوانی]]'''، در کتاب ''«[[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«در اینکه معنای [[ظهور]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} چیست، سه احتمال داده شده که قابل جمع است:
:::::#اینکه مقصود از [[ظهور]]، بروز و انکشاف بعد از محجوب بودن و استتار باشد. این معنا مختص [[فهم]] [[شیعی]] است که [[معتقد]] به [[غیبت]] برای [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} است.
:::::#اینکه مقصود اعلان [[انقلاب]] و [[قیام]] به جهت پیاده کردن [[اسلام]] ناب و در سایه [[حکومت]] [[عدل]] باشد. این مفهوم با دیدگاه امامی و دیگران نیز سازگاری دارد.
:::::#مقصود از [[ظهور]]، [[پیروزی]] و سیطره بر [[عالم]] است. این معنا بعد از آن حاصل می‌شود که حضرت از پرده [[غیبت]] به در آمده و امور او مرتّب گردد»<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۵۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. آقای تونه‌ای (پژوهشگر معارف مهدویت)؛}}
[[پرونده:13681078.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[مجتبی تونه‌ای]]]]
::::::آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«کلمه "[[ظهور]]" نوعاً به‌معنای [[ظهور]] شخص [[امام زمان]] {{ع}} مطرح می‌شود و مثلاً به همین معنی {{متن حدیث|"عجل علی ظهورك"}} گفته می‌شود و البته این مسأله‌ای قطعی و غیرقابل‌انکار است؛ لکن احتمال قوی و جدی دیگری هم وجود دارد که [[ظهور]] به‌معنای [[ظهور]] [[امر]] باشد، نه [[ظهور]] شخص. البته [[ظهور]] کامل و تام‌ [[امر]]، مستلزم [[ظهور]] شخص است. یعنی تا شخص [[ظاهر]] نشود، [[امر]] [[امت]] به صورت تمام و کامل [[ظاهر]] نمی‌شود، ولی درعین‌حال میان این دو تفاوت‌هایی وجود دارد.
::::::[[اصل]] این [[تفکر]] و اندیشه از این‌جا سرچشمه می‌گیرد که [[ظهور]] حداقل می‌تواند دو معنا داشته باشد: یک [[بار]] به‌معنای طلوع و [[آشکار]] شدن و پیدایش بعد از استتار: بدین‌گونه که [[ظهور]] را نقطه مقابل خفا بگیریم که نظارت مطلب بیشتر به [[ظهور]] شخص می‌باشد، و البته این قابل [[انکار]] نیست، و [[بار]] دیگر [[ظهور]] را از ماده و ریشه "ظهر" معنا کنیم که عبارت از تقویت و پشتوانه یافتن چیزی باشد که ما از آن تعبیر به [[پیروزی]] و [[حاکمیت]] مقتدرانه می‌نماییم و در این برداشت و نظر، مطالب دیگری به ذهن می‌رسد و نتایج دیگری به دست می‌آید. در این بحث، توجه به مشتقات لفظی لغت [[ظهور]]، مفید مطالب ارزشمندی است که می‌توان از آن کمک گرفت.
::::::اگر [[ظهور]] را [[صفت]] شخص بگیریم تمام [[آیات]] و [[روایات]] و ادعیه و [[زیارات]] و مناجات‌هایی که در آن‌ها واژه [[ظهور]] به [[کار]] رفته و استعمال شده است؛ تحقق نیافته و معنی پیدا نمی‌کند، مگر با [[ظهور]] شخص [[امام زمان]] {{ع}}. زیرا [[ظهور]] به‌معنای پیدایش بعد از استتار و خفا استعمال شده است. اما اگر [[ظهور]] را به‌معنای [[پیروزی]] و سلطه [[اسلام]] تعبیر نماییم؛ حتی ممکن است این [[پیروزی]] -البته تا حدودی- قبل از [[ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} نیز حاصل شود؛ لکن نه به‌گونه‌ای که مستغنی از [[ظهور]] آن حضرت باشیم<ref>نشریه موعود، شماره ۱۱ و ۱۰، ص ۴۹.</ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۷۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. نویسندگان کتاب «[[آفتاب مهر (کتاب)|آفتاب مهر]]»؛}}
[[پرونده:1403.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::نویسندگان کتاب ''«[[آفتاب مهر ج۲ (کتاب)|آفتاب مهر]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::« [[ظهور]]، پایان [[غیبت]] [[امام مهدی|امام دوازدهم]]{{ع}} و رسیدن [[مردم]] به [[باطن]] [[حکومت]] اسلامی‌ و [[حقیقت]] [[ناب]] [[امامت]] و [[ولایت]] است؛ به گونه‌ای که [[جامعه]]، پذیرای رشد مطلوب و منظور [[حجت]] [[خداوند متعال]] می‌شود و زمینه ارتباط همه جانبه با [[امام مهدی|امام عصر]]{{ع}} فراهم می‌آید؛ چرا که امر [[ظهور]]، پدیده‌ای است که در بستر حرکت [[جامعه انسانی]] رخ داده، روند تحقق آن، با تحولات [[جامعه]] و سیر [[اراده]] و خواست [[انسان‌ها]] کاملاً ارتباط دارد؛ به عبارت دیگر، امر [[ظهور]] این گونه نیست که از هویت [[جامعه]] و زندگی [[انسان‌ها]] جدا باشد، به صورتی که [[جامعه]] و [[انسان‌ها]] ناگهان با پدیده ای رو به رو شوند که هیچ سازگاری و تناسبی با سیر حرکتی آن‌ها ندارد؛ بلکه بستر [[جامعه]] آماده پذیرش این رویداد عظیم [[تاریخ]] بشری خواهد بود؛ زیرا زمینه‌ها و شرایط تحقق آن، در [[جامعه]] فراهم شده است. از آنچه بیان شد، دانسته می‌شود امر [[ظهور]] چنان با حوادث و رویداد‌های [[جامعه]] عجین است که گویی وضعیت [[جامعه]] آماده تحقق و دگرگونی و پیدایش یک امر جدید است؛ بنابراین [[ظهور]] را باید فرایندی دانست که آخرین مرحله آن، ظاهر شدن [[حضرت مهدی]] {{ع}} در [[مسجد الحرام]] است؛ در حالی که [[پرچم قیام]] و [[پیروزی]] را به اهتزاز درآورده است. پس باید همیشه [[منتظر ظهور]] بود. شاید [[جامعه]] در متن خود آبستن رویداد‌هایی باشد که [[ظهور]] نهایی را رقم می‌زند. در [[روایات]] [[دستور]] داده شده است که هر صبح و هر شب [[منتظر ظهور]] باشید؛ زیرا [[ظهور]]، ناگهانی است. گمان نبرید حرکت [[جامعه]] به قدری شفاف و روشن است که شما می‌توانید [[زمان ظهور]] را تخمین زده، آن را نزدیک یا دور بدانید. به [[راستی]] [[علم]] ما به وضعیت [[جامعه]] و [[آمادگی]] آن برای [[ظهور]] چه مقدار است. در واقع کسی نمی‌تواند بگوید: الآن [[جامعه]]، آماده [[ظهور]] است یا نه؛ پس هر لحظه [[منتظر]] اجازه الهی باشید. شاید وضعیت الآن [[جامعه]]، بستر مناسبی برای [[ظهور]] باشد»<ref>[[آفتاب مهر ج۲ (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۲، ص ۲۳ - ۲۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان کلیات ظهور امام مهدی}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اح): پرسش‌هایی با ۶ پاسخ]]
[[رده:(اح): پرسش‌های مهدویت با ۶ پاسخ]]

[[en:What is the meaning of the Reappearance of Imam Mahdi (a)?]]

خروج سفیانی در چه زمان و مکانی خواهد بود؟ (پرسش)

2020-05-09T10:41:00Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = [[خروج سفیانی]] در چه زمان و مکانی خواهد بود؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[خروج سفیانی]]
| مدخل اصلی = [[زمان و مکان خروج سفیانی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 6 پاسخ
}}
از [[نشانه‌های حتمی ظهور]]، [[خروج سفیانی]] است که [[لشکر]] جنایت‌کار و سفاک خود را از سرزمین [[شام]] ([[شام]] قدیم شامل [[دمشق]]، قنسرین، [[حمص]]، [[فلسطین]] و [[اردن]]) برای مقابله با [[سپاه]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} در [[ماه رجب]] در [[سال ظهور]] به سوی [[مکه]] روانه می‌کند.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:1368171.jpg|75px|link=سید محمد صدر]]||[[پرونده:11046759983.jpg|75px|link=محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]||[[پرونده:151879.jpg|75px|link=نصرت‌الله آیتی]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:783993038.jpg|75px|link=قنبر علی صمدی]]||[[پرونده:13681083.jpg|48px|link=علی رضا رمضانیان]]||[[پرونده:13681082.jpg|100px|link=سید حسن زمانی]]||[[پرونده:110024.jpg|75px|link=سید جعفر صادقی فدکی]]
|-
|[[سید محمد صدر|صدر]]||[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]||[[نصرت‌الله آیتی|آیتی]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[قنبر علی صمدی|صمدی]]||[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان]]||[[سید حسن زمانی|زمانی]]||[[سید جعفر صادقی فدکی|صادقی فدکی]]
|-
|}

===وقوع حتمی [[خروج سفیانی]]===
*یکی از نشانۀ [[ظهور]]<ref>ر.ک. [[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری‌زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص۷۲ ـ ۷۸</ref> [[امام مهدی]] {{ع}} که وقوعش حتمی شمرده شده [[خروج سفیانی]] است.<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۵۳ـ۵۰؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴؛ نویسندگان کتاب، [[آفتاب مهر (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۲۴؛ پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۹۰؛ نویسندگان کتاب، [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۳ـ۲۷۵؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۵۲۴</ref> شخصی که در اوج [[پلیدی]] قرار دارد و بعد از جنایت‌های بسیار در [[مدینه]]، [[لشکر]] خود را برای مقابله با [[حضرت بقیة الله]] به سوی [[مکه]] روانه می‌‌کند<ref>ر.ک. [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۲</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند:<ref>الغیبه، للطوسی، ص ۴۳۵: {{متن حدیث|خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الْمَحْتُومِ}}</ref> «[[خروج سفیانی]] از [[علایم حتمی]] [[ظهور]] است.»<ref>ر.ک. [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۵۲۴</ref> [[خروج سفیانی]] در بسیاری از منابع [[حدیث]] [[شیعه]] و اهل تسنّن به عنوان یکی از [[نشانه‌های ظهور]] [[مصلح بزرگ جهانی]]، و یا به عنوان یکی از حوادث [[آخر زمان]] آمده است<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحارالانوار، ج ۵۳، ص ۱۸۲، ۱۹۰، ۱۹۲، ۲۰۶، ۲۰۸ و ۲۰۹</ref>.<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[حکومت جهانی مهدی (کتاب)|حکومت جهانی مهدی]]، ص ۱۸۰ـ ۱۸۵</ref>

===مکان [[خروج سفیانی]]===
*بر اساس [[روایات]] مکان و زمان [[خروج سفیانی]] مشخص شده است که در ذیل به بررس آنها می‌پردازیم.
*مکان [[خروج سفیانی]]؛ دربارۀ مکان خروچ [[سفیانی]] مکان‌های مختلفی گفته شده است: [[حمص]]، وادی یابس، ایلیاء، [[بیت المقدس]]، اندرا و [[روم]]<ref>ر.ک. محمدی ری شهری، محمد، دانشنامه امام مهدی، ج ۷، ص ۴۳؛ صادقی فدکی، سید جعفر و فقهی زاده، عبدالهادی، تحلیل انتقادی دیدگاه‌های موجود دربارۀ خروج سفیانی و روایات آن، ص ۱۳۱.</ref>. روایاتی که دربارۀ مکان [[خروج سفیانی]] وارد شده است به سه دسته تقسیم می‌شوند:<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۱۴۰ـ۱۴۴</ref>
#روایاتی که [[قیام]] او را از سرزمین [[شام]] می‌دانند، [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} فرمودند:<ref>الغیبة للنعمانی، ص۳۱۶، ب ۱۸، ح۱۴: {{متن حدیث|...يَخْرُجُ بِالشَّامِ فَيَنْقَادُ لَهُ أَهْلُ الشَّام}}</ref> «...[[سفیانی]] از [[شام]] [[خروج]] می‌کند پس اهل [[شام]] از او [[اطاعت]] می‌کنند.»<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۱۴۰ـ۱۴۴؛ [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۲</ref> و ... .<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۴۶ ـ ۴۸</ref>
#روایاتی که حرکت او را از وادی یابس (سرزمین خشک) می‌دانند: [[امام سجاد]] {{ع}} فرمودند:<ref>الغیبة للطوسی، ص۴۴۴، ح۴۳۷: {{متن حدیث|ثُمَّ يَخْرُجُ السُّفْيَانِيُّ الْمَلْعُونُ مِنَ الْوَادِي الْيَابِس}}</ref> «سپس [[سفیانی]] [[ملعون]] از سرزمین خشک [[قیام]] می‌کند.»<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۱۴۰ـ۱۴۴</ref>
#روایتی که به [[قیام]] او از [[ناحیه]] [[مغرب]] اشاره کرده است، [[امام باقر]] {{ع}} فرمودند:<ref>الغیبة للنعمانی، ص۲۶۲، ب ۱۴، ح۱۳: {{متن حدیث|يَخْرُجَ عَلَيْهِمُ الْخُرَاسَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ هَذَا مِنَ الْمَشْرِقِ وَ هَذَا مِنَ الْمَغْرِبِ}}</ref> «[[خراسانی]]، و [[سفیانی]] به آن‌ها یورش می‌برند؛ یکی از [[مشرق]]، دیگری از [[مغرب]]»<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۱۴۰ـ۱۴۴</ref> و ... .<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۴۷ ـ ۶۴۹</ref>
*محتوای روایتی که حرکت او را از [[مغرب]] می‌داند، منافاتی با سایر [[روایات]] ندارد؛ چرا که [[شام]] از نظر جغرافیایی در غرب [[عراق]] قرار دارد و محتمل است، مخاطب این [[روایت]]، [[شیعیان]] [[عراق]] بوده ‌اند. بنابراین، [[روایت]] یاد شده به جهت جغرافیاییِ به سرزمین [[شام]] اشاره دارد. محتوای دسته دوم [[روایات]] نیز با دسته اوّل هما‌هنگ است؛ چرا که "وادی یابس" از مناطق سرزمین [[شام]] است.<ref>الانساب، ج۵، ص۶۷۴</ref> [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در این ‌باره فرموده‌اند: «[[سفیانی]] ... از منطقه‌ای از شهر [[دمشق]] [[قیام]] می‌کند؛ از سرزمینی که به آن وادی یابس گویند.<ref>معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۳، ص۸۸: {{متن حدیث|يَخْرُجُ مِنْ نَاحِيَةِ مَدِينَةٍ دِمَشْقَ فِي وَادٍ يُقَالُ لَهُ الْوَادِي الْيَابِسِ}}</ref>»<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۴۰ـ۱۴۴؛ [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۲</ref>
*بنابراین، [[روایات]] در اینکه محل [[خروج سفیانی]] سرزمین [[شام]] است، [[اتفاق نظر]] دارند. تعدد [[روایات]] یاد شده و گزارش آن‌ها در منابع دست اوّل حدیثی، موجب اطمینان به مضمون آن‌ها ([[قیام سفیانی]] از سرزمین [[شام]]) می‌شود. البته توجه به این نکته ضروری است که منظور از [[شام]]، تنها کشور [[سوریه]] فعلی نیست، بلکه [[شام]] قدیم بسیار پهناور تر از [[سوریه]] فعلی بوده است و چنانکه در کتاب‌های مربوطه [[ذکر]] شده، این کشور پنج منطقه را در بر می‌گرفته که عبارتند از: [[دمشق]]، [[حمص]]، قنسرین، [[فلسطین]] و [[اردن]].<ref>معجم البلدان، ج۱، ص۱۰۳</ref> لذا [[سفیانی]] از هر یک از مناطق یاد شده [[خروج]] کند، [[خروج]] از [[شام]] بر آن [[صدق]] می‌کند.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۴۰ـ۱۴۴</ref>

===زمان [[خروج سفیانی]]===
*زمان [[خروج سفیانی]]؛ بدون [[تردید]]، برای [[قیام]] [[سفیانی]]، سال مشخصی را نمی ‌توان [[تعیین]] کرد؛ چرا که به [[دلیل]] پیوستگی این حادثه با [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}}، [[تعیین]] زمان برای آن به [[تعیین]] وقت برای [[ظهور]] [[امام مهدی]]{{ع}} خواهد انجامید، اما زمان این رخداد از برخی جهات [[تعیین]] شده است؛ [[روایات]] متعددی ماه [[رجب]] را زمان آغاز این حرکت ضدّ ارزشی نام برده ‌اند.<ref>الغیبة للنعمانی، ص۳۱۰، ب ۱۸، ح۱، ح۲</ref> برخی از این [[روایات]]، معتبر به شمار می‌روند، و افزون بر آن، مضمونی یکسان دارند که خلاف آن [[روایت]] نشده است،<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۴۰ـ۱۴۴</ref> مانند:
#[[امام صادق]]{{ع}} در [[حدیث]] معتبری فرموده‌اند:<ref>ابن قولویه، محمد بن علی، کمال‌الدین، ص۶۵۰، ب ۵۷، ح۵: {{متن حدیث|إِنَّ أَمْرَ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ وَ خُرُوجُهُ فِي رَجَبٍ}}</ref> «حرکت [[سفیانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] و قطعی است و در ماه [[رجب]] روی خواهد داد.»<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۴۰ـ۱۴۴؛ [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۲</ref>
#همچنین حضرت فرمودند:<ref>الغیبة للنعمانی، ص ۳۱۳، ب۱۸، ح۷: {{متن حدیث|السُّفْيَانِيُّ لَا بُدَّ مِنْهُ وَ لَا يَخْرُجُ إِلَّا فِي رَجَبٍ}}</ref> «[[سفیانی]] از امور حتمی است و [[خروج]] او در ماه [[رجب]] می‌باشد ... .»<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۴۶ ـ ۴۸</ref>
*زمان [[قیام سفیانی]] از جهت دیگری نیز به نوعی [[تعیین]] شده است و آن، هم‌ زمان بودن آن با حرکت [[یمانی]] است؛ همان مرد یمنی که به انگیزۀ [[اصلاح]] و مقابله با [[فساد]]، جنبش خود را آغاز می‌کند و در برخی از [[روایات]] از او [[تمجید]] شده است<ref>الغیبة للنعمانی، ح۳۱۶، ب ۱۴، ح۱۳</ref>.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۴۰ـ۱۴۴</ref>
*البته برای [[خروج سفیانی]] سه زمان مختلف هم گفته شده است: زمان [[پیش از ظهور]]<ref>طوسی، کتاب الغیبه، ص۴۴۳، ح۴۳۷</ref> و یا سال [[قیام]] [[امام مهدی]]{{ع}}<ref>محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۲۶۷، ح۳۶</ref> و یا اینکه پس از [[ظهور]] [[قیام]] می‌کند،<ref>محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۳۰۰</ref> روایاتی برای هر کدام [[بیان]] شده، لکن احتمال سوم ترجیح داده شده است بر اساس آنکه عموم [[روایات]] آنرا [[بیان]] می‌کنند و اینکه [[خسف به بیداء]] که یکی دیگر از [[علائم ظهور]] است و موجب فرورفتن [[سفیانی]] و لشکریانش در سرزمین [[بیداء]] می‌شود، پس از [[ظهور]] اتفاق می‌افتد.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج ۳، ص ۱۲۶ـ ۱۲۸</ref>

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌ الله شهید صدر؛}}
[[پرونده:1368171.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید محمد صدر]]]]
::::::[[آیت‌ الله]] [[شهید]] '''[[سید محمد صدر]]''' در کتاب ''«[[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]»'' در این‌باره گفته‌ است:
::::::«از [[امام باقر|حضرت باقر]] {{ع}} [[نقل]] کرده است؛ حضرت در ضمن گفتاری که درباره [[سفیانی]] دارند می‏‌فرمایند: «و [[سفیانی]] گروهی را به [[مدینه]] می‏فرستد. [[مهدی]] {{ع}} از [[مدینه]] به [[مکه]] می‏‌رود، به [[فرمانده]] لشکر [[سفیانی]] [[خبر]] می‏‌رسد که [[مهدی]] به [[مکه]] رفته است لشکری را به تعقیب او به [[مکه]] می‌‏فرستد وی دسترسی به حضرت پیدا نمی‌‏کند تا اینکه حضرت به حالت ترسان همچون [[حضرت موسی]] بن [[عمران]] (که به [[ترس]] از [[مصر]] بیرون رفت) وارد [[مکه]] می‏‌شود.
::::::[[فرمانده]] لشکر [[سفیانی]] به صحرای [[بیداء]] می‌‏رود. منادی از [[آسمان]] فریاد می‌‏زند: ای [[بیداء]] این [[قوم]] را نابود کن. [[زمین]] آنها را در خود فرو می‌‏برد و فقط سه نفر آنها [[نجات]] پیدا می‌‏کنند.» و همچنین روایتی که در کتاب [[منتخب الاثر]]<ref>[[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ۴۵۴.</ref> از کتاب ینابیع الموده [[روایت]] کرده است از [[حضرت علی]] {{ع}} که در ذیل [[آیه]] شریفه‏ {{متن قرآن|وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ...}}‏<ref>سبأ، ۵۱؛ و کاش آنگاه را می‌دیدی که هراسان شده باشند، دیگر (راه) گریزی نیست و از جایی نزدیک فرو گرفته می‌شوند</ref>. حضرت می‌‏فرمایند: «کمی پیش از [[قیام]] [[قائم]] ما [[مهدی]] {{ع}} [[سفیانی]] [[خروج]] می‌‏کند، پس به اندازه دوران حاملگی یک زن که نه ماه باشد [[حکومت]] می‌‏کند. لشکریان او به [[مدینه]] وارد می‏‌شوند تا اینکه به [[بیداء]] می‏‌رسند [[خداوند]] آنها را در [[زمین]] فرو می‌‏برد.» و نیز روایتی‏<ref>[[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ۴۵۸.</ref> که از کتاب «[[البرهان فی علامات مهدی آخر الزمان]]» [[نقل]] کرده از [[امیر المؤمنین]] [[علی]] بن أبی [[طالب]] {{ع}} که حضرت می‌‏فرمایند: «[[سفیانی]] از فرزندان [[خالد بن یزید بن ابی سفیان]] است - تا آنجا که می‏‌فرماید - و مردی از [[خاندان]] من در [[حرم]] بیرون می‌‏آید، خبرش که به [[سفیانی]] می‌‏رسد لشکری به سوی او می‌‏فرستد. او لشکریان [[سفیانی]] را شکست می‌‏دهد [[سفیانی]] با [[تمام]] افراد خود برای [[جنگ]] با او حرکت می‏‌کند و می‌‏آیند تا اینکه به [[بیداء]] می‌‏رسند [[زمین]] آنها را در کام خود می‏‌کشد، و از آنها جز کسی که خبرشان را به اطراف ببرد [[نجات]] پیدا نمی‌‏کند.
::::::[[شیخ صدوق]]‏<ref>کمال الدین، ۶۵۱- ۶۵۲.</ref> از ابو [[منصور]] بجلی [[روایت]] کرده است که گوید: از [[امام صادق|حضرت صادق]] {{ع}} از اسم [[سفیانی]] پرسیدم. فرمود: به اسمش چه [[کار]] داری، هرگاه مناطق پنج‏گانه [[شام]] که [[دمشق]] و [[حمص]] و [[فلسطین]] و [[اردن]] و قنسرین باشد، به دست او افتاد [[منتظر]] [[فرج]] باشید. گفتم: آیا حکومتش نه ماه طول می‏‌کشد؟ فرمود: نه، و لکن فقط هشت ماه، و یک روز بر آن افزوده نخواهد شد. [[نعمانی]] از حضرت [[هادی]] {{ع}} در ضمن حدیثی طولانی [[نقل]] می‏‌کند که آن حضرت فرمود: «برای فرزندان فلانی چاره‏ای جز این که به [[حکومت]] برسند نیست. بعد از آنکه به [[حکومت]] رسیدند و سپس [[اختلاف]] پیدا کردند، حکومتشان متفرق شده و کارشان پراکنده خواهد شد. تا اینکه [[خراسانی]] و [[سفیانی]] بر آنها [[خروج]] خواهند کرد این از [[مشرق]] و آن از [[مغرب]] و آن دو همچون دو اسب در حال مسابقه به سوی [[کوفه]] می‏‌تازند این از یک سوی و دیگری از سوی دیگر تا این که به دست آنها فرزندان فلانی نابود می‏‌شوند. [[آگاه]] باشید که آنان هیچ‏یک از آنها را باقی نخواهند گذارد.» سپس فرمود: «[[خروج]] [[سفیانی]] و [[یمانی]] و [[خراسانی]] در یک سال و در یک ماه، منظم و پشت سر هم همچون دانه‏‌های جواهر به نخ کشیده خواهد بود.»<ref>غیبت نعمانی، ۲۵۵.</ref> و نیز از [[امام باقر|حضرت باقر]] {{ع}} [[روایت]] کرده است که: «لا بد است از این که [[بنی عباس]] به [[حکومت]] برسند. وقتی به [[حکومت]] رسیدند و با یکدیگر [[اختلاف]] کردند و کارشان متشتت و پراکنده شد، [[خراسانی]] و [[سفیانی]] بر آنها [[خروج]] خواهند کرد؛ این یکی از [[مشرق]] و آن دیگری از [[مغرب]] و همچون دو اسب مسابقه به سوی [[کوفه]] می‌‏تازند و از یکدیگر سبقت می‌‏گیرند، این از یک سوی و دیگری از سوی دیگر تا اینکه به دست آن دو [[بنی عباس]] هلاک می‌‏شوند. [[آگاه]] باشید که آن دو احدی از آنان را ابدا باقی نخواهند گذاشت.»<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۴۷-۶۴۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. [[آیت الله]] [[محمد محمدی]] [[ری]] شهری}}
[[پرونده:11046759983.jpg||بندانگشتی|90px|right|[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]]]
::::::[[آیت‌الله]] '''[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی ج۷]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«محل [[خروج]] او را نیز [[حمص]]، وادی یابس، ایلیاء "[[بیت المقدس]]"، اندرا و [[روم]] نوشته‌اند <ref>الفتن: ص۱۹۷ و ۱۹۳ و ۱۸۸، الغیبة، طوسی: ص۴۶۳.</ref>. مدّت [[حکومت سفیانی]] نیز در بیشتر [[روایات]]، نُه ماه دانسته شده است<ref>الغیبة،طوسی: ص۴۴۹، الفتن: ص ۱۸۸ و ۴۶۵.</ref>. گزارش‌هایی نیز زمان [[حکومت]] او را سه سال و نیم<ref>الفتن: ص۱۸۸.</ref> یا به اندازۀ دورۀ بارداری شتر <ref>الغیبة، طوسی: ص۴۵۰.</ref> برشمرده‌اند<ref>دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷ ص۴۳۵.</ref>»<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۶.]</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. [[حجت]] الاسلام و المسلمین آیتی؛}}
[[پرونده:151879.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[نصرت‌الله آیتی]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین [[نصرت‌الله آیتی]] در کتاب ''«[[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]»'' در اين باره گفته است:
::::::«درباره مکانی که [[سفیانی]] حرکت خود را از آن‌جا آغاز می‌کند، سه دسته [[روایت]] وجود دارد:
::::#روایاتی که [[قیام]] او را از سرزمین [[شام]] می‌دانند<ref>کمال‌الدین، ص۳۲۸، باب ۳۲، ح۷؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۳، ص۸۵۳، و همان ص۸۱.</ref>؛ از جمله [[امام علی]] {{ع}} فرموده‌اند: {{متن حدیث|"ٍ يَخْرُجُ بِالشَّامِ فَيَنْقَادُ لَهُ أَهْلُ الشَّام‏"}}<ref>... [[سفیانی]] از شام خروج می‌کند پس اهل شام از او اطاعت می‌کنند؛الغیبة للنعمانی، ص۳۱۶، باب ۱۸، ح۱۴.</ref>.
::::#روایاتی که حرکت او را از وادی یابس (سرزمین خشک) می‌داند<ref>کمال‌الدین، ص۶۵۱ باب۵۷، ح۹؛ الغیبة للنعمانی، ص۳۱۷ باب ۱۸، ح۱۶؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۳، ص۸۸؛ ج۵، ص۳۵۴.</ref>؛ از جمله [[امام سجاد]] {{ع}} فرموده‌اند: {{متن حدیث|"َ ثُمَّ يَخْرُجُ السُّفْيَانِيُّ الْمَلْعُونُ مِنَ الْوَادِي الْيَابِس‏"}}<ref>سپس [[سفیانی]] ملعون از سرزمین خشک قیام می‌کند؛ الغیبة للطوسی، ص۴۴۴، ح۴۳۷.</ref>.
::::#روایتی که به [[قیام]] او از [[ناحیه]] [[مغرب]] اشاره کرده‌اند<ref>الغیبة للنعمانی، ص۲۶۷، باب ۱۴، ح۱۸.</ref>؛[[امام باقر]] {{ع}} در روایتی فرموده‌اند: {{متن حدیث|" يَخْرُجَ عَلَيْهِمُ الْخُرَاسَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ هَذَا مِنَ الْمَشْرِقِ وَ هَذَا مِنَ الْمَغْرِبِ "}}<ref>[[خراسانی]] و [[سفیانی]] به آن‌ها یورش می‌برند؛ یکی از مشرق، دیگری از مغرب؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۶۲، باب ۱۴، ح۱۳.</ref>.
:::::*محتوای روایتی که حرکت او را از [[مغرب]] می‌داند، منافاتی با سایر [[روایات]] ندارد؛ چرا که [[شام]] از نظر جغرافیایی در غرب [[عراق]] قرار دارد و محتمل است که مخاطب این [[روایت]]، [[شیعیان]] [[عراق]] بوده‌اند. بنابراین، [[روایت]] یاد شده به جهت جغرافیاییِ سرزمین [[شام]] اشاره دارد.
:::::*محتوای دسته دوم [[روایات]] نیز با دسته اوّل هم‌آهنگ است؛ چرا که "وادی یابس" از مناطق سرزمین [[شام]] است<ref>الانساب، ج۵، ص۶۷۴.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} در این‌باره فرموده‌اند: {{متن حدیث|" يَخْرُجُ مِنْ نَاحِيَةِ مَدِينَةٍ دِمَشْقَ فِي وَادٍ يُقَالُ لَهُ الْوَادِي الْيَابِسِ "}}<ref>[[سفیانی]]... از منطقه‌ای از شهر دمشق قیام می‌کند؛ از سرزمینی که به آن وادی یابس گویند؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۳، ص۸۸.</ref>. و از [[امام صادق]] {{ع}} نیز چنین [[روایت]] شده است: {{متن حدیث|"ِ فَإِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ لِلْغُرُوبِ صَرَخَ صَارِخٌ مِنْ مَغَارِبِهَا يَا مَعَاشِرَ الْخَلَائِقِ لَقَدْ ظَهَرَ رَبُّكُمْ مِنَ الْوَادِي الْيَابِسِ مِنْ أَرْضِ فِلَسْطِينَ وَ هُوَ عُثْمَانُ بْنُ عَنْبَسَةَ الْأُمَوِيُّ مِنْ وُلْدِ يَزِيدَ بْنِ مُعَاوِيَة"}}<ref>...چون خورشید غروب کرد ندا دهنده ای از سوی مغرب فریاد می‌زند ای خلایق آگاه باشید که پروردگارتان از وادی یابس از سرزمین فلسطین قیام کرد او عثمان بن عنبسه اموی از فرزندام یزید بن [[معاویه]] است؛ الهدایه الکبری، ص۳۹۷.</ref>.
:::::*بنابراین، مجموع [[روایات]] در این که محل [[خروج]] [[سفیانی]] سرزمین [[شام]] است، [[اتفاق نظر]] دارند. تعدد [[روایات]] یاد شده و گزارش آن‌ها در منابع دست اوّل حدیثی، موجب اطمینان به مضمون آن‌ها ([[قیام سفیانی]] از سرزمین [[شام]]) می‌شود. البته توجه به این نکته ضروری است که منظور از [[شام]]، تنها کشور [[سوریه]] فعلی نیست، بلکه [[شام]] قدیم بسیار پهناورتر از [[سوریه]] فعلی بوده است و چنان‌که در کتاب‌های مربوط [[ذکر]] شده، این کشور پنج منطقه را دربر می‌گرفته که عبارتند از [[دمشق]]، [[حمص]]، قنسرین، [[فلسطین]] و [[اردن]]<ref>معجم البلدان، ج۱، ص۱۰۳.</ref>. بنابراین، [[سفیانی]] از هر یک از مناطق یاد شده [[خروج]] کند، [[خروج]] از [[شام]] بر آن [[صدق]] می‌کند.
::::::بدون [[تردید]]، برای [[قیام]] [[سفیانی]]، سال مشخصی را نمی‌توان [[تعیین]] کرد؛ چرا که به [[دلیل]] پیوستگی این حادثه با [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}}، [[تعیین]] زمان برای آن به [[تعیین]] وقت برای [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} خواهد انجامید، اما زمان این رخداد از برخی جهات [[تعیین]] شده است؛ از جمله: [[روایات]] متعددی ماه [[رجب]] را زمان آغاز این حرکت ضدّارزشی نام برده‌اند<ref>الغیبة للنعمانی، ص۳۱۰، باب۱۸، ح۱؛ همان، ح۲.</ref>. برخی از این [[روایات]]، معتبر به شمار می‌روند، و افزون بر آن، مضمونی یکسان دارند که خلاف آن [[روایت]] نشده است. [[امام صادق]] {{ع}} در [[حدیث]] معتبری فرموده‌اند: {{متن حدیث|"إِنَّ أَمْرَ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ وَ خُرُوجُهُ فِي رَجَبٍ"}}<ref>حرکت [[سفیانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] و قطعی است و در ماه [[رجب]] روی خواهد داد؛ کمال‌الدین، ص۶۵۰. باب ۵۷، ح۵. (درباره اعتباراین حدیث، نک: [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۲۹)</ref>. آن حضرت در [[روایت]] دیگری فرموده‌اند: {{متن حدیث|"السُّفْيَانِيُّ لَا بُدَّ مِنْهُ وَ لَا يَخْرُجُ إِلَّا فِي رَجَبٍ "}}<ref>[[سفیانی]] به یقین قیام خواهد کرد و قیامش جز در ماه [[رجب]] نخواهد بود؛ الغیبة للنعمانی، ص۳۱۳ باب ۱۸، ح۷.</ref>. زمان [[قیام]] [[سفیانی]] از جهت دیگری نیز به نوعی [[تعیین]] شده است و آن، هم‌زمان بودن آن با حرکت [[یمانی]] است؛ همان مرد یمنی که به انگیزه [[اصلاح]] و مقابله با [[فساد]]، جنبش خود را آغاز می‌کند و در برخی از [[روایات]] از او [[تمجید]] شده است<ref>الغیبة للنعمانی، ح۳۱۶، باب ۱۴، ح۱۳.</ref>. هم‌زمان بودن حرکت [[سفیانی]] با [[قیام یمانی]] در سه [[روایت]] گزارش شده است<ref>الغیبة للنعمانی، ح۳۱۶، باب ۱۴، ح۱۳.</ref>. از جمله [[امام صادق]] {{ع}} در [[روایت]] معتبری فرموده‌اند: {{متن حدیث|"الْخُرَاسَانِيِّ وَ السُّفْيَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ "}}<ref>[[خراسانی]] و [[سفیانی]] و [[یمانی]] در یک سال و یک ماه و یک روز خواهند بود؛ الغیبة للطوسی، ص۴۴۶. (درباره اعتباراین حدیث، نک: [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۸۳)</ref>. و در [[روایت]] دیگری از [[امام صادق]] چنین [[نقل]] شده است:{{متن حدیث|"الْيَمَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ كَفَرَسَيْ رِهَان‏"}}<ref>[[یمانی]] و [[سفیانی]] مانند دو اسب مسابقه‌اند؛
[[الغیبة]] للنعمانی، ص۳۱۶، [[باب]] ۱۸، ح۱۵.</ref>. در [[روایت]] چهارمی، [[قیام سفیانی]] پس از [[قیام]] مردی از صنعا (پایتخت [[یمن]]) دانسته شده است<ref>الغیبة للنعمانی، ص۲۸۵، باب ۱۴، ح۶۰.</ref>. تعدد این [[روایات]] که در میانشان [[روایت]] معتبر نیز وجود داشت و نیز گزارش آن‌ها در منابع دست اوّل حدیثی، موجب اطمینان به مضمون آن‌ها می‌شود. از این‌رو، به هم‌زمان بودن حرکت [[سفیانی]] با [[قیام یمانی]] نیز می‌توان [[رأی]] داد. از دیگر رخدادهای هم‌زمان با حرکت [[سفیانی]]، [[قیام خراسانی]] است که در [[روایت]] معتبر پیش گفته به آن تصریح شده بود و باز در [[روایت]] دیگری [[امام باقر]] {{ع}} در این‌باره فرموده‌اند: {{متن حدیث|"الْخُرَاسَانِيِّ وَ السُّفْيَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ"}}<ref>قیام [[سفیانی]]، [[یمانی]] و [[خراسانی]]، در یک سال، یک ماه و یک روز خواهد بود؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۶۲، باب ۱۴، ح۱۳.</ref>. در [[روایت]] معتبر دیگری از هم‌زمانی حرکت پرچم‌های [[خراسانی]] با حرکت [[سفیانی]] سخن به میان آمده است. پرچم‌های [[خراسانی]] احتمالا به [[خراسانی]] مذکور و هم‌راهان او اشاره دارد. [[امام باقر]] {{ع}} در این‌باره فرموده‌اند: {{متن حدیث|"... وَ يَبْعَثُ السُّفْيَانِيُّ جَيْشاً إِلَى الْكُوفَةِ وَ عِدَّتُهُمْ سَبْعُونَ أَلْفا... فَبَيْنَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ أَقْبَلَتْ رَايَاتٌ مِنْ قِبَلِ خُرَاسَانَ وَ تَطْوِي الْمَنَازِلَ طَيّاً حَثِيثاً وَ مَعَهُمْ نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِ الْقَائِمِ "}}<ref>... [[سفیانی]] سپاهی هفتاد هزار نفری را به سوی [[کوفه]] گسیل می‌دارد... در این حال ( که لشکر [[سفیانی]] در حال قتل و غارت کوفیان است) پرچم‌هایی از خراسان حرکت می‌کنند و به سرعت منازل را می‌گذرانند، در میان آن‌ها برخی از اصحاب [[قائم]] {{ع}} نیز حضور دارند؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۸۸، باب ۱۴، ح۶۷ (درباره اعتبار این حدیث، نک: [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۸۱).</ref>. در روایتی از حرکت [[شیصبانی]]، پیش از [[قیام سفیانی]] سخن به میان آمده است<ref>الغیبة للنعمانی، ص۴۲۰، باب ۱۸، ح۸. سند این روایت به این صورت است: «حدثنا أحمد بن هوزه الباهلی قال: حدثنا ابراهیم بن اسحاق النهاوندی، قال: حدثنا ابومحمد عبدالله بن حماد الانصاری عن عمرو بن شمر عن جابر الجعفی قال... قال ابا جعفر {{ع}}: ... .» این حدیث به دلیل وجود احمد بن هوزة و... ضعیف است (نک: مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۴۸۱).</ref>. [[روایت]] یاد شده، [[خبر واحد]] است و [[سند]] معتبری نیز ندارد. بنابراین، به مضمون آن نمی‌توان اعتماد کرد»<ref>[[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۴۰-۱۴۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. [[حجت]] الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«[[شیخ صدوق]] با [[ذکر]] [[سند]] از [[عمر بن حنظله]] [[نقل]] کرده که [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: پیش از [[قیام]] [[قائم]] پنج نشانه حتمی خواهد بود: [[یمانی]] و [[سفیانی]] و [[صیحه]] و [[قتل نفس زکیه]] و [[خسف]] به [[بیداء]]<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۶۵۰، ح۷.</ref>. درباره زمان [[خروج]] به سه دسته [[روایت]] بر می‌خوریم:
::::#'''[[خروج سفیانی]] پیش از [[ظهور]]:''' [[حَذْلَم بن بشیر]] می‌گوید: به [[امام سجاد|امام زین العابدین]]{{ع}} عرض کردم: آمدن [[امام مهدی|مهدی]] و [[نشانه‌ها]] و علایم آن را برای من [[بیان]] نمایید تا بدانم چه زمانی [[ظهور]] می‌کند؟ فرمود: "وقتی او [[خروج]] می‌کند، [[مهدی]] [[پنهان]] است و بعد از آن [[قیام]] می‌کند"<ref>{{متن حدیث|"فَإِذَا ظَهَرَ السُّفْيَانِيُّ اخْتَفَى الْمَهْدِيُّ ثُمَّ يَخْرُجُ بَعْدَ ذَلِكَ."}}؛ طوسی، کتاب الغیبه، ص۴۴۳، ح۴۳۷.</ref>.
::::#'''[[خروج سفیانی]] در سال [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}}:''' [[نعمانی]] با [[ذکر]] [[سند]] از [[محمد بن مسلم]] [[نقل]] کرده که [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: "[[سفیانی]] و [[قائم]] در یک سال است" <ref>{{متن حدیث|" السُّفْيَانِيُّ وَ الْقَائِمُ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ"}}؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۲۶۷، ح۳۶.</ref>. [[جابر جعفی]] گوید: "از [[امام باقر]]{{ع}} در مورد [[سفیانی]] [[سؤال]] کردم: فرمود: "چگونه ممکن است شما به [[سفیانی]] برسید تا آن گاه که پیش از او [[شیصبانی]] [[خروج]] می‌کند؛ او از سرزمین [[کوفان]] [[خروج]] می‌کند و همانند چشمه [[آب]] از [[زمین]] می‌جوشد و کاروان شما را می‌کشد! پس از آن [[منتظر]] [[سفیانی]] و [[خروج]] [[قائم]]{{ع}} باشید<ref>{{متن حدیث|"وَ أَنَّى لَكُمْ بِالسُّفْيَانِيِّ حَتَّى يَخْرُجَ قَبْلَهُ الشَّيْصَبَانِيُّ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضِ كُوفَانَ يَنْبُعُ كَمَا يَنْبُعُ الْمَاءُ فَيَقْتُلُ وَفْدَكُمْ فَتَوَقَّعُوا بَعْدَ ذَلِكَ السُّفْيَانِيَّ وَ خُرُوجَ الْقَائِم‏{{ع}}"}}؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۳۰۲، ح۸.</ref>.
::::#'''[[خروج سفیانی]] پس از [[ظهور]]:''' عموم [[روایات]] از [[خروج سفیانی]] به عنوان نشانه پس از [[ظهور]] یاد کرده است. پیش‌تر در مباحث کلی مربوط به [[ظهور]] این گمانه مطرح شد که [[نشانه‌های حتمی]] پس از [[ظهور]] اتفاق می‌افتد. حال این ادعا را درباره [[خروج سفیانی]] بررسی می‌کنیم. [[محمد بن مسلم]] گوید: شنیدم [[امام باقر]]{{ع}} می‌فرمود: "[[سفیانی]] برای [[شکنجه]] کردن دشمنتان، برای شما کافی است، و او از نشانه‌هایی است که به سوی شما می‌آید... شما را به [[مکه]] توصیه می‌کنم که محل گرد آمدنتان همان جاست"<ref>{{متن حدیث|"وَ كَفَى بِالسُّفْيَانِيِّ نَقِمَةً لَكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَ هُوَ مِنَ الْعَلَامَاتِ لَكُمْ ... وَ لَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمَكَّةَ فَإِنَّهَا مَجْمَعُكُمْ "}}؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۳۰۰.</ref>؛ [[یونس بن أبی یعفور]] گوید: شنیدم [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرمود: "هنگامی که [[سفیانی]] [[خروج]] کند، سپاهی به طرف ما و سپاهی به طرف شما گسیل می‌دارد. وقتی چنان شد، شما نزد ما بیایید با [هر] وسیله‌ای نزد ما بیایید: با مرکبی ناهموار و سخت یا هموار و آرام!<ref>{{متن حدیث|"إِذَا خَرَجَ السُّفْيَانِيُّ يَبْعَثُ جَيْشاً إِلَيْنَا وَ جَيْشاً إِلَيْكُمْ فَإِذَا كَانَ كَذَلِكَ فَأْتُونَا عَلَى كُلِّ صَعْبٍ وَ ذَلُولٍ"}}؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۳۰۶.</ref>.
:::::نکته‌ای که آن را [[تأیید]] می‌کند "[[خسف به بیداء]]" است که بدون [[شک]] پس از [[ظهور]] است و این نشانه در راستای [[خروج سفیانی]] بر علیه حضرت به شمار می‌آید. روایاتی نیز بر درگیری [[سفیانی]] با [[حضرت مهدی]] {{ع}} و یا کشته شدن وی به دست آن حضرت [[دلالت]] دارد»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۲۶ - ۱۲۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. [[حجت]] الاسلام و المسلمین صمدی؛}}
[[پرونده:783993038.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[قنبر علی صمدی]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین '''[[قنبر علی صمدی]]'''، در کتاب ''«[[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*« زمان [[خروج سفیانی]] در [[روایات]]، ماه [[رجب]] [[بیان]] شده است. در این زمینه دو [[روایت]] از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] شده است. [[روایت]] یکم همان [[روایت]] پیشین است که مرحوم [[صدوق]] آن را در [[کمال الدین]] [[نقل]] کرده است که [[امام صادق|حضرت صادق]]{{ع}} فرمود: "همانا [[خروج سفیانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] است که در ماه [[رجب]] روی خواهد داد"<ref>{{متن حدیث|" إِنَّ أَمْرَ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ وَ خُرُوجُهُ فِي رَجَبٍ"}}؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص ۵۵۵.</ref>؛ [[روایت]] دوم را [[محمد بن ابراهیم نعمانی|نعمانی]] در [[الغیبة ۱ (کتاب)|الغیبه]] از [[امام صادق]]{{ع}} این چنین آورده است: "به طور قطع [[سفیانی]] [[قیام]] خواهد کرد و خروجش جز در ماه [[رجب]] نخواهد بود"<ref>{{متن حدیث|"السُّفْيَانِيُّ لَا بُدَّ مِنْهُ وَ لَا يَخْرُجُ إِلَّا فِي رَجَب‏"}}؛ الغیبة، نعمانی، ص۴۱۹.</ref>.
::::::محل [[خروج سفیانی]] در [[روایات]]، سرزمینی خشک از مناطق [[شام]]<ref>در منابع تاریخ اسلام و حدیث، هر جا نامی از سرزمین شام و شامات برده شده، منطقه سوریه فعلی، لبنان، اردن و فلسطین منظور بوده است.</ref> [[ذکر]] شده است. [[امام علی|امیرمؤمنان]]{{ع}} می‌فرماید: "[[سفیانی]] از سرزمین خشکی به نام وادی یابس در [[دمشق]] به پا می‌خیزد"<ref>{{متن حدیث|" يَخْرُجُ مِنْ نَاحِيَةِ مَدِينَةٍ دِمَشْقَ فِي وَادٍ يُقَالُ لَهُ الْوَادِي الْيَابِسِ "}}؛ معجم الاحادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۳، ص ۸۸.</ref>؛ [[پیامبر اکرم]] نیز درباره [[سفیانی]] می‌فرماید: "مردی از [[دل]] [[دمشق]] [[خروج]] می‌کند که به او [[سفیانی]] گویند و همه پیروانش از [[قبیله کلب]] هستند"<ref>{{متن حدیث|" يَخْرُجُ رَجُلُ يُقَالُ لَهُ السُّفْيَانِيُّ فِي عُمْقِ دِمَشْقُ وَ عَامَّةَ مَنْ يَتْبَعُهُ مِنْ كَلْبُ "}}؛ کنز العمال، ج۱۴، ص۲۷۲.</ref>؛ هم چنین [[امام باقر]]{{ع}} در این باره می‌فرماید: "اولین سرزمینی که خراب می‌شود، [[شام]] است. آن گاه سه [[پرچم]] با یک دیگر به [[جنگ]] برمی‌خیزند: [[پرچم اصهب]] و [[ابقع]] و [[سفیانی]]. [[سفیانی]] با [[ابقع]] مواجه می‌شود و با آن می‌جنگد. [[سفیانی]] او و یارانش را می‌کشد و پس از آن [[اصهب]] را به قتل می‌رساند"<ref>{{متن حدیث|" فَأَوَّلُ أَرْضٍ تَخْرَبُ أَرْضُ الشَّامِ ثُمَّ يَخْتَلِفُونَ عِنْدَ ذَلِكَ عَلَى ثَلَاثِ رَايَاتٍ رَايَةِ الْأَصْهَبِ وَ رَايَةِ الْأَبْقَعِ وَ رَايَةِ السُّفْيَانِيِّ فَيَلْتَقِي السُّفْيَانِيُّ بِالْأَبْقَعِ فَيَقْتَتِلُونَ فَيَقْتُلُهُ السُّفْيَانِيُّ وَ مَنْ تَبِعَهُ ثُمَّ يَقْتُلُ الْأَصْهَبَ "}}؛ الغیبة، نعمانی، ص۳۹۱.</ref>؛ [[روایات]] مربوط به سرزمین [[شام]] و حوادث و شخصیت‌های آن در زمان [[ظهور]] فراوان است؛ اما محور اصلی این دسته [[روایات]]، جنبش [[سفیانی]] است که بر سرزمین [[شام]] [[استیلاء]] یافته و آن را به طور یک پارچه تحت [[فرمان]] خود در می‌آورد. وی به منظور جلوگیری از [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} نیروهای خود را به [[یاری]] فرمانروای [[حجاز]] می‌فرستد<ref>ر.ک: عصر ظهور، ص۹۸.</ref>؛ زیرا [[سفیانی]] با وجود فتوحات بسیار، نگران [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} خواهد بود که در آن روزها [[اخبار]] [[قیام]] او از [[مکه]] و [[مدینه]] بر سرزبان‌ها خواهد افتاد. سپاهیان [[سفیانی]] پس از تهاجم به [[مدینه]] و اشغال آن شهر، تمامی [[شیعیان]] آنجا را قتل عام می‌کنند و با شنیدن [[خبر]] [[خروج]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} از [[مدینه]] به سمت [[مکه]]، [[حدود]] [[دوازده]] هزار نفر از آنها به تعقیب حضرت، راهی شهر [[مکه]] می‌شوند که در میان راه، در بیابان [[بیداء]]، همگی به درون [[زمین]] فرو می‌روند و تنها دو یا سه نفر از آنان باقی می‌ماند تا این واقعه را گزارش کند»<ref>[[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص۱۶۰- ۱۶۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. [[حجت]] الاسلام و المسلمین زمانی؛}}
[[پرونده:13681083.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید حسن زمانی]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین '''[[سید حسن زمانی]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::*«آغاز [[خروج سفیانی]] از مناطق خشک سرزمین [[شام]] خواهد بود و کشورهای [[سوریه]]، [[اردن]] و [[فلسطین]] را به [[تصرف]] خود در خواهد آورد. [[عبدالله بن أبی منصور]] گوید: "از [[امام صادق|امام جعفر صادق]]{{ع}} درباره نام [[سفیانی]] [[سؤال]] کردم؛ ایشان فرمود: به نام او چه [[کار]] داری؟ وقتی او پنج منطقه [[شام]]، یعنی [[دمشق]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]] و قنسرین را اشغال کرد، در آن هنگام، [[منتظر]] گشایش باشید"<ref>{{متن حدیث|" وَ مَا تَصْنَعُ‏ بِاسْمِهِ‏ إِذَا مَلَكَ‏ كُوَرَ الشَّامِ‏ الْخَمْسَ‏ دِمَشْقَ‏ وَ حِمْصَ‏ وَ فِلَسْطِينَ‏ وَ الْأُرْدُنَ‏ وَ قِنَّسْرِينَ‏ فَتَوَقَّعُوا عِنْدَ ذَلِكَ‏ الْفَرَج‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۶۷۹، باب۲۵، ح۱۱، دمشق، حمص و قنسرین سه منطقه از کشور سوریه می‌باشند.</ref>
::::::[[خروج سفیانی]] در ماه [[رجب]]، همزمان با حرکت [[یمانی]] و [[خراسانی]] و قبل از [[قیام]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} گزارش شده است<ref>کافی، ج۸، ص۳۱۰، ح۴۸۳؛ ارشاد، ج۲، ص۳۷۵.</ref>. درباره زمان [[خروج سفیانی]] به [[روایت]] معتبری اشاره می‌شود: [[عیسی بن أعین]] گوید: [[امام صادق|امام جعفر صادق]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|" السُّفْيَانِيُ‏ مِنَ‏ الْمَحْتُومِ‏ وَ خُرُوجُهُ‏ فِي‏ رَجَبٍ‏ وَ مِنْ‏ أَوَّلِ‏ خُرُوجِهِ‏ إِلَى‏ آخِرِهِ‏ خَمْسَةَ عَشَرَ شَهْراً سِتَّةُ أَشْهُرٍ يُقَاتِلُ‏ فِيهَا فَإِذَا مَلَكَ‏ الْكُوَرَ الْخَمْسَ‏ مَلَكَ‏ تِسْعَةَ أَشْهُرٍ وَ لَمْ‏ يَزِدْ عَلَيْهَا يَوْماً ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}<ref>سفیانی از امور حتمی‌است و خروج او در ماه رجب می‌باشد. از ابتدای خارج شدن تا آخر حرکت او، پانزده ماه طول می‌کشد. شش ماه به جنگ می‌پردازد و وقتی بر پنج منطقه (شام) حاکم شد، نه ماه حکومت می‌کند و به آن، حتّی یک روز اضافه نمی‌شود؛ غیبت، نعمانی، ص۲۹۹، باب۱۸، ح۱.</ref>. بنابر آنچه در حتمی‌ بودن [[خروج سفیانی]] مطرح شد، زمان [[خروج سفیانی]] قابل تغییر و [[بداء]] است»<ref>[[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۴۶ - ۴۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. [[حجت]] الاسلام و المسلمین رمضانیان؛}}
[[پرونده:13681082.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رمضانیان]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین '''[[علی رضا رمضانیان]]'''، در کتاب ''«[[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«سه دسته [[روایت]] داریم:
::::#'''پیش از [[ظهور]]:''' [[امام سجاد|امام زین العابدین]]{{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"فَإِذَا ظَهَرَ السُّفْيَانِيُّ اخْتَفَى الْمَهْدِيُّ ثُمَّ يَخْرُجُ بَعْدَ ذَلِكَ"}}<ref>وقتی او خروج می‌کند، مهدی پنهان است و بعد از آن قیام می‌کند. </ref>.
::::#'''در سال [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}}:''' [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"السُّفْيَانِيُّ وَ الْقَائِمُ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ"}}<ref>سفیانی و قائم در یک سال است؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبة، ص ۲۶۷، ح ۳۶</ref>.
::::#'''پس از [[ظهور]]:''' عموم [[روایات]] از [[خروج سفیانی]] به عنوان نشانه‌ پس از [[ظهور]] یاد کرده است. [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"إِذَا خَرَجَ السُّفْيَانِيُّ يَبْعَثُ جَيْشاً إِلَيْنَا وَ جَيْشاً إِلَيْكُمْ فَإِذَا كَانَ كَذَلِكَ فَأْتُونَا عَلَى كُلِّ صَعْبٍ وَ ذَلُولٍ"}}<ref>هنگامی که سفیانی خروج کند سپاهی به طرف ما و سپاهی به طرف شما گسیل می‌کند. وقتی چنان شد، شما نزد ما بیایید با (هر) وسیله‌ای نزد ما بیایید: با مرکبی ناهموار و سخت یا هموار و آرام؛محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبة، ص ۳۰۶.</ref> لذا گمان می‌رود که برخی [[نشانه‌های حتمی]] پس از [[ظهور]] اتفاق می‌افتد، مثلا [[خسف به بیداء]] بدون [[شک]] پس از [[ظهور]] است زیرا در راستای [[خروج سفیانی]] بر علیه [[امام زمان]] {{ع}} به شمار می‌آید»<ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۴۷- ۴۸</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۸. حجت الاسلام و المسلمین صادقی فدکی؛}}
[[پرونده:110024.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید جعفر صادقی فدکی]]''' و دکتر '''[[عبدالهادی فقهی‌زاده]]'''، در مقاله ''«[[تحلیل انتقادی دیدگاه‌های موجود درباره خروج سفیانی و روایات آن (مقاله)|تحلیل انتقادی دیدگاه‌های موجود درباره خروج سفیانی و روایات آن]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[روایات]] دال بر محل [[خروج]] او نیز همسان نبوده و مناطقی چون وادی یابس<ref>متقی هندی، علی بن حسام الدین، کنز العمال، ج ۱۱، ص ۴۰۵.</ref> و اندرا<ref>ابن حماد مروزی، نعیم، الفتن، ج ۱، ص ۲۷۸.</ref> [[ذکر]] شده است. در متن [[روایات]]، درباره [[رفتار]] [[سفیانی]] نیز تضادهایی وجود دارد. برای مثال در بسیاری از [[روایات]] می‌خوانیم [[سفیانی]] زنان را می‌کشد، یا شکم زنان باردار را می‌دَرد، اما در احادیثی هم آمده است که فقط زنان از دست او در امان هستند یا به آنان آسیبی نمی‌رساند<ref>طوسی، محمد بن حسن، الأمالی، ص ۶۶۱؛ همو، ۱۴۱۱، صص ۵۲ و ۲۷۲؛ برای آگاهی بیشتر ر.ک: صادقی، مصطفی، تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور، ص ۱۶۹ به بعد.</ref>»<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی|صادقی فدکی، سید جعفر]] و [[عبدالهادی فقهی‌زاده|فقهی‌زاده، عبدالهادی]]، [[تحلیل انتقادی دیدگاه‌های موجود درباره خروج سفیانی و روایات آن (مقاله)|تحلیل انتقادی دیدگاه‌های موجود درباره خروج سفیانی و روایات آن]]، ص 131.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان خروج سفیانی}}

{{مدخل سفیانی}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اج): پرسش‌هایی با ۵ پاسخ]]
[[رده:(اج): پرسش‌های مهدویت با ۵ پاسخ]]

[[en:What will be the time and location of the Sufyani’s uprising? (question)]]

خروج سفیانی در چه زمان و مکانی خواهد بود؟ (پرسش)

2020-05-09T10:40:17Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = [[خروج سفیانی]] در چه زمان و مکانی خواهد بود؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[خروج سفیانی]]
| مدخل اصلی = [[زمان و مکان خروج سفیانی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 6 پاسخ
}}
از [[نشانه‌های حتمی ظهور]]، [[خروج سفیانی]] است که [[لشکر]] جنایت‌کار و سفاک خود را از سرزمین [[شام]] ([[شام]] قدیم شامل [[دمشق]]، قنسرین، [[حمص]]، [[فلسطین]] و [[اردن]]) برای مقابله با [[سپاه]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} در [[ماه رجب]] در [[سال ظهور]] به سوی [[مکه]] روانه می‌کند.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:1368171.jpg|75px|link=سید محمد صدر]]||[[پرونده:11046759983.jpg|75px|link=محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]||[[پرونده:151879.jpg|75px|link=نصرت‌الله آیتی]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:783993038.jpg|75px|link=قنبر علی صمدی]]||[[پرونده:13681083.jpg|48px|link=علی رضا رمضانیان]]||[[پرونده:13681082.jpg|100px|link=سید حسن زمانی]]||[[پرونده:110024.jpg|75px|link=سید جعفر صادقی فدکی]]
|-
|[[سید محمد صدر|صدر]]||[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]||[[نصرت‌الله آیتی|آیتی]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[قنبر علی صمدی|صمدی]]||[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان]]||[[سید حسن زمانی|زمانی]]||[[سید جعفر صادقی فدکی|صادقی فدکی]]
|-
|}

===وقوع حتمی [[خروج سفیانی]]===
*یکی از نشانۀ [[ظهور]]<ref>ر.ک. [[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری‌زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص۷۲ ـ ۷۸</ref> [[امام مهدی]] {{ع}} که وقوعش حتمی شمرده شده [[خروج سفیانی]] است.<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۵۳ـ۵۰؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴؛ نویسندگان کتاب، [[آفتاب مهر (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۲۴؛ پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۹۰؛ نویسندگان کتاب، [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۳ـ۲۷۵؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۵۲۴</ref> شخصی که در اوج [[پلیدی]] قرار دارد و بعد از جنایت‌های بسیار در [[مدینه]]، [[لشکر]] خود را برای مقابله با [[حضرت بقیة الله]] به سوی [[مکه]] روانه می‌‌کند<ref>ر.ک. [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۲</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند:<ref>الغیبه، للطوسی، ص ۴۳۵: {{متن حدیث|خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الْمَحْتُومِ}}</ref> «[[خروج سفیانی]] از [[علایم حتمی]] [[ظهور]] است.»<ref>ر.ک. [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۵۲۴</ref> [[خروج سفیانی]] در بسیاری از منابع [[حدیث]] [[شیعه]] و اهل تسنّن به عنوان یکی از [[نشانه‌های ظهور]] [[مصلح بزرگ جهانی]]، و یا به عنوان یکی از حوادث [[آخر زمان]] آمده است<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحارالانوار، ج ۵۳، ص ۱۸۲، ۱۹۰، ۱۹۲، ۲۰۶، ۲۰۸ و ۲۰۹</ref>.<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[حکومت جهانی مهدی (کتاب)|حکومت جهانی مهدی]]، ص ۱۸۰ـ ۱۸۵</ref>

===مکان [[خروج سفیانی]]===
*بر اساس [[روایات]] مکان و زمان [[خروج سفیانی]] مشخص شده است که در ذیل به بررس آنها می‌پردازیم.
*مکان [[خروج سفیانی]]؛ دربارۀ مکان خروچ [[سفیانی]] مکان‌های مختلفی گفته شده است: [[حمص]]، وادی یابس، ایلیاء، [[بیت المقدس]]، اندرا و [[روم]]<ref>ر.ک. محمدی ری شهری، محمد، دانشنامه امام مهدی، ج ۷، ص ۴۳؛ صادقی فدکی، سید جعفر و فقهی زاده، عبدالهادی، تحلیل انتقادی دیدگاه‌های موجود دربارۀ خروج سفیانی و روایات آن، ص ۱۳۱.</ref>. روایاتی که دربارۀ مکان [[خروج سفیانی]] وارد شده است به سه دسته تقسیم می‌شوند:<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۱۴۰ـ۱۴۴</ref>
#روایاتی که [[قیام]] او را از سرزمین [[شام]] می‌دانند، [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} فرمودند:<ref>الغیبة للنعمانی، ص۳۱۶، ب ۱۸، ح۱۴: {{متن حدیث|...يَخْرُجُ بِالشَّامِ فَيَنْقَادُ لَهُ أَهْلُ الشَّام}}</ref> «...[[سفیانی]] از [[شام]] [[خروج]] می‌کند پس اهل [[شام]] از او [[اطاعت]] می‌کنند.»<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۱۴۰ـ۱۴۴؛ [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۲</ref> و ... .<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۴۶ ـ ۴۸</ref>
#روایاتی که حرکت او را از وادی یابس (سرزمین خشک) می‌دانند: [[امام سجاد]] {{ع}} فرمودند:<ref>الغیبة للطوسی، ص۴۴۴، ح۴۳۷: {{متن حدیث|ثُمَّ يَخْرُجُ السُّفْيَانِيُّ الْمَلْعُونُ مِنَ الْوَادِي الْيَابِس}}</ref> «سپس [[سفیانی]] [[ملعون]] از سرزمین خشک [[قیام]] می‌کند.»<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۱۴۰ـ۱۴۴</ref>
#روایتی که به [[قیام]] او از [[ناحیه]] [[مغرب]] اشاره کرده است، [[امام باقر]] {{ع}} فرمودند:<ref>الغیبة للنعمانی، ص۲۶۲، ب ۱۴، ح۱۳: {{متن حدیث|يَخْرُجَ عَلَيْهِمُ الْخُرَاسَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ هَذَا مِنَ الْمَشْرِقِ وَ هَذَا مِنَ الْمَغْرِبِ}}</ref> «[[خراسانی]]، و [[سفیانی]] به آن‌ها یورش می‌برند؛ یکی از [[مشرق]]، دیگری از [[مغرب]]»<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۱۴۰ـ۱۴۴</ref> و ... .<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۴۷ ـ ۶۴۹</ref>
*محتوای روایتی که حرکت او را از [[مغرب]] می‌داند، منافاتی با سایر [[روایات]] ندارد؛ چرا که [[شام]] از نظر جغرافیایی در غرب [[عراق]] قرار دارد و محتمل است، مخاطب این [[روایت]]، [[شیعیان]] [[عراق]] بوده ‌اند. بنابراین، [[روایت]] یاد شده به جهت جغرافیاییِ به سرزمین [[شام]] اشاره دارد. محتوای دسته دوم [[روایات]] نیز با دسته اوّل هما‌هنگ است؛ چرا که "وادی یابس" از مناطق سرزمین [[شام]] است.<ref>الانساب، ج۵، ص۶۷۴</ref> [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در این ‌باره فرموده‌اند: «[[سفیانی]] ... از منطقه‌ای از شهر [[دمشق]] [[قیام]] می‌کند؛ از سرزمینی که به آن وادی یابس گویند.<ref>معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۳، ص۸۸: {{متن حدیث|يَخْرُجُ مِنْ نَاحِيَةِ مَدِينَةٍ دِمَشْقَ فِي وَادٍ يُقَالُ لَهُ الْوَادِي الْيَابِسِ}}</ref>»<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۴۰ـ۱۴۴؛ [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۲</ref>
*بنابراین، [[روایات]] در اینکه محل [[خروج سفیانی]] سرزمین [[شام]] است، [[اتفاق نظر]] دارند. تعدد [[روایات]] یاد شده و گزارش آن‌ها در منابع دست اوّل حدیثی، موجب اطمینان به مضمون آن‌ها ([[قیام سفیانی]] از سرزمین [[شام]]) می‌شود. البته توجه به این نکته ضروری است که منظور از [[شام]]، تنها کشور [[سوریه]] فعلی نیست، بلکه [[شام]] قدیم بسیار پهناور تر از [[سوریه]] فعلی بوده است و چنانکه در کتاب‌های مربوطه [[ذکر]] شده، این کشور پنج منطقه را در بر می‌گرفته که عبارتند از: [[دمشق]]، [[حمص]]، قنسرین، [[فلسطین]] و [[اردن]].<ref>معجم البلدان، ج۱، ص۱۰۳</ref> لذا [[سفیانی]] از هر یک از مناطق یاد شده [[خروج]] کند، [[خروج]] از [[شام]] بر آن [[صدق]] می‌کند.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۴۰ـ۱۴۴</ref>

===زمان [[خروج سفیانی]]===
*زمان [[خروج سفیانی]]؛ بدون [[تردید]]، برای [[قیام]] [[سفیانی]]، سال مشخصی را نمی ‌توان [[تعیین]] کرد؛ چرا که به [[دلیل]] پیوستگی این حادثه با [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}}، [[تعیین]] زمان برای آن به [[تعیین]] وقت برای [[ظهور]] [[امام مهدی]]{{ع}} خواهد انجامید، اما زمان این رخداد از برخی جهات [[تعیین]] شده است؛ [[روایات]] متعددی ماه [[رجب]] را زمان آغاز این حرکت ضدّ ارزشی نام برده ‌اند.<ref>الغیبة للنعمانی، ص۳۱۰، ب ۱۸، ح۱، ح۲</ref> برخی از این [[روایات]]، معتبر به شمار می‌روند، و افزون بر آن، مضمونی یکسان دارند که خلاف آن [[روایت]] نشده است،<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۴۰ـ۱۴۴</ref> مانند:
#[[امام صادق]]{{ع}} در [[حدیث]] معتبری فرموده‌اند:<ref>ابن قولویه، محمد بن علی، کمال‌الدین، ص۶۵۰، ب ۵۷، ح۵: {{متن حدیث|إِنَّ أَمْرَ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ وَ خُرُوجُهُ فِي رَجَبٍ}}</ref> «حرکت [[سفیانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] و قطعی است و در ماه [[رجب]] روی خواهد داد.»<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۴۰ـ۱۴۴؛ [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۲</ref>
#همچنین حضرت فرمودند:<ref>الغیبة للنعمانی، ص ۳۱۳، ب۱۸، ح۷: {{متن حدیث|السُّفْيَانِيُّ لَا بُدَّ مِنْهُ وَ لَا يَخْرُجُ إِلَّا فِي رَجَبٍ}}</ref> «[[سفیانی]] از امور حتمی است و [[خروج]] او در ماه [[رجب]] می‌باشد ... .»<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۴۶ ـ ۴۸</ref>
*زمان [[قیام سفیانی]] از جهت دیگری نیز به نوعی [[تعیین]] شده است و آن، هم‌ زمان بودن آن با حرکت [[یمانی]] است؛ همان مرد یمنی که به انگیزۀ [[اصلاح]] و مقابله با [[فساد]]، جنبش خود را آغاز می‌کند و در برخی از [[روایات]] از او [[تمجید]] شده است<ref>الغیبة للنعمانی، ح۳۱۶، ب ۱۴، ح۱۳</ref>.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرت الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۴۰ـ۱۴۴</ref>
*البته برای [[خروج سفیانی]] سه زمان مختلف هم گفته شده است: زمان [[پیش از ظهور]]<ref>طوسی، کتاب الغیبه، ص۴۴۳، ح۴۳۷</ref> و یا سال [[قیام]] [[امام مهدی]]{{ع}}<ref>محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۲۶۷، ح۳۶</ref> و یا اینکه پس از [[ظهور]] [[قیام]] می‌کند،<ref>محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۳۰۰</ref> روایاتی برای هر کدام [[بیان]] شده، لکن احتمال سوم ترجیح داده شده است بر اساس آنکه عموم [[روایات]] آنرا [[بیان]] می‌کنند و اینکه [[خسف به بیداء]] که یکی دیگر از [[علائم ظهور]] است و موجب فرورفتن [[سفیانی]] و لشکریانش در سرزمین [[بیداء]] می‌شود، پس از [[ظهور]] اتفاق می‌افتد.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج ۳، ص ۱۲۶ـ ۱۲۸</ref>

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌ الله شهید صدر؛}}
[[پرونده:1368171.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید محمد صدر]]]]
::::::[[آیت‌ الله]] [[شهید]] '''[[سید محمد صدر]]''' در کتاب ''«[[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]»'' در این‌باره گفته‌ است:
::::::«از [[امام باقر|حضرت باقر]] {{ع}} [[نقل]] کرده است؛ حضرت در ضمن گفتاری که درباره [[سفیانی]] دارند می‏‌فرمایند: «و [[سفیانی]] گروهی را به [[مدینه]] می‏فرستد. [[مهدی]] {{ع}} از [[مدینه]] به [[مکه]] می‏‌رود، به [[فرمانده]] لشکر [[سفیانی]] [[خبر]] می‏‌رسد که [[مهدی]] به [[مکه]] رفته است لشکری را به تعقیب او به [[مکه]] می‌‏فرستد وی دسترسی به حضرت پیدا نمی‌‏کند تا اینکه حضرت به حالت ترسان همچون [[حضرت موسی]] بن [[عمران]] (که به [[ترس]] از [[مصر]] بیرون رفت) وارد [[مکه]] می‏‌شود.
::::::[[فرمانده]] لشکر [[سفیانی]] به صحرای [[بیداء]] می‌‏رود. منادی از [[آسمان]] فریاد می‌‏زند: ای [[بیداء]] این [[قوم]] را نابود کن. [[زمین]] آنها را در خود فرو می‌‏برد و فقط سه نفر آنها [[نجات]] پیدا می‌‏کنند.» و همچنین روایتی که در کتاب [[منتخب الاثر]]<ref>[[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ۴۵۴.</ref> از کتاب ینابیع الموده [[روایت]] کرده است از [[حضرت علی]] {{ع}} که در ذیل [[آیه]] شریفه‏ {{متن قرآن|وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ...}}‏<ref>سبأ، ۵۱؛ و کاش آنگاه را می‌دیدی که هراسان شده باشند، دیگر (راه) گریزی نیست و از جایی نزدیک فرو گرفته می‌شوند</ref>. حضرت می‌‏فرمایند: «کمی پیش از [[قیام]] [[قائم]] ما [[مهدی]] {{ع}} [[سفیانی]] [[خروج]] می‌‏کند، پس به اندازه دوران حاملگی یک زن که نه ماه باشد [[حکومت]] می‌‏کند. لشکریان او به [[مدینه]] وارد می‏‌شوند تا اینکه به [[بیداء]] می‏‌رسند [[خداوند]] آنها را در [[زمین]] فرو می‌‏برد.» و نیز روایتی‏<ref>[[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ۴۵۸.</ref> که از کتاب «[[البرهان فی علامات مهدی آخر الزمان]]» [[نقل]] کرده از [[امیر المؤمنین]] [[علی]] بن أبی [[طالب]] {{ع}} که حضرت می‌‏فرمایند: «[[سفیانی]] از فرزندان [[خالد بن یزید بن ابی سفیان]] است - تا آنجا که می‏‌فرماید - و مردی از [[خاندان]] من در [[حرم]] بیرون می‌‏آید، خبرش که به [[سفیانی]] می‌‏رسد لشکری به سوی او می‌‏فرستد. او لشکریان [[سفیانی]] را شکست می‌‏دهد [[سفیانی]] با [[تمام]] افراد خود برای [[جنگ]] با او حرکت می‏‌کند و می‌‏آیند تا اینکه به [[بیداء]] می‌‏رسند [[زمین]] آنها را در کام خود می‏‌کشد، و از آنها جز کسی که خبرشان را به اطراف ببرد [[نجات]] پیدا نمی‌‏کند.
::::::[[شیخ صدوق]]‏<ref>کمال الدین، ۶۵۱- ۶۵۲.</ref> از ابو [[منصور]] بجلی [[روایت]] کرده است که گوید: از [[امام صادق|حضرت صادق]] {{ع}} از اسم [[سفیانی]] پرسیدم. فرمود: به اسمش چه [[کار]] داری، هرگاه مناطق پنج‏گانه [[شام]] که [[دمشق]] و [[حمص]] و [[فلسطین]] و [[اردن]] و قنسرین باشد، به دست او افتاد [[منتظر]] [[فرج]] باشید. گفتم: آیا حکومتش نه ماه طول می‏‌کشد؟ فرمود: نه، و لکن فقط هشت ماه، و یک روز بر آن افزوده نخواهد شد. [[نعمانی]] از حضرت [[هادی]] {{ع}} در ضمن حدیثی طولانی [[نقل]] می‏‌کند که آن حضرت فرمود: «برای فرزندان فلانی چاره‏ای جز این که به [[حکومت]] برسند نیست. بعد از آنکه به [[حکومت]] رسیدند و سپس [[اختلاف]] پیدا کردند، حکومتشان متفرق شده و کارشان پراکنده خواهد شد. تا اینکه [[خراسانی]] و [[سفیانی]] بر آنها [[خروج]] خواهند کرد این از [[مشرق]] و آن از [[مغرب]] و آن دو همچون دو اسب در حال مسابقه به سوی [[کوفه]] می‏‌تازند این از یک سوی و دیگری از سوی دیگر تا این که به دست آنها فرزندان فلانی نابود می‏‌شوند. [[آگاه]] باشید که آنان هیچ‏یک از آنها را باقی نخواهند گذارد.» سپس فرمود: «[[خروج]] [[سفیانی]] و [[یمانی]] و [[خراسانی]] در یک سال و در یک ماه، منظم و پشت سر هم همچون دانه‏‌های جواهر به نخ کشیده خواهد بود.»<ref>غیبت نعمانی، ۲۵۵.</ref> و نیز از [[امام باقر|حضرت باقر]] {{ع}} [[روایت]] کرده است که: «لا بد است از این که [[بنی عباس]] به [[حکومت]] برسند. وقتی به [[حکومت]] رسیدند و با یکدیگر [[اختلاف]] کردند و کارشان متشتت و پراکنده شد، [[خراسانی]] و [[سفیانی]] بر آنها [[خروج]] خواهند کرد؛ این یکی از [[مشرق]] و آن دیگری از [[مغرب]] و همچون دو اسب مسابقه به سوی [[کوفه]] می‌‏تازند و از یکدیگر سبقت می‌‏گیرند، این از یک سوی و دیگری از سوی دیگر تا اینکه به دست آن دو [[بنی عباس]] هلاک می‌‏شوند. [[آگاه]] باشید که آن دو احدی از آنان را ابدا باقی نخواهند گذاشت.»<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۴۷-۶۴۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. [[آیت الله]] [[محمد محمدی]] [[ری]] شهری}}
[[پرونده:11046759983.jpg||بندانگشتی|90px|right|[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]]]
::::::[[آیت‌الله]] '''[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی ج۷]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«محل [[خروج]] او را نیز [[حمص]]، وادی یابس، ایلیاء "[[بیت المقدس]]"، اندرا و [[روم]] نوشته‌اند <ref>الفتن: ص۱۹۷ و ۱۹۳ و ۱۸۸، الغیبة، طوسی: ص۴۶۳.</ref>. مدّت [[حکومت سفیانی]] نیز در بیشتر [[روایات]]، نُه ماه دانسته شده است<ref>الغیبة،طوسی: ص۴۴۹، الفتن: ص ۱۸۸ و ۴۶۵.</ref>. گزارش‌هایی نیز زمان [[حکومت]] او را سه سال و نیم<ref>الفتن: ص۱۸۸.</ref> یا به اندازۀ دورۀ بارداری شتر <ref>الغیبة، طوسی: ص۴۵۰.</ref> برشمرده‌اند<ref>دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷ ص۴۳۵.</ref>»<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۶.]</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. [[حجت]] الاسلام و المسلمین آیتی؛}}
[[پرونده:151879.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[نصرت‌الله آیتی]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین [[نصرت‌الله آیتی]] در کتاب ''«[[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]»'' در اين باره گفته است:
::::::«درباره مکانی که [[سفیانی]] حرکت خود را از آن‌جا آغاز می‌کند، سه دسته [[روایت]] وجود دارد:
::::#روایاتی که [[قیام]] او را از سرزمین [[شام]] می‌دانند<ref>کمال‌الدین، ص۳۲۸، باب ۳۲، ح۷؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۳، ص۸۵۳، و همان ص۸۱.</ref>؛ از جمله [[امام علی]] {{ع}} فرموده‌اند: {{متن حدیث|"ٍ يَخْرُجُ بِالشَّامِ فَيَنْقَادُ لَهُ أَهْلُ الشَّام‏"}}<ref>... [[سفیانی]] از شام خروج می‌کند پس اهل شام از او اطاعت می‌کنند؛الغیبة للنعمانی، ص۳۱۶، باب ۱۸، ح۱۴.</ref>.
::::#روایاتی که حرکت او را از وادی یابس (سرزمین خشک) می‌داند<ref>کمال‌الدین، ص۶۵۱ باب۵۷، ح۹؛ الغیبة للنعمانی، ص۳۱۷ باب ۱۸، ح۱۶؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۳، ص۸۸؛ ج۵، ص۳۵۴.</ref>؛ از جمله [[امام سجاد]] {{ع}} فرموده‌اند: {{متن حدیث|"َ ثُمَّ يَخْرُجُ السُّفْيَانِيُّ الْمَلْعُونُ مِنَ الْوَادِي الْيَابِس‏"}}<ref>سپس [[سفیانی]] ملعون از سرزمین خشک قیام می‌کند؛ الغیبة للطوسی، ص۴۴۴، ح۴۳۷.</ref>.
::::#روایتی که به [[قیام]] او از [[ناحیه]] [[مغرب]] اشاره کرده‌اند<ref>الغیبة للنعمانی، ص۲۶۷، باب ۱۴، ح۱۸.</ref>؛[[امام باقر]] {{ع}} در روایتی فرموده‌اند: {{متن حدیث|" يَخْرُجَ عَلَيْهِمُ الْخُرَاسَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ هَذَا مِنَ الْمَشْرِقِ وَ هَذَا مِنَ الْمَغْرِبِ "}}<ref>[[خراسانی]] و [[سفیانی]] به آن‌ها یورش می‌برند؛ یکی از مشرق، دیگری از مغرب؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۶۲، باب ۱۴، ح۱۳.</ref>.
:::::*محتوای روایتی که حرکت او را از [[مغرب]] می‌داند، منافاتی با سایر [[روایات]] ندارد؛ چرا که [[شام]] از نظر جغرافیایی در غرب [[عراق]] قرار دارد و محتمل است که مخاطب این [[روایت]]، [[شیعیان]] [[عراق]] بوده‌اند. بنابراین، [[روایت]] یاد شده به جهت جغرافیاییِ سرزمین [[شام]] اشاره دارد.
:::::*محتوای دسته دوم [[روایات]] نیز با دسته اوّل هم‌آهنگ است؛ چرا که "وادی یابس" از مناطق سرزمین [[شام]] است<ref>الانساب، ج۵، ص۶۷۴.</ref>. [[امام علی]] {{ع}} در این‌باره فرموده‌اند: {{متن حدیث|" يَخْرُجُ مِنْ نَاحِيَةِ مَدِينَةٍ دِمَشْقَ فِي وَادٍ يُقَالُ لَهُ الْوَادِي الْيَابِسِ "}}<ref>[[سفیانی]]... از منطقه‌ای از شهر دمشق قیام می‌کند؛ از سرزمینی که به آن وادی یابس گویند؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۳، ص۸۸.</ref>. و از [[امام صادق]] {{ع}} نیز چنین [[روایت]] شده است: {{متن حدیث|"ِ فَإِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ لِلْغُرُوبِ صَرَخَ صَارِخٌ مِنْ مَغَارِبِهَا يَا مَعَاشِرَ الْخَلَائِقِ لَقَدْ ظَهَرَ رَبُّكُمْ مِنَ الْوَادِي الْيَابِسِ مِنْ أَرْضِ فِلَسْطِينَ وَ هُوَ عُثْمَانُ بْنُ عَنْبَسَةَ الْأُمَوِيُّ مِنْ وُلْدِ يَزِيدَ بْنِ مُعَاوِيَة"}}<ref>...چون خورشید غروب کرد ندا دهنده ای از سوی مغرب فریاد می‌زند ای خلایق آگاه باشید که پروردگارتان از وادی یابس از سرزمین فلسطین قیام کرد او عثمان بن عنبسه اموی از فرزندام یزید بن [[معاویه]] است؛ الهدایه الکبری، ص۳۹۷.</ref>.
:::::*بنابراین، مجموع [[روایات]] در این که محل [[خروج]] [[سفیانی]] سرزمین [[شام]] است، [[اتفاق نظر]] دارند. تعدد [[روایات]] یاد شده و گزارش آن‌ها در منابع دست اوّل حدیثی، موجب اطمینان به مضمون آن‌ها ([[قیام سفیانی]] از سرزمین [[شام]]) می‌شود. البته توجه به این نکته ضروری است که منظور از [[شام]]، تنها کشور [[سوریه]] فعلی نیست، بلکه [[شام]] قدیم بسیار پهناورتر از [[سوریه]] فعلی بوده است و چنان‌که در کتاب‌های مربوط [[ذکر]] شده، این کشور پنج منطقه را دربر می‌گرفته که عبارتند از [[دمشق]]، [[حمص]]، قنسرین، [[فلسطین]] و [[اردن]]<ref>معجم البلدان، ج۱، ص۱۰۳.</ref>. بنابراین، [[سفیانی]] از هر یک از مناطق یاد شده [[خروج]] کند، [[خروج]] از [[شام]] بر آن [[صدق]] می‌کند.
::::::بدون [[تردید]]، برای [[قیام]] [[سفیانی]]، سال مشخصی را نمی‌توان [[تعیین]] کرد؛ چرا که به [[دلیل]] پیوستگی این حادثه با [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}}، [[تعیین]] زمان برای آن به [[تعیین]] وقت برای [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} خواهد انجامید، اما زمان این رخداد از برخی جهات [[تعیین]] شده است؛ از جمله: [[روایات]] متعددی ماه [[رجب]] را زمان آغاز این حرکت ضدّارزشی نام برده‌اند<ref>الغیبة للنعمانی، ص۳۱۰، باب۱۸، ح۱؛ همان، ح۲.</ref>. برخی از این [[روایات]]، معتبر به شمار می‌روند، و افزون بر آن، مضمونی یکسان دارند که خلاف آن [[روایت]] نشده است. [[امام صادق]] {{ع}} در [[حدیث]] معتبری فرموده‌اند: {{متن حدیث|"إِنَّ أَمْرَ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ وَ خُرُوجُهُ فِي رَجَبٍ"}}<ref>حرکت [[سفیانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] و قطعی است و در ماه [[رجب]] روی خواهد داد؛ کمال‌الدین، ص۶۵۰. باب ۵۷، ح۵. (درباره اعتباراین حدیث، نک: [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۲۹)</ref>. آن حضرت در [[روایت]] دیگری فرموده‌اند: {{متن حدیث|"السُّفْيَانِيُّ لَا بُدَّ مِنْهُ وَ لَا يَخْرُجُ إِلَّا فِي رَجَبٍ "}}<ref>[[سفیانی]] به یقین قیام خواهد کرد و قیامش جز در ماه [[رجب]] نخواهد بود؛ الغیبة للنعمانی، ص۳۱۳ باب ۱۸، ح۷.</ref>. زمان [[قیام]] [[سفیانی]] از جهت دیگری نیز به نوعی [[تعیین]] شده است و آن، هم‌زمان بودن آن با حرکت [[یمانی]] است؛ همان مرد یمنی که به انگیزه [[اصلاح]] و مقابله با [[فساد]]، جنبش خود را آغاز می‌کند و در برخی از [[روایات]] از او [[تمجید]] شده است<ref>الغیبة للنعمانی، ح۳۱۶، باب ۱۴، ح۱۳.</ref>. هم‌زمان بودن حرکت [[سفیانی]] با [[قیام یمانی]] در سه [[روایت]] گزارش شده است<ref>الغیبة للنعمانی، ح۳۱۶، باب ۱۴، ح۱۳.</ref>. از جمله [[امام صادق]] {{ع}} در [[روایت]] معتبری فرموده‌اند: {{متن حدیث|"الْخُرَاسَانِيِّ وَ السُّفْيَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ "}}<ref>[[خراسانی]] و [[سفیانی]] و [[یمانی]] در یک سال و یک ماه و یک روز خواهند بود؛ الغیبة للطوسی، ص۴۴۶. (درباره اعتباراین حدیث، نک: [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۸۳)</ref>. و در [[روایت]] دیگری از [[امام صادق]] چنین [[نقل]] شده است:{{متن حدیث|"الْيَمَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ كَفَرَسَيْ رِهَان‏"}}<ref>[[یمانی]] و [[سفیانی]] مانند دو اسب مسابقه‌اند؛
[[الغیبة]] للنعمانی، ص۳۱۶، [[باب]] ۱۸، ح۱۵.</ref>. در [[روایت]] چهارمی، [[قیام سفیانی]] پس از [[قیام]] مردی از صنعا (پایتخت [[یمن]]) دانسته شده است<ref>الغیبة للنعمانی، ص۲۸۵، باب ۱۴، ح۶۰.</ref>. تعدد این [[روایات]] که در میانشان [[روایت]] معتبر نیز وجود داشت و نیز گزارش آن‌ها در منابع دست اوّل حدیثی، موجب اطمینان به مضمون آن‌ها می‌شود. از این‌رو، به هم‌زمان بودن حرکت [[سفیانی]] با [[قیام یمانی]] نیز می‌توان [[رأی]] داد. از دیگر رخدادهای هم‌زمان با حرکت [[سفیانی]]، [[قیام خراسانی]] است که در [[روایت]] معتبر پیش گفته به آن تصریح شده بود و باز در [[روایت]] دیگری [[امام باقر]] {{ع}} در این‌باره فرموده‌اند: {{متن حدیث|"الْخُرَاسَانِيِّ وَ السُّفْيَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ"}}<ref>قیام [[سفیانی]]، [[یمانی]] و [[خراسانی]]، در یک سال، یک ماه و یک روز خواهد بود؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۶۲، باب ۱۴، ح۱۳.</ref>. در [[روایت]] معتبر دیگری از هم‌زمانی حرکت پرچم‌های [[خراسانی]] با حرکت [[سفیانی]] سخن به میان آمده است. پرچم‌های [[خراسانی]] احتمالا به [[خراسانی]] مذکور و هم‌راهان او اشاره دارد. [[امام باقر]] {{ع}} در این‌باره فرموده‌اند: {{متن حدیث|"... وَ يَبْعَثُ السُّفْيَانِيُّ جَيْشاً إِلَى الْكُوفَةِ وَ عِدَّتُهُمْ سَبْعُونَ أَلْفا... فَبَيْنَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ أَقْبَلَتْ رَايَاتٌ مِنْ قِبَلِ خُرَاسَانَ وَ تَطْوِي الْمَنَازِلَ طَيّاً حَثِيثاً وَ مَعَهُمْ نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِ الْقَائِمِ "}}<ref>... [[سفیانی]] سپاهی هفتاد هزار نفری را به سوی [[کوفه]] گسیل می‌دارد... در این حال ( که لشکر [[سفیانی]] در حال قتل و غارت کوفیان است) پرچم‌هایی از خراسان حرکت می‌کنند و به سرعت منازل را می‌گذرانند، در میان آن‌ها برخی از اصحاب [[قائم]] {{ع}} نیز حضور دارند؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۸۸، باب ۱۴، ح۶۷ (درباره اعتبار این حدیث، نک: [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۸۱).</ref>. در روایتی از حرکت [[شیصبانی]]، پیش از [[قیام سفیانی]] سخن به میان آمده است<ref>الغیبة للنعمانی، ص۴۲۰، باب ۱۸، ح۸. سند این روایت به این صورت است: «حدثنا أحمد بن هوزه الباهلی قال: حدثنا ابراهیم بن اسحاق النهاوندی، قال: حدثنا ابومحمد عبدالله بن حماد الانصاری عن عمرو بن شمر عن جابر الجعفی قال... قال ابا جعفر {{ع}}: ... .» این حدیث به دلیل وجود احمد بن هوزة و... ضعیف است (نک: مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۴۸۱).</ref>. [[روایت]] یاد شده، [[خبر واحد]] است و [[سند]] معتبری نیز ندارد. بنابراین، به مضمون آن نمی‌توان اعتماد کرد»<ref>[[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۱۴۰-۱۴۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. [[حجت]] الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«[[شیخ صدوق]] با [[ذکر]] [[سند]] از [[عمر بن حنظله]] [[نقل]] کرده که [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: پیش از [[قیام]] [[قائم]] پنج نشانه حتمی خواهد بود: [[یمانی]] و [[سفیانی]] و [[صیحه]] و [[قتل نفس زکیه]] و [[خسف]] به [[بیداء]]<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۶۵۰، ح۷.</ref>. درباره زمان [[خروج]] به سه دسته [[روایت]] بر می‌خوریم:
::::#'''[[خروج سفیانی]] پیش از [[ظهور]]:''' [[حَذْلَم بن بشیر]] می‌گوید: به [[امام سجاد|امام زین العابدین]]{{ع}} عرض کردم: آمدن [[امام مهدی|مهدی]] و [[نشانه‌ها]] و علایم آن را برای من [[بیان]] نمایید تا بدانم چه زمانی [[ظهور]] می‌کند؟ فرمود: "وقتی او [[خروج]] می‌کند، [[مهدی]] [[پنهان]] است و بعد از آن [[قیام]] می‌کند"<ref>{{متن حدیث|"فَإِذَا ظَهَرَ السُّفْيَانِيُّ اخْتَفَى الْمَهْدِيُّ ثُمَّ يَخْرُجُ بَعْدَ ذَلِكَ."}}؛ طوسی، کتاب الغیبه، ص۴۴۳، ح۴۳۷.</ref>.
::::#'''[[خروج سفیانی]] در سال [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}}:''' [[نعمانی]] با [[ذکر]] [[سند]] از [[محمد بن مسلم]] [[نقل]] کرده که [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: "[[سفیانی]] و [[قائم]] در یک سال است" <ref>{{متن حدیث|" السُّفْيَانِيُّ وَ الْقَائِمُ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ"}}؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۲۶۷، ح۳۶.</ref>. [[جابر جعفی]] گوید: "از [[امام باقر]]{{ع}} در مورد [[سفیانی]] [[سؤال]] کردم: فرمود: "چگونه ممکن است شما به [[سفیانی]] برسید تا آن گاه که پیش از او [[شیصبانی]] [[خروج]] می‌کند؛ او از سرزمین [[کوفان]] [[خروج]] می‌کند و همانند چشمه [[آب]] از [[زمین]] می‌جوشد و کاروان شما را می‌کشد! پس از آن [[منتظر]] [[سفیانی]] و [[خروج]] [[قائم]]{{ع}} باشید<ref>{{متن حدیث|"وَ أَنَّى لَكُمْ بِالسُّفْيَانِيِّ حَتَّى يَخْرُجَ قَبْلَهُ الشَّيْصَبَانِيُّ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضِ كُوفَانَ يَنْبُعُ كَمَا يَنْبُعُ الْمَاءُ فَيَقْتُلُ وَفْدَكُمْ فَتَوَقَّعُوا بَعْدَ ذَلِكَ السُّفْيَانِيَّ وَ خُرُوجَ الْقَائِم‏{{ع}}"}}؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۳۰۲، ح۸.</ref>.
::::#'''[[خروج سفیانی]] پس از [[ظهور]]:''' عموم [[روایات]] از [[خروج سفیانی]] به عنوان نشانه پس از [[ظهور]] یاد کرده است. پیش‌تر در مباحث کلی مربوط به [[ظهور]] این گمانه مطرح شد که [[نشانه‌های حتمی]] پس از [[ظهور]] اتفاق می‌افتد. حال این ادعا را درباره [[خروج سفیانی]] بررسی می‌کنیم. [[محمد بن مسلم]] گوید: شنیدم [[امام باقر]]{{ع}} می‌فرمود: "[[سفیانی]] برای [[شکنجه]] کردن دشمنتان، برای شما کافی است، و او از نشانه‌هایی است که به سوی شما می‌آید... شما را به [[مکه]] توصیه می‌کنم که محل گرد آمدنتان همان جاست"<ref>{{متن حدیث|"وَ كَفَى بِالسُّفْيَانِيِّ نَقِمَةً لَكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَ هُوَ مِنَ الْعَلَامَاتِ لَكُمْ ... وَ لَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمَكَّةَ فَإِنَّهَا مَجْمَعُكُمْ "}}؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۳۰۰.</ref>؛ [[یونس بن أبی یعفور]] گوید: شنیدم [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرمود: "هنگامی که [[سفیانی]] [[خروج]] کند، سپاهی به طرف ما و سپاهی به طرف شما گسیل می‌دارد. وقتی چنان شد، شما نزد ما بیایید با [هر] وسیله‌ای نزد ما بیایید: با مرکبی ناهموار و سخت یا هموار و آرام!<ref>{{متن حدیث|"إِذَا خَرَجَ السُّفْيَانِيُّ يَبْعَثُ جَيْشاً إِلَيْنَا وَ جَيْشاً إِلَيْكُمْ فَإِذَا كَانَ كَذَلِكَ فَأْتُونَا عَلَى كُلِّ صَعْبٍ وَ ذَلُولٍ"}}؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۳۰۶.</ref>.
:::::نکته‌ای که آن را [[تأیید]] می‌کند "[[خسف به بیداء]]" است که بدون [[شک]] پس از [[ظهور]] است و این نشانه در راستای [[خروج سفیانی]] بر علیه حضرت به شمار می‌آید. روایاتی نیز بر درگیری [[سفیانی]] با [[حضرت مهدی]] {{ع}} و یا کشته شدن وی به دست آن حضرت [[دلالت]] دارد»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۲۶ - ۱۲۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. [[حجت]] الاسلام و المسلمین صمدی؛}}
[[پرونده:783993038.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[قنبر علی صمدی]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین '''[[قنبر علی صمدی]]'''، در کتاب ''«[[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*« زمان [[خروج سفیانی]] در [[روایات]]، ماه [[رجب]] [[بیان]] شده است. در این زمینه دو [[روایت]] از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] شده است. [[روایت]] یکم همان [[روایت]] پیشین است که مرحوم [[صدوق]] آن را در [[کمال الدین]] [[نقل]] کرده است که [[امام صادق|حضرت صادق]]{{ع}} فرمود: "همانا [[خروج سفیانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] است که در ماه [[رجب]] روی خواهد داد"<ref>{{متن حدیث|" إِنَّ أَمْرَ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ وَ خُرُوجُهُ فِي رَجَبٍ"}}؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص ۵۵۵.</ref>؛ [[روایت]] دوم را [[محمد بن ابراهیم نعمانی|نعمانی]] در [[الغیبة ۱ (کتاب)|الغیبه]] از [[امام صادق]]{{ع}} این چنین آورده است: "به طور قطع [[سفیانی]] [[قیام]] خواهد کرد و خروجش جز در ماه [[رجب]] نخواهد بود"<ref>{{متن حدیث|"السُّفْيَانِيُّ لَا بُدَّ مِنْهُ وَ لَا يَخْرُجُ إِلَّا فِي رَجَب‏"}}؛ الغیبة، نعمانی، ص۴۱۹.</ref>.
::::::محل [[خروج سفیانی]] در [[روایات]]، سرزمینی خشک از مناطق [[شام]]<ref>در منابع تاریخ اسلام و حدیث، هر جا نامی از سرزمین شام و شامات برده شده، منطقه سوریه فعلی، لبنان، اردن و فلسطین منظور بوده است.</ref> [[ذکر]] شده است. [[امام علی|امیرمؤمنان]]{{ع}} می‌فرماید: "[[سفیانی]] از سرزمین خشکی به نام وادی یابس در [[دمشق]] به پا می‌خیزد"<ref>{{متن حدیث|" يَخْرُجُ مِنْ نَاحِيَةِ مَدِينَةٍ دِمَشْقَ فِي وَادٍ يُقَالُ لَهُ الْوَادِي الْيَابِسِ "}}؛ معجم الاحادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۳، ص ۸۸.</ref>؛ [[پیامبر اکرم]] نیز درباره [[سفیانی]] می‌فرماید: "مردی از [[دل]] [[دمشق]] [[خروج]] می‌کند که به او [[سفیانی]] گویند و همه پیروانش از [[قبیله کلب]] هستند"<ref>{{متن حدیث|" يَخْرُجُ رَجُلُ يُقَالُ لَهُ السُّفْيَانِيُّ فِي عُمْقِ دِمَشْقُ وَ عَامَّةَ مَنْ يَتْبَعُهُ مِنْ كَلْبُ "}}؛ کنز العمال، ج۱۴، ص۲۷۲.</ref>؛ هم چنین [[امام باقر]]{{ع}} در این باره می‌فرماید: "اولین سرزمینی که خراب می‌شود، [[شام]] است. آن گاه سه [[پرچم]] با یک دیگر به [[جنگ]] برمی‌خیزند: [[پرچم اصهب]] و [[ابقع]] و [[سفیانی]]. [[سفیانی]] با [[ابقع]] مواجه می‌شود و با آن می‌جنگد. [[سفیانی]] او و یارانش را می‌کشد و پس از آن [[اصهب]] را به قتل می‌رساند"<ref>{{متن حدیث|" فَأَوَّلُ أَرْضٍ تَخْرَبُ أَرْضُ الشَّامِ ثُمَّ يَخْتَلِفُونَ عِنْدَ ذَلِكَ عَلَى ثَلَاثِ رَايَاتٍ رَايَةِ الْأَصْهَبِ وَ رَايَةِ الْأَبْقَعِ وَ رَايَةِ السُّفْيَانِيِّ فَيَلْتَقِي السُّفْيَانِيُّ بِالْأَبْقَعِ فَيَقْتَتِلُونَ فَيَقْتُلُهُ السُّفْيَانِيُّ وَ مَنْ تَبِعَهُ ثُمَّ يَقْتُلُ الْأَصْهَبَ "}}؛ الغیبة، نعمانی، ص۳۹۱.</ref>؛ [[روایات]] مربوط به سرزمین [[شام]] و حوادث و شخصیت‌های آن در زمان [[ظهور]] فراوان است؛ اما محور اصلی این دسته [[روایات]]، جنبش [[سفیانی]] است که بر سرزمین [[شام]] [[استیلاء]] یافته و آن را به طور یک پارچه تحت [[فرمان]] خود در می‌آورد. وی به منظور جلوگیری از [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} نیروهای خود را به [[یاری]] فرمانروای [[حجاز]] می‌فرستد<ref>ر.ک: عصر ظهور، ص۹۸.</ref>؛ زیرا [[سفیانی]] با وجود فتوحات بسیار، نگران [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} خواهد بود که در آن روزها [[اخبار]] [[قیام]] او از [[مکه]] و [[مدینه]] بر سرزبان‌ها خواهد افتاد. سپاهیان [[سفیانی]] پس از تهاجم به [[مدینه]] و اشغال آن شهر، تمامی [[شیعیان]] آنجا را قتل عام می‌کنند و با شنیدن [[خبر]] [[خروج]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} از [[مدینه]] به سمت [[مکه]]، [[حدود]] [[دوازده]] هزار نفر از آنها به تعقیب حضرت، راهی شهر [[مکه]] می‌شوند که در میان راه، در بیابان [[بیداء]]، همگی به درون [[زمین]] فرو می‌روند و تنها دو یا سه نفر از آنان باقی می‌ماند تا این واقعه را گزارش کند»<ref>[[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص۱۶۰- ۱۶۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. [[حجت]] الاسلام و المسلمین زمانی؛}}
[[پرونده:13681083.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید حسن زمانی]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین '''[[سید حسن زمانی]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::*«آغاز [[خروج سفیانی]] از مناطق خشک سرزمین [[شام]] خواهد بود و کشورهای [[سوریه]]، [[اردن]] و [[فلسطین]] را به [[تصرف]] خود در خواهد آورد. [[عبدالله بن أبی منصور]] گوید: "از [[امام صادق|امام جعفر صادق]]{{ع}} درباره نام [[سفیانی]] [[سؤال]] کردم؛ ایشان فرمود: به نام او چه [[کار]] داری؟ وقتی او پنج منطقه [[شام]]، یعنی [[دمشق]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]] و قنسرین را اشغال کرد، در آن هنگام، [[منتظر]] گشایش باشید"<ref>{{متن حدیث|" وَ مَا تَصْنَعُ‏ بِاسْمِهِ‏ إِذَا مَلَكَ‏ كُوَرَ الشَّامِ‏ الْخَمْسَ‏ دِمَشْقَ‏ وَ حِمْصَ‏ وَ فِلَسْطِينَ‏ وَ الْأُرْدُنَ‏ وَ قِنَّسْرِينَ‏ فَتَوَقَّعُوا عِنْدَ ذَلِكَ‏ الْفَرَج‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۶۷۹، باب۲۵، ح۱۱، دمشق، حمص و قنسرین سه منطقه از کشور سوریه می‌باشند.</ref>
::::::[[خروج سفیانی]] در ماه [[رجب]]، همزمان با حرکت [[یمانی]] و [[خراسانی]] و قبل از [[قیام]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} گزارش شده است<ref>کافی، ج۸، ص۳۱۰، ح۴۸۳؛ ارشاد، ج۲، ص۳۷۵.</ref>. درباره زمان [[خروج سفیانی]] به [[روایت]] معتبری اشاره می‌شود: [[عیسی بن أعین]] گوید: [[امام صادق|امام جعفر صادق]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|" السُّفْيَانِيُ‏ مِنَ‏ الْمَحْتُومِ‏ وَ خُرُوجُهُ‏ فِي‏ رَجَبٍ‏ وَ مِنْ‏ أَوَّلِ‏ خُرُوجِهِ‏ إِلَى‏ آخِرِهِ‏ خَمْسَةَ عَشَرَ شَهْراً سِتَّةُ أَشْهُرٍ يُقَاتِلُ‏ فِيهَا فَإِذَا مَلَكَ‏ الْكُوَرَ الْخَمْسَ‏ مَلَكَ‏ تِسْعَةَ أَشْهُرٍ وَ لَمْ‏ يَزِدْ عَلَيْهَا يَوْماً ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}<ref>سفیانی از امور حتمی‌است و خروج او در ماه رجب می‌باشد. از ابتدای خارج شدن تا آخر حرکت او، پانزده ماه طول می‌کشد. شش ماه به جنگ می‌پردازد و وقتی بر پنج منطقه (شام) حاکم شد، نه ماه حکومت می‌کند و به آن، حتّی یک روز اضافه نمی‌شود؛ غیبت، نعمانی، ص۲۹۹، باب۱۸، ح۱.</ref>. بنابر آنچه در حتمی‌ بودن [[خروج سفیانی]] مطرح شد، زمان [[خروج سفیانی]] قابل تغییر و [[بداء]] است»<ref>[[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۴۶ - ۴۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. [[حجت]] الاسلام و المسلمین رمضانیان؛}}
[[پرونده:13681082.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رمضانیان]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین '''[[علی رضا رمضانیان]]'''، در کتاب ''«[[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«سه دسته [[روایت]] داریم:
::::#'''پیش از [[ظهور]]:''' [[امام سجاد|امام زین العابدین]]{{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"فَإِذَا ظَهَرَ السُّفْيَانِيُّ اخْتَفَى الْمَهْدِيُّ ثُمَّ يَخْرُجُ بَعْدَ ذَلِكَ"}}<ref>وقتی او خروج می‌کند، مهدی پنهان است و بعد از آن قیام می‌کند. </ref>.
::::#'''در سال [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}}:''' [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"السُّفْيَانِيُّ وَ الْقَائِمُ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ"}}<ref>سفیانی و قائم در یک سال است؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبة، ص ۲۶۷، ح ۳۶</ref>.
::::#'''پس از [[ظهور]]:''' عموم [[روایات]] از [[خروج سفیانی]] به عنوان نشانه‌ پس از [[ظهور]] یاد کرده است. [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"إِذَا خَرَجَ السُّفْيَانِيُّ يَبْعَثُ جَيْشاً إِلَيْنَا وَ جَيْشاً إِلَيْكُمْ فَإِذَا كَانَ كَذَلِكَ فَأْتُونَا عَلَى كُلِّ صَعْبٍ وَ ذَلُولٍ"}}<ref>هنگامی که سفیانی خروج کند سپاهی به طرف ما و سپاهی به طرف شما گسیل می‌کند. وقتی چنان شد، شما نزد ما بیایید با (هر) وسیله‌ای نزد ما بیایید: با مرکبی ناهموار و سخت یا هموار و آرام؛محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبة، ص ۳۰۶.</ref> لذا گمان می‌رود که برخی [[نشانه‌های حتمی]] پس از [[ظهور]] اتفاق می‌افتد، مثلا [[خسف به بیداء]] بدون [[شک]] پس از [[ظهور]] است زیرا در راستای [[خروج سفیانی]] بر علیه [[امام زمان]] {{ع}} به شمار می‌آید»<ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۴۷- ۴۸</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۸. حجت الاسلام و المسلمین صادقی فدکی؛}}
[[پرونده:110024.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید جعفر صادقی فدکی]]''' و دکتر '''[[عبدالهادی فقهی‌زاده]]'''، در مقاله ''«[[تحلیل انتقادی دیدگاه‌های موجود درباره خروج سفیانی و روایات آن (مقاله)|تحلیل انتقادی دیدگاه‌های موجود درباره خروج سفیانی و روایات آن]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[روایات]] دال بر محل [[خروج]] او نیز همسان نبوده و مناطقی چون وادی یابس<ref>متقی هندی، علی بن حسام الدین، کنز العمال، ج ۱۱، ص ۴۰۵.</ref> و اندرا<ref>ابن حماد مروزی، نعیم، الفتن، ج ۱، ص ۲۷۸.</ref> [[ذکر]] شده است. در متن [[روایات]]، درباره [[رفتار]] [[سفیانی]] نیز تضادهایی وجود دارد. برای مثال در بسیاری از [[روایات]] می‌خوانیم [[سفیانی]] زنان را می‌کشد، یا شکم زنان باردار را می‌دَرد، اما در احادیثی هم آمده است که فقط زنان از دست او در امان هستند یا به آنان آسیبی نمی‌رساند<ref>طوسی، محمد بن حسن، الأمالی، ص ۶۶۱؛ همو، ۱۴۱۱، صص ۵۲ و ۲۷۲؛ برای آگاهی بیشتر ر.ک: صادقی، مصطفی، تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور، ص ۱۶۹ به بعد.</ref>»<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی|صادقی فدکی، سید جعفر]] و [[عبدالهادی فقهی‌زاده|فقهی‌زاده، عبدالهادی]]، [[تحلیل انتقادی دیدگاه‌های موجود درباره خروج سفیانی و روایات آن (مقاله)|تحلیل انتقادی دیدگاه‌های موجود درباره خروج سفیانی و روایات آن]]، ص 131.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان خروج سفیانی}}

{{مدخل سفیانی}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اج): پرسش‌هایی با ۵ پاسخ]]
[[رده:(اج): پرسش‌های مهدویت با ۵ پاسخ]]

[[fa:What will be the time and location of the Sufyani’s uprising? (question)]]

خسف بیداء که از نشانه‌های حتمی ظهور است چیست؟ (پرسش)

2020-05-07T11:08:15Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = [[خسف بیداء]] که از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است چیست؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[خسف بیداء]]
| مدخل اصلی = [[خسف بیداء]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = ۸ پاسخ
}}
یکی از پنج نشانه حتمی [[ظهور]]، [[خسف]] بیداست. [[خسف]] به معنای فرو رفتن و [[بیدا]] به معنای سرزمین پهناور است. در [[روایات]] آمده است [[لشکر سفیانی]] که برای [[جنگ]] و قتال با [[حضرت مهدی]]{{ع}} عازم [[مکه]] می‌شود، در منطقه‌ای بین [[مکه]] و [[مدینه]] به نام [[بیدا]]، مورد [[غضب]] [[خدا]] قرار گرفته و با فرو رفتن در [[زمین]] هلاک می‌شوند.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:11046759983.jpg|75px|link=محمد محمدی ری‌شهری]]||[[پرونده:13681099.jpg|75px|link=سید محمد کاظم قزوینی]]||[[پرونده:11736.jpg|75px|link=محمد جواد فاضل لنکرانی]]||[[پرونده:Pic259.jpg|75px|link=عبدالمجید زهادت]]||[[پرونده:Pic661.jpg|75px|link=علی اکبر مهدی‌پور]]||[[پرونده:151974.jpg|75px|link=سید نذیر حسنی]]
|-
|[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری]]||[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی]]||[[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی]]||[[عبدالمجید زهادت|زهادت]]||[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور]]||[[سید نذیر حسنی|حسنی]]||
|-
||[[پرونده:13681131.jpg|75px|link=اسماعیل اسماعیلی]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:13681078.jpg|75px|link=مجتبی تونه‌ای]]||[[پرونده:13681082.jpg|100px|link=علی رضا رمضانیان]]||[[پرونده:11562.jpg|75px|link=حبیب‌الله طاهری]]||[[پرونده:783993038.jpg|75px|link=قنبر علی صمدی]]||[[پرونده:152019.jpg|75px|link=زهرا خیراللهی]]
|-
|[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای]]||[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان]]||[[حبیب‌الله طاهری|طاهری]]||[[قنبر علی صمدی|صمدی]]||[[زهرا خیراللهی|خیراللهی]]||
|}

*یکی از [[نشانه‌های حتمی]]<ref>ر.ک. [[لطف‌الله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطف الله]]، [[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ص ۴۵۲ و ۴۵۹؛ نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، ص ۲۵۲ و ۲۵۷، ح۱۵؛ تاریخ الغیبة الکبری، ص ۴۹۹ ـ ۵۰۲؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۸، ص۳۱۰، ح۴۸۳؛ ابن بابویه، محمد بن علی، الخصال، ج۱، ص۳۰۳، ح۸۲</ref> [[ظهور]] [[امام زمان]]{{ع}} [[خسف بیداء]] است.<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۵۲ ـ ۵۴؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۸ و ۱۸۷؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۳۰؛ [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۰۰؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۵؛ [[حبیب الله طاهری|طاهری، حبیب الله]]، [[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]، ص ۲۷۷؛ [[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۳۳۵ـ ۳۳۷</ref> [[خسف]] در لغت<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج ۹، ص ۶۷</ref> به معنای فرو بردن، فرو ریختن، فرو رفتن در [[زمین]]، و [[پنهان]] شدن است.<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۵۲ ـ۵۴؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۸؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۸ـ۲۸۰؛ [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ص ۴۳۶ ـ ۴۳۷؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۵؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۸ـ۲۸۰؛ [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص ۱۹۶؛ [[زهرا خیراللهی|خیراللهی، زهرا]]؛ [[فخری سادات موسوی شکور|موسوی شکور،فخری سادات]]، [[علائم ظهور در آیات قرآن (مقاله)|علائم ظهور در آیات قرآن]]، ص ۲۳۳ـ ۲۳۵؛ فاضل لنکرانی، محمد جواد، گفتارهای مهدوی، ص ۱۹۸.</ref> [[بیداء]] در لغت<ref>معجم البلدان، ج ۱، ص ۵۲۳؛ ابن منظور، لسان العرب، ج ۱، ص ۵۴۸</ref> به معنای بیابان نرم، دشت هموار، پهناور، خالی از سکنه و [[آب]] و علف می‌باشد.<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۵۲-۵۴؛ [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۱۰۷؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۸</ref> "[[بیداء]]" سرزمینی در میان [[مکه]] و [[مدینه]]،<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج ۱، ص ۲۷۷</ref> یا منطقه‌ای نزدیک به [[مدینه]]،<ref>معجم البلدان، ج ۱، ص ۵۲۳</ref> یا به [[مکه]] نزدیک ‌تر، و دشت پهناور شنزاری است.<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۵۲ ـ ۵۴؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۵؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۸ و ۱۸۷؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۸ـ۲۸۰؛ [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۱۰۷؛ [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ص ۴۳۶ ـ ۴۳۷؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۸ـ۲۸۰؛ [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص ۱۹۶؛ [[زهرا خیراللهی|خیراللهی، زهرا]]؛ [[فخری سادات موسوی شکور|موسوی شکور،فخری سادات]]، [[علائم ظهور در آیات قرآن (مقاله)|علائم ظهور در آیات قرآن]]، ص ۲۳۳ـ ۲۳۵؛ فاضل لنکرانی، محمد جواد، گفتارهای مهدوی، ص ۱۹۸.</ref>
*منظور از [[خسف بیداء]] و منظور از این نشانه که حالتی [[اعجاز]] گونه دارد،<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۵</ref> آن است که [[سفیانی]] لشکری عظیم را به قصد [[جنگ]] با [[حضرت مهدی]] {{ع}} عازم [[مکه]] می‌کند،<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۳۰</ref> در میان [[مکه]] و [[مدینه]] در محلی که به [[سرزمین بیداء]] معروف است، هنگامی که سپاهش به این سرزمین می‌رسد، [[جبرئیل]] [[امین]] به این سرزمین بانگ بر می‌آورد: ‌ای [[بیدا]]، این گروه [[ستمگر]] را نابود کن، پس [[زمین]] دهان باز می‌کند و به گونه‌ای [[معجزه‌ آسا]] و به امر [[خداوند]] همه آنها در [[دل]] [[زمین]] فرو می‌روند<ref>مراصد الإطلاع، ج ۱، ص ۲۳۹؛ وافی، ج ۲، ص ۴۴۲؛ مسایل العشرة چاپ‌شده در مجموع مصنفات [[شیخ مفید]]، ج ۳، ص ۱۲۲؛ نعمانی، محمد بن ابراهیم، غیبت، ص ۲۵۲</ref>،<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۵۲-۵۴؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۳۰؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۸؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۸ـ۲۸۰؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۵؛ [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۱۰۷؛ [[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۳۳۵ـ ۳۳۷</ref> و نابود می‌گردند.<ref>ر.ک. [[شیخ عباس قمی|قمی، شیخ عباس]]، منتهی الامال، ب ۱۴، ف ۷؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۱۸۷؛ [[زهرا خیراللهی|خیراللهی، زهرا]]؛ [[فخری سادات موسوی شکور|موسوی شکور،فخری سادات]]، [[علائم ظهور در آیات قرآن (مقاله)|علائم ظهور در آیات قرآن]]، ص ۲۳۳ـ ۲۳۵</ref> از بررسی [[روایات]] استفاده می‌شود این حادثه در [[حدود]] یک ماه بعد از [[ظهور]] رخ می‌دهد<ref>ر.ک. [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۱۰۷؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۸ـ۲۸۰</ref>، لذا خسفِ در [[بیدا]] از [[نشانه‌های ظهور]] نیست، بلکه از نشانه‌های [[قیام حضرت مهدی]] {{ع}} است<ref>ر.ک: فاضل لنکرانی، محمد جواد، گفتارهای مهدوی، ص ۱۹۸.</ref>.
*برخی از روایاتی که در مورد [[خسف بیداء]] آمده است، عبارتند از:
#[[امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌فرمایند:<ref>[[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۵۲۱: «وَ يَخْرُجُ رَجُلُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي فِي الْحَرَمِ فَيَبْلُغُ إِلَيْهِ السُّفْيَانِيُّ فَيَبْعَثُ إِلَيْهِ جُنْداً مِنْ جُنْدَهُ فيهزمهم فَيَسِيرُ إِلَيْهِ السُّفْيَانِيُّ بِمَنْ مَعَهُ حَتَّى إِذا جاءَ ببيداء مِنَ الْأَرْضِ خَسَفَ بِهِمْ فَلَا يَنْجُو مِنْهُمْ إِلَّا الْمُخْبِرِ»</ref> «مردی از [[خاندان]] من، در سرزمین [[حرم]] [[قیام]] می‌کند، چون خبر [[ظهور]] وی به [[سفیانی]] می‌رسد وی سپاهی از لشکریان خود را برای [[جنگ]]، به سوی او می‌فرستد ولی [[سپاه]] [[مهدی]] آنان را شکست می‌دهد، آنگاه خود [[سفیانی]] با لشکریانِ همراه به [[جنگ]] وی می‌روند و چون از [[سرزمین بیداء]] می‌گذرند، در [[زمین]] فرو روند و جز یک نفر که خبر آنان را می‌آورد، همگی هلاک می‌شوند.»<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۵۲-۵۴؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۲۹۸؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۸ـ۲۸۰</ref> و ... .<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۵۲-۵۴؛ [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۰۰</ref>
#همچنین حضرت در [[تفسیر]] [[آیۀ شریفه]] {{متن قرآن|وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلَا فَوْتَ وَأُخِذُوا مِنْ مَكَانٍ قَرِيبٍ}}<ref>«و کاش آنگاه را می‌دیدی که هراسان شده باشند، دیگر (راه) گریزی نیست و از جایی نزدیک فرو گرفته می‌شوند» سوره سبأ، آیه ۵۱.</ref>؛ می‌‌فرماید:<ref>قندوزی، سلیمان بن ابراهیم، ینابیع المودة، ص ۴۲۷: «قبیل قائمنا المهدی یخرج السفیانی ... و یأتی المدینه جیشه حتی اذا انتهی الی البیداء خسف الله به»</ref> «در آستانه ظهورِ [[قائم]] ما ([[مهدی]] {{ع}}، [[سفیانی]] [[خروج]] می‌‌‌کند ... [[سپاه]] وی، به سوی [[مدینه]] حرکت می‌ کند و چون به سرزمین [[بیداء]] می‌‌‌رسند، [[خداوند]] آن‌ها را در کام [[زمین]] فرو می‌برد.»<ref>[[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۸ـ۲۸۰</ref>

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌الله محمدی ری‌شهری؛}}
[[پرونده:11046759983.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[محمد محمدی ری‌شهری]]]]
::::::[[آیت‌الله]] '''[[محمد محمدی ری‌شهری]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[خسف]] در لغت به معنای فرو بردن و فرو ریختن است. مشهورترین اشاره به [[خسف]] لشکر [[سفیانی]] مربوط به منطقه‌ای به نام [[بیدا]] در بین [[مکه]] و [[مدینه]] یا منطقه‌ای نزدیک به [[مدینه]] است<ref>ر.ک: معجم البلدان، ج ۱، ص ۵۲۳.</ref>. [[روایات]] مرتبط با [[خسف در بیدا]] چند گروه هستند:
:::::#روایاتی که یکی از [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]{{ع}} را [[خسف در بیدا]] برشمرده و گاه آن را از [[علائم حتمی]] دانسته‌اند<ref>ر.ک: الغیبة، نعمانی، ص ۲۶۵، ح ۱۵ و، ص ۲۷۰، ح ۲۱، الغیبة، طوسی، ص ۴۳۷.</ref>.
:::::#گروهی که به [[خسف در بیدا]] اشاره کرده و [[مبارزه]] این گروه را با فردی می‌دانند که در [[خانه خدا]] پناه گرفته است<ref>مسند ابن حنبل، ج ۶، ص ۱۰۵، تاریخ مدینه، ج ۱، ص ۳۱۰.</ref>.
:::::#گزارش‌هایی که میان [[سفیانی]] و [[بیدا]] ارتباط برقرار کرده و می‌گویند: لشکر [[سفیانی]] در [[بیدا]]، فرو خواهد رفت<ref>ر.ک: الفتن، ابن حماد، ج ۱، ص ۲۰۲ (باب الخسف بجیش السفیانی ...).</ref>.
::::::با توجه به علامت بودن [[سفیانی]] برای [[ظهور]]، روشن می‌شود که اشاره به خسف‌ لشکر او در [[بیدا]]، پشتوانه مناسب و معتبری در متون حدیثی [[شیعه]] و [[سنی]] دارد و بر اصل علامت بودن آن برای [[ظهور]]، صحه می‌گذارد»<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص ۴۳۶- ۴۳۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. آیت‌الله قزوینی؛}}
[[پرونده:13681099.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[سید محمد کاظم قزوینی]]]]
::::::آیت‌الله '''[[سید محمد کاظم قزوینی]]'''، در کتاب ''«[[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«فرو رفتن در سرزمین [[بیدا]]، از علایم حتمی و قطعی [[ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} است. [[سفیانی]]، لشکری را به طرف [[مدینه]] برای دستگیری [[امام زمان]] {{ع}} می‌فرستد و به محض رسیدن لشکر به [[مدینه]]، متوجه می‌گردند که [[امام]]{{ع}} به سمت [[مکه]] رفته است و لشکر از [[مدینه]] به سمت [[مکه]] خارج می‌شود؛ وقتی به وسط صحرای بین [[مکه]] و [[مدینه]] می‌رسند به امر خداوند، زمین شکاف برمی‌دارد و آنها را با تمام وسایل و ادواتی که دارند می‌بلعد و کسی از آن جا نجات پیدا نمی‌کند، مگر دو نفر؛ همان گونه که قبلاً بیان شد. روشن است که شکافتن زمین به سبب زلزله یا تکان خوردن و یا چیزی شبیه قضایای طبیعی- که تکرار آنها در مناطق مختلف رخ داده- نمی‌باشد؛ بلکه آن، عذابی برای ارتش [[سفیانی]] و انتقام از آنهاست که به امر خداوند و اراده تکوینی او صورت می‌گیرد؛ خداوند عزوجل فرموده: {{متن قرآن|إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ}}<ref>اگر خداوند چیزی را اراده نماید، می‌فرماید: موجود باش. پس موجود می‌شود؛ سوره یس، آیه ۸۲.</ref>. شکاف عظیمی بر روی زمین پدید می‌آید که ابعاد آن را نمی‌دانیم به چه میزان است. به طور ناگهانی شکاف بر می‌دارد و تمام لشکر را در اعماق خود فرو می‌برد و دوباره به هم می‌آید و میلیون‌ها تُن خاک روی آنها را می‌پوشاند و همگی هلاک می‌گردند. از [[امام صادق]]{{ع}} روایت شده که فرمود: "آقای ما در حالی که پشت به دیوار کعبه زده.... پس از آن، مردی به نزدش می‌آید که صورتش به پشتش برگشته، پشت گردنش به سمت سینه‌‌اش آمده، می‌ایستد و می‌گوید: ای آقا و مولا! من بشارت دهنده هستم، ملائکه‌ای از ملائکه حق به من امر نموده که به شما بشارت دهم که لشکر سفیانی در بیداء،هلاک شده است. [[امام مهدی|حضرت قائم]]{{ع}} به او می‌فرماید: "جریان خود و برادرت را برایم بیان کن؟" آن مرد می‌گوید: من و برادرم در لشکر [[سفیانی]] بودیم و دنیا را از بغداد تا دمشق خراب کردیم و پشت سر خود، تلی از ویرانه‌ها برجای گذاشتیم؛ [[کوفه]] و [[مدینه]] را نیز خراب کردیم، منبر [[پیامبر]] {{صل}} را شکستیم و مرکب‌های خود را در مسجد [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} قرار دادیم و می‌خواستیم، کعبه را خراب کنیم و اهل آن جا را به قتل برسانیم؛ اما وقتی به [[بیداء]] رسیدیم در آن فرو رفتیم؛ پس صدا زننده‌ای به ما گفت: "ای بیدا! این قوم ظالم را در خود فرو ببر". زمین، تَرَک برداشت و همه لشکر را بلعید به خدا سوگند که هیچ کسی روی زمین، جز من و برادرم باقی نماند! و ملکی به ما زد و صورتمان به پشت برگشت، همان گونه که می‌بینی و به برادرم گفت: "وای بر تو! به طرف [[سفیانی]] ملعون در دمشق برو و او را از [[ظهور]] [[مهدی]] [[آل محمد]]{{صل}} آگاه کن و بگو که خداوند لشکرت را در بیداء به هلاکت رساند". و به من گفت: "ای بشیر، به سمت [[مکه]] برو به [[مهدی]]{{ع}} ملحق شو و هلاکت ظالمان را بشارت ده و به دست [[امام]]{{ع}} توبه کن". حضرت [[قائم]]{{ع}} بر او دست کشید و او به همان حالت و شکل اول خود برگشت و با [[امام]]{{ع}} بیعت نمود و همراه ایشان ماند"<ref>{{متن حدیث|" وَ سَيِّدَنَا الْقَائِمِ مُسْنَدِ ظَهْرِهِ الَىَّ الْكَعْبَةِ ... ثُمَّ يُقْبِلُ عَلَى الْقَائِمِ رَجُلٌ وَجْهُهُ إِلَى قَفَاهُ وَ قَفَاهُ إِلَى صَدْرِهِ وَ يَقِفُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَيَقُولُ أَنَا وَ أَخِي بَشِيرٌ أَمَرَنِي مَلَكٌ مِنَ الْمَلَائِكَةِ أَنْ أَلْحَقَ بِكَ وَ أُبَشِّرَكَ بِهَلَاكِ السُّفْيَانِيِّ بِالْبَيْدَاءِ فَيَقُولُ لَهُ الْقَائِمُ بَيِّنْ قِصَّتَكَ وَ قِصَّةَ أَخِيكَ نَذِيرٍ فَيَقُولُ الرَّجُلُ كُنْتُ وَ أَخِي نَذِيرٌ فِي جَيْشِ السُّفْيَانِيِّ فَخَرَّبْنَا الدُّنْيَا مِنْ دِمَشْقَ إِلَى الزَّوْرَاءِ وَ تَرَكْنَاهُمْ حُمَماً وَ خَرَّبْنَا الْكُوفَةَ وَ خَرَّبْنَا الْمَدِينَةَ وَ رَوَّثَتْ أَبْغَالُنَا فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ وَ خَرَجْنَا مِنْهَا ... نُرِيدُ مَكَّةَ وَ الْمَدِينَةَ وَ خَرَابَ الْبَيْتِ الْعَتِيقِ وَ قَتْلَ أَهْلِهِ فَلَمَّا صِرْنَا بِالْبَيْدَاءِ عَرَّسْنَا بِهَا فَصَاحَ صَائِحٌ يَا بَيْدَاءُ بِيدِي بِالْقَوْمِ الْكَافِرِينَ فَانْفَجَرَتِ الْأَرْضُ وَ ابْتَلَعَتْ ذَلِكَ الْجَيْشَ فَوَ اللَّهِ مَا بَقِيَ عَلَى الْأَرْضِ عِقَالُ نَاقَةٍ وَ لَا سِوَاهُ غَيْرِي وَ أَخِي نَذِيرٍ فَإِذَا بِمَلَكٍ قَدْ ضَرَبَ وُجُوهَنَا إِلَى وَرَاءٍ كَمَا تَرَانَا وَ قَالَ لِأَخِي وَيْلَكَ يَا نَذِيرُ أَنْذِرِ الْمَلْعُونَ بِدِمَشْقَ بِظُهُورِ مَهْدِيِّ آلِ مُحَمَّدٍ وَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَهْلَكَ جَيْشَهُ بِالْبَيْدَاءِ وَ قَالَ لِي يَا بَشِيرُ الْحَقْ بِالْمَهْدِيِّ بِمَكَّةَ فَبَشِّرْهُ بِهَلَاكِ السُّفْيَانِيِّ وَ تُبْ عَلَى يَدِهِ فَإِنَّهُ يَقْبَلُ تَوْبَتَكَ فَيُمِرُّ الْقَائِمُ يَدَهُ عَلَى وَجْهِهِ فَيَرُدُّهُ سَوِيّاً كَمَا كَانَ وَ يُبَايِعُهُ‏ وَ يَسِيرُ مَعَهُ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}إ الزام الناصب؛ ج ۲، ص ۲۵۹.</ref>»<ref>[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۳۳۵-۳۳۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. [[حجت]] الاسلام و المسلمین زهادت؛}}
[[پرونده:Pic259.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[عبدالمجید زهادت]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین '''[[عبدالمجید زهادت]]'''، در کتاب ''«[[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«واژه "[[خسف]]" به معنای فرو رفتن در [[زمین]] و [[خسف بیداء|بیداء]] نام منطقه‌ای بین [[مکه]] و [[مدینه]] است. از این نشانه به عنوان یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] یاد شده و در [[روایات]] متعدد به آن اشاره شده است. در اکثر [[روایات]] فقط نام این نشانه ذکر شده و معمولاً از [[ویژگی]] آن چیزی به میان نیامده است.
::::::منظور از این نشانه که حالتی [[اعجاز]] گونه دارد این است که لشگری از [[سفیانی]] به قصد [[جنگ]] با [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} عازم [[مکه]] می‌شوند، و در منطقۀ [[خسف بیداء|بیداء]] -بین [[مدینه]] و [[مکه]]- به امر [[خدا]] به [[زمین]] فرو می‌روند. از [[امام باقر]] {{ع}} [[نقل]] شده است {{متن حدیث|«فَيَنْزِلُ أَمِيرُ جَيْشِ السُّفْيَانِيِّ البَيْدَاءَ فَيُنَادِي مُنَادٍ مِنْ السَّمَاءِ: يَا بَيْدَاءُ بِيدِي القَوْمَ، فَيُخْسَفُ بِهِمْ»}}<ref>غیبة نعمانی، ص ۲۸۰، ح ۶۷</ref>؛ پس فرود می‌آید [[سپاه]] [[سفیانی]] در [[خسف بیداء|بیداء]] پس ندا دهنده‌های از [[آسمان]] ندا می‌دهد: ای [[خسف بیداء|بیداء]] آن [[قوم]] را از بین ببر. پس آن دشت آنها را به درون خود می‌برد این علامت آنقدر مورد اعتماد [[علما]] و [[فقها]] بوده است که در برخی از کتب فقهی خود در باب [[نماز]] در مکان مکروه به این مکان اشاره کرده و ضمن [[بیان]] کراهت [[نماز]] در آنجا گفته‌اند که لشگر [[سفیانی]] در این منطقه به [[زمین]] فرو می‌رود.<ref>ر.ک: الحدائق الناضرة، ج ۷، ص ۲۱۲.</ref>»<ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص۲۶۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. [[حجت]] الاسلام و المسلمین مهدی‌پور؛}}
[[پرونده:Pic661.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین '''[[علی اکبر مهدی‌پور]]'''، در کتاب ''«[[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«"بیدَا" در لغت به معنای دشت هموار، پهناور، خالی از سکنه و [[آب]] و علف<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج ۱، ص ۵۴۸.</ref>. در میان [[مکه]] و [[مدینه]] دشت پهناور شنزاری است که "[[بیدا]]" نام دارد<ref>یاقوت، معجم البلدان، ج ۱، ص ۵۲۳.</ref>. هنگامی که [[سپاه]] [[سفیانی]] به این سرزمین برسد، [[جبرئیل]] [[امین]] به این سرزمین بانگ بر می‌آورد:‌ای [[بیدا]]، این گروه [[ستمگر]] را نابود کن. پس [[زمین]] دهان باز می‌کند و همه آنها را در کام خود فرو می‌برد.
::::::از بررسی [[روایات]] [[ملاحم و فتن]] استفاده می‌شود که این حادثه در [[حدود]] یک ماه بعد از [[ظهور]] رخ می‌دهد. روی این [[بیان]] آن را نمی‌توان از [[نشانه‌های ظهور]] دانست، بلکه باید آن را از نشانه‌های [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت بقیة الله]] {{ع}} دانست، زیرا بر اساس [[روایات]] فراوان بین [[ظهور]] و [[قیام]] آن حضرت دقیقا سه ماه و ۱۷ روز فاصله هست. [[فضل بن شاذان]] با [[سند]] [[صحیح]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] می‌کند که آن حضرت فرمود: "در شب ۲۳ [[رمضان]] به نام [[قائم]] {{ع}} ندا سر داده می‌شود و در [[روز عاشورا]] [[قیام]] می‌کند"<ref>{{متن حدیث|"یُنَادی بِاسْمِ الْقائم{{ع}} فی لیلَهِ ثَلاَث وَ عَشْرینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ یَقُومُ فی یَوْمِ عَاشُورَاءَ"}}؛ فضل بن شاذان، اثبات الرجعه، مخطوط؛ "مختصر اثبات الرجعه"، تراثنا، ش ۱۵، ص ۲۱۸، ح ۲۰؛ میرلوحی، کفایه المهتدی، ص ۲۸۶؛ خاتون آبادی، کشف الحق، ص ۱۸۷، ح ۳۲؛ شیخ حر عاملی، اثبات الهداة، ج ۳، ص ۵۷۰، ب ۳۲، ح ۶۸۷؛ محدث نوری، کشف الاستار، ص ۲۲۲.</ref>؛ بر این اساس [[خسف بیدا]] از نشانه‌های [[قیام]] جهانی آن حضرت است که در فاصله [[ظهور]] و [[قیام]] رخ می‌دهد»<ref>[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص .</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. [[حجت]] الاسلام و المسلمین [[حسنی]]؛}}
[[پرونده:151974.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[سید نذیر حسنی]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین دکتر '''[[سید نذیر حسنی]]'''، در کتاب ''«[[مصلح کل ۱ (کتاب)|مصلح کل]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«فرو رفتن در [[زمین]] را به‌عنوان نشانه دوم [[ظهور]] پس از نشانه [[سفیانی]] [[بیان]] کنیم، زیرا آن سپاهی که در [[زمین]] فرو می‌رود، [[سپاه سفیانی]] است و از نظر تاریخی سه فرو رفتن در [[زمین]] اتفاق می‌افتد. یکی در [[مشرق]]، یکی در [[مغرب]] و سومی در شبه جزیره [[عربستان]] و حتمی‌ترین آن، مورد سوم است که در جزیرة العرب رخ می‌دهد و ما در این بخش به شرح این نشانه می‌پردازیم:
:::::*'''مسئله اول: [[دلیل]] صحت آن‌''': [[نقل]] شدن این نشانه از طرف بزرگان و علمای [[اهل تسنن]] و [[تشیع]] خود برای اثبات آن کافی است. از [[شیعیان]] [[احمد بن محمد بن خالد برقی]] (متوفای ۲۷۴ ه ق)، [[عبد الله حمیری]] (متوفای ۳۰۰ ه ق)، [[محمد بن یعقوب کلینی]] (متوفای ۳۲۹ ه ق)، [[شیخ صدوق]] (متوفای ۳۸۱ ه ق)، [[محمد بن ابراهیم نعمانی]] (متوفای ۳۸۰ ه ق) این نشانه را [[نقل]] نموده‌اند<ref>المحاسن، ص ۳۶۶، قرب الإسناد، ص ۱۲۳، الکافی، ج ۸، ص ۳۱۰، الخصال، ص ۴۳۳، الغیبة، ص ۲۶۵.</ref>.
::::::برای اثبات صحت آن [[نقل]] شدن آن از سوی علمای [[اهل سنت]] در کتاب‌های معروف صحیحشان خود کافی است؛ از جمله کسانی که آن‌را [[نقل]] کرده‌اند، می‌توان از: [[مسلم بن حجاج نیشابوری]] (متوفای سال ۲۶۱ ه ق)، [[محمد بن یزید قزوینی]] (متوفای سال ۲۷۵ ه ق)، [[سلیمان بن اشعث سجستانی]] (متوفای سال ۲۷۵ ه ق)، [[محمد بن عیسی ترمذی]] (متوفای سال ۲۷۹ ه ق)، [[احمد بن شعیب نسائی]] (متوفای سال ۳۰۳ ه ق) و [[احمد بن حنبل]] (متوفای سال ۲۴۱ ه ق) و شمار دیگری از آنان نام برد<ref>صحیح مسلم، ج ۸، ص ۱۶۸، سنن ابن ماجد، ج ۲، ص ۱۳۴۷، سنن ابی داود، ج ۲، ص ۳۱۷، سنن الترمذی، ج ۳، ص ۳۲۳، سنن النسائی، ج ۵، ص ۲۰۷، مسند احمد، ج ۴، ص ۶.</ref>.
::::::همگی این [[علما]] در مورد [[نقل]] این علامت در کتاب‌های حدیثشان [[اتفاق نظر]] داشته‌اند و این از نظر تاریخی برای اثبات این نشانه، [[کفایت]] می‌کند.
:::::*'''مسئله دوم: [[دلیل]] بر حتمیت داشتن آن‌''': برخی [[روایت‌ها]] حاکی از آن است که مسئله فرو رفتن [[زمین]] در شبه‌جزیره قطعی و حتمی است. از [[ابو عبد الله]] {{ع}} [[روایت]] است که می‌فرماید: از جمله امور حتمی الوقوع که ناگزیر پیش از [[قیام]] [[قائم]] {{ع}} روی می‌دهد، [[خروج سفیانی]] و [[خسف بیداء]] است<ref>النعمانی، الغیبة، ص ۲۶۴.</ref>.
::::::از [[امام صادق]] {{ع}} در مورد [[علایم حتمی]] سؤال شد. ایشان این [[نشانه‌ها]] را و از جمله [[خسف بیداء]] را نام برد و برشمرد<ref>المصدر نفسه، ص ۲۵۷.</ref>.
::::::[[شیخ]] [[حسن بن علی نمازی]] [[صاحب]] کتاب سفینة البحار [[خسف]] (فرو رفتن [[زمین]]) را جزو نشانه‌های قطعی دانسته است<ref>مستدرک سفینة البحار، ج ۲، ص ۱۷۸.</ref>.
:::::*'''مسئله سوم: [[احادیث]] وارده در مورد آن‌''': [[احمد بن حنبل]] با [[سند]] خود از [[عایشه]] [[نقل]] می‌کند که [[پیامبر]] {{صل}} فرمودند: عده‌ای از [[امت]] من قصد یکی از [[قریش]] می‌کنند که به [[حرم]] پناه آورده آن گروه وقتی به [[بیداء]] می‌رسند در [[زمین]] فرو می‌روند و [[خداوند]] آنها را مطابق نیت‌هایشان محشور می‌گرداند<ref>مسند احمد، ج ۹، ص ۱۰۵.</ref>.
::::::[[ابن ماجه]] این [[حدیث]] را در سنن خود با ذکر [[سند]] از [[پیامبر]] {{صل}} [[روایت]] می‌کند: سپاهی قصد این خانه می‌کند و به سوی آن حرکت می‌کند، وقتی به [[بیداء]] می‌رسند همگی را [[زمین]] به کام خود فرو می‌برد ... در آغاز، [[زمین]] میانه لشکر را و سپس تمام لشکر را در خود فرو می‌برد<ref>سنن ابن ماجه، ج ۲، ص ۱۳۵۱.</ref>.
::::::[[ترمذی]] در سنن خود با ذکر [[سند]] از [[پیامبر]] {{صل}} [[روایت]] می‌کند: [[مردم]] موفق به [[تصرف]] این خانه نمی‌شوند تا اینکه سپاهی قصد حمله به آن‌را می‌کند، آن [[سپاه]] وقتی به [[بیداء]] می‌رسد همگی از اول تا آخر به کام [[زمین]] فرو می‌روند. سپس در شرح این [[حدیث]] می‌گوید: این [[حدیث]]، [[حسن]] و [[صحیح]] است<ref>سنن الترمذی، ج ۳، ص ۳۲۴.</ref>.
::::::[[نسائی]] نیز این [[حدیث]] را در سنن خود [[نقل]] کرده است<ref>سنن النسائی، ج ۵، ص ۲۰۷.</ref>.
::::::[[حاکم نیشابوری]] هم این [[حدیث]] را از [[پیامبر]] {{صل}} [[نقل]] می‌کند: پناهنده‌ای به [[حرم]] پناه می‌آورد و سپاهی برای مقابله با او فرستاده می‌شود وقتی که آن [[سپاه]] به [[بیداء]] می‌رسند در کام [[زمین]] فرو می‌روند.
::::::او در ادامه [[حدیث]] می‌گوید: اسناد این [[حدیث]] بنابر قول [[شیخین]] درست است و آن را نفی نکردند<ref>المستدرک، ج ۴، ص ۴۲۹.</ref>.
::::::از میان [[شیعیان]]، [[نعمانی]] و [[طوسی]] و دیگران آن‌را [[نقل]] کرده‌اند و این نکته در بحث حتمیت داشتن آن علامت گفته شد»<ref>[[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل ۱ (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۰۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. حجت الاسلام و المسلمین اسماعیلی؛}}
[[پرونده:13681131.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[اسماعیل اسماعیلی]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسمین '''[[اسماعیل اسماعیلی]]'''، در مقاله ''«[[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«واژه "[[خسف]]"، به معنای فرورفتن و [[پنهان]] شدن است‌<ref>لسان العرب، ابن منظور، ۹، ۶۷، نشر ادب الحوزه، قم.</ref> و "[[بیداء]]"، نام سرزمینی است بین [[مکه]] و [[مدینه]]. ظاهرا منظور از "[[خسف در بیداء]]" آن است که‌ [[سفیانی]]، با لشکری عظیم، به قصد [[جنگ]] با [[مهدی]]{{ع}} عازم [[مکه]] می‌شود، در بین [[مکه]] و [[مدینه]] و در محلی که به سرزمین "[[بیداء]]" معروف است، به گونه [[معجزه]]، به امر [[خداوند]]، در [[دل]] [[زمین]] فرو می‌روند<ref>مراصد الإطلاع، ج ۱، ۲۳۹؛ وافی، ج ۲، ۴۴۲؛ مسایل العشرة چاپ‌شده در مجموع مصنفات شیخ مفید، ج ۳، ۱۲۲؛ غیبت نعمانی، ۲۵۲.</ref>. این حادثه، در [[روایات]] بسیاری از [[عامه]] و [[خاصه]]، به عنوان نشانه [[ظهور]] [[بیان]] شده و در شماری از آنها بر حتمی بودن آن نیز تأکید شده‌<ref>منتخب الأثر، ۴۵۹؛ کتاب الغیبة، نعمانی، ۲۵۲؛ تاریخ الغیبة الکبری، ۴۹۹- ۵۰۲.</ref> است. [[صاحب]] منتخب الأثر، پس از ذکر این نشانه تصریح می‌کند که [[روایات]] آن، به حد [[تواتر]] می‌رسد<ref>منتخب الأثر، ۴۵۹؛ کتاب الغیبة، نعمانی، ۲۵۲؛ تاریخ الغیبة الکبری، ۴۹۹- ۵۰۲.</ref>. اینک، دو نمونه از آن [[روایات]]: [[امام علی|علی ]]{{ع}} در [[تفسیر]] [[آیه]] شریفه ‌{{متن قرآن|وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ وَأُخِذُوا مِن مَّكَانٍ قَرِيبٍ}}<ref>سوره سبأ، آیه، ۵۱.</ref> در آستانه [[ظهور]] [[قائم]] ما [[مهدی]] {{ع}}، [[سفیانی]] [[خروج]] می‌کند... [[سپاه]] وی، به سوی [[مدینه]] حرکت می‌کند و چون به سرزمین [[بیداء]] می‌رسند، [[خداوند]] آنها را در کام [[زمین]] فرو می‌برد<ref>{{متن حدیث|"قبیل قائمنا المهدی یخرج السفیانی... و یأتی المدینه جیشه حتی اذا انتهی الی البیداء خسف الله به"}}؛ ینابیع المودة، سلیمان بن ابراهیم قندوزی، ۴۲۷، بصیرتی، قم.</ref>. یا می‌فرماید: "مردی از [[خاندان]] من، در سرزمین [[حرم]] [[قیام]] می‌کند، چون خبر [[ظهور]] وی‌ به [[سفیانی]] می‌رسد، وی، سپاهی از لشکریان خود را برای [[جنگ]]، به سوی او می‌فرستد، ولی [[سپاه]] [[مهدی‌]] آنان را شکست می‌دهد، آن‌گاه خود [[سفیانی]] با لشکریان همراه، به [[جنگ]] وی می‌روند و چون از سرزمین [[بیداء]] می‌گذرند، در [[زمین]] فرو می‌روند و جز یک نفر، که خبر آنان را می‌آورد همگی هلاک می‌شوند"<ref>{{متن حدیث|" وَ يَخْرُجُ رَجُلُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي فِي الْحَرَمِ فَيَبْلُغُ إِلَيْهِ السُّفْيَانِيُّ فَيَبْعَثُ إِلَيْهِ جُنْداً مِنْ جُنْدَهُ فيهزمهم فَيَسِيرُ إِلَيْهِ السُّفْيَانِيُّ بِمَنْ مَعَهُ حَتَّى إِذا جاءَ ببيداء مِنَ الْأَرْضِ خَسَفَ بِهِمْ فَلَا يَنْجُو مِنْهُمْ إِلَّا الْمُخْبِرِ "}}؛ تاریخ [[غیبت ]] کبری، ۵۲۱.</ref>. گرچه حادثه "[[خسف]]" در منطقه "[[بیداء]]" و در مورد لشکر [[سفیانی]] واقع می‌شود، ولی در برخی [[روایات]]، غیر از [[خسف در بیداء]]، از [[خسف در مشرق]] و [[خسف در مغرب]] نیز یاد شده است‌<ref>منتخب الأثر، ۴۴۲، ۴۴۵؛ وافی ج ۲، ۴۴۳.</ref>. و این نشانگر آن است که در سایر نقاط [[زمین]] نیز، چنین حوادثی رخ می‌دهد و به امر [[خداوند]] [[دشمنان]] [[مهدی]] {{ع}}، بدین وسیله نابود می‌گردند»<ref>[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۸-۲۸۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«منظور از "[[خسف به بیداء]]" آن است که [[سفیانی]] لشکری عظیم، به قصد [[جنگ]] با [[حضرت مهدی]] {{ع}} عازم [[مکه]] می‌کند؛ اما بین [[مکه]] و [[مدینه]] در محلی که به سرزمین "[[بیداء]]" معروف است به گونه‌ای [[معجزه]] آسا، به امر [[خداوند]]، در [[زمین]] فرو می‌روند. این حادثه در [[روایات]] [[اهل سنت]]<ref>عبدالرزاق صنعانی، المصنف، ج۱۱، ح۲۰۷۶۹؛ ابن ابی شیبه، الکتاب المصنف، ح۱۹۰۶۶.</ref> و [[شیعه]]، یکی از [[نشانه‌های ظهور]] و [[قیام]] معرفی شده و در شماری از آنها بر حتمی بودن آن تأکید شده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۳۱۰، ح۴۸۳؛ صدوق، الخصال، ج۱، ص۳۰۳، ح۸۲؛ نعمانی، الغیبه، ص۲۵۷، ح۱۵.</ref>»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۳۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۸. [[مجتبی تونه‌ای|آقای تونه‌ای]] (پژوهشگر [[معارف]] [[مهدویت]])؛}}
[[پرونده:13681078.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[مجتبی تونه‌ای]]]]
::::::آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«"[[خسف]]" به‌معنای فرورفتن و [[پنهان]] شدن است<ref>لسان العرب، ج ۹، ص ۶۷.</ref>. و "[[بیداء]]" نام سرزمینی است میان [[مکه]] و [[مدینه]]. ظاهرا منظور از "[[خسف بیداء]]" آن است که [[سفیانی]]، با لشکری عظیم به قصد [[جنگ]] با [[مهدی]] {{ع}} عازم [[مکه]] می‌شود، در میان [[مکه]] و [[مدینه]] و در محلی که به سرزمین "[[بیداء]]" معروف است، به‌گونه [[معجزه]] به امر [[خداوند]] در [[دل]] [[زمین]] فرو می‌روند<ref>غیبة نعمانی، ص ۲۵۲.</ref>. این حادثه از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] [[بیان]] شده است. [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} می‌فرمایند: "مردی از [[خاندان]] من، در سرزمین [[حرم]] [[قیام]] می‌کند، چون خبر [[ظهور]] وی به [[سفیانی]] می‌رسد، وی سپاهی از لشکریان خود را برای [[جنگ]]، به سوی او می‌فرستد، ولی [[سپاه]] [[مهدی]] آنان را شکست می‌دهد، ان‌گاه خود [[سفیانی]] با لشکریان همراه، به [[جنگ]] وی می‌روند و چون از [[سرزمین بیداء]] می‌گذرند، در [[زمین]] فرومی‌روند و جز یک نفر، که خبر آنان را می‌آورد، همگی هلاک می‌شوند"<ref>تاریخ غیبت کبری، ص ۵۲۱.</ref>. گرچه حادثه "[[خسف]]" در منطقه "[[بیداء]]" و در مورد [[لشکر سفیانی]] واقع می‌شود، ولی در برخی [[روایات]]، غیر از [[خسف در بیداء]]، از [[خسف در مشرق]] و [[خسف در مغرب]] نیز یاد شده است<ref>وافی، ج ۲، ص ۴۴۳؛ [[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ص ۴۴۲.</ref>، و این نشان آن است که در سایر نقاط‍‌ [[زمین]] نیز چنین حوادثی رخ می‌دهد و به امر [[خداوند]]، [[دشمنان]] [[مهدی]] {{ع}} بدین‌وسیله نابود می‌گردند<ref>برترین‌های فرهنگ مهدویت در مطبوعات، ص ۲۲۴.</ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۲۹۸.</ref>.
:::::*«"[[بیداء]]" در لغت به معنی بیابان نرم و هموار و بی‌آب‌وعلف است. نام سرزمینی است میان [[مکه]] و [[مدینه]]؛البته به [[مکه]] نزدیک‌تر. در این سرزمین، لشکر [[سفیانی]] با [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} وارد [[جنگ]] می‌شود که به امر [[خداوند]] در [[زمین]] فرومی‌روند و نابود می‌گردند<ref>منتهی الامال، باب ۱۴، فصل ۷.</ref>. "[[خسف در بیداء]]" به‌معنای فرورفتن در [[سرزمین بیداء]]، یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] ذکر شده است<ref>[[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ص ۴۵۲.</ref>. در [[حدیث]] است که از [[نماز]] گزاردن در [[بیداء]] [[نهی]] شده، چون مورد [[غضب]] [[خدا]] واقع شده است. در [[حدیث]] دیگری است که [[بیداء]] همان "ذات الجیش" است که هروقت [[امام صادق]] {{ع}} به آن‌جا می‌رسید، زود می‌گذشت و در آن [[نماز]] نمی‌خواند<ref>مهدی موعود، پاورقی ص ۷۷۴.</ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۱۸۷.</ref>.
:::::*«"[[خسف]]" از نشانه‌های [[آخر الزمان]] و به‌معنای فرورفتن در [[زمین]] و زیر آوار ماندن به وسیله [[زلزله]]، سیل، طوفان، موشک، بمباران و جز آن‌ها است<ref>روزگار رهایی، ج ۲، ص ۸۵۴.</ref>. در روایتی آمده است که سه [[خسف]] روی می‌دهد: یکی در [[مشرق]]، دیگری در [[مغرب]] و سوّمی در جزیرة العرب<ref>بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۷۰؛ الزام الناصب، ص ۶۴.</ref>. و نیز می‌خوانیم: خسفی در حلّه و [[بصره]] واقع می‌شود و مردمان بسیاری کشته می‌شوند<ref>محجة البیضاء، ج ۴، ص ۳۴۳؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۲۰.</ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۲۹۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۹. آیت‌الله فاضل لنکرانی؛}}
[[پرونده:11736.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد جواد فاضل لنکرانی]]]]
::::::[[آیت الله]] '''[[محمد جواد فاضل لنکرانی]]'''، در کتاب ''«[[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«خسْف در لغت به معنای فرو رفتن چیزی در [[زمین]] است<ref>مجمع البحرین، فخرالدین طریحی، ج۱، ص۶۴۶.</ref> و بَیْدا در لغت به معنای دشت هموار، پهناور و خالی از سکنه و [[آب]] و علف است که در میان [[مکه]] و [[مدینه]] واقع شده است. بنابراین منظور از خَسفِ در [[بیدا]] یعنی فرو رفتن [[سپاه سفیانی]] در سرزمین [[بیدا]] که در [[احادیث]] به عنوان علامت حتمی وارد شده است. در [[تبیین]] این علامت آمده است که هنگامی که [[سپاه سفیانی]] از مدینه‌ برای [[جنگ]] با [[حضرت مهدی]] {{ع}} و [[سپاه]] ایشان به سوی مکه‌ حرکت می‌کنند، چون به سرزمین [[بیدا]] می‌رسند، [[زمین]] دهان باز می‌کند و تمامی آنان را در کام خود فرو می‌برد. البته تقریباَ این حادثه، یک ماه بعد از [[ظهور]] حضرت ولی [[مهدی]] {{ع}} رخ می‌دهد. بدین رو‌، خسفِ در [[بیدا]] از [[نشانه‌های ظهور]] نیست، بلکه از نشانه‌های [[قیام حضرت مهدی]] {{ع}} است»<ref>[[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۰. حجت الاسلام و المسلمین رمضانیان؛}}
[[پرونده:13681082.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رمضانیان]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسلمین '''[[علی رضا رمضانیان]]'''، در کتاب ''«[[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} [[خسف بیداء]] است. [[خسف]] به معنای فرورفتن و [[پنهان]] شدن است<ref>لسان العرب، ج ۹، ص ۶۷.</ref>. [[بیداء]] در لغت به معنای دشت هموار، پهناور، خالی از سکنه و [[آب]] و علف می‌باشد<ref>معجم البلدان، ج ۱، ص ۵۲۳.</ref>. "[[بیداء]]" نام سرزمینی میان [[مکه]] و [[مدینه]]<ref>لسان العرب، ج ۱، ص ۲۷۷.</ref>. منظور از [[خسف بیداء]] آن است که [[سفیانی]] با لشکری عظیم به قصد [[جنگ]] با [[حضرت مهدی]] {{ع}} عازم [[مکه]] می‌شود، در میان [[مکه]] و [[مدینه]] در محلی که به سرزمین [[بیداء]] معروف است به گونه [[معجزه‌ آسا]] به امر [[خداوند]] در [[دل]] [[زمین]] فرو می‌روند<ref>غیبة نعمانی، ص ۲۵۲.</ref>.
::::#[[حضرت علی ]]{{ع}} می‌فرمایند: "مردی از [[خاندان]] من، در سرزمین [[حرم]] [[قیام]] می‌کند، چون خبر [[ظهور]]، وی به [[سفیانی]] می‌رسد وی سپاهی از لشکریان خود را برای [[جنگ]]،به سوی او می‌فرستد ولی [[سپاه]] [[مهدی]] آنان را شکست می‌دهد، آن‌گاه خود [[سفیانی]] با لشکریان همراه به [[جنگ]] وی می‌روند و چون از سرزمین [[بیداء]] می‌گذرند، در [[زمین]] فرو روند و جز یک نفر که خبر آنان را می‌آورد، همگی هلاک می‌شوند<ref>تاریخ غیبت کبری، ص ۵۲۱.</ref>.
::::#[[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: "... [[سفیانی]] گروهی را به [[مدینه]] روانه می‌کند و [[مهدی]] از آن‌جا به [[مکه]] رخت بر می‌بندد، خبر به [[فرمانده]] [[سپاه]] [[سفیانی]] می‌رسد که [[مهدی]]{{ع}} به سوی [[مکه]] بیرون رفته است. او لشکری از پی آن حضرت روانه کند ولی او نمی‌یابد تا این که [[مهدی]] با حالت [[ترس]] و نگرانی بدان [[سنت]] که [[موسی بن عمران]] داشت داخل [[مکه]] شود. [[فرمانده]] [[سپاه]] [[سفیانی]] در صحرا فرود می‌آید. منادی از [[آسمان]] ندا می‌کند "ای دشت آن [[قوم]] را نابود ساز" پس آن نیز ایشان را به درون خود می‌برد و هیچ یک از آنان [[نجات]] نمی‌یابد، مگر سه نفر....<ref>نعمانی، الغیبة، ص ۲۷۹، باب ۱۴، ح ۶۷.</ref>
::::#[[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "سالار ما [[قائم]]{{ع}} بر دیوار [[کعبه]] تکیه می‌دهد. آنگاه مردی که چهره‌اش به عقب برگشته است نزد او می‌آید و می‌گوید: ای سرزمین من! بشارتی برای شما دارم. فرشته‌ای به من [[دستور]] داده است که نزد شما بیایم و [[هلاکت]] [[سپاه]] [[سفیانی]] را [[بشارت]] دهم. [[قائم]]{{ع}} به او می‌فرمایند: "ماجرای خود و برادرت را [[بیان]] کن. آن مرد می‌گوید: من و برادرم در لشکر [[سفیانی]] بودیم و همه جا از [[دمشق]] تا [[بغداد]] را خراب کردیم و تل خاکی باقی گذاردیم. [[کوفه]] و [[مدینه]] را هم ویران کردیم و [[منبر]] [[پیامبر]] {{صل}} را هم شکستیم و مرکب‌های خود را در [[مسجد]] [[پیامبر خاتم|رسول الله]] بستیم. از آنجا برای تخریب [[خانه خدا]] و کشتن اهل آن خارج شدیم اما وقتی به دشت پهنی رسیدیم که استراحت کنیم، ناگاه کسی ندا داد، ای بیابان! ستم‌کاران را نابود گردان. در این هنگام [[زمین]] گشوده شد و تمام [[سپاه]] را بلعید و به [[خدا]] قسم کسی جز من و برادرم بر روی [[زمین]] باقی نماند. فرشته‌ای بر صورت ما زد و چهره ما چنان که می‌بینید برگشت. و به برادرم گفت: وای بر تو! به سوی [[سفیانی]] در [[دمشق]] برو و او را از [[ظهور]] [[مهدی]] [[آل محمد]] {{صل}} با خبر کن و بگو [[خداوند]] سپاهت را در میان [[مکه]] و [[مدینه]] نابود ساخت. و به من گفت: تو هم به [[مکه]] نزد [[مهدی]] برو و او را به [[هلاکت]] ستم‌کاران [[بشارت]] ده و به دست او [[توبه]] کن که از تو می‌پذیرد. آن‌گاه [[قائم]]{{ع}} با دست خود چهره او می‌کشد و به حال اول باز می‌گردد و با او [[بیعت]] می‌کند و جزء یارانش می‌گردد<ref>بحارالانوار، ج ۵۳-، ص ۱۰.</ref>. لازم به ذکر است که در برخی [[روایات]]، غیر از [[خسف در بیداء]] از [[خسف در مشرق]] و [[خسف در مغرب]] نیز یاد شده است<ref>وافی، ج ۲، ص ۴۴۳، [[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ص ۴۴۲.</ref>. و این نشان آن است که در سایر نقاط [[زمین]] نیز چنین حوادثی رخ می‌دهد و به امر [[خداوند]]، [[دشمنان]] [[مهدی]] {{ع}} بدین وسیله نابود می‌گردند<ref>برترین‌های فرهنگ مهدویت در مطبوعات، ص ۲۲۴.</ref>. بعضی از [[روایات]] از تأخر [[خسف به بیداء]]، بر [[ظهور]] سخن گفته و در برخی دیگر این اتفاق پس از [[بیعت]] [[یاران]] خاص [[حضرت مهدی]] {{ع}} ذکر شده است <ref>عبدالرزاق المصف، ج ۱۱، ص ۳۷۱.</ref>. با توجه به این که بین [[ظهور]] و [[قیام]] تفاوت وجود دارد و این که [[قیام]] آن حضرت با فاصله‌ای نامعین پس از [[ظهور]] خواهد بود لذا پدیده [[خسف]] پس از [[ظهور]] خواهد بود»<ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۵۲-۵۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۱.حجت الاسلام و المسلمین طاهری؛}}
[[پرونده:11562.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[حبیب‌الله طاهری]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر [[حبیب‌الله طاهری]] در کتاب ''«[[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]»'' در این‌باره گفته‌است:
:::::*«در روایات وارده از طرق [[اهل بیت]] {{عم}} از جمله علائم حتمی فرو رفتن لشگر [[سفیانی]] در بیداست که [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: این از محتومات است که تغییر و تبدیل در آن راه ندارد و داستانش همان بود که در ذیل علامت سوم بیان شد»<ref>[[حبیب‌الله طاهری|طاهری؛حبیب‌الله]]، [[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]، ص۲۷۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۲.حجت الاسلام و المسلمین صمدی؛}}
[[پرونده:783993038.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[قنبر علی صمدی]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[قنبر علی صمدی]]'''، در کتاب ''«[[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«"خسف" به معنای پنهان شدن و فرورفتن در چیزی است<ref>العین، ج۴، ص۲۰۱؛ لسان العرب، ج۹، ص۶۷.</ref>؛ از این‌رو به ماه گرفتگی "خسوف" گفته می‌شود، زیرا ماه در تاریکی فرو رفته و ناپدید می‌گردد. واژه "خسف" هم چنین به فرو ریختن چیزی در زمین گفته شده است: {{عربی|الْخَسْفُ؛ سؤوخ الْأَرْضُ بِمَا عَلَيْهِ}}<ref>لسان العرب، ج۹، ص۶۷.</ref>. چنان که [[قرآن کریم]] در مورد قارون می‌فرماید: {{متن قرآن|فَخَسَفْنَا بِهِ وَبِدَارِهِ الأَرْضَ}}<ref>ما او را با خانه‌اش در زمین فرو بردیم؛ سوره قصص، آیه ۸۱.</ref>؛
::::::"بیداء" در لغت به معنای دشت هموار، پهناور و خالی از سکنه و بی‌آب و علف است: {{عربی|الْبَيْدَاءَ : مَفَازَةٍ لَا شَيْ‏ءَ فِيهَا}}<ref>العین، ج۸، ص۸۴.</ref>. بیابان بیداء، سرزمین پهناور و دشت شن زاری است که در حدود چهار فرسخی مدینه و در مسیر [[مکه]] واقع شده است. لشکریان [[سفیانی]] در این منطقه، به اذن الاهی در زمین فرو می‌روند و ناپدید می‌شوند»<ref>[[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص۱۹۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۳. خانم دکتر خیراللهی و موسوی شکور ؛}}
[[پرونده:152019.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[فخری سادات موسوی شکور]]]]
::::::خانم دکتر '''[[زهرا خیراللهی]]'''و خانم [[فخری سادات موسوی شکور]]، در مقاله ''«[[علائم ظهور در آیات قرآن (مقاله)|علائم ظهور در آیات قرآن]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«واژه "خسف" به معنای فرو رفتن و پنهان شدن است و "[[بیداء]]" نام سرزمینی بین [[مکه]] و [[مدینه]] است منظور از این نشانه این است که [[سفیانی]] با لشگری که به قصد جنگ با [[حضرت مهدی]]{{ع}} عازم [[مکه]] می‌شود در راه بین [[مکه]] و [[مدینه]] و در محلی معروف به "[[بیداء]]" به صورت معجزه‌آسا در زمین فرو می‌روند<ref>درسنامه مهدویت، ج ۲، ص ۹۳.</ref>. در خصوص این واقعه در چند روایت در تفسیر آیه ۴۵ سوره نحل آورده شده که: {{متن قرآن|أَفَأَمِنَ الَّذِينَ مَكَرُواْ السَّيِّئَاتِ أَن يَخْسِفَ اللَّهُ بِهِمُ الأَرْضَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لاَ يَشْعُرُونَ}} <ref> آیا کسانی که اعمال بد انجام دادند از این که خداوند آنها را در زمین فرو برد، یا بدون این که متوجه باشند عذاب بر آنها فرستد ایمن هستند؟.</ref>. در تفسیر عیاشی از [[امام صادق|امام جعفر صادق]]{{ع}} روایت نموده که: "آن قوم دشمنان خدا می‌باشد که به زمین فرو روند"<ref>بحار الأنوار، ج ۵۱، ص ۲۶۱.</ref>. هم چنین [[طبرسی]] روایت نموده از [[ابوحمزه ثمالی]] از [[امام سجاد|امام زین العابدین]]{{ع}} و [[حسن مثنی]] پسر [[امام حسن|امام حسن مجتبی]]{{ع}} شنیدم که گفتند: "آنها لشگری در سرزمین [[بیداء]] هستند که زیر پای آنها فرو می‌رود و زمین آنها را در کام خود فرو می‌برد". در تفسیر برهان از [[نعمانی]] و او به سند خود از جابر از [[امام باقر]]{{ع}} روایت آورده که در ضمن حدیثی طولانی در وصف [[خروج سفیانی]] فرمود: "در [[آخر الزمان]] وقتی [[سفیانی]] خروج می‌کند با لشکرش در [[بیداء]] -بیابانی گسترده- لشکرگاه می‌سازد، پس صدایی از آسمان ندا می‌دهد: ای [[بیداء]] این مردم را با خسف فرو بردن در زمین نابود کن: پس زمین می‌شکافد و به جز چند نفر که خدا صورت‌هایشان را به پشت برگردانده باقی نمی‌ماند، و این افراد درست از سگانند، و آیه زیر درباره آنان نازل شده که می‌فرماید: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ آمِنُواْ بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَكُم مِّن قَبْلِ أَن نَّطْمِسَ وُجُوهًا فَنَرُدَّهَا عَلَى أَدْبَارِهَا}}<ref>النساء، ۴۷.</ref><ref>المیزان، ج ۴، ص ۶۰۴؛ الغیبة «نعمانی ترجمه فهری»، ص ۳۲۹.</ref>. [[پیامبر خاتم|رسول اکرم]]{{صل}} درباره این گروه فرموده‌اند: {{متن حدیث|"فَيُبْعَثُ إِلَيْهِ جَيْشٌ مِنَ الشّامِ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْبَيْدَاءِ خُسِفَ بِهِمْ"}}<ref> گروهی از شام به سوی او برانگیخته می‌شوند، چون به نقطه "بیداء" می‌رسند به زمین فرو برده می‌شوند؛ المصنف الصنعانیه، ج ۱۰، ص ۳۷۱.</ref>. و این زمانی است که [[قائم]]{{ع}} به سرزمین "[[بیداء]]" برسد، و لشکر [[سفیانی]] در برابرش صف‌آرایی می‌کند، پس خدای عز و جل زمین را دستور می‌دهد، تا پاهای ایشان را در خود فرو ببرد، و بگیرد، و درباره همین مورد است، که خدای عز و جل می‌فرماید: {{متن قرآن|وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ وَأُخِذُوا مِن مَّكَانٍ قَرِيبٍ وَقَالُوا آمَنَّا بِهِ}}<ref>سوره سبأ، ۵۱ و ۵۲.</ref>؛ آن موقع می‌گویند: اینک ما به [[قائم]] [[آل محمد]]{{ع}} [[ایمان]] آورده‌ایم، {{متن قرآن|وَأَنَّى لَهُمُ التَّنَاوُشُ مِن مَكَانٍ بَعِيدٍ وَحِيلَ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَا يَشْتَهُونَ}}<ref>سوره سبأ، ۵۳ و ۵۴.</ref>؛ "یعنی: بین آنان و عذاب نشدن، حائل ایجاد می‌شود، {{متن قرآن|كَمَا فُعِلَ بِأَشْيَاعِهِم}} یعنی: آنهایی که قبل از آن ایشان را تکذیب می‌کردند هلاک می‌شوند {{متن قرآن|مِن قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا فِي شَكٍّ مُّرِيبٍ}}<ref>سوره سبأ، ۵۴.</ref>. که در آیه ۵۱ عبارت {{متن قرآن|مِن مَّكَانٍ قَرِيبٍ}} به سرزمین [[بیداء]] و [[خسف]] در آن اشاره دارد<ref>المیزان، ج ۱۶، ص ۵۹۳.</ref>. و در پایان هم جز دو نفر از آنها باقی نمی‌ماند، و جز این نیست که باقی ماندن آنها برای این است که سرگذشت آنها را به دیگران خبر دهند. مرحوم [[علامه مجلسی]] روایات متعددی در بحار الأنوار از [[امام باقر]]{{ع}} و [[پیامبر خاتم|پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} در این زمینه نقل کرده که نشان می‌دهد یکی از مصادیق آیات مورد بحث اولا مسأله خروج "[[سفیانی]]" به هنگام قیام [[مهدی]]{{ع}} است و این که خداوند آنها را از نزدیکترین مکان که همان سرزمین [[بیداء]] می‌باشد، گرفته و نابود می‌کند<ref>تفسیر نمونه، ج ۱۸، ص ۱۵۳.</ref>»<ref>[[زهرا خیراللهی|خیراللهی، زهرا]]؛ [[فخری سادات موسوی شکور|موسوی شکور،فخری سادات]]، [[علائم ظهور در آیات قرآن (مقاله)|علائم ظهور در آیات قرآن]]، ص 233-235.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان خسف بیداء}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اد): پرسش‌هایی با ۸ پاسخ]]
[[رده:(اد): پرسش‌های مهدویت با ۸ پاسخ]]

[[en:What is the “Khasf al-Bayda” which forms one of the immutable signs of Imam Mahdi’s reappearance? (question)]]

آیا تطبیق‌دادن نشانه‌های ظهور با افراد و حوادث جامعه صحیح است؟ (پرسش)

2020-05-05T12:24:09Z

Shafinejad: /* پانویس */

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = آیا [[تطبیق‌دادن نشانه‌های ظهور با افراد و حوادث جامعه]] صحیح است؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌ها و علائم ظهور]]
| مدخل اصلی = [[تطبیق‌دادن نشانه‌های ظهور با افراد و حوادث جامعه]]
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 6 پاسخ
}}
از نکات بسیار مهم و دقیق بحث [[مهدویت]]، [[تطبیق نشانه‌های ظهور]] با وقایع و اتفاقات است. این تطبیق‌ها باید با شواهد و [[دلایل]] کافی باشد که معمولاً مورد [[غفلت]] قرار می‌گیرد و لذا بعد از [[آشکار]] شدن اشتباه در تطبیق، کمترین آسیب آن، از بین بردن [[امید]] و نشاندن [[یأس]] به جای آن می‌باشد که بسیار خطرناک‌تر است.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==
* چرا [[تطبیق دادن نشانه‌های ظهور با وقایع خارجی جامعه]] کار درستی نیست؟
* آیا تطبیق‌هایی که در عرصه [[مهدویت]] انجام می‌شود صحیح است؟

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:11046759983.jpg|75px|link=محمد محمدی ری‌شهری]]||[[پرونده:639225282.jpg|75px|link=محسن قرائتی]]||[[پرونده:Pic259.jpg|75px|link=عبدالمجید زهادت]]||[[پرونده:11434.jpg|75px|link=محمد صابر جعفری]]||[[پرونده:13681083.jpg|48px|link=سید حسن زمانی]]||[[پرونده:151828.jpg|68px|link=پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]||[[پرونده:1402.jpg|68px|link=نویسندگان کتاب آفتاب مهر]]

|-
|[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری]]||[[محسن قرائتی|قرائتی]]||[[عبدالمجید زهادت|زهادت]]||[[محمد صابر جعفری|جعفری]]||[[سید حسن زمانی|زمانی]]||پژوهشگران مؤسسه آینده روشن||آفتاب مهر
|-
|}

===دلایل صحیح نبودن [[تطبیق نشانه‌ها بر افراد و حوادث]]===
*یکی از نکات بسیار مهمی که در باب [[علائم ظهور]] باید به آن توجه داشت بحث [[تطبیق علائم]] مطرح شده در [[روایات]] با اتفاقات واقع شده است، بدین معنی که با تطبیق دادن یک حادثه خارجی با آنچه در [[روایات]] ذکر شده، آن حادثه همان علامتی دانسته شود که [[امام]] خبر داده است.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ص ۲۶۳ و ۲۶۴</ref> تطبیق دادن در صورتی که با [[دلایل]] کافی و مستند باشد، اشکالی ندارد<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۷۵ ـ ۷۶</ref> ولی [[تطبیق علائم]] با وقایع خارجی بدون شواهد قطعی کار درستی نیست.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۵۱ ـ ۴۵۳؛ [[محسن قرائتی|قرائتی، محسن]]، [[جهت نما (کتاب)|جهت نما]]، ص ۶۳ ـ ۶۷؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ص ۲۶۳ و ۲۶۴؛ [[محمد صابر جعفری|جعفری، محمد صابر]]، [[اندیشه مهدویت و آسیب‌ها (کتاب)|اندیشه مهدویت و آسیب‌ها]]، ص ۵۳؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، مهدویت پرسش ها و پاسخ ها، ص ۳۷۷.</ref> به [[دلیل]] آنکه:
#منابع اصلی و قدیمی [[شیعه]] معمولاً از نشانه‌هایی محدود نام برده‌اند و برخی از این نشانه‌هایی که مطرح می‌شود، در این منابع ذکر نشده است.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ص ۲۶۳ و ۲۶۴</ref>
#اسناد برخی از [[احادیث]] دارای اشکال است.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ص ۲۶۳ و ۲۶۴؛ نویسندگان کتاب آفتاب مهر، ج ۱، ص ۲۱۲ و ۲۱۳.</ref>
#معلوم نیست این واقعۀ خارجی واقعاً و حقیقتاً همان [[پیش‌گویی]] [[امام]] باشد، شاید مراد [[امام]] واقعۀ خارجی دیگری باشد.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ص ۲۶۳ و ۲۶۴</ref>
#در مواردی که سخن از وقوع یک نشانه و [[فرج]] بعد از آن شده است، گویا مراد، [[فرج]] و [[ظهور]] [[امام زمان]]{{ع}} نیست، بلکه یک [[گشایش]] و [[آرامش]] و راحتی برای [[مؤمنان]] مورد نظر است.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ص ۲۶۳ و ۲۶۴</ref>

===دلیل بیان [[نشانه‌ها]] از طرف [[معصوم]]===
*بنابراین اظهار نظر قطعی در رابطه با اینکه برخی از [[علائم]]، تحقق یافته کار صحیحی نیست. ممکن است کسی بگوید: در این صورت بیان [[علائم]] چه فایده‌ای دارد؟ زیرا ما نیاز به [[علائم]] داشتیم تا [[ظهور]] را بتوانیم تشخیص دهیم در حالی که به وقایع خارجی به عنوان علامت نمی‌تواند تکیه کرد.

:در پاسخ باید گفت: شباهت یک واقعه خارجی با یک علامت این احتمال را در ذهن ایجاد می‌کند که شاید این واقعه همان علامتی باشد که [[امام]] خبر داده است و لذا [[انسان]] به دنبال [[کسب آمادگی]] بیشتر برای [[ظهور]] خواهد بود. و از طرفی چون صرف احتمال است لذا اگر [[ظهور]] واقع نشد [[انسان]] دچار سرخوردگی نمی‌شود و روحیۀ خود را از دست نمی‌دهد.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ص ۲۶۳ و ۲۶۴</ref> تطبیق بدون [[دلیل]]، باعث ایجاد [[امید]] کاذب در [[جامعه]] می‌شود و به دنبال اتفاق نیفتادن [[ظهور]] بعد از این تطبیق، [[یأس]] و [[ناامیدی]] جای آن را می‌گیرد و چه بسا انسان‌هایی که این تطبیق را باور کرده‌اند، نسبت به اصل [[ظهور]]، دلسرد و [[ناامید]] و نسبت به روایت‌های [[اهل بیت]]{{عم}} دچار [[شک]] و [[تردید]] شوند<ref>رک: [[محمد صابر جعفری|جعفری، محمد صابر]]، [[اندیشه مهدویت و آسیب‌ها (کتاب)|اندیشه مهدویت و آسیب‌ها]]، ص۵۵</ref>.<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۷۵ ـ ۷۶؛ [[محمد صابر جعفری|جعفری، محمد صابر]]، [[اندیشه مهدویت و آسیب‌ها (کتاب)|اندیشه مهدویت و آسیب‌ها]]، ص ۵۳.</ref>
*راه چاره هم این است که در مورد [[نشانه‌های ظهور]] توسط [[علما]] کار کارشناسی و روشنگری و [[تبیین]] صورت گرفته و با [[انحرافات]] [[مبارزه]] صورت بگیرد<ref>ر.ک. [[محمد صابر جعفری|جعفری، محمد صابر]]، [[اندیشه مهدویت و آسیب‌ها (کتاب)|اندیشه مهدویت و آسیب‌ها]]، ص ۵۳.</ref>.

==پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌الله م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌؛}}
[[پرونده:11046759983.jpg||بندانگشتی|90px|right|[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]]]
::::::[[آیت‌الله]] '''[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«نکته بسیار مهم در تطبیق علامت‌های [[ظهور]] آن است که نمی‌توان به صرف احتمال مطابقت یک واقعه خارجی با یکی از [[علائم ظهور]]، به پیش‌بینی وقت [[ظهور]] یا [[قیام]] متصل بدان پرداخت. البته کنار هم قرار گرفتن شماری از [[نشانه‌ها]] به‌ویژه آنهایی که در [[احادیث]] معتبر آمده‌اند و محتوم توصیف شده‌اند، موجب [[اطمینان]] به نزدیک بودن [[ظهور]] می‌گردد. اشتباه اصلی در تطبیق‌های نادرست پیشین آن بوده است که تنها با دیدن یک واقعه خارجی و بدون توجه به دیگر [[علائم]]، آن را علامت [[ظهور]] شمرده و نزدیکی [[ظهور]] را پیش‌بینی کرده‌اند. حتی گاه با این که هیچ یک از علامت‌های حتمی و مشهور پدید نیامده‌اند، تنها پیشرفتی علمی و صنعتی همچون تلگراف- که گونه‌ای اطلاع‌رسانی از دور است- بر علامت [[ظهور]] تطبیق شده و زمان [[ظهور]]، نزدیک دانسته شده است. ناصواب بودن تمامی تطبیق‌های پیشین [[علائم ظهور]]، این نکته مهم را به ما یادآوری می‌کند که دقت و احتیاط فراوان در این زمینه، فوق العاده مهم و ضروری است. در این میان، احتمال [[جعل]] و [[تحریف]] لفظی و معنوی را به انگیزه‌های مختلف هم نمی‌توان از نظر دور داشت. لذا دقت در [[احادیث]] [[علائم ظهور]] و [[شناخت]] دقیق آنها در بازشناسی ادعاهای دروغین از ادعای واقعی، بسیار مهم و نقش‌آفرین است.
::::::گروه‌هایی از [[شیعیان]] در دوره‌هایی، با [[امید]] به [[گشایش]] و [[فرج]] در کارشان و گاه با اغراض خاصی، به تطبیق [[علائم ظهور]] بر وقایع [[اقدام]] کرده‌اند. برای نمونه می‌توان از تطبیق‌های زیر- که شهرت تاریخی دارند- نام برد. مهم‌تر ومؤثرتر از همه این گروه‌ها [[اسماعیلیه]] و [[حکومت]] آنان یعنی فاطمیان [[مصر]] است که گوی سبقت را از همگان ربوده و تطبیق نشانه طلوع [[خورشید]] از مغرب- که در صفحات پیشین بدان اشاره کردیم- از این جمله است. [[قاضی نعمان مغربی]] که از داعیان [[اسماعیلی]] است، نمونه‌های دیگری از [[نشانه‌ها]] را بر فاطمیان و [[مهدی]] آنان تطبیق کرده است<ref>شرح الأخبار، ج ۳، ص ۳۵۹- ۳۶۸.</ref>. برخی [[معتقد]] بودند که [[نفس زکیه]]- که کشته شدن او را یکی از [[نشانه‌های ظهور]] دانسته‌اند- همان [[محمد بن عبد الله بن حسن مثنی]] است که در ابتدای [[حکومت]] [[عباسیان]] [[قیام]] کرد و در [[مدینه]] به [[شهادت]] رسید. استدلال‌هایی را هم برای اثبات این مطلب آورده‌اند که در اثبات این مطلب، کافی نیست<ref>تاریخ الغیبة الکبری، ص ۶۰۸.</ref>. نمونه دیگر تطبیق‌های [[علامه مجلسی]] در بحار الأنوار است. وی ضمن بیان [[احادیث]] [[نشانه‌های ظهور]]، آنها را توضیح داده و گاه تطبیق کرده است. برای مثال در حدیثی از [[عمار یاسر]] چنین [[نقل]] شده است: {{متن حدیث|"يَأْتِي هَلَاكُ مُلْكِهِمْ مِنْ حَيْثُ بَدَأ"}}<ref>نابودی حکومت آنان از جایی که آغاز شده، خواهد بود؛ الغیبة، طوسی، ص ۴۶۳، ح ۴۷۹.</ref>. گویا [[مرحوم مجلسی]] ضمیر "هم" در "ملکهم" را به [[عباسیان]] برگردانده و نوشته است: {{متن حدیث|مِنْ حَيْثُ بَدَأ}}؛ یعنی از سوی [[خراسان]]؛ چون هلاکو از آن جا وارد شد، همان‌گونه که شروع حکومتشان از [[خراسان]] وبه دست ابومسلم بود، که البته در [[حدیث]]، به [[عباسیان]] تصریح نشده است <ref>بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۲۰۸، ح ۴۵.</ref>. یا در جای دیگری از [[الغیبة]] [[نعمانی]]<ref>الغیبة، نعمانی، ص ۲۷۵، ح ۵۵.</ref> حدیثی آورده که در آن آمده است: {{متن حدیث|"إِذَا قَامَ الْقَائِمُ بِخُرَاسَانَ ... َ وَ قَامَ مِنَّا قَائِمٌ بِجِيلَان‏... وَ قَتَلَ الْكَبْش‏..."}}. <ref>هنگامی که [[قائم]] در خراسان قیام کند ... و قائمی از ما در گیلان قیام کند ... و سرکرده کشته شود .... سپس می‌گوید: قیام کننده در خراسان، هلاکو خان یا چنگیزخان است و قیام کننده در گیلان، شاه اسماعیل و شاید مراد از کبش، شاه عباس اول باشد؛ بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۲۳۶، ح ۱۰۴.</ref>. همچنین در جای دیگر، حدیثی را بر [[دولت]] [[صفویه]] تطبیق کرده و می‌گوید: بعید نیست که این [[حکومت]]، متصل به [[دولت]] [[قائم]] شود<ref>بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۲۴۳.</ref>»<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۵۱، ۴۵۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین قرائتی؛}}
[[پرونده:639225282.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[محسن قرائتی]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین [[محسن قرائتی]] در کتاب ''«[[جهت‌نما (کتاب)|جهت‌نما]]»'' در اين باره گفته است:
::::::« در بعضی [[روایات]] نام افرادی برده می‌شود که [[قبل از ظهور]] دست به کارهایی می‌زنند، مثل [[سید خراسانی]]، [[دجال]]، [[سفیانی]] و... در این میان برخی کارهای آنان را با کارهای زمان خود، آن افراد را با افراد زمان خود و آن مکان‌ها را با مکان‌هایی که خود می‌پسندند، تطبیق می‌دهند. این تطبیق‌ها نیز جایز نیست؛ زیرا این انطباق‌ها روزنه‌هایی برای سوء استفاده صاحبان سلیقه و [[بدعت]] و نیز افراد [[جاهل]] و قاصر یا رندان شیاد خواهد شد. در این موارد تنها راه [[نجات]] آن است که تمام این تطبیق به وسیله [[فقیهان]] [[عادل]] بی‌هوس و بصیر شناسایی شود و افرد [[آگاه]] اجازه ندهند موجی از [[بشارت‌ها]] یا تهدیدها [[جامعه]] را به اضطراب بکشاند. [[خدا]] در این باره در سوره نساء می‌فرماید: {{متن قرآن|وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِّنَ الأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُواْ بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَلَوْلاَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لاَتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلاَّ قَلِيلاً}}<ref> و هنگامی که خبری از ایمنی یا بیم به ایشان برسد آن را فاش می‌کنند و اگر آن را به پیامبر یا پیشوایانشان باز می‌بردند کسانی از ایشان که آن را در می‌یافتند به آن پی می‌بردند و اگر بخشش و بخشایش خداوند بر شما نمی‌بود (همه) جز اندکی، از شیطان پیروی می‌کردید؛ سوره نساء، آیه: ۸۳.</ref>. در این [[آیه]] [[خداوند متعال]] به افرادی که با انگیزه‌های خاصی، مانند [[انتقام]]، ضربه زدن، [[طمع]] مادّی، خودنمایی، اظهار اطلاعات، [[مرید]] بازی، چپاول [[اموال]] [[مردم]]، یا ایجاد [[تفرقه]] و امثال آن خبرهایی ناخوشایند در جبهه یا غیر جبهه پخش می‌کنند؛ به شدت انتقاد کرده و می‌فرماید: [[امت اسلامی‌]] باید دارای سازمان و تشکیلاتی باشد تا [[اخبار]] مختلف در یک مرکز ویژه گردآوری شود و سپس این [[اخبار]] به وسیله [[اسلام]] شناسانی که اهل [[استنباط]] هستند، ارزیابی شده و صحیح یا [[باطل]] بودن آن روشن گردد؛ سپس [[مصلحت]] انتشار یا [[کتمان]] آن شناسایی شود و پس از این تمهیدات، همه [[اخبار]] یا برخی از آنها به اطلاع [[جامعه]] برسد. هرچند این [[آیه]] در مورد [[اخبار]] جبهه و [[جنگ]] است؛ [[رجوع]] به کارشناس و اهل [[استنباط]] که در این [[آیه]] مطرح شده اصلی عقلایی برای همه کارهای مشکوک و شبهه‌دار است. اگر ما در مورد [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} و مسائل قبل و [[بعد از ظهور]] [[روایت]] مشکوکی شنیدیم، باید آن را به [[فقیهان]] بصیر، ارجاع دهیم تا این [[روایات]] ارزیابی و بررسی و عدم تضاد آن با [[قرآن]] روشن شود و در معنای آن دقت گردد و پس از گذران این مراحل به آن [[اعتقاد]] پیدا کنیم. با [[شعر]]، [[خواب]]، تخیلات، حدسیات، [[قیاس]]، [[استحسان]] و این گونه موارد نمی‌توان به چیزی [[معتقد]] شد. ما در [[اعتقادات]] دینی جز به [[دلایل عقلی]]، [[آیات]] [[قرآن]] و [[روایات]] محکم نمی‌توانیم به چیزی دیگر تکیه کنیم؛ بنابراین [[حق]] تطبیق قطعی [[روایات]] با پیش فرض‌های خود را نداریم. و اگر جز این عمل کنیم، به هشدارهای بسیار سخت [[قرآن]] گرفتار می‌شویم.
:::::*[[قرآن کریم]] در [[آیه]] ۷۹ سوره بقره در یک [[آیه]] سه مرتبه می‌فرماید: {{متن قرآن|فَوَيْلٌ لِّلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِندِ اللَّهِ لِيَشْتَرُواْ بِهِ ثَمَنًا قَلِيلاً فَوَيْلٌ لَّهُم مِّمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَّهُمْ مِّمَّا يَكْسِبُونَ}}<ref> بنابراین، وای بر کسانی که (یک) نوشته را با دست‌های خود می‌نویسند آنگاه می‌گویند که این از سوی خداوند است تا با آن بهایی کم به دست آورند؛ و وای بر آنان از آنچه دست‌هایشان نگاشت و وای بر آنان از آنچه به دست می‌آورند؛ سوره بقره، آیه: ۷۹.</ref>. تنها آیه‌ای که در آن سه بار کلمه {{متن قرآن|فَوَيْلٌ}} به کار رفته، همین [[آیه]] است که خطر [[علما]] و [[دانشمندان]] دنیاپرست را مطرح می‌کند.
:::::*برخی از پیام‌های این [[آیه]] عبارتند از:
::::#دین‌سازی، در طول [[تاریخ]] جریانی خطرناک بوده است: {{متن قرآن|يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ}}.
::::#[[بدعت]]، دین‌سازی، [[دین‌فروشی]] و استحمار [[مردم]]، از جمله خطراتی است که از [[ناحیه]] [[دانشمندان]] فاسد، [[جامعه]] را تهدید می‌کند: {{متن قرآن|يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِندِ اللَّهِ}}.
::::#مواظب قلم‌ها، کتاب‌ها، مقالات زهرآلود، تحریف‌گر و بدعت‌گزار باشید و به هر عالمی‌ اعتماد نکنید: {{متن قرآن|يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِندِ اللَّهِ}}.
::::#[[مردم]] به صورت فطری به [[مذهب]] علاقه دارند؛ بنابراین بسیاری از شیّادان، سخنان خود را به نام [[دین]] و [[مذهب]] به [[مردم]] ارائه می‌کنند: {{متن قرآن|يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِندِ اللَّهِ}}.
::::#یکی از انگیزه‌های [[بدعت]] و افترا، رسیدن به متاع ناچیز دنیاست: {{متن قرآن|ثَمَنًا قَلِيلاً}}.
::::#از بدترین درآمدها، درآمدِ [[دین‌فروشی]] است: {{متن قرآن|وَيْلٌ لَّهُمْ مِّمَّا يَكْسِبُونَ}}
::::#شدیدترین عذاب‌ها متوجّه کسانی است که به [[تفکر]] و [[اعتقاد]] [[مردم]] [[خیانت]] می‌کنند. تکرار کلمه {{متن قرآن|وَيْلٌ}} گویای این هشدار است.
::::#[[گناه]] هر [[انحرافی]] که در طول [[تاریخ]] در اثر بدعتی به وجود آید، به گردن [[بدعت]] گزار است: {{متن قرآن|يَكْسِبُونَ}} دلالت بر استمرار دارد و گویای آن است که به زمان خاصی محدود نیست»<ref>[[محسن قرائتی|قرائتی، محسن]]، [[جهت‌نما (کتاب)|جهت‌نما]]، ص ۶۳ - ۶۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین زهادت؛}}
[[پرونده:Pic259.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[عبدالمجید زهادت]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[عبدالمجید زهادت]]'''، در کتاب ''«[[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«یکی از نکات بسیار مهمی که در باب [[علائم ظهور]] باید به آن توجه داشت بحث [[تطبیق علائم]] مطرح شده در [[روایات]] با اتفاقات واقع شده است، بدین معنی که با تطبیق دادن یک حادثه خارجی با آنچه در [[روایات]] ذکر شده، آن حادثه همان علامتی دانسته شود که [[امام]] خبر داده است. به نظر می‌آید [[تطبیق علائم]] با وقایع خارجی بدون شواهد قطعی کار درستی نباشد. در این زمینه توجه به نکات زیر مهم است:
::::# منابع اصلی و قدیمی [[شیعه]] معمولاً از نشانه‌هایی محدود نام برده‌اند. و برخی از این نشانه‌هایی که مطرح می‌شود، در این منابع ذکر نشده است.
::::# اسناد برخی از [[احادیث]] در این زمینه دارای اشکال بوده و لذا اعتبار آنها را پائین می‌آورد. ممکن است کسی بگوید: در این صورت چرا در کتب روایی [[نقل]] شده است؟ در پاسخ می‌توان گفت: شاید علت ذکر این [[روایات]] دو مطلب باشد؛ اول: اصل [[روایات]] باقی بماند و دیگران بتوانند پیرامون آن تحقیق و تأمل کنند. دوم: روشن شود که همه گروه‌ها چه مخالفین و چه موافقی [[اهل بیت]] {{عم}} در اصل [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} اتفاق دارند. [[مرحوم مجلسی]] در ذیل روایتی طولانی در مورد [[نشانه‌های ظهور]] می‌گوید: این [[روایت]] را با آن که متن آن تغییر یافته و اشتباه دارد و [[سند]] آن به بدترین خلق [[خدا]] [[عمر بن سعد]] منتهی می‌شود آوردم تا دانسته شود پیرامون [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} [[اتفاق نظر]] وجود دارد<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۲۷، ح ۹۰.</ref>.
::::# معلوم نیست که این واقعه خارجی واقعاً و حقیقاً همان [[پیش‌گویی]] [[امام]] باشد، شاید مراد [[امام]] واقعه خارجی دیگر باشد.
::::# در مواردی که سخن از وقوع یک نشانه و [[فرج]] بعد از آن شده، گویا مراد، [[فرج]] و [[ظهور]] [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} نیست، بلکه یک [[گشایش]] و [[آرامش]] و راحتی برای [[مؤمنان]] مورد نظر است. از [[امام باقر]] {{ع}} [[نقل]] شده: {{متن حدیث|تَوَقَّعُوا الصَّوْتَ يَأْتِيكُمْ بَغْتَهً مِنْ قِبَلِ دِمَشْقَ، فِيهِ لَكُمْ فَرَجُ عَظِيمٌ}}؛ [[منتظر]] صدایی باشید که از طرف [[دمشق]] ناگهان به شما می‌رسد و در آن گشایشی بزرگ برای شما خواهد بود<ref>غیبة نعمانی، ص ۲۷۹، ح ۶۶.</ref>. اینکه کلمه "[[فرج]]" به صورت نکره آمده که معنای آن گشایشی است نه [[گشایش]] خاص و ویژه، نشان می‌دهد این [[فرج]] معلوم نیست مربوط به [[قیام]] [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} باشد.
:::::* بنابراین اظهار نظر قطعی در رابطه با اینکه برخی از [[علائم]] تحقق یافته کار صحیحی نیست ممکن است کسی بگوید: در این صورت بیان [[علائم]] چه فایده‌ای دارد؟ زیرا ما نیاز به [[علائم]] داشتیم تا [[ظهور]] را بتوانیم تشخصیص دهیم در حالی که به وقایع خارجی به عنوان علامت نمی‌تواند تکیه کرد. در پاسخ باید گفت: شباهت یک واقعه خارجی با یک علامت این احتمال را در ذهن ایجاد می‌کند که شاید این واقعه همان علامتی باشد که [[امام]] خبر داده است و لذا [[انسان]] به دنبال [[کسب آمادگی]] بیشتر برای [[ظهور]] خواهد بود. و از طرفی چون صرف احتمال است لذا اگر [[ظهور]] واقع نشد [[انسان]] دچار سرخوردگی نمی‌شود و روحیۀ خود را از دست نمی‌دهد»<ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص۲۶۳، ۲۶۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین زمانی؛}}
[[پرونده:13681083.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید حسن زمانی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید حسن زمانی]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::*«عدّه‌ای با خواندن یا شنیدن چند [[حدیث]] از [[نشانه‌های ظهور]]، آن را بر افراد یا حوادثی تطبیق می‌دهند. تطبیق دادن در صورتی که با [[دلایل]] کافی و مستند باشد، اشکالی ندارد؛ ولی این کار، نیاز به تخصص [[حدیث]] شناسی از جهت [[سند]] و [[دلالت روایات]]، [[شناخت]] [[تاریخ]] و آشنایی با افراد و حوادث روز دارد و اینکه نگاه [[انسان]] بر اساس [[آگاهی]] باشد نه بر پایه خواسته‌های نفسانی. به عبارت دیگر، عدّه ای چون می‌خواهند [[ظهور]] هر چه زودتر واقع شود، برخی افراد و حوادث را بدون نگاه عالمانه و با اندک شباهتی به برخی از [[نشانه‌های ظهور]]، تطبیق می‌دهند. به عنوان مثال اگر فردی از منطقه [[شام]] [[خروج]] کرد سریع نمی‌توان گفت او [[سفیانی]] است؛ بلکه باید [[منتظر]] ماند و ویژگی‌های او را سنجید. اگر تمام خصوصیات و حوادث مربوط به او، چون تسلط بر مناطق [[شام]]، فرستادن [[لشکر]] به [[عراق]] و [[حجاز]]، [[دشمنی]] با [[اهل بیت]]{{ع}} و [[کشتار]] [[شیعیان]] و [[خسف]] [[سپاه]] او در سرزمین [[بیداء]] رخ داد، آن وقت می‌توان این مورد را بر [[سفیانی]] تطبیق داد. تطبیق بدون [[دلیل]]، باعث ایجاد [[امید]] کاذب در [[جامعه]] می‌شود و به دنبال اتفاق نیفتادن [[ظهور]] بعد از این تطبیق، [[یأس]] و [[ناامیدی]] جای آن را می‌گیرد و چه بسا انسان‌هایی که این تطبیق را باور کرده‌اند، نسبت به اصل [[ظهور]]، دلسرد و [[ناامید]] و نسبت به روایت‌های [[اهل بیت]]{{ع}} دچار [[شک]] و [[تردید]] شوند <ref>رک: اندیشه مهدویت و آسیب ها، ص۵۵.</ref>»<ref>[[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۷۵ - ۷۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۵. حجت الاسلام و المسلمین جعفری؛}}
[[پرونده:11434.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد صابر جعفری]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[محمد صابر جعفری]]'''، در کتاب ''«[[اندیشه مهدویت و آسیب‌ها (کتاب)|اندیشه مهدویت و آسیب‌ها]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«از آسیب‌های مهدویت که که قابل ذکر است، تطبیق ناصواب است. به این توضیح که عده‌ای با [[خواندن]] یا شنیدن چند [[روایت]] در [[علایم ظهور]]، آنها را بر افراد یا حوادثی تطبیق می‌دهند. البته خود تطبیق [[روایات]] بر حوادث، آفت و آسیب نیست، بلکه آفت، مطالب و ادعاهایی است که افرادی به صرف [[خواندن]] یک یا دو [[روایت]] و بدون بررسی [[آیات]] و [[روایات]] و مطالب [[تاریخی]] و [[قدرت]] تشخیص صحیح و سقیم [[روایات]] مطرح می‌کنند، یعنی بدون داشتن تخصص به اظهار نظر می‌پردازند. این تذکر لازم است که در [[روایات]]، تشخیص مؤلفه‌ها و علایم [[سپاه حق]] و [[باطل]] به عهده [[علمای راستین]] گذاشته شده است؛ همان‌ها که در عصر [[غیبت کبرا]] به عنوان "[[نواب عام]]" عهده‌دار امور گشته‌اند.
:::::*'''پیامدها''':
:::::#پیامد تطبیق، [[توقیت]] و تعجیل است.
:::::#[[نومیدی]] و [[یأس]] در اثر عدم اتفاق [[ظهور]].
:::::#به [[دلیل]] عدم تحقق تطبیق‌های مطرح شده، باعث [[بی‌اعتقادی]] افراد نسبت به اصل [[ظهور]] می‌گردد و افراد در اصل [[ظهور]] و [[روایات]] به [[شک]] و [[تردید]] می‌افتند.
:::::*'''خاستگاه''':
:::::#توهم‌زدگی.
:::::#هوی و [[هوس]] و مشکل مطرح‌سازی خود ([[بیماری]] روانی هیستری).
:::::#دخالت افراد غیر متخصص در مطالب کاملاً فنی و تخصصی.
:::::#عدم روشنگری کافی توسط [[علماء]]:
:::::##عدم [[تبیین]] [[علایم حتمی]] و غیرحتمی، عدم طرح مسأله [[بداء]] و مسایل مرتبط با [[علایم ظهور]].
:::::##نداشتن عکس‌العمل مناسب در مقابل مدعیان.
:::::*'''راه درمان''':
:::::#[[تبیین]] و روشنگری.
:::::#[[تکذیب]] و [[مبارزه]] با [[انحرافات]].
:::::#کار کارشناسی در مورد علایم و ویژگی‌ها توسط [[علما]].»<ref>[[محمد صابر جعفری|جعفری، محمد صابر]]، [[اندیشه مهدویت و آسیب‌ها (کتاب)|اندیشه مهدویت و آسیب‌ها]]، ص۵۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۶. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛}}
[[پرونده:151828.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]]]
::::::'''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«یکی از آسیب‌های جدی مباحث [[مهدویت]]، تطبیق است؛<ref>نک: [[محمد صابر جعفری|جعفری، محمد صابر]]، [[اندیشه مهدویت و آسیب‌ها (کتاب)|اندیشه مهدویت و آسیب‌ها]].</ref> لذا تطبیق [[علایم ظهور]] بر حوادث و وقایع و ادعا نمودن تحقق علایم به صورت قطعی، نه تنها قابل پذیرش و [[دفاع]] نیست، بلکه تولید آسیب نیز می‌نماید.
::::::چندی پیش شخصی ادعا نمود که از [[علایم ظهور]] فقط پنج نشانه که حتمی هستند باقی مانده است<ref>سایت موعود، شفیعی سروستانی، مورخ ۱۶/۸/۸۸</ref> که موجب نارضایتی و نگرانی فراوانی شد تا جایی که برخی به تأمل، نقدی بر آن نوشتند<ref>مجله امان، ش۲۳، ص۲۶</ref>.
::::::بنابراین این سؤال با توجه به تطبیق، قابلیت پاسخ صریح و روشن ندارد؛ زیرا هیچ عالمی [[علم]] ندارد که این حادثه واقعاً همان علامت [[ظهور]] باشد، مثل [[روایت]] کشته شدن [[عبد الله]] که برخی آن را به [[پادشاه]] فعلی [[عربستان]] تطبیق داده‌اند<ref>نک: عصر ظهور، علی کورانی</ref>. و تطبیق آن هیچ گاه صحیح نیست. مثلاً [[علامه مجلسی]] در ذیل روایتی می‌نویسد: این [[روایت]] که متن آن تغییر یافته و اشتباه دارد، [[سند]] آن به بدترین خلق [[خدا]] یعنی [[عمر]] بن سعد می‌رسد. من آن را ذکر کردم تا دانسته شود همه [[حضرت مهدی]] {{ع}} را قبول دارند<ref>بحار الانوار، ج۵۲، ص۲۲۷</ref>. ضمن آن که برخی از علامت‌ها نشانه برای [[فرج]] و [[گشایش]] [[مؤمنان]] ویا خبر از یک اتفاق و واقعه است و ربطی به [[ظهور]] [[حضرت]] ندارد؛ مانند و قوع گرمای شدید<ref>الغیبة، نعمانی، باب۱۴، ح۴۴</ref>. یا [[روایات]] [[رایات سود]] که به [[بنی العباس]] اشاره دارد<ref>نک: تحلیل تاریخی نشانه های ظهور، مصطفی صادقی</ref>»<ref>[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۷۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. نویسندگان کتاب «آفتاب مهر»؛}}
[[پرونده:1402.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::نویسندگان کتاب ''«[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«عده‌ای بر این باورند که بسیاری از علایم غیر حتمی‌ [[ظهور]] اتفاق افتاده است و فقط علایمِ حتمی‌ نزدیک [[ظهور]]، باقی مانده است. به نظر می‌آید در این باره سخن قطعی و کاملی نمی‌توان گفت؛ زیرا منابع اصلی و قدیمی‌ [[شیعه]]، معمولاً از نشانه‌های خاص و محدود نام برده‌اند و بسیاری از این نشانه‌هایی که به عنوان علایمِ اتفاق افتاده، مطرح می‌شوند یا اصولاً در این منابع ذکر نشده یا بسیار کم رنگ بیان شده است. این امر، نشانه آن است که اخباری که این گونه [[نشانه‌ها]] را بیان کرده‌اند، چندان مورد اعتنای علمای گذشته نبوده است. همچنین اسناد برخی از [[روایات]]، اشکال دارد و [[نقل]] آنها در کتب روایی جامع؛ مانند [[بحارالانوار]] به دو علت می‌تواند باشد:
::::#حفظ اصل نقل‌ها برای تأمل و [[تدبر]] دیگران درباره آنها؛
::::#روشن شود که همه گروه‌ها _ چه موافق و چه مخالف [[اهل بیت]]{{عم}} _ در اصل [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} [[اتفاق نظر]] دارند. مرحوم [[علامه مجلسی]] در ذیل روایتی می‌گوید: "این [[روایت]] را که متن آن تغییر یافته و اشتباه دارد و [[سند]] آن به بدترین خلق [[خدا]]؛ یعنی [[عمر بن سعد]] منتهی می‌شود، آوردم تا دانسته شود همه [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} را قبول دارند.<ref>بحارالانوار، ج۵۲، ص۲۲۷.</ref>
:::::*همچنین، این سؤال زمانی قابل پاسخ است که ما تطبیق را بپذیریم. مراد از تطبیق آن است که علامتی را با حادثه خارجی تطبیق داده و بگوییم این حادثه همان نشانه گفته شده در [[روایات]] است؛ اما باید توجه داشت که اولاً ما از لحاظ [[علم محدود]] می‌باشیم، و نمی‌دانیم آیا واقعاً این حادثه، همان نشانه است یا نه، و ثانیاً بعضی از علامت‌ها، دارای [[سند]] معتبر و قابل قبولی نیست، تا خود نشانه را بپذیریم و بخواهیم از وقوع آن سخن بگوییم.
:::::*بله؛ اگر قراین و شواهد قطعی وجود داشته باشد، می‌توان گفت نشانه‌ای از [[نشانه‌ها]] واقع شده است و این، بسیار مشکل است. البته، باید توجه داشت که شباهت حادثه با یک علامت، این احتمال را ایجاد می‌کند که شاید این واقعه، همان علامت [[ظهور]] باشد؛ لذا حالت [[آمادگی]] را در فرد [[منتظر]] ایجاد می‌کند»<ref>[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۱۲-۲۱۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان نشانه‌ها و علائم ظهور}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اح): پرسش‌هایی با ۶ پاسخ]]
[[رده:(اح): پرسش‌های مهدویت با ۶ پاسخ]]

[[en:Is it correct to match the signs of Imam Mahdi’s reappearance to events and individual present within contemporary or past society? (question)]]

آیا تطبیق‌دادن نشانه‌های ظهور با افراد و حوادث جامعه صحیح است؟ (پرسش)

2020-05-05T12:23:34Z

Shafinejad: اصلاح و درج لینک بین زبانی

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = آیا [[تطبیق‌دادن نشانه‌های ظهور با افراد و حوادث جامعه]] صحیح است؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌ها و علائم ظهور]]
| مدخل اصلی = [[تطبیق‌دادن نشانه‌های ظهور با افراد و حوادث جامعه]]
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 6 پاسخ
}}
از نکات بسیار مهم و دقیق بحث [[مهدویت]]، [[تطبیق نشانه‌های ظهور]] با وقایع و اتفاقات است. این تطبیق‌ها باید با شواهد و [[دلایل]] کافی باشد که معمولاً مورد [[غفلت]] قرار می‌گیرد و لذا بعد از [[آشکار]] شدن اشتباه در تطبیق، کمترین آسیب آن، از بین بردن [[امید]] و نشاندن [[یأس]] به جای آن می‌باشد که بسیار خطرناک‌تر است.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==
* چرا [[تطبیق دادن نشانه‌های ظهور با وقایع خارجی جامعه]] کار درستی نیست؟
* آیا تطبیق‌هایی که در عرصه [[مهدویت]] انجام می‌شود صحیح است؟

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:11046759983.jpg|75px|link=محمد محمدی ری‌شهری]]||[[پرونده:639225282.jpg|75px|link=محسن قرائتی]]||[[پرونده:Pic259.jpg|75px|link=عبدالمجید زهادت]]||[[پرونده:11434.jpg|75px|link=محمد صابر جعفری]]||[[پرونده:13681083.jpg|48px|link=سید حسن زمانی]]||[[پرونده:151828.jpg|68px|link=پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]||[[پرونده:1402.jpg|68px|link=نویسندگان کتاب آفتاب مهر]]

|-
|[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری]]||[[محسن قرائتی|قرائتی]]||[[عبدالمجید زهادت|زهادت]]||[[محمد صابر جعفری|جعفری]]||[[سید حسن زمانی|زمانی]]||پژوهشگران مؤسسه آینده روشن||آفتاب مهر
|-
|}

===دلایل صحیح نبودن [[تطبیق نشانه‌ها بر افراد و حوادث]]===
*یکی از نکات بسیار مهمی که در باب [[علائم ظهور]] باید به آن توجه داشت بحث [[تطبیق علائم]] مطرح شده در [[روایات]] با اتفاقات واقع شده است، بدین معنی که با تطبیق دادن یک حادثه خارجی با آنچه در [[روایات]] ذکر شده، آن حادثه همان علامتی دانسته شود که [[امام]] خبر داده است.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ص ۲۶۳ و ۲۶۴</ref> تطبیق دادن در صورتی که با [[دلایل]] کافی و مستند باشد، اشکالی ندارد<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۷۵ ـ ۷۶</ref> ولی [[تطبیق علائم]] با وقایع خارجی بدون شواهد قطعی کار درستی نیست.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۵۱ ـ ۴۵۳؛ [[محسن قرائتی|قرائتی، محسن]]، [[جهت نما (کتاب)|جهت نما]]، ص ۶۳ ـ ۶۷؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ص ۲۶۳ و ۲۶۴؛ [[محمد صابر جعفری|جعفری، محمد صابر]]، [[اندیشه مهدویت و آسیب‌ها (کتاب)|اندیشه مهدویت و آسیب‌ها]]، ص ۵۳؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، مهدویت پرسش ها و پاسخ ها، ص ۳۷۷.</ref> به [[دلیل]] آنکه:
#منابع اصلی و قدیمی [[شیعه]] معمولاً از نشانه‌هایی محدود نام برده‌اند و برخی از این نشانه‌هایی که مطرح می‌شود، در این منابع ذکر نشده است.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ص ۲۶۳ و ۲۶۴</ref>
#اسناد برخی از [[احادیث]] دارای اشکال است.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ص ۲۶۳ و ۲۶۴؛ نویسندگان کتاب آفتاب مهر، ج ۱، ص ۲۱۲ و ۲۱۳.</ref>
#معلوم نیست این واقعۀ خارجی واقعاً و حقیقتاً همان [[پیش‌گویی]] [[امام]] باشد، شاید مراد [[امام]] واقعۀ خارجی دیگری باشد.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ص ۲۶۳ و ۲۶۴</ref>
#در مواردی که سخن از وقوع یک نشانه و [[فرج]] بعد از آن شده است، گویا مراد، [[فرج]] و [[ظهور]] [[امام زمان]]{{ع}} نیست، بلکه یک [[گشایش]] و [[آرامش]] و راحتی برای [[مؤمنان]] مورد نظر است.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ص ۲۶۳ و ۲۶۴</ref>

===دلیل بیان [[نشانه‌ها]] از طرف [[معصوم]]===
*بنابراین اظهار نظر قطعی در رابطه با اینکه برخی از [[علائم]]، تحقق یافته کار صحیحی نیست. ممکن است کسی بگوید: در این صورت بیان [[علائم]] چه فایده‌ای دارد؟ زیرا ما نیاز به [[علائم]] داشتیم تا [[ظهور]] را بتوانیم تشخیص دهیم در حالی که به وقایع خارجی به عنوان علامت نمی‌تواند تکیه کرد.

:در پاسخ باید گفت: شباهت یک واقعه خارجی با یک علامت این احتمال را در ذهن ایجاد می‌کند که شاید این واقعه همان علامتی باشد که [[امام]] خبر داده است و لذا [[انسان]] به دنبال [[کسب آمادگی]] بیشتر برای [[ظهور]] خواهد بود. و از طرفی چون صرف احتمال است لذا اگر [[ظهور]] واقع نشد [[انسان]] دچار سرخوردگی نمی‌شود و روحیۀ خود را از دست نمی‌دهد.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ص ۲۶۳ و ۲۶۴</ref> تطبیق بدون [[دلیل]]، باعث ایجاد [[امید]] کاذب در [[جامعه]] می‌شود و به دنبال اتفاق نیفتادن [[ظهور]] بعد از این تطبیق، [[یأس]] و [[ناامیدی]] جای آن را می‌گیرد و چه بسا انسان‌هایی که این تطبیق را باور کرده‌اند، نسبت به اصل [[ظهور]]، دلسرد و [[ناامید]] و نسبت به روایت‌های [[اهل بیت]]{{عم}} دچار [[شک]] و [[تردید]] شوند<ref>رک: [[محمد صابر جعفری|جعفری، محمد صابر]]، [[اندیشه مهدویت و آسیب‌ها (کتاب)|اندیشه مهدویت و آسیب‌ها]]، ص۵۵</ref>.<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۷۵ ـ ۷۶؛ [[محمد صابر جعفری|جعفری، محمد صابر]]، [[اندیشه مهدویت و آسیب‌ها (کتاب)|اندیشه مهدویت و آسیب‌ها]]، ص ۵۳.</ref>
*راه چاره هم این است که در مورد [[نشانه‌های ظهور]] توسط [[علما]] کار کارشناسی و روشنگری و [[تبیین]] صورت گرفته و با [[انحرافات]] [[مبارزه]] صورت بگیرد<ref>ر.ک. [[محمد صابر جعفری|جعفری، محمد صابر]]، [[اندیشه مهدویت و آسیب‌ها (کتاب)|اندیشه مهدویت و آسیب‌ها]]، ص ۵۳.</ref>.

==پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌الله م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌؛}}
[[پرونده:11046759983.jpg||بندانگشتی|90px|right|[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]]]
::::::[[آیت‌الله]] '''[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«نکته بسیار مهم در تطبیق علامت‌های [[ظهور]] آن است که نمی‌توان به صرف احتمال مطابقت یک واقعه خارجی با یکی از [[علائم ظهور]]، به پیش‌بینی وقت [[ظهور]] یا [[قیام]] متصل بدان پرداخت. البته کنار هم قرار گرفتن شماری از [[نشانه‌ها]] به‌ویژه آنهایی که در [[احادیث]] معتبر آمده‌اند و محتوم توصیف شده‌اند، موجب [[اطمینان]] به نزدیک بودن [[ظهور]] می‌گردد. اشتباه اصلی در تطبیق‌های نادرست پیشین آن بوده است که تنها با دیدن یک واقعه خارجی و بدون توجه به دیگر [[علائم]]، آن را علامت [[ظهور]] شمرده و نزدیکی [[ظهور]] را پیش‌بینی کرده‌اند. حتی گاه با این که هیچ یک از علامت‌های حتمی و مشهور پدید نیامده‌اند، تنها پیشرفتی علمی و صنعتی همچون تلگراف- که گونه‌ای اطلاع‌رسانی از دور است- بر علامت [[ظهور]] تطبیق شده و زمان [[ظهور]]، نزدیک دانسته شده است. ناصواب بودن تمامی تطبیق‌های پیشین [[علائم ظهور]]، این نکته مهم را به ما یادآوری می‌کند که دقت و احتیاط فراوان در این زمینه، فوق العاده مهم و ضروری است. در این میان، احتمال [[جعل]] و [[تحریف]] لفظی و معنوی را به انگیزه‌های مختلف هم نمی‌توان از نظر دور داشت. لذا دقت در [[احادیث]] [[علائم ظهور]] و [[شناخت]] دقیق آنها در بازشناسی ادعاهای دروغین از ادعای واقعی، بسیار مهم و نقش‌آفرین است.
::::::گروه‌هایی از [[شیعیان]] در دوره‌هایی، با [[امید]] به [[گشایش]] و [[فرج]] در کارشان و گاه با اغراض خاصی، به تطبیق [[علائم ظهور]] بر وقایع [[اقدام]] کرده‌اند. برای نمونه می‌توان از تطبیق‌های زیر- که شهرت تاریخی دارند- نام برد. مهم‌تر ومؤثرتر از همه این گروه‌ها [[اسماعیلیه]] و [[حکومت]] آنان یعنی فاطمیان [[مصر]] است که گوی سبقت را از همگان ربوده و تطبیق نشانه طلوع [[خورشید]] از مغرب- که در صفحات پیشین بدان اشاره کردیم- از این جمله است. [[قاضی نعمان مغربی]] که از داعیان [[اسماعیلی]] است، نمونه‌های دیگری از [[نشانه‌ها]] را بر فاطمیان و [[مهدی]] آنان تطبیق کرده است<ref>شرح الأخبار، ج ۳، ص ۳۵۹- ۳۶۸.</ref>. برخی [[معتقد]] بودند که [[نفس زکیه]]- که کشته شدن او را یکی از [[نشانه‌های ظهور]] دانسته‌اند- همان [[محمد بن عبد الله بن حسن مثنی]] است که در ابتدای [[حکومت]] [[عباسیان]] [[قیام]] کرد و در [[مدینه]] به [[شهادت]] رسید. استدلال‌هایی را هم برای اثبات این مطلب آورده‌اند که در اثبات این مطلب، کافی نیست<ref>تاریخ الغیبة الکبری، ص ۶۰۸.</ref>. نمونه دیگر تطبیق‌های [[علامه مجلسی]] در بحار الأنوار است. وی ضمن بیان [[احادیث]] [[نشانه‌های ظهور]]، آنها را توضیح داده و گاه تطبیق کرده است. برای مثال در حدیثی از [[عمار یاسر]] چنین [[نقل]] شده است: {{متن حدیث|"يَأْتِي هَلَاكُ مُلْكِهِمْ مِنْ حَيْثُ بَدَأ"}}<ref>نابودی حکومت آنان از جایی که آغاز شده، خواهد بود؛ الغیبة، طوسی، ص ۴۶۳، ح ۴۷۹.</ref>. گویا [[مرحوم مجلسی]] ضمیر "هم" در "ملکهم" را به [[عباسیان]] برگردانده و نوشته است: {{متن حدیث|مِنْ حَيْثُ بَدَأ}}؛ یعنی از سوی [[خراسان]]؛ چون هلاکو از آن جا وارد شد، همان‌گونه که شروع حکومتشان از [[خراسان]] وبه دست ابومسلم بود، که البته در [[حدیث]]، به [[عباسیان]] تصریح نشده است <ref>بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۲۰۸، ح ۴۵.</ref>. یا در جای دیگری از [[الغیبة]] [[نعمانی]]<ref>الغیبة، نعمانی، ص ۲۷۵، ح ۵۵.</ref> حدیثی آورده که در آن آمده است: {{متن حدیث|"إِذَا قَامَ الْقَائِمُ بِخُرَاسَانَ ... َ وَ قَامَ مِنَّا قَائِمٌ بِجِيلَان‏... وَ قَتَلَ الْكَبْش‏..."}}. <ref>هنگامی که [[قائم]] در خراسان قیام کند ... و قائمی از ما در گیلان قیام کند ... و سرکرده کشته شود .... سپس می‌گوید: قیام کننده در خراسان، هلاکو خان یا چنگیزخان است و قیام کننده در گیلان، شاه اسماعیل و شاید مراد از کبش، شاه عباس اول باشد؛ بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۲۳۶، ح ۱۰۴.</ref>. همچنین در جای دیگر، حدیثی را بر [[دولت]] [[صفویه]] تطبیق کرده و می‌گوید: بعید نیست که این [[حکومت]]، متصل به [[دولت]] [[قائم]] شود<ref>بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۲۴۳.</ref>»<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۵۱، ۴۵۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین قرائتی؛}}
[[پرونده:639225282.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[محسن قرائتی]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین [[محسن قرائتی]] در کتاب ''«[[جهت‌نما (کتاب)|جهت‌نما]]»'' در اين باره گفته است:
::::::« در بعضی [[روایات]] نام افرادی برده می‌شود که [[قبل از ظهور]] دست به کارهایی می‌زنند، مثل [[سید خراسانی]]، [[دجال]]، [[سفیانی]] و... در این میان برخی کارهای آنان را با کارهای زمان خود، آن افراد را با افراد زمان خود و آن مکان‌ها را با مکان‌هایی که خود می‌پسندند، تطبیق می‌دهند. این تطبیق‌ها نیز جایز نیست؛ زیرا این انطباق‌ها روزنه‌هایی برای سوء استفاده صاحبان سلیقه و [[بدعت]] و نیز افراد [[جاهل]] و قاصر یا رندان شیاد خواهد شد. در این موارد تنها راه [[نجات]] آن است که تمام این تطبیق به وسیله [[فقیهان]] [[عادل]] بی‌هوس و بصیر شناسایی شود و افرد [[آگاه]] اجازه ندهند موجی از [[بشارت‌ها]] یا تهدیدها [[جامعه]] را به اضطراب بکشاند. [[خدا]] در این باره در سوره نساء می‌فرماید: {{متن قرآن|وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِّنَ الأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُواْ بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَلَوْلاَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لاَتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلاَّ قَلِيلاً}}<ref> و هنگامی که خبری از ایمنی یا بیم به ایشان برسد آن را فاش می‌کنند و اگر آن را به پیامبر یا پیشوایانشان باز می‌بردند کسانی از ایشان که آن را در می‌یافتند به آن پی می‌بردند و اگر بخشش و بخشایش خداوند بر شما نمی‌بود (همه) جز اندکی، از شیطان پیروی می‌کردید؛ سوره نساء، آیه: ۸۳.</ref>. در این [[آیه]] [[خداوند متعال]] به افرادی که با انگیزه‌های خاصی، مانند [[انتقام]]، ضربه زدن، [[طمع]] مادّی، خودنمایی، اظهار اطلاعات، [[مرید]] بازی، چپاول [[اموال]] [[مردم]]، یا ایجاد [[تفرقه]] و امثال آن خبرهایی ناخوشایند در جبهه یا غیر جبهه پخش می‌کنند؛ به شدت انتقاد کرده و می‌فرماید: [[امت اسلامی‌]] باید دارای سازمان و تشکیلاتی باشد تا [[اخبار]] مختلف در یک مرکز ویژه گردآوری شود و سپس این [[اخبار]] به وسیله [[اسلام]] شناسانی که اهل [[استنباط]] هستند، ارزیابی شده و صحیح یا [[باطل]] بودن آن روشن گردد؛ سپس [[مصلحت]] انتشار یا [[کتمان]] آن شناسایی شود و پس از این تمهیدات، همه [[اخبار]] یا برخی از آنها به اطلاع [[جامعه]] برسد. هرچند این [[آیه]] در مورد [[اخبار]] جبهه و [[جنگ]] است؛ [[رجوع]] به کارشناس و اهل [[استنباط]] که در این [[آیه]] مطرح شده اصلی عقلایی برای همه کارهای مشکوک و شبهه‌دار است. اگر ما در مورد [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} و مسائل قبل و [[بعد از ظهور]] [[روایت]] مشکوکی شنیدیم، باید آن را به [[فقیهان]] بصیر، ارجاع دهیم تا این [[روایات]] ارزیابی و بررسی و عدم تضاد آن با [[قرآن]] روشن شود و در معنای آن دقت گردد و پس از گذران این مراحل به آن [[اعتقاد]] پیدا کنیم. با [[شعر]]، [[خواب]]، تخیلات، حدسیات، [[قیاس]]، [[استحسان]] و این گونه موارد نمی‌توان به چیزی [[معتقد]] شد. ما در [[اعتقادات]] دینی جز به [[دلایل عقلی]]، [[آیات]] [[قرآن]] و [[روایات]] محکم نمی‌توانیم به چیزی دیگر تکیه کنیم؛ بنابراین [[حق]] تطبیق قطعی [[روایات]] با پیش فرض‌های خود را نداریم. و اگر جز این عمل کنیم، به هشدارهای بسیار سخت [[قرآن]] گرفتار می‌شویم.
:::::*[[قرآن کریم]] در [[آیه]] ۷۹ سوره بقره در یک [[آیه]] سه مرتبه می‌فرماید: {{متن قرآن|فَوَيْلٌ لِّلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِندِ اللَّهِ لِيَشْتَرُواْ بِهِ ثَمَنًا قَلِيلاً فَوَيْلٌ لَّهُم مِّمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَّهُمْ مِّمَّا يَكْسِبُونَ}}<ref> بنابراین، وای بر کسانی که (یک) نوشته را با دست‌های خود می‌نویسند آنگاه می‌گویند که این از سوی خداوند است تا با آن بهایی کم به دست آورند؛ و وای بر آنان از آنچه دست‌هایشان نگاشت و وای بر آنان از آنچه به دست می‌آورند؛ سوره بقره، آیه: ۷۹.</ref>. تنها آیه‌ای که در آن سه بار کلمه {{متن قرآن|فَوَيْلٌ}} به کار رفته، همین [[آیه]] است که خطر [[علما]] و [[دانشمندان]] دنیاپرست را مطرح می‌کند.
:::::*برخی از پیام‌های این [[آیه]] عبارتند از:
::::#دین‌سازی، در طول [[تاریخ]] جریانی خطرناک بوده است: {{متن قرآن|يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ}}.
::::#[[بدعت]]، دین‌سازی، [[دین‌فروشی]] و استحمار [[مردم]]، از جمله خطراتی است که از [[ناحیه]] [[دانشمندان]] فاسد، [[جامعه]] را تهدید می‌کند: {{متن قرآن|يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِندِ اللَّهِ}}.
::::#مواظب قلم‌ها، کتاب‌ها، مقالات زهرآلود، تحریف‌گر و بدعت‌گزار باشید و به هر عالمی‌ اعتماد نکنید: {{متن قرآن|يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِندِ اللَّهِ}}.
::::#[[مردم]] به صورت فطری به [[مذهب]] علاقه دارند؛ بنابراین بسیاری از شیّادان، سخنان خود را به نام [[دین]] و [[مذهب]] به [[مردم]] ارائه می‌کنند: {{متن قرآن|يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِندِ اللَّهِ}}.
::::#یکی از انگیزه‌های [[بدعت]] و افترا، رسیدن به متاع ناچیز دنیاست: {{متن قرآن|ثَمَنًا قَلِيلاً}}.
::::#از بدترین درآمدها، درآمدِ [[دین‌فروشی]] است: {{متن قرآن|وَيْلٌ لَّهُمْ مِّمَّا يَكْسِبُونَ}}
::::#شدیدترین عذاب‌ها متوجّه کسانی است که به [[تفکر]] و [[اعتقاد]] [[مردم]] [[خیانت]] می‌کنند. تکرار کلمه {{متن قرآن|وَيْلٌ}} گویای این هشدار است.
::::#[[گناه]] هر [[انحرافی]] که در طول [[تاریخ]] در اثر بدعتی به وجود آید، به گردن [[بدعت]] گزار است: {{متن قرآن|يَكْسِبُونَ}} دلالت بر استمرار دارد و گویای آن است که به زمان خاصی محدود نیست»<ref>[[محسن قرائتی|قرائتی، محسن]]، [[جهت‌نما (کتاب)|جهت‌نما]]، ص ۶۳ - ۶۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین زهادت؛}}
[[پرونده:Pic259.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[عبدالمجید زهادت]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[عبدالمجید زهادت]]'''، در کتاب ''«[[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«یکی از نکات بسیار مهمی که در باب [[علائم ظهور]] باید به آن توجه داشت بحث [[تطبیق علائم]] مطرح شده در [[روایات]] با اتفاقات واقع شده است، بدین معنی که با تطبیق دادن یک حادثه خارجی با آنچه در [[روایات]] ذکر شده، آن حادثه همان علامتی دانسته شود که [[امام]] خبر داده است. به نظر می‌آید [[تطبیق علائم]] با وقایع خارجی بدون شواهد قطعی کار درستی نباشد. در این زمینه توجه به نکات زیر مهم است:
::::# منابع اصلی و قدیمی [[شیعه]] معمولاً از نشانه‌هایی محدود نام برده‌اند. و برخی از این نشانه‌هایی که مطرح می‌شود، در این منابع ذکر نشده است.
::::# اسناد برخی از [[احادیث]] در این زمینه دارای اشکال بوده و لذا اعتبار آنها را پائین می‌آورد. ممکن است کسی بگوید: در این صورت چرا در کتب روایی [[نقل]] شده است؟ در پاسخ می‌توان گفت: شاید علت ذکر این [[روایات]] دو مطلب باشد؛ اول: اصل [[روایات]] باقی بماند و دیگران بتوانند پیرامون آن تحقیق و تأمل کنند. دوم: روشن شود که همه گروه‌ها چه مخالفین و چه موافقی [[اهل بیت]] {{عم}} در اصل [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} اتفاق دارند. [[مرحوم مجلسی]] در ذیل روایتی طولانی در مورد [[نشانه‌های ظهور]] می‌گوید: این [[روایت]] را با آن که متن آن تغییر یافته و اشتباه دارد و [[سند]] آن به بدترین خلق [[خدا]] [[عمر بن سعد]] منتهی می‌شود آوردم تا دانسته شود پیرامون [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} [[اتفاق نظر]] وجود دارد<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۲۷، ح ۹۰.</ref>.
::::# معلوم نیست که این واقعه خارجی واقعاً و حقیقاً همان [[پیش‌گویی]] [[امام]] باشد، شاید مراد [[امام]] واقعه خارجی دیگر باشد.
::::# در مواردی که سخن از وقوع یک نشانه و [[فرج]] بعد از آن شده، گویا مراد، [[فرج]] و [[ظهور]] [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} نیست، بلکه یک [[گشایش]] و [[آرامش]] و راحتی برای [[مؤمنان]] مورد نظر است. از [[امام باقر]] {{ع}} [[نقل]] شده: {{متن حدیث|تَوَقَّعُوا الصَّوْتَ يَأْتِيكُمْ بَغْتَهً مِنْ قِبَلِ دِمَشْقَ، فِيهِ لَكُمْ فَرَجُ عَظِيمٌ}}؛ [[منتظر]] صدایی باشید که از طرف [[دمشق]] ناگهان به شما می‌رسد و در آن گشایشی بزرگ برای شما خواهد بود<ref>غیبة نعمانی، ص ۲۷۹، ح ۶۶.</ref>. اینکه کلمه "[[فرج]]" به صورت نکره آمده که معنای آن گشایشی است نه [[گشایش]] خاص و ویژه، نشان می‌دهد این [[فرج]] معلوم نیست مربوط به [[قیام]] [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} باشد.
:::::* بنابراین اظهار نظر قطعی در رابطه با اینکه برخی از [[علائم]] تحقق یافته کار صحیحی نیست ممکن است کسی بگوید: در این صورت بیان [[علائم]] چه فایده‌ای دارد؟ زیرا ما نیاز به [[علائم]] داشتیم تا [[ظهور]] را بتوانیم تشخصیص دهیم در حالی که به وقایع خارجی به عنوان علامت نمی‌تواند تکیه کرد. در پاسخ باید گفت: شباهت یک واقعه خارجی با یک علامت این احتمال را در ذهن ایجاد می‌کند که شاید این واقعه همان علامتی باشد که [[امام]] خبر داده است و لذا [[انسان]] به دنبال [[کسب آمادگی]] بیشتر برای [[ظهور]] خواهد بود. و از طرفی چون صرف احتمال است لذا اگر [[ظهور]] واقع نشد [[انسان]] دچار سرخوردگی نمی‌شود و روحیۀ خود را از دست نمی‌دهد»<ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص۲۶۳، ۲۶۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین زمانی؛}}
[[پرونده:13681083.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید حسن زمانی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید حسن زمانی]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::*«عدّه‌ای با خواندن یا شنیدن چند [[حدیث]] از [[نشانه‌های ظهور]]، آن را بر افراد یا حوادثی تطبیق می‌دهند. تطبیق دادن در صورتی که با [[دلایل]] کافی و مستند باشد، اشکالی ندارد؛ ولی این کار، نیاز به تخصص [[حدیث]] شناسی از جهت [[سند]] و [[دلالت روایات]]، [[شناخت]] [[تاریخ]] و آشنایی با افراد و حوادث روز دارد و اینکه نگاه [[انسان]] بر اساس [[آگاهی]] باشد نه بر پایه خواسته‌های نفسانی. به عبارت دیگر، عدّه ای چون می‌خواهند [[ظهور]] هر چه زودتر واقع شود، برخی افراد و حوادث را بدون نگاه عالمانه و با اندک شباهتی به برخی از [[نشانه‌های ظهور]]، تطبیق می‌دهند. به عنوان مثال اگر فردی از منطقه [[شام]] [[خروج]] کرد سریع نمی‌توان گفت او [[سفیانی]] است؛ بلکه باید [[منتظر]] ماند و ویژگی‌های او را سنجید. اگر تمام خصوصیات و حوادث مربوط به او، چون تسلط بر مناطق [[شام]]، فرستادن [[لشکر]] به [[عراق]] و [[حجاز]]، [[دشمنی]] با [[اهل بیت]]{{ع}} و [[کشتار]] [[شیعیان]] و [[خسف]] [[سپاه]] او در سرزمین [[بیداء]] رخ داد، آن وقت می‌توان این مورد را بر [[سفیانی]] تطبیق داد. تطبیق بدون [[دلیل]]، باعث ایجاد [[امید]] کاذب در [[جامعه]] می‌شود و به دنبال اتفاق نیفتادن [[ظهور]] بعد از این تطبیق، [[یأس]] و [[ناامیدی]] جای آن را می‌گیرد و چه بسا انسان‌هایی که این تطبیق را باور کرده‌اند، نسبت به اصل [[ظهور]]، دلسرد و [[ناامید]] و نسبت به روایت‌های [[اهل بیت]]{{ع}} دچار [[شک]] و [[تردید]] شوند <ref>رک: اندیشه مهدویت و آسیب ها، ص۵۵.</ref>»<ref>[[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۷۵ - ۷۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۵. حجت الاسلام و المسلمین جعفری؛}}
[[پرونده:11434.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد صابر جعفری]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[محمد صابر جعفری]]'''، در کتاب ''«[[اندیشه مهدویت و آسیب‌ها (کتاب)|اندیشه مهدویت و آسیب‌ها]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«از آسیب‌های مهدویت که که قابل ذکر است، تطبیق ناصواب است. به این توضیح که عده‌ای با [[خواندن]] یا شنیدن چند [[روایت]] در [[علایم ظهور]]، آنها را بر افراد یا حوادثی تطبیق می‌دهند. البته خود تطبیق [[روایات]] بر حوادث، آفت و آسیب نیست، بلکه آفت، مطالب و ادعاهایی است که افرادی به صرف [[خواندن]] یک یا دو [[روایت]] و بدون بررسی [[آیات]] و [[روایات]] و مطالب [[تاریخی]] و [[قدرت]] تشخیص صحیح و سقیم [[روایات]] مطرح می‌کنند، یعنی بدون داشتن تخصص به اظهار نظر می‌پردازند. این تذکر لازم است که در [[روایات]]، تشخیص مؤلفه‌ها و علایم [[سپاه حق]] و [[باطل]] به عهده [[علمای راستین]] گذاشته شده است؛ همان‌ها که در عصر [[غیبت کبرا]] به عنوان "[[نواب عام]]" عهده‌دار امور گشته‌اند.
:::::*'''پیامدها''':
:::::#پیامد تطبیق، [[توقیت]] و تعجیل است.
:::::#[[نومیدی]] و [[یأس]] در اثر عدم اتفاق [[ظهور]].
:::::#به [[دلیل]] عدم تحقق تطبیق‌های مطرح شده، باعث [[بی‌اعتقادی]] افراد نسبت به اصل [[ظهور]] می‌گردد و افراد در اصل [[ظهور]] و [[روایات]] به [[شک]] و [[تردید]] می‌افتند.
:::::*'''خاستگاه''':
:::::#توهم‌زدگی.
:::::#هوی و [[هوس]] و مشکل مطرح‌سازی خود ([[بیماری]] روانی هیستری).
:::::#دخالت افراد غیر متخصص در مطالب کاملاً فنی و تخصصی.
:::::#عدم روشنگری کافی توسط [[علماء]]:
:::::##عدم [[تبیین]] [[علایم حتمی]] و غیرحتمی، عدم طرح مسأله [[بداء]] و مسایل مرتبط با [[علایم ظهور]].
:::::##نداشتن عکس‌العمل مناسب در مقابل مدعیان.
:::::*'''راه درمان''':
:::::#[[تبیین]] و روشنگری.
:::::#[[تکذیب]] و [[مبارزه]] با [[انحرافات]].
:::::#کار کارشناسی در مورد علایم و ویژگی‌ها توسط [[علما]].»<ref>[[محمد صابر جعفری|جعفری، محمد صابر]]، [[اندیشه مهدویت و آسیب‌ها (کتاب)|اندیشه مهدویت و آسیب‌ها]]، ص۵۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۶. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛}}
[[پرونده:151828.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]]]
::::::'''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«یکی از آسیب‌های جدی مباحث [[مهدویت]]، تطبیق است؛<ref>نک: [[محمد صابر جعفری|جعفری، محمد صابر]]، [[اندیشه مهدویت و آسیب‌ها (کتاب)|اندیشه مهدویت و آسیب‌ها]].</ref> لذا تطبیق [[علایم ظهور]] بر حوادث و وقایع و ادعا نمودن تحقق علایم به صورت قطعی، نه تنها قابل پذیرش و [[دفاع]] نیست، بلکه تولید آسیب نیز می‌نماید.
::::::چندی پیش شخصی ادعا نمود که از [[علایم ظهور]] فقط پنج نشانه که حتمی هستند باقی مانده است<ref>سایت موعود، شفیعی سروستانی، مورخ ۱۶/۸/۸۸</ref> که موجب نارضایتی و نگرانی فراوانی شد تا جایی که برخی به تأمل، نقدی بر آن نوشتند<ref>مجله امان، ش۲۳، ص۲۶</ref>.
::::::بنابراین این سؤال با توجه به تطبیق، قابلیت پاسخ صریح و روشن ندارد؛ زیرا هیچ عالمی [[علم]] ندارد که این حادثه واقعاً همان علامت [[ظهور]] باشد، مثل [[روایت]] کشته شدن [[عبد الله]] که برخی آن را به [[پادشاه]] فعلی [[عربستان]] تطبیق داده‌اند<ref>نک: عصر ظهور، علی کورانی</ref>. و تطبیق آن هیچ گاه صحیح نیست. مثلاً [[علامه مجلسی]] در ذیل روایتی می‌نویسد: این [[روایت]] که متن آن تغییر یافته و اشتباه دارد، [[سند]] آن به بدترین خلق [[خدا]] یعنی [[عمر]] بن سعد می‌رسد. من آن را ذکر کردم تا دانسته شود همه [[حضرت مهدی]] {{ع}} را قبول دارند<ref>بحار الانوار، ج۵۲، ص۲۲۷</ref>. ضمن آن که برخی از علامت‌ها نشانه برای [[فرج]] و [[گشایش]] [[مؤمنان]] ویا خبر از یک اتفاق و واقعه است و ربطی به [[ظهور]] [[حضرت]] ندارد؛ مانند و قوع گرمای شدید<ref>الغیبة، نعمانی، باب۱۴، ح۴۴</ref>. یا [[روایات]] [[رایات سود]] که به [[بنی العباس]] اشاره دارد<ref>نک: تحلیل تاریخی نشانه های ظهور، مصطفی صادقی</ref>»<ref>[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۷۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. نویسندگان کتاب «آفتاب مهر»؛}}
[[پرونده:1402.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::نویسندگان کتاب ''«[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«عده‌ای بر این باورند که بسیاری از علایم غیر حتمی‌ [[ظهور]] اتفاق افتاده است و فقط علایمِ حتمی‌ نزدیک [[ظهور]]، باقی مانده است. به نظر می‌آید در این باره سخن قطعی و کاملی نمی‌توان گفت؛ زیرا منابع اصلی و قدیمی‌ [[شیعه]]، معمولاً از نشانه‌های خاص و محدود نام برده‌اند و بسیاری از این نشانه‌هایی که به عنوان علایمِ اتفاق افتاده، مطرح می‌شوند یا اصولاً در این منابع ذکر نشده یا بسیار کم رنگ بیان شده است. این امر، نشانه آن است که اخباری که این گونه [[نشانه‌ها]] را بیان کرده‌اند، چندان مورد اعتنای علمای گذشته نبوده است. همچنین اسناد برخی از [[روایات]]، اشکال دارد و [[نقل]] آنها در کتب روایی جامع؛ مانند [[بحارالانوار]] به دو علت می‌تواند باشد:
::::#حفظ اصل نقل‌ها برای تأمل و [[تدبر]] دیگران درباره آنها؛
::::#روشن شود که همه گروه‌ها _ چه موافق و چه مخالف [[اهل بیت]]{{عم}} _ در اصل [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} [[اتفاق نظر]] دارند. مرحوم [[علامه مجلسی]] در ذیل روایتی می‌گوید: "این [[روایت]] را که متن آن تغییر یافته و اشتباه دارد و [[سند]] آن به بدترین خلق [[خدا]]؛ یعنی [[عمر بن سعد]] منتهی می‌شود، آوردم تا دانسته شود همه [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} را قبول دارند.<ref>بحارالانوار، ج۵۲، ص۲۲۷.</ref>
:::::*همچنین، این سؤال زمانی قابل پاسخ است که ما تطبیق را بپذیریم. مراد از تطبیق آن است که علامتی را با حادثه خارجی تطبیق داده و بگوییم این حادثه همان نشانه گفته شده در [[روایات]] است؛ اما باید توجه داشت که اولاً ما از لحاظ [[علم محدود]] می‌باشیم، و نمی‌دانیم آیا واقعاً این حادثه، همان نشانه است یا نه، و ثانیاً بعضی از علامت‌ها، دارای [[سند]] معتبر و قابل قبولی نیست، تا خود نشانه را بپذیریم و بخواهیم از وقوع آن سخن بگوییم.
:::::*بله؛ اگر قراین و شواهد قطعی وجود داشته باشد، می‌توان گفت نشانه‌ای از [[نشانه‌ها]] واقع شده است و این، بسیار مشکل است. البته، باید توجه داشت که شباهت حادثه با یک علامت، این احتمال را ایجاد می‌کند که شاید این واقعه، همان علامت [[ظهور]] باشد؛ لذا حالت [[آمادگی]] را در فرد [[منتظر]] ایجاد می‌کند»<ref>[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۱۲-۲۱۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان نشانه‌ها و علائم ظهور}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اح): پرسش‌هایی با ۶ پاسخ]]
[[رده:(اح): پرسش‌های مهدویت با ۶ پاسخ]]

]]en:Is it correct to match the signs of Imam Mahdi’s reappearance to events and individual present within contemporary or past society? (question)]]

امام مهدی چگونه از زمان مناسب ظهور خود آگاهی می‌یابد؟ (پرسش)

2020-05-05T07:06:28Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = [[امام مهدی]] چگونه از زمان مناسب [[ظهور]] خود آگاهی می‌یابد؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[عصر ظهور امام مهدی]] / [[کلیات عصر ظهور]]
| مدخل اصلی = [[زمان مناسب ظهور]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان =8 پاسخ
}}
ممکن است امام مهدی توسط دو راه از زمان مناسب ظهور خود آگاهی یابد: ۱. از راه [[علم امام]] به [[نشانه‌ها]] چرا که [[ظهور]] دارای [[علائم]] و نشانه‌های حتمیه و غیرحتمیه‌ای است که [[امام]]{{ع}} از همه نسبت به آنها عالم‌تر هستند؛ ۲. از راه [[الهام الهی]] که [[زمان ظهور]] به [[قلب]] ایشان طبق [[روایات]] [[الهام]] می‌شود؛ ۳. [[روایت]] و [[وصیت]] مکتوب که توسط [[پیامبر]]{{صل}} از [[ناحیه]] [[خدا]] به [[ائمه]]{{ع}} داده شده است؛ ۴. [[فرزانگی]] و [[فراست]] [[امام]]{{ع}} در تحلیل امور.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==
* [[امام مهدی]] از چه راهی متوجه می‌شوند که موقع ظهورشان فرا رسیده است؟

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:1368171.jpg|75px|link=سید محمد صدر]]||[[پرونده:1368299.jpg|75px|link=علی رضا رجالی تهرانی]]||[[پرونده:13681056.jpg|75px|link=سید جعفر موسوی‌نسب]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:15207.jpg|75px|link=علی اصغر رضوانی]]||[[پرونده:13681082.jpg|100px|link=علی رضا رمضانیان]]||[[پرونده:1402.jpg|70px|link=نویسندگان کتاب آفتاب مهر]]||[[پرونده:1368303.jpg|70px|link=پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]
|-
|[[سید محمد صدر|صدر]]||[[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی]]||[[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[علی اصغر رضوانی|رضوانی]]||[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان]]||آفتاب مهر||پژوهشگران مؤسسه آینده روشن
|-
|}

===ارتباط [[امام]] با [[عالم]] غیب===
*
[[ظهور]] [[امام عصر]] {{ع}} دارای [[علائم]] و نشانه‌های حتمیه و غیر حتمیه است و وقتی آن [[علائم]] به وقوع پیوست، [[مردم]] عادی هم [[ظهور]] را قریب الوقوع می‌دانند و از همه‌‌‌ عالم‌تر و آگاه‌تر به این موضوع، خود [[امام]]{{ع}} است. از [[براهین]] و روایاتی که در [[باب]] [[امامت]] وارد شده استفاده می‌شود، وجود مقدس [[امام]] نیز با [[عالم]] [[غیب]] در ارتباط است و در مواقع احتیاج حقایقی را دریافت می‌کند.<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص ۱۵۷ ـ ۱۶۱</ref> [[امام]] چون [[خلیفة الله]] است و [[خلیفه]] باید [[کار]] مستخلفٌ عنه را انجام دهد<ref>یعنی امام جانشین خداوند بر روی زمین است و لذا باید کارهایی که خداوند از او می خواهد را انجام دهد.</ref>، پس [[علم امام]] پرتویی از [[علم]] [[خداوند]] است. [[آگاهی]] از [[اسرار]] [[نهان]] در حال و گذشته و آینده در واقع ابزاری است برای انجام [[مأموریت]] مهم [[هدایت]] [[انسان‌ها]] و [[حجت الهی]] بودن. در کتب روایی دربارۀ [[علم امامان]] مربوط به گذشته، حال و آینده [[روایات]] متعددی در بابی تحت عنوان {{متن حدیث|"بَابُ أَنَّ الْأَئِمَّةَ{{عم}} يَعْلَمُونَ عِلْمَ مَا كَانَ وَ مَا يَكُونُ وَ أَنَّهُ لَا يَخْفَى عَلَيْهِمُ الشَّيْ‏ءُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِم"}}<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص ۲۶۰: «باب اینکه امامان(ع) می‌دانند علم آنچه بوده و آنچه خواهد بود و اینکه پنهان نمی‌گردد از ایشان چیزی، درود خدا بر ایشان»</ref> وجود دارد.<ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۹۱ ـ ۹۵؛ نویسندگان کتاب [[آفتاب مهر (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج ۱، ص ۲۳۰ ـ ۲۳۱؛ پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۵۶ و ۵۷</ref>

===راه‌های [[آگاهی]] [[امام]] از [[ظهور]]===
*چندین احتمال دربارۀ چگونگی اطلاع [[امام مهدی]]{{ع}} از [[زمان ظهور]] وجود دارد مانند:
#[[آگاهی]] ایشان از راه [[معجزه]] باشد. این راه می تواند به یکی از دو شیوه باشد:
## امکان دارد [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه]]{{عم}} علائمی را معین کرده باشند که با [[ظهور]] آن [[علائم]]، [[امام]] از زمان ظهورشان [[آگاه]] شوند، چنانچه [[امام کاظم]]{{ع}} فرمودند:<ref>خرائج و جرائح، ج ۳، ص ۱۱۶۷، ح ۶۴؛ کمال الدین، ص ۱۵۵؛ بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۳۱۱، ح ۴: {{متن حدیث|إإِذَا حَانَ وَقْتُ خُرُوجِهِ اِنْتَشَرَ ذَلِكَ اَلْعَلَمُ بِنَفْسِهِ فَنَادَاهُ اَلْعَلَمُ اُخْرُجْ يَا وَلِيَّ اَللَّهِ وَ اُقْتُلْ أَعْدَاءَ اَللَّهِ فَلاَ يَحِلُّ لَكَ أَنْ تَقْعُدَ عَنْ أَعْدَاءِ اَللَّهِ وَ لَهُ سَيْفٌ إِذَا حَانَ وَقْتُ خُرُوجِهِ اِقْتَلَعَ مِنْ غِمْدِهِ فَنَادَاهُ اَلسَّيْفُ اُخْرُجْ يَا وَلِيَّ اَللَّهِ فَلاَ يَحِلُّ لَكَ أَنْ تَقْعُدَ عَنْ أَعْدَاءِ اَللَّهِ}}</ref> «هر گاه وقت [[خروج]] حضرت رسید [[علم]] به [[خروج]] در [[نفس]] او منتشر خواهد شد. آن [[علم]] او را ندا داده که ای ولّی [[خدا]]! [[خروج]] کن و [[دشمنان]] [[خدا]] را به قتل برسان. و برای او شمشیری است، هنگامی که وقت [[خروج]] او فرا رسد از غلافش بیرون می‌آید و حضرت را ندا داده، می‌گوید: ای ولیّ [[خدا]]! [[خروج]] کن، که برای تو [[حلال]] نیست که از [[دشمنان]] [[خدا]] صرف نظر کنی.»<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص ۱۵۷ـ ۱۶۱؛ [[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی، علی رضا]]، [[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۶۲؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۶۱ ـ ۱۶۲؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۴۸؛ [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص ۱۷۲ ـ ۱۷۶</ref> این راه اشکالاتی دارد مانند اینکه [[روایات]] آن مرسل هستند و نیز این راه با قانون [[معجزه]] سازگار نیست، زمانی که راه طبیعی وجود دارد جایی برای قانون [[معجزه]] باقی نمی ماند. همچنین تصوری که از [[جنگ]] در این شیوه وجود دارد، مبتنی بر مفاهیمی قدیمی است، مانند اینکه سلاح [[امام]] [[شمشیر]] است و [[فرماندهی]] او نیز به مدد پرچمی بزرگ خواهد بود. روشن است که روش‌ها و ابزار با گذشت زمان تغییر خواهد کرد.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص ۱۷۲ ـ ۱۷۶</ref>
##ممکن است [[خداوند متعال]] [[وقت ظهور]] را به وسیلۀ [[الهام]] به حضرت بفهماند. [[امام صادق]]{{ع}} در [[تفسیر]] آیه‌‌‌ «{{متن قرآن|فَإِذَا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ}}<ref>«و هنگامی که در صور دمیده شود،» (مدثر/8).</ref>»<ref>سوره مدثر آیه ۸</ref> می‌فرمایند:<ref>شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، اثبات الهداة، ج ۱، ص ۲۷۱: {{متن حدیث|إِنَّ مِنَّا إِمَاماً مُظَفَّراً مُسْتَتِراً فَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ عَزَّ ذِكْرُهُ إِظْهَارَ أَمْرِهِ نَكَتَ فِي قَلْبِهِ نُكْتَةً فَظَهَرَ فَقَامَ بِأَمْرِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى}}</ref> «یکی از ما امامی است پیروز، ولی مخفی تا هنگامی که [[اراده خداوند]] تعلق گرفت که او را [[آشکار]] کند، در قلب او اثر می‌گذارد، پس [[ظاهر]] می‌شود و به [[امر]] [[خداوند]] [[قیام]] می‌کند.»<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص ۱۵۷ـ ۱۶۱؛ [[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی، علی رضا]]، [[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۶۲؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۶۱ ـ ۱۶۲؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۴۸؛ [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص ۱۷۲ ـ ۱۷۶</ref>
#احتمال دیگر این است، که [[امام]] توسّط [[روایت]] و [[وصیت]] مکتوبی که به‏ عنوان دستورالعمل نزد ایشان است از [[وقت ظهور]] خویش مطلّع شوند. در [[روایات]]<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج ۱، ص ۲۷۹</ref> وارد شده که از طرف [[خداوند متعال]] برنامۀ کاری [[ائمه]] به صورت کتابی به [[پیامبر]]{{صل}} نازل شد و [[پیامبر]] آن را به [[علی]]{{ع}} تحویل داد و هر امامی آن را به [[امام]] بعدی واگذار کردند و الآن آن برنامه در دست [[ولی عصر]]{{ع}} است.<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص ۱۵۷ـ ۱۶۱؛ [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص ۱۷۲ ـ ۱۷۶</ref>
#[[امام مهدی]]{{ع}} با فرزانگی و فراست مخصوص به خود، که از پدران ارجمندش به [[ارث]] برده، [[زمان ظهور]] را تشخیص می‌دهد.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص ۱۷۲ ـ ۱۷۶</ref>

===نظریه عدم [[آگاهی امام]] از [[وقت ظهور]]===
*ناگفته نماند عده‌ای بر این باورند [[امام زمان]]{{ع}} از زمان [[ظهور]]، اطلاعی ندارد. اینان، برای اثبات ادعای خود، به [[احادیث]] عدم [[توقیت]] "وقت [[تعیین]] نکردن" [[تمسک]] کرده‌اند؛ مانند "[[تعیین کنندگان وقت]] دروغگویند»<ref>طوسی، محمد بن حسن، الغیبة طوسی، ص ۴۲۶، ش ۴۱۴: {{متن حدیث|کَذِبَ الوَقّاتُونَ}}</ref> یا [[روایت]] «ما برای هیچ کس وقتی را معین نکردیم"<ref>طوسی، محمد بن حسن، الغیبة طوسی، ص ۴۲۶، ش ۴۱۴: {{متن حدیث|فَلَسْنَا نُوَقِّتُ‏ لِأَحَدٍ وَقْتاً‏}}</ref> یا روایاتی که [[ظهور]] را به [[قیامت]] [[تشبیه]] کرده است: "مَثَل [[ظهور]] او مَثَل ساعت [[روز قیامت]] است که هیچ کس جز او نمی‌تواند وقت آن را [[آشکار]] سازد"<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج ۵۱، ص ۱۵۴: {{متن حدیث|"مَثَلُهُ‏ مَثَلُ‏ السَّاعَةِ الَّتِي‏ لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلَّا هُو"}}</ref> ولی در مقابل، [[دلالت]] این [[احادیث]] [[تمام]] نیست؛ زیرا اینکه گفته می‌شود: "[[تعیین وقت]] کنندگان دروغگویند" یا "ما [[اهل بیت]] [[تعیین وقت]] نمی‌کنیم" به معنای عدم [[علم]] نیست. حتی روایتی که [[ظهور]] را به [[قیامت]] [[تشبیه]] کرده نیز قابل توجیه کردن است؛ زیرا بین اینکه [[آشکار]] کردن وقت فقط با خداست با اینکه [[علم]] آن فقط نزد [[خدا]] است، تفاوت وجود دارد.<ref>ر.ک. نویسندگان [[آفتاب مهر (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج ۱، ص ۵۶ـ ۵۷</ref> علاوه بر اینکه چنانچه گذشت [[علم]] [[امام زمان]]{{ع}} به [[وقت ظهور]] از راه‌های مختلفی امکان دارد.

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱.آیت‌ الله شهید صدر؛}}
[[پرونده:1368171.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید محمد صدر]]]]
::::::آیت‌ الله شهید '''[[سید محمد صدر]]''' در کتاب ''«[[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]»'' در این‌باره گفته‌ است:
::::::«برای پاسخ به این [[سؤال]]، چند احتمال را بر اساس [[روایات]] [[امامیه]] بررسی می‌نماییم که می‌توان همگی آنها را در صورت مستدل بودن، قابل اثبات تاریخی دانست.
:::::*'''احتمال نخست:''' شاید [[امام مهدی]] {{ع}} روایتی را از پدران معصومش {{عم}} در دست دارد که در آن [[پیامبر خدا]] {{صل}} از [[زمان ظهور]] او [[خبر]] داده است. برای این [[روایت]] احتمالی می‌توان چند صورت را در نظر گرفت که هر یک خود احتمال مستقلی‌
به شمار می‌رود:
:::::#در آن [[روایت]] ساعت، روز و سال [[ظهور]] به طور مشخص تعیین شده باشد.
:::::#در آن [[روایت]] از حادثه یا حوادث معینی معاصر با واقعه [[ظهور]] مانند: کشته شدن [[نفس زکیه]]، فرو رفتن [[لشکر سفیانی]] در [[زمین]] و یا ... [[خبر]] داده شده باشد.
:::::#در آن [[روایت]] از نسل خاصی با نام آنها چه یک نفر و چه بیشتر و نیز کارهایشان یاد شده باشد و موعد [[ظهور]]، زمان مشخصی از [[عمر]] آنها باشد. ... و صورت‌های دیگری که احتمال همه آنها می‌رود. هر چند این توقع که نصی در [[قرآن کریم]] یا روایاتی درباره [[زمان ظهور]] وجود داشته باشد، بی‌جاست زیرا [[نص]] در جایی وارد می‌شود که به منظور [[ابلاغ]] به [[مردم]] باشد ولی در این مورد که مخصوص شخص [[امام مهدی]] {{ع}} است، ورود [[نص]]، بی‌معنا است. با این وجود، احتمال نخست را باید هم چنان در نظر داشت. این احتمال بیانگر یکی از فرق‌های اساسی بین [[امامیه]] و غیر [[امامیه]] است. زیرا در تصور غیر [[امامیه]] نمی‌گنجد که پس از سپری شدن دوره [[صدر اسلام]]، در نزد شخصی روایتی باشد، بی‌آن که آن [[روایت]]، زبان به زبان [[نقل]] شده و در منابع روایی آمده باشد.
:::::*'''احتمال دوم:''' [[آگاهی امام]] {{ع}} از [[زمان ظهور]]، به شیوه‌ای اعجازآمیز باشد؛ به این ترتیب که هرگاه [[خداوند]] به [[حکمت]] ازلی خویش، فرصت را برای [[ظهور]] و [[پیروزی]] [[انقلاب جهانی]] مناسب ببیند، نوعی [[معجزه]] را در برابر دیدگان [[امام]] پدید آورد تا آن حضرت از فرا رسیدن [[زمان ظهور]] شریفش [[آگاه]] گردد. این [[امر]] می‌تواند به یکی از دو شیوه زیر و یا هر دوی آنها صورت پذیرد:
:::::*شیوه اول:راوندی [[روایت]] کرده است که [[امام کاظم|امام موسی بن جعفر]] {{ع}} فرمود: {{متن حدیث|"إِذَا حَانَ وَقْتُ خُرُوجِهِ اِنْتَشَرَ ذَلِكَ اَلْعَلَمُ بِنَفْسِهِ فَنَادَاهُ اَلْعَلَمُ اُخْرُجْ يَا وَلِيَّ اَللَّهِ وَ اُقْتُلْ أَعْدَاءَ اَللَّهِ فَلاَ يَحِلُّ لَكَ أَنْ تَقْعُدَ عَنْ أَعْدَاءِ اَللَّهِ وَ لَهُ سَيْفٌ إِذَا حَانَ وَقْتُ خُرُوجِهِ اِقْتَلَعَ مِنْ غِمْدِهِ فَنَادَاهُ اَلسَّيْفُ اُخْرُجْ يَا وَلِيَّ اَللَّهِ فَلاَ يَحِلُّ لَكَ أَنْ تَقْعُدَ عَنْ أَعْدَاءِ اَللَّهِ"}}<ref>الراوندی، سعید بن هبة الله، همان؛ ص ۱۹۸. این خبر به طور مرسل از کسان دیگری نیز روایت شده است.</ref>. وقتی [[زمان ظهور]] فرا رسد، آن [[پرچم]] ([[پرچم]] [[رسول اکرم]] {{صل}}) به اهتزاز در خواهد آمد و به او خطاب نماید: ای [[ولی خدا]]، [[ظهور]] نما و [[دشمنان]] [[خدا]] را بکش. [همچنین‌] برای [[امام]] {{ع}}، شمشیری از سوی [[خدای متعال]] است که هرگاه [[زمان ظهور]] فرا رسد، از نیام خارج شده و به آن حضرت چنین گوید: ای [[ولی خدا]] [[خروج]] نما، [زین سپس‌] بر تو [[حرام]] است که در برابر [[دشمنان]] [[خدا]] ساکت بنشینی. این شیوه که در این [[روایت]] آمده، صراحت بیشتری در [[آگاهی]] اعجازآمیز [[امام مهدی]] {{ع}} از زمان‌ [[ظهور]] دارد؛ البته در صورتی که آن را بر معنایی رمزی حمل نکنیم.
::::::اشکال‌های این شیوه:
:::::#روایاتی از این دست، اندک بوده و همگی آنها نیز مرسل می‌باشند. به همین [[دلیل]]، نمی‌توان به آنها اعتماد کرد.
:::::#این شیوه با قانون [[اعجاز]] ناسازگار است زیرا هرگاه جایگزینی طبیعی وجود داشته باشد، دیگر جایی برای [[معجزه]] باقی نمی‌ماند و پیداست برای معجزاتی از این قبیل که در [[اخبار]] آمده، جایگزین وجود دارد. در نتیجه، [[آگاهی امام]] {{ع}} از [[زمان ظهور]]، منحصر در این معجزه‌ها نیست و می‌توان احتمال اول و سوم را که به امور طبیعی و غیر اعجازی می‌پردازند، برگزید.
:::::#تصوری که از [[جنگ]] در این شیوه وجود دارد، مبتنی بر مفاهیمی کهن و قدیمی است. مانند اینکه سلاح [[امام]] {{ع}} در [[زمان ظهور]]، [[شمشیر]] است و [[فرماندهی]] او نیز به مدد پرچمی بزرگ خواهد بود. روشن است که روش‌ها و ابزار با گذشت زمان تغییر خواهد کرد.
:::::*شیوه دوم: [[امام مهدی]] {{ع}}، [[زمان ظهور]] خویش را به [[الهام]] الهی در می‌یابد. [[صدوق]] از [[عمر]] بن أبان بن تغلب [[روایت]] کرده است که [[امام صادق|حضرت صادق]] {{ع}} فرمود: {{متن حدیث|"...فَإِذَا أَرَادَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِظْهَارَ أَمْرِهِ نَكَتَ فِي قَلْبِهِ نُكْتَةً، فَظَهَرَ ..."}}<ref>الصدوق، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمة (نسخه خطی).</ref> ... هرگاه [[خداوند]] [[اراده]] فرماید که [[امر]] خویش را [[آشکار]] نماید، چیزی به [[دل]] او می‌اندازد تا آن که [[ظهور]] کند. کلینی به سند خود از [[علی]] السائی [[روایت]] کرده است که [[امام]] [[موسی بن جعفر]] {{ع}} فرمود: {{متن حدیث|"مَبْلَغُ عِلْمِنَا عَلَى ثَلاَثَةِ وُجُوهٍ مَاضٍ وَ غَابِرٍ وَ حَادِثٍ فَأَمَّا اَلْمَاضِي فَمُفَسَّرٌ وَ أَمَّا اَلْغَابِرُ فَمَزْبُورٌ وَ أَمَّا اَلْحَادِثُ فَقَذْفٌ فِي اَلْقُلُوبِ وَ نَقْرٌ فِي اَلْأَسْمَاعِ وَ هُوَ أَفْضَلُ عِلْمِنَا وَ لاَ نَبِيَّ بَعْدَ نَبِيِّنَا "}}<ref>الکلینی، محمد بن یعقوب، همان (نسخه خطی)، باب جهات علوم الأئمة {{ع}}.</ref>. [[دانش]] ما در سه جهت امتداد دارد: گذشته و آینده و پدید شونده؛ اما گذشته برای ما [[تفسیر]] شده است و آینده نیز نوشته شده؛ اما پدید شونده (حادث)، از راه [[الهام]] به [[دل]] و تأثیر در گوش می‌باشد و آن [[بهترین]] [[دانش]] ماست (زیرا از [[اسرار]] [[امامت]] است) و [[پیامبری]] بعد از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} نیست (یعنی با وجود همه علومی که داریم، [[پیامبر]] نیستیم). نیز کلینی به سند خود از [[مفضل]] بن [[عمر]] [[نقل]] کرده است: {{متن حدیث|"قُلْتُ لِأَبِي اَلْحَسَنِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ رُوِّينَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ عِلْمَنَا غَابِرٌ وَ مَزْبُورٌ وَ نَكْتٌ فِي اَلْقُلُوبِ وَ نَقْرٌ فِي اَلْأَسْمَاعِ فَقَالَ أَمَّا اَلْغَابِرُ فَمَا تَقَدَّمَ مِنْ عِلْمِنَا وَ أَمَّا اَلْمَزْبُورُ فَمَا يَأْتِينَا وَ أَمَّا اَلنَّكْتُ فِي اَلْقُلُوبِ فَإِلْهَامٌ وَ أَمَّا اَلنَّقْرُ فِي اَلْأَسْمَاعِ فَأَمْرُ اَلْمَلَكِ "}}<ref>الکلینی، محمد بن یعقوب، همان (نسخه خطی).</ref>. به [[امام کاظم|امام موسی بن جعفر]] {{ع}} عرض کردم: فرزند شما [[امام صادق]] {{ع}} فرموده است: [[دانش]] ما یا مربوط به گذشته است، یا نوشته شده و یا وارد شده در [[دل]] و تأثیرگذار در گوش. [[امام کاظم|امام موسی بن جعفر]] {{ع}} فرمود: [[دانش]] گذشته مربوط به امور پیشین است که می‌دانیم، و [[دانش]] نوشته شده مربوط به آینده است که هنوز نیامده؛ اما آنچه به [[دل]] وارد می‌شود، [[الهام]] است و آنچه در گوش تأثیر می‌گذارد، [[امر]] [[فرشته]] است.
::::::آنچه در این دو [[روایت]] مورد نظر ماست - گذشته از نکات عمیقی که دارد - این است که "وارد شدن به دل" در [[روایت]] دوم، به "الهام" [[تفسیر]] شده و در [[روایت]] اول به "افکندن در دل‌ها"؛ و تصریح شده که این [[برترین]] دانشی است که به آن بزرگواران {{عم}} می‌رسد. این سخن در مورد همه [[امامان معصوم]] {{عم}} از جمله [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} [[صادق]] است. بنابراین، [[زمان ظهور]] به ایشان [[الهام]] می‌شود.
::::::روایتی وجود دارد به این مضمون که هرگاه [[امام]] [[معصوم]] [[اراده]] نماید چیزی را بداند، [[خداوند]] آن را به او می‌فهماند. این قبیل [[روایات]]، مضمون [[اخبار]] بالا را تأیید می‌کند. بی‌شک [[امام مهدی]] {{ع}} در طول [[دوران غیبت]]، خواستار آن بوده است که زمان ظهورش را بداند، از این رو [[خداوند متعال]] هم این خواسته را از راه [[الهام]] یا سایر روش‌هایی که در [[روایات]] آمده اجابت می‌فرماید. اگر از معنای اعجازآمیز "وارد شدن خبری در دل" چشم‌پوشی نماییم، خواهیم توانست آن را بر معانی طبیعی حمل نماییم. در اینجا دو مورد از این معانی را می‌آوریم:
:::::*'''معنای احساسی و عاطفی:''' [[انحراف]] تأسف باری که [[مسلمانان]] گرفتار آن شده‌اند، خشم [[امام]] {{ع}} را بر می‌انگیزد و همین موجب پدید آمدن حالتی در [[قلب]] مبارکش می‌شود که او را به [[ظهور]] فرا می‌خواند. البته این به تنهایی نمی‌تواند توجیهی کافی برای [[ظهور]] باشد؛ زیرا خشم مقدس [[امام]]، تا زمانی که [[عصر]] [[انحراف]] به سر نیامده همواره پابرجاست و آن حضرت نیازمند است که از [[پیروزی]] انقلابش در [[هنگام ظهور]] به نحوی [[آگاه]] و مطمئن گردد و این چیزی است که در احتمال اول و سوم به آن پرداخته شده است.
:::::*'''معنای عقلی:''' یعنی [[امام]] {{ع}} به فراهم آمدن [[شرایط ظهور]] و کامل شدن نشانه‌های آن. این معنی، به احتمال سوم که به زودی می‌آید بازمی‌گردد و هرگاه مقصود از [[خبر]] گذشته، همین معنی باشد خود دلیلی است بر درستی احتمال سوم و [[دلالت]] بر معنای اعجازی ندارد. به هر روی، این خبری که تکیه‌گاه احتمال دوم بود، روایاتی مورد اعتماد و وثوق ندارد و [[حدیث]] دیگری نیز که هم مضمون با آن باشد نیافتیم؛ در نتیجه قابلیت اثبات تاریخی را ندارد. بدین ترتیب این احتمال به [[دلیل]] کاستی‌های فراوان، مردود می‌باشد.
:::::*'''احتمال سوم:''' [[امام مهدی]] {{ع}} با فرزانگی و فراست مخصوص به خود، که از پدران ارجمندش به [[ارث]] برده، [[زمان ظهور]] را تشخیص می‌دهد. اینک ضمن بیان برخی نکته‌ها، به اثبات این احتمال خواهیم پرداخت.
::::::'''نکته اول:''' مهم‌ترین [[شرایط ظهور]] به طور خلاصه چنین است:
:::::#وجود [[رهبری]] پیشرو که مأموریت‌های بزرگ روز [[ظهور]] و گسترش [[عدالت]] در [[جهان]] را به انجام رساند.
:::::#وجود قانونی [[عدالت]] محور و برنامه‌ای عادلانه و کامل که عهده‌دار حل مشکلات [[جوامع بشری]] گردد و بیداد و [[ستم]] را در همه صورت‌های آن ریشه کن سازد.
:::::#وجود شماری کافی از [[مؤمنان]] مخلص برای [[فتح]] عادلانه [[جهان]] و تأسیس [[حکومت]] [[عدل]].
:::::#[[بلوغ]] و پختگی فکری و فرهنگی افراد [[امت اسلامی]] تا آنجا که بتوانند شیوه‌های جدیدی را که [[امام مهدی]] {{ع}} در دولت جهانی‌اش در پیش می‌گیرد، به طور کامل درک نمایند.
:::::#[[انحراف]] [[آشکار]] و بی‌سابقه از [[آداب]] و سنن اسلامی و بی‌توجهی به بدیهی‌ترین [[احکام شرعی]].
:::::#ناامیدی و سرخوردگی افکار عمومی جهانیان از راه حل‌های بشری برای رفع مشکلات [[جهان]]. همه این شرایط و شرایط دیگری که در اینجا نیاوردیم، همگی در نتیجه برنامه کلی الهی، کمی قبل از [[ظهور]] رخ خواهد داد و واقعه [[ظهور]] از فراهم آمدن این شرایط پرده بر می‌دارد.
::::::'''نکته دوم:''' برای آشنایی با [[علم امام معصوم]] شیوه‌هایی کلی وجود دارد که در [[جوامع]] روایی [[امامیه]] از آنها یاد شده و می‌توان [[دانش]] [[امام]] را به مدد آنها توضیح داد؛ مانند: "الهام و تأثیر در گوش" و یا این قاعده که "هرگاه [[امام]] [[معصوم]] [[اراده]] کند چیزی را بداند، [[خداوند]] او را [[آگاه]] فرماید" و یا این سخن که "کارهای [[بندگان]] هر [[جمعه]] به محضر [[امام مهدی]] {{ع}} عرضه می‌شود". در اینجا ما در پی اثبات این شیوه‌ها نیستیم بلکه قصد داریم از همه این روش‌ها عبور نموده تا این بحث، شکلی طبیعی و معمولی به خود بگیرد. گرچه ممکن است منافاتی هم بین شیوه طبیعی و روش اعجازی وجود نداشته باشد.
::::::'''نکته سوم:''' هرگاه از این روش‌های کلی گذر کردیم و با حفظ برداشت [[شیعی]] خود از [[مهدویت]] و نیز با [[فهم]] [[غیبت]] مطابق با نظریه‌ای که [[امام]] {{ع}} را در بین [[مردم]] می‌داند بی‌آن که او را بشناسند، نتیجه می‌گیریم که [[مهدی موعود]] {{ع}} شخصی است با [[عمری]] طولانی که با نسل‌های پی‌درپی بشری هم [[عصر]] بوده و برای برپا ساختن [[عدالت]] کامل در عرصه گیتی ذخیره گردیده است؛ او در [[عصر غیبت]] با [[مردم]] بی‌آن که بشناسندش در ارتباط است و از آنها و افکارشان با [[خبر]] و از رنج‌ها و آرزوهایشان [[آگاه]] است.
::::::وقتی برداشت ما از [[امام مهدی]] {{ع}} چنین شد، به روشنی درخواهیم یافت که آن حضرت به طور طبیعی و نه اعجازی، به همه این امور [[علم]] دارد. در نتیجه لازم نیست تصور نماییم [[امام]] نابغه‌ای استثنایی می‌باشد، زیرا شخصی که نبوغ سرشار دارد تنها به برخی از مسائل فوق [[آگاهی]] پیدا می‌کند و از احاطه کامل به همه آنها ناتوان است؛ اما آن حضرت دارای ویژگی‌های برجسته و امتیازات منحصر به فرد است و از همه حوادث و جزئیات آنها [[آگاه]] می‌باشد. ایشان با عنایتی خاص، احوالات [[مردم]] را در طول زمان پی‌گیری می‌نماید؛ به ویژه آن که بیش از هر کس دیگری شوق دارد تا از [[زمان ظهور]] شریفش [[آگاه]] گردد. البته [[امام]] {{ع}} تنها به دانستن حوادث و جزئیات آنها بسنده نمی‌کند بلکه از سوی [[خداوند متعال]] [[مأمور]] است تا در ساختن [[جامعه]] شایسته و دور ساختن مشکلات و بلایا از [[امت اسلامی]] مشارکت ورزد<ref>الصدر، سید محمد، تاریخ الغیبة الکبری؛ ص ۵۳.</ref>. بدین ترتیب ایشان مانند نوابغ نیست که صرفا از رویدادها [[آگاه]] باشد بلکه علاوه بر [[آگاهی]]، در متن آن حوادث نیز قرار دارد. و این گونه [[علم]]، [[برترین]] نوع [[آگاهی]] و جزئی‌ترین و دقیق‌ترین شکل [[دانش]] می‌باشد»<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ پس از ظهور (کتاب)|تاریخ پس از ظهور]]، ص۱۷۲-۱۷۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین موسوی‌نسب؛}}
[[پرونده:13681056.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید جعفر موسوی‌نسب]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[سید جعفر موسوی‌نسب]]'''، در کتاب ''«[[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«بیان این موضوع که بین [[امام]] و سائر مردم در بعضی مسائل تفاوت‌هایی وجود دارد از جمله علم [[امام]] و درک [[امام]] با سائر مردم یکی نیست و الهامی که به [[امام]] می‌شود به سائر مردم آن الهام صورت نمی‌گیرد. و گذشته از علم خاص [[امام]] و مسائل دیگری که مربوط به [[امامت]] هست [[ظهور]] [[امام مهدی|امام عصر]] {{ع}} دارای علائم و نشانه‌هایی می‌باشد علائم حتمیه و غیر حتمیه و وقتی آن علائم به وقوع پیوست مردم عادی هم [[ظهور]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} را قریب الوقوع می‌دانند و از همه‌‌‌کس عالم‌تر و آگاه‌تر به این موضوع خود [[امام مهدی|امام]] است اما جواب اصلی که ما درصدد بیان آن هستیم این است که از براهین و روایات که در باب [[امامت]] وارد شده است استفاده می‌شود که وجود مقدس [[امام مهدی|امام]] نیز با عالم غیب در ارتباط می‌باشد و در مواقع احتیاج حقائقی را دریافت می‌کند در بعضی روایات وارد شده که [[امام مهدی|امام]] صدای ملک را می‌شنود اما خودش را مشاهده نمی‌کند<ref>اصول کافى، ج ۱، ص ۲۷۱.</ref> . بنابراین ممکن است خداوند متعال وقت [[ظهور]] را به وسیله الهام به حضرت بفهمانند. در این رابطه [[امام صادق|حضرت صادق]] {{ع}} در تفسیر آیه‌‌‌ {{متن قرآن|فَإِذَا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ}} می‌فرمایند یکی از ما امامی است پیروز ولی مخفی تا هنگامی که اراده خداوند تعلق گرفت که او را آشکار کند در قلبی اثر می‌گذارد پس ظاهر می‌شود و به امر خداوند قیام می‌کند<ref>اثبات الهداة، ج ۲، ص ۳۶۴.</ref>.
::::::و این امکان وجود دارد که [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} وقت [[ظهور]] را به توسط [[ائمه اطهار]] {{عم}} به [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} خبر داده باشد ولو با علائم و نشانه‌هایی که [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} منتظر آن علائم هست.
::::::و روایتی از [[پیامبر خاتم|پیامبر گرامی اسلام]] است که حضرت فرمودند وقتی موقع [[ظهور]] [[امام مهدی|مهدی]] فرا رسید خداوند شمشیر و پرچم آن جناب را به صدا می‌آورد می‌گویند: ای دوست خدا به‌‌‌پا خیز و دشمنان خدا را به قتل برسان‌‌‌<ref>بحار، ج ۵۲، ص ۳۱۱.</ref>.
::::::و احتمال دیگر این است که بگوییم برنامه کاری [[امام مهدی|امام زمان]] و دستور العمل‌ها به صورت کتابی در نزد آن حضرت است و آن همان کتابی است که در روایات وارد شده که از طرف خداوند متعال برنامه کاری [[ائمه]] به صورت کتابی به [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} نازل شد و [[پیامبر خاتم|پیامبر]] آن را به [[امام علی|علی]] {{ع}} تحویل داد و [[امام علی|حضرت امیر]] {{ع}} در موقع خلافت خودش از آن استفاده می‌کرد و بعد به [[امام حسن]] {{ع}} و او به [[امام حسین]] {{ع}} و [[امام حسین]] {{ع}} به سائر [[ائمه]] {{عم}} واگذار کردند و الآن آن برنامه در دست [[امام مهدی|ولی عصر]] {{ع}} است‌‌‌ <ref>اصول کافى، ج ۱، ص ۲۷۹.</ref>.
::::::پس با بیانات گذشته می‌شود گفت که از طرق مختلف می‌شود اثبات کرد که [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} متوجه ظهورشان می‌شوند و مسأله با بیانات فوق واضح است.
::::::پس از وفات جناب [[ابوالحسن عمری]] چهارمین نائب خاص [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} دوره [[غیبت کبری]] آغاز شد و تا هم‌‌‌اکنون ادامه دارد، [[ظهور]] و قیام [[امام مهدی|امام]] {{ع}} در پایان این دوره به فرمان خدای متعال خواهد بود، [[ائمه|پیشوایان معصوم]] {{عم}} ما در روایات بسیار تصریح فرموده‌اند که برای [[ظهور]] تعیین وقت نمی‌شود، ناگهان به فرمان خدا واقع خواهد شد، و هرکس تعیین وقت کند دروغگوست.
:::::: "فضیل" از [[امام باقر]] {{ع}} پرسید: آیا برای این امر وقتی تعیین می‌شود؟ امام سه بار فرمود: {{متن حدیث|"كَذَبَ الْوَقَّاتُونَ"}}<ref>شیخ طوسى، غیبت، ص ۲۶۱.</ref> تعیین‌‌‌کنندگان وقت دروغگویند.
:::::: "[[اسحق بن یعقوب]]" توسط جناب [[محمد بن عثمان عمری]] نامه‌ای خدمت‌‌‌ [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} فرستاد و سؤالاتی نمود و امام در فرازی از پاسخ، در مورد وقت [[ظهور]] فرمودند: {{متن حدیث|"وَ أَمَّا ظُهُورُ الْفَرَجِ فَإِنَّهُ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى ذِكْرُهُ وَ كَذَبَ الْوَقَّاتُونَ"}}<ref>شیخ صدوق،( منشورات مؤسسة للاعلمى للمطبوعات) ج ۲، ص ۴۳۹، حدیث ۴.</ref> و اما [[ظهور]] فرج به فرمان خدای متعال وابسته است، و تعیین وقت‌‌‌کنندگان دروغگویند.
::::::[[مفضل بن عمر]] از [[امام صادق]] {{ع}} روایت کرده؛ که از آقایم [[امام صادق]] {{ع}} پرسیدم: آیا [[ظهور]] [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} منتظر وقت معینی دارد که مردم آن را بدانند؟
::::::فرمود: حاشا که خداوند برای آن وقتی تعیین کرده باشد، یا [[شیعیان]] ما برای آن وقتی معین کنند، گوید؛ عرض کردم: ای مولای من، این از چه جهت است؟
::::::فرمود: زیرا که آن همان "ساعت" است که خدای عز و جل فرمود: {{متن قرآن|يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِندَ رَبِّي لاَ يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلاَّ هُوَ...}}<ref>سوره اعراف، ۱۸۷.</ref> ای رسول ما از تو درباره روز قیامت می‌پرسند کی خواهد بود، بگو علم آن نزد پروردگار من است کسی جز او آن را ظاهر و روشن نمی‌کند... .
::::::در این روایت زمان [[ظهور]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} تشبیه شده به ساعت قیامت، هم‌‌‌چنان که از زمان قیامت هیچ‌‌‌کسی حتی [[معصومین]] {{عم}} خبر ندارند و آن علمی است که اختصاص به خداوند متعال دارد، پس علم به [[ظهور]] [[امام مهدی|امام زمان]] هم اختصاص به خداوند دارد<ref>داود الهامى، آخرین امید،( چاپ امیر المؤمنین) ص ۳۸۱.</ref>.
::::::پس از تمام آنچه در این‌‌‌جا آوردیم معلوم می‌شود که علم به وقت [[ظهور]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} از اسرار خداوند است که آن را از بندگان خود کتمان داشته است.
::::::البته منظور از تعیین دقیق وقت [[ظهور]] است، و این‌‌‌گونه تعیین وقت را [[ائمه|پیشوایان معصوم]] {{عم}} به هیچ‌‌‌وجه جایز نشمرده‌اند و آن را از اسرار الهی دانسته‌اند؛ ولی علاماتی را ذکر فرموده‌اند که چون آنها واقع شوند نزدیک بودن [[ظهور]] را نوید می‌دهند<ref>حضرت امام حجة بن الحسن المهدى{{ع}} (انتشارات در راه حق)، ص ۸۱.</ref>»<ref>[[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۱۵۷-۱۶۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین رجالی تهرانی؛}}
[[پرونده:1368299.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رجالی تهرانی]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[علی رضا رجالی تهرانی]]'''، در کتاب ''«[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«با توجّه به این مسئله که [[امامان]] [[معصوم]] {{عم}} از [[عالم غیب]] خبر دارند و در مواقع نیاز و ضرورت مطالب و حقایقی را دریافت می‏‌‏کنند، می‏‌توان گفت که خداوند از این طریق هنگامه ظهور را به [[امام مهدی|مهدی موعود]] {{ع}} [[الهام]] می‏‌فرماید: چنانکه [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: امامی از ما غایب می‏‌‏شود، پس چون خداوند اراده کند که او را آشکار و ظاهر گرداند، اثری در دل وی پدید می‏‌‏آید، پس به این‏گونه به امر پروردگار ظاهر می‏‌‏گردد.<ref> مهدی موعود، ترجمه و نگارش علی دوانی، ص ۲۶۲</ref>
::::::علاوه بر این؛ در روایتی از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است: خداوند، قبل از وفات [[پیامبر|پیغمبر]] {{صل}} مکتوبی بر او نازل کرد و فرمود: ای محمّد! این است وصیت من به سوی نجیبان و برگزیدگان از خاندانت. [[پیامبر خاتم|پیغمبر اکرم]] {{صل}} گفت: ای [[جبرئیل]]! نجیبان چه کسانی هستند؟ فرمود: [[امام علی|علی بن ابی طالب]] و اولادش {{عم}}. بر آن مکتوب چند مهر از طلا بود، [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} آن را به [[امیر المؤمنین|امام علی]] {{ع}} داد و دستور فرمود: که یک مهر آن را بگشاید و به آنچه در آن است عمل کند، [[امیرالمؤمنین|امام علی]] {{ع}} یک مهر را گشود و به آن عمل کرد، سپس آن را به پسرش [[امام حسن]] {{ع}} داد، او هم یک مهر را گشود، و به آن عمل کرد، و ... و همچنین [[امام کاظم|امام موسی بن جعفر]] به امام بعد از خود می‏‌دهد، و تا قیام [[حضرت مهدی|امام مهدی]] {{ع}} این‏چنین ادامه دارد.<ref> اصول کافی مرحوم کلینی، ج ۱، ص ۲۸۰.</ref> از این جهت بعید نیست که امام غایب {{ع}} زمان وقت ظهور خویش را توسّط این وصیت مکتوبی که به‏ عنوان دستورالعمل نزد ایشان است مطلّع شود. و ای بسا از جانب [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[امامان]] [[معصوم]] {{عم}}، علایمی را برای حضرتش معین کرده باشند و با ظهور آن علایم، امام به وقت ظهورش آگاه شود. چنان‏که [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} فرموده است: هنگامی که موقع ظهور مهدی {{ع}} شود، خدای تعالی، شمشیر و پرچم او را به صدا درآورده و می‏‌گویند: ای دوست خدا! به ‏پا خیز و دشمنان خدا را به قتل برسان.<ref> بحار الانوار، علّامه مجلسی، ج ۵۲، ص ۳۱۱.</ref>»<ref>[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۶۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«آگاه شدن [[حضرت مهدی]] {{ع}} از وقت [[ظهور]]، بر اساس [[الهام]] خواهد بود. بدون شک، [[معصومان]] {{ع}} مورد [[الهام]] خداوند قرار می‌گیرند. البته [[وحی]]، به صورت رسمی با رحلت [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} پایان گرفت؛ ولی در موارد فراوانی به [[اهل بیت]]{{عم}} الهاماتی شده و خواهد شد. برخی روایات چگونگی آگاه شدن [[حضرت مهدی]] {{ع}} از زمان [[ظهور]] را از راه [[الهام]] ذکر کرده است. [[مفضل بن عمر]] گوید: [[امام صادق]] {{ع}} درباره آیه {{متن قرآن|فَإِذَا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ}}، فرمود: "همانا [[امام]] پیروز و پنهان از ما خاندان است و چون خدای عز ذکره اراده کند که امر او را ظاهر سازد، در دلش نکته‌ای می‌گذارد. سپس ظاهر می‌شود و به امر خدای تبارک و تعالی قیام می‌کند"<ref> {{متن حدیث|"إِنَّ مِنَّا إِمَاماً مُظَفَّراً مُسْتَتِراً فَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ عَزَّ ذِكْرُهُ إِظْهَارَ أَمْرِهِ نَكَتَ فِي قَلْبِهِ نُكْتَةً فَظَهَرَ فَقَامَ بِأَمْرِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى‏"}}؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۴۳، ح۳۰؛ نعمانی، الغیبه، ص۱۸۷، ح۴۰؛ طوسی، کتاب الغیبه، ص۱۶۴؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۳۴۹، ح۴۲؛ محمد بن عمر کشی، رجال الکشی، ص۱۹۲.</ref>».
::::::در این بخش نیز روایات فراوانی ذکر شده که راه‌های حصول علم حضرت به زمان ظهور را بیان کرده است؛ مانند:
::::#'''آگاه شدن از راه [[الهام]]؛''' بدون شک معصومین{{عم}} مورد [[الهام]] خداوند قرار می‌گیرند و اگرچه [[وحی]] به صورت رسمی با رحلت [[پیامبر اکرم]]{{صل}} پایان گرفت؛ ولی در موارد فراوانی به [[اهل البیت]]{{عم}} الهاماتی می‌شده و خواهد شد. برخی روایات چگونگی آگاه شدن [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} از زمان ظهور را از راه [[الهام]] ذکر کرده است. [[امام صادق]]{{ع}} ذیل آیه شریفه {{متن قرآن|فَإِذَا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ}}، فرمود: به درستی که از ما امامی پنهان است و چون خدای تعالی بخواهد او را ظاهر سازد، نکتهای در قلبش ایجاد می‌کند، پس او ظاهر شود و به دستور خدای تعالی قیام نماید"<ref> کافی، ج ۱، ص ۳۴۳؛ کتاب الغیبة، ص ۱۶۴؛ رجال کشی، ص ۱۹۲.</ref>
::::#'''آگاه شدن از راه برافراشته شدن پرچم قیام'''؛ در روایاتی چند اشاره شده که وقتی ظهور آن حضرت نزدیک شد و زمان قیام فرارسید، پرچمی که آن حضرت هنگام ظهور در دست خواهد داشت، به اذن و اراده الهی برافراشته شده، [[امام]]{{ع}} را به فرمان قیام آگاه خواهد کرد<ref> ر. ک: کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص ۱۵۵؛ الخرائج و الجرائح، ح ۲، ص ۵۵۰، کفایة الاثر، ص ۲۶۶.</ref>
::::#'''آگاه شدن از راه بیرون آمدن شمشیر آن حضرت از غلاف'''؛ [[رسول گرامی اسلام]]{{صل}} فرمود: "برای او شمشیری است در غلاف، پس هنگامی که وقت ظهورش فرا رسید، آن شمشیر از غلافش خارج می‌شود. خداوند آن شمشیر را به سخن در می‌آورد و شمشیر به حضرتش می‌گوید: ای ولی خدا! خارج شو که دیگر نشستن در مقابل ستم دشمنان خدا جایز نیست. پس او ظهور می‌کند"<ref> کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص ۱۵۵.</ref>»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص ۲۳۹- ۲۴۷.</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت ج۳ (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۶۱ - ۱۶۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. حجت الاسلام و المسلمین رمضانیان؛}}
[[پرونده:13681082.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رمضانیان]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[علی رضا رمضانیان]]'''، در کتاب ''«[[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«در رابطه با علم [[امام زمان]] {{ع}} به وقت ظهور دو نظریه از دو دیدگاه متفاوت وجود دارد:
:::::'''دیدگاه اول: [[امام]] به [[زمان ظهور]] خود واقف است:''' [[امام]] چون خلیفة الله است و خلیفه باید کار مستخلفٌ عنه را انجام دهد پس [[علم امام]] پرتویی از علم خداوند است. برای همین در [[قرآن کریم]] سفارش شده است که مطالبی را که نمی‌دانید از اهل ذکر که همان [[اهل بیت]]{{عم}} هستند بپرسید، شاهد بر این مطلب حدیث [[امام رضا]]{{ع}} ذیل آیه ۷ سوره انبیاء می‌باشد؛ [[قرآن کریم]] می‌فرماید: {{متن قرآن|فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ}}<ref>از کسانی که اهل علم و دانشند بپرسید اگر چیزی را نمی‌دانید؛سوره انبیاء، آیه ۷، سوره نحلن، آیه ۴۳.</ref>. مصداق اتم و اکمل اهل ذکر، کسانی هستند که علم آنها از علم [[پیامبر خاتم|پیامبر اعظم ]]{{صل}} و خداوند سرچشمه می‌گیرد، علم آنها علمی است خالی از خطا و اشتباه علمی است توأم با مقام [[عصمت]]، به همین دلیل این آیه در مورد [[اهل بیت]]{{عم}} تفسیر شده است. [[امام رضا]]{{ع}} در مورد آیه فوق می‌فرمایند: {{متن حدیث|"نَحْنُ أَهْلُ الذِّكْرِ وَ نَحْنُ الْمَسْئُولُونَ"}}<ref>اهل ذکر مائیم و از ما باید سؤال کرد؛ تفسیر برهان، ج ۲، ص ۳۶۹.</ref>. در روایات زیادی از [[امام]]{{ع}} نقل شده که "ذکر" رسول خداست و "اهل ذکر" [[اهل بیت]]{{عم}} او هستند. [[امام رضا]]{{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"فَالذِّكْرُ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}} وَ نَحْنُ أَهْلُهُ"}}<ref>پس ذکر [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} است و ما اهل او هستیم؛ عیون الخبار، ص ۲۳۹.</ref>. [[انبیا]] حداقل باید از بخشی از جهان غیب آگاه باشند تا بتوانند مأموریت خود را به خوبی انجام دهند، این مطلب در مورد [[امامان]]{{عم}} نیز صادق است. [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرمایند: {{متن حدیث|"مَنْ زَعَمَ أَنَّ اللَّهَ يَحْتَجُّ بِعَبْدٍ فِي بِلَادِهِ ثُمَّ يَسْتُرُ عَنْهُ جَمِيعَ مَا يَحْتَاجُ إِلَيْهِ فَقَدِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ"}}<ref>کسی که گمان کند خدا بنده‌ای را حجت خویش در زمین قرار داده، سپس تمام آنچه را او به آن نیاز دارد از وی پنهان می‌کند بر خدا افترا زده است؛ بصائر الدرجات، مطابق نقل بحار، ج ۲۶، ص ۱۳۷.</ref>. آری آگاهی از اسرار نهان در حال و گذشته و آینده در واقع ابزاری است برای انجام مأموریت مهم هدایت انسان‌ها و حجت الهی بودن. [[امام کاظم|امام موسی بن جعفر]]{{ع}} می‌فرمایند: "[[علم امام]] دارای سه جنبه و جهت است: علوم مربوط به گذشته، علوم مربوط به زمان آینده، علوم حادث و نوظهور<ref>اصول کافی، کتاب الحجة، ص ۳۹۳.</ref>. پس روایات دلالت دارد بر این که [[امام]] به همه حقایق عالم و آنچه بوده هست و خواهد آگاه است. و چون [[اهل بیت]]{{عم}} علم گذشته و حال و آینده را دارند پس برای [[ائمه]] گذشته و حال و آینده از نظر احاطه علمی فرقی نمی‌کند. در [[دعای ندبه]] آمده: {{متن حدیث|"وَ أَوْدَعْتَهُ عِلْمَ مَا كَانَ وَ مَا يَكُونُ إِلَى انْقِضَاءِ خَلْقِكَ"}}<ref>علم آنچه بوده و خواهد بود تا انقراض عالم به او سپردی. </ref>؛ جمله {{متن حدیث|مَا كَانَ وَ مَا يَكُونُ}} در روایات بسیار با همین لفظ یا مانند آن وارد شده و می‌توان نسبت به صدور آن دعوای تواتر اجمالی نمود. پس دلالت این جمله بر این که [[پیامبر خاتم|پیغمبر]] و [[ائمه]]{{عم}} دارای علم {{متن حدیث|مَا كَانَ وَ مَا يَكُونُ}} می‌باشند، قابل انکار نمی‌باشد. در کتاب کافی و وافی بابی است به این عنوان: {{متن حدیث|بَابُ أَنَّ الْأَئِمَّةَ {{عم}} يَعْلَمُونَ عِلْمَ مَا كَانَ وَ مَا يَكُونُ وَ أَنَّهُ لَا يَخْفَى عَلَيْهِمُ الشَّيْ‏ءُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِم}} باب این که [[امامان]]{{عم}} می‌دانند علم آنچه بوده و آنچه خواهد بود و این که پنهان نمی‌گردد از ایشان چیزی، درود خدا بر ایشان <ref>خوانندگان محترم می‌توانند به کتب حدیث و کتاب‌هایی که در علم امام و حدود آن تألیف شده مانند کتاب «علم الامام» که ترجمه آن با مقدمه ارزنده‌ای از علامه قاضی طباطبایی چاپ شده است و کتاب‌های دیگر مراجعه نمایند. </ref><ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۸۱ - ۸۳</ref>.
:::::'''دیدگاه دوم: خداوند وقت ظهور را مشخص نکرده است پس [[امام]]{{ع}} هم نمی‌داند:''' وقت قطعی برای ظهور تعیین نشده است. (معین نشدن وقت ظهور برای [[ائمه]]{{عم}}) [[امام]]{{ع}} (وقت ظهور را) دقیقاً نمی‌داند چون [[امامان]] پیشین را خود آن حضرت، از آن اظهار بی‌اطلاعی می‌کردند ولی علائم نزدیک ظهور را بیان می‌فرمودند: دلایل قائلین به عدم اطلاع دقیق آن حضرت بدین شرح است:
::::#آیاتی که درباره "ساعة" آمده مانند: {{متن قرآن|يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا}}<ref>از تو می‌پرسند که آن – قیامت یا ظهور- کی واقع خواهد شد؛ سوره نازعات، آیه ۴۲.</ref> فرمودند: {{متن حدیث|إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ}} <ref>همانا علم آن ساعت نزد خداست؛ سوره لقمان، آیه ۳۴.</ref>. چون علم الساعة را فقط خدا می‌داند پس علم ظهور هم مخصوص خداست.
::::#روایات به تکذیب تعیین کنندگان [[زمان ظهور]] و بیزاری از آنها و ... اشاره دارد.
::::#مسأله غیبت سری از اسرار الهی است؛
::::#در حدیث شریف از [[امام باقر]]{{ع}}: "خداوند متعال زمان این امر (فرج [[شیعیان]]) را در سال هفتاد قرار داده بود، اما وقتی [[امام حسین|حضرت حسین]]{{ع}} کشته شدند، غضب خداوند بر اهل زمین شدت گرفت، از این رو آن را تا سال صد و چهل به تأخیر انداخت. ما (این خبر را) به شما گفتیم، ولی شما خبر را پخش کردید و از آن راز پرده برداشتید، پس خداوند (بار دیگر) فرج را به تأخیر انداخت و دیگر زمانی برای آن نزد ما قرار نداد و خداوند آنچه را که می‌خواهد محو و (آنچه را می‌خواهد) اثبات می‌کند و اصل همه آنچه نوشته شده نزد اوست»<ref>{{متن حدیث|"إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى كَانَ وَقَّتَ هَذَا الْأَمْرَ فِي السَّبْعِينَ فَلَمَّا قُتِلَ الْحُسَيْنُ {{ع}} اشْتَدَّ غَضَبُ اللَّهِ عَلَى أَهْلِ الْأَرْضِ فَأَخَّرَهُ إِلَى أَرْبَعِينَ وَ مِائَةِ سَنَةٍ فَحَدَّثْنَاكُمْ فَأَذَعْتُمُ الْحَدِيثَ وَ كَشَفْتُمْ قِنَاعَ السِّرِّ فَأَخَّرَهُ اللَّهُ وَ لَمْ يَجْعَلْ لَهُ بَعْدَ ذَلِكَ عِنْدَنَا وَقْتاً و {{متن قرآن|يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاء وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ}} "}}؛ الغیبة طوسی، ح ۴۱۷.</ref>. در این حدیث شریف آمده است که راحتی و گشایش [[شیعه]] به صورت محدود و جزئی قبل از ظهور [[امام مهدی|امام دوازدهم]]{{ع}} هم می‌توانسته تحقق پیدا کند. رهایی [[شیعیان]] از سختی‌ها و فشارهای وارد بر ایشان، جز بر فرج [[اهل بیت]]{{عم}} محقق نمی‌شود و فرج [[اهل بیت]]{{عم}} به طور کامل و فراگیر فقط با ظهور [[امام مهدی|حضرت ولی عصر]]{{ع}} فرا می‌رسد. طبق فرموده [[امام باقر]]{{ع}} در حدیث فوق: {{متن حدیث|"لَمْ يَجْعَلْ لَهُ بَعْدَ ذَلِكَ عِنْدَنَا وَقْتاً"}} <ref>دیگر زمانی برای آن نزد ما قرار ندارد. (خداوند وقتی برای فرج نزد ما قرار نداد).</ref>. از این عبارت فهمیده می‌شود که خداوند پس از آن که دوباره آسایش و راحتی را برای [[اهل بیت]]{{عم}} و [[شیعیان]] ایشان مقدر ساخت و اعمال زشت مردم باعث شد تا خداوند فرج ایشان را به تأخیر بیندازد، دیگر برای آن زمانی را معین نکرد یا این که اصطلاحات تقدیری در مورد وقت آن انجام نداد. بنابراین چون تقدیری نسبت به آن صورت نگرفته، خود [[امام]]{{ع}} هم که [[امام مبین]] {{متن قرآن|...وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ}}<ref>سوره یس، آیه ۱۲.</ref> و [[کتاب مبین]] {{متن قرآن|حم وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ}}<ref>سوره دخان، آیه ۱ و ۲.</ref> می‌باشد، نسبت به آن عالِم نیست. طبق احادیث متعدد، [[امام]]{{ع}} به همه مخلوقات الهی علم دارد، اما اگر چیزی هنوز خلق نشده باشد، فقط خدا به علم ذاتی‌اش نسبت به آن علم دارد. پس اگر [[امام]]{{ع}} آن را نداند، نقصی در علم ایشان نیست. بنابراین ظاهر فرمایش [[امام]]{{ع}} [[امام]] فرمود: "خداوند وقتی برای فرج نزد ما قرار نداد" می‌توان استفاده کرد که خود [[اهل بیت]]{{عم}} از وقت فرج خویش آگاهی ندارند. نبابراین می‌توان با استناد به این حدیث چنین برداشت کرد که [[امام مهدی|حضرت بقیة الله]]{{ع}} [[زمان ظهور]] فرج نهایی خود را نمی‌دانند. مانند این که امامی از وقوع چیزی در آینده خبر دهد ولی در آن [[بداء]] صورت بگیرد و آن چیز مطابق خبر [[امام]]{{ع}} واقع نشود (در این موارد باید آن خبر را از جانب خداوند بدانیم و معتقد شویم که خداوند خود بنابر حکمت‌هایی حجتش را مأمور بیان آن خبر فرموده است و سپس قبل از تحقق مفاد ان در مورد آن [[بداء]] فرموده است). پس اگر برای ظهور [[امام مهدی|امام عصر]] {{ع}} تقدیری صورت نگرفته باشد، طبیعی است که خود ایشان هم نسبت به آن آگاهی نداشته باشند.
::::#حدیث دیگری از [[امام باقر]]{{ع}} درباره [[زمان ظهور]] [[امام]]{{ع}} نقل شده است: {{متن حدیث|"أَمَا إِنَّهُ لَمْ يُوَقَّتْ لَنَا فِيهِ وَقْتٌ وَ لَكِنْ إِذَا حَدَّثْنَاكُمْ بِشَيْ‏ءٍ فَكَانَ كَمَا نَقُولُ فَقُولُوا صَدَقَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ إِنْ كَانَ بِخِلَافِ ذَلِكَ فَقُولُوا صَدَقَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ تُؤْجَرُوا مَرَّتَيْنِ"}}<ref>آگاه باشید که برای ما زمانی در مورد ظهور معین نشده است. ولی اگر برای شما از وقوع چیزی سخن گفتیم و همان طور که گفته‌ایم واقع شد، بگویید که خدا و رسولش راست گفته‌اند و اگر خلاف آنچه گفته‌ بودیم واقع شد، باز هم بگویید که خدا و رسولش راست گفته‌اند، تا این که دو برابر پاداش ببرید؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۸۵، حدیث ۹.</ref>. در اینجا به صراحت بیان فرموده‌اند که زمانی را برای [[ائمه اطهار]]{{ع}} در مورد ظهور حضرت معین نکرده‌اند. پس نمی‌توان گفت که خود ایشان وقت ظهور را می‌دانند اما مامور به مخفی نگه داشتن آن هستند.
::::#[[ائمه اطهار]]{{عم}} در مورد وقت ظهور [[امام زمان]] {{ع}} هیچ گاه زمانی تعیین نکرده و نمی‌کنند.[[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"كَذَبَ الْوَقَّاتُونَ إِنَّا أَهْلُ بَيْتٍ لَا نُوَقِّتُ"}}<ref>تعیین کنندگان وقت (برای ظهور قائم {{ع}}) دروغ می‌گویند. ما خانواده‌ای هستیم که (برای آن) وقتی تعیین نمی‌کنیم؛ اصول کافی، کتاب الحجة، باب کراهیة التوقیت، ج ۳.</ref>. دو احتمال وجود دارد:
::::##اصلاً وقتی برای ظهور از طرف خداوند تعیین و تقدیر نشده است.
::::##منظور از "وقت" در این احادیث، وقت قطعی و غیرقابل بداء می‌باشد. یعنی برای ظهور وقت معین شده است ولی قابل [[بداء]] و تغییر است. لذا آنچه مسلم است این است که وقت قطعی و غیر قابل تغییر در مورد ظهور [[امام مهدی|حضرت ولی عصر]]{{ع}} معین نشده است. زیرا وقت ظهور [[امام]]{{ع}} بداءپذیر است.
::::#[[ائمه اطهار]]{{عم}} برای تعجیل فرج دعا می‌کرده‌اند: به همین دلیل، دعا برای تعجیل فرج مؤثر است و خود [[ائمه اطهار]]{{عم}} درباره آن دعا می‌کردند و [[شیعیان]] خود را نیز به این مسأله تشویق می‌فرمودند. بنابراین اگر وقت دقیق ظهور را بدانند، این دعاها اثری نداشته و عبث و بی‌معنا خواهد بود. ملاحظه می‌شود که، درخواست تعجیل در فرج [[امام زمان]] {{ع}} بر اساس اعتقاد به بداء و حق محو و اثبات برای خداوند بنا شده است. با توجه به سست بودن بعضی از دلایل قائلین به عدم اطلاع [[امام زمان]] {{ع}} به [[زمان ظهور]] به نظر می‌رسد، دیدگاه اول ([[امام]] به [[زمان ظهور]] خود واقف است) صحیح‌تر می‌باشد»<ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۹۱ - ۹۵</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. آقای رضوانی (پژوهشگر حوزه علمیه قم)؛}}
[[پرونده:15207.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[علی اصغر رضوانی]]]]
::::::آقای '''[[علی اصغر رضوانی]]'''، در کتاب ''«[[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«این سؤال گاه از دیدگاه شخص غیر شیعی مطرح گشته و گاه نیز از شخص [[شیعه]] امامی مطرح می‌گردد. در صورتی که سؤال از شخص غیر امامی مطرح گردد دو گونه می‌توان به او پاسخ داد:
:::::#اینکه این موضوع را باید همانند سایر مسائل اجتماعی بررسی کرد، به این معنا که هر گاه مصلحت اسلام و بشریّت اقتضای ظهور حضرت را داشته باشد، به طور حتم [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} ظهور خواهد کرد.
:::::#اینکه امام {{ع}} از آنجا که از جانب خداوند متعال مورد تأیید است دستور ظهورش را مستقیماً از جانب او خواهد گرفت.
::::::و در صورتی که سؤال از شخصی امامی است در جواب سؤال او چند طرح و نظر داده شده است:
:::::#اینکه آن حضرت به زمان ظهور خود به جهت روایاتی که از آباء و اجدادش رسیده آگاهی دارد. این احتمال در ادله نقلی به آن اشاره نشده است.
:::::#اینکه امام {{ع}} به طور اعجاز از زمان ظهورش آگاهی دارد به این نحو که خداوند هنگام رسیدن وقت ظهورش معجزه‌ای ایجاد خواهد کرد و با آن، حضرت به وظیفه‌اش که همان ظهور است التفات پیدا می‌کند. در [[روایات]] اشاره به این احتمال شده است: راوندی مرسلاً از [[امام کاظم]] {{ع}} در حدیثی راجع به [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} نقل کرده که فرمود: هر گاه وقت خروج حضرت رسید علم به خروج در نفس او منتشر خواهد شد. آن علم او را ندا داده که ای ولّی خدا! خروج کن و دشمنان خدا را به قتل برسان. و برای او شمشیری است، هنگامی که وقت خروج او فرا رسد از غلافش بیرون می‌آید و حضرت را ندا داده، می‌گوید: ای ولیّ خدا! خروج کن، که برای تو حلال نیست که از دشمنان خدا صرف نظر کنی<ref>{{متن حدیث|إذا حان وقت خروجه انتثر ذلک العلم من نفسه، وأنطقه اللَّه عزّوجلّ فناداه: أُخرج یا ولیّ اللَّه! فاقتل أعدآء اللَّه، وله سیف مغمّد إذا حان وقت خروجه اقتلع ذلک السیف من غمده وأنطقه اللَّه عزّوجلّ فناداه السیف: أُخرج یا ولیّ اللَّه! فلا یحلّ لک أن تقعد عن أعدآء اللَّه ...}}؛ خرائج و جرائح، ج ۳، ص ۱۱۶۷، ح ۶۴؛ کمال الدین، ص ۱۵۵؛ بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۳۱۱، ح ۴</ref> صدوق نیز از مفضّل بن عمر نقل کرده که از [[امام صادق]] {{ع}} درباره تفسیر جابر سؤال کردم؟ حضرت فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ مِنَّا إِمَاما مُسْتَتِرا فَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِظْهَارَ أَمْرِهِ نَکَتَ فِى قَلْبِهِ نُکْتَةً فَظَهَرَ وَ أَمَرَ بِأَمْرِ اللَّهِ عَزَّوَجَل}}<ref>«همانا از ما امامی است پنهان، هر گاه خداوند اراده کند تا او را از پرده غیبت به در آورد، در قلب او علامتی می‌نهد، آن گاه به امر خدا سفارش خواهد کرد» کمال الدین، ص ۳۴۹، ح ۴۲؛ بحارالأنوار، ج ۵۱، ص ۵۷، ح ۴۹؛ کافی، ج ۱، ص ۳۴۳، ح ۳۰</ref>. در حدیثی از [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} رسیده که فرمود: {{متن حدیث|عِلْمُنا عَلى ثَلاثَةِ أَوْجُه: ماض وَغابِر وَحادِث، أَمَّا الْماضي فَتَفْسيرٌ، وَأَمَّا الْغابِرُ فَمَوْقُوفٌ، وَأَمَّا الْحادِثُ فَقَذْفٌ فيِ الْقُلُوبِ، وَنَقْرٌ في الاَْسْماعِ، وَهُوَ أَفْضَلُ عِلْمِنا...}}<ref>«علم ما [[اهل بیت]] بر سه نوع است: علم به گذشته و آینده و حادث. علم گذشته، تفسیر است. علم آینده، موقوف است. و علم حادث، انداختن در قلوب و زمزمه در گوش هاست. این بخش بهترین علم ماست ...» دلائل الامامه، ص ۵۲۴، ح ۴۹۵</ref>.
:::::#اینکه [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} با آن ذکاوت و خُبْرَوِیّتی که دارد وقت ظهور را دریابد.
::::::احتمال دوّم مطابق [[روایات]] و عقل است»<ref>[[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۴۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. نویسندگان کتاب «آفتاب مهر»؛}}
[[پرونده:1402.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::نویسندگان کتاب ''«[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«عده‌ای بر این باورند که [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} از [[زمان ظهور]]، اطلاعی ندارد. اینان، برای اثبات ادعای خود، به احادیث عدم توقیت "وقت تعیین نکردن" تمسک کرده‌اند؛ مانند "تعیین کنندگان وقت دروغگویند"<ref>کتاب الغیبه، شیخ طوسی، ص۴۲۵، ش۴۱۱.</ref> یا روایت "ما برای هیچ کس وقتی را معین نکردیم"<ref>{{متن حدیث|" فَلَسْنَا نُوَقِّتُ‏ لِأَحَدٍ وَقْتاً‏"}}؛ کتاب الغیبه، شیخ طوسی، ص۴۲۶، ش۴۱۴.</ref> یا روایاتی که ظهور را به قیامت تشبیه کرده است: "مَثَل ظهور او مَثَل ساعت روز قیامت است که هیچ کس جز او نمی‌تواند وقت آن را آشکار سازد"<ref>{{متن حدیث|" مَثَلُهُ‏ مَثَلُ‏ السَّاعَةِ الَّتِي‏ لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلَّا هُو‏"}}؛ بحارالانوار، ج۵۱، ص۱۵۴.</ref> در مقابل، عده‌ای دیگر دلالت این احادیث را تمام نمی‌دانند؛ زیرا این که گفته می‌شود: "تعیین وقت کنندگان دروغگویند" یا "ما [[اهل بیت]] تعیین وقت نمی‌کنیم" به معنای عدم علم نیست.
:::::*حتی روایتی که ظهور را به قیامت تشبیه کرده نیز قابل توجیه کردن است؛ زیرا بین این که آشکار کردن وقت فقط با خدا است با این که علم آن فقط نزد خدا است، تفاوت وجود دارد. علاوه بر این که روایاتی داریم که علم [[اهل بیت]]{{ع}}، متصل به علم الهی است و به گذشته و آینده علم دارند. مرحوم [[شیخ کلینی]] در باب‌های متعددی، روایاتی را درباره [[علم ائمه]]{{عم}}، مطرح می‌کند، از جمله باب {{متن حدیث|أَنَّ الْأَئِمَّةَ {{عم}} يَعْلَمُونَ‏ عِلْمَ‏ مَا كَانَ‏ وَ مَا يَكُونُ‏ وَ أَنَّهُ لَا يَخْفَى عَلَيْهِمُ الشَّيْ‏ءُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِم}}
:::::*بنابراین، اظهار نظر قاطعانه در این باره، مشکل است؛ به علاوه، دانستن این که حضرت، به ظهور علم دارد یا نه، برای ما فایده ندارد»<ref>[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۳۰-۲۳۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۸. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛}}
[[پرونده:1368303.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]]]
::::::'''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«وقتی از [[امامان معصوم]] {{عم}} درباره [[وقت ظهور]] پرسیده می‌شد، می‌فرمودند: "ما اهل‌بیت وقت تعیین نمی‌کنیم و کسانی که وقت تعیین کنند، دروغ‌گو هستند."<ref>[[بحار الانوار (کتاب)|بحار الانوار]]، ج ۵۲، ص ۱۱۷.</ref> برخی از علما از این احادیث چنین دریافته‌اند که خود [[ائمه]] {{عم}} نیز، از وقت ظهور خبر ندارند، اما چنین فهمی بسیار مشکل است و نمی‌توان گفت که ائمه {{عم}} و [[امام زمان]] {{ع}} از [[زمان ظهور]] خبر ندارند؛ زیرا [[علم ائمه]] {{عم}} به [[علم الهی]] متصل است و از سرچشمه علم الهی بهره می‌گیرند. ازآنجاکه هیچ چیزی بر خداوند مخفی نیست، بعید است امام زمان {{ع}} که [[خلیفه خدا]]، [[انسان کامل]] و مظهر اسما و صفات الهی است، از این علم بی‌بهره باشد و [[زمان ظهور]] را نداند. البته توجه به این نکته ضرورت دارد که [[ظهور]]، علائمی دارد و هر وقت رخ دهد، ظهور اتفاق می‌افتد. کسب این شرایط "علائم" و فراهم کردن آن، "[[زمینه‌سازی ظهور]]" بر عهده تمام مردم است و اگر مردم غفلت کنند، ظهور به تأخیر می‌افتد.
::::::بنابراین، خداوند تقدیم و تأخیر [[ظهور]] را به اعمال و کردار انسان‌ها مشروط کرده است، اما چنین چیزی، بدین معنا نیست که خداوند از چگونگی رفتار و کردار انسان‌ها آگاهی ندارد تا در نتیجه از [[زمان ظهور]] نیز بی‌اطلاع باشد؛ بلکه او از چگونگی اعمال و تصمیم‌های اختیاری و انتخابی ما آگاه است، پس زمان فراهم شدن زمینه‌های ظهور را هم می‌داند و ظاهراً [[امام زمان]] {{ع}} نیز که مظهر [[علم الهی]] است، مطلع می‌باشد»<ref>[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۵۶ و ۵۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان کلیات عصر ظهور}}

==[[:رده:آثار مهدویت|منبع‌شناسی جامع مهدویت]]==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اد): پرسش‌هایی با ۸ پاسخ]]
[[رده:(اد): پرسش‌های مهدویت با ۸ پاسخ]]

[[en:How will Imam Mahdi (a) know that It is time for him to reappear? (question)]]

سید حسنی که قیامش از نشانه‌های غیرحتمی ظهور است کیست؟ (پرسش)

2020-05-04T02:52:26Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = [[سید حسنی]] که قیامش از [[نشانه‌های غیر حتمی ظهور]] است کیست؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[قیام سید حسنی]]
| مدخل اصلی = [[سید حسنی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 1۴ پاسخ
}}
یکی از نشانه‌های غیرحتمی [[ظهور]]، [[خروج]] و [[قیام]] سیدی خوش [[سیما]] و خوش منظر، عالم و [[وارسته]] و [[شجاع]] که ظاهراً از [[اولاد]] [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} است، می‌باشد؛ لذا به [[سید حسنی]] یاد می‌شود. ایشان به همراه سپاهی بزرگ از [[دیلم]] ([[گیلان]]) به سمت [[کوفه]] حرکت می‌کند. بعد از استقرار در [[کوفه]]، خبر [[ظهور]] [[حضرت]] را می‌شنود و با سپاهش به سمت ایشان حرکت می‌کند و در هنگام [[ملاقات]] با ایشان بعد از درخواست نشانه‌ای از [[امامت]] از [[حضرت مهدی]]{{ع}} خود و سپاهش در [[خدمت]] [[حضرت]] قرار می‌گیرند.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==
*[[سید حسنی]] کیست؟

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:11046759983.jpg|75px|link=محمد محمدی ری‌شهری]]||[[پرونده:7474646.jpg|75px|link=نجم‌الدین طبسی]]||[[پرونده:1368299.jpg|75px|link=علی رضا رجالی تهرانی]]||[[پرونده:13681056.jpg|75px|link=سید جعفر موسوی‌نسب]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:151864.jpg|75px|link=عباس رحیمی]]||[[پرونده:152002.jpg|75px|link=ابوالحسن بختیاری]]||[[پرونده:11562.jpg|75px|link=حبیب‌الله طاهری]]||[[پرونده:13681078.jpg|75px|link=مجتبی تونه‌ای]]||[[پرونده:13681082.jpg|100px|link=علی رضا رمضانیان]]||[[پرونده:1402.jpg|70px|link=نویسندگان کتاب آفتاب مهر]]||[[پرونده:1368303.jpg|72px|link=پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]
|-
|[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری]]||[[نجم‌الدین طبسی|طبسی]]||[[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی]]||[[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[عباس رحیمی|رحیمی]]||[[ابوالحسن بختیاری|بختیاری]]||[[حبیب‌الله طاهری|طاهری]]||[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای]]||[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان]]||آفتاب مهر||پژوهشگران مؤسسه آینده روشن
|}

===[[سید حسنی]] کیست===
*یکی از [[علایم ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}}، [[خروج سید حسنی]] با یارانش برای [[یاری]] ایشان از سرزمین [[دیلم]] "از بلاد [[گیلان]]"است. [[حسنی]] سیدی خوش [[سیما]] و خوش منظر و اصالتاً او را ایرانی معرفی کرده‌اند و از [[شیعیان]] [[خالص]] [[اهل بیت]] است، مردی [[شجاع]]، عالم و وارسته معرفی شده است.<ref>ر.ک. [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱؛ [[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی، علی رضا]]، [[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۸۹؛ [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۵۶؛ [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۶۹ ـ ۷۴؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۲۰۷ ـ ۲۰۸؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۱۶؛ پژوهشگران وبگاه اسلام کوئیست؛ [[ابوالحسن بختیاری|بختیاری، ابوالحسن]]، [[تحلیل تاریخی روایات علائم ظهور (مقاله)|تحلیل تاریخی روایات علائم ظهور]]، ص ۱۴۳؛ [[حبیب‌الله طاهری|طاهری؛حبیب‌الله]]، [[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]، ص ۲۷۸.</ref> وی، [[انسان]] حق‌مداری است كه وقتی [[حقیقت]] برایش مشخص می‌شود، آنرا به راحتی می‌پذیرد. و نیز از اولاد [[امام حسن مجتبی]]‌{{ع}} است.<ref>ر.ک. [[نجم‌الدین طبسی|طبسی، نجم‌الدین]]، [[نگرشی در روایات سید حسنی (مقاله)|نگرشی در روایات سید حسنی]]، [[انتظار موعود (مجله)|انتظار موعود]]، شماره۳۱، زمستان ۱۳۸۸، ص؟؟؟؛ [[عباس رحیمی|رحیمی، عباس]]، [[امید فردا (کتاب)|امید فردا]]، ص ۴۳.</ref>

===سه تن که به عنوان [[حسنی]] معروف شده‌اند===
*در [[روایات]] از چند نفر به عنوان [[سید حسنی]] یاد شده است:
#شخصی که نزدیک [[ظهور]] در [[مکه]] [[قیام]] می‌کند و به دست [[اهل مکه]] به [[شهادت]] می‌رسد و سرش را برای شامی [[سفیانی]] می‌فرستند. این شخص، همان [[نفس زکیه]]، یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است.<ref> ر.ک. [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱؛ پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۱۸۵؛ آفتاب مهر، ج۱، ص ۲۲۰ ـ ۲۲۳</ref>
#شخصی که با [[سپاه سفیانی]] و [[اموی]] در [[شام]] درگیر می‌شود و سرانجام [[شکست]] می‌خورد.<ref>ر.ک. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۱۸۵؛ آفتاب مهر، ج۱، ص ۲۲۰ ـ ۲۲۳</ref>
#شخصی که به احتمال بسیار زیاد همان [[سید حسنی]] است و از [[نشانه‌های ظهور]] معرفی شده، کسی است که از طرف [[دیلم]] [[خروج]] می‌کند، [[ستمگران]] را می‌کشد و وارد [[کوفه]] می‌شود. وقتی خبر [[ظهور]] و [[قیام]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} به او می‌رسد، نزد ایشان می‌آید و پس از درخواست نشانه و [[کرامت]] ایشان او و بسیاری از سپاهیانش با [[حضرت]]{{ع}} [[بیعت]] می‌کنند و به خیل عظیم [[سپاهیان]] آن ایشان می‌پیوندند.<ref>ر.ک. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۱۸۵؛ آفتاب مهر، ج۱، ص ۲۲۰ ـ ۲۲۳</ref>

===مکان [[خروج]] و استقرار، زمان و مکان [[ملاقات]] و [[صداقت]] حسنی===
*[[سید حسنی]] ابتدا ادعای [[مهدویت]] داشته اما پس از [[ملاقات]] [[حسنی]] با [[امام زمان]] {{ع}}، [[حسنی]] به [[امام]] عرض می‌کند: اگر تو [[مهدی]]{{ع}} هستی عصایت کجاست؟ ایشان آنرا به او می‌دهد، سپس [[حسنی]] عصا را برداشته و در سنگ فرو می‌برد، بلافاصله عصا سبز شده و برگ در می‌آورد، لذا دست خود را دراز کرده و با ایشان [[بیعت]] می‌کند. البته می‌توان این مسأله را چنین توجیه كرد كه او [[ادعای مهدویت]] نداشته و فقط قصد داشته [[حقیقت]] را برای یارانش روشن كند.<ref>ر.ک. آفتاب مهر، ج۱، ص ۲۲۰ ـ ۲۲۳ [[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی، علی رضا]]، [[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۸۹؛ [[نجم‌الدین طبسی|طبسی، نجم‌الدین]]، [[نگرشی در روایات سید حسنی (مقاله)|نگرشی در روایات سید حسنی]]، [[انتظار موعود (مجله)|انتظار موعود]]، شماره۳۱، زمستان ۱۳۸۸، ص؟؟؟</ref> همچنین [[خروج حسنی]] همزمان یا [[بعد از ظهور]] [[حضرت]] خواهد بود زیرا پس از ورود [[امام مهدی]] {{ع}} به [[کوفه]]، [[حسنی]] با خبر شده؛ یارانش به او می‌گویند: این [[رسول الله]] کیست که به منطقه ما وارد شده است؟ [[حسنی]] می‌گوید بیرون شویم و ببینیم او کیست. می‌داند که او [[مهدی]]{{ع}} است و او را می‌شناسد و غرضی جز اینکه ایشان را به [[اصحاب]] خود بشناساند ندارد.<ref>ر.ک. آفتاب مهر، ج۱، ص ۲۲۰ ـ ۲۲۳؛ [[حبیب‌الله طاهری|طاهری؛حبیب‌الله]]، [[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]، ص ۲۷۸.</ref>

===روایات===
*برخی [[روایات]] دربارۀ شخصیت [[سید حسنی]] وارد شده است مانند: [[امام علی]] {{ع}} فرمودند:<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۱۵ و الزام الناصب، ج ۲، ص ۱۶۸: {{متن حدیث|"تَسِيرُ الْجُيُوشِ حَتَّى تَصِيرَ بِوَادِي الْقُرَى فِي هدوء وَ رَفَقَ، وَ يُلْحِقُهُ هُنَاكَ ابْنَ عَمِّهِ الْحَسَنِيِّ، فِي اثْنَيْ عَشَرَ أَلْفَ فَارِسٍ فَيَقُولُ: يَا ابْنَ عَمُّ، أَنَا أَحَقُّ بِهَذَا الْجَيْشِ مِنْكَ، أَنَا ابْنُ الْحَسَنِ، وَ أَنَّا الْمَهْدِيِّ. فَيَقُولُ الْمَهْدِيِّ بَلْ أَنَا الْمَهْدِيِّ. فَيَقُولُ الْحَسَنِيِّ: هَلْ لَكَ مِنْ آيَةٍ فنبايعك؟ فيومي‏ء الْمَهْدِيِّ إِلَى الطَّيْرِ، فَتَسْقُطُ عَلَى يَدِهِ، وَ يُغْرَسُ قَضِيباً فِي بُقْعَةٍ مِنَ الْأَرْضِ، فيخضرّ وَ يُورِقُ فَيَقُولُ لَهُ الْحَسَنِيِّ: يَا ابْنَ عَمِّ هِيَ لَكَ. وَ يُسَلَّمُ إِلَيْهِ جَيْشُهُ، وَ يَكُونُ عَلَى مُقَدِّمَتِهِ، وَ اسْمِهِ عَلَى اسْمُهُ"}}</ref> «آنگاه که [[سپاه]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} به حرکت در می‌آید و در مسیر خود در کمال [[آرامش]] و [[مهربانی]] به وادی القری می‌رسند (دره‌ای است بین [[مدینه]] و [[شام]] از توابع [[مدینه]])، [[سید حسنی]]، پسر عموی آن [[حضرت]] به همراه [[دوازده]] هزار جنگجو به وی می‌پیوندند. [[سید حسنی]] به ایشان می‌گوید: [[پسر عمو]] من برای [[فرماندهی]] این [[سپاه]] محق تر هستم، من [[فرزند]] [[حسن]] و من [[مهدی]] ام. پس [[حضرت]] می‌‌فرماید: من [[مهدی]] ام. آنگاه [[سید حسنی]] می‌‌پرسد: آیا نشانه‌ای داری تا ما با تو [[بیعت]] کنیم؟ [[حضرت]] به پرنده در حال پرواز اشاره می‌کند، در دست وی افتد و چوبی خشک را در [[زمین]] فرو می‌برد و بی‌درنگ سبز می‌شود و شاخ و برگ بر می‌آورد. [[سید حسنی]] می‌گوید: عموزاده، [[امامت]]، از آن توست و همچنین لشگریانش را به وی [[تسلیم]] خواهد کرد، او که هم نام [[حضرت]] است پیشاپیش [[سپاه]] ایشان به حرکت در خواهد آمد.»<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۶۹ ـ ۷۴؛ [[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی، علی رضا]]، [[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۸۹؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۲۰۷ ـ ۲۰۸</ref> و ... .<ref>ر.ک. [[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی، علی رضا]]، [[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۸۹؛ [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۶۹ ـ ۷۴؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۲۰۷ ـ ۲۰۸</ref>

== پاسخ های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌الله ری‌ش‍ه‍ری‌؛}}
[[پرونده:11046759983.jpg||بندانگشتی|90px|right|[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]]]
::::::آیت‌الله '''[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[خروج]] و [[قیام]] فردی به نام [[حسنی]]، یکی دیگر از نشانه‌های مشهور درباره [[ظهور]] به شمار می‌رود؛ اما احادیثی که درباره آن وجود دارد، از نظر [[سند]] یا منبع، اشکال دارند و تنها [[روایت]] صحیح آن در روضه کافی است که آن هم از نظر محتوا قابل قبول نیست. در این [[حدیث]]، از [[امام صادق]]{{ع}} درباره [[فرج]] سؤال شد و ایشان فرمود: وقتی [[فرزندان]] [[عباس]] با هم [[اختلاف]] کنند و [[سلطنت]] آنان سست شود، شامی و [[یمانی]] [[ظهور]] می‌کنند و [[حسنی]] به حرکت درمی‌آید و [[صاحب]] الأمر از [[مدینه]] به [[مکه]] می‌آید ... و از [[خداوند]] اجازه [[ظهور]] می‌طلبد. آن گاه برخی از موالی او این خبر را برای [[حسنی]] می‌برند و او بر [[خروج]]، پیشدستی می‌کند؛ اما اهل [[مکه]]، او را می‌کشند و سرش را برای شامی می‌فرستند. در این زمان، [[صاحب]] الأمر [[آشکار]] می‌شود و [[مردم]] با او [[بیعت]] می‌کنند<ref>روضة الکافی، ص ۲۲۵.</ref>. اگر چه ممکن است که از نظر [[سند]]، بر این [[حدیث]]، اشکالی وارد نباشد، ولی در آن از [[اختلاف]] [[بنی عباس]] سخن گفته شده که مجموع [[حدیث]] را با مشکل رو به رو می‌کند و عبارت هم به گونه‌ای نیست که بتوان گفت مقصود [[امام]]، فاصله‌ای طولانی بین [[اختلاف]] [[بنی عباس]] و [[ظهور]] [[حسنی]] است. از طرفی، تصور برگشت [[حکومت]] [[عباسیان]] یا تشکیل حکومتی به نام آنان در [[آخر الزمان]] بر هیچ [[دلیل]] و قرینه درستی استوار نیست. اشکال دوم، ابهاماتی است که در این [[حدیث]] به چشم می‌خورد. این که [[مهدی]] پس از آمدن از [[مدینه]] به [[مکه]]، تازه اجازه [[ظهور]] بخواهد و این که [[حسنی]] در برابر [[مهدی]] برای [[قیام]]، پیشدستی کند، مطالبی قابل تأمل است. کشته شدن [[حسنی]] به دست [[اهل مکه]] و فرستادن سر او برای شامی هم مطلبی است که در [[احادیث]] دیگر وجود ندارد. ضمن این که به نظر می‌رسد که فرستادن سر مقتول، مربوط به [[تاریخ]] [[صدر اسلام]] است، نه [[آخر الزمان]] که ارتباطات به گونه دیگری تصویر شده است. [[احادیث]] دیگری نیز درباره [[سید حسنی]] و [[قیام]] او وجود دارند که آنها نیز معمولًا با اشکالات محتوایی مواجه‌اند. این پیشینه درباره [[احادیث]] مربوط به [[حسنی]] و مهمتر از این، ضعف منبع و [[سند]] و متن این [[احادیث]]، چنین نتیجه می‌دهد که [[قیام]] [[حسنی]] قبل از [[ظهور]]، چیزی نیست که بتوان به شیوه علمی، آن را اثبات کرد. بنا بر این، شاید بتوان گفت که مقصود از [[سید حسنی]]- در تنها [[روایت]] معتبری که بدان اشاره شد-، همان [[نفس زکیه]] است»<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۲. آیت‌الله طبسی؛}}
[[پرونده:7474646.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[نجم‌الدین طبسی]]]]
::::::آیت‌الله '''[[نجم‌الدین طبسی]]''' در مقاله ''«[[نگرشی در روایات سید حسنی (مقاله)|نگرشی در روایات سید حسنی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::« در روایتی از [[امام علی]]{{ع}} آمده است: [[سپاهیان]] حركت می‌كنند تا با [[آرامش]] به وادی القری می‌رسند. آن جا پسر عمویش همراه [[دوازده]] هزار سواره به او محلق ‌شده و می‌گوید: ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏«ای پسر عمو! من به این [[سپاه]]، از تو سزاوارترم: من [[فرزند]] [[حسن]]، و من [[مهدی]] هستم». [[امام مهدی]]{{ع}} می‌فرماید: «بلكه من [[مهدی]] هستم». [[حسنی]] می‌گوید: «آیا نشانه‌ای بر ادعای خود داری، تا با تو [[بیعت]] كنیم؟» [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} به پرنده‌ای كه در [[آسمان]] در حال پرواز بود اشاره می‌كند و پرنده روی [[دست حضرت]] می‌نشیند و عصایی در [[زمین]] فرو می‌كند و آن عصا سبز می‌شود و برگ می‌دهد. [[حسنی]] می‌گوید: «ای پسر عمو این [[سپاه]]، از آن تو است» و سپاهش را [[تسلیم]] [[امام]] می‌كند و….<ref>مقدس شافعی ص۲۱. {{متن حدیث|«عن اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب عليه السلام قال، تختلف ثلاث رايات… و تسير الجيوش حتي تصير بوادي القري في هدوء و رفق و يلحقه هناك ابن عمه الحسني في اثني عشر الف فارس فيقول: يا ابن عم أنا احق بهذا الجيش منك، انا ابن الحسن و انا المهدي. فيقول المهدي عليه السلام: بل انا المهدي. فيقول الحسني: هل لك من آية فنبايعك؟ فيؤمي‌المهدي عليه السلام الي الطير فتسقط علي يده و يغرس قضيباً في بقعة من الارض فيخضر و يورق. فيقول له الحسني: يابن عم هي لك و يسلم له جيشه و يكون علي مقدمته و اسمه علي اسمه...»}}</ref>.
:::::*'''بررسی [[روایت]]:''' از این [[روایت]]، به چند مطلب می‌توان پی برد:
:::::#[[سید حسنی]] از اولاد [[امام حسن|امام حسن مجتبی]]{{ع}} است و احتمالاً به همین علت او را [[حسنی]] می‌گویند.
:::::#سیدحسنی شخصیت مهمی است كه [[دوازده]] هزار نیرو تحت امر او است.
:::::#وی، [[انسان]] حق‌مداری است كه وقتی [[حقیقت]] برایش مشخص می‌شود، آن را به راحتی می‌پذیرد.
:::::#او ابتدا [[ادعای مهدویت]] دارد كه پس از ارائه [[معجزات]] از سوی [[حضرت]]، از ادعای خود منصرف می‌شود. البته می‌توان این مسأله را چنین توجیه كرد كه او ادعای [[مهدویت]] نداشته و فقط قصد داشته [[حقیقت]] را برای یارانش روشن كند.»<ref>[[نجم‌الدین طبسی|طبسی؛ نجم‌الدین]]، [[نگرشی در روایات سید حسنی (مقاله)|نگرشی در روایات سید حسنی]].</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین رجالی تهرانی؛}}
[[پرونده:1368299.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رجالی تهرانی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی رضا رجالی تهرانی]]'''، در کتاب ''«[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«یکی دیگر از [[علایم ظهور امام مهدی]] {{ع}}، [[خروج]] [[سید حسنی]] است.
::::::[[امام صادق]] {{ع}} ضمن حدیثی طولانی به [[مفضل بن عمر]] می‌‏فرماید: [[سید حسنی]] آن [[جوان]] زیبا، از طرف سرزمین [[دیلم]] "از بلاد [[گیلان]]" [[خروج]] کرده و با صدای رسا صدا می‌‏‏زند: ای آل [[احمد]]! [[دعوت]] آنکس را که از غیبتش متأسّف بودید [[اجابت]] کنید، این صدا از [[ناحیه]] ضریح [[پیامبر|پیغمبر]] {{صل}} بلند می‌‏‏شود پس گنج‌های [[خدا]] از [[طالقان]]، او را پذیرا می‌‏‏شوند. آنها گنج‌هایی هستند، امّا چه گنجی که نه طلا و نه نقره است بلکه مردانی می‌‏‏باشند که ایمانی فولادین دارند و بر اسب‌های چابک سوار و اسلحه به دست گرفته و پی‌‏درپی [[ستمگران]] را می‌‏کشتند، تا آنکه وارد [[کوفه]] می‌‏شوند. در آن موقع، بیشتر روی [[زمین]] را از لوث وجود بی‏‌دینان صاف کرده‏‌اند؛ آنها [[کوفه]] را محلّ اقامت خود قرار می‌‏‏دهند. چون خبر [[ظهور]] [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} به او و اصحابش می‌‏‏رسد، اصحابش به او می‌‏‏گویند: ای پسر [[پیامبر خاتم|پیغمبر]]! این کیست؟ که در قلمرو ما فرود آمده است؟ [[سید حسنی]] می‌‏‏گوید: با من بیایید، تا ببینم او کیست و چه می‌‏‏خواهد. به [[خدا]] [[سوگند]]، [[سید حسنی]] می‌‏‏داند که او [[مهدی]] است و او را می‌‏‏شناسد، ولی برای این می‌‏‏گوید که به اصحابش بشناساند که او کیست. [[سید حسنی]] بیرون می‌‏آید تا به [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} می‌‏‏رسد و از وی می‌‏‏پرسد: اگر تو [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}}‏ [[آل محمد]] {{صل}} هستی، عصای جدّت [[پیامبر خاتم|پیغمبر]]{{صل}}، و انگشتر و پیراهن و زرهش، موسوم به [[فاضل]] و [[عمامه]] مبارکش به نام [[سحاب]] و اسبش [[یربوع]] و غضبا شترش و [[دلدل]] قاطرش و [[یعفور]] الاغ آن سرور، و اسب اصیلش [[براق]] و قرآنی که [[امام علی|امیر المؤمنین]] {{ع}} جمع‌‏آوری کرده، کجاست؟
::::::[[امام مهدی]] {{ع}} تمام اینها را بیرون می‌‏آورد و به [[سید حسنی]] نشان می‌‏‏دهد، آنگاه عصای [[پیامبر خاتم|پیغمبر]]{{صل}} را گرفته و به سنگ [[سختی]] می‌‏زند، فی الحال، سنگ مانند درخت سبز می‌‏شود، و شاخ و برگ درمی‌‏‏آورد. مقصود [[سید حسنی]] این است که [[بزرگواری]] [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} را به [[اصحاب]] خود نشان دهد، تا حاضر شوند که با وی [[بیعت]] کنند. آنگاه [[سید حسنی]] عرض می‌‏‏کند: اللّه اکبر! یابن [[رسول]] اللّه! دست مبارک را بده تا با شما [[بیعت]] کنیم، [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} هم دستش را دراز کرده و [[سید حسنی]] نخست خود و سپس سایر لشکریانش با او [[بیعت]] می‌‏‏کنند، مگر [[چهل]] هزار نفر، که قرآن‌ها با خود دارند و معروف به [[زیدیه]] می‌‏‏باشند که از [[بیعت]] امتناع می‌‏ورزند.<ref> مهدی موعود، ترجمه و نگارش علی دوانی، ص ۱۱۶۳</ref>»<ref>[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۸۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین موسوی‌نسب؛}}
[[پرونده:13681056.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید جعفر موسوی‌نسب]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[سید جعفر موسوی‌نسب]]'''، در کتاب ''«[[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«از جمله [[علائم ظهور]] [[حضرت]] [[امام مهدی|ولی عصر]] {{ع}} [[خروج]] [[سید حسنی]] در [[روایات]] ذکر شده است و [[روایات]] او را سیدی خوش [[سیما]] و خوش منظر و اصالتا او را ایرانی معرفی کرده‌اند و آنچه از [[روایات]] استفاده می‌شود این است که او از [[شیعیان]] [[خالص]] [[اهل بیت]] است و در صدد [[دفاع]] از [[حریم]] [[اهل بیت]] است و در زمانی که [[مردم]] در شرائط [[سختی]] هستند و [[ظلم و جور]] بی‌داد می‌کند او [[قیام]] می‌کند و [[مردم]] هم از [[قیام]] او استقبال می‌کنند و مناطقی را [[فتح]] می‌کند تا می‌رسد به [[کوفه]] و سرانجام با اصحابش ملحق به [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} می‌شوند در [[کوفه]] و با [[امام مهدی|امام عصر]] {{ع}} همراه یارانش [[بیعت]] می‌کند و آنچه در [[روایات]] است او مردی [[شجاع]]، عالم و وارسته معرفی شده است<ref>مهدى منتظر، ص ۱۶۲، ۱۶۴ و ۱۶۵.</ref>.
:::::*در کتاب زمینه‌‌‌سازان [[ظهور]] بخش سوم مفصلا راجع به [[سید حسنی]] بحث شده است و [[احادیث]] مربوط به ایشان و نظرات بزرگان را جمع کرده است علاقمندان به این بحث می‌توانند [[رجوع]] کنند»<ref>[[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۵۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. حجت الاسلام و المسلمین رمضانیان؛}}
[[پرونده:13681082.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رمضانیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی رضا رمضانیان]]'''، در کتاب ''«[[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«از نشانه‌هایی که [[در آستانه ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} رخ می‌دهد، [[خروج]] [[سید حسنی]] با یارانش برای [[یاری]] آن [[حضرت]] است. سه [[شاهد]] روایی در [[مدح]] [[سید حسنی]]
::::#در [[بحارالانوار]] از [[مفضل ابن عمر]] [[نقل]] شده که گفته است: "سپس [[سید حسنی]] [[جوانی]] خوش‌سیما در [[ناحیه]] [[دیلم]]، دست به جنبش می‌زند و با صدای دلنشین فریاد بر می‌آورد که ای [[خاندان]] [[پیامبر]] ([[سادات]]) به ندای این شخصیت رنجدیده خاطر، پاسخ مثبت دهید [[یاران]] [[حسنی]] خطاب به [[حسنی]] می‌گویند: ای [[فرزند]] [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{ع}} این فردی که در نزدیکی ما اردو زده، کیست؟ [[حسنی]] می‌گوید: اینک همگی به سوی او می‌رویم تا ببینیم کیست، به [[خدا]] [[سوگند]] [[حسنی]] خود به خوبی [[حضرت]] را می‌شناسد و مقصودش از این کار، تنها شناساندن شخصیت [[حضرت مهدی]] به [[یاران]] خویش است. بدین سان، [[حسنی]] نزد [[امام]] رهسپار می‌شود و خطاب به او می‌گوید: اگر شما [[مهدی]] [[خاندان]] [[پیامبری]]، پس عصای ویژه و انگشتر و برد و زره و [[عمامه]] جدت کجایند؟ پس از آن که [[امام]]{{ع}} همه نشانه‌های مزبور را به وی ارائه می‌دهد [[حسنی]] می‌گوید: [[الله]] اکبر ای [[فرزند]] [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{ع}}، دستت را بده با تو [[بیعت]] کنیم و [[حضرت]] دست خود را دراز می‌کند و سایر [[لشکریان]] به جز [[چهل]] هزار تن از صاحبان کتاب، معروف به [[زیدیه]]، با [[حضرت]] [[بیعت]] خواهند کرد...."<ref>{{متن حدیث|قَالَ الْمُفَضَّلُ: ثُمَّ مَا ذَا يَا سَيِّدِي قَالَ: ثُمَّ يَخْرُجُ الْحَسَنِيُّ الْفَتَى الصَّبِيحُ مِنْ نَحْوِ الدَّيْلَمِ يَصِيحُ بِصَوْتٍ فَصِيحٍ يَا آلَ أَحْمَدَ أَجِيبُوا الْمَلْهُوفَ وَ الْمُنَادِيَ مِنْ حَوْلِ الضَّرِيحِ فَتُجِيبُهُ كُنُوزُ اللَّهِ بِالطَّاقَاتِ كُنُوزاً وَ أَيُّ كُنُوزٍ لَيْسَتْ مِنْ فِضَّةٍ وَ لَا مِنْ ذَهَبٍ بَلْ هِيَ رِجَالٌ كَزُبَرِ الْحَدِيدِ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ عَلَى الْبَرَاذِينِ الشُّهْبِ فِي أَيْدِيهِمُ الْحِرَابُ يَتَعَاوَوْنَ شَوْقاً لِلْحَرْبِ كَمَا تَتَعَاوَى الذِّئَابُ أَمِيرُهُمْ رَجُلٌ مِنْ تَمِيمٍ يُقَالُ لَهُ شُعَيْبُ بْنُ صَالِحٍ فَيُقْبِلُ الْحَسَنِيُّ إِلَيْهِمْ وَجْهُهُ كَدَارَةِ الْبَدْرِ يُرَيِّعُ النَّاسَ جَمَالًا أَنِيقاً فَيُعَفِّي عَلَى أَثَرِ الظَّلَمَةِ فَيَأْخُذُ بِسَيْفِهِ الْكَبِيرَ وَ الصَّغِيرَ وَ الْعَظِيمَ وَ الرَّضِيعَ ثُمَّ يَسِيرُ بِتِلْكَ الرَّايَاتِ كُلِّهَا حَتَّى يَرِدَ الْكُوفَةَ وَ قَدْ صَفَا أَكْثَرُ الْأَرْضِ فَيَجْعَلُهَا مَعْقِلًا وَ يَتَّصِلُ بِهِ وَ بِأَصْحَابِهِ خَبَرُ الْمَهْدِيِّ {{ع}} يَقُولُونَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَنْ هَذَا الَّذِي قَدْ نَزَلَ بِسَاحَتِنَا فَيَقُولُ اخْرُجُوا بِنَا إِلَيْهِ حَتَّى نَنْظُرَ مَنْ هُوَ وَ مَا يُرِيدُ وَ هُوَ وَ اللَّهِ يَعْلَمُ أَنَّهُ الْمَهْدِيُّ وَ إِنَّهُ لَيَعْرِفُهُ وَ لَمْ يُرِدْ بِذَلِكَ الْأَمْرِ إِلَّا لِيُعَرِّفَ أَصْحَابَهُ مَنْ هُوَ فَيَخْرُجُ الْحَسَنِيُّ فَيَقُولُ إِنْ كُنْتَ مَهْدِيَّ آلِ مُحَمَّدٍ فَأَيْنَ هِرَاوَةُ جَدِّكَ رَسُولِ اللَّهِ {{صل}} وَ خَاتَمُهُ وَ بُرْدَتُهُ وَ دِرْعُهُ الْفَاضِلُ وَ عِمَامَتُهُ السَّحَابُ وَ فَرَسُهُ الْيَرْبُوعُ وَ نَاقَتُهُ الْعَضْبَاءُ وَ بَغْلَتُهُ الدُّلْدُلُ وَ حِمَارُهُ الْيَعْفُورُ وَ نَجِيبُهُ الْبُرَاقُ وَ مُصْحَفُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} فَيَخْرُجُ لَهُ ذَلِكَ ثُمَّ يَأْخُذُ الْهِرَاوَةَ فَيَغْرِسُهَا فِي الْحَجَرِ الصَّلْدِ وَ تُورِقُ وَ لَمْ يُرِدْ ذَلِكَ إِلَّا أَنْ يُرِيَ أَصْحَابَهُ فَضْلَ الْمَهْدِيِّ {{ع}} حَتَّى يُبَايِعُوهُ فَيَقُولُ الْحَسَنِيُّ اللَّهُ أَكْبَرُ مُدَّ يَدَكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى نُبَايِعَكَ فَيَمُدُّ يَدَهُ فَيُبَايِعُهُ وَ يُبَايِعُهُ سَائِرُ الْعَسْكَرِ الَّذِي مَعَ الْحَسَنِيِّ إِلَّا أَرْبَعِينَ أَلْفاً أَصْحَابُ الْمَصَاحِفِ الْمَعْرُوفُونَ بِالزِّيدِيَّةِ}}</ref> از ظاهر این [[روایت]] بر می‌آید که [[سید حسنی]]، [[قبل از ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} جنبش خود را آغاز می‌کند و به [[دفاع]] از [[امام زمان]] {{ع}} بر می‌خیزد و ستم‌گران را به سزای اعمالشان می‌رساند یعنی [[امام]] در حال پیشروی است که [[سید حسنی]] به [[حضرت]] می‌رسد و به او می‌پیوندد.
::::#در عقدالدرر روایتی [[مفصل]] از [[امام علی]]{{ع}} [[نقل]] شده است: آن‌گاه که [[سپاه]] [[حضرت مهدی]] به حرکت در می‌آید و در مسیر خود در کمال [[آرامش]] و [[مهربانی]] به وادی القری می‌رسند (دره‌ای است بین [[مدینه]] و [[شام]] از توابع [[مدینه]]) [[سید حسنی]]، پسر عموی آن [[حضرت]] به همراه [[دوازده]] هزار جنگجو به وی می‌پیوندند. [[سید حسنی]] به [[حضرت]] می‌گوید: ولی من مهدی‌ام، [[سید حسنی]] می‌پرسد: آیا نشانه‌ای داری تا ما با تو [[بیعت]] کنیم؟ [[حضرت]] به پرنده در حال پرواز اشاره می‌کند، در دست وی افتد و چوبی خشک را در [[زمین]] فرو می‌برد و بی‌درنگ سبز می‌شود و شاخ و برگ بر می‌آورد. [[سید حسنی]] می‌گوید: عموزاده [[امامت]]، از آن توست و بدین سان، لشگریانش را به وی [[تسلیم]] خواهد کرد، او که هم نام [[حضرت]] است پیشاپیش [[سپاه]] [[امام]] به حرکت در خواهد آمد"<ref>{{متن حدیث|"تسير الجيوش حتّى تصير بوادي القرى في هدوء و رفق، و يلحقه هناك ابن عمّه الحسنيّ، في اثني عشر ألف فارس‏ فيقول: يا ابن عمّ، أنا أحقّ بهذا الجيش منك، أنا ابن الحسن، و أنا المهديّ. فيقول المهديّ {{ع}}: بل أنا المهدي. فيقول الحسنيّ: هل لك من آية فنبايعك؟ فيومي‏ء المهديّ {{ع}} إلى الطّير، فتسقط على يده، و يغرس قضيبا في بقعة من الأرض، فيخضرّ و يورق فيقول له الحسنيّ: يا ابن عمّ هي لك. و يسلّم إليه جيشه، و يكون على مقدّمته، و اسمه على اسمه"}}.</ref>
::::#در [[کتب اربعه]]، تنها یک [[روایت]] درباره [[سید حسنی]] [[نقل]] شده که چنین است: "[[یعقوب سراج]] [[روایت]] می‌کند که از [[امام صادق]] {{ع}} پرسیدم: "[[فرج]] شما چه زمانی است"؟ فرمود: وقتی [[فرزندان]] [[عباس]] با هم [[اختلاف]] کنند و [[سلطنت]] آنان سست شود و گروهی در نابودی آن‌ها [[تلاش]] کنند.... و شامی و [[سفیانی]] [[ظهور]] کنند و [[سید حسنی]] به حرکت در آید و [[صاحب الامر]] همراه [[میراث]] [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} از [[مدینه]] به [[مکه]] برود.... و [[مهدی]] از خدای برای [[ظهور]] [[اذن]] می‌طلبد. در این زمان بعضی از [[یاران]] [[سید حسنی]] ازاین امر مطلع می‌شوند و به [[سید حسنی]] خبر می‌دهند و او مبادرت به [[خروج]] کرده: اما اهل [[مکه]] او را می‌کشند و سرش را برای [[سفیانی]] می‌فرستند. این زمان، [[صاحب]] این امر [[ظهور]] خود را علنی کرده و [[مردم]] با او [[بیعت]] می‌کنند<ref>{{متن حدیث|"فَيَبْتَدِرُ الْحَسَنِيُّ إِلَى الْخُرُوجِ فَيَثِبُ عَلَيْهِ أَهْلُ مَكَّةَ فَيَقْتُلُونَهُ وَ يَبْعَثُونَ بِرَأْسِهِ إِلَى الشَّامِيِّ فَيَظْهَرُ عِنْدَ ذَلِكَ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ فَيُبَايِعُهُ النَّاسُ وَ يَتَّبِعُونَهُ...عَنْ يَعْقُوبَ السَّرَّاجِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} مَتَى فَرَجُ شِيعَتِكُمْ قَالَ فَقَالَ إِذَا اخْتَلَفَ وُلْدُ الْعَبَّاسِ وَ وَهَى سُلْطَانُهُمْ‏ وَ طَمِعَ فِيهِمْ مَنْ لَمْ يَكُنْ يَطْمَعُ فِيهِمْ وَ خَلَعَتِ الْعَرَبُ أَعِنَّتَهَا «1»- وَ رَفَعَ كُلُّ ذِي صِيصِيَةٍ صِيصِيَتَهُ «2» وَ ظَهَرَ الشَّامِيُّ وَ أَقْبَلَ الْيَمَانِيُّ وَ تَحَرَّكَ الْحَسَنِيُّ وَ خَرَجَ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ مِنَ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكَّةَ بِتُرَاثِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَقُلْتُ مَا تُرَاثُ رَسُولِ اللَّهِ ص قَالَ سَيْفُ رَسُولِ اللَّهِ وَ دِرْعُهُ وَ عِمَامَتُهُ وَ بُرْدُهُ وَ قَضِيبُهُ وَ رَايَتُهُ وَ لَامَتُهُ «3» وَ سَرْجُهُ حَتَّى يَنْزِلَ مَكَّةَ فَيُخْرِجَ السَّيْفَ مِنْ غِمْدِهِ وَ يَلْبَسَ الدِّرْعَ وَ يَنْشُرَ الرَّايَةَ وَ الْبُرْدَةَ وَ الْعِمَامَةَ وَ يَتَنَاوَلَ الْقَضِيبَ بِيَدِهِ وَ يَسْتَأْذِنَ اللَّهَ فِي ظُهُورِهِ فَيَطَّلِعُ عَلَى ذَلِكَ بَعْضُ مَوَالِيهِ فَيَأْتِي الْحَسَنِيَّ فَيُخْبِرُهُ الْخَبَر"}}؛ روضه کافی، ج ۸، ص ۲۲۴، ح ۲۸۵.</ref>
:::::'''خلاصه:''' باتوجه به متون [[روایات]] به ویژه متن [[حدیث]] [[نقل]] شده از روضة [[الکافی]] می‌توان به اصل وجود [[قیام]] [[سید حسنی]] اذعان کرد، اما درباره اینکه او چه خصوصیاتی دارد و آیا چهره‌ای مثبت است و در قبال او وظیفه‌ای داریم یا نه و آیا باید از او [[تبعیت]] کرد، مطلبی از سوی [[امامان]]{{عم}} ذکر نشده است و نمی‌توان سخنانی که در ذهن برخی گویندگان پرورش یافته است را قبول کرد و با مدعیان [[حسنی]] همراه نمود»<ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۶۹-۷۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«گفته شده است، از نشانه‌‏های [[ظهور]] [[خروج سید حسنی]] از طرف [[دیلم]] است. درباره شخصیت وی، در [[روایات]] سخنی نیامده است، ولی روایاتی که سخن از [[خروج]] و کشته شدن او دارد تا حدودی به معرفی او پرداخته است. [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: [[حسنی]]، آن جوانمرد خوشرویی که از طرف [[دیلم]] [[خروج]] می‏‌کند و با بیان فصیح فریاد می‌‏زند: ای آل [[احمد]]! [[اجابت]] کنید دردمند پریشان‌‏حال را و آن‏که از پیرامون ضریح "شاید مراد [[کعبه]] باشد" ندا می‏کند؛ پس گنجینه‌‏های الهی در [[طالقان]] او را [[اجابت]] می‌‏کنند. آن‏ها گنج‏‌هایی از طلا و نقره نیستند؛ بلکه مردانی‌‏اند همانند قطعه‌‏های آهن. بر اسب‏‌های چابک سوار شده و حربه‌‏هایی به دست می‌‏گیرند. پیوسته [[ستمگران]] را می‌‏کشند، تا این‏که وارد [[کوفه]] می‌‏شوند؛ در حالی که بیشتر جاهای [[زمین]] از لوث وجود بی‏‌دینان [[پاک]] گشته، [[سید حسنی]] آن‏جا را محل اقامت خود قرار می‏دهد. آن‏گاه خبر [[ظهور]] [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} به [[سید حسنی]] و اصحابش می‌‏رسد. [[اصحاب]] به او می‌‏گویند: ای [[فرزند]] [[پیغمبر]]! این کیست که در قلمرو ما فرود آمده است؟ می‌‏گوید: برویم ببینیم او کیست. در صورتی که به [[خدا]] قسم [[سید حسنی]] می‌‏داند او [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} است و بدین سبب این سخن را می‏‌گوید که به یارانش آن [[حضرت]] را بشناساند. پس [[سید حسنی]] بیرون می‌‏آید تا این‏که به [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} می‌‏رسد. آن‏گاه می‏گوید: اگر تو [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} [[آل محمد]]{{صل}} هستی، پس عصای جدّت [[پیامبر]] و انگشتر و جامه و زره آن [[حضرت]] کجا است؟ [[عمامه]] "[[سحاب]]"، اسب، شتر، قاطر، الاغ و اسب اصیل [[رسول خدا]] و [[مصحف]] [[امام علی|امیر مؤمنان]] کجا است؟. آن [[حضرت]] تمام این‏ها را به او نشان می‏‌دهد. آن‏گاه عصای [[پیامبر]] را می‏‌گیرد و در سنگ [[سختی]] می‏‌کارد؛ بی‏‌درنگ برگ می‌‏دهد. منظورش از این کار آن است که [[بزرگواری]] و [[فضیلت]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ را به [[اصحاب]] خود بنمایاند، تا با آن [[حضرت]] [[بیعت]] کنند. [[سید حسنی]] گوید: «اللّه اکبر! ای‏ [[فرزند]] [[پیغمبر]]! دستت را بده تا با شما [[بیعت]] کنیم. [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ دستش را دراز می‌‏کند و [[سید حسنی]] و اصحابش [[بیعت]] می‏‌کنند<ref> محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۱۵</ref>.
::::::[[امام صادق]]{{ع}} فرجام کار وی را این‏گونه فرموده است: ... و آن‏گاه که [[سید حسنی]] [[خروج]] خود را آغاز می‏‌کند، [[اهل مکه]] بر او هجوم آورده، او را به قتل می‏‌رسانند و سر او را بریده، برای شامی می‏‌فرستند. در این هنگام، [[صاحب الامر]] [[ظهور]] خواهد کرد<ref> {{متن حدیث|" فَيَبْتَدِرُ الْحَسَنِيُ‏ إِلَى‏ الْخُرُوجِ‏ فَيَثِبُ‏ عَلَيْهِ‏ أَهْلُ‏ مَكَّةَ فَيَقْتُلُونَهُ‏ وَ يَبْعَثُونَ‏ بِرَأْسِهِ‏ إِلَى‏ الشَّامِيِ‏ فَيَظْهَرُ عِنْدَ ذَلِكَ‏ صَاحِبُ‏ هَذَا الْأَمْرِ‏‏"}}، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۲۲۴، ح ۲۸۵</ref>.
::::::[[نعمانی]] نیز می‏‌نویسد: [[یعقوب]] سراج گوید: به [[امام صادق]]{{ع}} عرض کردم: [[فرج شیعیان]] شما کی خواهد بود؟ پس فرمود: آن‏گاه که [[فرزندان]] [[عباس]] به [[اختلاف]] پردازند و [[حکومت]] ایشان سست شود. راوی‏ [[حدیث]] یاد شده را عینا ذکر کرده تا رسیده است به ذکر [[جنگ]] ‏افزارها و افزوده است: تا این‏که بر فراز [[مکه]] فرود آید و [[شمشیر]] را از نیامش بیرون می‏‌کشد، و زره را می‌‏پوشد و [[پرچم]] و برد را باز می‏‌کند. [[عمامه]] را به سر می‏گذارد و عصا را به دست می‌‏گیرد و از [[خداوند]] سبحانه و تعالی درباره ظهورش اجازه می‌‏خواهد. یکی از خادمان آن [[حضرت]] از آن موضوع [[آگاه]] می‏شود و نزد [[حسنی]] آمده او را از خبر [[آگاه]] می‏‌کند. [[حسنی]] در [[خروج]]، بر آن [[حضرت]] پیش‏دستی می‌‏کند؛ پس [[مردم]] [[مکه]] بر او شوریده و او را به قتل می‏‌رسانند و سرش را به نزد شامی می‏‌فرستند. در این هنگام، [[صاحب]] این امر [[ظهور]] می‏‌کند و [[مردم]] با او [[بیعت]] کرده، از او [[پیروی]] می‏‌کنند<ref> نعمانی، الغیبة، باب ۱۴، ح ۴۳؛ با اندک تفاوتی، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۲۲۴، ح ۲۸۵</ref>.
::::::برخی، از این دو [[روایت]] استفاده کرده‏‌اند که "[[سید حسنی]]" همان [[نفس زکیه]] است»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۰۷ - ۲۰۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. حجت الاسلام و المسلمین بختیاری؛}}
[[پرونده:152002.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[ابوالحسن بختیاری]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[ابوالحسن بختیاری]]'''، در مقاله ''«[[تحلیل تاریخی روایات علائم ظهور (مقاله)|تحلیل تاریخی روایات علائم ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«در مورد [[سید حسنی]] آمده است که [[سید حسنی]] [[جوانی]] خوش‌سیما از اطراف [[دیلم]] است. او از نسل [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} است که قبل از [[قیام حضرت مهدی]] {{ع}} دست به [[قیام]] می‌زند و مردانی از [[طالقان]]، او را [[یاری]] می‌کنند. [[سید حسنی]] با سپاهی چهارهزار نفری با [[پرچم‌های سیاه از خراسان]] به سمت [[کوفه]] حرکت می‌کند، و در راه با [[دشمنان]] می‌جنگد. در آنجا خبر [[ظهور امام]] به او و یارانش می‌رسد. او و بسیاری از یارانش با [[امام]] [[بیعت]] می‌کنند. سرانجام وی کشته می‌شود<ref>خصیبی، حسین بن حمدان، الهدایة الکبری، ۳۹۲.</ref>.
::::::اگرچه زمان فوت [[خصیبی]] (۳۳۴) بعد از کلینی (۳۲۹) است، در مورد این [[روایت]]، کلینی [[روایت]] خود را از [[خصیبی]] گرفته است. [[دلیل]] این مسأله آن است که برخی [[روایات]] شاذ وجود دارد که تنها در [[کتاب کافی]] و الهدایه [[خصیبی]] ورود یافته و این [[روایات]] مشتمل بر [[غلو]] یا علامات [[جعل]] مثل [[اختلاف]] [[بنی العباس]] در [[حکومت]]، در [[روایت]] علامت [[ظهور]]، وجود دارد<ref>سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ج ۳، ۱۱۴.</ref>، و این [[روایت]] در هیچ کتاب حدیثی معتبر دیگر مثل آثار [[شیخ مفید]]، [[صدوق]]، [[طوسی]]، [[سید مرتضی]] و... ورود نکرده است. به صورت کلی [[علما]] و رجالیون متقدم [[نقل]] از [[خصیبی]] را جایز نمی‌دانسته‌اند. زیرا [[نجاشی]] او را فاسد المذهب خوانده است. این اعتراض را [[سید]] [[محسن]] [[امین]] عاملی در مورد برخی [[روایات]] غلوآمیز در مسأله [[شهادت]] [[حضرت زهرا]] {{س}} که بین کتاب الهدایة و [[الکافی]] مشترک است مطرح کرده است، و گمان کرده که [[خصیبی]] این [[روایات]] را از کلینی، گرفته است و [[دلیل]] وی تنها تقدم زمان فوت کلینی بر [[خصیبی]] است در حالی که این [[دلیل]] قابل قبولی نیست. کلینی احتمالا این [[روایات]] را از [[خصیبی]]، از طریق شاگردش، [[هارون]] بن [[موسی]] تلعکبری که شخص مهمی بوده است و منزل او محل [[نشر احادیث]] بوده است، گرفته است، زیرا [[خصیبی]] او را به عنوان مبلغ و [[جانشین]] خود، [[تربیت]] می‌کند، و به او اجازه [[نقل]] [[روایت]] می‌دهد. [[دلیل]] منبع بودن [[خصیبی]] آن است که این [[روایات]] متناسب با دیدگاه‌های عرفانی و کلامی [[خصیبی]] که رئیس [[مذهب]] نصیریه بوده [[جعل]] شده است، و بسیاری از آنها از جمله همین [[روایات]] با [[قرآن]] و [[سنت]] [[متواتر]] تناقض دارد. بنابراین، نمی‌توان کلینی را نخستین گوینده این [[روایات]] دانست. و از سویی نمی‌توان تلعکبری را تنها شاگرد کلینی دانست. و چنان‌چه این [[روایات معتبر]] بود باید آن را سایر شاگردان کلینی نیز [[نقل]] می‌کردند. در مورد [[اختلاف]] سندها، همان طور که متن [[روایت]] جعلی است، [[جعل]] [[سند]] نیز امر مشکلی نیست و چون کلینی [[روایات]] را به صورت معنعن [[نقل]] کرده است، احتمال وجادة این [[روایات]] نزد تلعکبری موجود است. به چنین روایتی معمولا روایة الاکابر عن الاصاغر گفته می‌شود. [[سید بن طاووس]] به وجود [[روایات]] شاذی که تنها بین [[سید مرتضی]]، کلینی، [[هارون]] بن [[موسی]] تلعکبری و [[حسین]] بن حمدان [[خصیبی]]، به صورت مشترک وجود دارد، تأکید کرده و به آن به دیده [[تردید]] نگریسته است<ref>سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ج ۳، ۱۱۴.</ref>»<ref>[[ابوالحسن بختیاری|بختیاری، ابوالحسن]]، [[تحلیل تاریخی روایات علائم ظهور (مقاله)|تحلیل تاریخی روایات علائم ظهور]]، ص ۱۴۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۸. حجت الاسلام و المسلمین رحیمی؛}}
[[پرونده:151864.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[عباس رحیمی]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[عباس رحیمی]]'''، در کتاب ''«[[امید فردا (کتاب)|امید فردا]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«او از نسل [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} و بسیار [[مؤمن]] و فروتن است. او زمانی که [[ظلم]] همه‌جا را فرا گرفته از [[طالقان]] [[خروج]] می‌کند و [[مردم]] را به سوی [[خدا]] و [[امام زمان]] {{ع}} (که هنوز [[ظهور]] نکرده) [[دعوت]] می‌کند و با اهل [[فساد]] و [[ستم]] [[مبارزه]] می‌نماید. و هنگامی که خبر [[ظهور مهدی]] {{ع}} به او برسد، با [[اصحاب]] خود به آن [[حضرت]] ملحق می‌شود و با او [[بیعت]] می‌کند و یاری‌اش می‌نماید؛ مگر اندکی از [[اصحاب]] او که مانند [[خوارج]]، با [[امام]] {{ع}} [[مخالفت]] می‌کنند و توسط [[حضرت مهدی]] {{ع}} به قتل می‌رسند»<ref>[[عباس رحیمی|رحیمی، عباس]]، [[امید فردا (کتاب)|امید فردا]]، ص۴۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۹.حجت الاسلام و المسلمین طاهری؛}}
[[پرونده:11562.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[حبیب‌الله طاهری]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر [[حبیب‌الله طاهری]] در کتاب ''«[[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]»'' در این‌باره گفته‌است:
:::::*«بر اساس روایات وارده، [[سید حسنی]] مردی خوش‌سیما و از بزرگان [[شیعه]] است که در ایران و از ناحیه دیلم و قزوین (کوهستانهای شمالی قزوین که یک قسمت آن دیلمان نام دارد) خروج و قیام می‌کند. مردی خداجو و بزرگوار است که ادعای [[امامت]] و [[مهدویت]] ندارد و فقط مردم را به [[اسلام]] و روش [[ائمه]] [[معصومین]]{{عم}} دعوت می‌نماید. کارش بالا می‌گیرد و پیروان بسیار پیدا می‌کند و از محل خود تا [[کوفه]] را از ظلم و جور و فسق و فجور پاک می‌سازد. مطاع و رئیس است و مانند سلطان عادلی [[حکومت]] می‌کند. هنگامی که با سپاهیان و یاران خود در [[کوفه]] است به او خبر می‌دهند که [[امام]] [[قائم]]{{ع}} با یاران و پیروان خود به نواحی کوفه آمده است، سید حسنی با لشکریان خود با [[امام]]{{ع}} ملاقات می‌کند [[امام صادق]]{{ع}} فرمود که [[سید حسنی]] [[امام]] را می‌شناسد، اما برای آنکه به یاران و پیروان خود [[امامت]] و فضایل [[امام]] را ثابت کند، آشنایی خود را آشکار نمی‌سازد و از [[امام]] می‌خواهد که دلایل [[امامت]] و مواریثی که از پیامبران نزد اوست ارائه دهد. [[امام]]{{ع}} آنها را ارائه داده و معجزاتی آشکار می‌فرمایند. [[سید حسنی]] با [[امام]] بیعت می‌کند و پیروان او نیز بیعت می‌کنند، به جز گروهی حدود چهار هزار نفر که نمی‌پذیرند به [[امام]] نسبت سحر و جادوگری می‌دهند. پس از سه روز موعظه و نصیحت، چون نمی‌پذیرند و [[ایمان]] نمی‌آورند، [[امام]] دستور قتل آنها را صادر می‌فرمایند و همه آنان به فرمان [[امام]] کشته می‌شوند»<ref>[[حبیب‌الله طاهری|طاهری؛حبیب‌الله]]، [[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]، ص۲۷۸.</ref>.
:::::با مراجعه به روایات وارده و مکتب مربوطه اجمالاً آنچه در مورد [[سید حسنی]] می‌توان گفت این است که از جمله [[علائم ظهور]] [[حضرت مهدی]] [[خروج سید حسنی]] با یارانش برای یاری آن حضرت است. [[سید حسنی]] طبق فرموده [[امام صادق]]{{ع}} در حدیث مفضل، جوانی خوشیماست که از سرزمین دیلم<ref> یکی از بلادهای گیلان است. </ref> و قزوین قیام می‌نماید و با صدای بلند فریاد می‌کند که به فریاد [[آل محمد]] برسید که از شما یاری می‌طلبد. او دعوی باطل ندارد و ادعای [[مهدویت ]]یا نیابت [[امام زمان]] بودن را ندارد و مردم را به نفس خود دعوت نمی‌کند و از [[شیعیان]] خلص [[ائم]] و تابع دین حق است و در بین مردم مطاع و بزرگ و رئیس است و در گفتار و کردار موافق با شریعت حقه خاتم الانبیا [[محمد]]{{صل}} است، در زمان او کفر و ظلم عالم را فرا گرفته و مردم از دست ستمگران و فاسقان در اذیت و آزار به سر می‌برند. در چنین شرایطی [[سید حسنی]] برای نصرت دین استغاثه می‌کند، پس مردم او را اجابت نمایند. خصوصاً گنجهای طالقان که از طلا و نقره نباشند، بلکه مردان شجاع و قویدل و مسلح و مکمل که بر سواریها سوارند، در اطراف او جمع می‌شوند و جمعیت او روز به روز زیاد می‌شود. او مانند سلطان عادل در میان‌‌شان حکم و رفتار نماید و بتدریج بر اهل ظلم و طغیان غالب آید و از دیلم تا [[کوفه]] را از لوث وجود ستمگران و کافران پاک نماید و در بین راه خود در قم توقف چهل روزه دارد و جنگ سختی بینشان در می‌گیرد و کثیری از مردم قم کشته می‌شوند و سرانجام [[سید حسنی]] بر آنها غالب می‌شود. چون با اصحاب خود وارد [[کوفه]] شود و آن منطقه را تحت [[حکومت]] و سیطره خود در آورد به او خبر دهند که حضرت [[بقیة الله الاعظم]] [[ظهور]] کرده و از [[مدینه]] به [[کوفه]] تشریف آورده است، پس [[سید حسنی]] با اصحاب خود به محضر آن حضرت مشرف می‌شوند و از آن حضرت مطالبه دلایل امامت و مواریث [[انبیا]]{{ع}} را می‌نماید، [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: به خدا سوگند که آن جوان آن حضرت را می‌شناسد و می‌داند که او بر حق است، لکن مقصودش این است که حقیقت او را بر مردم و اصحاب ظاهر کند، پس آن حضرت دلایل امامت و مواریث [[انبیا]] را برای او ظاهر نماید و معجزاتی از او صادر شود. در آن هنگام، سید حسنی و اصاحبش با آن حضرت بیعت خواهند کرد، مگر عده‌ای از طرفداران که زیدی مذهبند که همه دلایل و معجزات را حمل برسحر نمایند، اما آنها را نصیحت می‌کند و تا سه روز مهلت می‌دهد، چون موعظه در آنها اثر نمی‌کند، امر می‌فرماید که همه آنها را گردن بزنند، حال آنان شبیه حال خوارج نهروان است که قبلاً در صفین جزء لشکر [[امام علی|علی بن ابی طالب]] بودند و سپس مخالفت کردند. در پایان [[سید حسنی]] به طرف [[مکه]] می‌رود و مردم [[مکه]] او را می‌کشند و سرش را به شام می‌فرستند<ref> شرح حال سید حسنی حاصل مطالبی است که در کتب ذیل مشاهده شد: بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۱، ج ۵۳، ص ۱۵؛ جهان در آینده از ص ۱۴۶ به بعد؛ منتهی الآمال، ص ۳۳۷؛ [[مهدی]] موعود، ص ۱۱۶۳ و کتب دیگر. </ref>»<ref>[[حبیب‌الله طاهری|طاهری؛حبیب‌الله]]، [[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]، ص۳۸۸-۳۸۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۰. [[مجتبی تونه‌ای|آقای تونه‌ای]] (پژوهشگر معارف مهدویت)؛}}
[[پرونده:13681078.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[مجتبی تونه‌ای]]]]
::::::آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[خروج سید حسنی]] از نشانه‌هایی است که [[در آستانه ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} رخ می‌دهد. [[خروج سید حسنی]] با یارانش برای [[یاری]] آن [[حضرت]] است. "[[سید حسنی]]" [[جوان]] خوش‌صورتی است که از طرف [[دیلم]] و [[قزوین]] [[خروج]] می‌کند و با صدای بلند فریاد می‌زند که به فریاد [[قائم]] [[آل محمد]] {{صل}} برسید که از شما [[یاری]] می‌طلبد.
::::::این [[سید حسنی]] ظاهرا از [[فرزندان]] [[امام حسن]] مجتبی {{ع}} می‌باشد. او از مکان خود تا [[کوفه]] را از لوث وجود [[ظالمان]] [[پاک]] می‌کند. چون با [[اصحاب]] خود وارد [[کوفه]] می‌شود، به او خبر می‌دهند که [[حضرت حجت]] {{ع}} [[ظهور]] کرده و از [[مدینه]] به [[کوفه]] تشریف آورده است. پس با [[اصحاب]] خود، خدمت آن [[حضرت]] مشرّف می‌شوند و از آن [[حضرت]] مطالبه دلائل [[امامت]] و [[مواریث]] [[انبیا]]ء را می‌نماید. او می‌داند که [[مهدی]] {{ع}} بر [[حق]] است، و لکن مقصودش این است که [[حقیقت]] [[امام]] را بر [[مردم]] و [[اصحاب]] خود ظاهر نماید. پس آن [[حضرت]] دلائل را برای او ظاهر می‌کند. وقتی [[سید حسنی]] [[یقین]] به [[صدق]] [[امام]] پیدا می‌کند، می‌گوید: "[[الله]] اکبر! دستت را بده تا با تو [[بیعت]] کنم". با آن [[حضرت]] [[بیعت]] می‌کند و به [[پیروی]] از او، سپاهش نیز [[بیعت]] می‌کنند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۱۵ (به نقل از فرهنگ موعود، حسین کریمشاهی، ص ۱۳۰).</ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۱۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۱. نویسندگان کتاب «آفتاب مهر»؛}}
[[پرونده:1402.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::نویسندگان کتاب ''«[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«از مجموع [[روایات]] چنین استفاده می‌شود که اصل وجود شخصی با نام [[حسنی]] یقینی است. در برخی [[روایات]] ویژگی‌ها و قضایایی برای ایشان [[نقل]] شده است که از اعتبار چندانی برخوردار نیستند و ما به اشاره‌ای اجمالی، اکتفا می‌کنیم.
::::#'''در [[روایات]] سه تن بعنوان [[حسنی]] معروف شده‌اند:''' اولی از دوستداران [[حضرت]] است؛ [[امام]] از [[خدا]] درخواست اجازه [[ظهور]] می‌کنند [[حسنی]] از این موضوع با خبر شده و [[اقدام]] به [[خروج]] می‌کند [[اهل مکه]] به او هجوم برده، او را کشته و سرش را به نزد شامی- [[سفیانی]] - می‌فرستند پس از این [[واقعه ظهور]] [[امام مهدی|صاحب الامر]]{{ع}} صورت می‌گیرد و [[مردم]] با ایشان [[بیعت]] می‌کنند ظاهرا این شخص همان [[نفس زکیه]] خواهد بود که بحث آن گذشت<ref>ر ک: کافی، ج۸، ص۲۲۴و۲۲۵، ح۲۸۵؛ نعمانی، الغیبه، ص۲۷۰، ح۴۳.</ref>؛ دومی‌ شخصی است که با [[سپاه سفیانی]] - [[اموی]] در [[شام]] درگیر می‌شود و سرانجام مغلوب خواهد شد؛ و سومین [[حسنی]] همان شخصی مورد بحث است که از بلاد شرق - [[دیلم]] - [[خروج]] کرده و با یارانش در [[کوفه]] مستقر خواهد شد<ref>بحار الانوار، ج۵۳، باب۲۸، ص۱۵و۱۶.</ref>.
::::#'''مکان [[خروج]] و استقرار [[حسنی]]:''' در ضمن روایتی بسیار طولانی [[مفضل بن عمرو]] [[نقل]] کرده که [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: "... سپس [[حسنی]] آن جوانمرد خوشرو از جانب [[دیلم]] [[خروج]] خواهد کرد وی با صدای فصیح می‌گوید: ای آل [[احمد]] غمگین محزون و ندا کننده از [[مکه]] یعنی [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} را [[اجابت]] کنید. پس گنج‌هایی از [[طالقان]] که از جنس طلا و نقره نیستند بلکه مردانی‌اند بسان [[پاره‌های آهن]] سوار بر اسب‌های ابلق در مسیر خود به سمت [[کوفه]] با [[ستمگران]] جنگیده، آنان را کشته تا وارد [[کوفه]] شده... و آنجا را قرارگاه خود قرار می‌دهند<ref>بحار الانوار، ج۵۳، باب۲۸، ص۱۵و۱۶.</ref>
::::#'''زمان و مکان [[ملاقات]] [[حسنی]] با [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}}:''' از [[روایت]] فوق استفاده می‌شود که [[خروج حسنی]] همزمان یا [[بعد از ظهور]] [[حضرت]] خواهد بود زیرا در ادامه [[روایت]] فوق [[امام]]{{ع}} می‌فرماید: "... پس از ورود [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} و اصحابشان به [[کوفه]] [[حسنی]] با خبر شده؛ یارانش به او می‌گویند: یابن [[رسول الله]] کیست که به ساحت و منطقه ما وارد شده است؟ [[حسنی]] در پاسخ آنان می‌گوید بیرون شویم و ببینیم او کیست و چه می‌طلبد. به [[خدا]] قسم او می‌داند که او [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} است و او را می‌شناسد و از این سخن غرضی جز اینکه [[امام]] را به [[اصحاب]] خود بشناساند ندارد پس [[حسنی]] با [[سپاه]] خود نزد [[حضرت]] می‌آیند و ..."<ref>بحار الانوار، ج۵۳، باب۲۸، ص۱۵و۱۶.</ref>
::::#'''[[صداقت]] [[حسنی]]:''' پس از [[ملاقات]] [[حسنی]] با [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} گفتگویی جالب بین آنان صورت می‌گیرد [[امام صادق]]{{ع}} در ادامه همان [[روایت]] می‌فرماید: " [[حسنی]] به [[امام]] عرض می‌کند: اگر تو [[مهدی]] آل محمدی آثار جدت [[پیامبر]]{{صل}} عصا، انگشتر، [[عمامه]] و... و [[مصحف علی]]{{ع}} کجاست؟ [[حضرت]] همه آنها را به او عرضه می‌کند سپس [[حضرت]] یا [[حسنی]] عصا را برداشته و در سنگ [[سختی]] فرو می‌برد بلافاصله عصا سبز شده و برگ در می‌آورد و... پس از آن می‌گوید: [[الله]] اکبر یابن [[رسول الله]] دست خود را دراز کن تا با تو [[بیعت]] کنم و به این ترتیب او و سپاهیانش با [[حضرت]] [[بیعت]] می‌کنند..."<ref>بحار الانوار، ج۵۳، باب۲۸، ص۱۵و۱۶؛ برای اطلاع بیشتر در این زمینه به کتاب « تأملی نو در نشانه های ظهور۱ » تقریرات درس آیت الله نجم الدین طبسی پیرامون قیام حسنی، با تحقیق و تقریر آقای محمد شهبازیان، مراجعه شود.</ref>»<ref>[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۲۰-۲۲۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۲. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛}}
[[پرونده:1368303.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]]]
::::::'''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«[[روایات]] چند نفر را [[سید]] [[حسنی]] یاد کرده‌اند؛ ازجمله شخصی که نزدیک [[ظهور]] در [[مکه]] [[قیام]] می‌کند و به دست اهل [[مکه]] به [[شهادت]] می‌رسد و سرش را برای [[شام]] می‌فرستند. این شخص، همان [[نفس زکیه]]، یکی از [[نشانه‌های حتمی]] [[ظهور]] است. دیگری که به احتمال بسیار زیاد همان [[سید]] [[حسنی]] است که از نشانه‌های [[ظهور]] معرفی شده، کسی است که از طرف [[دیلم]] [[خروج]] می‌کند، [[ستمگران]] را می‌کشد و وارد [[کوفه]] می‌شود. وقتی خبر [[ظهور]] و [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} به او می‌رسد، نزد [[حضرت]] می‌آید و پس از درخواست نشانه و [[کرامت]] از [[حضرت مهدی]] {{ع}}، او و بسیاری از سپاهیانش با [[حضرت]] [[بیعت]] می‌کنند و به خیل عظیم [[سپاهیان]] آن [[حضرت]] می‌پیوندند»<ref>[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۱۸۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۳. پژوهشگران «وبگاه اسلام کوئیست»؛}}
[[پرونده:9030760879.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[پژوهشگران وبگاه اسلام کوئیست]]]]
::::::پژوهشگران ''«[https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa53148# وبگاه اسلام کوئیست]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«در برخی [[روایات]]، از [[خراسانی]] به «حَسَنی» نام برده شده است<ref>کتاب الفتن، ج۱، ص۳۱۲؛ ابن طاووس، علی بن موسی، التشریف بالمنن فی التعریف بالفتن، ص۱۲۰.</ref>. به هرحال؛ مشکلی که وجود دارد این است که؛ برخی [[روایات]]، محل [[خروج]] «[[حسنی]]» را «سرزمین [[دیلم]]» معرفی کرده‌اند: «آن‌گاه "حَسَنى" آن [[جوان]] زیبا از طرف سرزمین [[دیلم]] [[خروج]] کرده پس ... مردانى که ایمانى فولادین دارند او رااجابت می‌کنند»<ref>بحار الانوار، ج۵۳، ص۱۵.</ref>. اما از ادامه [[روایت]] چنین فهمیده می‌شود که [[جوان]] بنی‌هاشمی، همان [[سید حسنی]] است؛ زیرا درباره هر دوی اینها آمده که «[[شعیب بن صالح]]» همراه با او است، و نیز در ادامه [[روایت]] آمده که «[[حسنی]] به سمت آنها می‌رود... سپس آن پرچم‌ها را حرکت می‌دهد تا آن‌که وارد [[کوفه]] شوند»<ref>خصیبی، حسین بن حمدان، الهدایة الکبری، ص۴۰۳.</ref>.
::::::خلاصه این‌که «حَسنی» که گاهی از او به عنوان "مردی از [[خاندان پیامبر]]" و گاهی "[[جوان]] بنی‌هاشمی" یاد شده، از [[دیلم]](شمال [[ایران]]) به سمت [[شعیب بن صالح]] که از [[سمرقند]] [[خروج]] کرده‏<ref>سعید بن هبة الله، قطب الدین راوندی، الخرائج و الجرائح، ج۳، ص۱۱۵۵.</ref>. می‌رود و سپس آن دو به سمت [[کوفه]] حرکت می‌کنند. پس از آن، [[خراسانی]] هم‌زمان با [[سفیانی]] به سمت [[کوفه]] به راه می‌افتند. اما این‌که [[خراسانی]] به طور مشخص، از کدام شهر [[خروج]] می‌کند، اشاره‌ای به آن نشده است. لازم به ذکر است که واژه [[خراسانی]] ممکن است یک [[لقب]] باشد و لازم نیست که ضرورتاً نام آن شخص مورد نظر باشد؛ همان‌گونه که در [[روایات]] برای «[[حسنی]]» [[القاب]] و اسامی مختلف ذکر شده است»<ref> پژوهشگران ''«[https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa53148# وبگاه اسلام کوئیست]»</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان سید حسنی}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اص): پرسش‌هایی با ۱۴ پاسخ]]
[[رده:(اص): پرسش‌های مهدویت با ۱۴ پاسخ]]

[[en:Who is al-Sayyid al-Hasani, whose uprising is one of the mutable signs of Imam Mahdi’s reappearance? (Question)]]

آیا ندای آسمانی از نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی است؟ (پرسش)

2020-05-03T06:04:49Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = آیا [[ندای آسمانی]] از [[نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی]]{{ع}} است؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[ندای آسمانی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 9 پاسخ
}}
یکی از پنج نشانه حتمی [[ظهور]]، [[صیحه]] یا [[ندای آسمانی]] است که توسط [[جبرئیل امین]] به معرفی [[حضرت مهدی]]{{ع}} برای [[مردم]] [[دنیا]] می‌پردازد. هر کسی به زبان خود این ندا را می‌شنود پس در مقابل این نداء، صدای [[شیطان]] از [[زمین]] بلند می‌شود که [[مردم]] را از [[یاری]] [[حضرت]] باز می‌دارد و به [[یاری]] کس دیگری [[دعوت]] می‌کند.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:1368171.jpg|75px|link=سید محمد صدر]]||[[پرونده:151937.jpg|75px|link=سید اسدالله هاشمی شهیدی]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:Pic661.jpg|75px|link=علی اکبر مهدی‌پور]]||[[پرونده:32465.jpg|75px|link=سید مجتبی السادة]]
|-
|[[سید محمد صدر|صدر]]||[[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور]]||[[سید مجتبی السادة|السادة]]||
|-
|[[پرونده:13681083.jpg|50px|link=سید حسن زمانی]]||[[پرونده:Pic259.jpg|75px|link=عبدالمجید زهادت]]||[[پرونده:11736.jpg|75px|link=محمد جواد فاضل لنکرانی]]||[[پرونده:13681078.jpg|75px|link=مجتبی تونه‌ای]]
|-
|[[سید حسن زمانی|زمانی]]||[[عبدالمجید زهادت|زهادت]]||[[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی]]||[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای]]
|-
|}

===[[ندای آسمانی]] و ویژگی‌های آن===
*از جمله [[علائم]] حتمیۀ [[پیش از ظهور]] [[صیحه]] و [[ندای آسمانی]] است.<ref>ر.ک. [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۸۳ ـ ۸۵؛ [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص ۷۳؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵، ج۲]]، ص ۱۶۹؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۴۶۴؛ [[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۸.</ref> [[صیحه]] از ریشه "صیح" به صدا و ندای بلند اطلاق می‌شود که از [[آسمان]] شنیده می‌شود و هر جمعیتی آن را به زبان خویش می‌شنود.<ref>ر.ک. [[مجتبی الساده|الساده، مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۱۱۳ ـ ۱۲۱؛ [[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۸.</ref> زیرا [[امام صادق]]{{ع}} فرمود<ref>کمال الدین و تمام النعمة، شیخ صدوق، ج‌۲، ص۶۵۰: {{متن حدیث|"عَام یسْمَعُ‌ کلُ‌ قَوْمٍ‌ بِلِسَانِهِمْ"}}</ref>: «عمومی است و آن را هر قومی به زبان خود می‌شنود».<ref>ر.ک: [[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۸.</ref> این ندا از [[جبرئیل امین]] است<ref>ر.ک. [[مجتبی الساده|الساده، مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۱۱۳ ـ ۱۲۱؛ پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان، پرسمان نوجوان، ص ۴۹.</ref>، که به زبانی رسا چنین اعلام می‌کند: «صبح نزدیک شد، بدانید که [[حق]] با مهدی‌{{ع}} و [[شیعیان]] اوست». بعد از آن در بعد از ظهر (نزدیک [[مغرب]]) [[شیطان]] نیز در میان [[زمین]] و [[آسمان]] ندا می‌دهد: "[[آگاه]] باشید [[حق]] با [[عثمان]] و [[پیروان]] اوست". [[دلیل]] برخاستن این [[صیحه آسمانی]] برای توجه دادن [[مردم]] به [[نزدیکی ظهور]] و به وجود آوردن [[آمادگی]] درونی در میان [[مؤمنان مخلص]] است<ref>ر.ک. [[مجتبی الساده|الساده، مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۱۱۳ ـ ۱۲۱.</ref>.

===دلیل روایی بر حتمی بودن [[ندای آسمانی]]===
*برخی [[روایات]]<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۳۶ ـ ۳۸؛ [[مجتبی الساده|الساده، مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۱۱۳ ـ ۱۲۱؛ [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۱۷ ـ ۶۲۰؛ [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۸۳ ـ ۸۵؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳ ، ص ۱۱۸ ـ ۱۱۹؛ [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۱۷-۶۲۰؛ [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۷۳.</ref> دلالت بر حتمی بودن [[ندای آسمانی]] دارند مانند:
#[[امام صادق]] {{ع}} فرمود:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۵۰، ح ۷: «از امور حتمی‌ که باید قبل از قیام حضرت مهدیعلیه السلام رخ دهد، خروج سفیانی، خسف در سرزمین بیداء و کشته شدن نفس زکیه و ندایی از آسمان است.»</ref> {{متن حدیث|"قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْيَمَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ وَ الصَّيْحَةُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ وَ الْخَسْفُ بِالْبَيْدَا"}}<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص 36 ـ 38</ref>.
#[[امام صادق]]{{ع}} فرمودند:<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۸، ص۳۱۰، ح۴۸۴؛ غیبت، نعمانی، ص۲۶۴، باب۱۴، ح۲۶: «اختلاف بنی عباس، نداء و قیام قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف از امور حتمی‌است.»</ref> {{متن حدیث|اخْتِلَافُ‏ بَنِي‏ الْعَبَّاسِ‏ مِنَ‏ الْمَحْتُومِ‏ وَ النِّدَاءُ مِنَ‏ الْمَحْتُومِ‏ وَ خُرُوجُ‏ الْقَائِمِ‏ مِنَ‏ الْمَحْتُوم}}‏<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۱۷ ـ ۶۲۰؛ [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۸۳ ـ ۸۵؛ [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۳۶ ـ ۳۸؛ [[مجتبی الساده|الساده، مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۱۱۳ ـ ۱۲۱</ref>.
*[[روایات]] حتمی‌ بودن [[اصل]] [[ندای آسمانی]] را می‌رسانند؛ ولی بیان کننده حتمی‌ بودن خصوصیات [[ندای آسمانی]] نیستند مانند زمان وقوع. یعنی اگر زمان ندا، [[شب جمعه]] و بیست و سوم ماه مبارک [[رمضان]] معرفی می‌شود این مطلب، حتمی‌ نیست و احتمال [[بداء]] در آن می‌رود بنابراین، می‌توان در هر روز و شب، [[منتظر]] [[ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} بود: {{متن حدیث|"تَوَقَّعُوا الْفَرَجَ‏ صَبَاحاً وَ مَسَاءً"}}<ref>طوسی، محمد بن حسن، الغیبة، ص ۴۵۷، ح ۴۶۸</ref><ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۳۶ ـ ۳۸</ref>.

===نتیجه‌گیری===
*از مجموع [[روایات]] و مطالب به دست می‌آید: [[ندای آسمانی]]، از [[نشانه‌‏های حتمی ظهور]] شمرده شده است<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۴۱ـ ۴۴۳</ref>.

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌ الله شهید صدر؛}}
[[پرونده:1368171.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید محمد صدر]]]]
::::::[[آیت‌ الله]] [[شهید]] '''[[سید محمد صدر]]''' در کتاب ''«[[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]»'' در این‌باره گفته‌ است:
::::::«این مطلب فقط در کتب [[شیعه]] [[امامیه]] وجود دارد، و [[روایات]] بسیاری در این موضوع وارد شده و روی آن تأکید شده است. از آن جمله روایتی است که [[نعمانی]] در کتاب [[الغیبة]]<ref>غیبت نعمانی، ۲۵۸.</ref> از [[امیر المؤمنین]] {{ع}} [[نقل]] کرده است که حضرت درباره [[علائم]] و نشانه‏‌هایی صحبت می‏‌کردند و ما گفتیم: آیا پیش از [[ظهور]] و یا بعد از آن برخی از این نشانه‌‏ها واقع می‏‌شوند؟ حضرت پاسخ دادند: «صیحه‏‌ای در ماه [[رمضان]] پدید می‏‌آید که افراد بیدار را مضطرب و خوابیده‌‏ها را بیدار می‏‌کند، و دختر جوان را از پس پرده خود بیرون می‌‏آورد.» در [[روایت]] دیگری‏<ref>غیبت نعمانی، ۲۵۱.</ref> از آن حضرت آمده است: آن فزعه هول‏‌انگیز در ماه [[رمضان]] است. گفته شد: فزعه و موجود هول‏انگیز در ماه [[رمضان]] چیست؟ فرمود: «آیا سخن [[خداوند]] را نشنیده‌‏اید در [[قرآن مجید]] که می‌‏فرماید: «اگر بخواهیم بر آنان آیتی از آسمان فرو فرستیم، پس گردنه‌ای آنها در مقابل آن [[خضوع]] و فروتنی خواهند کرد» آن آیت و نشانه‌‏ای است که دختر جوان را از پس پرده خود به در آورده، و خوابیده را بیدار و بیدارها را به وحشت می‏‌اندازد.
::::::[[امام صادق|حضرت صادق]]‏<ref>غیبت نعمانی، ۲۵۲؛ غیبت شیخ طوسی، ۲۶۷.</ref> {{ع}} فرموده است: «برای [[قائم]] پنج نشانه است ...» و از آن جمله [[صیحه آسمانی]] را بر شمرده است. و در [[روایت]] دیگری از [[امام باقر|حضرت باقر]]<ref>غیبت نعمانی، ۲۵۵.</ref> {{ع}} [[روایت]] شده است که آن حضرت فرمود: «در ماه [[رمضان]] [[منتظر]] [[صیحه]] و [[خروج]] حضرت [[قائم]] {{ع}} باشید [[خداوند]] آنچه را که بخواهد انجام می‌‏دهد». در کتاب احتجاج‏<ref>احتجاج، ۲۶۷؛ تاریخ الغیبة الصغری، ۶۳۳ به بعد.</ref> در ضمن توقیعی که به [[نایب چهارم]] حضرت، جناب [[علی بن محمد]] سیمری چند روز پیش از مرگش رسیده است، چنین [[نقل]] کرده است: «هر کس پیش از [[خروج]] [[سفیانی]] و [[صیحه]] ادعای دیدار کند [[دروغگو]] و تهمت‏زننده است.» [[شیخ صدوق]] در کتاب کمال الدین‏<ref>کمال الدین، ۳۲۸.</ref> از [[امام باقر|حضرت باقر]] [[نقل]] کرده است که ایشان درباره [[حضرت مهدی]] {{ع}} می‏‌فرمایند: «و از جمله نشانه‏‌های [[خروج]] او اینها است ...» و از آن جمله [[صیحه آسمانی]] را در ماه [[رمضان]] برشمرده‏‌اند.
::::::در کتاب [[منتخب الاثر]] از ینابیع الموده از [[امام صادق|حضرت صادق]] {{ع}} [[نقل]] می‏‌کند که: پیش از [[قیام]] [[قائم]] پنج نشانه و علامت ... و در آخر آن [[راوی]] گوید: این [[آیه]] - یعنی قول [[خدای متعال]] را که می‏‌فرماید: «اگر بخواهیم نازل کنیم بر آنها از آسمان آیه‏‌ای ...» - تلاوت کرده و عرض کردم: آیا مقصود از این آیت همان [[صیحه آسمانی]] است؟ فرمود: آری، اگر [[صیحه]] وجود پیدا کند گردن [[دشمنان]] [[خداوند متعال]] در مقابلش خاضع و سرافکنده خواهد شد.<ref>[[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ۴۵۴؛ ینابیع الموده، ۴۲۶.</ref>
::::::این [[روایت]] در [[تفسیر]] [[برهان]] در ضمن [[دوازده]] [[حدیث]] مربوط به [[صیحه]] نیز [[روایت]] شده است.<ref>تفسیر برهان ۲، ۷۶۲ در تفسیر سوره شعرا.</ref> این [[آیه]] [[قرآن]] دلالت بر وقوع حتمی [[صیحه]] نمی‏‌کند و اصولا بر وقوع هیچ چیزی دلالت نمی‌‏کند، زیرا وقوع آن را متعلق و وابسته به [[مشیت]] الهی می‏‌داند، بلکه ممکن است گفته شود که دلالت بر عدم وقوع آن چیزی که به [[مشیت]] [[خدا]] وابسته شده است می‌‏کند چون در ضمن همین [[آیه]] شریفه [[شیخ طوسی]]‏<ref>تفسیر تبیان ۸، ۵.</ref> می‌‏گوید: [[خداوند متعال]] به [[رسول الله|حضرت رسول]] {{صل}} [[خبر]] داده است که او می‏‌تواند بر آنها آیتی و نشانه‏‌ای از آسمان فرو فرستد که گردن [[دشمنان]] در مقابلش خاضع شود، و سربزیر باشند و آنها را وادار به [[ایمان آوردن]] کند، لکن این کار بر خلاف هدف [[تکلیف]] است، چون اگر [[خداوند]] دست به انجام چنین کاری بزند آنها دیگر [[مستحق]] [[کیفر]] و [[پاداش]] نخواهند بود، زیرا کسی که ناچار به انجام کاری می‏‌شود [[مستحق]] ثواب و [[ستایش]] و تعریف از کارش نمی‌‏شود. زیرا وی به منزله چیز و یا کسی است که کاری در او انجام گرفته (و فاعل شخص دیگری است).
::::::[[علامه طباطبائی]] در [[تفسیر]] المیزان نیز به این مطلب اشاراتی دارد.<ref>تفسیر المیزان ۱، ۲۷۲.</ref> البته این توضیح در معنای این [[آیه]]، صحت اینگونه [[روایات]] را از بین نمی‌‏برد، زیرا [[ائمه]] به این [[آیه]] [[استدلال]] بر وقوع [[صیحه]] نکرده‌‏اند، بلکه خواسته‌‏اند بگویند که از نظر [[مشیت]] الهی امکان وقوع [[صیحه]] وجود دارد، و اما این که به خاطر وقوع [[صیحه]] [[ایمان]] به سرحد [[جبر]] و [[اجبار]] برسد، چنانکه [[شیخ طوسی]] گفته بود این مطلب را نمی‌‏شود پذیرفت؛ زیرا بعد از آمدن [[صیحه]] بازهم [[اختیار]] اشخاص محفوظ است، و [[عقل]] می‌‏تواند تصور عدم پذیرش و [[ایمان]] برخی از مادی‌‏اندیشان را حتی بعد از وقوع [[صیحه]] تصور کند و آنها می‌‏توانند توجیهی علمی بر اساس [[تفکر]] مادی خود برای آن بنمایند، زیرا شبهات‏ مادیون در دوران فتنه‏‌ها و [[انحرافات]] بیش از اندازه است و آن فردی هم که بعد از وقوع [[صیحه]] صحت ادعای مؤمنین را پذیرفته، او هم در کارها و اندیشه‌‏هایش [[مختار]] است. [[بهترین]] [[دلیل]] برای ما همان است که [[ائمه]] {{عم}} برای امکان وقوع [[صیحه]] به [[آیه]] شریفه [[استدلال]] کرده‌‏اند و اگر فرمایش [[شیخ طوسی]] درست باشد این [[استدلال]] [[ائمه]] {{عم}} بی‏‌مورد خواهد بود چون محال است که [[خداوند]] انسانی را مجبور و ناچار به [[ایمان آوردن]] بکند. و تعداد این [[اخبار]] بسیار و قابلیت اثبات حقائق تاریخی را دارند. با از بین رفتن [[استدلال]] [[شیخ طوسی]] و امکان انجام آیت و [[صیحه آسمانی]] از سوی [[خداوند]] و دلالت این همه [[اخبار]] فراوان بر وقوع این حادثه نتیجه آن می‏‌شود که [[صیحه آسمانی]] انجام خواهد شد و یکی از نشانه‌‏های [[ظهور]] حضرت می‏‌باشد.
::::::آری این مطلب باقی می‌‏ماند که معنای [[حدیث]] و مقصود از [[صیحه آسمانی]] چیست، آیا فقط یک صدای بی‏‌معنی است، و یا سخنی است دارای معنی و مدلول و معنای آن چیست. پاسخ این [[سؤال]] در جلد سوم این مجموعه که [[تاریخ]] ما بعد الظهور باشد خواهد آمد، که در آنجا با [[دلیل]] اثبات می‏‌کنیم که مقصود از [[صیحه]] بلند شدن ندا است به نام [[حضرت مهدی]] {{ع}} و جز این مطلب چیزی نیست»<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۱۷-۶۲۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در دو کتاب ''«[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]»'' و ''«[[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«ندا، بلند شدن صدا و ظاهر شدن آن است و گاهی فقط به صدا اطلاق می‌‏شود<ref>راغب، المفردات، ماده ندا</ref>. این‏جا منظور از [[ندای آسمانی]]، صدایی است که در آستانه [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ همه [[مردم]]، آن را از آسمان می‌‏شنوند. روایاتی که درباره مورد این نشانه‌‏ها از طریق [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنی]] رسیده فراوان، بلکه‏ [[متواتر]] است<ref>ر. ک: لطف اللّه صافی گلپایگانی، [[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ص ۴۵۹</ref>. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: " نداکننده‏‌ای از آسمان، نام [[قائم]] را ندا می‏‌کند؛ پس هرکس در شرق و غرب است، آن را می‌‏شنود. از وحشت این صدا، خوابیده‌‏ها بیدار، ایستادگان نشسته و نشستگان بر دو پای خویش می‌‏ایستند. [[رحمت خدا]] بر کسی که از این صدا عبرت گیرد و آن را اجابت کند! زیرا صدای نخست، صدای [[جبرئیل]] [[روح]] الامین است"<ref> [[امام باقر]]{{ع}} {{متن حدیث|"يُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ بِاسْمِ الْقَائِمِ {{ع}} فَيَسْمَعُ مَنْ بِالْمَشْرِقِ وَ مَنْ بِالْمَغْرِبِ لَا يَبْقَى رَاقِدٌ إِلَّا اسْتَيْقَظَ وَ لَا قَائِمٌ إِلَّا قَعَدَ وَ لَا قَاعِدٌ إِلَّا قَامَ‏ عَلَى‏ رِجْلَيْهِ‏ فَزِعاً مِنْ‏ ذَلِكَ‏ الصَّوْت‏‏‏‏... هُوَ صَوْتُ جَبْرَئِيلَ الرُّوحِ الْأَمِينِ {{ع}}‏"}}، نعمانی، الغیبة، ص ۲۵۳، ح ۱۳</ref>.
::::::از مجموع [[روایات]] در این ‏باره می‏‌توان چند نکته را استفاده کرد:
:::::#[[ندای آسمانی]]، از نشانه‌‏های حتمی [[ظهور]] شمرده شده است و [[شیخ طوسی]]، [[نعمانی]]، [[شیخ مفید]]، [[شیخ صدوق]]، و ... به حتمی بودن آن اشاره کرده‌‏اند<ref> ر. ک: شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۴۳۵، ح ۴۲۵؛ شیخ مفید، الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۰</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۴۱ - ۴۴۳.</ref>.
:::::#این صدا، از آسمان شنیده می‌‏شود؛ به گونه‏‌ای که همه [[مردم]] کره زمین- در شرق و غرب- آن را می‌‏شنوند و به خود می‌‏آیند. از برخی [[روایات]] استفاده می‏‌شود هر جمعیتی آن صدا را به زبان خود خواهد شنید<ref> [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۲، ص ۶۵۰، ح ۸</ref>.
:::::#محتوای این [[پیام آسمانی]]، [[دعوت]] به [[حق]] و [[حمایت]] از [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ و [[بیعت]] با آن حضرت است<ref>[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۲، ص ۶۵۲، ح ۱۴</ref>.
:::::#هم‏زمان با شنیده شدن این صدا از آسمان یا کمی پس از آن، روی [[زمین]] نیز صدایی شنیده می‏‌شود. ندا دهنده آن، [[شیطان]] است که [[مردم]] را به [[گمراهی]] فرا می‌‏خواند و می‌‏کوشد با ایجاد [[تردید]] در [[مردم]]، آنان را از [[حمایت]] [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} و اجابت [[دعوت آسمانی]]، بازدارد<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۴۱ - ۴۴۳.</ref>. [[جبرئیل]]، [[مردم]] را به [[حق]] فرا می‌‏خواند و [[شیطان]] و نیروهای شیطانی و [[پیروان]] [[سفیانی]] به [[باطل]]. از ظاهر [[روایات]]، با توجه به ویژگی‌‏هایی که برای آن بیان شده است، فهمیده می‌‏شود که تحقّق آن، طبیعی نخواهد بود. [[خداوند]] سبحانه و تعالی، برای آن‏که شروع این [[انقلاب جهانی]] را اعلان کند و به همگان برساند که‏ انقلابی بزرگ در حال شکل‌‏گیری است و [[حق]] بودن [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} را بنمایاند و به [[یاران]] و [[دوستان]] و علاقه‏‌مندان به چنین رستاخیزی [[خبر]] بدهد، [[صیحه آسمانی]] را [[معجزه]] آسا به گوش همگان می‏‌رساند. این نشانه در [[روایات]] [[اهل سنت]] نیز مورد اشاره قرار گرفته است<ref>ر. ک: مقدسی شافعی، عقد الدرر، ص ۱۳۵، فرائد السمطین، ج ۲، ص ۳۱۶، ح ۵۶۶ و ۵۶۹؛ متقی هندی، کنز العمال، ح ۱۴، ص ۵۸۸، ح ۳۹۶۶۵</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۴۱ - ۴۴۳.</ref>.
:::::*[[شیخ کلینی]] با [[ذکر]] [[سند]] از [[عمر بن حنظله]] [[نقل]] کرده که گوید: از [[امام صادق]]{{ع}} شنیدم که فرمود: {{متن حدیث|"خَمْسُ عَلَامَاتٍ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ الصَّيْحَة"}}<ref>پنج نشانه پیش از قیام قائم است؛ صیحه؛ الکافی، ج ۸، ص ۳۱۰، ح ۴۸۳.</ref>
::::::[[ابوبصیر]] می‌گوید: به [[امام صادق]]{{ع}} عرض کردم: فدایت شوم! [[خروج قائم]] چه زمانی است؟ آن حضرت فرمود: {{متن حدیث|"إِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ لَا نُوَقِّتُ وَ قَدْ قَالَ مُحَمَّدٌ{{صل}} كَذَبَ الْوَقَّاتُونَ يَا بَا مُحَمَّدٍ إِنَّ قُدَّامَ هَذَا الْأَمْرِ خَمْسَ عَلَامَاتٍ أَوَّلُهُنَّ النِّدَاءُ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ ‏"}}<ref>ما خاندان هرگز وقتی را معیّن نمی‌کنیم؛ زیرا [[پیامبر خاتم|حضرت محمد]]{{صل}} فرموده است: وقت گذاران دروغ می‌گویند. ای ابا محمّد! همانا پیشاپیشِ این امر پنج نشانه است: نخستین آنها آوازی است در ماه رمضان؛ الغیبه للنعمانی، ص ۲۸۹، ح ۶.</ref>.
::::::[[شیخ صدوق]] با [[ذکر]] [[سند]] از [[عمر بن حنظله]] [[نقل]] کرده که [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|"قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْيَمَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ وَ الصَّيْحَةُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ وَ الْخَسْفُ بِالْبَيْدَاءِ"}}<ref>پیش از قیام قائم، پنج نشانۀ حتمی خواهد بود: یمانی، سفیانی، صیحه، قتل نفس زکیه و خسف به بیداء؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۵۰، ح ۷.</ref>.
::::::در این [[روایات]] به روشنی، به نشانه بودن [[ندای آسمانی]] تصریح شده است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳ ، ص ۱۱۸ - ۱۱۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین هاشمی شهیدی؛}}
[[پرونده:151937.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید اسدالله هاشمی شهیدی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید اسدالله هاشمی شهیدی]]'''، در کتاب ''«[[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::«از جمله [[علائم حتمیه]]: که باید پیش از [[ظهور]] مبارک حضرت [[ولی عصر]]{{ع}} واقع شود، و [[ائمه|أئمه]] [[معصومین]] {{عم}} به حتمی بودن آن تصریح فرموده‌اند، [[صیحه]] و [[ندای آسمانی]] است. در این زمینه [[روایات]] بسیاری از [[پیشوایان]] گرامی [[اسلام]] رسیده است که ما به جهت‌ اختصار تنها به [[ذکر]] سه [[حدیث]] اکتفا می‌کنیم:
::::#"[[راوی]] گفت: از [[امام باقر|امام محمد باقر]]{{ع}} درباره [[حضرت قائم]]{{ع}} [[سؤال]] نمودم، فرمود: این کار نخواهد شد تا آنگاه که آواز دهنده‌ای از آسمان آواز دهد، چنانکه اهل [[مشرق]] و [[مغرب]] و حتی دوشیزگان در پس پرده نیز آن را بشنوند"<ref>{{متن حدیث|"عَنْ شُرَحْبِيلَ قَالَ: قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ {{ع}} وَ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنِ الْقَائِمِ {{ع}} فَقَالَ إِنَّهُ‏ لَا يَكُونُ‏ حَتَّى‏ يُنَادِيَ‏ مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ يَسْمَعُ أَهْلُ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ حَتَّى تَسْمَعَهُ الْفَتَاةُ فِي خِدْرِهَا‏‏ ‏‏‏‏"}}؛ غیبت نعمانی، ص ۲۵۷ ط صدوق، حدیث ۱۴ و ۱۵.</ref>.
::::#روای گفت: به [[امام صادق]]{{ع}} عرض کردیم: [[سفیانی]] حتمی است؟ فرمود: آری و [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]] حتمی است، و [[قائم]]{{ع}} از حتمیات است. و فرو رفتن سرزمین [[بیداء]] و لشکریان [[سفیانی]] حتمی است، و ظاهر شدن [[کف]] دستی از آسمان حتمی است، و [[ندا]] از آسمان حتمی است. عرض کردم: ندا چه خواهد بود؟ فرمود: ندا دهنده‌ای که به نام [[حضرت قائم]]{{ع}} و نام پدرش ندا خواهد داد<ref>{{متن حدیث|"عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} أَنَّهُ قَالَ: قُلْنَا لَهُ السُّفْيَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ فَقَالَ نَعَمْ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ الْقَائِمُ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ خَسْفُ الْبَيْدَاءِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ كَفٌّ تَطْلُعُ مِنَ السَّمَاءِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ النِّدَاءُ مِنَ السَّمَاءِ مِنَ الْمَحْتُومِ فَقُلْتُ وَ أَيَّ شَيْ‏ءٍ يَكُونُ النِّدَاءُ فَقَالَ مُنَادٍ يُنَادِي‏ بِاسْمِ‏ الْقَائِمِ‏ وَ اسْمِ‏ أَبِيه‏‏‏ ‏‏‏‏"}}؛ غیبت نعمانی، ص ۲۵۷ ط صدوث، حدیث ۱۴ و ۱۵.</ref>.
::::#[[عبد الله بن سنان]] گفت: در محضر [[امام صادق]]{{ع}} بودم که شنیدم مردی از "همدان" به آن حضرت عرض می‌کند، این [[مردم]] [[عامه]] (یعنی [[اهل تسنن]]) ما را سرزنش می‌کنند و به ما می‌گویند شما چنین می‌پندارید که آواز دهنده‌ای از آسمان بنام حضرت [[صاحب الامر]]{{ع}} آواز خواهد داد، آن حضرت که تکیه داده‌ بود، خشمگین شد، برخاست و نشست، سپس فرمود: این سخن را از من [[نقل]] نکنید ولی از پدرم [[نقل]] کنید و هیچ اشکالی برای شما نخواهد داشت. من گواهی می‌دهم که از پدرم شنیدم که می‌فرمود: بخدا قسم که این مطلب در کتاب [[خدا]] ([[قرآن کریم]]) کاملا روشن است، آنجا که می‌فرماید: {{متن قرآن|إِن نَّشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِم مِّن السَّمَاء آيَةً فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ}}<ref>سوره شعراء، آیه ۴.</ref>. اگر ما بخواهیم نشانه‌ای از آسمان برای آنان فرو فرستیم که در برابر آن خاضع شوند، آن روز در روی کره [[زمین]] کسی نخواهد ماند مگر آنکه در مقابل آن نشانه گردن کج خواهد کرد. همه [[مردم]] روی [[زمین]] چون بشنوند که صدائی از آسمان بلند است و می‌گوید: "توجه کنید که [[حق]] در [[امام علی|علی بن ابی طالب]]{{ع}} و [[شیعیان]] اوست" [[ایمان]] آورند. فرمود: و چون فردا شود [[شیطان]] به هوا رود تا آنجا که از دیدگاه زمینیان [[پنهان]] شود سپس آواز دهد: توجه کنید که [[حق]] در [[عثمان بن عفان]] و [[شیعیان]] اوست زیرا او مظلوم کشته شد، و خونش را مطالبه کنید. فرمود: [[خداوند]] در آن هنگام مردمان با [[ایمان]] را که در [[گفتار]] [[حق]] ثابت‌قدم‌اند بر [[حق]]، ثابت نگه می‌دارد، و [[گفتار]] ثابت بر [[حق]]، همان ندای نخستین است، ولی آنانکه در دلهایشان بیماری هست به [[شک]] می‌افتند، و بیماری [[دل]]، بخدا قسم [[کینه]] و دشمنی ماست که در آن هنگام از ما دوری می‌جویند، و ما را ناسزا می‌گویند و می‌گویند: این آوازدهنده نخستین سحری بود از سحرهای این [[خاندان]]. سپس [[امام صادق]]{{ع}} این [[آیه]] شریفه را تلاوت فرمود: {{متن قرآن|وَإِن يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا وَيَقُولُوا سِحْرٌ مُّسْتَمِرٌّ}}<ref>سوره قمر، آیه ۲.</ref>. اگر نشانه‌ای را به بینند روگردان شده و می‌گویند که سحر سابقه‌داری است"<ref>غیبت نعمانی، ص ۲۶۰ ط صدوق، باب ۱۴، حدیث ۱۹.</ref>»<ref>[[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۸۳ - ۸۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین زمانی؛}}
[[پرونده:13681083.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید حسن زمانی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید حسن زمانی]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::*«عبارت‌های مختلف در [[روایات]] [[اهل بیت]]{{ع}} دلالت بر حتمی‌ بودن وقوع [[ندای آسمانی]] می‌کنند؛ که از هر عبارت، به یک نمونه اشاره می‌شود:
:::::#'''واژه "محتوم":''' [[محمد بن علی حلبی]] از [[امام صادق|امام جعفر صادق]]{{ع}} [[نقل]] کرده است: {{متن حدیث|"اخْتِلَافُ‏ بَنِي‏ الْعَبَّاسِ‏ مِنَ‏ الْمَحْتُومِ‏ وَ النِّدَاءُ مِنَ‏ الْمَحْتُومِ‏ وَ خُرُوجُ‏ الْقَائِمِ‏ مِنَ‏ الْمَحْتُوم‏‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}} <ref>اختلاف بنی عباس، نداء و قیام قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف از امور حتمی‌است؛ کافی، ج۸، ص۳۱۰، ح۴۸۴.</ref>.
:::::#'''ترکیب "نفی" و واژه "حتی":''' از [[حسن بن زیاد صیقل]] [[نقل]] است که [[امام صادق|امام جعفر صادق]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|"إِنَ‏ الْقَائِمَ‏ لَا يَقُومُ‏ حَتَّى‏ يُنَادِيَ‏ مُنَادٍ مِنَ‏ السَّمَاءِ تَسْمَعُ‏ الْفَتَاةُ فِي‏ خِدْرِهَا وَ يَسْمَعُ‏ أَهْلُ‏ الْمَشْرِقِ‏ وَ الْمَغْرِبِ‏‏‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}} <ref>قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف قیام نمی‌کند مگر اینکه ندا دهنده از آسمان ندا دهد و دختران در سرا پرده شان و اهل مشرق و مغرب زمین آن را بشنوند؛ غیبت، طوسی، ص۱۷۷، ح۱۳۴.</ref>
:::::#'''واژه «لابدّ»:''' [[حمران بن أعین]] از [[امام صادق|امام جعفر صادق]]{{ع}} [[نقل]] می‌کند که ایشان فرمود: {{متن حدیث|"مِنَ‏ الْمَحْتُومِ‏ الَّذِي‏ لَا بُدَّ أَنْ‏ يَكُونَ‏ مِنْ‏ قَبْلِ‏ قِيَامِ‏ الْقَائِمِ‏ خُرُوجُ‏ السُّفْيَانِيِ‏ وَ خَسْفٌ‏ بِالْبَيْدَاءِ وَ قَتْلُ‏ النَّفْسِ‏ الزَّكِيَّةِ وَ الْمُنَادِي‏ مِنَ‏ السَّمَاءِ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}} <ref>از امور حتمی‌ که باید قبل از قیام [[حضرت مهدی]]{{ع}} رخ دهد، [[خروج سفیانی]]، خسف در سرزمین بیداء و کشته شدن نفس زکیه و ندایی از آسمان است؛ غیبت، نعمانی، ص۲۶۴، باب۱۴، ح۲۶.</ref>. این [[احادیث]] که از جهت [[سند]]، معتبر هستند حتمی‌ بودن [[اصل]] [[ندای آسمانی]] را می‌رسانند؛ ولی بیان کننده حتمی‌ بودن خصوصیات [[ندای آسمانی]] نیستند. به عنوان مثال، زمان وقوع این ندا مشخص نیست. یعنی اگر زمان ندا، [[شب جمعه]] و بیست و سوم ماه مبارک [[رمضان]] معرفی می‌شود (که در این صورت، [[ظهور]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} در [[روز جمعه]] بیست و سوم ماه [[رمضان]] خواهد بود) این مطلب، حتمی‌ نیست و احتمال [[بداء]] در آن می‌رود. بنابراین، می‌توان در هر روز و شب، [[منتظر]] [[ظهور]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} بود: {{متن حدیث|"تَوَقَّعُوا الْفَرَجَ‏ صَبَاحاً وَ مَسَاءً ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}<ref>غیبت، طوسی، ص۴۵۷، ح۴۶۸.</ref>»<ref>[[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۳۶ - ۳۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. حجت الاسلام و المسلمین زهادت؛}}
[[پرونده:Pic259.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[عبدالمجید زهادت]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[عبدالمجید زهادت]]'''، در کتاب ''«[[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«منظور از [[ندای آسمانی]] صدایی است که به [[هنگام ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} همه [[مردم]] آن را از آسمان می‌شنوند. [[نعمانی]] از [[امام صادق]] {{ع}} چنین [[نقل]] کرده است: النداء من المحتوم<ref>نعمانی، غیبت، ص ۲۵۲، ح ۱۱؛ ندا (آسمانی) از نشانه‌های حتمی است.</ref>. [[نعیم بن حماد]] از [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} چنین [[نقل]] کرده است: {{متن حدیث|فِي الْمُحَرَّمِ يُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ : أَلا إِنَّ صَفْوَةَ اللَّهِ مِنْ خَلْقِهِ فُلانٌ ، فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِيعُوا}}<ref>نعیم بن حماد، الفتن، ص ۲۳۶، ح ۹۳۱؛ مقدسی شافعی، عقد الدرر، باب ۴، فصل ۳، ص ۱۴۱؛ در ماه محرم بانگی از آسمان برآید بدین مضمون که برگزیده خداوند فلان است، پس سخنش را بشنوید و از وی پیروی کنید.</ref>. هر چند این‌گونه [[احادیث]] درپاره‌ای از موارد اختلاف‌هایی دارند، از مجموع آنها به نکته‌های زیر می‌توان دست یافت:
:::::#محتوای این [[پیام آسمانی]]، [[دعوت]] به [[حق]] و [[حمایت]] و [[بیعت]] با [[امام مهدی]] {{ع}} است و این معنا با تعبیرهای گوناگونی بیان شده است.
:::::#این صدا، از آسمان است؛ به‌گونه‌ای که همه [[مردم]] شرق و غرب، آن را می‌شنوند و به خود می‌آیند<ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵، ج۲]]، ص ۱۶۹-۱۷۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. حجت الاسلام و المسلمین مهدی‌پور؛}}
[[پرونده:Pic661.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی اکبر مهدی‌پور]]'''، در کتاب ''«[[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«یکی از [[نشانه‌های حتمی]] که مقارن [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت بقیة الله]] {{ع}} رخ می‌دهد، [[صیحه آسمانی|بانگ آسمانی]] است. در حدیثی از [[امام صادق]] {{ع}} به صراحت می‌فرماید: "[[صیحه آسمانی|بانگ آسمانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] است"<ref>{{متن حدیث|النِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُومِ}}؛ نعمانی، الغیبه، ص ۲۵۲، ب ۱۴، ح ۱۱.</ref>؛ و در [[حدیث]] دیگری فرمود: "[[اختلاف]] [[بنی عباس]] از [[نشانه‌های حتمی]] است و [[ندای آسمانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] است"<ref>{{متن حدیث|"اخْتِلَافُ بَنِي الْعَبَّاسِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ النِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُومِ "}}؛ کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۲۵۸، ح ۴۸۴.</ref>؛ در [[توقیع]] شریفی که از [[ناحیه مقدسه]] به افتخار [[آخرین سفیر]] از سفرای چهارگانه صادر شده، از پایان یافتن [[سفارت]] و فرارسیدن [[غیبت کبری]] سخن رفته است، آمده است: "[[آگاه]] باش که هر کس پیش از [[خروج سفیانی]] و [[ندای آسمانی]] ادعای مشاهده کند او دروغگوی افتراپرداز است"<ref>{{متن حدیث|"أَلَا فَمَنِ ادَّعَى الْمُشَاهَدَةَ قَبْلَ خُرُوجِ السُّفْيَانِيِّ وَ الصَّيْحَةِ فَهُوَ كَاذِبٌ مُفْتَرٍ "}}؛ شیخ صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۵۱۶، ب ۴۵، ح ۴۴؛ شیخ طوسی، الغیبه، ص ۳۹۵، ح ۳۶۵؛ اعلام الوری، ج ۲، ص ۲۶۰.</ref> این [[توقیع]] شریف نیز به حتمی بودن [[ندای آسمانی]] اشعار می‌دارد»<ref>[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۷۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. آیت‌الله فاضل لنکرانی؛}}
[[پرونده:11736.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد جواد فاضل لنکرانی]]]]
::::::[[آیت الله]] '''[[محمد جواد فاضل لنکرانی]]'''، در کتاب ''«[[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[صیحه]] از ریشه "صیح"، به معنای "صدای بلند و فریاد" است<ref>التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، حسن مصطفوی، ج۶، ص۳۰۷.</ref>. اما [[صیحه]] یا [[ندای آسمانی]] که در [[روایات]] به عنوان یکی از [[علائم حتمی ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} شمرده شده است، به معنای "ندای واضح و بلندی است که طی آن، [[مشروعیت]] و [[حقانیت]] [[قیام الهی امام زمان]] {{ع}} به اطلاع تمام [[مردم]] [[جهان]] از هر [[قوم]] و زبانی می‌رسد و نزد همه [[مردم]] قابل [[فهم]] است". زیرا [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "...عَام یسْمَعُ‌ کلُ‌ قَوْمٍ‌ بِلِسَانِهِمْ"<ref>«عمومی است و آن را هر قومی به زبان خود می‌شنود.» کمال الدین و تمام النعمة، شیخ صدوق، ج‌۲، ص۶۵۰.</ref> البته [[احادیث]] تصریح دارند که این نداء از جانب حضرت [[جبرئیل]] {{ع}} صادر می‌شود<ref>اثبات الهداة، شیخ حر عاملی، ج٣، ص٧٣٥.</ref>. و مطابق برخی از [[روایات]] این ندا در شب بیست و سوم ماه [[رمضان]] شنیده می‌شود<ref>الغیبة، شیخ نعمانی، ص۲۵۴؛ نیز عقدالدرر فی اخبار المنتظر، یوسف بن یحیی مقدسی شافعی سلمی، ص۱۰۵.</ref>»<ref>[[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۸. آقای السادة (پژوهشگر معارف مهدویت)؛}}
[[پرونده:32465.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید مجتبی السادة]]]]
::::::آقای '''[[سید مجتبی السادة]]'''، در کتاب ''«[[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«"[[صیحه]]" به صدا و ندا اطلاق می‌شود و در اینجا منظور ندایی است که شب‌ بیست و سوم ماه [[رمضان]] که همان [[شب قدر]] است از آسمان شنیده می‌شود. هر جمعیتی آن را به زبان خویش می‌شنود و از آن حیران و سرگردان می‌گردد. خوابیده از شنیدن این ندا بیدار می‌شود؛ [[ایستاده]] می‌نشیند؛ نشسته بر سر جای خود میخکوب می‌شود، نوعروسان از شدت [[ترس]] از خلوتگاه‌های خویش بیرون می‌آیند و این ندا از [[جبرئیل]] امین‌ {{ع}} است، که به زبانی رسا چنین اعلام می‌کند: "صبح نزدیک شد. بدانید که [[حق]] با [[مهدی]]‌ {{ع}} و [[شیعیان]] اوست»<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۷۴.</ref>. پس از آن در بعد از ظهر (نزدیک [[مغرب]]) [[شیطان]] لعین در میان [[زمین]] و آسمان ندا می‌دهد که: "[[آگاه]] باشید که [[حق]] با [[عثمان]] و [[پیروان]] اوست"<ref>ظاهرا مراد از عثمان،«عثمان بن عنبسه» یا همان سفیانی است.</ref>. [[ابو حمزه]] می‌گوید: از [[امام باقر]] {{ع}} پرسیدم: آیا شورش [[سفیانی]] از [[علایم حتمی ظهور]] است؟ حضرت فرمودند که:آری ندا هم حتمی است ... از حضرت پرسیدم که این ندا چگونه خواهد بود؟ فرمودند: "یک منادی، اول روز ندا می‌دهد که [[حق]] با آل علی‌ {{ع}} و [[شیعیان]] اوست و در انتهای روز [[شیطان]] ندا می‌دهد که [[حق]] با [[عثمان]] و شیعیان‌ اوست و در این زمان یاوه‌گویان (باطل‌گرایان) دچار [[تردید]] می‌شوند"<ref>{{متن حدیث|"يُنَادِي‏ مُنَادٍ مِنَ‏ السَّمَاءِ أَوَّلَ‏ النَّهَارِ أَلَا إِنَ‏ الْحَقَ‏ مَعَ‏ آلِ‏ عَلِيٍ‏ وَ شِيعَتِهِ‏ ثُمَّ يُنَادِي إِبْلِيسُ فِي آخِرِ النَّهَارِ أَلَا إِنَّ الْحَقَّ مَعَ عُثْمَانَ وَ شِيعَتِهِ فَعِنْدَ ذَلِكَ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ "}}؛ الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۱؛ الغیبة شیخ طوسی، ص ۲۶۶؛ اعلام الوری، ص ۴۲۹.</ref>. [[دلیل]] برخاستن این [[صیحه آسمانی]] از این قرار است:
::::#توجه دادن [[مردم]] به نزدیکی [[ظهور]]؛
::::#به وجود آوردن آمادگی درونی در میان [[مؤمنان]] [[مخلص]].
:::::توجه به زمان وقوع این نشانه، یعنی با فضیلت‌ترین ماه و شب سال- که اقبال و رویکرد دینی [[مسلمانان]] به حد اعلای خود می‌رسد- اهمیت آن را ثابت می‌کند. [[ابو بصیر]] از [[امام باقر]]{{ع}} چنین [[روایت]] می‌کند: "[[صیحه]] تنها در ماه [[رمضان]]، خواهد بود؛ چراکه ماه [[رمضان]] ماه [[خداوند]] است و آن هم ندای [[جبرئیل]] است برای خلق. سپس فرمودند: منادی از آسمان به نام [[قائم]]‌ {{ع}} ندا سر می‌دهد و از [[مشرق]] تا [[مغرب]] صدایش را می‌شنوند. از [[ترس]] آن صدا، هیچ خوابیده‌ای نمی‌ماند؛ مگر این‌که بیدار می‌شود و ایستادگان همگی می‌نشینند و نشستگان هم بر دو پای خویش برمی‌خیزند. [[خداوند]] بیامرزد هرکه از این صدا عبرت بگیرد. صدا، صدای [[جبرئیل]] [[روح]] الامین است و صدا در [[شب جمعه]] بیست و سوم ماه [[رمضان]] خواهد بود. درباره آن [[شک]] نکنید و گوش فرا دهید و [[اطاعت]] کنید. در انتهای روز صدای [[ابلیس]] [[ملعون]] شنیده می‌شود که ندا می‌دهد [[آگاه]] باشید که فلانی مظلومانه کشته شد تا [[مردم]] را به [[شک]] بیندازد و آنها را مبتلا به [[فتنه]] کند. چقدر شک‌کنندگان متحیر، در آن‌روز زیادند که در [[آتش]] افکنده شده‌اند. وقتی [[صیحه]] را در ماه [[رمضان]] شنیدید، [[شک]] نداشته باشید که آن صدای [[جبرئیل]] است و نشانه آن این است که به نام [[قائم]] و پدرش‌ {{ع}} ندا می‌دهد. به طوری که حتی دوشیزگان در خلوتگاه‌هایشان در خانه آن را می‌شنوند و پدر و برادر خویش را برای [[خروج]] و قیام‌ تشویق می‌کنند. و در ادامه فرمودند: به ناچار این دو صدا باید پیش از [[قیام]] [[قائم]]‌ {{ع}} باشد: صدایی از آسمان که صدای [[جبرئیل]] است و به نام [[صاحب]] این [[امر]] و نام پدرش و صدایی که از [[زمین]] شنیده می‌شود و آن صدای [[ابلیس]] است که به نام فلانی ندا می‌دهد که مظلومانه کشته شد ولی با آن به دنبال [[فتنه]] است. پس شما ندای اول را اجابت و [[اطاعت]] کنید و از دومی و از این‌که اگر به فتنه‌اش افکنده شوید بپرهیزید. سپس پس از بیان بخش زیادی از این [[حدیث]] فرمودند: وقتی که در میان بنی [[فلان]] [[اختلاف]] افتاد در آن زمان چشم‌ [[انتظار فرج]] باشید و [[فرج]] شما تنها در [[اختلاف بنی فلان]] است. پس، وقتی دچار [[اختلاف]] شدند [[منتظر]] [[صیحه]] در ماه [[رمضان]] باشید و پس از آن‌ [[قیام]] [[قائم]]‌ {{ع}} که [[خداوند]] هرچه را بخواهد به انجام می‌رساند"<ref>{{متن حدیث|"الصَّيْحَةُ لَا تَكُونُ إِلَّا فِي شَهْرِ رَمَضَانَ لِأَنَّ شَهْرَ رَمَضَانَ شَهْرُ اللَّهِ وَ الصَّيْحَةُ فِيهِ هِيَ صَيْحَةُ جَبْرَئِيلَ{{ع}} إِلَى هَذَا الْخَلْقِ ثُمَّ قَالَ يُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ بِاسْمِ الْقَائِمِ {{ع}} فَيَسْمَعُ مَنْ بِالْمَشْرِقِ وَ مَنْ بِالْمَغْرِبِ لَا يَبْقَى رَاقِدٌ إِلَّا اسْتَيْقَظَ وَ لَا قَائِمٌ إِلَّا قَعَدَ وَ لَا قَاعِدٌ إِلَّا قَامَ عَلَى رِجْلَيْهِ فَزِعاً مِنْ ذَلِكَ الصَّوْتِ فَرَحِمَ اللَّهُ مَنِ اعْتَبَرَ بِذَلِكَ الصَّوْتِ فَأَجَابَ فَإِنَّ الصَّوْتَ الْأَوَّلَ هُوَ صَوْتُ جَبْرَئِيلَ الرُّوحِ الْأَمِينِ {{ع}} ثُمَّ قَالَ {{ع}} يَكُونُ الصَّوْتُ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ فِي لَيْلَةِ جُمُعَةٍ لَيْلَةِ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِينَ فَلَا تَشُكُّوا فِي ذَلِكَ وَ اسْمَعُوا وَ أَطِيعُوا وَ فِي آخِرِ النَّهَارِ صَوْتُ الْمَلْعُونِ إِبْلِيسَ يُنَادِي أَلَا إِنَّ فُلَاناً قُتِلَ مَظْلُوماً لِيُشَكِّكَ النَّاسَ وَ يَفْتِنَهُمْ فَكَمْ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ مِنْ شَاكٍّ مُتَحَيِّرٍ قَدْ هَوَى فِي النَّارِ فَإِذَا سَمِعْتُمُ الصَّوْتَ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ فَلَا تَشُكُّوا فِيهِ أَنَّهُ صَوْتُ جَبْرَئِيلَ وَ عَلَامَةُ ذَلِكَ أَنَّهُ يُنَادِي بِاسْمِ الْقَائِمِ وَ اسْمِ أَبِيهِ حَتَّى تَسْمَعَهُ الْعَذْرَاءُ فِي خِدْرِهَا فَتُحَرِّضُ أَبَاهَا وَ أَخَاهَا عَلَى الْخُرُوجِ وَ قَالَ لَا بُدَّ مِنْ هَذَيْنِ الصَّوْتَيْنِ قَبْلَ خُرُوجِ الْقَائِمِ {{ع}} صَوْتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَ هُوَ صَوْتُ جَبْرَئِيلَ بِاسْمِ صَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ وَ اسْمِ أَبِيهِ وَ الصَّوْتِ الثَّانِي مِنَ الْأَرْضِ وَ هُوَ صَوْتُ إِبْلِيسَ اللَّعِينِ يُنَادِي بِاسْمِ فُلَانٍ أَنَّهُ قُتِلَ مَظْلُوماً يُرِيدُ بِذَلِكَ الْفِتْنَةَ فَاتَّبِعُوا الصَّوْتَ الْأَوَّلَ وَ إِيَّاكُمْ وَ الْأَخِيرَ أَنْ تُفْتَنُوا بِهِ وَ قَالَ{{ع}} لَا يَقُومُ الْقَائِمُ {{ع}} إِلَّا عَلَى خَوْفٍ سَدِيدٍ شَدِيدٍ مِنَ النَّاسِ وَ زَلَازِلَ وَ فِتْنَةٍ وَ بَلَاءٍ يُصِيبُ النَّاسَ وَ طَاعُونٍ قَبْلَ ذَلِكَ وَ سَيْفٍ قَاطِعٍ بَيْنَ الْعَرَبِ وَ اخْتِلَافٍ شَدِيدٍ فِي النَّاسِ وَ تَشَتُّتٍ فِي دِينِهِمْ وَ تَغَيُّرٍ مِنْ حَالِهِمْ حَتَّى يَتَمَنَّى الْمُتَمَنِّي الْمَوْتَ صَبَاحاً وَ مَسَاءً مِنْ عِظَمِ مَا يَرَى مِنْ كَلَبِ النَّاسِ وَ أَكْلِ بَعْضِهِمْ بَعْضاً فَخُرُوجُهُ‏ إِذَا خَرَجَ عِنْدَ الْيَأْسِ وَ الْقُنُوطِ مِنْ أَنْ يَرَوْا فَرَجاً فَيَا طُوبَى لِمَنْ أَدْرَكَهُ وَ كَانَ مِنْ أَنْصَارِهِ وَ الْوَيْلُ كُلُّ الْوَيْلِ لِمَنْ نَاوَاهُ وَ خَالَفَهُ وَ خَالَفَ أَمْرَهُ وَ كَانَ مِنْ أَعْدَائِهِ وَ قَالَ {{ع}} إِذَا خَرَجَ يَقُومُ بِأَمْرٍ جَدِيدٍ وَ كِتَابٍ جَدِيدٍ وَ سُنَّةٍ جَدِيدَةٍ وَ قَضَاءٍ جَدِيدٍ عَلَى الْعَرَبِ شَدِيدٌ وَ لَيْسَ شَأْنُهُ إِلَّا الْقَتْلَ لَا يَسْتَبْقِي أَحَداً وَ لَا تَأْخُذُهُ فِي اللَّهِ لَوْمَةُ لَائِمٍ ثُمَّ قَالَ {{ع}} إِذَا اخْتَلَفَ بَنُو فُلَانٍ فِيمَا بَيْنَهُمْ فَعِنْدَ ذَلِكَ فَانْتَظِرُوا الْفَرَجَ وَ لَيْسَ فَرَجُكُمْ إِلَّا فِي اخْتِلَافِ بَنِي فُلَانٍ فَإِذَا اخْتَلَفُوا فَتَوَقَّعُوا الصَّيْحَةَ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ وَ خُرُوجَ الْقَائِمِ {{ع}} {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يَشاء}} "}}الغیبة نعمانی، ص ۱۷۰؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۳۱؛ طبرسی نوری، میرزا حسین، النجم الثاقب، ج ۱، ص ۱۲۶؛ تاریخ ما بعد الظهور، ص ۱۲۵.</ref>. [[عبد الله بن سنان]] می‌گوید: نزد [[امام صادق]]‌ {{ع}} بودم که شنیدم مردی از دیار همدان به حضرت عرض کرد: [[عامه]] ([[اهل سنت]]) ما را سرزنش می‌کنند و می‌گویند: شما گمان می‌کنید که منادی از آسمان به نام [[صاحب]] این [[امر]] ندا درمی‌دهد. حضرت که تکیه داده بودند، خشمگین شدند، جلوتر آمده و نشستند. سپس فرمودند:آن را از من [[روایت]] نکنید و از پدرم [[روایت]] کنید که دیگر هیچ بر شما خرده نگیرند. [[شهادت]] می‌دهم که از پدرم‌ {{ع}} شنیدم که می‌فرمودند: و الله! این مطلب در [[قرآن]] به وضوح بیان شده است آنجا که می‌گوید: اگر بخواهیم از آسمان معجزه‌ای بر ایشان می‌فرستیم که‌ گردن‌هایشان را برای همیشه به زیر افکنند. آن روز در [[زمین]] احدی باقی نمی‌ماند که به عنوان [[خضوع]] گردنش را کج نکرده باشد. اهل [[زمین]] [[ایمان]] می‌آورند، آن زمان که این صدا را از آسمان بشنوند که: [[آگاه]] باشید [[حق]] در میان [[امام علی|علی بن ابی طالب‌]]{{ع}} و [[شیعیان]] اوست سپس فرمودند: فردای آن‌روز [[شیطان]] در هوا بالا می‌رود به طوری که از [[زمین]] متواری گشته و دور می‌شود و در پس آن ندا می‌دهد که بدانید [[حق]] در [[عثمان بن عفان]] و [[پیروان]] اوست او مظلومانه کشته شد بیایید و قصاص خونش را طلب کنید. حضرت ادامه دادند: [[خداوند]] آنها را که [[ایمان]] آورده‌اند؛ با اقرار همیشه به یک شکل‌ پابرجا و ثابت‌ قدم می‌کند و این همان ندای اول است. آنها هم که در دلهایشان مرض است آن‌روز به [[شک]] می‌افتند که این مرض، و الله عداوت ما [[اهل بیت]]‌{{عم}} است بنابراین در آن زمان از ما بیزاری (دوری) می‌جویند و درعین‌حال که به ما متمایل می‌شوند؛ می‌گویند: آن صدای اول جادویی از سحرهای این [[اهل بیت]]‌ {{عم}} بود. سپس [[امام صادق]]‌ {{ع}} این [[آیه]] را تلاوت کردند که: اگر آنها معجزه‌ای را مشاهده کنند از آن رو گردانده و می‌گویند این همان جادوی همیشگی آنها است"<ref>{{متن حدیث|"لَا تَرْوُوهُ‏ عَنِّي‏ وَ ارْوُوهُ‏ عَنْ‏ أَبِي‏ وَ لَا حَرَجَ‏ عَلَيْكُمْ‏ فِي‏ ذَلِكَ‏ أَشْهَدُ أَنِّي قَدْ سَمِعْتُ أَبِي{{ع}} يَقُولُ وَ اللَّهِ إِنَّ ذَلِكَ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَبَيِّنٌ حَيْثُ يَقُولُ‏ {{متن قرآن|إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْناقُهُمْ لَها خاضِعِينَ‏ }} فَلَا يَبْقَى فِي الْأَرْضِ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ إِلَّا خَضَعَ وَ ذَلَّتْ رَقَبَتُهُ لَهَا فَيُؤْمِنُ أَهْلُ الْأَرْضِ إِذَا سَمِعُوا الصَّوْتَ مِنَ السَّمَاءِ أَلَا إِنَّ الْحَقَّ فِي عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِب‏{{ع}} وَ شِيعَتِهِ قَالَ فَإِذَا كَانَ مِنَ الْغَدِ صَعِدَ إِبْلِيسُ فِي الْهَوَاءِ حَتَّى يَتَوَارَى عَنْ أَهْلِ الْأَرْضِ ثُمَّ يُنَادِي أَلَا إِنَّ الْحَقَّ فِي عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَ شِيعَتِهِ فَإِنَّهُ قُتِلَ مَظْلُوماً فَاطْلُبُوا بِدَمِهِ قَالَ {{متن قرآن|فَيُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ‏}} عَلَى الْحَقِّ وَ هُوَ النِّدَاءُ الْأَوَّلُ وَ يَرْتَابُ يَوْمَئِذٍ {{متن قرآن|الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ}} وَ الْمَرَضُ وَ اللَّهِ عَدَاوَتُنَا فَعِنْدَ ذَلِكَ يَتَبَرَّءُونَ مِنَّا وَ يَتَنَاوَلُونَّا فَيَقُولُونَ إِنَّ الْمُنَادِيَ الْأَوَّلَ سِحْرٌ مِنْ سِحْرِ أَهْلِ هَذَا الْبَيْتِ ثُمَّ تَلَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن|وَ إِنْ يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا وَ يَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ}} "}}؛ الغیبة نعمانی، ص ۱۷۳، بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۹۲.</ref>. [[زرارة بن اعین]] از [[امام صادق]]‌ {{ع}} [[روایت]] کرده که فرمودند: منادی از آسمان ندا می‌دهد که فلانی فرمانرواست و منادی دیگری‌ هم ندا می‌دهد! همانا [[امام علی|علی]] و [[شیعیان]] او رستگارند. گفتم: چه کسی پس از این با [[مهدی]]‌ {{ع}} می‌جنگد؟ فرمودند: مردی از [[بنی امیه]] که [[شیطان]] ندا می‌دهد همانا فلانی و [[پیروان]] او رستگار می‌شوند. گفتم: پس چه کسانی راستگو را از [[دروغگو]] تشخیص می‌دهد؟ فرمودند: آنها که [[احادیث]] ما را [[روایت]] می‌کنند و پیش از وقوع این اتفاقات می‌گویند چنین می‌شود و می‌دانند که آنها راستگویند و [[حق]] دارند. این ندا مصداق این [[آیه]] است که: {{متن قرآن|أَفَمَن يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَن يُتَّبَعَ أَمَّن لاَّ يَهِدِّيَ إِلاَّ أَن يُهْدَى فَمَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ}}<ref>آیا آن‌که به سوی حقیقت هدایت می‌کند شایسته‌تر است که تبعیت شود یا آن‌که هدایت نپذیرفته و خود محتاج هدایت است؛ شما را چه می‌شود، چگونه قضاوت می‌کنید؟؛ سوره یونس، آیه ۳۵.</ref><ref>{{متن حدیث|"يُنَادِي‏ مُنَادٍ مِنَ‏ السَّمَاءِ إِنَ‏ فُلَاناً هُوَ الْأَمِيرُ وَ يُنَادِي مُنَادٍ إِنَّ عَلِيّاً وَ شِيعَتَهُ هُمُ الْفَائِزُونَ قُلْتُ فَمَنْ يُقَاتِلُ الْمَهْدِيَّ بَعْدَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ الشَّيْطَانَ يُنَادِي إِنَّ فُلَاناً وَ شِيعَتَهُ هُمُ الْفَائِزُونَ لِرَجُلٍ مِنْ بَنِي أُمَيَّةَ قُلْتُ فَمَنْ يَعْرِفُ الصَّادِقَ مِنَ الْكَاذِبِ قَالَ يَعْرِفُهُ الَّذِينَ كَانُوا يَرْوُونَ حَدِيثَنَا وَ يَقُولُونَ إِنَّهُ يَكُونُ قَبْلَ أَنْ يَكُونَ وَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُمْ هُمُ الْمُحِقُّونَ الصَّادِقُونَ "}}؛ الغیبة نعمانی، ص ۱۷۶؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۹۵.</ref>. لذا این ندا و [[صیحه آسمانی]] (صدای [[جبرئیل]]) مانند واقعه و پیشامد بزرگ غیر منتظره‌ای است که جنبه اعجازی دارد و در [[دل]] [[دشمنان]] [[خدا]] [[ترس]] و هراس می‌افکند و [[بشارت]] بزرگی برای مؤمنین است که از نزدیکی [[ظهور]] حکایت می‌کند و این مصداق آیه‌ای از [[قرآن کریم]] است که می‌گوید: {{متن قرآن|إِن نَّشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِم مِّن السَّمَاء آيَةً فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ}}<ref>سوره شعراء، آیه ۴.</ref>. و [[آیه]] دیگری که می‌گوید: {{متن قرآن|وَاسْتَمِعْ يَوْمَ يُنَادِ الْمُنَادِ مِن مَّكَانٍ قَرِيبٍ * يَوْمَ يَسْمَعُونَ الصَّيْحَةَ بِالْحَقِّ ذَلِكَ يَوْمُ الْخُرُوجِ}}<ref>و آن روزی که منادی از جایی نزدیک ندا می‌دهد، گوش فرا ده. آنها زمانی که صیحه را به حق بشنوند آن‌روز زمان خروج است؛ سوره ق، آیه‌های ۴۲- ۴۱.</ref>»<ref>[[سید مجتبی السادة|الساده، مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۱۱۳-۱۲۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۹. آقای تونه‌ای (پژوهشگر معارف مهدویت)؛}}
[[پرونده:13681078.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[مجتبی تونه‌ای]]]]
::::::آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«منظور از [[صیحه آسمانی]]، ظاهرا صدایی است که در آستانه [[ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} از آسمان شنیده می‌شود<ref>وافی، ج ۲، ص ۴۴۳.</ref> و همه [[مردم]] آن را می‌شنوند. در [[روایات]]، تعبیرهای "نداء" و "فزعة" و "صوت" نیز به کار رفته که ظاهر آنها نشان می‌دهد که هریک از آنها نشانه جداگانه‌ای است که پیش از [[ظهور]] واقع می‌شود<ref>غیبة نعمانی، ص ۲۵۷.</ref>، لکن به نظر می‌رسد که این‌ها تعبیرهایی گوناگون از یک حادثه و یا دست‌کم، اَشکال گوناگون یک حادثه باشند. مراد از همه آن‌ها، بلند شدن صدایی در آسمان است. ولی به اعتبار این‌که صدای عظیم، بیدارباشی است که همه را متوجه خود می‌کند و نیز موجب وحشت عمومی و ایجاد دلهره و اضطراب می‌گردد، به آن [[صیحه]]، فزعة، صوت و نداء که هریک بیانگر ویژگی از آن حادثه‌اند، اطلاق شده است. این احتمال هم وجود دارد که آنها سه حادثه جدای از هم باشند که در یک زمان رخ نمی‌دهند، بلکه ابتدا صدایی عظیم همه را متوجه خود می‌کند ([[صیحه]])، به دنبال آن صدایی هولناک، [[مردم]] را به وحشت می‌اندازد (فزعه) و آن‌گاه صدایی از آسمان شنیده می‌شود که [[مردم]] را به سوی [[مهدی]] {{ع}} فرا می‌خواند (نداء).
::::::[[امام باقر]] {{ع}} می‌فرماید: "نداکننده‌ای از آسمان نام [[قائم]] را ندا می‌کند، پس هرکس در شرق و غرب است، آن را می‌شنود. از وحشت این صدا، خوابیده‌ها بیدار، ایستادگان نشسته و نشستگان بر دو پای خویش می‌ایستند. [[رحمت خدا]] بر کسی که از این صدا عبرت بگیرد و ندای وی را اجابت کند؛ زیرا صدای نخست، صدای [[جبرئیل]] [[روح]] الامین است. آن‌گاه می‌فرماید: این صدا در [[شب جمعه]] ۲۳ ماه [[رمضان]] خواهد بود. در این هیچ [[شک]] نکنید و بشنوید و [[فرمان]] برید. در آخر روز، [[شیطان]] فریاد می‌زند که "فلانی مظلومانه کشته شد" تا [[مردم]] را بفریبد و به [[شک]] اندازد"<ref>همان، ص ۲۵۴.</ref>.
::::::البته [[روایات]] دیگری نیز به همین مضمون وجود دارد. از مجموع [[روایات]] می‌توان استفاده کرد:
:::::#"[[صیحه]]" از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است،
:::::#این صدا از آسمان شنیده می‌شود، به گونه‌ای که همه [[مردم]] [[زمین]] از شرق و غرب آن را می‌شنوند،
:::::#محتوای این [[پیام آسمانی]]، [[دعوت]] به [[حق]] و [[حمایت]] و [[بیعت]] با [[مهدی]] {{ع}} است،
:::::#هم‌زمان با آن یا کمی پس از آن، در روی [[زمین]] نیز صدایی شنیده می‌شود. ندا دهنده [[شیطان]] است که [[مردم]] را به [[گمراهی]] فرا می‌خواند،
:::::#[[جبرئیل]]، [[مردم]] را به [[حق]] فرا می‌خواند<ref>برترین‌های فرهنگ مهدویت در مطبوعات، ص ۲۳۰.</ref>.
::::::مطلب دیگر این‌که در برخی [[روایات]]، سخن از "نداء" در کنار [[کعبه]] به میان آمده است. [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "گویا می‌بینیم که [[حضرت قائم]] {{ع}} در روز شنبه، [[عاشورا]]، هنگام ظهر، بین [[رکن و مقام]]، در کنار [[کعبه]] [[ایستاده]] است و در پیش او، [[جبرئیل]] صدا می‌زند: [[بیعت]] برای خداست..."<ref>غیبة طوسی، ص ۴۵۳؛ [[منتخب الاثر (کتاب)|منتخب الاثر]]، ص ۴۶۴.</ref>.
::::::گویا این ندا غیر از [[ندای آسمانی]] و [[صیحه]] است که به‌عنوان نشانه [[ظهور]] بیان شده، زیرا این ندا در [[زمین]] و پس از [[ظهور]] است و ندا در آسمان و در آغاز روز صورت می‌گیرد. ولی احتمال هم دارد که همان [[صدای آسمانی]]، توسط‍‌ سخن‌گوی [[حق]]، [[جبرئیل]]، از کنار [[کعبه]] بلند شود و در تمام [[جهان]] شنیده شود<ref>برترین‌های فرهنگ مهدویت در مطبوعات، ص ۲۳۳.</ref>. از [[امام صادق]] {{ع}} درباره [[ندای آسمانی]] پرسیدند، فرمود: "هرجامعه و مردمی به زبان و [[فرهنگ]] خود، آن [[ندای آسمانی]] را می‌شنود"<ref>غیبة طوسی، ص ۲۶۶؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۸۸.</ref><ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۴۶۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۰. پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان؛}}
[[پرونده:152168.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان]]]]
::::::'''[[پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان]]'''، در کتاب ''«[[پرسمان نوجوان (کتاب)|پرسمان نوجوان]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«وجود سه منادی از [[روایات]] به دست می‌آید، این سه منادی عبارتند از:
:::::#[[امام عصر]]{{ع}} که در موقع [[ظهور]] به صدایی که همه عالم بشنوند، خود را معرفی و [[مردم]] را به سوی خود [[دعوت]] می‌کند.
:::::#[[جبرئیل]] که بنا به تصریح [[روایات]]، نداهایی از [[آسمان]] از آن جناب شنیده می‌شود.
:::::#[[ابلیس]]<ref>معارف مهدوی، ص ۱۹۸.</ref>»<ref>[[پرسمان نوجوان (کتاب)|پرسمان نوجوان]]، ص 49.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان نشانه‌های ظهور امام مهدی}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اد): پرسش‌هایی با ۸ پاسخ]]
[[رده:(اد): پرسش‌های مهدویت با ۸ پاسخ]]

[[en:Is the Celestial Proclamation one of the immutable signs of Imam Mahdi’s reappearance? (Question)]]

سفیانی که خروجش از نشانه‌های حتمی ظهور است کیست؟ (پرسش)

2020-04-20T01:23:10Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[نشانه‌های ظهور (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ نشانه‌های ظهور]]
| موضوع فرعی = [[سفیانی]] که خروجش از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است کیست؟
| تصویر = 7626626264.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[خروج سفیانی]]
| مدخل اصلی = [[سفیانی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = ۱۴ پاسخ
}}
از مشهورترین [[نشانه‌های حتمی ظهور]]، [[خروج سفیانی]] است. وی [[لشکر]] سفاک و [[خون‌ریز]] خود را بعد از جنایت‌های بسیاری که [[قبل از ظهور]] مرتکب شده، برای مقابله با [[حضرت مهدی]]{{ع}} به سمت [[مکه]] روانه می‌سازد که سرانجام آن فرو رفتن در سرزمین [[بیدا]] ([[خسف بیدا]]) است. عده‌ای او را یک فرد معین از [[نسل]] [[ابوسفیان]] می‌دانند و عده‌ای دیگر آن را نماد جریان [[باطل]] در برابر جریان [[حق]] معرفی می‌کنند. البته در [[روایات]] به اسم و ویژگی‌های شخصی او اشاره شده است.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==
*[[سفیانی]] کیست و چه می‌کند؟

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:مکارم شیرازی.jpg|75px|link=ناصر مکارم شیرازی]]||[[پرونده:173589.jpg|75px|link=ابراهیم امینی]]||[[پرونده:152012.jpg|75px|link=محمد محمدی اشتهاردی]]||[[پرونده:Pic259.jpg|75px|link=عبدالمجید زهادت]]||[[پرونده:1368299.jpg|75px|link=علی رضا رجالی تهرانی]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:13681131.jpg|75px|link=اسماعیل اسماعیلی]]||[[پرونده:151864.jpg|75px|link=عباس رحیمی]]||
|-
|[[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی]]||[[ابراهیم امینی|امینی]]||[[محمد محمدی اشتهاردی|محمدی اشتهاردی]]||[[عبدالمجید زهادت|زهادت]]||[[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی]]||[[عباس رحیمی|رحیمی]]
|-
|[[پرونده:11562.jpg|75px|link=حبیب‌الله طاهری]]||[[پرونده:15207.jpg|75px|link=علی ‎اصغر رضوانی]]||[[پرونده:151872.jpg|70px|link=محمد باقری‌زاده اشعری]]||[[پرونده:13681078.jpg|75px|link=مجتبی تونه‌ای]]||[[پرونده:152019.jpg|75px|link=فخری سادات موسوی شکور]]||[[پرونده:1402.jpg|70px|link=نویسندگان کتاب آفتاب مهر]]||[[پرونده:1368303.jpg|75px|link=پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]||[[پرونده:152168.jpg|52px|link=پژوهشگران مرکز آینده سازان]]
|-
|[[حبیب‌الله طاهری|طاهری]]||[[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی]]||[[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری‌زاده اشعری]]||[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای]]||[[فخری سادات موسوی شکور|موسوی شکور]]||آفتاب مهر||[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]||[[پژوهشگران مرکز آینده سازان]]
|-
|}

===مشهور ترین نشانه [[ظهور]] وقوع حتمی [[خروج سفیانی]]===
*مشهورترین نشانۀ [[ظهور]]<ref>ر.ک. [[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص۷۲ ـ ۷۸</ref> [[حضرت ولی عصر]] که وقوعش حتمی شمرده شده [[خروج سفیانی]] است.<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴؛ نویسندگان کتاب، [[آفتاب مهر (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۲۴؛ پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۹۰؛ نویسندگان کتاب، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۳ـ۲۷۵؛ [[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۵۲۴</ref> [[خروج]] "[[سفیانی]]" در بسیاری از منابع [[حدیث]] [[شیعه]] و [[اهل تسنن]] به عنوان یکی از [[نشانه‌های ظهور]] [[مصلح]] بزرگ جهانی، و یا به عنوان یکی از حوادث [[آخر زمان]] آمده است<ref>ر.ک. [[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحارالانوار، ج ۵۳، ص ۱۸۲، ۱۹۰، ۱۹۲، ۲۰۶، ۲۰۸ و ۲۰۹</ref>.<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[حکومت جهانی مهدی (کتاب)|حکومت جهانی مهدی]]، ص ۱۸۰ـ ۱۸۵</ref> [[امام صادق]] فرمودند: «[[خروج]] [[سفیانی]] از [[علایم حتمی]] [[ظهور]] است.<ref>الغیبه، للطوسی، ص ۴۳۵: «خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الْمَحْتُومِ»</ref>»<ref>ر.ک. [[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۵۲۴</ref>
*دربارۀ [[نام سفیانی]] نظرات مختلفی مطرح شده است اما مشهور آن است که نام او [[عثمان بن عنبسه]] است.<ref>ر.ک. [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص؟؟؟</ref> و مشهورترین لقب او [[سفیانی]] است، او را از آن جهت [[سفیانی]] می‌نامند که از تبار [[ابوسفیان]] است.<ref>ر.ک. [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص؟؟؟</ref> در مورد خصوصیات [[سفیانی]] نیز چنین آمده است: او مردی است به رنگ سرخ و زرد، با چشم کبود،<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۴؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴</ref> بی ‌بند و [[بار]]، آلوده و پرده در،<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴</ref> از نسل [[بنی امیه]] و [[ابوسفیان]] است.<ref>ر.ک. نویسندگان کتاب، [[آفتاب مهر (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۲۴؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۴؛ پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص۳۹۰</ref> در ظاهر ذکر [[خدا]] می‌گوید،<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴</ref> و همواره ذکر یارب یارب بر زبانش جاری است<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ص ۶۵۱؛ [[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۵.</ref>،<ref>ر.ک. نویسندگان کتاب، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۳ ـ ۲۷۵.</ref> ‌ولی از پلیدترین و کثیف ‌ترین [[مردم]] روزگار است<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴؛ نویسندگان کتاب، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۳ ـ ۲۷۵؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص 273 ـ 275</ref> و در [[پلیدی]] و خباثت چنان است که زن بچه‌دارِ خود را از [[ترس]] این که مبادا [[مردم]] را به مخفیگاه او [[راهنمایی]] کند، زنده به گور می‌کند<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۶</ref>.<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴؛ محمدی اشتهاردی، محمد، حضرت مهدی، فروغ تابان ولایت، ص 68 ـ 69</ref> او با تظاهر به [[دین]] ‌داری، گروه زیادی از [[مردم]] را [[فریب]] می‌دهد،<ref>ر.ک. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص۳۹۰؛ نویسندگان کتاب، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۳ ـ ۲۷۵</ref> [[حدود]] شش ماه قبل از [[ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}}<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۴</ref> [[خروج]] و [[قیام]] خود را از منطقه وادی یابس ـ احتمالاً در جنوب غرب [[سوریه]] واقع است ـ شروع می‌کند. <ref>ر.ک. نویسندگان کتاب، [[آفتاب مهر (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۲۴</ref>

'''احتمال اول: [[سفیانی]] نماد یک جریان'''
*برخی<ref>ر.ک. [[ابراهیم امینی|امینی، ابراهیم]]، [[دادگستر جهان (کتاب)|دادگستر جهان]]، ص ۲۲۱؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴</ref> قائلند [[سفیانی]]، نماد جریان [[کفر]] در برابر [[اسلام]] است نه یک شخص؛<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۴</ref> هرچند از بعضی [[روایات]] بر می‌آید "[[سفیانی]]" شخص معیّنی از [[آل ابوسفیان]] و فرزندان او است؛ ولی از پاره‌ای دیگر استفاده می‌شود [[سفیانی]] منحصر به یک فرد نبوده<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[حکومت جهانی مهدی (کتاب)|حکومت جهانی مهدی]]، ص ۱۸۰ـ ۱۸۵</ref> بلکه فردی است با ویژگی‌‌های [[ابوسفیان]]، که در آستانۀ [[ظهور]] [[مهدی]] به طرفداری از [[باطل]]، [[خروج]] می‌کند و [[مسلمانان]] را به [[انحراف]] می‌کشاند.<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴؛ نویسندگان کتاب، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۳ ـ ۲۷۵؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص 273 ـ 275</ref> همچنین اشاره به [[صفات]] و برنامه‌های مشخّصی است که در طول [[تاریخ]] افراد زیادی مَظهر آن بوده‌اند.<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[حکومت جهانی مهدی (کتاب)|حکومت جهانی مهدی]]، ص ۱۸۰ـ ۱۸۵</ref> از جمله در روایتی از [[امام سجاد|امام علی بن الحسین]] [[نقل]] شده:<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۸۲: «أَمْرُ السُّفْيَانِيِ‏ حَتْمٌ‏ مِنَ‏ اللَّهِ‏، وَ لَا يَكُونُ قَائِمٌ إِلَّا بِسُفْيَانِي»</ref> «[[ظهور قائم]] از ناحیۀ [[خداوند]]، قطعی و [[خروج سفیانی]] نیز، قطعی است. در برابر هر قیام‌ کننده و مصلحی، یک [[سفیانی]] وجود دارد»؛<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[حکومت جهانی مهدی (کتاب)|حکومت جهانی مهدی]]، ص ۱۸۰ـ ۱۸۵؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴</ref> از این [[حدیث]] به خوبی روشن می‌شود [[سفیانی]] جنبه "توصیفی" دارد نه "شخصی" و اوصاف او همان برنامه‌ها و ویژگی‌های او است و نیز استفاده می‌شود که در برابر هر مرد انقلابی و [[مصلح]] راستین یک یا چند [[سفیانی]] قد [[علم]] خواهد کرد.<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[حکومت جهانی مهدی (کتاب)|حکومت جهانی مهدی]]، ص ۱۸۰ـ ۱۸۵</ref> در [[حدیث]] دیگری [[امام صادق]] می‌فرماید:<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۹۰: «إِنَّا وَ آلُ‏ أَبِي‏ سُفْيَانَ‏ أَهْلُ‏ بَيْتَيْنِ‏ تَعَادَيْنَا فِي‏ اللَّهِ‏ قُلْنَا صَدَقَ اللَّهُ وَ قَالُوا كَذَبَ اللَّهُ قَاتَلَ أَبُو سُفْيَانَ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} وَ قَاتَلَ مُعَاوِيَةُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ{{ع}} وَ قَاتَلَ يَزِيدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ{{ع}} وَ السُّفْيَانِيُّ يُقَاتِلُ الْقَائِم{{ع}}»</ref> «ما و [[خاندان]] [[ابوسفیان]]، دو خاندانی هستیم که بر سر [[دین خدا]] با هم [[دشمنی]] داریم. ما سخن [[خداوند]] را [[تصدیق]] کردیم و آنان [[تکذیب]] کردند. [[ابوسفیان]]، با [[پیامبر]] [[مبارزه]] کرد و [[معاویه]] با [[امام علی|علی]] و [[یزید]] با [[امام حسین|حسین بن علی]] به [[مخالفت]] برخاستند و [[سفیانی]] نیز با [[قائم]] خواهد جنگید».<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[حکومت جهانی مهدی (کتاب)|حکومت جهانی مهدی]]، ص ۱۸۰ـ ۱۸۵؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴</ref>
*بر اساس این [[روایات]]، [[سفیانی]] جریان [[باطل]] در بستر [[تاریخ]] است و رودررویی بین [[حق]] و [[باطل]] در این دو خانواده، نمونه بارزی از جریان این دو خط‍‌ است. پس بر فرض که [[سفیانی]] را از نسل [[ابوسفیان]] هم بدانیم، آخرین مهرۀ این زنجیره، همان [[سفیانی]] است که در آستانۀ [[ظهور قائم]] [[خروج]] می‌کند. اینکه هم زمان با [[خروج سفیانی]] از منطقه [[شام]]، [[یمانی]] و [[خراسانی]] به طرفداری از [[حق]] در [[ناحیه]] [[خراسان]] و [[یمن]]، [[قیام]] می‌کنند، نیز مؤید این نظر می‌تواند باشد<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۰ و ۲۱۷.</ref>.<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴</ref>
*در برابر هر [[قائم]] و مصلحی، ابوسفیانی با مشخّصاتِ سرمایه دار غارتگر، قدرتمند و [[ظالم]]، ارتجاعی و مروّج خرافات، وجود داشته و دارد، و می‌کوشد، تلاش‌های انقلابی [[قائم]] و [[مصلح]] را خنثی کند؛ در راه او سنگ بیندازد و حدّاقل [[تاریخ]] انقلابش را به عقب بکشاند. در برابر [[قیام]] [[مصلح]] بزرگ جهانی "[[مهدی]]" نیز "[[سفیانی]]" یا سفیانی‌ها قرار خواهند داشت که با [[قدرت]] جهنّمی‌شان سعی دارند در مسیر [[انقلاب]] راستین [[مهدی]] وقفه ایجاد کنند؛ زمان را به عقب برگردانند یا لااقل متوقّف سازند؛ از بیداری و برچیده شدن نظام‌های ظالمانه طبقاتی به نفع استثمار کنندگان جلوگیری کنند.<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[حکومت جهانی مهدی (کتاب)|حکومت جهانی مهدی]]، ص ۱۸۰ـ ۱۸۵</ref> بر این اساس، در [[حقیقت]] [[سفیانی]] یک جریان است، نه یک شخص<ref>ر.ک. [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، جمعی از نویسندگان مجله حوزه، ص ۲۷۵</ref>.<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴</ref>

'''احتمال دوم: شخص بودن [[سفیانی]]'''

*احتمال دیگر آن است که [[سفیانی]] یک شخص به شمار می‌رود؛ زیرا ویژگی و خاصیت یک علامت، این است که [[انسان]] را به مطلوب دلالت کند، و [[انسان]] بین او و مطلوب رابطه ببیند، بنابراین [[سفیانی]] نیز باید فردی باشد که با [[خروج]] او، [[مردم]] پی به [[ظهور]] حضرت ببرند.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۴</ref> و افزون بر آن [[اخبار]] و [[روایات]] متعددی وجود دارد که بر خصوصیات و فرد بودن [[سفیانی]] دلالت دارند، که برخی از آنها عبارتند از:
#[[امیر مؤمنان]] در نامه‌ای به [[معاویه]]، این گونه به [[سفیانی]] اشاره نموده است:<ref>کتاب سلیم بن قیس، ج ۲، ص ۷۷۴: «يَا مُعَاوِيَةُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَدْ أَخْبَرَنِي‏... ٍ وَ أَنَّ رَجُلًا مِنْ وُلْدِكَ مَشُومٌ مَلْعُونٌ جِلْفٌ جَافٍ مَنْكُوسُ الْقَلْبِ فَظٌّ غَلِيظٌ قَدْ نَزَعَ اللَّهُ مِنْ قَلْبِهِ الرَّأْفَةَ وَ الرَّحْمَةَ أَخْوَالُهُ مِنْ كَلْبٍ‏ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ لَوْ شِئْتُ لَسَمَّيْتُهُ وَ وَصَفْتُهُ وَ ابْنُ كَمْ هُوَ فَيَبْعَثُ جَيْشاً إِلَى الْمَدِينَةِ فَيَدْخُلُونَهَا فَيُسْرِفُونَ فِيهَا فِي‏ الْقَتْلِ وَ الْفَوَاحِشِ وَ يَهْرُبُ مِنْهُ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِي زَكِيٌّ نَقِيٌّ الَّذِي يَمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلًا وَ قِسْطاً كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً»</ref> «ای [[معاویه]]! [[پیامبر خدا]] به من خبر داده است که... فردی از نسل تو (که شوم، [[ملعون]]، نابخرد، خشن، با دلی واژگون، بدخو و سخت گیر است و [[خداوند]]، رحم و شفقت را از [[دل]] او برکنده و از سوی مادر به [[قبیله کلب]] می‌‌رسد و گویی او را می‌‌بینم و اگر می‌‌خواستم، نامش، ویژگی‌هایش و چند ساله بودنش را می‌گفتم)، لشکری را روانه [[مدینه]] می‌‌کند و به آن وارد می‌‌شود و در کشتار و زشت کاری، زیاده‌ روی می‌کنند و مردی [[پاک]] و [[پاکیزه]] از نسل من از او می‌گریزد؛ کسی که [[زمین]] را از [[عدل]] و داد پر می‌کند، همان گونه که از [[ظلم]] و [[ستم]] پر شده است».<ref>ر.ک. [[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص۷۲ـ۷۸</ref>
#و نیز فرمود:<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الأنوار، ج ۵۲، ص۲۰۶؛ [[لطف‌الله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطف‌الله]]، منتخب الأثر، ص ۴۵۸: «ِيَخْرُجُ ابْنُ آكِلَةِ الْأَكْبَادِ مِنَ الْوَادِي الْيَابِسِ وَ هُوَ رَجُلٌ رَبْعَةٌ وَحْشُ الْوَجْهِ ضَخْمُ الْهَامَةِ بِوَجْهِهِ أَثَرُ الْجُدَرِيِّ إِذَا رَأَيْتَهُ حَسِبْتَهُ أَعْوَرَ اسْمُهُ عُثْمَانُ وَ أَبُوهُ عَنْبَسَةُ وَ هُوَ مِنْ وُلْدِ أَبِي سُفْيَانَ حَتَّى يَأْتِيَ أَرْضَ قَرَارٍ وَ مَعِينٍ فَيَسْتَوِيَ عَلَى مِنْبَرِهَا»</ref> «پسر هند جگرخوار ([[سفیانی]]) از بیابان بیرون می‌آید. او مردی متوسط‍‌ القامه، قیافه‌اش وحشتناک و سرش ضخیم و رویش آبله دارد. اگر او را ببینی خیال می‌کنی یک ‌چشمی است، او از اولاد [[ابو سفیان]] است. وی [[خروج]] می‌کند و به [[کوفه]] (یا [[نجف]]) می‌آید و بر [[منبر]] آن می‌نشیند. گروه کثیری را [[فریب]] می‌دهد و آنان را با خود هم دست می‌نماید و مناطق: [[شام]]، [[دمشق]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]] و قنسرین<ref>قنسرین نام شهری بوده در نزدیکی حلب که در سال ۳۵۱ ه.ق در زمان استیلای رومیان بر آن شهر، ویران شد و مردمان آن از ترس، کوچ کردند و از شهر جز کاروان‌سرایی باقی نماند. (ر.ک. مراصد الإطلاع، ج ۳، ص ۱۱۲۶.)</ref> را [[تصرف]] می‌نماید».<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴</ref> و....<ref>ر.ک. [[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص۷۲ـ۷۸؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴</ref>

'''نتیجه‌گیری'''
*[[خروج سفیانی]] یکی از مشهورترین [[نشانه‌های ظهور]] است، فردی که در اوج [[پلیدی]] قرار دارد و در آستانۀ [[ظهور]] قتل عام زیادی خواهد کرد. البته دربارۀ [[سفیانی]] دو احتمال وجود داشت برخی او را نماد یک جریان می‌‌دانند که در مقابل هر [[قیام]] کننده ایی یک [[سفیانی]] وجود دارد و برخی هم او را شخص می‌‌دانند که در [[روایات]] هم به شکل ظاهری او پرداخته شده است.

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌الله مکارم شیرازی؛}}
[[پرونده:مکارم شیرازی.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[ناصر مکارم شیرازی]]]]
::::::[[آیت‌الله]] [[ناصر مکارم شیرازی]] در کتاب ''«[[حکومت جهانی مهدی (کتاب)|حکومت جهانی مهدی]]»'' در اين باره گفته است:
::::::«[[ظهور]] "[[سفیانی]]" همانند [[ظهور]] "[[دجال]]" نیز در بسیاری از منابع [[حدیث]] [[شیعه]] و [[اهل سنت|اهل تسنّن]] به عنوان یکی از [[نشانه‌های ظهور]] [[مصلح]] بزرگ جهانی، و یا به عنوان یکی از حوادث [[آخر زمان]]، آمده است<ref>به کتاب بحارالانوار، ج ۵۳، صفحات ۱۸۲، ۱۹۰، ۱۹۲، ۲۰۶، ۲۰۸ و ۲۰۹ و کتاب‌های دیگر مراجعه شود.</ref> گرچه از بعضی [[روایات]] بر می‌آید که "[[سفیانی]]" شخص معیّنی از [[آل ابوسفیان]] و فرزندان او است؛ ولی از پاره‌ای دیگر استفاده می‌شود که [[سفیانی]] منحصر به یک فرد نبوده بلکه اشاره به [[صفات]] و برنامه‌های مشخّصی است که در طول [[تاریخ]] افراد زیادی مظهر آن بوده‌اند. از جمله در روایتی از [[امام علی بن الحسین]]{{ع}} [[نقل]] شده: {{متن حدیث|" أَمْرُ السُّفْيَانِيِ‏ حَتْمٌ‏ مِنَ‏ اللَّهِ‏، وَ لَا يَكُونُ قَائِمٌ إِلَّا بِسُفْيَانِي‏‏‏‏‏‏‏"}}<ref>ظهور سفیانی از مسائل حتمی‌و مسلّم است: و در برابر هر قیام کننده‌ای یک سفیانی وجود دارد!؛ بحار، ج ۵۲، ص ۱۸۲.</ref>. از این [[حدیث]] بخوبی روشن می‌شود که [[سفیانی]] جنبه "توصیفی" دارد نه "شخصی" و اوصاف او همان برنامه‌ها و ویژگی‌های او است و نیز استفاده می‌شود که در برابر هر مرد انقلابی و [[مصلح]] راستین یک (یا چند) [[سفیانی]] قد [[علم]] خواهد کرد. در [[حدیث]] دیگری از [[امام صادق]]{{ع}} می‌خوانیم: {{متن حدیث|" إِنَّا وَ آلُ‏ أَبِي‏ سُفْيَانَ‏ أَهْلُ‏ بَيْتَيْنِ‏ تَعَادَيْنَا فِي‏ اللَّهِ‏ قُلْنَا صَدَقَ اللَّهُ وَ قَالُوا كَذَبَ اللَّهُ قَاتَلَ أَبُو سُفْيَانَ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}} وَ قَاتَلَ مُعَاوِيَةُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ {{ع}} وَ قَاتَلَ يَزِيدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ {{ع}} وَ السُّفْيَانِيُّ يُقَاتِلُ الْقَائِم‏‏‏‏‏‏‏‏"}} <ref>ما و خاندان ابوسفیان دو خاندانیم که در مورد برنامه‌های الهی با هم مخالفت داریم: ما گفته‌های پروردگار را تصدیق کرده‌ایم و آنها تکذیب کردند. ابوسفیان با رسول خدا{{صل}} مبارزه کرد؛ و معاویه با علی بن ابی طالب{{ع}}؛ و یزید با حسین بن علی{{ع}}؛ و سفیانی با امام قائم مبارزه خواهد کرد؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۹۰.</ref>
:::::*[[ابوسفیان]] که سر سلسله سفیانی‌ها بود مشخّصات زیر را داشت:
::::#سرمایه داری بود که از طریق غارتگری و غصب [[حقوق]] دگران و [[ربا]] [[خواری]] و مانند آن به نوایی رسیده بود.
::::#قدرتمندی بود که از طرق شیطانی کسب نفوذ و [[قدرت]] نموده، نقش [[رهبری]] احزاب جاهلی را در [[مکه]] و اطراف آن برعهده داشت؛ و همه شخصیّتش در این دو خلاصه می‌شد. [[پیش از ظهور]] [[اسلام]] برای خود [[ریاست]] و حکومتی قابل ملاحظه داشت، امّا پس از [[ظهور]] [[اسلام]] همه ارکان قدرتش متزلزل گردید، چرا که [[اسلام]] [[دشمن]] سرسخت همانها بود که [[قدرت]] شیطانی ابوسفیان‌ها بر آن قرار داشت؛ و جای تعجّب نیست که او [[دشمن]] شماره یک [[اسلام]] شد.
::::#او مظهر [[نظام]] ظالمانه [[جامعه]] طبقاتی [[مکه]] به شمار می‌رفت و [[حمایت]] بی‌دریغش از بت و بت‌پرستی نیز به همین خاطر بود؛ زیرا بتها [[بهترین]] وسیله برای "[[نفاق]] افکندن و [[حکومت]] کردن" و "تحمیق و تخدیر توده‌های به زنجیر کشده" و در نتیجه تحکیم پایه‌های [[قدرت]] ابوسفیان‌ها بودند.
:::::*[[مخالفت]] سرسختانه او با [[اسلام]] چنان که گفتیم به همین [[دلیل]] بود که [[اسلام]] تمام پایه‌هایی را که شخصیّت جهنمی‌ او بر آن قرار داشت ویران می‌کرد؛ لذا از هیچ‌گونه تلاش و کوشش برای خفه کردن [[انقلاب]] [[اسلام]] فرو گذار نکرد. امّا سرانجام در جریان [[فتح]] [[مکه]] آخرین سنگر قدرتش فرو ریخت و برای همیشه به کنار رفت و گوشه نشین شد؛ هر چند دست از تحریکات پنهانی برنداشت. او تمام این [[صفات]] را از طریق [[تربیت]] و توارث به فرزندش [[معاویه]] و از او به نوه‌اش [[یزید]] منتقل ساخت، و آن دو نیز برنامه‌های پدر را منتها در شکل دیگر تعقیب کردند هر چند سرانجام با ناکامی‌ مواجه گشتند. [[ابوسفیان]] یک مرد بتمام معنی ارتجاعی بود که از جنبش انقلابی [[پیامبر]]{{صل}} سخت بیمناک بود؛ چرا که [[اسلام]] طرحی همه جانبه برای دگرگون ساختن آن [[جامعه]] عقب افتاده، و به تمام معنی فاسد داشت؛ طرحی که با اجرای آن محلّی برای زالوهائی همچون [[ابوسفیان]] و دار و دسته‌اش باقی نمی‌ماند. و از این جا می‌توانیم [[درک]] کنیم چرا فرزندان و اعقاب او کوشش داشتند رشته‌های [[اسلام]] را پاره کنند و [[مردم]] را به آئینهای جاهلی باز گردانند، هر چند در زیر چرخهای آن سرانجام [[خرد]] شدند؛ ولی به هر حال، ضربه‌های سنگینی بر [[پیشرفت]] [[اسلام]] و [[مسلمین]] وارد ساختند. از [[اصل]] سخن دور نشویم، در [[احادیث]] گذشته خواندیم که پیدا شدن [[ابوسفیان]] با این مشخّصات بر سر راه [[پیامبر]]{{صل}} از ویژگیهای [[انقلاب]] اسلامی‌ نبود، در برابر هر [[قائم]] و مصلحی، ابوسفیانی با مشخّصاتِ سرمایه دار غارتگر، قدرتمند و [[ظالم]]، ارتجاعی و مروّج خرافات، وجود داشته، و دارد که می‌کوشد، تلاشهای انقلابی [[قائم]] و [[مصلح]] را خنثی کند؛ در راه او سنگ بیندازد و حدّاقل [[تاریخ]] انقلابش را به عقب بکشاند. در برابر [[قیام]] [[مصلح]] بزرگ جهانی "[[مهدی]]" نیز "[[سفیانی]]" یا سفیانی‌ها قرار خواهند داشت که با [[قدرت]] جهنّمی‌شان سعی دارند در مسیر [[انقلاب]] راستین [[مهدی]] وقفه ایجاد کنند؛ زمان را به عقب برگردانند یا لااقل متوقّف سازند؛ از بیداری و برچیده شدن نظامهای ظالمانه طبقاتی به نفع استثمار کنندگان جلوگیری کنند.
:::::*تفاوتی که "[[سفیانی]]" با "[[دجال]]" دارد شاید بیشتر در این است که [[دجال]] از طریق حیله و تزویر و [[فریب]]، برنامه‌های شیطانی خود را پیاده می‌کند، امّا [[سفیانی]] از طریق استفاده از [[قدرت]] تخریبی وسیع خود این کار را انجام می‌دهد؛ همانگونه که در [[اخبار]] آمده است که او نقاط آبادی از روی [[زمین]] را زیر [[پرچم]] خود قرار خواهد داد<ref>بحارالانوار، ج۵۲، ص ۲۶.</ref> که نظیر آن را در [[حکومت]] [[ابوسفیان]] و [[معاویه]] و [[یزید]] در [[تاریخ]] خوانده‌ایم. هیچ مانعی ندارد که [[سفیانی]] [[آخر زمان]] که در برابر [[مصلح]] بزرگ جهانی "[[مهدی]]" [[قیام]] می‌کند از نواده‌های [[ابوسفیان]] باشد و شجره‌نامه و نسبش به او منتهی گردد، همانطور که در [[اخبار]] آمده است؛ ولی مهمتر از مسأله نسب این است که برنامه‌های او و [[صفات]] و مشخّصات و تلاشها کوششهایش همه مانند [[ابوسفیان]] است و روشی همسان او دارد. و این "[[سفیانی]]" مانند همه ابوسفیانها و همه سفیانیهای دیگر، سرانجام در برابر جنبش [[انقلاب جهانی]] [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} به زانو در خواهد آمد و تلاشها و کوششها و نقشه هایش نقش بر [[آب]] خواهد شد. از همه مهمتر آن است که باید [[مردم]] "دجّال‌ها" و "سفیانی‌ها" را بشناسانند. این سفیانی‌ها گذشته از نشانه‌هایی که قبلا گفتیم نشانه دیگری نیز دارند که نمونه‌اش در [[تاریخ اسلام]] بروشنی دیده می‌شود، و آن این که: صلحا و شایستگان را از صحنه اجتماع کنار می‌زنند و افراد ناصالح و مطرود را به جای آنها قرار می‌دهند. "[[بیت المال]]" را چنانکه در [[حکومت]] دودمان [[ابوسفیان]] آمده میان حواشی و طرفداران خود تقسیم می‌کنند؛ طرفدار انواع تبعیض‌ها، تحمیق‌ها و پراکندگی‌ها هستند و با این مشخّصات می‌توان آنها را [[شناخت]] و شناساند. "دجّال‌ها" صفوف ضدّ انقلابی مرموز را تشکیل می‌دهند، و "سفیانی‌ها" صفوف ضدّ انقلابی آشکارا، و هر دو، در واقع یک موضع دارند در دو چهره مختلف، و تا صفوف آنها در هم شکسته نشود تضمینی برای "[[پیشرفت]]" و "بقای" [[انقلاب]] نیست»<ref>[[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[حکومت جهانی مهدی (کتاب)|حکومت جهانی مهدی]]، ص ۱۸۰ -۱۸۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. آیت الله امینی؛}}
[[پرونده:173589.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[ابراهیم امینی]]]]
::::::[[آیت الله]] '''[[ابراهیم امینی]]'''، در کتاب ''«[[دادگستر جهان (کتاب)|دادگستر جهان]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«از [[احادیث]] بسیاری استفاده می‌شود که: [[پیش از ظهور]] حضرت [[صاحب الامر]] {{ع}} مردی از نسل [[ابو سفیان]] [[خروج]] می‌کند. در توصیف وی گفته شده: مردیست ظاهر الصلاح و ذکر [[خدا]] مرتبا بر زبانش جاری است، اما از پلیدترین و خبیث‌ترین [[مردم]] است. گروه کثیری را [[فریب]] می‌دهد و با خود همدست می‌کند.
::::::مناطق پنجگانه: [[شام]] و [[حمص]] و [[فلسطین]] و [[اردن]] و قنسرین را [[تصرف]] می‌نماید و [[دولت]] [[بنی عباس]] برای همیشه به دستش منقرض می‌گردد. گروه زیادی از [[شیعیان]] را به قتل می‌رساند، سپس از [[ظهور]] حضرت [[صاحب الامر]] اطلاع می‌یابد. لشکری را به جنگش می‌فرستد اما به آنجناب دست نمی‌یابد و در بیابان بین [[مکه]] و [[مدینه]] به [[زمین]] فرو می‌روند.
::::::حضرت [[موسی بن جعفر]] {{ع}} در حدیثی فرمود: [[دولت]] [[بنی عباس]] بر روی حیله و [[نیرنگ]] بنا شده است، آن [[دولت]] به‌طوری از میان خواهد رفت که اثری از آن باقی نماند، لکن دوباره تجدید می‌شود به‌طوری که گویی اصلا آسیبی ندیده است‌<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۵۰.</ref>از ظاهر این [[حدیث]] استفاده می‌شود که [[دولت]] [[بنی عباس]] باز تجدید می‌گردد و انقراض [[آخرین دولت]] آنها به دست [[سفیانی]] به وقوع خواهد پیوست. ممکن است گفته شود گرچه [[اصل]] [[خروج سفیانی]] از حتمیات شمرده شده ولی کیفیت و زمان خروجش معلوم نیست از حتمیات باشد، مثلا ممکن است موضوع انقراض [[دولت]] [[بنی عباس]] به دست [[سفیانی]] از حتمیات نباشد و به دست دیگران واقع شود.
::::::می‌گویند خالد بن [[یزید]] بن معاویة بن ابی سفیان چون آرزوی [[خلافت]] بر دلش ماند و [[حکومت]] را به دست بنی [[مروان]] می‌دید، برای تسلیت خویش و تقویت روحیه [[بنی امیه]]، [[حدیث]] [[سفیانی]] را [[جعل]] کرد. [[صاحب]] اغانی درباره خالد می‌نویسد: مرد [[عالم]] و شاعری بوده و درباره‌اش گفته شده که: [[حدیث]] [[سفیانی]] را [[جعل]] نموده است‌<ref>الاغانی، ج ۱۶، ص ۱۷۱.</ref>. [[طبری]] می‌نویسد: [[علی]] بن [[عبد الله]] بن خالد بن [[یزید]] بن [[معاویه]] در سال (۱۵۹) در [[شام]] [[خروج]] نموده می‌گفت: من همان [[سفیانی]] [[منتظر]] هستم و بدین‌وسیله [[مردم]] را به سوی خویش [[دعوت]] می‌نمود<ref>تاریخ طبری، ج ۷، ص ۲۵.</ref>از این شواهد تاریخی استفاده می‌شود که موضوع [[سفیانی]] از مجعولات است.
::::::[[احادیث]] [[سفیانی]] را [[عامه]] و [[خاصه]] [[روایت]] کرده‌اند و بعید نیست [[متواتر]] باشد و به صرف احتمال و وجود یک مدعی [[باطل]]، نمی‌شود [[حکم]] به مجعولیت و بطلان کرد. بلکه باید چنین گفت: چون [[حدیث]] [[سفیانی]] در بین [[مردم]] شایع بود و [[مردم]] در انتظارش بودند بعضی‌ها از این موضوع سوءاستفاده نمودند و [[خروج]] کرده می‌گفتند: ما همان [[سفیانی]] [[منتظر]] هستیم و بدین‌وسیله گروهی را [[فریب]] دادند»<ref>[[ابراهیم امینی|امینی، ابراهیم]]، [[دادگستر جهان (کتاب)|دادگستر جهان]]، ص ۲۲۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین محمدی اشتهاردی؛}}
[[پرونده:152012.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد محمدی اشتهاردی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[محمد محمدی اشتهاردی]]'''، در کتاب ''«[[حضرت مهدی فروغ تابان ولایت (کتاب)|حضرت مهدی فروغ تابان ولایت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[سفیانی]] از جانب [[شام]] برمی‌خیزد<ref>اثبات الهداة، ج ۷، ص ۳۹۱ و ۳۹۲.</ref>. افراد دیگری نیز که در [[روایات]] تا سی یا شصت [[کذاب]] ذکر شده است‌<ref>بحار الانوار ج ۵۲، ص ۲۰۹ و اعلام الوری، ص ۴۲۶.</ref>، اینها همه [[پرچم]] مخالف برافروزند و سرانجام به دست [[یاران]] [[مهدی]] و به [[رهبری]] آن حضرت شکست می‌خورند و به‌ [[هلاکت]] می‌رسند. از جمله از شکست خوردگان گروه ده هزار نفری "[[بتریه]]" است که در مسیر [[کوفه]] با [[سپاه]] [[قائم]] {{ع}} [[جنگ]] کنند و همگی به [[هلاکت]] می‌رسند. [[امام]] در [[کوفه]] کاخ‌های [[ستمگران]] را ویران می‌سازد و همه منافقین توطئه‌گر به دست [[یاران مهدی]] {{ع}} به [[هلاکت]] می‌رسند.<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۳۸؛ کشف الغمه، ج ۳ ص ۳۶۴.</ref>. در [[وصف]] [[سفیانی]] آمده که: او از نسل [[ابوسفیان]] است از پلیدترین [[مردم]]، سرخ مایل به زرد است (در ظاهر مقدس مآبی می‌کند) و ذکرش این است: "یارب، یارب، یارب" سرانجامش [[دوزخ]] است، آن‌قدر پلید است که کنیزش را که از او بچه‌دار شده، زنده‌به‌گور می‌کند<ref>اثبات الهداة، ج ۷ ص ۳۹۸، بحار الانوار، ج ۵۲ ص ۲۱۳ (از نسل عتبة بن ابی سفیان).</ref>. و به [[نقل]] دیگر [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: "در [[شام]] سه گروه دارای [[پرچم]]، [[خروج]] می‌کنند: [[اصهب]]، [[ابقع]] و [[سفیانی]]"<ref>اعلام الوری، ص ۴۲۸.</ref>. به هر حال [[سفیانی]] پلید با دار و دسته‌اش بر ضد [[حضرت مهدی]] {{ع}} [[قیام]] می‌کند. [[مهدی]]{{ع}} به [[مردم]] [[فرمان]] می‌دهد به [[جنگ]] این [[دشمن]] [[خدا]] و [[دشمن]] خودتان برخیزید. سپس خود همراه [[مسلمانان]] برای [[جنگ]] با [[سفیانی]] از [[مکه]] به [[شام]] رفته و در [[شام]] با او می‌جنگد، سرانجام [[سفیانی]] و دار و دسته‌اش شکست می‌خورند و [[سفیانی]] زیر درخت [[بغوطه]] [[دمشق]] به [[هلاکت]] می‌رسد<ref>المجالس السنیه، ج ۵، ص ۷۲۳؛ درخت بلند و پر شاخه‌ای است که در آن هنگام در حیره است؛ اثبات الهداة، ج ۷، ص ۱۶۸.</ref>. در بعضی از [[روایات]] آمده: ارتش و طرفداران او برای [[جنگ]] با [[مهدی]]{{ع}} به [[مکه]] می‌روند، وقتی که در راه به سرزمین [[بیداء]] رسیدند، به [[قدرت الهی]] [[مسخ]] می‌گردند و یا در [[زمین]] فرو می‌روند<ref>اثبات الهداة، ج ۷، ص ۲۳۹.</ref>. سخن کوتاه آن‌که: [[سفیانی]] یک [[طاغوت]] پلید دارای یک رژیم جهنمی است با ویژگی‌های خاص که با [[انقلاب جهانی]] [[مهدی]]{{ع}} [[مخالفت]] می‌کند و شکست می‌خورد<ref>المجالس السنیه، ج ۵ ص ۷۲۳؛ بحار الانوار، ج ۵۳ ص ۱۰.</ref>»<ref>[[ محمد محمدی اشتهاردی|محمدی اشتهاردی، محمد]]، [[حضرت مهدی فروغ تابان ولایت (کتاب)|حضرت مهدی فروغ تابان ولایت]]، ص ۶۸-۶۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین زهادت؛}}
[[پرونده:Pic259.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[عبدالمجید زهادت]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[عبدالمجید زهادت]]'''، در کتاب ''«[[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::« از نشانه [[خروج سفیانی]] در [[روایات]] سخن بسیار به میان آمده است. اهمیّت این علامت از چند جهت است:
:::::#در میان علایم مطرح و مشهور، نشانه [[سفیانی]] جامعۀ انسانی را تحت تأثیر حرکت خود قرار می‌دهد.
:::::#علامتی مدت‌دار بوده و از زمان شروع تا پایان بیش از یک سال به طول می‌کشد.
:::::#این علامت، حداقل با دو نشانه حتمی دیگر ارتباط دارد: [[خسف بیداء]] و [[یمانی]].
:::::#طبق برخی [[روایات]] او با حضرت می‌جنگد.
:::::#طبق برخی [[روایات]] وی از [[خاندان]] [[بنی امیه]] است که سابقۀ دیرین در [[مخالفت]] با [[اهل بیت]]{{عم}} و [[شیعه]] دارند.
:::::#[[رفتار]] او با [[شیعیان]] خشن است.
::::::[[سفیانی]] مردی است که گویا از تبار [[بنی امیه]] می‌باشد. او [[حدود]] شش ماه قبل از [[ظهور]] [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} در [[حدود]] منطقه [[شامات]] [[خروج]] کرده و آن محدوده ([[سوریه]]، [[فلسطین]]، [[اردن]]) را تحت [[تصرف]] خود در می‌آورد. سپس به [[عراق]] حمله کرده و با [[تصرف]] آنجا [[شیعیان]] را تحت فشار قرار می‌دهد. هم‌زمان با [[خروج]] وی و در مقابل او افراد دیگری بپا می‌خیزند که از مردی [[خراسانی]] و مردی [[یمانی]] نام برده شده است. او لشکری را برای [[مبارزه]] با [[امام مهدی]]{{ع}} به [[حجاز]] می‌فرستد. لشکر او در منطقه [[بیداء]] به [[زمین]] فرو می‌رود. [[امام مهدی]] {{ع}} پس از [[ظهور]] و [[تصرف]] [[حجاز]]، به سمت [[عراق]] حرکت کرده و با [[سفیانی]] درگیر می‌شود، و در نهایت [[سفیانی]] کشته شده و همۀ لشکریان او نابود می‌شوند<ref>ر.ک: غیبت نعمانی، ص ۲۷۹، ب ۱۴، ح ۶۷ و بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۴۴.</ref>.
::::::برخی گمان کرده‌اند که [[سفیانی]]، نماد جریان [[کفر]] در برابر [[اسلام]] است نه یک شخص؛ ولی به نظر می‌آید او یک شخص به شمار می‌رود؛ زیرا ویژگی و خاصیت یک علامت این است که [[انسان]] را به مطلوب دلالت کند، و [[انسان]] بین او و مطلوب رابطه ببیند بنابراین [[سفیانی]] نیز باید فردی باشد که با [[خروج]] او، [[مردم]] پی به [[ظهور]] حضرت ببرند<ref>برای مطالعه بیشتر ر.ک: دادگستر جهان، ص ۲۲۱.</ref><ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص۲۶۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. حجت الاسلام و المسلمین رجالی تهرانی؛}}
[[پرونده:1368299.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رجالی تهرانی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی رضا رجالی تهرانی]]'''، در کتاب ''«[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«یکی از [[علایم ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} که وقوعش حتمی و قطعی شمرده شده است، [[خروج سفیانی]] است. [[اخبار]] و روایاتی که بر وجود و خصوصیات او دلالت دارند، بدین ترتیب می‌‏باشند: حتمی بودن [[خروج]] او: [[امام صادق]] {{ع}} فرموده است: پیش از [[قیام]] [[قائم]] {{ع}} پنج علامت حتمی می‌‏باشد: [[یمانی]]، [[سفیانی]]، [[صیحه آسمانی]]، [[قتل نفس زکیه]]، و فرورفتن سرزمین [[بیدا]].<ref> کمال الدّین و تمام النّعمه، شیخ صدوق، ص ۶۵۰</ref>
::::::نام و نسب او: [[امام علی|امیر المؤمنین]] {{ع}} فرمود: فرزند خورنده جگرها، از وادی یابس خارج می‌‏شود... اسمش [[عثمان]] و پدرش [[عنبسه]] و از اولاد [[ابوسفیان]] است و [[امام سجاد|امام زین العابدین]] {{ع}} فرموده است: سپس [[سفیانی]] [[ملعون]] از وادی یابس بیرون می‌‏‏آید، وی از فرزندان عنبسة بن ابی سفیان است<ref> کتاب الغیبه، شیخ طوسی، ص ۲۷۰.</ref>
::::::خصوصیات فردی او: [[امام باقر]] {{ع}} در این رابطه می‌‏‏فرماید: [[سفیانی]]، سرخ رویی سپیدپوست و زاغ‌‏چشم است، هرگز [[خدا]] را [[پرستش]] نکرده و هرگز [[مکه]] و [[مدینه]] را ندیده است...<ref> غیبت نعمانی، باب ۱۸، ص ۴۳۵</ref>
::::::[[عقیده]] او: از برخی [[روایات]] استفاده می‌‏شود که وی مسیحی و یا از ساخته‌‏های [[مسیحیت]] است. مانند روایتی که [[شیخ طوسی]] [[نقل]] کرده است که: [[سفیانی]] از شهرهای [[روم]] روی می‌‏‏آورد برای [[انتقام]] و در گردنش [[صلیب]] است...<ref> کتاب الغیبه، شیخ طوسی، ص ۲۷۸</ref> البته این [[روایت]] که از [[معصوم]] [[نقل]] نشده نمی‌‏تواند مورد اعتماد باشد. و از برخی [[روایات]] چنین استفاده می‌‏شود که وی [[مسلمان]] منحرفی است که [[کینه]] [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} را به [[دل]] دارد. چنانکه [[امام صادق]] {{ع}} می‌‏فرماید: گویا [[سفیانی]] را می‌‏بینم که در میدان [[کوفه]] شما [[جایگاه]] خود را گسترده، و منادی او فریاد می‌‏زند؛ هرکس‏ سر [[شیعه]] [[امام علی|علی بن ابی طالب]] را بیاورد، هزار درهم مزد خواهد گرفت. همسایه بر همسایه می‌‏‏جهد و گردنش را می‌‏زند و هزار درهم را می‌‏‏گیرد. [[آگاه]] باشید که در آن روز [[حکومت]] شما فقط به دست زنازادگان خواهد بود<ref> کتاب الغیبه، شیخ طوسی، ص ۲۷۳</ref>. زمان [[خروج]] او: [[امام صادق]] {{ع}} می‌‏‏فرماید: [[امر]] [[سفیانی]] از مسائل حتمی است، و خروجش در [[ماه رجب]] می‏‌باشد<ref> غیبت نعمانی، باب ۱۸، ص ۴۲۶.</ref> و نیز می‌‏‏فرماید: [[خروج سفیانی]] و [[یمانی]] و [[خراسانی]] در یک سال و یک ماه و یک روز واقع خواهد شد<ref> همان مأخذ، باب ۱۴، ص ۳۶۹</ref>. مکان [[خروج]] او: [[امام علی|امیر المؤمنین]] {{ع}} می‌‏فرماید: سپس پسر جگ‌رخوار (هند، همسر [[ابو سفیان]]) از وادی یابس [[خروج]] کند، تا به [[منبر]] [[دمشق]] نشیند. و [[امام هادی]] {{ع}} در ضمن حدیثی چنین فرموده است: [[خراسانی]] و [[سفیانی]] [[خروج]] خواهند کرد، این از [[مشرق]] و آن دیگری از [[مغرب]]<ref> بحار الانوار، علّامه مجلسی، ج ۵۲، ص ۲۳۲.</ref>.
::::::مدّت حکومتش: [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: [[سفیانی]] از [[علایم حتمی]] است، [[خروج]] او در [[ماه رجب]] خواهد بود، و از آغاز خروجش تا پایان آن جمعا ۱۵ ماه است که در ۶ ماه آن [[جنگ]] و پیکار می‌‏کند، و چون شهرهای پنجگانه ([[دمشق]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]]، [[حلب]]) را تصرّف کرد، ۹ ماه [[فرمانروایی]] می‌‏کند، و یک روز هم بر آن افزوده نمی‌‏‏شود.<ref> غیبت نعمانی، باب ۱۸، ص ۴۲۶</ref> محلّ مرگ او: حضرت [[امام علی|امیر المؤمنین]] {{ع}} در ذیل [[آیه]] شریفه: {{متن قرآن|وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ}}<ref>سوره سبا آیه۵۱</ref> می‌‏‏فرماید: کمی پیش از [[قیام قائم]] ما [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}}، [[سفیانی]] [[خروج]] می‌‏‏کند، پس به اندازه دوران حاملگی یک زن که ۹ ماه باشد [[حکومت]] می‌‏کند، لشکریان او به مدینه‏ وارد می‌‏شوند، تا اینکه به [[بیدا]] می‌‏‏رسند، [[خداوند]] آنها را در [[زمین]] فرو می‌‏‏برد<ref> تاریخ غیبت کبری، سید محمد صدر، ص ۶۴۸</ref>. به فرض صحّت [[روایت]] مذکور و مانند آن، تمامی اخباری که از فرورفتن لشکری در صحرای [[بیدا]] خبر می‌‏دهند، و مورد قبول [[شیعه]] و سنّی است، همگی مربوط به [[سفیانی]] و برنامه‏‌ها و کارهای او می‌‏‏شود. این بود مهم‌ترین خصوصیاتی که در کتب [[حدیث]]، پیرامون [[سفیانی]] ذکر شده است. در آخر، ذکر این نکته [[شایسته]] است که در پاره‌‏ای از [[روایات]] استفاده می‌‏شود که امکان دارد [[سفیانی]] منحصر به یک فرد نبوده، بلکه اشاره به [[صفات]] و برنامه‏‌های مشخّصی باشد، که در طول [[تاریخ]] افراد زیادی مظهر آن بوده‌‏اند. از جمله، در روایتی از [[امام سجاد|امام زین العابدین]] {{ع}} [[نقل]] شده، [[خروج سفیانی]] از مسائل حتمی و مسلّم است، و در برابر هر [[قیام]] ‏کننده‏‌ای یک [[سفیانی]] وجود دارد.<ref> بحار الانوار، علّامه مجلسی، ج ۵۲، ص ۱۸۲.</ref>»<ref>[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۸۱ تا ۱۸۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«پیش از [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ مردی از نسل [[ابو سفیان]] در منطقه [[شام]] [[خروج]] می‌‏کند و با تظاهر به [[دینداری]]، گروه فراوانی از [[مسلمانان]] را [[فریب]] می‏‌دهد و بخش گسترده‌‏ای از سرزمین‏‌های اسلامی "[[شام]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]]، قنسرین و منطقه [[عراق]]" را به تصرّف خود در می‏‌آورد<ref> مقدسی شافعی، عقد الدرر، ص ۸۶</ref>. در [[کوفه]] و [[نجف]]، به کشتار [[شیعیان]] می‌‏پردازد و برای کشتن و یافتن آنان جایزه تعیین می‌‏کند<ref> [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۲، ص ۶۵۱</ref>، مدت [[حکومت]] او، نه ماه است<ref>[[شیخ طوسی]]، کتاب الغیبة، ص ۴۴۹</ref>.
::::::وی، آن‏گاه که از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت حجّت]]{{ع}} [[آگاه]] می‌‏شود، با سپاهی بزرگ به [[جنگ]] وی می‌‏رود. در منطقه "[[بیدا]]"<ref> ر. ک: متقی هندی، کنز العمال، ح ۳۱۵۳۵</ref> "بین [[مکه]] و [[مدینه]]" با [[سپاه]] [[امام]]{{ع}} برخورد می‌‏کند و به [[امر]] [[خدا]]، همه لشکریان وی - جز چند نفر- در [[زمین]] فرو می‌‏روند و هلاک می‌‏شوند<ref> ابن ابی زینب نعمانی، الغیبة، ص ۲۷۹، ح ۶۷؛ همچنین ر. ک: نعیم بن حماد، کتاب الفتن، ص ۱۶۸</ref>.
::::::این‏که [[سفیانی]] کیست و چه ویژگی‌‏هایی دارد و چگونه [[خروج]] می‌‏کند و پرسش‌‏هایی از این دست هرگز به گونه‌‏ای روشن و قابل قبول در [[روایات]] و سخنان بزرگان مورد اشاره قرار نگرفته و به طور صرف، به گمانه‌‏هایی بسنده شده است. از جمله این‏که گفته شده: نام وی [[عثمان بن عنبسه]] و از [[خاندان]] [[ابو سفیان]] است<ref> [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۲، ص ۳۶۵، ح ۹</ref> از این ‏رو برخی بر این باورند [[سفیانی]] فرد مشخصی نیست؛ بلکه فردی است با ویژگی‌‏های [[ابو سفیان]] که در آستانه [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ به طرفداری از [[باطل]]، [[خروج]] می‌‏کند و [[مسلمانان]] را به [[انحراف]] می‌‏کشاند. این‏ها در بیان دیدگاه خود می‌‏گویند: در [[حقیقت]]، [[ابو سفیان]]، به عنوان سرسلسله سفیانیان، نماد [[پلیدی]] است. او غارتگری بود که با رباخواری، زورگویی و چپاول [[اموال]] [[مردم]]، ثروت‏های هنگفتی به چنگ آورده بود و از راه [[فریب]] و استثمار توده‏‌های ستم‏‌کشیده و ترویج خرافات و دامن زدن به [[نظام]] طبقاتی جاهلی، [[قدرت]] فراوانی داشت. [[ابو سفیان]]، در [[جایگاه]] سردمدار [[شرک]] و بت‏‌پرستی و سرمایه‌‏داری طاغوتی، هر نوع حرکت و جنبشی را که دم از [[عدالت]]، برادری و آزادی می‏زد، [[دشمن]] شماره یک خود می‏دانست و با [[قدرت]] تمام برابر آن به [[مبارزه]] برمی‌‏خاست<ref> جمعی از نویسندگان، چشم‏به‏راه مهدی عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف، ص ۲۷۴</ref>.
::::::بنابراین، در [[حقیقت]] [[سفیانی]] یک جریان است، نه یک شخص. [[سفیانی]] جریان [[باطل]] در بستر [[تاریخ]] است. بر فرض هم که [[سفیانی]] را از نسل [[ابو سفیان]] بدانیم، اشکالی پدید نمی‌‏آید و واپسین مهره این زنجیره، همان [[سفیانی]] است که در آستانه [[ظهور]] [[امام مهدی|قائم]]{{ع}} [[خروج]] می‌‏کند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص۲۰۵ - ۲۰۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. حجت الاسلام و المسلمین اسماعیلی؛}}
[[پرونده:13681131.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[اسماعیل اسماعیلی]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسمین '''[[اسماعیل اسماعیلی]]'''، در مقاله ''«[[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«پیش از [[قیام]] [[قائم]]{{ع}}، مردی از نسل [[ابو سفیان]]، در منطقه [[شام]]، [[خروج]] می‌کند و با تظاهر به [[دینداری]]، گروه زیادی از [[مسلمانان]] را می‌فریبد و به گرد خود، می‌آورد و بخش گسترده‌ای از سرزمین‌های [[اسلام]] را به [[تصرف]] خویش درمی‌آورد و بر مناطق پنجگانه: [[شام]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]]، قنسرین‌<ref>قنسرین نام شهری بوده در نزدیکی حلب که در سال ۳۵۱ ه.ق در زمان استیلای رومیان بر آن شهر، ویران شد و مردمان آن از ترس، کوچ کردند و از شهر جز کاروان‌سرایی باقی نماند. ر. ک: مراصد الإطلاع، ج ۳، ۱۱۲۶.</ref> و منطقه [[عراق]]، سیطره می‌یابد و در [[کوفه]] و [[نجف]]، به قتل عام [[شیعیان]] می‌پردازد. و برای کشتن و یافتن آنها جایزه تعیین می‌کند<ref>کمال الدین، ۶۵۱؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ۲۱۵.</ref>. [[سفیانی]]، با این‌که از خبیث‌ترین و پلیدترین مردمان است، ولی همواره ذکر یارب یارب بر زبانش جاری است‌<ref>کمال الدین، ۶۵۱؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ۲۱۵.</ref>. [[حکومت]] دودمان [[بنی عباس]] به دست وی از هم گسسته می‌شود. وی، آن‌گاه که از [[ظهور]] [[مهدی]]{{ع}} باخبر می‌گردد و با سپاهی عظیم به [[جنگ]] وی می‌رود و در منطقه "[[بیداء]]" بین [[مکه]] و [[مدینه]]، با [[سپاه]] [[امام]]{{ع}} برخورد می‌کند و به [[امر]] [[خدا]]، همه لشکریان وی، به جز چند نفر، در [[زمین]] فرو می‌روند و هلاک می‌شوند<ref>کنز العمال، ج ۱۴، ۲۷۲؛ تاریخ [[غیبت ]] کبری، ۵۱۸- ۵۲۰.</ref>. این خلاصه از ویژگی‌های [[سفیانی]] است که در منابع دینی و کتاب‌های معتبر به‌ عنوان نشانه [[ظهور]] آمده است: "[[غیبت ]]" [[شیخ طوسی]] و [[نعمانی]]، "[[ارشاد]]" [[شیخ مفید]]، "[[کمال الدین]]" [[شیخ صدوق]] و... [[روایات]] مربوط به [[خروج سفیانی]]، به اندازه‌ای است که برخی آنها را [[متواتر]] و برای اثبات [[سفیانی]]، کافی دانسته‌اند<ref>منتخب الأثر، ۴۵۹.</ref>. بنابراین، [[اصل]] [[خروج سفیانی]]، صرف‌نظر از ویژگی‌ها و قضایای جزئی امری مسلم است. پیش از این گفتیم که [[خروج سفیانی]]، از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است. ولی این‌که [[سفیانی]] کیست و چه ویژگی‌هایی دارد و چگونه شورش می‌کند و... چندان روشن نیست. از برخی [[روایات]]، استفاده می‌شود که نام وی [[عثمان بن عنسبة]] است و از [[خاندان]] [[ابو سفیان]]، که در دوره [[غیبت ]] [[خروج]] می‌کند. این احتمال درست نیست. زیرا، [[سند]] این [[روایات]] ضعیف است‌<ref>جامع الرواة، ج ۲، ۱۵۶، اختیار معرفة الرجال، طوسی، تحقیق حسن مصطفوی، ۵۴۵- ۵۴۶.</ref>. در منابع [[شیعه]]، گویا فقط دو [[روایت]] در این مورد وجود دارد که در [[سند]] یکی، [[محمد بن علی الکوفی‌]]<ref>بحار الأنوار، ج ۵۲، ۲۰۵؛ منتخب الأثر، ۴۵۷.</ref> قرار دارد که توثیق نشده و [[روایت]] دوم هم، مرسله است‌<ref>کتاب الغیبة، شیخ طوسی، ۴۴۲؛ اعلام الوری، فضل بن حسن طبرسی، تحقیق علی اکبر غفاری، ۴۲۶، دار المعرفة، بیروت.</ref>. افزون بر این در برخی از [[روایات]]، از [[امام]]{{ع}} در مورد نام [[سفیانی]] پرسیده شده و آن حضرت، از بیان آن خودداری کرده‌اند<ref>بحار الأنوار، ج ۵۲، ۲۰۶.</ref>. حال آن‌که اگر نام وی مشخص بود، دلیلی نداشت که از بردن نام وی، خودداری کند. به نظر می‌رسد، [[سفیانی]] فرد مشخصی نیست، بلکه فردی است با ویژگی‌های [[ابو سفیان]]، که در آستانه [[ظهور]] [[مهدی]]{{ع}} به طرفداری از [[باطل]]، [[خروج]] می‌کند و [[مسلمانان]] را به [[انحراف]] می‌کشاند. در [[حقیقت]]، [[ابو سفیان]]، به عنوان سرسلسله سفیانیان، سمبل [[پلیدی]] است. او غارتگری بود که با رباخواری و زورگویی و چپاول [[اموال]] [[مردم]]، ثروت‌های هنگفتی به چنگ آورده بود و از راه [[فریب]] و تحمیق توده‌های ستم‌کشیده و ترویج خرافات و دامن‌زدن به [[نظام]] طبقاتی جاهلی، [[قدرت]] فراوانی به دست آورده بود. [[ابو سفیان]]، به عنوان سردمدار [[شرک]] و بت‌پرستی و سرمایه‌داری طاغوتی، هر نوع حرکت و جنبشی را که دم از [[عدالت]]، برادری، آزادی می‌زد، [[دشمن]] شماره یک خود می‌دانست و با [[قدرت]] تمام دربرابر آن به [[مبارزه]] برمی‌خاست. [[سفیانی]]، فردی است با این ویژگی‌ها که دربرابر [[انقلاب]] بزرگ و جهانی [[حضرت مهدی]] {{ع}} [[خروج]] می‌کند و تلاش‌های فراوانی برای رودررویی با آن به [[عمل]] می‌آورد»<ref>[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۷۳-۲۷۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۸. حجت الاسلام و المسلمین رحیمی؛}}
[[پرونده:151864.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[عباس رحیمی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[عباس رحیمی]]'''، در کتاب ''«[[امید فردا (کتاب)|امید فردا]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[خروج]] او از [[نشانه‌های حتمی]] است. او از نسل [[یزید بن معاویه]] و [[دشمن]] [[شیعه]] است. وی با صد هزار نفر از [[شام]] یا از بین [[مکه]] و [[شام]] [[خروج]] می‌کند<ref>معجم الملاحم، ج ۳، ص ۳۷۰.</ref> و به قتل و خونریزی ادامه می‌دهد، شهرهایی از جمله [[دمشق]] و فسلطین را [[تصرف]] می‌کند، او در [[مدینه]] قتل عام می‌کند. [[سفیانی]] در [[ماه رجب]] [[خروج]] می‌کند و پس از پانزده ماه [[جنگ]] و خونریزی، به دست [[سپاه]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} کشته می‌شود<ref>معجم الملاحم، ج ۳، ص ۱۴ و ۱۶ و بحارالانوار، ج ۵۲، باب ۲۵.</ref>».<ref>[[عباس رحیمی|رحیمی، عباس]]، [[امید فردا (کتاب)|امید فردا]]، ص۴۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۹.حجت الاسلام و المسلمین طاهری؛}}
[[پرونده:11562.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[حبیب‌الله طاهری]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر [[حبیب‌الله طاهری]] در کتاب ''«[[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]»'' در این‌باره گفته‌است:
:::::*«از جمله علامات حتمی که پیشوایان معصوم ما بر آن بسیار تأکید کرده و صریح و روشن بیان فرموده‌اند: [[خروج سفیانی]] است. [[سفیانی]] طبق پاره‌ای از روایات، مردی اموی و از نسل [[یزید بن معاویة بن ابی سفیان[[ و از پلید‌ترین مردم است، نامش "[[عثمان بن عنبسه]]" است و با خاندان [[نبوت]] و [[امامت]] و [[شیعیان]] دشمنی ویژه‌ای دارد. سرخ چهره و کبود چشم و آبله رو و بد منظر و ستمگر و خیانتکار است، از سرزمین شام قیام می‌کند و به سرعت پنج شهر دمشق، فلسطین، اردن، حمص و قنسرین، را تصرف می‌کند و با سپاهی بزرگ به سوی [[کوفه]] در عراق می‌آید و در شهرهای عراق، به ویژه در [[نجف]] و [[کوفه]] جنایات بزرگی مرتکب می‌شود، و سپاهی دیگر به سوی [[مدینه]] می‌فرستد. سپاه [[سفیانی]] در [[مدینه]] به قتل و غارت می‌پردازند و از آنجا به سوی [[مکه]] می‌روند. این سپاه در بین [[مکه]] و [[مدینه]] به فرمان خدای متعال به زمین فرو می‌روند، آنگاه [[امام]] [[قائم]]{{ع}} پس از جریاناتی از [[مکه]] به [[مدینه]] و از مدینه به سوی عراق و [[کوفه]] می‌آید و [[سفیانی]] از عراق به شام و دمشق فرار می‌کند [[امام]] سپاهی را به تعقیب او روانه می‌کند که سرانجام، او را در بیت المقدس هلاک کرده و سرش را جدا می‌سازد»<ref>[[حبیب‌الله طاهری|طاهری؛حبیب‌الله]]، [[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]، ص۲۷۷.</ref>.
::::::[[سفیانی]] مردی است بدمنظر، آبله‌رو، چهار‌شانه و از رق چشم و اسم او [[عثمان بن عنبسه]] و از اولاد [[یزید بن معاویه]] است. خروج او یکی از [[علائم ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} است و از وادی یابس، یعنی بیابان بی‌آب و علف، بین [[مکه]] و شام خروج می‌کند، پس از خروجش به سرعت پنج شهر دمشق، حمص، قنسرین، فلسطین و اردن، را تصرف می‌کند، سپس لشکر بسیار به اطراف می‌فرستد و کثیری از لشکر او به سمت [[کوفه]] و بغداد می‌روند و قتل و غارت و بی‌حیایی بسیار در آن صفحات می‌کنند، در [[کوفه]] و نجف اشرف قتل و کشتار بسیار دارند، سپس لشکر خود را به دو قسمت تقسیم کرده، قسمتی را به سوی شام و قسمت دیگر آن را به جانب [[مدینه]] منوره می‌فرستد، وقتی به [[مدینه]] رسیدند سه روز به قتل‌عام و ویرانی می‌پردازند و بعد از آن به سمت [[مکه]] روانه می‌شوند، ولی در بین راه [[خسف بیداء]] رخ می‌دهد و زمین همه را فرو می‌برد و آن دسته از لشکریانی هم که به سمت شام می‌رفتند در بین راه با لشکر [[امام مهدی|احضرت بقیة الله]]{{ع}} برخورد می‌کنند و شکست سختی نصیبشان می‌شود، همگی هلاک می‌گردند و اموالشان به عنوان غنیمت جنگی نصیب نیروهای [[امام زمان]] می‌شود. به هر حال، وقتی خبر [[خسف بیداء]] و شکست نیروهایش به او می‌رسد، از شام به جانب [[کوفه]] حرکت می‌کند و در آنجا خرابی بسیار دارد و چون [[حضرت مهدی]] به [[کوفه]] برسد، فرار کرده و به سمت شام برمی‌گردد، ولی حضرت لشکری عظیم به تعقیب او می‌فرستد و او را صخره بیت المقدس به قتل رسانده و سرش را از بدن جدا می‌کنند<ref> محدث قمی، منتهی الآمال، ص ۳۳۶.</ref>»<ref>[[حبیب‌الله طاهری|طاهری؛حبیب‌الله]]، [[سیمای آفتاب (کتاب)|سیمای آفتاب]]، ص۳۹۰-۳۹۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۰. آقای رضوانی (پژوهشگر حوزه علمیه قم)؛}}
[[پرونده:15207.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[علی ‎اصغر رضوانی]]]]
'''[[علی ‎اصغر رضوانی]]''' در کتاب ''«[[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]»'' در این باره گفته است:
::::::«در [[روایات]] [[اهل بیت]]{{عم}} سخن از [[خروج سفیانی]] به عنوان یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی|علایم حتمی ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} به میان آمده است:
::::::[[شیخ]] [[طوسی]] رحمه الله به سندش از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] کرده که فرمود: «[[خروج سفیانی]] از [[نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی|علایم حتمی ظهور]] است» <ref>الغیبه، للطوسی، ص ۴۳۵.</ref>.
::::::از مجموعه [[روایات]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]] به دست می‌آید که [[سفیانی]]، شخصی از معاندین است که به قصد مقابله با [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} برمی‌خیزد و در سرزمینی به نام [[بیدا]] به [[امر]] [[خداوند]] با لشکریانش به [[زمین]] فرو خواهند رفت.
::::::مسلم به [[سند]] خود از [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} [[نقل]] کرده که فرمود: «شخصی به [[خانه خدا]] پناه می‌‌برد، آن گاه لشکری به سوی او فرستاده می‌‌شود، هنگامی که به [[بیدا]] رسیدند به [[زمین]] فرو خواهند رفت» <ref>صحیح مسلم، ج ۸، ص ۱۶۷.</ref>
::::::[[نعمانی]] نیز به [[سند]] خود از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] کرده که فرمود: «برای [[قائم]] پنج علامت است، از آن جمله [[خسف بیداء]] را بر می‌شمارد» <ref>الغیبه، للنعمانی، ص ۲۵۲.</ref>
::::::[[نعمانی]] در جایی دیگر، از جمله [[نشانه‌های ظهور|علایم ظهور]] را [[خروج سفیانی]] و [[خسف بیداء]] می‌داند<ref>الغیبه، للنعمانی، ص ۲۶۴.</ref>»<ref>موعودشناسی و پاسخ به شبهات: ص۵۲۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۱. آقای باقری‌زاده اشعری؛}}
[[پرونده:87666522.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد باقری‌زاده اشعری]]]]
::::::آقای '''[[محمد باقری‌زاده اشعری]]'''، در کتاب ''«[[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«شورش [[سفیانی]]، مشهورترین نشانه [[ظهور]] است که به طور گسترده در منابع قدیم و جدید، بیان شده است و در مصادر حدیثی [[شیعه]] و [[اهل سنت]] تقریباً یکسان آمده است.
::::::[[دلایل]] اثبات کننده این نشانه این برای [[ظهور]] [[امام مهدی|مهدی موعود]] ، عبارت‌اند از:
:::::#[[احادیث صحیح]] و معتبر [[شیعه]] و [[اهل سنت]]،
:::::#فراوانی [[احادیث]] موجود در منابع کهن [[شیعه]] و [[اهل سنت]]،
:::::#اشتراک متون حدیثی [[شیعه]] و [[اهل سنت]] در این باره،
:::::#[[فرهنگ]] عمومی [[حاکم]] بر [[جامعه]] (برگرفته از [[حدیث]] و تواریخ کهن)،
:::::#سوء استفاده [[امویان]] از نام [[سفیانی]] برای به دست گرفتن [[قدرت]].
::::::[[احادیث]] مرتبط با [[سفیانی]] ، متنوع‌اند و مفصل به بیان جزئیات پرداخته‌اند. در حدیثی، [[امام صادق]] {{ع}} [[سفیانی]] را این گونه معرفی می‌فرماید: فرزند زن جگرخوار، از بیابان خشک، [[خروج]] می‌کند؛ مردی میانه بالا، ترسناک، با سری ستبر، آبله‌رو که چون او را ببینی، می‌پنداری یک چشم است. نامش [[عثمان]]، پدرش [[عنبسه]] و از نسل [[ابوسفیان]] است، تا این که به سرزمینی که [[آرامش]] و [[آب]] روان دارد، وارد می‌شود و بر [[منبر]] آن می‌نشیند<ref>کمال الدین، ص ۶۵۱، ح ۹.</ref>.
::::::[[امام صادق]] {{ع}} در حدیثی دیگر می‌فرماید: اگر [[سفیانی]] را ببینی، او را خبیث‌ترینِ [[مردم]] می‌یابی؛ بور، سرخ‌رو و کبود چشم، که می‌گوید: خدایا! انتقامم را می‌گیرم، انتقامم را می‌گیرم، هر چند با رفتن در [[آتش]] باشد. او آن اندازه خبیث است که یکی از کنیزانش را که از او فرزند دارد، زنده به گور می‌کند، مبادا که جایش را نشان دهد<ref>کمال الدین، ص ۶۵۱، ح ۱۰.</ref>.
::::::[[امیر مؤمنان]] {{ع}} نیز در نامه‌ای به [[معاویه]]، این گونه به [[سفیانی]] اشاره نموده است: "ای [[معاویه]]! [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]] {{صل}} به من خبر داده است که... فردی از نسل تو –که شوم، [[ملعون]]، نابخرد، خش، وارانه‌دل، بدخو و سختگیر است و [[خداوند]]، رحم و شفقت را از [[دل]] او برکنده و از سوی مادر به [[قبیله کلب]] می‌رسد و گویی او را می‌بینم و اگر می‌خواستم، نامش، ویژگی‌هایش و چندساله بودنش را می‌گفتم-، لشکری را روانه [[مدینه]] می‌کند و به ان وارد می‌شود و در کشتار و زشتکاری، زیاده‌روی می‌کنند و مردی [[پاک]] و [[پاکیزه]] از نسل من از او می‌گریزد؛ کسی که [[زمین]] را از [[عدل]] و داد پر می‌کند، همان گونه که از [[ظلم]] و [[ستم]] پر شده است<ref>کتاب سلیم بن قیس: ج ۲، ص ۷۷۴.</ref>.
::::::در [[احادیث]]، شورش [[سفیانی]]، یکی از [[نشانه‌های حتمی]] پیش از [[ظهور]] [[امام]] [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} دانسته شده است. برای نمونه، {{امام سجاد|امام زین العابدین]] {{ع}} می‌فرماید: [[قائم]] ما [[[خاندان محمد]]]، در سالی که [[مردم]] [که همان [[یاران]] اویند، گرد او] جمع می‌شوند، [[ظهور]] می‌کند... [[قیام]] [[قائم]]، از امور حتمی الهی است و کار [[سفیانی]] نیز از امور حتمی الهی است و [[قیام]] کننده‌ای نداریم، جز آن که [پیش از او] [[سفیانی]] داریم<ref>قرب الإسناد: ص ۳۷۴، ح ۱۳۲۹.</ref>.
::::::[[امام رضا]] {{ع}} نیز در توضیح چرایی نپذیرفتن [[حکومت]]، به [[مأمون]] می‌فرماید: این کار (به دست گرفتن [[حکومت]] از سوی ما) جز پس از شورش [[سفیانی]]، شدنی نیست<ref>دلائل الإمامة: ص ۳۴۹، ح ۳۰۴.</ref>
::::::[[امام باقر]] {{ع}} می‌فرماید: [[[خروج]]] [[سفیانی]] و [[قائم]]، در یک سال است<ref>الغیبة، نعمانی، ص ۲۶۷، ح ۳۶.</ref>
::::::[[امام صادق]] {{ع}} در حدیثی به [[فضل]] کاتب می‌فرماید:‌ای [[فضل]]! از جایت تکان نخور تا [[سفیانی]] [[خروج]] کند و چون [[سفیانی]] [[خروج]] کرد، ما را لبیک بگویید (سه [[بار]]) که [[خروج]] او، از [[نشانه‌های حتمی]] است<ref>الکافی: ج ۸، ص ۲۷۴، ح ۴۱۲.</ref>
::::::درباره زمان و چگونگی شورش [[سفیانی]]، در [[احادیث]]، توضیحاتی آمده است. از جمله، [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: آنچه را [[دوست]] می‌دارید، نخواهید دید تا فرزندان فلان طایفه با هم [[اختلاف]] پیدا کنند که چون با هم [[اختلاف]] پیدا کنند، [[مردم]] [برای در دست گرفتن [[قدرت]]] به طمع می‌افتند و دو دستگی پدید می‌آید و [[سفیانی]] [[خروج]] می‌کند<ref>الکافی، ج ۸، ص ۲۰۹، ح ۲۵۴.</ref>
::::::نیز می‌فرماید: کار [[سفیانی]]، از امور حتمی است و [[خروج]] او در [[ماه رجب]] است<ref>کمال الدین، ص ۶۵۲، ح ۱۵.</ref>
::::::[[امام صادق]] {{ع}} در حدیثی دیگر می‌فرماید: [[خروج]] سه نفر ([[سفیانی]]، [[سید خراسانی|خراسانی]] و [[یمانی]])، در یک سال، در یک ماه و در یک روز است و هیچ کدام، ره‌یافته‌تر از [[یمانی]] نیست؛ زیرا او به سوی [[حق]] می‌خواند<ref>الإرشاد: ج ۲، ص ۳۷۵.</ref>
::::::[[امام علی]] {{ع}} درباره سختی شورش [[سفیانی]] می‌فرماید: هنگامی که کار [[سفیانی]] بالا می‌گیرد، هیچ کس از بلای آن در امان نمی‌ماند، جز کسی که بر محاصره و در تنگنا واقع شدند، شکیب ورزد<ref>الفتن: ج ۱، ص ۲۴۶، ح ۶۹۹.</ref>
::::::[[امام صادق]] {{ع}} درباره مدت فرمان‌روایی [[سفیانی]] می‌فرماید: ابتدا تا انتهای [[خروج]] و شورش او، پانزده ماه است: شش ماه می‌جنگد و چون مناطق پنجگانه[ی [[شام]] یعنی [[دمشق]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]] و قنسرین] را به [[تصرف]] در آورد، نُه ماه فرمان‌روایی می‌کند و یک روز هم بیشتر نمی‌شود<ref>کمال الدین، ص ۶۵۲، ح ۱۵.</ref>
::::::[[امیر مؤمنان]] {{ع}} می‌فرماید: [[امام مهدی|مهدی]] با موهایی موجدار و خالی در گونه، از سمت شرق می‌آید و این هنگام، [[سفیانی]] [[خروج]] می‌کند و به اندازه بارداریِ یک زن، نُه ماه، فرمان‌روایی می‌یابد و در [[شام]] [[خروج]] می‌کند و [[شامیان]]، [[مطیع]] او می‌شوند –جز برخی دسته‌ها که بر [[حق]] [[پایداری]] می‌کنند و [[خداوند]]، آنان را از [[خروج]] با او نگاه می‌دارد- و با لشکری انبوه به سوی [[مدینه]] می‌آید تا این که به بیابان میان [[مدینه]] و [[مکه]] می‌رسد و [[خداوند]]، او را به [[زمین]] فرو می‌برد و این هما سخن [[خدای جل جلاله]] در کتابش است: "و کاش آنان را می‌دیدی که چه سان هراسان‌اند و راه گریزی ندارند و از جایی نزدیک، فرو گرفته شده‌اند!"<ref>سبأ، آیه ۵۱.</ref><ref>الغیبة، نعمانی، ص ۳۰۴، ح ۱۴.</ref>
::::::[[امام صادق]] {{ع}} درباره علت جنگیدن [[امام مهدی]] {{ع}} با [[سفیانی]] می‎فرماید: ما و [[خاندان]] [[ابوسفیان]]، دو خاندانی هستیم که به خاطر [[خدا]] با هم [[دشمنی]] می‌کنیم. ما می‌گوییم: [[خدا]] راست گفت و آنان می‌گویند: [[خدا]] [[دروغ]] گفت. [[ابوسفیان]] با [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]] {{صل}} جنگید و [[معاویه]] با [[امام علی|علی بن ابی طالب]] جنگید و [[یزید بن معاویه]] با [[امام حسین|حسین بن علی]] جنگید و [[سفیانی]] با [[قائم]] می‌جنگد<ref>معانی الأخبار: ص ۳۴۶، ح ۱.</ref>
::::::[[امام باقر]] {{ع}} درباره چگونگی ملاقات [[امام مهدی]] {{ع}} با [[سفیانی]] می‌فرماید: هنگامی که به [[سفیانی]] خبر می‌رسد که [[قائم]] از سمت [[کوفه]] به سوی او می‌آید، از لشکرش کناره می‌گیرد و بیرون می‎رود تا [[قائم]] را ملاقات کند و می‌گوید: مرا نزد پسر عمویم ببرید. [[سفیانی]] را نزد او می‌آورند و [[قائم]] با وی سخن می‌گوید و [[سفیانی]] با او [[بیعت]] می‌کند و سپس به سوی یارانش باز می‌گردد. آنان به وی می‌گویند: چه کردی؟ می‌گوید: [[تسلیم]] شدم و [[بیعت]] کردم. به او می‌گویند: [[خداوند]]، رأیت را زشت گرداند! در حالی که خلیفه‌ای فرمان‌روا بودی، به فردی فرمان‌بردار تبدیل شدی! پس [[سفیانی]] [پشیمان و] با او ([[قائم]]) رو در رو می‌شود و با او می‌جنگد و سپس آن شب را سپری می‌کنند و صبح دوباره در برابر [[قائم]] صف‌آرایی می‌نماید و آن روز را نیز می‌جنگند<ref>بحار الأنوار: ج ۵۲، ص ۳۸۸، ح ۲۰۶.</ref>
::::::[[امام علی]] {{ع}} درباره رویارویی لشکر [[سفیانی]] با [[پرچم‌های سیاه]] می‌فرماید: [[سفیانی]] و [[پرچم‌های سیاه]] در [[دروازه اصطخر]]<ref>اصطخر یا استخر: شهری بزرگ در فارس بوده است.</ref> با هم رو در رو می‌شوند. میان [[پرچم‌های سیاه]]، جوانی از [[بنی‌هاشم]] است که در [[کف دست]] چپش خالی دارد و [[فرمانده]] طلایه‌داران این [[سپاه]]، مردی از بنی‌تمیم به نام [[شعیب بن صالح]] است. جنگی سخت و بزرگ، میان آن دو در می‌گیرد و [[پرچم‌های سیاه]]، [[غلبه]] می‌کنند و لشکر [[سفیانی]] می‌گریزد و در این هنگام، [[مردم]]، [[امام مهدی|مهدی]] را آرزو و پیجویی می‌کنند<ref>الفتن: ج ۱، ص ۳۲۱، ح ۹۱۴.</ref>
::::::درباره سرانجام لشکر [[سفیانی]] نیز [[امام باقر]] {{ع}} می‌فرماید: چون خبر [[خروج]] [[امام مهدی|مهدی]] به سمت [[مکه]] به [[فرمانده]] اعزامی [[سفیانی]] می‌رسد، لشکری را در پی او روانه می‌کند؛ ولی به او نمی‌رسند و [[مهدی]] همچون [[حضرت موسی|موسی بن عمران]]، بیمناک مراقب وارد [[مکه]] می‌شود. سپس [[فرمانده]] لشکر اعزامی [[سفیانی]]، وارد بَیدا (بیابان میان [[مدینه]] و [[مکه]]) می‌شود و منادی‌ای از [[آسمان]]، ندا می‌دهد: "ای بَیدا! این [[قوم]] را هلاک کن" و همگی در [[زمین]] فرو می‌روند و جز سه تن از آنها نمی‌توانند بگریزند، و [[خداوند]]، سر و صورت این را –که از [[قبیله کلب]] هستند-، وارونه می‌کند<ref>الغیبة، نعمانی، ص ۲۷۹، ح ۶۷.</ref>.
::::::[[امام باقر]] {{ع}} در حدیثی، [[سرنوشت]] [[سفیانی]] را این گونه توصیف فرموده است: [[امام مهدی|مهدی]] ، [[سفیانی]] را زیر درختی که در [[حیره]] است و شاخه‌هایش دراز و تا به [[زمین]] رسیده است، شکست می‌دهد<ref>بحار الأنور، ج ۵۲، ص ۳۸۶، ح ۱۹۹.</ref><ref>ر.ک: [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۶۵–۱۳۵.</ref>» <ref>[[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری‌زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص۷۲-۷۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۲. [[مجتبی تونه‌ای|آقای تونه‌ای]] (پژوهشگر معارف مهدویت)؛}}
[[پرونده:13681078.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[مجتبی تونه‌ای]]]]
::::::آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«[[سفیانی]]، یکی از [[نشانه‌های قطعی ظهور]] است. [[سفیانی]]، عنصر بی‌بندوبار، آلوده و پرده در [[اموی]] نسب و اموی‌نژاد است که در [[سوریه]] [[انقلاب]] می‌کند و انقلابش نیز، پس از [[غلبه]] بر دو گروه مخالف خویش، به ظاهر پیروز می‌گردد و آن دو خطّ‍‌ مخالف را که [[رهبری]] یکی را مردی سرخ رو و دیگری را مردی "[[ابرص]]" به عهده دارد، درهم می‌کوبد. فضای سیاسی و اجتماعی برای او آماده می‌شود و او بر منطقه وسیعی که شامل: [[دمشق]]، [[حمص]]، [[حلب]]، [[اردن]]، [[فلسطین]] و [[اسرائیل]] کنونی است، مسلّط‍‌ می‌گردد و [[یهودیان]] و عناصر تبهکار و حق‌ستیز، کودکان پرورشگاهی و کنار خیابانی از او [[پیروی]] می‌کنند و همه این تحوّلات ظرف شش ماه صورت می‌پذیرد. پس از استقرار [[قدرت]] و سیطره [[سفیانی]] در [[سوریه]] و منطقه وسیعی که نام برده شد، [[سپاه]] گرانی مرکب از ١٤٢ هزار نفر سازماندهی می‌کند و بخشی از آن را به منظور [[فتح]] [[عراق]] و بخشی دیگر را به سوی [[حجاز]] و [[مدینه منوّره]]، گسیل می‌دارد. [[سپاه]] ١٢ هزار نفری او به سوی [[مدینه]] می‌رود تا [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} آن [[اصلاحگر بزرگ جهانی]] را که خبر ظهورش پخش گردیده، دستگیر نماید. انان سه روز در [[مدینه]] توقّف می‌کنند و در آن‌جا دست به چپاول و جنایت می‌زنند و پس از آن، بخش مهمّ‌ آن ١٢ هزار نفر، [[مدینه]] را به منظور دستیابی به [[امام مهدی]] {{ع}} به قصد [[مکه]] ترک می‌کنند، چرا که اطّلاع می‌یابند که آن [[اصلاحگر بزرگ]]، از [[مدینه]] به [[مکه]] رفته است.
::::::این [[سپاه]] تجاوزکار در راه [[مکه]]، به بیابانی می‌رسند و در آن‌جا، [[زمین]] به [[امر]] [[خدا]] همه آنان را می‌بلعد و جز دو نفر باقی نمی‌ماند، یکی از آن دو به سوی [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} می‌رود تا [[بشارت]] [[نابودی دشمنان]] [[حق]] و [[عدالت]] را بدهد و دیگری به سوی [[سفیانی]] می‌رود تا [[سرنوشت]] شوم ستونی از [[سپاه]] تجاوزکار او را گزارش کند. اما [[سپاه]] تجاوزکاری که از سوی [[سفیانی]] به [[عراق]] گسیل می‌گردد، در منطقه‌ای از اطراف [[نجف]] که "[[روحاء]]" نام دارد پیاده می‌شود و ده‌ها هزار نفر از آنان برای اشغال [[نجف]] و [[کوفه]] حرکت می‌کنند.
::::::روز عیدی از [[اعیاد اسلامی]]، تجاوز خویش را به این دو شهر آغاز می‌کنند و سر راه خود با ستونی از مدافعان که از [[بغداد]] می‌رسد درگیر می‌شوند و میان این ده‌ها هزار مدافع عراقی و [[سپاه سفیانی]]، [[جنگ]] وحشتناکی جریان می‌یابد که البته [[سپاه سفیانی]]، پیروز می‌شود و [[کوفه]] را به اشغال خود درمی‌آورد و در آن‌جا سخت به کشتار وسیع غیرنظامیان، جاری ساختن سیلاب [[خون]] از بیگناهان، برپا ساختن چوبه‌های بی‌شمار دار و به [[اسارت]] بردن زنان و دختران، دست می‌زند. مردی برای [[دفاع]] از [[کوفه]] و [[حقوق مردم]] آن بپا می‌خیزد و انقلابی به راه می‌اندازد، اما کشته می‌شود.
::::::سرانجام این بخش از [[سپاه سفیانی]] به سوی [[شام]] برمی‌گردد، اما گروهی از [[کوفه]] و گروهی به [[فرماندهی]] "[[سید هاشمی]]" و گروهی به [[فرماندهی]] قهرمان پرواپیشه "[[یمانی]]"، [[سپاه]] ١٠٠ هزار نفری [[سفیانی]] را تعقیب می‌کنند و طی‌ [[جنگ]] خونین میان راه [[عراق]] و [[شام]] همه را درهم می‌کوبند و انبوهی اسیر و غنایم جنگی، بدست می‌آورند.
::::::اما سرانجامِ شوم [[سفیانی]] و جنبش ارتجاعی او، بدین‌گونه پایان می‌پذیرد که: [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} آن [[اصلاحگر]] [[زمین]] و زمان پس از [[ظهور]] خویش، از [[مکه]] به تدریج به [[کوفه]] می‌رسد و پس از استقرار [[عدالت]] در [[حجاز]] و [[عراق]] و [[دمشق]]، قلمرو سیطره ظالمانه [[سفیانی]] را [[هدف]] قرار می‌دهد. در حرکت اصلاحی [[امام]] به سوی [[شام]]، انبوهی از حق‌طلبان به او می‌پیوندند و [[سفیانی]] نیز در "رمله"، شمال شرقی [[فلسطین]] و [[قدس]] برای شرارت آماده می‌شود. لحظات رویارویی دو [[سپاه حق]] و [[باطل]] و [[عدل]] و بیداد، فرا می‌رسد، گروه‌هایی از [[سپاه سفیانی]]، قرارگاه خویش را رها کرده و به لشکر [[حق]] می‌پیوندند و گروهی نیز به [[سپاه سفیانی]] ملحق می‌شوند. شرایط‍‌ برای یک پیکار بزرگ و سرنوشت‌ساز آماده می‌شود.
::::::[[سفیانی]] با دریافت گزارش رسیدن نیروی [[حق]] و آمدن [[اصلاحگر]] بزرگ [[امام مهدی]] {{ع}} از [[عراق]] به [[شام]] و [[فلسطین]]، خود را با همه [[قدرت]] و امکانات آماده رویارویی و دیدار می‌کند و بنا به روایتی از [[امام باقر]] {{ع}} می‌گوید: {{متن حدیث|"أَخْرِجُوا إِلَيَّ ابْنَ عَمِّي!"}} یعنی: عموزاده‌ام را نزد من بیاورید<ref>به اعتبار این‌که از نسل بنو امیه است و آنان خود را پسر عموهای [[بنی هاشم]] می‌پندارند.</ref>. پس از آن‌که رویاروی هم قرار می‌گیرند و [[امام مهدی]] {{ع}} [[سفیانی]] را برای گفتگو به حضور می‌پذیرد و آن گفتگو به [[بیعت]] [[سفیانی]] با [[امام مهدی|حضرت مهدی]] و با [[ایمان]] به او و حرکت عظیم و عمیق و آسمانی او می‌انجامد، [[سفیانی]] از قرارگاه [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} به سوی [[سپاه]] خویش بازمی‌گردد که سران سپاهش می‌پرسند: چه کردی‌؟ پاسخ می‌دهد: "من در برابر منطق پولادین و موضع بحق [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}، [[اسلام]] او را پذیرفتم و به راه و رسم او گردن نهادم و با او دست [[بیعت]] دادم و از گذشته سیاه خویش، ندامت کردم." سران [[سپاه]] او می‌گویند: "زشت باد [[رأی]] تو! در شرایطی که خلیفه‌ای بلامانع و پراقتدار به سوی [[امام مهدی]] {{ع}} رفتی، اینک بر خطّ‍‌ [[اطاعت]] او گردن نهاده، بازگشته‌ای‌؟" [[سفیانی]] از [[پیمان]] خویش دست کشیده و [[بیعت]] خویش با [[حجّت]] [[خدا]] و [[خلیفه]] راستین او را می‌شکند و به تشویق سران [[سپاه]] تجاوزکار خود، برای پیکار با [[حق]] و [[عدالت]] آماده می‌شود.
::::::سحرگاه یکی از روزها، پیکار نهایی [[حق]] و [[باطل]] آغاز می‌گردد و [[خداوند]] پس از نبردی خونبار میان دو [[سپاه]] [[عدل]] و [[ظلم]]، [[حجت]] [[خدا]] و [[یاران]] حق‌گرای او را [[پیروزی]] کامل می‌بخشد و آنان، [[سپاه]] حق‌ستیز [[سفیانی]] را به‌طور کامل نابود می‌سازند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۸۸؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج ۳، ص ۳۱۶.</ref>.
::::::طبق [[روایت]] دیگری، [[سفیانی]] از [[سرنوشت]] شوم و تکاندهنده [[سپاه]] خویش که در راه [[مکه]] به [[زمین]] فرومی‌رود و [[زمین]] به [[فرمان خدا]] آن‌ها را می‌بلعد درس عبرت گرفته و می‌کوشد تا [[فرمان]] [[امام مهدی]] {{ع}} را گردن نهد. به همین جهت [[بیعت]] می‌کند، اما پس از اندک‌زمانی [[بیعت]] خویش را می‌شکند و سرکشی می‌کند و پس از نبردی خونین به [[اسارت]] درمی‌آید و نابود می‌گردد<ref>عقد الدرر، ص ۱۳۳؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج ۱، ص ۵۰۵.</ref>.
::::::به [[روایت]] دیگری، پس از دستگیری به [[دستور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} در دروازه [[بیت المقدس]] کشته می‌شود<ref>عقد الدرر، ص ۸۵؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج ۳، ص ۳۱۳.</ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۲۹۴.</ref>.
:::::*«یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] [[مصلح]] بزرگ جهانی، [[خروج سفیانی]] است<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۸۲.</ref>. [[سفیانی]] در [[روایات]] این‌گونه توصیف شده است: مردی است به رنگ سرخ و زرد، با چشم کبود. در ظاهر ذکر [[خدا]] می‌گوید، ولی از پلیدترین و کثیف‌ترین [[مردم]] روزگار است و در [[پلیدی]] و خباثت چنان است که زن بچه‌دار خود را از [[ترس]] این‌که مبادا [[مردم]] را به مخفیگاه او [[راهنمایی]] کند، زنده به گور می‌کند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۶.</ref>. در روایتی [[حضرت علی]] {{ع}} فرمود: پسر هند جگرخوار ([[سفیانی]]) از بیابان بیرون می‌آید. او مردی متوسط‍‌ القامه، قیافه‌اش وحشتناک و سرش ضخیم و رویش آبله دارد. اگر او را ببینی خیال می‌کنی یک‌چشمی است، او از اولاد [[ابو سفیان]] است. وی [[خروج]] می‌کند و به [[کوفه]] (یا [[نجف]]) می‌آید و بر [[منبر]] آن می‌نشیند. گروه کثیری را [[فریب]] می‌دهد و آنان را با خود همدست می‌نماید و مناطق: [[شام]]، [[دمشق]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]] و قنسرین را [[تصرف]] می‌نماید<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۶؛ منتخب الاثر، ص ۴۵۸.</ref>. وی گروه بسیاری از [[شیعیان]] را به قتل می‌رساند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۵ و ۲۲۲.</ref>، سپس از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} اطلاع پیدا می‌کند. لشکری انبوه به سوی او می‌فرستد اما به خود [[امام]] دست نمی‌یابد و سرانجام در بیابانی بین [[مکه]] و [[مدینه]] به [[زمین]] فرو می‌روند<ref>همان، ص ۲۳۸.</ref>. از [[امام صادق]] {{ع}} آورده‌اند که فرمود: گویی می‌نگرم که [[سفیانی]] در [[کوفه]] و در میدان شهر شما، بساط‍‌ خویش را گسترده است و جارچی‌های او جار می‌زنند که: "هرکس سر شیعه‌ای را بیاورد یک هزار درهم جایزه دارد"<ref>غیبة طوسی، ص ۲۷۳؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۵.</ref>. آن‌گاه است که همسایه بر همسایه می‌شورد و او را به [[جرم]] [[شیعه]] بودن سر می‌برد تا هزار درهم جایزه بگیرد. [[اصل]] [[خروج سفیانی]]، صرف‌نظر از ویژگی‌ها و قضایای جزئی، امری مسلّم است، ولی این‌که [[سفیانی]] کیست و چه ویژگی‌هایی دارد و چگونه شورش می‌کند، چندان روشن نیست. در برخی از [[روایات]]، از [[امام علی]] {{ع}} در مورد [[نام سفیانی]] پرسیده شده و آن حضرت، از بیان آن خودداری کرده‌اند<ref>همان، ص ۲۰۶.</ref>. حال آن‌که اگر نام وی مشخص بود، دلیلی نداشت که از بردن نام وی، خودداری کند. به نظر می‌رسد، [[سفیانی]] فرد مشخصی نیست، بلکه فردی است با ویژگی‌های [[ابو سفیان]]، که در آستانه [[ظهور]] [[مهدی]] {{ع}} به طرفداری از [[باطل]]، [[خروج]] می‌کند و [[مسلمانان]] را به [[انحراف]] می‌کشاند. [[امام سجاد]] {{ع}} می‌فرماید: "[[ظهور قائم]] {{ع}} از [[ناحیه]] [[خداوند]]، قطعی و [[خروج سفیانی]] نیز، قطعی است. در برابر هرقیام‌کننده و مصلحی، یک [[سفیانی]] وجود دارد"<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۸۲.</ref>. و یا [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "ما و [[خاندان]] [[ابو سفیان]]، دو خاندانی هستیم که بر سر [[دین خدا]] باهم [[دشمنی]] داریم. ما سخن [[خداوند]] را [[تصدیق]] کردیم و آنان [[تکذیب]] کردند. [[ابو سفیان]]، با [[پیامبر]] {{صل}} [[مبارزه]] کرد و [[معاویه]] با [[امام علی|علی]] {{ع}} و [[یزید]] با [[امام حسین|حسین بن علی]] {{عم}} به [[مخالفت]] برخاستند و [[سفیانی]] نیز با [[قائم]] {{ع}} خواهد جنگید"<ref>همان.</ref>.
::::::براساس این [[روایات]]، [[سفیانی]] جریان [[باطل]] در بستر [[تاریخ]] است و رودررویی بین [[حق]] و [[باطل]] در این دو خانواده، نمونه بارزی از جریان این دو خط‍‌ است. پس بر فرض که [[سفیانی]] را از نسل [[ابو سفیان]] هم بدانیم، آخرین مهره این زنجیره، همان [[سفیانی]] است که در آستانه [[ظهور قائم]] {{ع}} [[خروج]] می‌کند. این‌که همزمان با [[خروج سفیانی]] از منطقه [[شام]]، [[یمانی]] و [[خراسانی]] به طرفداری از [[حق]] در [[ناحیه]] [[خراسان]] و [[یمن]]، [[قیام]] می‌کنند، نیز مؤید این نظر می‌تواند باشد"<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۰ و ۲۱۷.</ref>. [[ابو سفیان]]، به عنوان سردمدار [[شرک]] و بت‌پرستی و سرمایه‌داری طاغوتی، هرنوع حرکت و جنبشی را که دم از [[عدالت]]، برادری و آزادی می‌زد، [[دشمن]] خود می‌دانست و با [[قدرت]] تمام در برابر آن به [[مبارزه]] برمی‌خاست. [[سفیانی]]، فردی است با این ویژگی‌ها که در برابر [[انقلاب]] بزرگ جهانی [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} [[خروج]] می‌کند. بر این اساس، در [[حقیقت]] [[سفیانی]] یک جریان است، نه یک شخص<ref>چشم‌به‌راه مهدی، جمعی از نویسندگان مجله حوزه، ص ۲۷۵.</ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۳. خانم دکتر خیراللهی و موسوی شکور ؛}}
[[پرونده:152019.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[فخری سادات موسوی شکور]]]]
::::::خانم دکتر '''[[زهرا خیراللهی]]'''و خانم [[فخری سادات موسوی شکور]]، در مقاله ''«[[علائم ظهور در آیات قرآن (مقاله)|علائم ظهور در آیات قرآن]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«از [[نشانه‌های ظهور امام مهدی|نشانه‌های ظهور مهدی موعود]] {{ع}}، قیام شخصی به نام "[[سفیانی]]" است که در احادیث [[شیعه]] در روایات فراوانی بر حتمی بودن آن تاکید شده است، در برخی از احادیث [[اهل سنت]] نیز با صراحت از آن به عنوان یکی از نشانه‌های خروج [[مهدی]]{{ع}} یاد شده است. [[امام صادق]]{{ع}} در ذیل تفسیر آیه: {{متن قرآن|ثُمَّ قَضَى أَجَلًا وَأَجَلٌ مُسَمًّى}}<ref>سپس اجلی مقرر داشت و اجل معیّن نزد اوست آنگاه شما تردید می‌کنید؛ سوره انعام/۲.</ref> فرمودند: "که خداوند امر فرمودند دو أجل را، أجل موقوف و أجل محتوم، و سپس فرمودند که خروج "[[سفیانی]]" أجل حتمی است. که حتما به وقوع می‌پیوندد"<ref>الغیبة «النعمانی»، ص ۳۰۰.</ref>. [[قیام سفیانی|خروج سفیانی]] که گفته شده او از نسل [[ابوسفیان]] است قبل از [[ظهور]] اتفاق می‌افتد که سپاهیان خود را به طرف [[مدینه]] و [[مکه]] و [[کوفه]] و... می‌فرستد و در این مدت زمانی فجایع بسیاری را به بار می‌آورد. در آیات پایانی سوره "سبأ" به طور مشخص به این گروه می‌پردازد که: {{متن قرآن|وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلَا فَوْتَ وَأُخِذُوا مِنْ مَكَانٍ قَرِيبٍ وَقَالُوا آمَنَّا بِهِ وَأَنَّى لَهُمُ التَّنَاوُشُ مِنْ مَكَانٍ بَعِيدٍ وَقَدْ كَفَرُوا بِهِ مِنْ قَبْلُ وَيَقْذِفُونَ بِالْغَيْبِ مِنْ مَكَانٍ بَعِيدٍ وَحِيلَ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَا يَشْتَهُونَ كَمَا فُعِلَ بِأَشْيَاعِهِمْ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا فِي شَكٍّ مُرِيبٍ}}<ref>اگر ببینی هنگامی که فریادشان بلند می‌شود، اما نمی‌توانند بگریزند، و آنها را از مکان نزدیکی می‌گیرند * و در آن حال می‌گویند ایمان آوردیم، ولی چگونه می‌توانند از فاصله دور به آن دسترسی پیدا کنند؟ آنها پیش از این به آن کافر شدند و از مکانی دور دست به جهان غیب پرتاب می‌شدند نسبت‌های ناروا به او می‌دادند سرانجام میان آنها و آنچه مورد علاقه‌شان بود جدایی افکنده شده همان گونه که به پیروان آنها از قبل عمل گردید چرا که آنها در شک و تردید بودند؛ سوره سبأ/ ۵۱ - ۵۴.</ref>؛ در آیات مورد بحث که آخرین آیات "سوره سبأ" است، در آخرین آیه تعبیری است که نشان می‌دهد این آیات همه مربوط به دنیا و عذاب استیصال و لحظه جان دادن است، چرا که در آیه آخر می‌گوید: "میان آنها و آنچه مورد علاقه آنهاست جدایی افکنده می‌شود، همان گونه که قبل از آن درباره گروه‌های دیگری از کفار این عمل انجام گرفت. این تعبیر با روز قیامت سازگار نیست، چرا که در آن روز همه انسان‌ها یک جا برای حساب جمع می‌شوند چرا که در روز رستاخیز اولاً: همه انسان‌ها حضور می‌یابند و این که در آن موقع چیزی از علائق آنها نیست که بخواهند بین آنها جدایی بیفتد. و در سوره واقعه می‌خوانیم {{متن قرآن|قُلْ إِنَّ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ * لَمَجْمُوعُونَ إِلَى مِيقَاتِ يَوْمٍ مَّعْلُومٍ}}<ref>"بگو اولین و آخرین همگی برای وقت روز معینی جمع آوری می‌شوند؛ سوره الواقعه، ۵۰.</ref>؛ پس منظور از جمله {{متن قرآن|أُخِذُوا مِن مَّكَانٍ قَرِيبٍ}} این است که این افراد بی‌[[ایمان]] و ستمگر نه تنها نمی‌توانند از حوزه قدرت خدا فرار کنند بلکه خدا آنها را از جایی گرفتار می‌کند که بسیار به آنها نزدیک است! همان طور که فرعونیان در امواج نیل که سرمایه افتخار آنها بود دفن شدند؛ یعنی: همان سدّ عظیمی که قلب آبادی آنها و مایه حیات و حرکت آنان بود ولی عذاب الهی آنان را گرفتار کرد و از نزدیکترین مکان گرفتار شدند تا به این وسیله قدرت نمایی خدا را ببینند. بسیاری از پادشاهان ظالم نیز به وسیله نزدیکترین افرادشان به قتل رسیدند و نابود شدند، و بسیاری از قدرتمندان ستمگر از درون خانه‌هایشان آخرین ضربت را خوردند. پس مشخص می‌شود که این عذاب در دنیا اتفاق می‌افتد و روایات فراوانی هم از طرق [[شیعه]] و [[اهل سنت]] نقل شده این آیه تطبیق بر خروج "[[سفیانی]]" و گروهی که پیرو مکتب ابوسفیانی‌اند و تفاله‌های عصر جاهلیت‌اند و بر ضد طرفداران حق در آستانه قیام [[مهدی]]{{ع}} خروج می‌کنند دارد که آنها به هنگام حرکت به سوی مکه به قصد تسخیر آن در صحرا گرفتار می‌شوند، و زمین لرزه شدیدی سبب شکافتن زمین و فرو رفتن تسخیر آنها در آن می‌شود، در حقیقت سفیانی از مصادیق {{متن قرآن|أُخِذُوا مِن مَّكَانٍ قَرِيبٍ}} است که آنها از نقطه‌ای که زیر پایشان است گرفتار چنگال عذاب الهی می‌شوند<ref>تفسیر نمونه، ج ۱۸، ص ۱۵۳.</ref>. [[پیامبر]]{{صل}} در مورد [[خروج سفیانی]] به [[معاویه]] گفته بود که مردی از فرزندان تو که شوم و ملعون و احمق و خشن و وارونه قلب و سنگدل و غلیظ است و دایی‌هایش از طایفه کلب است، گویا او را می‌بینم، و اگر بخواهم نام او و صفتش و این که چند سال سن دارد را ذکر می‌کنم، او لشگری به مدینه می‌فرستد آنان وارد شهر می‌شوند، و کشتار و فواحش را از حد می‌گذرانند و آنگاه که وارد سرزمین "[[بیداء]]" شدند و مستقر گردیدند خداوند آنان را در زمین فرو می‌برد. خداوند عزوجل می‌فرماید: {{متن قرآن|وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ وَأُخِذُوا مِن مَّكَانٍ قَرِيبٍ}} اگر ببینی وحشت‌زده می‌شوند و از دست نمی‌روند بلکه از مکانی نزدیک گرفته می‌شوند؛ یعنی: از زیر پاهایشان، و از لشگر آنها جز فردی که خداوند صورت او را به پشت سرش بر می‌گرداند، باقی نمی‌ماند<ref>اسرار آل محمد {{صل}} «سلیم بن قیس»، ص ۴۷۷.</ref>. و در سوره نساء در مورد همین لشکر [[سفیانی]] آورده شده که این افراد همگی‌شان دچار عذاب الهی می‌شوند و از بین می‌روند به جز دو نفر که آنها هم به اذن خدا صورت‌هایشان به پشت برگرداننده می‌شود و زنده ماندن آنها با این حالت جز این نیست که سرگذشت لشکریان همراه خود را به گوش دیگران برسانند. {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ آمِنُواْ بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَكُم مِّن قَبْلِ أَن نَّطْمِسَ وُجُوهًا فَنَرُدَّهَا عَلَى أَدْبَارِهَا}}<ref>ای اهل کتاب! به آنچه بر پیامبر اسلام نازل کردیم که تصدیق کننده آنچه که با شماست کتاب ایمان بیاورید پیش از آن که چهره‌هایی را بازگردانیم به کیفر تکبر؛ سوره النساء، ۴۷.</ref>. از [[شیخ مفید]] هم به سند از جابر از [[امام باقر|امام محمد باقر]]{{ع}} آمده که این خبر در مورد لشگر [[سفیانی]] است<ref>المیزان، ج ۴، ص ۳۷۹.</ref>. در سوره اسراء آمده که: {{متن قرآن|عَسَى رَبُّكُمْ أَنْ يَرْحَمَكُمْ وَإِنْ عُدْتُمْ عُدْنَا وَجَعَلْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَافِرِينَ حَصِيرًا}}<ref>امید است پروردگارتان باز بر شما مهربانی کند و اگر بازگردید، ما نیز به کار کیفر شما برمی‌گردیم و جهنم را زندان کافران قرار داده‌ایم؛ سوره اسراء، ۸.</ref>؛ [[علی بن ابراهیم]] در تفسیرش -که منسوب به [[امام صادق]]{{ع}} است- گوید: امید است پروردگارتان باز بر شما مهربانی کند یعنی: شما را بر دشمنتان پیروز فرماید. سپس به بنی امیه خطاب کرد و فرمود:و اگر به عصیان و گناه بازگردید، ما هم به عقوبت شما برمی‌گردیم؛ یعنی: اگر به وسیله سفیانی بازگردید، ما به وسیله [[قائم]] از [[آل محمد]]{{صل}} بازمی‌گردیم، و جهنم را زندان کافران قرار دهیم؛ یعنی: زندانی که در آن محصور بمانند<ref>{{متن حدیث|"علي بن ابراهيم، في تفسيره المنسوب إلی الصادق {{ع}} قال: {{متن قرآن|عَسَى رَبُّكُمْ أَن يَرْحَمَكُمْ}} أَيْ يَنْصُرُكُمْ عَلَى عَدُوِّكُمْ ثُمَّ خَاطَبَ بَنِي أُمَيَّةَ فَقَالَ: {{متن قرآن|وَإِنْ عُدتُّمْ عُدْنَا}} يَعْنِي: إِنْ عُدْتُمْ بِالسُّفْيَانِيِّ عُدْنَا بِالْقَائِمِ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ {{صل}}، {{متن قرآن|وَجَعَلْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَافِرِينَ حَصِيرًا}} أَيْ حَبْساً يحْصرُونَ فِيهَا"}}؛ سیمای مهدی در قرآن «سید هاشم بحرینی»، ص ۲۷۱.</ref>»<ref>[[زهرا خیراللهی|خیراللهی، زهرا]]؛ [[فخری سادات موسوی شکور|موسوی شکور،فخری سادات]]، [[علائم ظهور در آیات قرآن (مقاله)|علائم ظهور در آیات قرآن]]، ص 231-233.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۴. نویسندگان کتاب «[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»؛}}
[[پرونده:1402.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::نویسندگان کتاب ''«[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«در برخی [[روایات]]، یکی از [[نشانه‌های حتمی‌ ظهور]]، [[خروج]] فردی معروف به [[سفیانی]] شمرده شده است. از جزئیات حرکت وی نمی‌توان به روشنی و با قطعیت چیزی گفت؛ اما به صورت کلی می‌توان بیان کرد او که گویا از نسل [[بنی امیه]] و [[ابوسفیان]] است چند ماهی [[پیش از ظهور]]، [[خروج]] و [[قیام]] خود را از منطقه وادی یابس "احتمالاً جنوب غرب [[سوریه]] واقع است" شروع می‌کند و بر منطقه [[عراق]]، [[سوریه]]، [[اردن]] و این نواحی مسلط می‌شود. او، مردی خون‌ریز است که در زمان تسلط و [[حکومت]] او عده زیادی کشته می‌شوند. او با احساس خبر [[ظهور]]، لشکری را برای [[مبارزه]] و کشتن [[امام مهدی]]{{ع}} به طرف [[مدینه]] و [[مکه]] روانه می‌کند. لشکر وی در منطقه "[[بیدا]]" بین [[مکه]] و [[مدینه]] به [[اراده خداوند]] به [[زمین]] فرو می‌رود. [[امام مهدی]]{{ع}} پس از [[ظهور]] و حرکت به سمت [[عراق]]، [[سفیانی]] را می‌کشد»<ref>[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۲۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۵. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛}}
[[پرونده:1368303.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]]]
::::::'''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«پیش از [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}}، مردی از نسل [[ابو سفیان]] از منطقه [[شام]] [[خروج]] می‌کند و با تظاهر به [[دین‌داری]]، گروه زیادی از [[مردم]] را [[فریب]] می‌دهد و بر بخش گسترده‌ای از [[سرزمین‌های اسلامی]] مثل [[سوریه]]، [[فلسطین]]، [[اردن]] و [[عراق]] تسلط می‌یابد. آنگاه که از [[ظهور حضرت مهدی]] {{ع}} [[آگاه]] می‌شود، سپاهی عظیم به طرف [[مکه]] گسیل می‌دارد و در منطقه [[بیداء]] بین [[مکه]] و [[مدینه]] به [[امر]] [[خداوند]] قهار، همه لشکریان او به جز چند نفر در [[زمین]] فرومی‌روند. از این [[حقیقت]] به [[خسف در بیداء]] یاد شده است. از [[روایات]] استفاده می‌شود [[خروج سفیانی]]، از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} است»<ref>[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۹۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۶. پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان؛}}
[[پرونده:152168.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان]]]]
::::::'''[[پژوهشگران مرکز فرهنگی تبلیغی آینده سازان]]'''، در کتاب ''«[[پرسمان نوجوان (کتاب)|پرسمان نوجوان]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«[[روایات]] مربوط به [[سفیانی]] [[متواتر]] اجمالی است و پاره‌ای از آنها [[متواتر]] لفظ می‌باشد، بنا به تصریح [[روایات]] [[خروج سفیانی]] از امور و وعده‌های حتمی [[خداوند]] است، اما درباره مصداق [[سفیانی]] دو نظر وجود دارد:
:::::#'''نظر مشهور:''' از [[احادیث]] بسیاری استفاده می‌شود که [[پیش از ظهور]] [[حضرت صاحب الامر]]{{ع}} مردی از [[نسل]] [[ابوسفیان]] [[خروج]] می‌کند. در توصیف وی گفته شده است مردی است ظاهرالصلاح و ذکر [[خدا]] مرتباً بر زبانش جاری است، اما پلیدترین و خبیث‌ترین [[مردم]] است. گروه کثیری را [[فریب]] می‌دهد و با خود همدست می‌کند. آغاز [[قیام]] او [[ماه رجب]] است و مناطق پنجگانه: [[شام]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]] و قنسرین را [[تصرف]] می‌نماید. گروه زیادی از [[شیعیان]] را به [[قتل]] می‌رساند، سپس از [[ظهور حضرت مهدی]]{{ع}} اطلاع می‌یابد و لشکری را به جنگش می‌فرستد، اما به آن جناب دست نمی‌یابد و در بیابان بین [[مکه]] و [[مدینه]]، در منطقه ایبه نام "[[بیداء]]" به [[زمین]] فرو می‌رود<ref>دادگستر جهان، ص ۲۲۱.</ref> بر اساس بعضی از [[روایات]]، از [[خروج]] تا کشته شدن او ۱۵ [[ماه]] به طول می‌انجامد.
:::::#نظر دوم این است که از پاره‌ای [[روایات]] استفاده می‌شود که [[سفیانی]] منحصر به یک فرد نبوده است، بلکه اشاره به صفات و برنامه‌های مشخصی است که در طول [[تاریخ]] افراد زیادی [[مظهر]] آن بوده‌اند، یعنی [[سفیانی]] جنبه توصیفی دارد نه شخصی، اوصاف او، همان برنامه و ویژگی‌های اوست و در برابر هر مرد انقلابی و [[مصلح]] یک (یا چند) [[سفیانی]] قد [[علم]] خواهد کرد. در برابر هر قیام‌کننده مصلحی ابوسفیانی با مشخصات [[سرمایه‌دار]] غارتگر، قدرتمند و [[ظالم]]، ارتجاعی و مروج [[خرافات]] وجود داشته و دارد که می‌کوشد تلاش‌های انقلابی قیام‌کننده را خنثی کند، در راه او سنگ بیندازد و حداقل انقلابش را به عقب بکشاند. در برابر [[قیام]] [[مصلح جهانی]] نیز "[[سفیانی]]" یا "سفیانی‌ها" قرار خواهند داشت که با [[قدرت]] جهنمی‌شان سعی دارند در مسیر [[انقلاب]] [[راستین]] [[مهدی]]{{ع}} وقفه ایجاد کنند، زمان را به عقب برگردانند یا لا اقل متوقف سازند و از برچیده جلوگیری شدن نظام‌های ظالمانه طبقاتی به نفع [[استثمار]] کنندگان جلوگیری کنند<ref>حکومت جهانی مهدی، ص ۱۸۰ – ۱۸۴.</ref>»<ref>[[پرسمان نوجوان (کتاب)|پرسمان نوجوان]]، ص 32-33.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان خروج سفیانی}}

{{مدخل سفیانی}}

==پانویس==
{{پانویس2}}

[[رده:غیبت]]
[[رده:پرسش‌های جامع غیبت]]
[[رده:پرسش‌های غیبت]]
[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اص): پرسش‌هایی با ۱۴ پاسخ]]
[[رده:(اص): پرسش‌های مهدویت با ۱۴ پاسخ]]

[[en:Who is the Sufyani, Whose Uprising is One of the Immutable Signs of Imam Mahdi’s Reappearance? (Question)]]

محمد هادی یوسفی غروی

2020-02-24T22:45:24Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

<onlyinclude>
[[پرونده:0592.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[محمد هادی یوسفی غروی]]]]
حجت الاسلام و المسلمین [[محمد هادی یوسفی غروی]]، (متولد ۱۳۲۷ ش، نجف اشرف)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: [[سید ابوالقاسم خوئی]]، [[امام خمینی]]، [[سید کاظم حسینی حائری]] و [[سید محمد صادق حسینی روحانی]] پیگیری کرد. قاضی، رئیس دادگاه و رئیس دادگستری دادگاه انقلاب دزفول؛ مدرس [[مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی]]، مجمع الفكر، حوزه علمیه و [[جامعة المصطفی العالمیة]]؛ عضو شورای علمی گروه تاریخ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری؛ عضو انجمن تاریخ‌پژوهان كشور؛ مشاور علمی مجله [[اندیشه تقریب]]، [[مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی]] از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس در حوزه‏‌های علمیه، تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر در آورده است. ''«[[بررسی نظریه‌های نجات و مبانی مهدویت (کتاب)|بررسی نظریه‌های نجات و مبانی مهدویت]]»''، ''«موسوعة التاریخ الاسلامی»''، ''«[[شیعه و امام (مقاله)|شیعه و امام]]»''، ''«القضا و القدر علی ضوء الکتاب و السنه و العقل»''، ''«من تاریخ الحدیث حتی عهد معاویة»''، ''«القضاء و القدر فی القرآن و الحدیث»''، ''«حاجه الانام الی النبی و الامام''، ''«فی رحاب نهج البلاغه»''، ''«الاسلام و الحضاره الغربیه»'' و ''«نهج المسترشدین فی اصول الدین»'' برخی از این آثار است.<ref>[http://mhyousofi.andishvaran.ir/fa/ScholarMainpage.html پایگاه اندیشوارن حوزه]</ref>
</onlyinclude>
==جستارهای وابسته==
* [[:رده:آثار محمد هادی یوسفی غروی|همه آثار معرفی‌شده محمد هادی یوسفی غروی]]

==پانویس==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون==

[[رده:معرفی اجمالی پدیدآورندگان آثار امامت و ولایت]]
[[رده:پدیدآورنده]]
[[رده:پدیدآورندگان مقاله در امامت و ولایت]]

[[en:Muhammad Hadi Yusufi Gharawi]]

علی ربانی گلپایگانی

2020-02-24T21:40:38Z

Shafinejad:

<onlyinclude>
[[پرونده:1103557498.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[علی ربانی گلپایگانی]]]]
حجت الاسلام و المسلمین [[علی ربانی گلپایگانی]] (متولد ۱۳۳۴ ش، گلپایگان)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: [[جواد تبریزی]]، [[جعفر سبحانی]]، [[حسن حسن‌زاده آملی]]، [[حسین نوری همدانی]]، [[یحیی انصاری شیرازی]] و [[حسین مظاهری]] پیگیری کرد.<ref>[http://radio.irib.ir/persian/modulespage.aspx?modulename=radiomaaref_AExpert&id=88&PortalID=12 وبگاه رادیو معارف]</ref> پژوهشگر نشریات [[کیهان اندیشه (نشریه)|کیهان اندیشه]]، [[نور علم (نشریه)|نور علم]]، [[کلام اسلامی (نشریه)|کلام اسلامی]] و [[پیام حوزه (نشریه)|پیام حوزه]] از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس در حوزه‏‌هاى علمیه، تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر در آورده است. ''«[[درآمدی به شیعه‌شناسی (کتاب)|درآمدی به شیعه‌شناسی]]»''، ''«[[امامت در بینش اسلامی (کتاب)|امامت در بینش اسلامی]]»''، ''«[[وحی نبوی (کتاب)|وحی نبوی]]»''، ''«[[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]»''، ''«[[وحی‌شناسی ۱ (کتاب)|وحی‌شناسی]]»''، ''«[[بازاندیشی نقش پیامبر در پدیده وحی (مقاله)|بازاندیشی نقش پیامبر در پدیده وحی]]»''، ''«[[علم پیامبران به حقانیت وحی (مقاله)|علم پیامبران به حقانیت وحی]]»''، ''«[[چگونگی وحی نبوت از دیدگاه قرآن و روایات (مقاله)|چگونگی وحی نبوت از دیدگاه قرآن و روایات]]»''، ''«[[تبیین فلسفی وحی (مقاله)|تبیین فلسفی وحی]]»''، ''«[[عقاید استدلالی (کتاب)|عقاید استدلالی]]»''، ''«[[درآمدی بر علم کلام (کتاب)|درآمدی بر علم کلام]]»''، ''«[[دعای ندبه تصویرگر آینده روشن جهان و نشان‌دهنده راه وصول به آن (مقاله)|دعای ندبه تصویرگر آینده روشن جهان و نشان‌دهنده راه وصول به آن]]»''، ''«[[بررسی ادله عقلی اثبات وجود امام زمان (مقاله)|بررسی ادله عقلی اثبات وجود امام زمان]]»'' و ''«[[شاخص‌ها و نشانه‌های امامت در مکتب رضوی (مقاله)|شاخص‌ها و نشانه‌های امامت در مکتب رضوی]]»'' برخی از این آثار است.<ref>[http://arabbanigi.andishvaran.ir/fa/Books.html پایگاه اندیشوارن حوزه]</ref>
</onlyinclude>

==جستارهای وابسته==
* [[:رده:آثار علی ربانی گلپایگانی|همه آثار معرفی‌شده علی ربانی گلپایگانی]]

==پانویس==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون==
*[http://bookroom.ir/people/7830/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%AF%D9%84%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C صفحه آثار مؤلف در وبگاه پاتوق کتاب فردا]

[[رده:معرفی اجمالی پدیدآورندگان آثار امامت و ولایت]]
[[رده:پدیدآورنده]]
[[رده:پدیدآورندگان کتاب در امامت و ولایت]]
[[رده:پدیدآورندگان مقاله در امامت و ولایت]]
[[رده:پدیدآورندگان آثار وابسته به وحی و الهام]]
[[رده:پدیدآورندگان آثار وابسته به کلام تطبیقی]]
[[رده:پاسخ‌دهندگان به پرسش‌های علم غیب معصوم]]

[[en:Ali Rabbani Gulpayigani]]

علی ربانی گلپایگانی

2020-02-24T21:39:47Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

خراسانی که قیامش از نشانه‌های غیرحتمی ظهور است کیست؟ (پرسش)

2020-02-23T20:41:25Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = [[خراسانی]] که قیامش از [[نشانه‌های غیر حتمی ظهور]] است کیست؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]]؛ [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[خروج خراسانی]]
| مدخل اصلی = [[خراسانی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = ۹ [[پاسخ]]
}}
در [[روایات]] این چنین آمده است که هم زمان با [[خروج سفیانی]] و [[قیام یمانی]]، [[خراسانی]] هم [[قیام]] می‌کند و [[پرچم‌های سیاه]] از سمت [[خراسان]] به سوی [[کوفه]] حرکت کرده و در [[زمان ظهور]] با [[حضرت مهدی]]{{ع}} [[بیعت]] می‌کنند. عده‌ای از این [[روایات]] عنوان [[خراسانی]] را برداشت کرده‌اند که در مقابل عده‌ای دیگر این عنوان را رد کرده و برخی از آن [[روایات]] را ضعیف دانسته‌اند.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==
* آیا [[قیام خراسانی]] [[نشانه ظهور امام مهدی]] است؟

== [[پاسخ]] جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه [[اندیشمندان]] و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:11046759983.jpg|75px|link=محمد محمدی ری‌شهری]]||[[پرونده:13681099.jpg|75px|link=سید محمد کاظم قزوینی]]||[[پرونده:151937.jpg|75px|link=سید اسدالله هاشمی شهیدی]]||[[پرونده:Pic259.jpg|75px|link=عبدالمجید زهادت]]||[[پرونده:Pic2496.jpg|75px|link=مصطفی صادقی]]||[[پرونده:1368299.jpg|75px|link=علی رضا رجالی تهرانی]]||[[پرونده:13681082.jpg|100px|link=علی رضا رمضانیان]]||[[پرونده:13681078.jpg|75px|link=مجتبی تونه‌ای]]||[[پرونده:1402.jpg|70px|link=نویسندگان کتاب آفتاب مهر]]
|-
|[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری]]||[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی]]||[[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی]]||[[عبدالمجید زهادت|زهادت]]||[[مصطفی صادقی|صادقی]]||[[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی]]||[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان]]||[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای]]||آفتاب مهر
|-
|}

===ویژگی‌های شخصیتی [[خراسانی]]===
*در منابع اولیه [[حدیث]] [[شیعه]] مانند [[الغیبة ۱ (کتاب)|غیبت]] [[محمد بن ابراهیم نعمانی|نعمانی]]، [[الغیبة ۲ (کتاب)|غیبت]] [[محمد بن حسن طوسی|طوسی]] و [[ارشاد]] [[شیخ مفید]]، روایاتی در خصوص [[خراسانی]] وارد شده، که احتمال دارد ایشان را [[یاور]] خراسانیان و یا [[رهبر]] اهالی [[خراسان]] و یا فرماندۀ [[لشکر]] [[خراسان]] دانست. مجموعه قرائن موجود پیرامون شخصیت او دلالت دارد که وی همزمان با [[خروج سفیانی]] و [[یمانی]] ظاهر می‌شود و نیروهای خود را به سوی [[عراق]] اعزام می‌دارد.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]] ۵ ، ج ۲، ص ۲۵۹، [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۷۴ ـ ۷۷؛ نویسندگان آفتاب مهر، ج ۱ ص ۲۱۷ ـ ۲۱۸</ref> از جملۀ این [[روایات]]:<ref>طوسی، محمد بن حسن، الغیبة طوسی، ص ۲۷۴؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار ج ۵۲، ص ۴۶۷: «پرچم‌های سیاهی که ازخراسان در می‌آید در کوفه فرو می‌آید، هنگامی که مهدی علیه السلام ظهور کند، این پرچم‌ها برای بیعت به حضور او گسیل می‌شود»</ref> {{متن حدیث|"تَنْزِلُ الرَّايَاتُ السُّودُ الَّتِي تَخْرُجُ مِنْ خُرَاسَانَ إِلَى الْكُوفَةِ فَإِذَا ظَهَرَ الْمَهْدِيُّ بُعِثَ إِلَيْهِ بِالْبَيْعَةِ"}}<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۷۴ ـ ۷۷</ref> برخی از این شخصیت با عنوان [[سید خراسانی]] نام برده و او را از ذریۀ [[امام مجتبی]] یا [[امام حسین]] {{عم}} دانسته‌اند و صفات جسمانی او را هم بیان کرده‌اند که صورتی [[نورانی]] و خالی بر گونه راست یا دست راست دارد.<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۷۴ ـ ۷۷؛ [[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۲۹۴ـ ۲۹۷</ref> ولی چنانچه گذشت در منابع اولیه تنها تعبیر [[خراسانی]] مطرح شده و اشاره‌ای به سیادت یا [[هاشمی بودن]] او نشده است،<ref>ر.ک. [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۴۷ ـ ۴۴۸؛ [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۷۴ ـ ۷۷</ref> و یا گفته شده، [[خراسانی]] آخرین [[حاکم]] در [[ایران]] [[پیش از ظهور]] یا معاصر با آخرین فرمانرواست.<ref>ر.ک. [[علی کورانی|کورانی| علی]]، [[عصر ظهور (کتاب)|عصر ظهور]]، ص ۲۷۰</ref> برخی هم او را مردی از [[بنی تمیم]] دانسته‌اند<ref>نعمانی، الغیبة، ص ؟؟؟</ref>.<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۷۴ ـ ۷۷</ref> عنوان [[خراسانی]] به معنای اهل [[خراسان]] فعلی بودن نیست زیرا در صدر [[اسلام]] به [[مشرق]] [[زمین]] [[خراسان]] اطلاق می‌شده است، که شامل [[ایران]] و سایر مناطق [[اسلامی]] متصل به آن، که در گذشته جزء شوروی سابق بودند، می‌شده است، بر این اساس شخص [[خراسانی]] اهل هر منطقه‌ایی از این محدوده باشد، نسبت [[خراسانی]] به او صحیح است.<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۷۴ ـ ۷۷؛ [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص ۱۷۰، ۱۸۰، ۳۲۰ و ۳۲۲</ref>

===نقد [[روایات]] دربارۀ [[خراسانی]]===
*باید توجه داشت، از مجموع کتب متأخر و معاصری که از [[خراسان]] یاد کرده‌اند، استفاده می‌شود، مؤلفان آنها چنین عنوان و نشانه‌ای را از برخی [[احادیث]] مربوط به [[خراسان]] یا غیر آن برداشت کرده و آن را رواج داده‌اند وگرنه در [[احادیث]] [[علائم]]، چنین شهرتی وجود ندارد و یکی دو [[روایت]] [[نقل]] شده هم برای استناد به آن کافی نیست. به نظر می‌رسد [[خراسانی]]، عنوانی است که از [[احادیث]] مربوط به [[خراسان]] و مشرق‌ [[زمین]] و مردی که همراه اهل [[خراسان]] [[قیام]] می‌کند، انتزاع شده و در واقع، متأخران با استفاده از مضمون [[احادیث]]، چنین عنوانی را پدید آورده‌اند.<ref>ر.ک. [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۴۷ ـ ۴۴۸</ref> [[شاهد]]، آنکه در کتاب "معجم [[احادیث]] المهدی" ـ که منبعی برای کتب معاصر به شمار می‌رود ـ مکرر از [[خراسانی]] نام برده شده؛ اما به احادیثی ارجاع شده که نامی از [[خراسانی]] و حتی مردی از [[خراسان]] در آنها نیست. مثلًا در فهرست این کتاب می‌خوانیم: "روایتی که می‌گوید آمدن [[خراسانی]] و [[شعیب]] ۷۲ [[ماه]] [[پیش از ظهور]] [[مهدی]] است<ref>معجم أحادیث المهدی، ج ۲، ص ۵۰۳</ref> آنگاه به خبری از کتاب [[الفتن]] [[نعیم بن حماد]] آدرس می‌دهد که می‌گوید: {{متن حدیث|"تَخْرُجُ رَایَةً سَوْدَاءُ لِبَنِی الْعَبَّاسِ، ثُمَّ تَخْرُجُ مِنَ خُرَاسَانَ أُخْرَی سَوْدَاءَ، قلانسهم سُودُ، وَ ثِیَابِهِمْ بَیْضَ، عَلَی مقدّمتهم رَجُلُ یُقَالُ لَهُ: شُعَیْبُ بْنِ صَالِحٍ... یَکُونُ بَیْنَ خُرُوجُهُ وَ بَیْنَ أَنْ یُسَلِّمَ الْأَمْرِ لِلْمَهْدِیِّ اثْنَانِ وَ سَبْعُونَ شَهْراً"}}<ref>الفتن، ج ۱، ص ۱۸۸، معجم أحادیث المهدی، ج ۱، ص ۳۹۷</ref> مورد دیگری که در معجم از او به [[خراسانی]] تعبیر شده،<ref>معجم أحادیث المهدی، ج ۲، ص ۵۰۳: {{متن حدیث|"قَدْ یَکُونُ الْحَارِثِ الْمَذْکُورِ فِی بَعْضِ الرِّوَایَاتِ هُوَ نَفْسِ الْخُرَاسَانِیِّ"}}</ref> مردی از [[ماوراء النهر]] است: «یَخْرُجُ رَجُلٌ مِنْ وَرَاءِ النَّهَرِ یُقَالُ لَهُ الْحَارِثُ‏»<ref>سنن ابی داود، ج ۲، ص ۳۱۱، ح ۴۲۹۰، الملاحم ابن منادی، ص ۱۸۵، به نقل از آن، معجم أحادیث المهدی، ج ۱، ص ۳۹۶</ref> در مجموع از این کتاب و کتاب عصر الظهور ـ که در آن هم نام [[خراسانی]] زیاد آمده است ـ استفاده می‌شود نویسندۀ آن دو، [[صاحب]] [[پرچم‌های سیاه خراسان]] را همان [[خراسانی]] دانسته‌اند حال آنکه احادیثی که به آنها [[استدلال]] شده، اولًا به صراحت نامی از [[خراسان]] نبرده و ثانیاً قابل قبول نیست؛ زیرا منبع آن [[الفتن]] [[نعیم بن حماد]] است و بسیاری از این [[احادیث]] از [[معصوم]] صادر نشده است.<ref>ر.ک. [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۴۷ ـ ۴۴۸</ref> یعنی آنچه در [[روایات]] وجود دارد سخن از [[خراسان]] و پرچم‌های سیاهی است که از آن منطقه می‌‌آید و این موضوع هم تنها در دو روایتی وجود دارد که [[سند]] هر دو [[روایت]] ضعیف است.<ref>ر.ک. [[مصطفی صادقی|صادقی، مصطفی]]؛ [[تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور (کتاب)|تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور]]، ص ۲۱۸ ـ ۲۱۹</ref>

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌الله م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌؛}}
[[پرونده:11046759983.jpg||بندانگشتی|90px|right|[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]]]
::::::[[آیت‌الله]] '''[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«در زبان [[عامه]] و منابع متأخر و آثار جدید، از [[قیام]] فردی به نام [[سید خراسانی]] نام برده می‌شود و از مهم‌ترین [[نشانه‌های ظهور]] به شمار می‌رود. اولًا باید توجه داشت که عنوان [[سید]] برای [[خراسانی]] درست نیست و در دو سه روایتی که درباره این نشانه وجود دارد، حرفی از سیادت وی یا [[علوی]] بودنش نیست:
:::::[[حدیث]] نخست، به [[امام صادق]]{{ع}} منسوب است که فرمود: "پیش از این [[امر]]، پنج علامت وجود دارد: ندا، [[سفیانی]]، [[خراسانی]]، [[نفس زکیه]] و [[خسف در بیداء]]"<ref>الغیبة، نعمانی، ص ۳۰۱.</ref>. در [[سند]] این [[روایت]]، [[محمد]] [[رازی]] و ابو سمینه وجود دارند که تضعیف شده‌اند<ref>رجال النجاشی، ج ۲، ص ۲۲۶ و ۲۱۶.</ref>. به علاوه، قطعی نیست که مراد از "این [[امر]]"، [[ظهور امام زمان]]{{ع}} باشد؛ بلکه ممکن است مراد ایشان، [[گشایش]] [[شیعیان]] و [[فرج عمومی]] باشد نه خصوص [[فرج]] [[امام عصر]]؛ کما این که در بیان آن بزرگواران، [[فرج]]، به معنای [[گشایش]] [[شیعه]] آمده است.
:::::از مجموع کتب متأخر و معاصری که از [[خراسانی]] یاد کرده‌اند، استفاده می‌شود که مؤلفان آنها چنین عنوان و نشانه‌ای را از برخی [[احادیث]] مربوط به [[خراسان]] یا غیر آن برداشت کرده و آن را رواج داده‌اند وگرنه در [[احادیث]] [[علائم]]، چنین شهرتی وجود ندارد و یکی دو [[روایت]] [[نقل]] شده هم برای استناد به آن کافی نیست. به نظر می‌رسد که [[خراسانی]]، عنوانی است که از [[احادیث]] مربوط به [[خراسان]] و مشرق‌ [[زمین]] و مردی که همراه اهل [[خراسان]] [[قیام]] می‌کند، انتزاع شده و در واقع، متأخران با استفاده از مضمون [[احادیث]]، چنین عنوانی را پدید آورده‌اند. [[شاهد]]، آن که در معجم [[احادیث]] المهدی- که منبعی برای کتب معاصر به شمار می‌رود-، مکرر از [[خراسانی]] نام برده شده؛ اما به احادیثی ارجاع شده که نامی از [[خراسانی]] و حتی مردی از [[خراسان]] در آنها نیست. مثلًا در فهرست این کتاب می‌خوانیم: "روایتی که می‌گوید آمدن [[خراسانی]] و [[شعیب]] ۷۲ ماه [[پیش از ظهور]] [[مهدی]] است ..."<ref>معجم أحادیث المهدی، ج ۲، ص ۵۰۳.</ref>. آن گاه به خبری از [[ الفتن‌ (کتاب)|الفتن‌]] [[نعیم بن حماد ]] آدرس می‌دهد که می‌گوید: {{متن حدیث|" تَخْرُجُ رَايَةً سَوْدَاءُ لِبَنِي الْعَبَّاسِ، ثُمَّ تَخْرُجُ مِنَ خُرَاسَانَ أُخْرَى سَوْدَاءَ، قلانسهم سُودُ، وَ ثِيَابِهِمْ بَيْضَ، عَلَى مقدّمتهم رَجُلُ يُقَالُ لَهُ: شُعَيْبُ بْنِ صَالِحٍ... يَكُونُ بَيْنَ خُرُوجُهُ وَ بَيْنَ أَنْ يُسَلِّمَ الْأَمْرِ لِلْمَهْدِيِّ اثْنَانِ وَ سَبْعُونَ شَهْراً "}}<ref>پرچم سیاهی از بنی عباس آشکار می‌شود. سپس پرچم سیاه دیگری از خراسان بیرون می‌آید که صاحبان آن پرچم‌ها کلاه سیاه و لباس سفید بر تن دارند و جلودارشان مردی از بنی تمیم به نام شعیب بن صالح است. قیام او تا واگذاری حکومت به مهدی ۷۲ ماه طول می‌کشد (الفتن، ج ۱، ص ۱۸۸، معجم أحادیث المهدی، ج ۱، ص ۳۹۷).</ref>.
:::::مورد دیگری که در معجم از او به [[خراسانی]] تعبیر شده<ref>معجم أحادیث المهدی، ج ۲، ص ۵۰۳: {{متن حدیث|" قَدْ يَكُونُ الْحَارِثِ الْمَذْكُورِ فِي بَعْضِ الرِّوَايَاتِ هُوَ نَفْسِ الْخُرَاسَانِيِّ "}}</ref>، مردی از ماوراء النهر است: {{متن حدیث|" يَخْرُجُ رَجُلٌ مِنْ وَرَاءِ النَّهَرِ يُقَالُ لَهُ الْحَارِثُ‏"}}<ref>سنن ابی داود، ج ۲، ص ۳۱۱، ح ۴۲۹۰، الملاحم ابن منادی، ص ۱۸۵، به نقل از آن، معجم أحادیث المهدی، ج ۱، ص ۳۹۶.</ref>. در مجموع از این کتاب و کتاب [[عصر]] الظهور- که در آن هم نام [[خراسانی]] زیاد آمده است- استفاده می‌شود که نویسنده آن دو، [[صاحب]] [[پرچم‌های سیاه خراسان]] را همان [[خراسانی]] دانسته‌اند حال آن که احادیثی که به آنها [[استدلال]] شده، اولًا به صراحت نامی از [[خراسان]] نبرده و ثانیاً قابل قبول نیست؛ زیرا منبع آن [[ الفتن‌ (کتاب)|الفتن‌]] [[نعیم بن حماد ]] است و بسیاری از این [[احادیث]] از [[معصوم]] صادر نشده است<ref>درباره این احادیث: ر.ک: معجم أحادیث المهدی، ج ۲، ص ۵۰۳ و ۵۰۴. مقایسه کنید با ج ۱، ص ۳۷۴ و ۴۰۵. نیز، ر.ک: همان، ج ۱، ص ۴۰۳ و ج ۳، ص ۱۶ و ۲۸ و ۲۷۰ و ۴۷۷، عصر الظهور، ص ۲۳۸ و ۲۴۵ (در همه این موارد، عنوان خراسانی از احادیث انتزاع شده و به عبارتی، برداشت مؤلف است).</ref>»<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۴۷، ۴۴۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. آیت‌الله قزوینی؛}}
[[پرونده:13681099.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[سید محمد کاظم قزوینی]]]]
::::::آیت‌الله '''[[سید محمد کاظم قزوینی]]'''، در کتاب ''«[[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«آشکار شدن [[سید هاشمی]] از علایم غیر حتمی [[ظهور]] [[امام زمان]]{{ع}} است و از مجموع احادیث به دست می‌آید که او، مردی از [[بنی هاشم]] و از نوادگان [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} و در سن جوانی است و در کف دست راستش خالی می‌باشد و از خراسان ظاهر می‌شود؛ قبلا گفتیم که خراسان، نام منطقه وسیعی است که جزیی از ایران، افغانستان و شوروی است و نمی‌توانیم به طور دقیق روی نقطه آغاز حرکت و مرکز نهضتش دست بگذاریم.
::::::احادیث می‌گویند: بعد از خارج شدن سپاه [[سفیانی]] از [[کوفه]]، ارتکاب جنایات فجیع، ریختن خون‌ها و به اسارت بردن زنان و قرار دادن زنان در وسایل نقلیه و حمل آنها به شام به وسیله سپاه [[سفیانی]]، [[سید هاشمی]] با سپاهش به عراق می‌رسد؛ در این وضعیت بد و دردناک، [[سید هاشمی]] به [[کوفه]] می‌رسد و می‌داند که سپاه [[سفیانی]] به سوی شام می‌روند و اسراء با آنها هستند؛ [[یمانی]] هم با سپاه بزرگی به [[کوفه]] می‌رسد و این دو لشکر به سوی سپاه [[سفیانی]] می‌روند بین آنها جنگ بزرگی رخ می‌دهد، سپاه [[سفیانی]] را از بین می‌برند و بعد از این که اسراء را نجات می‌دهند، پیروزمندانه به [[کوفه]] باز می‌گردند. احادیث درباره نسب و ریشه [[سید هاشمی]] اختلاف دارند، بعضی از آنها می‌گویند: او حسنی است و برخی می‌گویند: او حسینی است و احتمال قوی این است که او، حسنی نسب باشد و این هاشمی، همان کسی است که در بعضی از روایات به [[نفس زکیه]]، نامیده شده است. بله... مشهور است که مرد ذبح شده بین رکن و مقام، [[نفس زکیه]] است و او حسنی نسب می‌باشد. شکی نیست که [[سید هاشمی]]، [[شیعه]] است و در عقیده خود استوار می‌باشد، محبوبیت زیادی دارد و در قلب همه جای دارد. در ادامه، بعضی از احادیثی که در این باره آمده است را یادآوری می‌کنیم: [[عبدالله بن مسعود]] گفت: روزی نزد [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} رفتیم و ایشان با خوشحالی ما را پذیرفت به صورتی که شادی از صورتش معلوم بود و به ما از هر چه پرسیدیم جواب داد تا اینکه خودمان ساکت شدیم؛ گروهی از جوانان [[بنی هاشم]] از آن جا گذشتند که [[امام حسن|حسن]] و [[امام حسین|حسین]]{{ع}} نیز با آنها بودند، حواسش به آنها رفت و چشمانش غرق اشک شد. سپس فرمود: "خداوند برای ما [[اهل بیت]] {{عم}}، آخرت را بر دنیا برگزید و بی شک بعد از من به اهل بیتم، تبعید و آواره شدن خواهد رسید تا اینکه پرچم‌های سیاهی از مشرق بلند شود که حق را می‌خواهند؛ ولی به آنها داده نمی‌شود، می‌جنگند و پیروز می‌شوند؛ پس هر کس از شما یا از نسل‌های شما، آنها را درک کرد، باید پیش امامی که از [[اهل بیت]] من است، برود؛ اگر چه با سختی باشد"<ref>{{متن حدیث|" عُبَيْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ {{صل}}، فَخَرَجَ‏ إِلَيْنَا مُسْتَبْشِراً يُعْرَفُ‏ السُّرُورُ فِي‏ وَجْهِهِ‏، فَمَا سَأَلْنَاهُ عَنْ شَيْ‏ءٍ إِلَّا أَخْبَرَنَا، وَ لَا سَكَتْنَا إِلَّا ابْتَدَأَنَا، حَتَّى مَرَّتْ بِهِ فِتْيَةٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ، فِيهِمُ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ، فَلَمَّا أَنْ رَآهُمْ خَثَرَ لَهُمْ، وَ انْهَمَلَتْ عَيْنَاهُ بِالدُّمُوعِ. فَقَالُوا لَهُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، خَرَجْتَ إِلَيْنَا مُسْتَبْشِراً، نَعْرِفُ السُّرُورَ فِي وَجْهِكَ، فَمَا سَأَلْنَاكَ عَنْ شَيْ‏ءٍ إِلَّا أَخْبَرْتَنَا وَ لَا سَكَتْنَا إِلَّا ابْتَدَأْتَنَا، حَتَّى مَرَّتْ بِكَ الْفِتْيَةُ، فَخَثَرْتَ لَهُمْ، وَ انْهَمَلَتْ عَيْنَاكَ. فَقَالَ {{صل}}: إِنَّا أَهْلُ بَيْتٍ اخْتَارَ اللَّهُ لَنَا الْآخِرَةَ عَلَى الدُّنْيَا، وَ إِنَّهُ سَيَلْقَى أَهْلُ بَيْتِي مِنْ بَعْدِي تَطْرِيداً وَ تَشْرِيداً فِي الْبِلَادِ، حَتَّى تَرْتَفِعَ رَايَاتٌ سُوْدٌ مِنَ الْمَشْرِقِ، فَيَسْأَلُونَ الْحَقَّ فَلَا يُعْطَوْنَ، وَ يُقَاتِلُونَ فَيُنْصَرُونَ، فَيُعْطُونَ الَّذِي سَأَلُوا، فَمَنْ أَدْرَكَهُمْ مِنْكُمْ- أَوْ مِنْ أَبْنَائِكُمْ- فَلْيَأْتِهِمْ وَ لَوْ حَبْواً عَلَى الثَّلْجِ، فَإِنَّهَا رَايَاتُ هُدًى، يَدْفَعُونَهَا إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ مستدرک صحیحین؛ حاکم؛ ج ۴، ص ۴۶۴ و قندوزی حنفی آن را در ینابیع المودة، با اختلاف کمی در بعضی از الفاظ روایت کرده است و حافظ ابونعیم اصفهانی و ابن ماجه آن را در سنن؛ ج ۲، ص ۱۳۶۶ در باب خروج مهدی از ملاحم و فتن؛ روایت کرده‌اند.</ref>. شاید بعضی از مردم گمان کنند که منظور از پرچم‌های سیاه، همان پرچم‌های سیاهی است که [[ابو مسلم خراسانی]] به همراه داشت، قیام کرد، [[حکومت]] [[بنی امیه]] را از بین برد و [[حکومت]] عباسی‌ها را در سال (۶۵۶ هجری) تاسیس کرد؛ صحیح این است که این پرچم‌هایی که از طرف خراسان می‌آیند، ربطی به پرچم‌های [[ابو مسلم خراسانی]] ندارند و [[ابن کثیر]] مورخ می‌گوید: این پرچم‌های سیاه، آن پرچم‌هایی که [[ابو مسلم خراسانی]] با آنها آمد و به وسیله آنها دولت [[بنی امیه]] را از بین برد، نیست؛ بلکه پرچم‌های سیاه دیگری هستند که اصحاب [[مهدی]]{{ع}} آن را می‌آورند<ref>کلام ابن کثیر را سیوطی در العرف الوردی فی احوال المهدی؛ ص ۶۰ می‌آورد.</ref>. [[ابی طفیل]] گفت: [[امام علی|امیرالمومنین]]{{ع}} به من فرمود: "هنگامی که شنیدی، پرچم‌های سیاهی از خراسان می‌آیند؛ پس اگر در صندوقی می‌باشی که قفل است، آن قفل را بشکن و صندوق را هم بشکن تا اینکه زیر آن پرچم‌ها بمیری و اگر نتوانستی، آن صندوق را بغلطان"<ref>{{متن حدیث|" اذا سَمِعْتُ الرَّايَاتُ السُّودُ مقبله مِنْ خُرَاسَانَ فَكُنْتُ فِي صُنْدُوقٍ مقفل عَلَيْكَ فَاكْسِرْ ذَلِكَ الْقُفْلِ وَ ذَلِكَ الصُّنْدُوقُ حَتَّى تُقْتَلُ تَحْتَهَا ( أَيْ: تَحْتَ الرَّايَاتِ ) فَأَنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فتد حَرَجٍ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛کنز العمال؛ متقی هندی؛ ج ۶، ص ۶۸.</ref>. چون پرچم‌ها در آن زمان، متعدد هستند و پرچم [[سید هاشمی]]، پرچمی است که در مسیر حق سیر می‌کند و باطل با آن مخلوط نمی‌شود به این سبب [[امام علی|امیرالمؤمنین]]{{ع}}، این کلمات را فرمود، یعنی مبالغه در دریغ نکردن از تمام توان و نهایت تلاش برای این که به سپاه [[سید هاشمی]] ملحق شود. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: "جوانی از [[بنی هاشم]] ظاهر می‌شود که بر کف دست راستش خالی است و از خراسان با پرچم‌های سیاه می‌آید که در برابرش، [[شعیب بن صالح]] است با لشکر [[سفیانی]] می‌جنگد و آنها را درهم می‌کوبد"<ref>{{متن حدیث|" يَخْرُجُ شَابُّ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ بِكَفِّهِ الْيُمْنَى خَالٍ وَ يَأْتِي مِنْ خُرَاسَانَ برايات سُودُ بَيْنَ يَدَيْهِ شُعَيْبِ بْنِ صَالِحٍ يُقَاتِلُ أَصْحَابِ السُّفْيَانِيُّ فيهزمهم ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ کنز العمال؛ متقی هندی؛ ج ۱۱، ص ۲۷۸.</ref>. نیز ایشان فرمود: "پرچم‌های سیاه- که از خراسان ظاهر شده باشد- در [[کوفه]] منزل می‌کنند، پس هنگامی که [[مهدی]]{{ع}} در [[مکه]] [[ظهور]] کند، این پرچم‌ها برای بیعت به سوی او روانه می‌شوند"<ref>{{متن حدیث|" تَنَزَّلُ الرَّايَاتِ الَّتِي تَخْرُجُ مِنْ خُرَاسَانَ الكوفه فاذا ظَهَرَ الْمَهْدِيِّ بمكه بَعَثْتُ أَلْيَةِ بِالْبَيْعَةِ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ معجم الاحادیث، علی الکورانی العاملی، ج ۳، ص ۲۶۹.</ref>»<ref>[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۲۹۴-۲۹۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین هاشمی شهیدی؛}}
[[پرونده:151937.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید اسدالله هاشمی شهیدی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید اسدالله هاشمی شهیدی]]'''، در کتاب ''«[[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::«[[خراسانی]] که [[ائمه]]{{عم}} در [[روایات]] بی‌شماری حرکت انقلابی او را از [[علائم]] نزدیک به [[ظهور]] و یکی از نشانه‌های بارز [[آشکار]] شدن [[حضرت مهدی]]{{ع}} دانسته و حتی در پاره‌ای از [[روایات]] به حتمی بودن [[قیام]] او تصریح فرموده‌اند، و بیشتر حوادث مربوط به شرق و آشوب‌هایی که در خاورمیانه روی می‌دهد در ارتباط با [[خواسته‌ها]] و [[دعوت اسلامی]] اوست، و قیامش نیز متصل به [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت ولی عصر]]{{ع}} می‌باشد سیدی است بزرگوار عالی [[مقام]]، ارجمند، [[فرمانروا]]، و از سلاله [[پاک]] [[رسول خدا]]{{صل}} و ذریه [[طیبه]] [[امام علی|علی]]{{ع}} و [[فاطمه زهرا|زهرا]]{{س}} که [[قیام]] [[مقدس]] و [[نهضت]] پرثمرش، [[زمینه‌ساز]] [[حکومت عدل الهی]] و [[انقلاب جهانی]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} است.
::::::در مورد این [[سؤال]] که آیا [[سید حسنی]] از اهل [[خراسان]] است و یا مشهور به [[خراسانی]] است به‌طور جزم از [[اخبار]] معلوم نمی‌شود، ولی اگر آنگونه که ما در بخش چهارم پیرامون [[نهضت]] [[خراسانی]] سخن گفته‌ایم نظریه برخی از [[دانشمندان]] و همچنین روایاتی که به [[قیام]] سیدی [[حسینی]] از طرف [[مشرق]] اشاره می‌کند بپذیریم، و قائل شویم که مقصود [[روایات]] از [[مشرق]] و [[خراسان]] [[کشور اسلامی]] [[ایران]] و آن [[سید]] انقلابی هم همان ([[حسنی]]) معهود است ولی بین [[حسنی]] و [[حسینی]] در نسخه‌های کتاب‌های موجود اشتباه رخ داده است، به‌طور قطع می‌توان گفت: نسبت دادن وی به [[خراسانی]] صحیح است. زیرا در [[صدر اسلام]] نسبت دادن به [[خراسان]]، به مشرق‌زمین زیاد اطلاق می‌شده است.
:::::*'''آیا [[حسنی]] و [[خراسانی]] عنوان دو نفر است؟''' از آنجائی که در موارد بسیاری در پیشگوئی‌های [[پیشوایان]] درباره [[قیام]] [[دینی]] [[ایرانیان]]، هم به [[نهضت]] [[سید حسنی]]، و هم [[قیام]] شخصیت دیگری بنام ([[خراسانی]]) اشاره شده و گروهی چنین [[عقیده]] دارند که [[سید حسنی]] همان [[خراسانی]] و از اهل [[خراسان]] و [[قیام]] او نیز از سرزمین [[خراسان]] خواهد بود از این‌رو [[شایسته]] است پیش از آنکه [[روایات]] مربوط به این دو شخصیت را مورد بررسی قرار دهیم ببینیم آیا واقعا [[سید حسنی]] همان [[خراسانی]] معروف و از اهل [[خراسان]] و محل [[قیام]] او همان [[شهر]] [[مشهد]] [[مقدس]] است یا اینکه [[خراسانی]] شخصیت دیگری غیر از ([[سید حسنی]]) می‌باشد.
::::::در توضیح مطالب یاد شده آنچه می‌توان گفت این است که: واقع مطلب، آنگونه که از برخی از [[اخبار]] استفاده می‌شود، [[حسنی]] و [[خراسانی]] عنوان دو نفر است و [[حسنی]] غیر از [[خراسانی]]، و [[خراسانی]] غیر از [[سید حسنی]] است. زیرا: چنانکه در بخش چهارم درباره "[[قیام خراسانی]]" و [[هویت]] او از نظر [[روایات]] و دیدگاه [[دانشمندان]] سخن خواهیم گفت، آن [[سید]] بزرگوار شخصیت ارزنده‌ای است که مطابق [[اخبار]] [[اهل بیت]] {{عم}}، و تحلیل تحلیلگران [[روایات]] [[معصومین]] {{عم}}، آباء و اجداد گرامش در ایام [[فتوحات]] [[اسلام]]، یا بر اثر [[زور]] و فشار بیش از حد "[[امویان]]" و "[[عباسیان]]" نسبت به "[[علویان]]" به [[ایران]] [[مهاجرت]] نموده، و در سرزمین [[خراسان]] رحل اقامت افکنده، و سپس به کشورهای همجوار مانند [[هند]] و چین مسافرت نموده، و پس از مدت زمانی بار دیگر به [[ایران]] باز گشته، و یا اینکه اساسا از همان کشورها به [[ایران]] آمده‌اند، و او پس از اینکه در این سرزمین پهناور به حد رشد و کمال رسید، دلاورانه [[قیام]] می‌کند و [[مردم]] [[مسلمان]] [[ایران]] را از شر [[سلاطین]] [[جور]] [[نجات]] می‌دهد و زمینه را برای [[ظهور]] [[حضرت صاحب الامر]] "عج" و [[حکومت جهانی]] آنحضرت فراهم می‌نماید، و [[پیش از ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} مرگش فرا می‌رسد و [[دعوت]] [[حق]] را لبیک می‌گوید<ref>به کتاب الزام الناصب، ج ۲، ص ۱۶۰- ۱۶۱، الحاوی للفتاوی، ج ۲، ص ۱۴۲ و ۱۴۶، الملاحم و الفتن، ص ۶۵- ۶۶، باب ۱۳۲، عقد الدرر، ص ۱۲۹، بشارة الاسلام، ص ۱۸۴ و البرهان متقی هندی، باب ۴، حدیث ۴، ص ۱۰۳ مراجعه فرمائید.</ref>.
::::::و اما [[سید حسنی]] که مطابق [[اخبار]] وارده در میان [[ایرانیان]] [[صاحب]] مقامی بس رفیع است، با تمام [[یاران]] و سپاهیانش به محضر [[حضرت بقیة الله]] {{ع}} می‌رسند و با آنحضرت [[بیعت]] می‌نمایند و [[بعد از ظهور]] [[مقام]] والائی پیدا میکنند<ref>به کتاب بحار الانوار، ج ۳، ص ۱۵ و ۱۶ و انوار النعمانیه، ج ۲، ص ۸۷ و ۸۸ و مختصر بصائر الدرجات، ص ۱۸۸ و عقد الدرر، ص ۹۷ و الملاحم و الفتن، ص ۱۴۹ و روایاتی که در همین بخش آورده‌ایم مراجعه فرمائید.</ref>.
::::::در اینجا تذکر یک نکته ضروری است و آن اینکه: هر چند از مجموع روایاتی که مستقلا درباره [[خروج سید حسنی]] و [[قیام]] [[هاشمی]] [[خراسانی]] رسیده چنین استفاده می‌شود که [[حسنی]] و [[خراسانی]] دو [[سید]] انقلابی مستقلاند که [[قیام]] یکی از آنها پیش از دیگری صورت خواهد گرفت و دیگری بعد از مدتی پا به عرصه وجود خواهد گذاشت، ولی با توجه به [[روایات]] فراوانی که درباره [[نهضت]] [[ایرانیان]] و [[خروج]] [[پرچم‌های سیاه]] رسیده است، و [[أئمه]] [[معصومین]] {{عم}} در بعضی از این [[روایات]] [[خروج]] این [[پرچم‌ها]] را از [[مشرق]]، و در بعضی از [[خراسان]]، و در برخی دیگر با لفظ: از طرف [[مشرق]]، و یا از [[ناحیه]] [[خراسان]] دانسته‌اند، چنین فهمیده می‌شود که اگر در واقع [[حسنی]]، و [[خراسانی]] دو نفر باشند [[قیام]] ایندو، در یکزمان است و بین [[قیام]] این دو نفر چندان فاصله زیادی از نظر تحدید زمان وجود ندارد.
::::::البته هیچ بعید نیست و هیچ مانعی هم ندارد که [[حسنی]] و [[خراسانی]] مطابق [[اخبار]] وارده عنوان دو نفر باشد و هر دو نفر پس از دوران [[انقلاب]] و اندکی [[پیش از ظهور]] در یک زمان خاص در رأس [[کار]] و [[اداره]] امور [[کشور]] قرار گیرند و با [[همکاری]] و [[همیاری]] و معاونت یکدیگر [[کشور]] را به پیش ببرند، اما یکی [[برتر]] و بالاتر، و دیگری زیردست و تحت نظر شخص [[برتر]] باشد. که البته این برهه از [[حکومت]] "زمین‌هسازان" طبق [[روایات]] وارده، مرحله دوم یا آخرین مرحله [[حکومت]] آنان است که به "[[شعیب بن صالح]]" و "[[سید حسنی]]" یا "[[سید خراسانی]]" مربوط می‌شود»<ref>[[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص‌ص۱۷۰ - ۱۸۰، ۳۲۰-۳۲۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین زهادت؛}}
[[پرونده:Pic259.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[عبدالمجید زهادت]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[عبدالمجید زهادت]]'''، در کتاب ''«[[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«روایاتی که در منابع اصلی و اولی [[حدیث]] [[شیعه]] مانند [[الغیبة ۱ (کتاب)|غیبت]] [[نعمانی]]، [[الغیبة ۲ (کتاب)|غیبت]] [[شیخ طوسی|طوسی]] و [[ارشاد]] [[شیخ مفید|مفید]] در خصوص این شخص وارد شده، ایشان را [[یاور]] خراسانیان و یا [[رهبر]] اهالی [[خراسان]] و یا [[فرمانده لشکر]] [[خراسان]] [[تفسیر]] کرده است. مجموعه قرائن موجود پیرامون شخصیت او دلالت دارد وی همزمان با [[خروج سفیانی]] و [[یمانی]] ظاهر می‌شود و نیروهای خود را به سوی [[عراق]] اعزام می‌دارد. از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] شده است: [[خروج سفیانی]] و [[خراسانی]] و [[یمانی]] در یک سال و یک ماه خواهد بود.<ref>الارشاد، ب ۴۰، در بیان علامات قیام، ح ۱۴.</ref>.
::::::از [[روایات]] استفاده می‌شود او [[رهبری]] و [[هدایت]] حرکت بزرگ از طرف [[مشرق]] [[زمین]] را به عهده دارد<ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص۲۵۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. حجت الاسلام و المسلمین صادقی؛}}
[[پرونده:Pic2496.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[مصطفی صادقی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[مصطفی صادقی]]'''، در کتاب ''«[[تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور (کتاب)|تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«یکی از نشانه‌هایی که برای [[ظهور]] [[امام مهدی|مهدی]] بیان می‌شود، [[قیام]] فردی به نام یا عنوان [[خراسانی]] است. این نام در منابع معتبر چندان یافت نمی‌شود و آن‌چه هست سخن از [[خراسان]] و [[رایات سود|پرچم‌های سیاه]]ی است که از آن منطقه می‌آید. بنابراین، اگر مراد از [[خراسانی]] که در منابع متأخر شهرت یافته، شخصی با همین نام است، دو [[روایت]] بیشتر درباره او نرسیده و آن دو هم قابل [[اعتماد]] نیست و اگر مقصود، [[صاحب]] [[رایات سود|پرچم‌های سیاه]] یا کسی است که همراه اهل [[خراسان]] می‌آید او هم کسی جز [[ابومسلم خراسانی]] نیست که [[رایات سود|پرچم‌های سیاه]] [[بنی عباس]] را از [[خراسان]] به [[کوفه]] آورد و مقدمات تشکیل [[دولت]] [[عباسیان]] را فراهم نمود. تفصیل این بحث در [[گفتار]] اول از فصل دوم گذشت. در همین [[روایات]]، گاهی از [[صاحب]] [[رایات سود|پرچم‌های سیاه]] به [[هاشمی]] یا مردی از [[بنی هاشم]] تعبیر می‌شود و از آن‌جا که برخی او را [[خراسانی]] مشهور در [[علائم ظهور]] به حساب آورده‌اند، [[روایات]] مشتمل بر آن را نیز بررسی خواهیم نمود. اما آن‌چه درباره شخص [[خراسانی]] گفته می‌شود، شهرتی کاذب است و هر کتابی از او به عنوان نشانه [[ظهور]] نام می‌برد تنها به همان دو [[روایت]] [[استدلال]] کرده‌ و یا به استناد کتابی غیرمعتبر، مطالبی درباره [[خراسانی]] ساخته و پرداخته و بدون [[دلیل]] درباره آن قلم‌فرسایی کرده است.
::::::از مجموع کتاب‌های متأخر و معاصری که از [[خراسانی]] یاد کرده‌اند، استفاده می‌شود که مؤلفان آنها این عنوان را از برخی [[روایات]] مربوط به [[خراسان]] یا غیر آن برداشت کرده و آن را رواج داده‌اند وگرنه در [[روایات]] [[علائم]]، چنین شهرتی وجود ندارد. دو روایتی که درباره [[خراسانی]] وارد شده، این‌گونه است:
::::::[[ابن عقده]] از یحیی بن [[زکریا]] از [[یوسف]] بن کلیب از [[حسن بن علی بن ابی حمزه]] از [[سیف]] بن عمیره از [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابو بکر]] حضرمی از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] می‌کند: [[بنی عباس]] حتما به [[حکومت]] خواهند رسید و آن‌گاه که [[حاکم]] شوند، [[اختلاف]] پیدا کنند و پراکندگی میان آنان ایجاد شود، [[خراسانی]] و [[سفیانی]] [[خروج]] خواهند کرد. یکی از شرق و دیگری از غرب، آن دو به سرعت سوی [[کوفه]] می‌آیند و [[بنی عباس]] را نابود می‌کنند و احدی از آنان را باقی نمی‌گذارند<ref>نعمانی، الغیبة، ص ۲۶۷، باب ۱۴، ح ۱۸. {{متن حدیث|"عن ابی جعفر {{ع}}: لابدّ ان یملک بنو العباس فاذا ملکوا و اختلفوا و تشتّت امرهم خرج علیهم الخراسانی و السفیانی هذا من المشرق و هذا من المغرب یستبقان الی الکوفة کفرسی رهان هذا من هیهنا و هذا من هیهنا حتی یکون هلاکهم علی ایدیهما اما انّهما لا یبقون منهم احدا ابدا "}}»</ref>.
::::::[[نعمانی]] این [[روایت]] را در جای دیگر ضمن خبری طولانی به [[سند]] [[حسن بن علی بن ابی حمزه بطائنی]] از [[ابو بصیر]] از [[امام باقر]] {{ع}} آورده است؛ ولی در آن‌جابه‌جای [[بنی عباس]]، [[بنی فلان]] ذکر شده و در ادامه این جمله را اضافه دارد که: [[قیام]] [[سفیانی]] و [[یمانی]] و [[خراسانی]] در یک سال، در یک ماه و در یک روز خواهد بود و پرچمی‌ هدایت‌شده‌تر از [[یمانی]] نیست که به [[حق]] (یا به [[صاحب الزمان]]) [[دعوت]] می‌کند<ref>«خروج السفیانی و الیمانی و الخراسانی فی سنة واحدة فی شهر واحد فی یوم واحد نظام کنظام الخرز ... و لیس فی الرایات رایة اهدی من رایة الیمانی هی رایة هدی ...» (همان، ص ۲۶۴، باب ۱۴، بخشی از ح ۱۳).</ref>. این ذیل در [[اثبات الرجعه]] - و به [[نقل]] از آن در [[الارشاد]] و [[الغیبة ۱ (کتاب)|الغیبة]] [[شیخ]] - هم آمده، ولی [[سند]] آن چنین است: [[ابن ابی عمیر]] از [[سیف]] بن عمیره از بکر بن [[محمد]] [[ازدی]] از [[امام صادق]] {{ع}}‌<ref>مختصر اثبات الرجعه (چاپ شده: در مجله تراثنا، ش ۱۵، ص ۲۱۶)؛ شیخ مفید، الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۵ و شیخ طوسی، الغیبة، ص ۴۴۷.</ref>. بنابراین، [[سیف]] بن عمیره بخش اول [[روایت]] را (که در کتاب [[نعمانی]] آمده) با یک واسطه از [[امام باقر|امام پنجم]] [[روایت]] کرده و بخش دوم آن را (که در [[اثبات الرجعه]] آمده) به یک واسطه از [[امام صادق|امام ششم]] [[نقل]] کرده است و [[نعمانی]] در [[روایت]] دیگری هر دو بخش را به [[ابو بصیر]] نسبت می‌دهد. در هر صورت، ما هر دو بخش را یک [[روایت]] به شمار می‌آوریم چنان‌که در [[الغیبة ۱ (کتاب)|الغیبة]] [[نعمانی]] وجود دارد. [[سند]] [[اثبات الرجعه]] صحیح، اما هر دو [[سند]] کتاب [[نعمانی]] ضعیف است؛ چون در هر دو، [[حسن بن علی بن ابی حمزه]] وجود دارد. [[احمد]] بن [[یوسف]] و [[یوسف]] بن کلیب نیز مجهول‌اند»<ref>[[مصطفی صادقی|صادقی، مصطفی]]؛ [[تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور (کتاب)|تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور]]، ص ۲۱۸، ۲۱۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. حجت الاسلام و المسلمین رجالی تهرانی؛}}
[[پرونده:1368299.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رجالی تهرانی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی رضا رجالی تهرانی]]'''، در کتاب ''«[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«یکی از [[علایم ظهور]] [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}}، [[خروج]] [[پرچم‌های سیاه]] از سوی [[خراسان]]، معروف به [[قیام]] ابو مسلم [[خراسانی]] است. [[امام علی|امیر المؤمنین]] {{ع}} فرمود: [[منتظر فرج]] باشید از سه چیز. گفته شد: یا [[امام علی|امیر المؤمنین]]! آنها چیست؟ فرمود: ... و [[پرچم‌های سیاه از خراسان]].<ref> غیبت نعمانی، باب ۱۴، ص ۳۶۳.</ref> [[امام باقر|امام محمد باقر]] {{ع}} در [[حدیثی]] فرموده است: پرچم‌های سیاهی از [[خراسان]] بیرون آمده و در [[کوفه]] فرود می‌‏آید، وقتی [[مهدی]]{{ع}} ظاهر گردید، برای [[بیعت]] گرفتن به سوی آن می‌‏‏فرستد<ref> کتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص ۲۷۴</ref>. این [[روایت]] دلالت می‌‏‏کند بر اینکه [[خروج]] [[پرچم‌های سیاه]]، نزدیک [[ظهور]] [[حضرت]] خواهد بود.
::::::اگر این [[روایت]] از نظر [[سند]] درست باشد، [[دلیل]] بر این خواهد بود که آن [[پرچم‌ها]]، پرچم‌های ابو مسلم [[خراسانی]] نمی‌‏‏باشند. امّا در رابطه با [[ظهور یمانی]]، [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: [[یمانی]] از علایم و نشانه‌‏های حتمی است.<ref> غیبت نعمانی، باب ۱۴، ص ۳۶۵</ref> و [[امام باقر]] {{ع}} در ضمن یک [[حدیث]] طولانی می‌‏‏فرماید: [[خروج سفیانی]] و [[یمانی]] و [[خراسانی]] در یک سال و یک ماه و یک روز واقع خواهد شد، با [[نظام]] و ترتیبی همچون [[نظام]] یک رشته که به بند کشیده شده، هریک از پی دیگری ...، در میان [[پرچم‌ها]]، راهنماتر از [[پرچم]] [[یمانی]] نیست، که آن [[پرچم هدایت]] است، زیرا [[دعوت]] به [[صاحب]] شما می‌‏‏کند، و هنگامی که [[یمانی]] [[خروج]] نماید، خرید و فروش [[سلاح]]، برای [[مردم]] و هر مسلمانی [[ممنوع]] است، و چون [[یمانی]] [[خروج]] کرد، به سوی او بشتاب، که همانا [[پرچم]] او [[پرچم هدایت]] است، و هیچ مسلمانی را روا نباشد که با آن [[پرچم]] مقابله نماید، پس هرکس چنین کند، از اهل [[آتش]] خواهد بود، زیرا او به سوی [[حق]] و راه مستقیم فرا می‌‏خواند<ref> غیبت نعمانی، باب ۱۴، ص ۳۶۹</ref>.
::::::بنابراین، باتوجه به [[روایات]] [[معصومین]] {{عم}}، حرکت [[یمانی]]، سمبلی از یک [[قیام]] بر [[حقّ]] در مقابل [[انحراف]] و [[گمراهی]] موجود در [[دوران غیبت]] خواهد بود»<ref>[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۹۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. حجت الاسلام و المسلمین رمضانیان؛}}
[[پرونده:13681082.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رمضانیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی رضا رمضانیان]]'''، در کتاب ''«[[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«در برخی [[روایات]]، [[خروج خراسانی]]، یکی ازنشانه‌های [[ظهور]] بیان شده است. اگر چه وی در این [[روایات]] به روشنی معرفی نشده است. برخی او را مردی از [[بنی تمیم]] دانسته‌اند. بیشتر روایاتی که از وی نام برده‌اند، او را همراه [[سفیانی]] یاد کرده‌اند. در برخی [[روایات]]، [[خراسانی]] و [[سفیانی]]، به دو اسب مسابقه [[تشبیه]] شده‌اند که [[خراسانی]] از [[مشرق]] و [[سفیانی]] از [[مغرب]] به سوی [[کوفه]] در حرکتند<ref>نعمانی، الغیبة، ص ۱۲۵۹.</ref>:
:::::#[[پیامبر خاتم|رسول اکرم]]{{صل}} فرمودند: {{متن حدیث|"تَنْزِلُ الرَّايَاتُ السُّودُ الَّتِي تَخْرُجُ مِنْ خُرَاسَانَ إِلَى الْكُوفَةِ فَإِذَا ظَهَرَ الْمَهْدِيُّ بُعِثَ إِلَيْهِ بِالْبَيْعَةِ"}}<ref>پرچم‌های سیاهی که ازخراسان در می‌آید در کوفه فرو می‌آید، هنگامی که مهدی {{ع}} ظهور کند، این پرچم‌ها برای بیعت به حضور او گسیل می‌شود؛ طوسی، کتاب الغیبه، ص ۲۷۴- بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۴۶۷.</ref>.
:::::#[[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"فَبَيْنَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ أَقْبَلَتْ رَايَاتٌ مِنْ قِبَلِ خُرَاسَانَ تَطْوِي الْمَنَازِلَ طَيّاً حَثِيثاً وَ مَعَهُمْ نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِ الْقَائِمِ ثُمَّ يَخْرُجُ رَجُلٌ مِنْ مَوَالِي أَهْلِ الْكُوفَةِ فِي ضُعَفَاء..."}}<ref>در آن میان پرچم‌های هدایت از خراسان بیرون آمده با شتابی هرچه تمام‌تر منازل را طی کرده، پیش می‌تازد و تعدادی از یاران قائم {{ع}} در میان آن‌ها خواهند بود، آن‌گاه مردی از شیعیان غیر عرب با گروهی از متستضعفان از کوفه خروج می‌کند....؛ الغیبه نعمانی، ص ۱۴۹- بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۳۷.</ref>
:::::#[[امام باقر]]{{ع}} می‌فرمایند: نیروهایی با [[پرچم‌های سیاه]] (که از [[خراسان]] [[قیام]] کرده‌اند) در [[کوفه]] فرود می‌آیند و هنگامی که [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} در [[شهر]] [[مکه]] [[ظهور]] می‌کند با او [[بیعت]] می‌کنند<ref>عقدالدرر، ص ۱۲۹- الحاوی للفتاوی، ج ۲، ص ۶۹.</ref>.
:::::#[[پیامبر خاتم|پیامبر اعظم ]]{{ع}} فرمودند: پرچم‌های سیاهی از شرق [[قیام]] می‌کنند که با مردمی از [[فرزندان]] [[ابو سفیان]] می‌جنگند و زمینه را برای [[اطاعت]] از [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} آماده می‌کنند<ref> {{متن حدیث|"تخرج من المشرق رايات سود، تقاتل رجلا من ولد أبي سفيان، و يؤدّون الطاعة للمهدي‏"}}؛ الاملاحم و الفتن، ص ۴۴، الحاوی للفتاوی، ج ۲، ص ۱۴۱.</ref>
:::::#{{متن حدیث|"... ورود الرّايات السّود من خراسان، حتّى تنزل ساحل دجلة"}}<ref>پرچم‌های سیاهی خراسان می‌آیند که در ساحل دجله، فرو می‌آیند؛ بشارة الاسلام، ص ۹۷۱۷۵۱۸۶- المحجة البیضاء، ج ۴، ص ۳۴۲.</ref>
:::::#{{متن حدیث|"تَنْزِلُ الرَّايَاتُ السُّودُ الَّتِي تَخْرُجُ مِنْ خُرَاسَانَ إِلَى الْكُوفَةِ، فَإِذَا ظَهَرَ الْمَهْدِيُّ عَلَيْهِ السَّلَامُ بَعَثَ إِلَيْهِ بِالْبَيْعَةِ"}}<ref>... پرچم‌های سیاهی که از خراسان به سوی کوفه می‌روند و هنگامی که مهدی {{ع}} ظهور کرد، برای بیعت با او روان می‌شوند؛ الغیبة ظوسی، ص ۲۷۴- الامام المهدی {{ع}}، ص ۲۲۳.</ref>
:::::#از [[پیامبر خاتم|پیامبر اعظم ]]{{صل}} [[نقل]] شده است: "مردمی از [[مشرق]] [[خروج]] می‌کنند و برای [[حضرت مهدی]] {{ع}} [[زمینه‌سازی]] می‌نمایند<ref>{{متن حدیث|"يخرج ناس من المشرق يوطئون للمهدي‏"}}منتخب الاثر، ص ۳۰۴- کشف الغمۀ، ج ۳، ص ۲۶۷.</ref>»<ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۷۴ - ۷۷</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۸. [[مجتبی تونه‌ای|آقای تونه‌ای]] (پژوهشگر معارف مهدویت)؛}}
[[پرونده:13681078.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[مجتبی تونه‌ای]]]]
::::::آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«اندکی [[پیش از ظهور]] [[حضرت]]، در میان [[ایرانیان]]، شخصی با عنوان [[سید خراسانی]] ظاهر شده که [[رهبری سیاسی]] [[مردم]] را به عهده می‌گیرد و [[شعیب بن صالح]] نیز [[رهبری]] [[نظامی]] را و [[ایرانیان]] تحت [[رهبری]] این دو تن، نقش مهمی را در حرکت [[ظهور]] آن [[حضرت]] ایفا می‌کنند. [[سید خراسانی]] و [[شعیب]] [[جنگ]] را در مرزهای [[ایران]]، [[ترکیه]] و [[عراق]] [[هدایت]] می‌کنند و نیروهای مستقر در [[شام]]، خود را به پیش رانده و در همان زمان، از دو جناح [[عراق]] و [[شام]]، اماده پیشروی بزرگ به سوی [[فلسطین]] و [[قدس]] می‌شوند.
::::::پیرامون شخصیت [[سید خراسانی]]، سؤال‌های بسیاری مطرح است. از مهم‌ترین آن‌ها این است که آیا مراد از [[خراسانی]] در [[روایات]]، فرد معینی است و یا این‌که تعبیر از [[رهبر]] [[ایران]] است که در [[زمان ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} وجود خواهد داشت‌؟ [[روایات]] به روشنی دلالت دارد بر این‌که آن شخصیت از ذریه [[امام مجتبی]] {{ع}} و یا [[امام حسین]] {{ع}} است و از او به‌عنوان [[هاشمی]] [[خراسانی]] یاد شده است و صفات جسمی وی را که دارای صورتی [[نورانی]] و خال بر گونه راست و یا دست راست دارد، بیان کرده است.
::::::اما روایاتی که در منابع [[حدیث]] درجه اوّل [[شیعه]] -مانند [[غیبت نعمانی]] و طوسی- در خصوص این شخص وارد شده است، احتمال دارد ایشان را به [[یاور]] خراسانیان و یا [[رهبر]] اهالی [[خراسان]] و یا [[فرمانده لشکر]] [[خراسان]] [[تفسیر]] کرد. زیرا این [[روایات]] تعبیر به "[[خراسانی]]" تنها نموده نه [[هاشمی]] [[خراسانی]]، اما مجموعه قرائن موجود، پیرامون شخصیت او دلالت دارد که مشخص است وی همزمان با [[خروج سفیانی]] و [[یمنی]] ظاهر می‌شود و نیروهای خود را به سوی [[عراق]] اعزام می‌دارد که [[سپاهیان]] [[سفیانی]] را [[شکست]] می‌دهند.
::::::نسبت ایشان به [[خراسان]] به این معنا نیست که حتما اهل استان [[خراسان]] فعلی باشد، چون در [[صدر اسلام]]، نسبت دادن به [[خراسان]] به مشرق‌زمین اطلاق می‌شده است که شامل [[ایران]] و سایر مناطق [[اسلامی]] متّصل به آن‌که امروز تحت اشغال شوروی است، می‌شود. بنابراین شخص [[خراسانی]] اهل هرمنطقه‌ای که از این محدوده باشد، نسبت او به [[خراسان]] صحیح است، چنان‌که از منابع درجه اول [[حدیثی]] [[شیعه]] استفاده نمی‌شود که او [[سید حسنی]] و یا [[حسینی]] است؛آن‌گونه که در منابع روائی برادران [[اهل سنت]] به آن تصریح شده است. [[سید خراسانی]]، اخرین شخصی است که [[پیش از ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} بر [[ایران]] [[حکومت]] کرده و یا معاصر با آخرین فردی است که فرمانروای [[ایران]] خواهد بود<ref>عصر ظهور، علی کورانی، ترجمه عباس جلالی، ص ۲۷۰.</ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۱۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۹. نویسندگان کتاب «آفتاب مهر»؛}}
[[پرونده:1402.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::نویسندگان کتاب ''«[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«درباره شخصیت [[خراسانی]] و [[فرمانده]] نظامی‌ او سؤال‌های زیادی مطرح شده است. ظاهر [[روایات]] مربوط به [[خراسانی]] که از طریق [[اهل سنت]] و همچنین در منابع متأخر [[شیعه]] وارد شده است. دلالت دارد بر این که آن شخص، از ذریه [[امام حسن|امام حسن مجتبی]]{{ع}} یا [[امام حسین]]{{ع}} است و از او با عنوان "هاشمی‌ [[خراسانی]]" یاد شده است. اما بنا بر روایاتی که در منابع اصلی و اولی [[حدیث]] [[شیعه]] مانند [[غیبت نعمانی]]، کتاب [[غیبت]] [[طوسی]] و [[الارشاد]] مفید درباره این شخص وارد شده است، احتمال دارد او را [[یاور]] خراسانیان یا [[رهبر]] اهالی [[خراسان]] یا [[فرمانده لشکر]] [[خراسان]] [[تفسیر]] کرد؛ زیرا این [[روایات]] تعبیر به "[[خراسانی]]" کرده است. مجموعه قراین موجود درباره شخصیت او دلالت دارد وی همزمان با [[خروج سفیانی]] و [[یمانی]] ظاهر می‌شود و نیرو‌های خود را به سوی [[عراق]] اعزام می‌کند.
:::::*از [[امام صادق]]{{ع}} [[روایت]] شده است: [[خروج سفیانی]] و [[خراسانی]] و [[یمانی]]، در یک سال و یک ماه خواهد بود.<ref>الارشاد مفید، ب۴۰، ح۱۴.</ref>.
:::::*آنچه از [[روایات]] مربوط به وی به دست می‌آید، این است که او [[رهبری]] و [[هدایت]] حرکت بزرگ از طرف [[مشرق]] [[زمین]] را به عهده دارد»<ref>[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۱۷-۲۱۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

==پرسش‌های وابسته==

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(از): پرسش‌هایی با ۱۱ پاسخ]]
[[رده:(از): پرسش‌های مهدویت با ۱۱ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]

[[en:Who is the Khurasani whose uprising is one of the mutable or contingent signs of Imam Mahdi’s Reappearance? (question)]]

قتل نفس زکیه در چه زمان و مکانی خواهد بود؟ (پرسش)

2020-02-23T20:38:34Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = [[قتل نفس زکیه]] در چه زمان و مکانی خواهد بود؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[قتل نفس زکیه]]
| مدخل اصلی = [[زمان و مکان قتل نفس زکیه]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = ۸ پاسخ
}}
یکی از پنج نشانه حتمی [[ظهور]]، [[قتل نفس زکیه]] است. وی در جهت انجام مأموریتی که از سوی [[حضرت مهدی]]{{ع}} به ایشان واگذار شده در بین [[رکن یمانی]] و [[مقام حضرت ابراهیم]] در [[کعبه]] مظلومانه کشته می‌شود. در برخی [[روایات]] فاصله زمانی این حادثه با [[ظهور]] را پانزده شب بیان نموده‌اند یعنی پانزده شب بعد از این حادثه [[قیام]] آغاز می‌شود.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:1368171.jpg|75px|link=سید محمد صدر]]||[[پرونده:151879.jpg|75px|link=نصرت‌الله آیتی]]||[[پرونده:Pic2496.jpg|75px|link=مصطفی صادقی]]||[[پرونده:151937.jpg|75px|link=سید اسدالله هاشمی شهیدی]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:13681082.jpg|100px|link=علی رضا رمضانیان]]||[[پرونده:13681078.jpg|75px|link=مجتبی تونه‌ای]]||[[پرونده:13681083.jpg|48px|link=سید حسن زمانی]]

|-
|[[سید محمد صدر|صدر]]||[[نصرت‌الله آیتی|آیتی]]||[[مصطفی صادقی|صادقی]]||[[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان]]||[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای]]||[[سید حسن زمانی|زمانی]]
|-
|}

از جمله [[علائم حتمی]] [[ظهور]] [[قتل نفس زکیه]] است.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹؛ [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص ۸۰، ۸۱، ۲۶۹ و ۲۷۰؛ [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص ۵۳، ۵۴؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص ۲۱۴؛ [[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی، علی رضا]]، [[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۸۷؛ [[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۲۳؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۸۱ ـ ۲۸۳</ref> در مورد اینکه [[نفس زکیه]] کیست و به چه کسی اطلاق می‌شود نظرات مختلفی [[بیان]] شده است:<ref>ر.ک. [[نجم‌الدین طبسی|طبسی، نجم‌الدین]]، [[تأملی نو در نشانه‌های ظهور (کتاب)|تأملی نو در نشانه‌های ظهور]]، ص۱۱، ۱۲؛ [[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]: ص ۵۲۳؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۸۱ ـ ۲۸۳؛ [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص ۲۰۳ ـ ۲۰۶؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۸۱ ـ ۲۸۳؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۱۴</ref> مانند اینکه [[نفس زکیه]] همان [[محمد بن عبدالله محض]] ملقب به [[نفس زکیه]] است که در زمان [[بنی العباس]] به قتل رسید.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۶۳۰ ـ ۶۳۵؛ [[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، ص ۳۴ ـ ۳۵؛ [[مصطفی صتدقی|صادقی، مصطفی]]، [[تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور (کتاب)|تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور]]، ص ۱۳۰ ـ ۱۳۱؛ [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref> و یا [[نفس زکیه]] فردی است که قبل از [[ظهور]] [[امام زمان]]{{ع}} [[قیام]] می‌کند و در کنار [[کعبه]] ما بین [[رکن و مقام]] کشته می‌شود و از اولاد [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} است.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص ۲۲۶ ـ ۲۲۹؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص ۲۵۲ ـ ۲۶۲؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۸۴؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[نگین آفرینش (کتاب)|نگین آفرینش]]، ج ۱، ص ۱۷۳ ـ ۱۷۷</ref> و یا گفته شده [[حسینی]] نسب است.<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، ص ۳۴ ـ ۳۵</ref> و یا اینکه [[نفس زکیه]] مجاهدی است از زمره بسترسازان [[ظهور]] که [[رهبری]] عده‌ای از عاشقان [[امام مهدی]] {{ع}} را بر عهده دارد و در راه حضرت در میان هفتاد تن از علمای زمانه در منطقه‌ای پشت شهر [[کوفه]] یعنی [[نجف اشرف]]، به [[شهادت]] می‌رسد.<ref>ر.ک. [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص ۸۰، ۸۱، ۲۶۹ و ۲۷۰؛ [[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، ص ۳۴ ـ ۳۵</ref> نظر چهارم این است که [[نفس زکیه]] شخصی است به نام [[محمد بن الحسن]] که میان رکن [[کعبه]] و [[مقام ابراهیم]] کشته خواهد شد. از فحوای این نظریه چنین [[استنباط]] می‌شود که [[نفس زکیه]] در واقع همان [[سید حسنی]] است.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹؛ [[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، ص ۳۴ ـ ۳۵</ref> و نیز گفته‌اند [[نفس زکیه]] سیدی والا تبار و حسینی‌نسب است و هموست که مظلومانه در ۲۵ ذی الحجه سر مبارکش در حرم امن الهی [[مکه]] مکرمه از تن جدا می‌شود.<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، ص ۳۴ ـ ۳۵</ref> اما بر اساس [[روایات]] و نظر مشهور [[نفس زکیه]] بیشتر به مورد دوم اطلاق می‌شود که در زمان خود حضرت ما بین [[رکن و مقام]] او را به قتل می‌رسانند. [[نفس زکیه]] سفیری از سوی [[حضرت مهدی]]‌{{ع}} است که مردمان [[مکه]] را به ایشان [[دعوت]] می‌کند.<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص۵۶ ـ ۵۷</ref>
===مکان کشته شدن [[نفس زکیه]]===
بر این اساس برخی از [[روایات]] اشاره به مکان و زمان کشته شدن [[نفس زکیه]] کرده‌اند. اما در مورد مکان دو دسته [[روایت]] داریم، برخی از آنها محل کشته شدن [[نفس زکیه]] را [[مکه]] می‌دانند و برخی از آنها ما بین [[رکن و مقام]]<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه ای|تونه ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۳۶۷؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۲۴۶ـ ۲۴۸؛ پورسید آقایی، سیدمسعود، قاسمی، محمدعلی، ادیان، مذاهب و عرفان، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref> و البته این دو تعارضی با همدیگر ندارند چرا که [[روایات]] دستۀ دوم مکان دقیق قتل او را [[بیان]] کرده‌اند،<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۲۳۶ ـ ۲۴۸؛ پورسید آقایی، سیدمسعود، قاسمی، محمدعلی، ادیان، مذاهب و عرفان، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref> برخی از این [[روایات]] عبارت است از:
#[[امام باقر]]{{ع}} می‌فرمایند:<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۷، ح ۷۱: «فَيَدْعُو رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِهِ فَيَقُولُ لَهُ امْضِ إِلَى أَهْلِ مَكَّةَ فَقُلْ يَا أَهْلَ مَكَّةَ أَنَا رَسُولُ فُلَانٍ إِلَيْكُمْ وَ هُوَ يَقُولُ لَكُمْ إِنَّا أَهْلُ بَيْتِ الرَّحْمَةِ وَ مَعْدِنُ الرِّسَالَةِ وَ الْخِلَافَةِ ... فَإِذَا تَكَلَّمَ هَذَا الْفَتَى بِهَذَا الْكَلَامِ أَتَوْا إِلَيْهِ فَذَبَحُوهُ بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ وَ هِيَ النَّفْسُ الزَّكِيَّةُ»</ref> «[[امام مهدی]] {{ع}} مردی از یارانش را فرامی‌خواند و می‌فرماید: به سوی اهل [[مکه]] برو و به آنان بگو: ای [[مردم]] [[مکه]]! من فرستاده [[فلان]] هستم و [[پیام]] او چنین است: ما [[خاندان]] [[رحمت]] و [[جایگاه]] [[رسالت]] و [[خلافت]] هستیم... وقتی سخن این جوان تمام می‌شود، به او هجوم می‌آورند و او را در میان [[رکن و مقام]] سر می‌برند؛ و او همان [[نفس زکیه]] است.»<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۲۳۶ ـ ۲۴۸؛ [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref>
#سلمان در سخنانی از [[امام صادق]] {{ع}} حوادث آینده را چنین پیش‌گویی کرده است:<ref>طوسی، محمد بن حسن، اختیار معرفة الرجال، ص ۹۲: «أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكُمْ بِالنَّفْسِ الطَّيِّبَةِ الزَّكِيَّةِ وَ تَضْرِيحِ دَمِهِ بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ الْمَذْبُوحِ كَذَبْحِ الْكَبْشِ»</ref> «من شما را از کشته شدن [[نفس]] [[پاک]] و بی‌گناه و ریخته شدن خون او در میان [[رکن و مقام]] [[خبر]] می‌دهم؛ او که مانند قوچ سرش بریده می‌شود.»<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۲۳۶ ـ ۲۴۸؛ [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref>

===زمان کشته شدن [[نفس زکیه]]===
در مورد زمان کشته شدن [[نفس زکیه]] نیز [[روایات]] [[دلالت]] بر نزدیک بودن زمان این قتل با [[ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} دارند، حال برخی زمان دقیق آنرا مشخص کرده‌اند و برخی دیگر به نزدیک بودن این دو رخداد اشاره دارند.<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۲۳۶ ـ ۲۴۸؛ [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref>
#[[امام صادق]]{{ع}} فرمودند:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمة، ص ۶۴۹، باب۵۷، ح۲: «لَيْسَ بَيْنَ قِيَامٍ الْقَائِمِ وَ بَيْنَ قَتْلِ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ إِلَّا خَمْسَ عَشْرَةَ لَيْلَةً»</ref> «میان [[قیام]] [[قائم]] و کشته شدن [[نفس زکیه]] تنها پانزده شب فاصله است.»<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۲۳۶ ـ ۲۴۸؛ [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref>
#[[امام باقر]]{{ع}} فرمودند:<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحارالانوار، ج۵۲، ص۳۰۷، ح۸۱: {{متن حدیث|يَقُولُ الْقَائِمُ{{ع}} لِأَصْحَابِهِ يَا قَوْمِ إِنَّ أَهْلَ مَكَّةَ لَا يُرِيدُونَنِي وَ لَكِنِّي مُرْسِلٌ إِلَيْهِمْ لِأَحْتَجَّ عَلَيْهِمْ بِمَا يَنْبَغِي لِمِثْلِي أَنْ يَحْتَجَّ عَلَيْهِمْ فَيَدْعُو رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِهِ فَيَقُولُ لَهُ امْضِ إِلَى أَهْلِ مَكَّةَ فَقُلْ يَا أَهْلَ مَكَّةَ أَنَا رَسُولُ فُلَانٍ إِلَيْكُمْ وَ هُوَ يَقُولُ لَكُمْ إِنَّا أَهْلُ بَيْتِ الرَّحْمَةِ وَ مَعْدِنُ الرِّسَالَةِ وَ الْخِلَافَةِ وَ نَحْنُ ذُرِّيَّةُ مُحَمَّدٍ وَ سُلَالَةُ النَّبِيِّينَ وَ إِنَّا قَدْ ظُلِمْنَا وَ اضْطُهِدْنَا وَ قُهِرْنَا وَ ابْتُزَّ مِنَّا حَقُّنَا مُنْذُ قُبِضَ نَبِيُّنَا إِلَى يَوْمِنَا هَذَا فَنَحْنُ نَسْتَنْصِرُكُمْ فَانْصُرُونَا فَإِذَا تَكَلَّمَ هَذَا الْفَتَى بِهَذَا الْكَلَامِ أَتَوْا إِلَيْهِ فَذَبَحُوهُ بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ وَ هِيَ النَّفْسُ الزَّكِيَّةُ فَإِذَا بَلَغَ ذَلِكَ الْإِمَامَ قَالَ لِأَصْحَابِهِ أَلَا أَخْبَرْتُكُمْ أَنَّ أَهْلَ مَكَّةَ لَا يُرِيدُونَنَا فَلَا يَدْعُونَهُ حَتَّى يَخْرُجَ}}</ref> [[حضرت قائم]] {{ع}} به یارانش می‌فرماید: ای [[قوم]] من، [[مردم]] [[مکه]] مرا نمی‌خواهند، برای آنکه آن‌گونه که برای همانند من شایسته است، [[حجت]] را بر آنان تمام کنم، فرستاده‌ای به سوی ایشان می‌فرستم. پس یکی از یارانش را فرامی‌خواند و به او می‌فرماید: به سوی اهل [[مکه]] برو (...) وقتی سخن این جوان تمام می‌شود به او هجوم می‌آورند و در میان [[رکن و مقام]] او را سر می‌برند. او همان [[نفس زکیه]] است، چون [[خبر]] این ماجرا به [[امام مهدی]] {{ع}} می‌رسد، به [[یاران]] خویش می‌فرماید: آیا به شما [[خبر]] ندادم که اهل [[مکه]] ما را نمی‌خواهند؟ پس آنها حضرت را رها نمی‌کنند تا آن حضرت [[خروج]] می‌کند»<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۲۳۶ ـ ۲۴۸؛ [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref> و ... .<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۲۳۶ ـ ۲۴۸؛ [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۵۸ ـ ۵۹؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۳۲ ـ ۱۳۳؛ [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۵۶ ـ ۵۷؛ [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref>

===نتیجه‌گیری===
در نتیجه: از [[علائم حتمی]] [[ظهور]] [[قتل نفس زکیه]] است؛ [[نفس زکیه]] در [[مکه]] میان [[رکن و مقام]]، نزدیک به زمان ظهور و بر اساس برخی روایات، پانزده شب قبل از [[ظهور]] کشته می‌شود.<ref>ر.ک. [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص ۷۷؛ [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۵۸ ـ ۵۹؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۳۲ ـ ۱۳۳؛ [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۵۶ ـ ۵۷؛ [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref>.

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌ الله شهید صدر؛}}
[[پرونده:1368171.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید محمد صدر]]]]
::::::آیت‌ الله شهید '''[[سید محمد صدر]]''' در کتاب ''«[[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]»'' در این‌باره گفته‌ است:
:::::*«نویسنده کتاب منتخب الاثر<ref>منتخب الاثر، ۴۵۴.</ref> آن را از مسلمیات گرفته و گفته است که: «و [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]]، کشته شدن [[محمد بن عبدالله حسنی]] است که بین [[رکن و مقام]] کشته می‏‌شود». ولی باید بدانیم که با در نظر گرفتن ضوابط سندی که ملتزم به آن بودیم این مطلب قابل اثبات نیست. زیرا [[صاحب]] [[بحار الانوار]] دو [[حدیث]] را [[نقل]] کرده که با این ضوابط برای اثبات مطلب کافی نیستند. و ارتکاز ذهنی و شهرت مردمی برای اثبات یک [[امر]] تاریخی [[کفایت]] نمی‌‏کند؛ اگر در آینده اتفاق افتاد [[دلیل]] بر [[صدق]] آن می‌‏شود، ولی اگر اتفاق نیفتاد بر ما لازم نیست که منتظرش باشیم زیرا دلیلی بر آن نداریم. اضافه بر آنکه با حدیثی که [[شیخ مفید]] در ارشاد<ref>ارشاد، ۳۳۶.</ref> [[نقل]] کرده است معارضه دارد؛ زیرا در آن [[حدیث]] کشته شدن [[نفس زکیه]] را در پشت دروازه [[کوفه]] به همراه هفتاد نفر از اشخاص [[صالح]] می‌‏دانست؛ گرچه این [[خبر]] هم نمی‏‌تواند یک [[امر]] تاریخی را اثبات کند ولی وضع آن بدتر از آن روایاتی که مقتل [[نفس زکیه]] را بین [[رکن و مقام]] [[تعیین]] می‌‏کردند نیست، و می‌‏تواند با آنها معارضه کند و در صورت تعارض هر دو از درجه اعتبار ساقط می‌‏شوند.
:::::*و اما آنچه که در کتاب ارشاد<ref>ارشاد، ۳۳۶.</ref> [[نقل]] شده بود که ذبح مرد [[هاشمی]] بین [[رکن و مقام]] خواهد بود؛ آن هم بر مقصود ما [[دلالت]] نمی‌‏کند چون ممکن است آن فرد [[هاشمی]] شخصی زکی و [[آزمایش]] شده نباشد؛ به علاوه ضعف [[روایت]] و این که نمی‌‏تواند یک [[حقیقت]] تاریخی را اثبات کند<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۲۹، ۶۳۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۲. [[حجت الاسلام و المسلمین]] آیتی؛}}
[[پرونده:151879.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[نصرت‌الله آیتی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] [[نصرت‌الله آیتی]] در کتاب ''«[[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]»'' در اين باره گفته است:
:::::*«‌روایات متعددی، مکان [[شهادت]] [[نفس زکیه]] را [[بیان]] کرده‌اند که آن‌ها را به دو دسته تقسیم می‌کنیم:
::::#آن‌هایی که مکان کشته شدن وی را شهر [[مکه]] می‌دانند؛
::::#احادیث دیگری که محل کشته شدن او را میان [[رکن و مقام]] معرفی کرده‌اند.
:::::*باید توجه داشت که این دو دسته هیچ‌گونه تعارضی با یک‌دیگر ندارند؛ زیرا دسته دوم مکان دقیق [[شهادت]] را مشخص می‌کند و دسته اول تنها به شهری اشاره دارد که [[نفس زکیه]] در آن کشته می‌شود.
:::::*روایات دسته اول: بنابراین [[روایات]]، مکان [[قتل نفس زکیه|شهادت نفس زکیه]] [[مکه]] است:
::::#[[امام علی]] {{ع}} فرموده‌اند: "آیا شما را از زمان پایان یافتن [[سلطنت]] [[خاندان]] [[فلان]] [[خبر]] ندهم؟ گفتیم آری ای [[امام علی|امیرالمؤمنین]]. حضرت فرمودند: هنگام کشته شدن شخصی بی‌گناه در روزی [[حرام]] در ماه [[حرام]] از [[خاندان]] [[قریش]]. قسم به آن [[خدا]] که دانه را شکافت و [[انسان]] را آفرید پس از آن بیش از پانزده شب حکومتشان طول نخواهد کشید" <ref>{{متن حدیث|" أَ لَا أُخْبِرُكُمْ بِآخِرِ مُلْكِ بَنِي فُلَانٍ قُلْنَا بَلَى يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ قَتْلُ نَفْسٍ حَرَامٍ فِي يَوْمٍ حَرَامٍ فِي بَلَدٍ حَرَامٍ عَنْ قَوْمٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَ الَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَأَ النَّسَمَةَ مَا لَهُمْ مُلْكٌ بَعْدَهُ غَيْرُ خَمْسَ عَشْرَةَ لَيْلَة"}}الغیبة للنعمانی، ص۲۶۶، باب۱۴، ح۱۷.</ref>؛
::::#از [[عمار یاسر|عمار]] نیز چنین [[روایت]] شده است: {{متن حدیث|فَعِنْدَ ذَلِكَ يُقْتَلُ النَّفْسُ الزَّكِيَّةُ وَ أَخُوهُ بِمَكَّةَ ضَيْعَة}}<ref>در این هنگام [[نفس زکیه]] و برادرش در [[مکه]] کشته می‌شوند؛ الغیبة للطوسی، ص۴۶۴، ح۴۷۱.</ref>.
:::::* [[روایات]] دسته دوم:
::::#[[امام باقر]] {{ع}} در [[بیان]] [[نشانه‌های ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} فرموده‌اند: "([[ظهور]] هنگامی است که) [[سفیانی]] از [[شام]] و [[یمانی]] از [[یمن]] [[قیام]] کنند و فرو رفتن سرزمین [[بیداء]] رخ دهد و جوانی از [[خاندان پیامبر]] که نامش [[محمد بن حسن]] [[نفس زکیه]] است، در بین [[رکن و مقام]] کشته شود و..."<ref>{{متن حدیث|"وَ خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الشَّامِ وَ الْيَمَانِيِّ مِنَ الْيَمَنِ وَ خَسْفٌ بِالْبَيْدَاءِ وَ قَتْلُ غُلَامٍ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ص بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ النَّفْسُ الزَّكِيَّةُ "}}کمال‌الدین و تمام‌النعمة، ص۳۳۰، باب۳۲، ح۱۶.</ref>.
::::#[[امام صادق]] {{ع}} نیز در ضمن حدیثی می‌فرمایند: "هنگامی که [[سفیانی]] از [[شام]] و [[یمانی]] از [[یمن]] [[قیام]] کنند و فرو رفتن در سرزمین [[بیداء]] رخ دهد و جوانی از [[خاندان]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} که نامش [[محمد بن حسن]] و لقبش [[نفس زکیه]] است، در میان [[رکن و مقام]] کشته شود...، در این هنگام [[قائم]] ما [[قیام]] خواهد کرد"<ref>{{متن حدیث|"وَ خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الشَّامِ وَ الْيَمَانِيِّ مِنَ الْيَمَنِ وَ خَسْفٌ بِالْبَيْدَاءِ وَ قَتْلُ غُلَامٍ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ص بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ النَّفْسُ الزَّكِيَّةُ وَ جَاءَتْ صَيْحَةٌ مِنَ السَّمَاءِ بِأَنَّ الْحَقَّ فِيهِ وَ فِي شِيعَتِهِ فَعِنْدَ ذَلِكَ خُرُوجُ قَائِمِنَا "}}مختصر اثبات الرجعة، ص۲۱۶، ح۱۸.</ref>؛
::::#[[امام باقر]] {{ع}} در [[روایت]] دیگری فرموده‌اند: "[[امام مهدی]] {{ع}} مردی از یارانش را فرامی‌خواند و می‌فرماید: به سوی اهل [[مکه]] برو و به آنان بگو: ای [[مردم]] [[مکه]]! من فرستاده [[فلان]] هستم و [[پیام]] او چنین است: ما [[خاندان]] [[رحمت]] و [[جایگاه]] [[رسالت]] و [[خلافت]] هستیم... وقتی سخن این جوان تمام می‌شود، به او هجوم می‌آورند و او را در میان [[رکن و مقام]] سر می‌برند؛ و او همان [[نفس زکیه]] است..."<ref>{{متن حدیث|"فَيَدْعُو رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِهِ فَيَقُولُ لَهُ امْضِ إِلَى أَهْلِ مَكَّةَ فَقُلْ يَا أَهْلَ مَكَّةَ أَنَا رَسُولُ فُلَانٍ إِلَيْكُمْ وَ هُوَ يَقُولُ لَكُمْ إِنَّا أَهْلُ بَيْتِ الرَّحْمَةِ وَ مَعْدِنُ الرِّسَالَةِ وَ الْخِلَافَةِ ... فَإِذَا تَكَلَّمَ هَذَا الْفَتَى بِهَذَا الْكَلَامِ أَتَوْا إِلَيْهِ فَذَبَحُوهُ بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ وَ هِيَ النَّفْسُ الزَّكِيَّةُ "}}بحارالانوار، ج۵۲، ص۳۰۷، ح۷۱.</ref>.
::::#[[امام علی]] {{ع}} در [[بیان]] [[نشانه‌های ظهور]] فرموده‌اند: "برای این واقعه ([[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}}) نشانه‌ها و علائمی است... کشته شدن کسی که بین [[رکن و مقام]] سر بریده می‌شود... و [[قیام]] [[سفیانی]] با پرچمی سبز..."<ref> {{متن حدیث|" وَ لِذَلِكَ آيَاتٌ وَ عَلَامَاتٌ ... وَ الْمَذْبُوحُ بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ ... وَ خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ بِرَايَةٍ حَمْرَاء"}}مختصر بصائر الدرجات، ص۱۹۹.</ref>. در این [[روایت]] نام [[نفس زکیه]] به صراحت برده نشده است، اما با توجه به مجموع [[احادیث]] پیش گفته شده در زمینه [[علائم ظهور]] تنها [[نفس زکیه]] میان [[رکن و مقام]] کشته می‌شود. یاد شدن شخصیت مورد نظر در کنار [[سفیانی]] نیز قرینه‌ای دیگر بر این [[حقیقت]] است که مذبوح بین [[رکن و مقام]] همان [[نفس زکیه]] است.
::::#سلمان در سخنانی از [[امام صادق]] {{ع}}، حوادث آینده را چنین پیش‌گویی کرده است: "من شما را از کشته شدن [[نفس]] [[پاک]] و بی‌گناه و ریخته شدن خون او در میان [[رکن و مقام]] [[خبر]] می‌دهم؛ او که مانند قوچ سرش بریده می‌شود"<ref>{{متن حدیث|أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكُمْ بِالنَّفْسِ الطَّيِّبَةِ الزَّكِيَّةِ وَ تَضْرِيحِ دَمِهِ بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ الْمَذْبُوحِ كَذَبْحِ الْكَبْشِ}}؛ اختیار معرفة الرجال، ص۹۲.</ref>.
:::::*همه [[روایات]] یاد شده، مشکل سندی دارند و نیز ممکن است در برخی از آن‌ها قراینی باشد که احتمال ارتباط با [[نفس زکیه]] تاریخی را تقویت نماید. لکن چنان‌که گذشت، با توجه به مجموعه قراینی که در هر [[روایت]] وجود دارد و نیز با توجه به همه [[روایات]]، می‌توان به این اطمینان رسید که اولاً این [[روایات]] مربوط به [[نفس زکیه]] تاریخی نیستند و ثانیاً، مکان [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]] [[مکه]] است. به تعبیر دیگر، ما مجموعه‌ای از [[روایات]]، اعم از آن‌چه درباره زمان [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]] است و آن‌چه درباره مکان کشته شدن اوست در [[اختیار]] داریم که در همه آن‌ها احتمال [[جعل]] نمی‌رود؛ زیرا اولاً تعدادشان به حدی است که احتمال [[جعل]] شدن آن‌ها پذیرفتنی نیست و ثانیاً تنها انگیزه‌ای که برای [[جعل]] آن‌ها می‌توان در نظر گرفت، جریان [[نفس زکیه]] تاریخی است، با این‌که برخی از آن‌ها اصلاً قابلیت انطباق با [[نفس زکیه]] تاریخی را ندارند و برخی قراین عدم انطباقشان بیش‌تر است. دیگر این‌که بر اساس آن‌چه در [[تاریخ]] آمده، [[محمد بن عبدالله بن حسن|محمد بن عبدالله]] دعوی [[مهدویت]] داشت و [[پیروان]] او درباره‌اش گمان [[مهدویت]] داشتند و این‌که پیروانش او را پیش از کشته شدنش به عنوان [[نفس زکیه]] بشناسند - یعنی کسی که بناست [[قیام]] کند و قیامش ناتمام بماند و کشته شود - توجیه معقولی ندارد. بنابراین، شهرت یافتن وی به [[نفس زکیه]]، پس از مرگش بوده است. با این حال، اگر پس از مرگ به این عنوان معروف شده، باید روایاتی که او را به عنوان [[نفس زکیه]] معرفی کرده‌اند، پس از مرگش [[جعل]] شده باشند و اگر چنین باشد، باید مکان قتل او [[مدینه]] [[بیان]] شده باشد و نیز از [[ظهور]] [[امام مهدی|مهدی]] و [[ندای آسمانی]] و... سخنی به میان نیامده باشد؛ زیرا پس از مرگ او چنین اتفاقاتی رخ نداد. حال آن‌‌که می‌بینیم در این [[روایات]]، هم [[مکه]] به عنوان مکان کشته شدن معرفی شده و هم از [[ندای آسمانی]] سخن گفته به میان آمده است. این مجموعه قراین ما را مطمئن می‌کند که نمی‌توان همه این [[روایات]] را مجعولاتی دانست که پس از [[قتل نفس زکیه|مرگ نفس زکیه]] توسط طرف‌داران او ساخته شده‌اند.
::::::روایت‌های متعددی بر نزدیک بودن زمان [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]] و [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} [[دلالت]] می‌کنند که برخی فاصله این حادثه را به طور مشخص و دقیق [[بیان]] کرده‌اند، ولی برخی دیگر تنها به نزدیک بودن این دو رخداد اشاره دارند. [[روایات]] یاد شده از این قرارند:
::::#[[امام صادق]] {{ع}} در [[روایت]] معتبری فرموده‌اند: {{متن حدیث|"لَيْسَ بَيْنَ قِيَامٍ الْقَائِمِ وَ بَيْنَ قَتْلِ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ إِلَّا خَمْسَ عَشْرَةَ لَيْلَةً"}}<ref>میان قیام [[قائم]] و کشته شدن [[نفس زکیه]] تنها پانزده شب فاصله است؛ کمال‌الدین و تمام‌النعمة، ص۶۴۹، باب۵۷، ح۲. (سند این روایت به این صورت است: «محمد بن حسن بن احمد بن ولید، عن محمد بن الحسن الصفار، عن العباس بن معروف، عن علی بن مهزیار، عن عبدالله بن محمد الحجّال، عن ثعلبة بن میمون، عن شعیب الحذّاء عن صالح بن مولی بنی العذراء عن الصادق(: ....» برای اعتبار محمد بن حسن، نک: رجال النجاشی، ص۳۸۳؛ برای اعتبار محمد بن الحسن الصفار، نک: همان، ص۳۴۵؛ برای اعتبارعباس بن معروف، نک: همان، ص۲۸۱؛ برای اعتبار علی بن مهزیار، نک: همان، ص۲۵۳؛ برای اعتبار عبدالله بن محمد الحجّال، نک: همان، ص۲۲۵؛ برای اعتبار ثعلبة بن میمون، نک: همان، ص۱۱۷؛ برای اعتبار شعیب الحداد، نک: همان، ص۱۹۵؛ برای اعتبار صالح بن میثم، نک: همان، ج۹، ص۸۴). گفتنی است که در کتاب کمال‌الدین به جای شعیب الحداد، شعیب الحذاء آمده است که با توجه به این‌که چنین عنوانی در کتاب‌های رجالی وجود ندارد و همین روایت در الغیبة شیخ طوسی و الارشاد شیخ مفید از شعیب الحداد نقل شده، روشن می‌شود که شعیب الخذاء تصحیف شعیب الحداد است. هم‌چنین در کتاب کمال‌الدین راوی حدیث از امام صادق {{ع}} صالح موسی بنی‌العذراء است. همین روایت را شیخ طوسی در الغیبة از شعیب الحداد از صالح روایت کرده و شیخ مفید نیز همین حدیث را از شعیب الحداد از صالح بن میثم نقل کرده است. بنابراین به گواهی نقل شیخ مفید صالح موسی بنی العذراء همان صالح بن میثم است.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} در این [[حدیث]] به صورت مشخص فاصله کشته شدن [[نفس زکیه]] و [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} را پانزده شب [[بیان]] فرموده‌اند.
::::#[[امیرالمؤمنین]] {{ع}} می‌فرمایند: "آیا شما را از زمان به پایان رسیدن [[سلطنت]] [[خاندان]] [[فلان]] [[خبر]] ندهم؟ گفتیم آری ای [[امیر مؤمنان]] {{ع}}؛ حضرت فرمودند: هنگام کشته شدن شخصی بی‌گناه در روزی [[حرام]] در ماه [[حرام]] از [[خاندان]] [[قریش]]. قسم به آن‌که دانه را شکافت و [[آدمی]] را آفرید، پس از آن، بیش از پانزده شب حکومتشان طول نخواهد کشید، پرسیدم آیا پیش و پس از این نشانه چیزی رخ می‌دهد؟ فرمود: صیحه‌ای در ماه [[رمضان]] که بیداران به فزع و افراد [[خواب]] را بیدار می‌سازد و دختران جوان را از مخفیگاه خویش خارج می‌کند"<ref>{{متن حدیث|" أَ لَا أُخْبِرُكُمْ بِآخِرِ مُلْكِ بَنِي فُلَانٍ قُلْنَا بَلَى يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ قَتْلُ نَفْسٍ حَرَامٍ فِي يَوْمٍ حَرَامٍ فِي بَلَدٍ حَرَامٍ عَنْ قَوْمٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَ الَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَأَ النَّسَمَةَ مَا لَهُمْ مُلْكٌ بَعْدَهُ غَيْرَ خَمْسَ عَشْرَةَ لَيْلَةً قُلْنَا هَلْ قَبْلَ هَذَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَوْ بَعْدَهُ فَقَالَ صَيْحَةٌ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ تُفْزِعُ الْيَقْظَانَ وَ تُوقِظُ النَّائِمَ وَ تُخْرِجُ الْفَتَاةَ مِنْ خِدْرِهَا"}}؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۶۶، باب۱۴، ح۱۷.</ref>. در این [[حدیث]] واژه [[نفس زکیه]] نیامده است، ولی قرائن متعددی بر اتحاد شخصیت مورد نظر این [[روایت]] و [[نفس زکیه]] وجود دارد که عبارتند از:
::::##نفس [[حرام]] به معنای کسی خواهد بود که کشتن او به [[دلیل]] بی‌گناهی و پاکی‌اش [[ممنوع]] است و [[نفس زکیه]] نیز می‌تواند به معنای شخصیت [[پاک]] و بی‌گناه باشد؛
::::##کشته شدن این شخصیت در ایام [[حرام]] خواهد بود، هم‌چنان‌که کشته شدن [[نفس زکیه]]، پانزده روز قبل از [[ظهور]] [[امام زمان|امام عصر]] {{ع}}، یعنی در ماه ذی‌‌الحجة الحرام اتفاق خواهد افتاد؛
::::##شخص مورد نظر در [[روایت]] یاد شده، در سرزمین [[حرام]] کشته خواهد شد؛ همان‌طور که [[نفس زکیه]] در [[مکه]] به قتل خواهد رسید؛
::::##کشته شدن این شخصیت با ریشه‌کن شدن مسبِّب قتل او پانزده شب بیشتر فاصله نخواهد داشت؛ همان‌گونه که - بر اساس [[روایت]] معتبـر [[امام صادق]] {{ع}} - میان [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]] و [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} و قطع ریشه‌های [[ظلم]] و [[تباهی]] نیز همین فاصله وجود دارد. گفتنی است بر خلاف تصور برخی از نویسندگان که به [[دلیل]] [[بیان]] پایان یافتن [[حکومت]] بنی‌فلان در این [[روایت]]، آن را مربوط به گذشته [[تاریخ]] پنداشته‌اند‌<ref>تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور، ص۱۵۱.</ref>، به نظر می‌رسد ارتباط این [[روایت]] با [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} بیش‌تر باشد؛ زیرا از یک‌سو آن‌چه می‌تواند مؤید دیدگاه نویسنده یاد شده باشد، عبارت بنی‌فلان است که به [[بنی عباس]] [[تفسیر]] شده؛ اما در برابر تنها قرینه یاد شده، قرینه‌ای دیگر، بر ارتباط این [[روایت]] با [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} [[دلالت]] دارد و آن اشاره به [[ندای آسمانی]] است که از [[نشانه‌های ظهور]] به شمار می‌رود و نیز این ادعا که در آینده شخصی از نسل [[خاندان]] [[بنی عباس]] به [[قدرت]] نخواهد رسید. از این‌رو، این‌که [[روایت]]، مربوط به گذشته [[تاریخ]] بوده است، تنها یک استعباد است و هیچ [[دلیل]] مستندی آن را تأیید نمی‌کند.
::::#[[امام باقر]] {{ع}} در روایتی فرموده‌اند: "[[قائم|حضرت قائم]] {{ع}} به یارانش می‌فرماید: ای [[قوم]] من، [[مردم]] [[مکه]] مرا نمی‌خواهند، برای آن‌که آن‌گونه که برای همانند من شایسته است، [[حجت]] را بر آنان تمام کنم، فرستاده‌ای به سوی ایشان می‌فرستم. پس یکی از یارانش را فرامی‌خواند و به او می‌فرماید: به سوی اهل [[مکه]] برو... . وقتی سخن این جوان تمام می‌شود به او هجوم می‌آورند و در میان [[رکن و مقام]] او را سر می‌برند. او همان [[نفس زکیه]] است، چون [[خبر]] این ماجرا به [[امام مهدی]] {{ع}} می‌رسد، به [[یاران]] خویش می‌فرماید: آیا به شما [[خبر]] ندادم که اهل [[مکه]] ما را نمی‌خواهند؟ پس آن‌ها حضرت را رها نمی‌کنند تا آن حضرت [[خروج]] می‌کند"<ref>{{متن حدیث|" يَقُولُ الْقَائِمُ{{ع}} لِأَصْحَابِهِ يَا قَوْمِ إِنَّ أَهْلَ مَكَّةَ لَا يُرِيدُونَنِي وَ لَكِنِّي مُرْسِلٌ إِلَيْهِمْ لِأَحْتَجَّ عَلَيْهِمْ بِمَا يَنْبَغِي لِمِثْلِي أَنْ يَحْتَجَّ عَلَيْهِمْ فَيَدْعُو رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِهِ فَيَقُولُ لَهُ امْضِ إِلَى أَهْلِ مَكَّةَ فَقُلْ يَا أَهْلَ مَكَّةَ أَنَا رَسُولُ فُلَانٍ إِلَيْكُمْ وَ هُوَ يَقُولُ لَكُمْ إِنَّا أَهْلُ بَيْتِ الرَّحْمَةِ وَ مَعْدِنُ الرِّسَالَةِ وَ الْخِلَافَةِ وَ نَحْنُ ذُرِّيَّةُ مُحَمَّدٍ وَ سُلَالَةُ النَّبِيِّينَ وَ إِنَّا قَدْ ظُلِمْنَا وَ اضْطُهِدْنَا وَ قُهِرْنَا وَ ابْتُزَّ مِنَّا حَقُّنَا مُنْذُ قُبِضَ نَبِيُّنَا إِلَى يَوْمِنَا هَذَا فَنَحْنُ نَسْتَنْصِرُكُمْ فَانْصُرُونَا فَإِذَا تَكَلَّمَ هَذَا الْفَتَى بِهَذَا الْكَلَامِ أَتَوْا إِلَيْهِ فَذَبَحُوهُ بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ وَ هِيَ النَّفْسُ الزَّكِيَّةُ فَإِذَا بَلَغَ ذَلِكَ الْإِمَامَ قَالَ لِأَصْحَابِهِ أَلَا أَخْبَرْتُكُمْ أَنَّ أَهْلَ مَكَّةَ لَا يُرِيدُونَنَا فَلَا يَدْعُونَهُ حَتَّى يَخْرُجَ "}}؛ بحارالانوار، ج۵۲، ص۳۰۷، ح۸۱.</ref>. از این [[روایت]] نیز اتصال و نزدیک بودن [[شهادت]] [[نفس زکیه]] و [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} استفاده می‌شود؛ زیرا پس از رسیدن [[خبر]] [[شهادت]] وی به [[امام مهدی]] {{ع}}، اقدامات آن حضرت صورت می‌گیرد و حضرت با ۳۱۳ نفر به [[مسجد الحرام]] می‌آیند و [[ظهور]] آن حضرت آغاز می‌شود. بنابراین، اتصال و [[قرب]] زمانی کشته شدن [[نفس زکیه]] و [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} روشن و [[آشکار]] است.
::::#[[امام باقر]] {{ع}} در [[حدیث]] دیگری فرموده‌اند: "اگر [[امر]] بر شما مشتبه شود، [[عهد]] [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]] {{صل}}، [[پرچم]] و سلاح او، و [[نفس زکیه]] که از فرزندان [[امام حسین]] {{ع}} است، بر شما مشتبه نمی‌شود [این [[امر]] برای [[شناخت]] [[امام مهدی]] {{ع}} برایتان کافی است] و اگر اینها نیز برایتان مشتبه شد، [[ندای آسمانی]] که به اسم و [[کار]] او ندا می‌دهد، برایتان مشتبه نخواهد شد" {{متن حدیث|" مَا أَشْكَلَ عَلَيْكُمْ فَلَمْ يُشْكِلْ عَلَيْكُمْ عَهْدُ نَبِيِّ اللَّهِ ص وَ رَايَتُهُ وَ سِلَاحُهُ وَ النَّفْسُ الزَّكِيَّةُ مِنْ وُلْدِ الْحُسَيْنِ فَإِنْ أَشْكَلَ عَلَيْكُمْ هَذَا فَلَا يُشْكِلُ عَلَيْكُمُ الصَّوْتُ‏ مِنَ السَّمَاءِ بِاسْمِهِ وَ أَمْرِهِ "}}<ref>تفسیر العیاشی، ج۱، ص۶۵، ح۱۱۷.</ref>. در این [[حدیث]]، [[امام مهدی|امام]] {{ع}} کشته شدن [[نفس زکیه]] را در کنار [[عهد]] [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}}، [[پرچم]] و سلاح آن حضرت و سپس در کنار [[ندای آسمانی]]، نشانه‌ای برای [[شناخت]] و تشخیص [[امام مهدی]] {{ع}} از میان [[مدعیان دروغین]]، [[بیان]] می‌فرماید. بی‌تردید، قتل [[نفس زکیه]]، در صورتی می‌تواند معیار [[شناخت]] آن حضرت باشد که این دو حادثه (کشته شدن [[نفس زکیه]] و [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}}) نزدیک به یکدیگر رخ دهد؛ چه این‌که فاصله زمانی بسیار، سبب خواهد شد که چنین اثری بر آن مترتب نگردد. گفتنی است، میان مطلق [[علائم]] و [[علائم]] [[شناخت]] حضرت، تفاوت است. [[علائم ظهور]] به شکل عام آن لزوماً برای [[شناخت]] [[امام مهدی]] {{ع}} نیستند بلکه نزدیک بودن [[ظهور]] را نشان می‌دهند و در نتیجه برای درک روز پرشکوه [[ظهور]] عامل امیدبخشی، خودسازی و [[زمینه‌سازی]] باشند، و به همین [[دلیل]]، [[علائم ظهور]] ممکن است از نظر زمانی با [[ظهور]] فاصله زیادی داشته باشند. اما علائمی که کارکردشان [[تعیین]] هویت و تشخیص [[امام مهدی]] {{ع}} هستند، باید نزدیک [[ظهور]] رخ دهند تا این خاصیت در آن‌ها تحقق پذیرد.
::::#[[محمد بن صامت]] از [[امام صادق]] {{ع}} می‌پرسد: "آیا پیش از [[ظهور]] علامتی وجود دارد؟ حضرت فرمودند: بله. پرسیدم آن‌ها چه هستند؟ [[امام]] فرمودند: آن علامت‌ها عبارتند از هلاک شدن عباسی، [[قیام سفیانی]]، کشته شدن [[نفس زکیه]]، [[خسف بیداء]] و [[ندای آسمانی]]. به [[امام]] عرض کردم: فدایت شوم! می‌ترسم این [[امر]] طولانی شود! حضرت فرمودند: [[خیر]] چنین نخواهد شد؛ زیرا اینها همانند رشته منظمی به دنبال یک‌دیگر رخ می‌دهند"<ref> {{متن حدیث|"مَا مِنْ عَلَامَةٍ بَيْنَ يَدَيْ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ بَلَى قُلْتُ وَ مَا هِيَ قَالَ هَلَاكُ الْعَبَّاسِيِّ وَ خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ وَ الْخَسْفُ بِالْبَيْدَاءِ وَ الصَّوْتُ مِنَ السَّمَاءِ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَخَافُ أَنْ يَطُولَ هَذَا الْأَمْرُ فَقَالَ لَا إِنَّمَا هُوَ كَنِظَامِ الْخَرَزِ يَتْبَعُ بَعْضُهُ بَعْضا"}}الغیبة للنعمانی، ص۲۶۹، باب۱۴، ح۲۱.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} در این [[حدیث]]، فاصله طولانی میان این علامت‌ها را نفی و تصریح می‌فرمایند که [[هلاکت]] عباسی، [[خروج]] [[سفیانی]]، کشته شدن [[نفس زکیه]]، [[خسف بیداء]] و [[ندای آسمانی]] و [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} بدون فاصله زمانی و هم‌چون رشته‌ای منظم یکی پس از دیگری اتفاق خواهد افتاد.
::::#[[عمار یاسر]] در سخنی طولانی به نشانه‌های دولت [[اهل بیت]] {{عم}} در [[آخرالزمان]] پرداخته و زمان [[ظهور]] [[امام زمان|امام عصر]] {{ع}} را چنین [[بیان]] کرده است: "در این هنگام [[نفس زکیه]] و برادرش در [[مکه]] کشته می‌شوند، پس منادی از آسمان ندا می‌دهد ای مردمان، همانا [[امیر]] شما فلانی است؛ او همان [[مهدی]] است که [[زمین]] را هم‌چنان‌که از [[ظلم]] و [[ستم]] پر شده است، پر از [[عدل و قسط]] خواهد کرد"{{متن حدیث|فَعِنْدَ ذَلِكَ تُقْتَلُ النَّفْسُ الزَّكِيَّةُ وَ أَخُوهُ بِمَكَّةَ ضَيْعَةً فَيُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ أَمِيرَكُمْ فُلَانٌ وَ ذَلِكَ هُوَ الْمَهْدِيُّ الَّذِي يَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْرا}}<ref>الغیبة للطوسی، ص۴۶۴، ح۴۷۹.</ref> گرچه این [[روایت]] از [[معصوم]] نیست و وی این سخنان را به هیچ یک از [[معصومان|پیشوایان معصوم]] {{عم}} نسبت نداده، اما به نظر می‌رسد به [[دلیل]] شخصیت ممتاز و ویژه [[عمار یاسر|عمار]]، وی این [[کلام]] را از [[پیشوایان]] دینی شنیده و [[نقل]] کرده است. افزون بر این‌که به جهت نبود انگیزه برای نسبت دادن [[دروغ]] به [[عمار یاسر]]، می‌توان به صدور آن نیز مطمئن شد. یا حداقل می‌توان آن را یک مؤید بر آن‌چه گذشت به حساب آورد. البته گفتنی است برخی از نویسندگان مدعی شده اند این [[روایت]] مربوط به گذشته [[تاریخ]] است چرا که هم‌چنان‌که خواهد آمد شخصیتی به نام [[محمد بن عبدالله بن حسن|محمد بن عبدالله]] معروف به [[نفس زکیه]] در [[عصر]] [[امام صادق]] کشته شد و اندکی پس از او برادرش نیز به قتل رسید و از آن جا که در این [[روایت]] از کشته شدن برادر [[نفس زکیه]] سخن گفته شده بنابر این احتمال ارتباط این [[روایت]] با [[نفس زکیه]] تاریخی تقویت می‌شود<ref>تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور، ص۱۳۵.</ref> ولی در مقابل تنها قرینه یاد شده که این احتمال را تقویت می‌کرد دو قرینه وجود دارد که احتمال ارتباط این [[روایت]] با [[ظهور]] [[امام مهدی]] را تقویت می‌کند نخست این که این [[روایت]] بر کشته شدن [[نفس زکیه]] در [[مکه]] [[دلالت]] دارد و حال آن که نقس زکیه تاریخی در [[مدینه]] کشته شد و دوم این که در ادامه این [[روایت]] از [[ندای آسمانی]] که از نشانه های [[ظهور]] است سخن گفته شده و نیز تصریح به این که [[امیر]] شما [[مهدی]] است بر این اساس این ادعا که کلمه "و اخوه" به اشتباه یا به عمد به [[روایت]] افزوده شده پذیرفتنی تر از این است که بگوییم [[اصل]] [[روایت]] مربوط به [[نفس زکیه]] تاریخی است اما کشته شدن او در [[مکه]] و نیز [[ندای آسمانی]] و تصریح به نام [[امام مهدی]] به اشتباه یا به عمد به [[روایت]] افزوده شده است.
::::#[[شیخ طوسی]] از یکی از [[اصحاب]] [[امام باقر]] {{ع}} چنین [[نقل]] می‌کند: "[[نفس زکیه]] نوجوانی از [[خاندان]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} به نام [[محمد بن حسن]] است، وی بدون [[گناه]] و جرم کشته می‌شود و چون او را کشتند نه در آسمان عذری و نه در [[زمین]] یاوری خواهند داشت. در این هنگام [[خداوند]] [[قائم آل محمد]] {{صل}} را برخواهد انگیخت..." {{متن حدیث|النَّفْسُ الزَّكِيَّةُ غُلَامٌ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ يُقْتَلُ بِلَا جُرْمٍ وَ لَا ذَنْبٍ فَإِذَا قَتَلُوهُ لَمْ يَبْقَ لَهُمْ فِي السَّمَاءِ عَاذِرٌ وَ لَا فِي الْأَرْضِ نَاصِرٌ فَعِنْدَ ذَلِكَ يَبْعَثُ اللَّهُ قَائِمَ آلِ مُحَمَّدٍ}}<ref>الغیبة للطوسی، ص۴۶۴، ح۴۸۰.</ref>. در [[نقل]] مجاهد (یکی از [[اصحاب]] [[پیامبر]]) نیز [[ظهور]] [[امام زمان|امام عصر]] {{ع}} پس از [[شهادت]] [[نفس زکیه]] دانسته شده است<ref>التشریف بالمنن، ص۲۷۵، باب۶۳، ح۳۹۹.</ref>. [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} نیز می‌فرماید: {{متن حدیث|" لَا يُطَهِّرُ اللَّهُ الْأَرْضَ مِنَ الظَّالِمِينَ حَتَّى يُسْفَكَ الدَّمُ الْحَرَامُ "}}<ref>خداوند زمین را از ظالمان پاک نخواهد کرد مگر هنگامی که خون حرام ریخته شود؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۸۳، باب۱۴، ح۵۵.</ref>. این سخن، بر نزدیک بودن زمان [[ظهور]] و [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]] [[دلالت]] کند.
:::::*بر اساس آن‌چه در زمینه زمان [[شهادت]] [[نفس زکیه]] گذشت، با توجه به کثرت [[روایات]] مربوط به این موضوع و نیز وجود [[روایت]] معتبر در میان آن‌ها نتیجه می‌گیریم که حادثه کشته شدن [[نفس زکیه]] نزدیک به زمان [[ظهور]] [[امام مهدی]] صورت می‌پذیرند. افزون بر این‌که در برخی از [[روایات]]، فاصله زمانی آن دو تنها پانزده شب [[بیان]] شده است» <ref>[[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۲۳۶ - ۲۴۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. [[حجت الاسلام و المسلمین]] صادقی؛}}
[[پرونده:Pic2496.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[مصطفی صادقی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[مصطفی صادقی]]'''، در کتاب ''«[[تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور (کتاب)|تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«زمان [[قیام]] [[محمد]] را اواخر [[جمادی]] الثانی تا اوایل [[ماه رجب]] نوشته‌اند<ref>تاریخ خلیفه، ص ۲۷۶ و ۲۸۳؛ شرح الاخبار، ج ۳، ص ۳۲۵ و تاریخ طبری، ج ۷، ص ۵۵۶ و ۵۵۷.</ref>. یکی از [[یاران]] او گفته است تعداد ما به اندازه بدریان یعنی سیصد و چند نفر بود<ref>تاریخ طبری، ج ۷، ص ۵۸۸. این دو گزارش با توجه به روایات [[علائم ظهور]] که می‌‌گوید: ‌‌«العجب کل العجب بین جمادی و رجب» (ابن طاووس، التشریف بالمنن، ص ۱۰۵ به نقل از: ابن حماد، الفتن) و هم‌‌چنین لشکریان مهدی {{ع}} را به اندازه اصحاب پیامبر در جنگ بدر می‌‌داند (نعمانی، الغیبة، ص ۳۲۹) قابل تأمل است.</ref>. [[منصور]] که از [[قیام]] [[محمد]] بسیار وحشت‌زده شد نامه‌ای به او نوشت و ضمن تهدید وی تعهد کرد او و یارانش را امان دهد. [[محمد]] در جواب نامه [[منصور]] که با عنوان «من [[عبدالله]] المهدی [[محمد بن عبدالله]] الی [[عبدالله]] بن [[محمد]]»<ref>تاریخ طبری، ج ۷، ص ۵۶۷. نام منصور، عبد اللّه الاکبر بن محمد بن علی است.</ref> شروع می‌شد امان [[منصور]] را رد کرد و از فضایل [[خاندان]] خود سخن گفت. [[منصور]] نامه دیگری در جواب [[محمد]] نوشت و سرانجام لشکری به [[فرماندهی]] ولیعهد و فرزند برادرش [[عیسی]] بن [[موسی]] به [[مدینه]] فرستاد و پس از [[جنگ]] و گریز و کشته شدن جمعی از [[یاران]] [[نفس زکیه]]، [[حمید بن قحطبه]] او را کشت و سرش را برای [[منصور]] برد. کشته شدن [[محمد بن عبدالله بن حسن|محمد بن عبدالله]] در [[رمضان]] سال ۱۴۵ در سن ۴۵ سالگی و در منطقه [[احجار الزیت]] [[مدینه]] واقع شد<ref>درباره اخبار قیام نفس زکیه ر. ک: تاریخ الطبری، ج ۷، ص ۵۵۲ به بعد و ابو الفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص ۲۲۹ به بعد.</ref> پس از [[محمد]]، برادرش [[ابراهیم بن عبدالله بن حسن مثنی]] در [[بصره]] [[قیام]] کرد و [[زیدیه]] [[دعوت]] او را لبیک گفته عده زیادی همراه او سوی [[کوفه]] راه افتادند؛ اما این حرکت نیز در محلی به نام باخمرا سرکوب و [[ابراهیم]] کشته شد<ref>مسعودی، مروج الذهب، ج ۳، ص ۳۰۸.</ref>»<ref>[[مصطفی صادقی|صادقی، مصطفی]]؛ [[تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور (کتاب)|تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور]]، ص ۱۳۰- ۱۳۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. [[حجت الاسلام و المسلمین]] زمانی؛}}
[[پرونده:13681083.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید حسن زمانی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید حسن زمانی]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::*«بنابر آنچه از [[روایات]] [[اهل بیت]]{{ع}} استفاده می‌شود، [[نفس زکیه]] کنار [[کعبه]]، میان [[رکن و مقام]] [[حضرت ابراهیم]] و پانزده شب قبل از [[قیام]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} به [[شهادت]] می‌رسد. [[عبایه بن ربعی]] از [[امام علی|امیرمؤمنان علی]]{{ع}} [[نقل]] کرده است که ایشان فرمود: {{متن حدیث|" أَ لَا أُخْبِرُكُمْ بِآخِرِ مُلْكِ‏ بَنِي‏ فُلَانٍ‏ قُلْنَا بَلَى‏ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ‏ قَالَ‏ قَتْلُ‏ نَفْسٍ‏ حَرَامٍ فِي يَوْمٍ حَرَامٍ فِي بَلَدٍ حَرَامٍ عَنْ قَوْمٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَ الَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَأَ النَّسَمَةَ مَا لَهُمْ مُلْكٌ بَعْدَهُ غَيْرُ خَمْسَ عَشْرَةَ لَيْلَةً ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}<ref>آیا شما را از پایان حکومت بنی فلان آگاه نکنم؟ گفتیم: چرا ای امیرمؤمنان. فرمود: کشته شدن انسانی بی گناه در روز حرام و در شهر حرام (مکّه معظّمه) از قومی‌ از قریش. قسم به کسی که دانه را شکافت و انسان را آفرید، برای آنان بعد از این جنایت، جز پانزده شب حکومت نخواهد بود؛ ارشاد، ج۲، ص۳۷۴.</ref>. در [[حدیث]] دیگری نیز [[امام صادق|امام جعفر صادق]]{{ع}} فاصله میان [[قتل نفس زکیه]] و [[قیام]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} را پانزده شب معرفی می‌کند <ref>غیبت، نعمانی، ص۲۵۸، باب۱۴، ح۱۷.</ref>. البته حتمی‌ بودن [[اصل]] [[قتل نفس زکیه]] را نمی‌توان به حتمی‌ بودن خصوصیات آن، چون زمان کشته شدن او سرایت داد و احتمال تغییر و [[بداء]] در موارد جزئی وجود دارد»<ref>[[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۵۸ - ۵۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. [[حجت الاسلام و المسلمین]] [[هاشمی]] شهیدی؛}}
[[پرونده:151937.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید اسدالله هاشمی شهیدی]]]]
:::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید اسدالله هاشمی شهیدی]]'''، در کتاب ''«[[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::«در مورد [[شهادت]] این [[سید]] مظلوم، آنچه از [[روایات]] استفاده می‌شود این است که: وی در میان ملت خود، [[مقام]] و [[منزلت]] والائی دارد: و شخصیتی است که در هنگام [[خروج سفیانی]] به [[مدینه]] می‌رود و در آنجا [[مسلمانان]] را به اتحاد و ترقی [[اسلام]] و [[وحدت]] و [[یکپارچگی]] [[دعوت]] می‌کند و چون لشکریان [[سفیانی]] به [[مدینه]] رسیدند، او از [[مدینه]] بسوی [[مکه]] رهسپار می‌شود و در آنجا ندای [[وحدت]] سر می‌دهد و صدای خود را به [[مردم]] [[دنیا]] می‌رساند، و مظلومیت و [[حقانیت]] [[آل محمد]] {{صل}} را به جهانیان اعلام می‌نماید. بر اثر همین تلاش پی‌گیر و اظهار [[حق]]، پس از مدت کمی بعد از انجام مراسم [[حج]]، در بیست و پنجم ماه ذیحجه، در برابر [[خانه خدا]] و حرم امن او، در روز روشن در جلو چشمان حیرت‌زده برخی از [[مردم]] [[مکه]] بطرزی فجیع کشته می‌شود و سر او را می‌برند، و تا آن موقع هیچکس، و هیچ فردی در کنار [[خانه خدا]] به این صورت کشته نشده و نخواهد شد. و اینجاست که این علامت از دیگر علامت‌ها جدا و ممتاز شده است»<ref>[[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص ۷۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. [[حجت الاسلام و المسلمین]] سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«در مدت کمتر از پانزده شبانه روز پس از این حادثه [[قیام]] جهانی [[حضرت مهدی]] {{ع}} خواهد بود. [[شیخ صدوق]] با [[ذکر]] سند از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] کرده است: "بین [[قیام]] [[قائم آل محمد]] و [[قتل نفس زکیه|کشتن نفس زکیه]]، پانزده شب فاصله خواهد بود"<ref>{{متن حدیث|"لَيْسَ بَيْنَ قِيَامِ قَائِمِ آلِ مُحَمَّدٍ وَ بَيْنَ قَتْلِ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ إِلَّا خَمْسَ عَشْرَةَ لَيْلَةً"}}؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۶۴۹، ح۲.</ref>.
:::::* در باره محل [[شهادت]] [[نفس زکیه]]؛ [[امام علی]]{{ع}} فرمود: "کشته شدن [[انسان]] بی‌گناه در روز [[حرام]] در شهر حرام"<ref> {{متن حدیث|"قَتْلُ نَفْسٍ حَرَامٍ فِي يَوْمٍ حَرَامٍ فِي بَلَدٍ حَرَام‏"}}؛ نعمانی، الغیبه، ص ۲۵۹، ح ۱۷.</ref>؛ [[شیخ صدوق]] از [[امام باقر]]{{ع}} [[نقل]] کرده است که فرمود: "و جوانی از [[آل محمد]] که نامش [[محمد بن حسن]] یا [[نفس زکیه]] است بین [[رکن و مقام]] کشته شود"<ref> {{متن حدیث|"وَ قُتِلَ غُلَامٌ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ النَّفْسُ الزَّكِيَّةُ "}}؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج ۱، ص۳۳۱، ح ۱۶.</ref>»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۳۲ - ۱۳۳.</ref>.
:::::*«"رکن" در لغت به معنای جانب و [[ناحیه]] قوی یک چیز است و "[[مقام]]" به جایگاهی که قدم در آن قرار می‌‏گیرد یا جایگاهی که شخص در آنجا می‏‌ایستد، گفته می‌‏شود<ref> ابن منظور، لسان العرب، ج ۱۳، ص ۱۸۵؛ مجمع البحرین، ج ۶، ص ۲۵۷</ref>. هر یک از چهار زاویه [[کعبه]] را یک "رکن" می‌‏نامند<ref> خلیل بن احمد، کتاب العین، ج ۵، ص ۲۳۲</ref>.
::::::هرگاه واژه رکن بدون پسوند به کار رود، مقصود آن رکنی است که [[حجر الاسود]] در آن هست و مقصود از [[مقام]] نیز در این‏جا [[مقام]] [[حضرت ابراهیم|ابراهیم]]{{ع}} است.
::::::یکی از نقاط [[مقدس]] [[مسجد الحرام]] [[مقام]] [[حضرت ابراهیم|ابراهیم]]{{ع}} است. این [[مقام]]، یکی از شعائر الهی است. و آن‏جا را بدین [[دلیل]] [[مقام]] [[حضرت ابراهیم|ابراهیم]]{{ع}} گویند که آن حضرت، وقتی دیوارهای [[کعبه]] را بالا می‏‌برد، سنگی [[اختیار]] کرده بر روی آن می‌‏ایستاد، تا به راحتی دیوار را بالا ببرد. همچنین در [[روایات]] آمده است: [[حضرت ابراهیم]]{{ع}}، روی این سنگ [[ایستاده]] و [[مردم]] را به [[حج]] فرا می‏‌خواند. گفته شده است: در این هنگام، جای پای حضرت در سنگ فرو رفت که هم‏‌اکنون این اثر به چشم می‌‏خورد.
::::::اما آنچه در بحث [[مهدویت]] مورد نظر بوده و از آن به بزرگی یاد شده، بین [[رکن و مقام]] است. شکی نیست که این مکان، دارای ارزشی بسیار والا نزد [[خداوند]] سبحانه و تعالی است. [[ابو حمزه ثمالی]] می‌‏گوید: [[امام سجاد]]{{ع}} به ما فرمود: "آیا می‌‏دانید کدامین قسمت از [[زمین]] [[برترین]] مکان است؛ عرض کردیم: [[خداوند]] سبحانه و تعالی و [[پیامبر]]{{صل}} و [[فرزند]] [[پیامبر]]{{صل}} بهتر می‌‏داند. سپس فرمود: [[بهترین]] مکان‏‌ها بین [[رکن و مقام]] است"<ref> {{متن حدیث|" أَمَّا أَفْضَلُ‏ الْبِقَاعِ‏ مَا بَيْنَ‏ الرُّكْنِ‏ وَ الْمَقَام‏ ‏‏"}}، شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۲۴۵، ح ۲۳۱۳</ref>.
::::::در [[روایات]] [[مهدویت]]، وقتی [[سخن]] از بین [[رکن و مقام]] به میان می‌‏آید، مربوط به یکی از موارد ذیل است:
:::::#محل [[بیعت]] با [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود: "[[مهدی]] امتم میان ایشان [[امامان]] محمدی است که [[زمین]] را از [[عدل و داد]] آکنده سازد؛ همچنان که از [[ظلم]] و [[جور]] پر شده باشد. به [[خدا]] سوگند! من کسانی را که میان [[رکن و مقام]] با او [[بیعت]] می‏‌کنند، می‌‏شناسم و اسامی پدران و قبایلشان را نیز می‌‏دانم"
:::::#در برخی آثار [[اهل سنت]] نیز بین‏ [[رکن و مقام]] [[جایگاه]] [[بیعت]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ با یارانش گفته شده است<ref> ر. ک: الصنعانی، المصنف، ج ۱۱، ص ۲۷۱؛ ابن ابی شیبه، المصنف، ج ۸، ص ۶۰۹؛ طبرانی، معجم الکبیر، ح ۲۳، ص ۲۹۶؛ کنز العمال، ج ۱۱، ص ۱۲۵، ح ۳۰۹۳۲، ج ۱۴، ص ۲۶۵، ح ۳۸۶۶۸؛ سیوطی، در المنثور، ج ۵، ص ۲۴۱</ref>.
:::::#محل کشته شدن [[نفس زکیه]] و رخداد یکی از نشانه‏‌های حتمی [[ظهور]]. [[امام باقر]]{{ع}} پس از بیان پاره‌‏ای از نشانه‌‏های [[ظهور]]، در ادامه فرمود: " و [[جوانی]] از [[آل محمد]] که نامش [[محمد بن حسن]]- یا [[نفس زکیه]]- است، بین [[رکن و مقام]] کشته شود"<ref> {{متن حدیث|" وَ قُتِلَ‏ غُلَامٌ‏ مِنْ‏ آلِ‏ مُحَمَّدٍ بَيْنَ‏ الرُّكْنِ‏ وَ الْمَقَامِ‏ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ النَّفْسُ الزَّكِيَّةُ ‏‏ ‏‏"}}، [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۱، ص ۳۳۰، باب ۳۲، ح ۱۶</ref>»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص۲۴۶ - ۲۴۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. [[حجت الاسلام و المسلمین]] رمضانیان؛}}
[[پرونده:13681082.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رمضانیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی رضا رمضانیان]]'''، در کتاب ''«[[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*« [[قتل نفس زکیه]]، پانزده شب قبل از [[قیام]] مصلح [[جهان]] روی می‌دهد.
::::#[[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"لَيْسَ بَيْنَ قِيَامِ قَائِمِ آلِ مُحَمَّدٍ وَ بَيْنَ قَتْلِ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ إِلَّا خَمْسَ عَشْرَةَ لَيْلَةً"}}<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمۀ، ج ۱، ص ۳۳۰، ح ۱۶.</ref>.
::::#[[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"قَتْلُ غُلَامٍ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ {{صل}} بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ النَّفْسُ الزَّكِيَّةُ"}}<ref>جوانی از آل محمد {{عم}} بین رکن و مقام کشته می‌شود، نام او محمد بن حسن نفس زکیه است؛ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمۀ، ج ۱، ص ۳۳۰، ح ۱۶.</ref>. گویا [[محمد]] بن الحسن اولین شهید [[قیام]] جهانی [[حضرت مهدی]] {{ع}} است که شهادتش یادآور [[شهادت]] فرستاده [[امام حسین]]{{ع}} یعنی [[مسلم بن عقیل]] است.
:::::نگاهی اجمالی به [[روایات]] [[نفس زکیه]]: مجموع [[روایات]] موجود در کتب حدیثی (مانند [[کمال الدین]]، کافی، [[غیبت]] [[نعمانی]]، [[غیبت]] [[طوسی]]، بحارالانوار، ارشاد) [[حدود]] هجده [[روایت]] است، محور تمام این [[روایات]] عبارت است از:
::::#[[قتل نفس زکیه]] و محتوم بودن آن
::::#قتل غلامی از [[آل محمد]]{{صل}} بین [[رکن و مقام]] و نامیدنش به [[محمد بن الحسن النفس الزکیه]]
::::#[[قتل نفس زکیه]] و فاصله پانزده شبی تا [[ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}}
::::#[[قتل نفس زکیه]] در [[مکه]]
::::#سفیر شدن [[نفس زکیه]] از سوی [[حضرت مهدی]] {{ع}} برای [[دعوت]] مکیان به [[امام]]{{ع}} و کشته شدنش توسط مکیان بین [[رکن و مقام]].
::::#[[نفس زکیه]] از نسل [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است»<ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۵۶-۵۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۸. [[مجتبی تونه‌ای|آقای تونه‌ای]] (پژوهشگر معارف مهدویت)؛}}
[[پرونده:13681078.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[مجتبی تونه‌ای]]]]
::::::آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«میان [[رکن و مقام]]، مکانی [[مقدس]] و ممتاز در [[مسجد الحرام]] است، یعنی میان رکن [[حجر الاسود]] از [[کعبه]] و [[مقام ابراهیم]] {{ع}}. [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: "بین [[رکن و مقام]] قبر هفتاد [[پیامبر]] است"<ref>بحار الانوار، ج ۱۷، ص ۲۶۹.</ref>. و [[امام سجاد]] {{ع}} فرمود: "بین [[رکن و مقام]]، [[افضل]] بقاع روی [[زمین]] است"<ref>بحار الانوار، ج ۲۷، ص ۱۷۲.</ref>. در حدیثی از [[امام باقر]] {{ع}} آمده است: "گویا [[قائم]] را می‌بینم که روز [[عاشورا]]، روز شنبه، بین [[رکن و مقام]] [[ایستاده]] و [[جبرئیل]]، پیش روی او ندا می‌کند"<ref>غیبة طوسی، ص ۲۷۴.</ref>.
::::::در [[روایات]] تصریح شده که [[نفس زکیه]]، بین [[رکن و مقام]] کشته می‌شود<ref>الملاحم و الفتن، ص ۱۶۱؛ روزگار رهایی، ج ۲، ص ۱۰۲۸.</ref>، و [[یاران]] حضرت در میان [[رکن و مقام]] با او [[بیعت]] می‌کنند<ref>الزام الناصب، ص ۵۲ و ۲۵۲؛ البیان، ص ۲۱۰ و ۲۱۸.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: [[[صاحب الامر]]] در میان [[رکن و مقام]] می‌ایستد، آن‌گاه بانگ برمی‌آورد: ای [[فرماندهان]] من! ای نزدیکان من! ... به سوی من بشتابید و به [[فرمان]] من گردن نهید..." <ref>غیبة طوسی، ص ۲۸۴؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۳۳.</ref>. در [[روایت]] دیگری آمده که حضرت در میان [[رکن و مقام]] از [[مردم]] برای امری تازه، کتابی تازه و [[حکومت]] آسمانی تازه، [[بیعت]] می‌گیرد"<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۹۵ و ۱۲۱؛ الزام الناصب، ص ۲۲۳.</ref>. و از [[نشانه‌های ظهور]]، [[کشته شدن نفس زکیه]] در میان [[رکن و مقام]] ذکر شده است<ref>روزگار رهایی، ج ۲، ص ۱۰۶۹.</ref>»<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۳۶۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان نفس زکیه}}

{{مدخل نفس زکیه}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اد): پرسش‌هایی با ۸ پاسخ]]
[[رده:(اد): پرسش‌های مهدویت با ۸ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]

[[en:What will be the time and location of the killing of Nafs al-Zakiyah? (question)]]

علائم و نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی چیست؟ (پرسش)

2020-02-23T17:24:45Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = علائم و [[نشانه‌های حتمی ظهور امام مهدی]]{{ع}} چیست؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[نشانه‌های حتمی ظهور]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 6 پاسخ
}}
براساس [[روایات]]، پنج نشانه و علامت به عنوان [[علائم]] و [[نشانه‌های حتمی ظهور]]، مشهور شده‌اند: ۱. [[خروج سفیانی]]، در جهت مقابله و [[جنگ]] با [[امام زمان]]؛ ۲. [[خسف بیدا]]، فرو رفتن [[لشکر سفیانی]] در [[زمین]] و نابودی آنان؛ ۳. [[قیام یمانی]]، که [[پرچم هدایت]] به دست اوست؛ ۴. [[قتل نفس زکیه]]، کشته شدن انسانی [[پاک]] در [[مکه]] بین [[رکن و مقام]]؛ ۵. [[ندای آسمانی]]، جهت شناساندن [[امام زمان]] به [[مردم]] عالم.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:13681056.jpg|75px|link=سید جعفر موسوی‌نسب]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:Pic2391.jpg|75px|link=مهدی یوسفیان]]||[[پرونده:1404.jpg|70px|link=مهدی علی‌پور]]

|-
|[[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[مهدی یوسفیان|یوسفیان]]||[[مهدی علی‌پور|علی‌پور]]
|-
|}

*نشانه‌های قطعی و حتمی [[ظهور]]، نشانه‌هایی است که بدون [[تردید]] [[هنگام ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} رخ می‌دهد<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص۲۵۲-۲۶۲</ref> و به هیچ قید و شرطی [[مقید]] و مشروط نیست.<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص۴۳-۴۵</ref> زمان دقیق پیدایش این [[علائم]]، اندکی [[پیش از ظهور]] و اوایل [[قیام]] [[حضرت]] است.<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص۲۵۲-۲۶۲</ref> لذا با توجه به اینکه برخی از نشانه‌ها همزمان و برخی [[پس از ظهور]] اتفاق می‌افتد مناسب آن است که گفته شود نشانه‌های حتمی [[قیام]]، چه آنکه در روایتی آمده است:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، الخصال، ج ۱، ص۳۰۳</ref> {{متن حدیث|خَمْسٌ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ}}<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص۲۲۶-۲۲۹</ref>
*محققان، بر اساس [[روایات]] و آنچه مشهور است پنج نشانه را از نشانه های قطعی می‌دانند: [[قیام]] مرد [[یمنی]]، [[قیام]] [[سفیانی]]، [[ندای آسمانی]]، [[فرو رفتن سفیانی در سرزمین بیداء]] و [[قتل نفس زکیه]].<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص۲۵۲-۲۶۲</ref> البته برخی [[روایات]] موارد دیگری را هم جزء [[علائم حتمیه]] نام برده اند لکن آنچه مشهور است که از نشانه های حتمی است همین پنج مورد است.
*[[روایات]] فراوانی در این زمینه وجود دارد، برخی از آنها عبارتند از:
#[[امام صادق]] {{ع}} فرمودند:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ص۶۵۰: «خَمْسٌ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ: خُرُوجُ الْيَمَانِيِ‏، وَ السُّفْيَانِيِ‏، وَ الْمُنَادِي‏ يُنَادِي‏ مِنَ‏ السَّمَاءِ، وَ خَسْفٌ بِالْبَيْدَاءِ، وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ»</ref> «[[پیش از ظهور]] [[قائم]] {{ع}} پنج نشانه حتمی است: [[خروج]] [[یمانی]] و [[سفیانی]] و [[صیحه آسمانی]]، [[قتل نفس زکیه]] و [[فرو رفتن در بیابان]].<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص۴۳-۴۵</ref>
#ایشان در روایتی دیگر فرمودند:<ref>محمد بن ابراهيم نعمانی، الغیبه، ص۲۵۲ و ۲۵۷: «اَلنِّدَاءُ مِنَ اَلْمَحْتُومِ وَ اَلسُّفْيَانِيُّ مِنَ اَلْمَحْتُومِ وَ اَلْيَمَانِيُّ مِنَ اَلْمَحْتُومِ وَ قَتْلُ اَلنَّفْسِ اَلزَّكِيَّةِ مِنَ اَلْمَحْتُومِ»</ref> «[[ندای آسمانی]] از نشانه‌های قطعی است و [[سفیانی]] در شمار [[علائم حتمی]] جای دارد و [[قیام]] مردی از [[یمن]] و [[کشته شدن نفس زکیه]] تردید‌ناپذیر است.»<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص۲۵۲-۲۶۲</ref> و ... .<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص۴۳-۴۵؛ [[مهدی علی‌زاده|علی زداه؛ مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، ص۳۳؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص۲۵۲-۲۶۲</ref>
*در ذیل به بررسی مختصر [[علائم حتمیه]] پرداخته می‌شود:
# '''[[خروج سفیانی]]:''' در [[روایات]] آمده است پیش از [[قیام]] [[حضرت مهدی]] {{ع}}، مردی از [[نسل]] [[ابوسفیان]] در منطقه [[شام]] [[خروج]] می‌کند و با تظاهر به [[دینداری]]، گروه زیادی از [[مسلمانان]] را [[فریب]] می‌دهد و بخش گسترده‌ای از [[سرزمین‌های اسلامی]] را به [[تصرف]] خود در می‌آورد. او بر مناطق پنج‌گانۀ-شام، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]]، قنسرین و منطقه عراق-سیطره می‌یابد و در [[کوفه]] و [[نجف]]، به [[قتل عام شیعیان]] می‌پردازد و برای کشتن و یافتن آنان جایزه تعیین می‌کند<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص۶۵۱</ref> مدت [[حکومت]] او نه ماه است<ref>کتاب الغیبة، ص۴۴۹</ref> وی آنگاه که از [[ظهور]] [[حضرت حجت]] {{ع}} [[آگاه]] می‌گردد، با سپاهی عظیم به [[جنگ]] وی می‌رود و در منطقۀ "[[بیداء]]" بین [[مکه]] و [[مدینه]] با [[سپاه امام]] برخورد می‌کند و به امر [[خدا]]، همۀ [[لشکریان]] وی-به جز چند نفر-در [[زمین]] فرو می‌روند و هلاک می‌شوند<ref>الغیبة، ص۲۷۹، ح ۶۷؛ همچنین ر. ک: کتاب الفتن، ص۱۶۸</ref>.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص۲۲۶-۲۲۹؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص۲۵۲-۲۶۲؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص۳۸۴؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[نگین آفرینش (کتاب)|نگین آفرینش]]، ج ۱، ص۱۷۳-۱۷۷</ref>
# '''[[خسف در بیداء]]:''' از [[روایات]] [[نشانه‌های ظهور]] استفاده می‌شود: فرو برده شدن در سرزمین بیداء-که از آن به "[[خسف در بیداء]]" یاد شده است-از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} شمرده شده است. این نشانه در احادیثی که دربارۀ [[سفیانی]] سخن گفته‌اند، فراوان ذکر شده است<ref>محمد بن ابراهيم نعمانی، الغیبة، ص۳۰۴، ح ۱۴</ref>.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص۲۲۶-۲۲۹</ref> [[خسف]] به [[بیداء]] آن است که [[سفیانی]] با لشکری عظیم به قصد [[جنگ]] با [[حضرت مهدی]] {{ع}} عازم [[مکه]] می‌شود؛ اما در بین [[مکه]] و مدینه-در محلی که به سرزمین "[[بیداء]]" معروف است-به گونه‌ای [[معجزه]] آسا، به امر [[خداوند]]، در [[دل]] [[زمین]] فرو می‌روند<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۸، ص۳۱۰، ح ۴۸۳؛ شیخ صدوق، خصال، ج ۱، ص۳۰۳، ح ۸۲؛ نعمانی، الغیبة، ص۲۵۷، ح ۱۵</ref>.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص۲۲۶-۲۲۹؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص۲۵۲-۲۶۲؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص۳۸۴؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[نگین آفرینش (کتاب)|نگین آفرینش]]، ج ۱، ص۱۷۳-۱۷۷</ref>
# '''[[قیام یمانی]]:''' یکی دیگر از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}}، [[خروج]] سرداری از اهل [[یمن]] است که [[مردم]] را به [[حق]] و [[عدل]] [[دعوت]] می‌کند.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص۲۲۶-۲۲۹؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص۲۵۲-۲۶۲؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص۳۸۴؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[نگین آفرینش (کتاب)|نگین آفرینش]]، ج ۱، ص۱۷۳-۱۷۷</ref> [[روایات]] فراوانی در این باره وجود دارد مانند اینکه [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند:<ref>محمد بن ابراهيم نعمانی، الغیبة، ص۳۶۹، باب ۱۳، ح ۱۳: «خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ وَ الْخُرَاسَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِي‏ شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ نِظَامٌ كَنِظَامِ الْخَرَزِ يَتْبَعُ بَعْضُهُ بَعْضاً فَيَكُونُ الْبَأْسُ مِنْ كُلِّ وَجْهٍ وَيْلٌ لِمَنْ نَاوَاهُمْ وَ لَيْسَ‏ فِي‏ الرَّايَاتِ‏ رَايَةٌ أَهْدَى مِنْ رَايَةِ الْيَمَانِيِّ هِيَ رَايَةُ هُدًى لِأَنَّهُ يَدْعُو إِلَى صَاحِبِكُمْ‏ فَإِذَا خَرَجَ الْيَمَانِيُّ حَرَّمَ بَيْعَ السِّلَاحِ عَلَى النَّاسِ وَ كُلِّ مُسْلِمٍ وَ إِذَا خَرَجَ الْيَمَانِيُّ فَانْهَضْ إِلَيْهِ فَإِنَّ رَايَتَهُ رَايَةُ هُدًى وَ لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَلْتَوِيَ عَلَيْهِ‏ فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ لِأَنَّهُ يَدْعُو إِلَى الْحَقِّ وَ إِلى‏ طَرِيقٍ مُسْتَقِيمٍ‏»</ref> «[[خروج سفیانی]] و [[یمانی]] و [[خراسانی]] در یک سال و یک ماه و یک روز واقع خواهد شد؛ با [[نظام]] و ترتیبی همچون [[نظام]] یک رشته که به بند کشیده شده است. در میان [[پرچم‌ها]] راهنماتر از [[پرچم یمانی]] نباشد که آن [[پرچم هدایت]] است؛ چون [[یمانی]] [[خروج]] کرد، به سوی او بشتاب که همانا [[پرچم]] او [[پرچم هدایت]] است. هیچ مسلمانی را روا نباشد که با آن [[پرچم]] مقابله کند. پس هر کس چنین کند او از اهل [[آتش]] است؛ زیرا او به سوی [[حق]] و راه مستقیم فرا می‌خواند.»<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص۲۲۶-۲۲۹</ref>
# '''[[قتل نفس زکیه]]:''' از [[روایات]] استفاده می‌شود [[در آستانه ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} در گیر و دار [[مبارزات]] [[زمینه‌ساز]] [[انقلاب]] [[مهدی]]{{ع}}، فردی [[پاک]] باخته و [[مخلص]]، در راه [[امام]] {{ع}} می‌کوشد و مظلومانه کشته می‌شود. این رخداد عظیم، طبق بیان [[روایات]] بین رکن و مقام-در [[بهترین]] مکان‌های زمین-اتفاق می‌افتد. فرد یادشده از [[اولاد]] [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} است<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص۳۳۰، ح ۱۶</ref>.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص۲۲۶-۲۲۹؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص۲۵۲-۲۶۲؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص۳۸۴؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[نگین آفرینش (کتاب)|نگین آفرینش]]، ج ۱، ص۱۷۳-۱۷۷</ref>
# '''[[ندای آسمانی]]:''' "ندا" در لغت به معنای بلند شدن صدا و [[ظهور]] آن است و گاهی فقط به صدا اطلاق می‌شود.<ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات، ماده ندا</ref> در اینجا منظور از [[ندای آسمانی]]، صدایی است که [[در آستانۀ ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} از [[آسمان]] شنیده می‌شود و همه [[مردم]]، آن را می‌شنوند.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص۲۲۶-۲۲۹؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، ظهور، ص۲۵۲-۲۶۲؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص۳۸۴؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[نگین آفرینش (کتاب)|نگین آفرینش]]، ج ۱، ص۱۷۳-۱۷۷</ref> [[امام باقر]] {{ع}} در این باره می‌فرماید:<ref>محمد بن ابراهيم نعمانی، الغیبة، ص۲۳۵، ح ۱۳: «يُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ بِاسْمِ الْقَائِمِ(علیه السلام) فَيَسْمَعُ‏ مَنْ‏ بِالْمَشْرِقِ‏ وَ مَنْ‏ بِالْمَغْرِبِ‏ لَا يَبْقَى رَاقِدٌ إِلَّا اسْتَيْقَظَ وَ لَا قَائِمٌ إِلَّا قَعَدَ وَ لَا قَاعِدٌ إِلَّا قَامَ عَلَى رِجْلَيْهِ فَزِعاً مِنْ ذَلِكَ الصَّوْتِ فَرَحِمَ اللَّهُ مَنِ اعْتَبَرَ بِذَلِكَ الصَّوْتِ فَأَجَابَ فَإِنَّ الصَّوْتَ الْأَوَّلَ هُوَ صَوْتُ جَبْرَئِيلَ الرُّوحِ الْأَمِين»</ref> «ندا کننده‌ای از [[آسمان]]، نام [[قائم]] را ندا می‌کند، پس هر که در شرق و غرب است، آنرا می‌شنود، از [[وحشت]] این صدا، خوابیده‌ها بیدار، ایستادگان نشسته و نشستگان بر دو پای خویش می‌ایستند. [[رحمت خدا]] بر کسی که از این صدا [[عبرت]] گیرد و آنرا [[اجابت]] کند؛ زیرا صدای نخست، صدای [[جبرئیل]] [[روح]] الامین است.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص۲۲۶-۲۲۹</ref>

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. حجت الاسلام و المسلمین موسوی‌نسب؛}}
[[پرونده:13681056.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید جعفر موسوی‌نسب]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید جعفر موسوی‌نسب]]'''، در کتاب ''«[[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[علائم]] و [[نشانه‌های حتمی]] [[ظهور]] آن است که به هیچ قید و شرطی [[مقید]] و مشروط نیست و قبل از [[ظهور]] باید واقع شود، با استفاده از [[روایات]] [[معصومین]] {{عم}} علائمی که حتما باید واقع شوند، به قرار ذیل می‌باشند:
::::::* [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: پیش از [[ظهور]] [[امام مهدی|قائم]] پنج نشانه حتمی است: [[خروج]] [[یمانی]] و [[سفیانی]] و [[ندای آسمانی|صیحه آسمانی]]، [[قتل]] [[نفس زکیه]] و [[فرو رفتن در بیابان]]<ref>کمال الدین، ص۶۵۰.</ref>.
::::::* [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: [[وقوع صدایی مهیب]] و [[خروج]] [[سفیانی]] و [[خروج]] [[یمانی]] و کشته شدن [[نفس زکیه]] و [[برآمدن دستی از آسمان]]، همه از امور حتمیه [[ظهور]] است. و وحشتی در [[ماه رمضان]] است که خفته را بیدار می‌کند و انسان‌های بیدار را به [[وحشت]] می‌اندازد و دوشیزگان پرده‌‌‌نشین را از پرده بیرون می‌آورد<ref>غیبت نعمانى، باب ۱۴، ص۳۶۵.</ref>.
::::::* [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} از [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} [[روایت]] نموده است که فرمود: ده چیز است که قبل از [[قیام]] و [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] واقع می‌شود:
:::::::۱. [[سفیانی]]؛ ۲. [[دجال]]؛ ۳. [[دخان]]؛ ۴. [[دابة الارض]]؛ ۵. [[خروج قائم]]؛ ۶. [[طلوع خورشید از مغرب]]؛ ۷. [[نزول عیسی]]؛ ۸. [[خسوف در مشرق]]؛ ۹. [[خسوف در جزیرة العرب]]؛ ۱۰. [[آتشی که از مرکز عدن شعله می‌کشد]]<ref>بحار، ج ۵۲، ص۲۰۹.</ref>»<ref>[[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۴۳-۴۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«از [[روایات]] استفاده می‌شود: پنج حادثه مهم از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] و [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} است. اگر چه برخی [[نشانه‌ها]] را به گونه‌ای تعریف کرده‌اند که ناگزیر می‌بایست گفت همه آنها [[پیش از ظهور]] [[حضرت]] رخ خواهد داد، اما به نظر می‌رسد این گونه نیست؛ بلکه برخی همزمان و برخی [[پس از ظهور]] است. از این‌رو نگارنده مناسب‌تر می‌داند به جای [[نشانه‌های ظهور]] از عنوان نشانه‌های [[قیام]] استفاده شود، تا این اشکال که، چگونه ممکن است نشانه چیزی مؤخر بر آن چیز باشد. به وجود نیاید. مؤید این دیدگاه این است که در اغلب روایاتی که [[نشانه‌ها]] را گفته، سخن از [[قیام]] [[حضرت]] است، نه [[ظهور]] آن [[حضرت]]، مهم‌ترین این تعبیرها همان تعبیر {{متن حدیث|" خَمْسٌ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ ‏‏‏‏‏"}} است.
:::::*به هر تقدیر در اینجا به اختصار درباره [[نشانه‌های حتمی]] اشاره‌ای می‌شود:
:::::*'''۱. [[خروج سفیانی]]؛''' در [[روایات]] آمده پیش از [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}، مردی از [[نسل]] [[ابو سفیان]] در منطقه [[شام]] [[خروج]] می‌کند و با تظاهر به [[دینداری]]، گروه زیادی از [[مسلمانان]] را [[فریب]] می‌دهد و بخش گسترده‌ای از [[سرزمین‌های اسلامی]] را به [[تصرف]] خود در می‌آورد. او بر مناطق پنج‌گانه- [[شام]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]]، قنسرین و منطقه عراق- سیطره می‌یابد و در [[کوفه]] و [[نجف]]، به [[قتل عام شیعیان]] می‌پردازد و برای کشتن و یافتن آنان جایزه تعیین می‌کند<ref> کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص۶۵۱.</ref> مدت [[حکومت]] او نه ماه است<ref> کتاب الغیبة، ص۴۴۹.</ref> وی آنگاه که از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت حجّت]]{{ع}} [[آگاه]] می‌گردد، با سپاهی عظیم به [[جنگ]] وی می‌رود. و در منطقه "[[بیداء]]" "بین [[مکه]] و [[مدینه]]" با [[سپاه]] [[امام]]{{ع}} برخورد می‌کند و به امر [[خدا]]، همه [[لشکریان]] وی- به جز چند نفر- در [[زمین]] فرو می‌روند و هلاک می‌شوند<ref> الغیبة، ص۲۷۹، ح ۶۷؛ همچنین ر. ک: کتاب الفتن، ص۱۶۸.</ref>
:::::*درباره اینکه [[سفیانی]] کیست؟ و چه ویژگی‌هایی دارد؟ و چگونه [[خروج]] می‌کند؟ و ... چندان سخن روشنی در دست نیست. از برخی [[روایات]] استفاده می‌شود: نام وی [[عثمان بن عنبسه]] و از [[خاندان]] [[ابو سفیان است]]<ref> کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص۳۶۵، ح ۹.</ref>. برخی بر این باورند که [[سفیانی]] فرد مشخصی نیست؛ بلکه فردی است با ویژگی‌های [[ابو سفیان]] که [[در آستانه ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} به طرفداری از [[باطل]]، [[خروج]] می‌کند و [[مسلمانان]] را به [[انحراف]] می‌کشاند. در [[حقیقت]]، [[ابو سفیان]]، به عنوان سرسلسله سفیانیان، سمبل و نماد [[پلیدی]] است او [[غارت]] گری بود که با رباخواری، زورگویی و چپاول [[اموال]] [[مردم]]، ثروت‌های هنگفتی به چنگ آورده بود و از راه [[فریب]] و [[استثمار]] توده‌های ستمکشیده و ترویج [[خرافات]] و دامن زدن به [[نظام]] طبقاتی جاهلی، [[قدرت]] فراوانی داشت. [[ابو سفیان]]، به عنوان سردمدار [[شرک]] و بت‌پرستی و [[سرمایه‌داری]] طاغوتی، هر نوع حرکت و جنبشی را که دم از [[عدالت]]، [[برادری]] و [[آزادی]] می‌زد، [[دشمن]] شماره یک خود می‌دانست و با [[قدرت]] تمام در برابر آن به [[مبارزه]] بر می‌خاست<ref> جمعی از نویسندگان، چشم به راه مهدی عجل اللّه تعالی فرجه الشریف، ص۲۷۴.</ref>
:::::*بنابراین، در [[حقیقت]] [[سفیانی]] یک جریان است، نه یک شخص. [[سفیانی]] جریان [[باطل]] در بستر [[تاریخ]] است، و بر فرض هم که [[سفیانی]] را از [[نسل]] [[ابو سفیان]] بدانیم، اشکالی پدید نمی‌آید و واپسین مهره این زنجیره، همان [[سفیانی]] است که [[در آستانه ظهور]] [[امام مهدی|قائم]]{{ع}} [[خروج]] می‌کند.
:::::*'''۲. [[خسف به بیداء]]؛''' از [[روایات]] [[نشانه‌های ظهور]] استفاده می‌شود: فرو برده شدن در سرزمین [[بیداء]]- که از آن به "[[خسف به بیداء]]" یاد شده است- از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} شمرده شده است. این نشانه در احادیثی که درباره [[سفیانی]] سخن گفته‌اند، فراوان ذکر شده است<ref> نعمانی، الغیبة، ص۳۰۴، ح ۱۴.</ref>
:::::*"[[خسف]]" در لغت به معنای فرو رفتن و [[پنهان]] شدن است و "[[بیداء]]" نام سرزمینی بین [[مکه]] و [[مدینه]] است<ref> ابن منظور، لسان العرب، ماده خسف و بیداء.</ref> منظور از "[[خسف به بیداء]]" آن است که [[سفیانی]] با لشکری عظیم به قصد [[جنگ]] با [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} عازم [[مکه]] می‌شود؛ اما در بین [[مکه]] و مدینه- در محلی که به سرزمین "[[بیداء]]" معروف است- به گونه‌ای [[معجزه]] آسا، به امر [[خداوند]]، در [[دل]] [[زمین]] فرو می‌روند. از این نشانه در [[روایات]] بسیاری- از [[اهل سنت]] و [[شیعه]]- به عنوان یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] یاد شده است<ref> شیخ کلینی، کافی، ج ۸، ص۳۱۰، ح ۴۸۳؛ شیخ صدوق، خصال، ج ۱، ص۳۰۳، ح ۸۲؛ نعمانی، الغیبة، ص۲۵۷، ح ۱۵.</ref>.
:::::*[[امام باقر]]{{ع}} در بخشی از یک [[روایت]] مفصل فرمود: "... و [[سفیانی]] گروهی را به [[مدینه]] روانه کند و [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} از آنجا به [[مکه]] رخت بربندد و خبر به [[فرمانده]] [[سپاه سفیانی]] رسد که [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} به سوی [[مکه]] بیرون شده است، پس او لشکری از پی آن [[حضرت]] روانه کند ولی او را نیابد تا اینکه [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} با حالت [[ترس]] و نگرانی بدان [[سنّت]] که [[موسی بن عمران]] داشت داخل [[مکه]] شود. آنگاه آن [[حضرت]] در ادامه فرمود: [[فرمانده]] [[سپاه سفیانی]] در صحرا فرود می‌آید، پس آواز دهنده‌ای از [[آسمان]] ندا می‌کند که ای دشت آن [[قوم]] را نابود ساز پس آن نیز ایشان را به درون خود می‌برد و هیچ یک از آنان [[نجات]] نمی‌یابد مگر سه نفر ..."<ref> نعمانی، الغیبة، ص۲۷۹، باب ۱۴، ح ۶۷.</ref>
:::::*'''۳. [[خروج یمانی]]؛''' یکی دیگر از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}، [[خروج]] سرداری از اهل [[یمن]] است که [[مردم]] را به [[حق]] و [[عدل]] [[دعوت]] می‌کند. در کتاب‌های [[شیعه]]، [[روایات]] فراوانی در این باره وجود دارد<ref> شیخ کلینی، کافی، ج ۸، ص۳۱۰، ح ۴۸۳؛ الغیبة، ص۲۵۲، ح ۱۱.</ref>؛ به گونه‌ای که برخی آنها را [[مستفیض]] دانسته‌اند.<ref> ر. ک: سید محمّد صدر، تاریخ غیبت کبرا، ص۵۲۵.</ref>
:::::*[[امام باقر]]{{ع}} در این باره فرموده است: "... [[خروج سفیانی]] و [[خروج یمانی|یمانی]] و [[خروج خراسانی|خراسانی]] در یک سال و یک ماه و یک روز واقع خواهد شد؛ با [[نظام]] و ترتیبی همچون [[نظام]] یک رشته که به بند کشیده شده است. هریک از پی دیگری می‌آید و [[جنگ]] [[قدرت]] و هیبت از هر سوی فراگیر می‌شود. وای بر کسی که با آنان [[دشمنی]] و [[ستیز]] کند! در میان [[پرچم‌ها]] راهنماتر از [[پرچم یمانی]] نباشد که آن [[پرچم هدایت]] است؛ زیرا [[دعوت]] به [[صاحب]] شما می‌کند و هنگامی که [[یمانی]] [[خروج]] کند، خرید و فروش [[سلاح]] برای [[مردم]] و هر مسلمانی [[ممنوع]] است. چون [[یمانی]] [[خروج]] کرد، به سوی او بشتاب که همانا [[پرچم]] او [[پرچم هدایت]] است. هیچ مسلمانی را روا نباشد که با آن [[پرچم]] مقابله کند. پس هر کس چنین کند او از اهل [[آتش]] است؛ زیرا او به سوی [[حق]] و راه مستقیم فرا می‌خواند"<ref> نعمانی، الغیبة، ص۳۶۹، باب ۱۳، ح ۱۳.</ref>. اگرچه به جزئیات و چگونگی [[قیام]] و [[خروج یمانی]]، اشاره نشده است امّا از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] به شمار آمده است.
:::::*'''۴. [[قتل نفس زکیه]]؛''' "[[نفس زکیه]]" یعنی، فرد بی‌گناه، [[پاک]]، کسی که قتلی انجام نداده است و جرمی ندارد. <ref> ر. ک: سوره کهف، آیه:۷۴.</ref> از [[روایات]] استفاده می‌شود [[در آستانه ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} در گیر ودار [[مبارزات]] [[زمینه‌ساز]] [[انقلاب]] [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}}، فردی [[پاک]] باخته و [[مخلص]]، در راه [[امام]]{{ع}} می‌کوشد و مظلومانه کشته می‌شود. این رخداد عظیم، طبق بیان [[روایات]] بین رکن و مقام- در [[بهترین]] مکان‌های زمین- اتفاق می‌افتد. فرد یادشده از [[اولاد]] [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} است<ref> [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۱، ص۳۳۰، ح ۱۶.</ref>
:::::*'''۵. [[ندای آسمانی]]؛''' "ندا" در لغت به معنای بلند شدن صدا و [[ظهور]] آن است و گاهی فقط به صدا اطلاق می‌شود<ref> راغب اصفهانی، المفردات، ماده ندا.</ref> و در اینجا منظور از [[ندای آسمانی]]، صدایی است که [[در آستانه ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} از [[آسمان]] شنیده می‌شود. و همه [[مردم]]، آن را می‌شنوند. <ref> ر. ک: نعمانی، الغیبة، ص۲۵۳، ح ۱۳.</ref>
:::::*روایاتی که درباره این نشانه از طریق [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنّی]] رسیده، فراوان؛ بلکه [[متواتر]] است<ref> ر. ک: لطف اللّه صافی گلپایگانی، منتخب الاثر، ص۴۵۹.</ref>
:::::*[[امام باقر]]{{ع}} در این باره می‌فرماید: "ندا کننده‌ای از [[آسمان]]، نام [[قائم]] را ندا می‌کند، پس هرکه در شرق و غرب است، آن را می‌شنود. از [[وحشت]] این صدا، خوابیده‌ها بیدار، ایستادگان نشسته و نشستگان بر دو پای خویش می‌ایستند. [[رحمت خدا]] بر کسی که از این صدا [[عبرت]] گیرد و آن را [[اجابت]] کند؛ زیرا صدای نخست، صدای [[جبرئیل]] [[روح]] الامین است"<ref>{{متن حدیث|" يُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ بِاسْمِ الْقَائِمِ {{ع}} فَيَسْمَعُ‏ مَنْ‏ بِالْمَشْرِقِ‏ وَ مَنْ‏ بِالْمَغْرِبِ‏ لَا يَبْقَى رَاقِدٌ إِلَّا اسْتَيْقَظَ وَ لَا قَائِمٌ إِلَّا قَعَدَ وَ لَا قَاعِدٌ إِلَّا قَامَ عَلَى رِجْلَيْهِ فَزِعاً مِنْ ذَلِكَ الصَّوْتِ فَرَحِمَ اللَّهُ مَنِ اعْتَبَرَ بِذَلِكَ الصَّوْتِ فَأَجَابَ فَإِنَّ الصَّوْتَ الْأَوَّلَ هُوَ صَوْتُ جَبْرَئِيلَ الرُّوحِ الْأَمِين‏‏‏‏‏‏"}}؛ نعمانی، الغیبة، ص۲۳۵، ح ۱۳.</ref>
:::::*از مجموع روایاتی که در این باره وجود دارد، می‌توان چند نکته را استفاده کرد:
::::#"[[ندای آسمانی]]"، از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] شمرده شده است و [[شیخ طوسی]]، [[نعمانی]]، [[شیخ مفید]]، [[شیخ صدوق]]، و ... به حتمی بودن آن اشاره کرده‌اند.<ref> ر. ک: شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص۴۳۵، ح ۴۲۵؛ شیخ مفید، الارشاد، ج ۲، ص۳۷۰.</ref>
::::#این صدا از [[آسمان]] شنیده می‌شود؛ به گونه‌ای که همه [[مردم]] روی کره زمین- در شرق و غرب- آن را می‌شنوند و به خود می‌آیند. از برخی [[روایات]] استفاده می‌شود که هر جمعیتی آن صدا را به زبان خود خواهد شنید. <ref>[[شیخ طوسی]]، کتاب الغیبة، ص۲۶۶، ح ۵۴؛ [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۲، ص۶۵۰، ح ۸.</ref>
::::#محتوای این [[پیام آسمانی]]، [[دعوت]] به [[حق]] و [[حمایت]] و [[بیعت]] با [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} است. <ref>[[شیخ طوسی]]، کتاب الغیبة، ص۴۳۵؛ [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۲، ص۶۵۲، ح ۱۴.</ref>.
:::::*در بین [[نشانه‌های ظهور]] از [[خروج دجال]] سخن‌های فراوانی [[نقل]] شده است در این باره توضیح دهید؟
:::::*یکی از نشانه‌هایی که فراوان از آن سخن به میان آمده، [[خروج دجال]] است. اگرچه این رخداد در شمار [[نشانه‌های حتمی ظهور]] ذکر نشده است، اما درباره آن- به‌ویژه در منابع [[اهل سنت]]- به مراتب از [[نشانه‌های حتمی]] بیشتر اشاره شده است.
:::::*"[[دجّال]]" از نگاه کتاب‌های لغت به معنای "[[آب]] طلا کاری" و "طلا اندود کردن" است. از آنجایی که در این کار فلزی غیر از طلا با ظاهری طلا ارائه می‌شود، نوعی دغل کاری و ظاهر فریبی تلقی می‌شود. به همین [[علت]]، افراد بسیار [[دروغگویی]] که [[باطل]] را [[حق]] جلوه می‌دهند "[[دجّال]]" نامیده می‌شوند. <ref> ر. ک: لسان العرب، ج ۴، ص۲۹۴.</ref> از [[روایات اسلامی]] استفاده می‌شود: [[دجّال]] [[ستمکاری]] است که در [[آخر الزمان]]، [[مردم]] را [[گمراه]] خواهد کرد. و البته در آموزه‌های هر سه [[دین]] [[یهودیت]]، [[مسیحیت]] و [[اسلام]] از آن سخن به میان آمده است. گاهی افرادی در هر سه [[جامعه دینی]] می‌گویند: [[دجّال]] [[تولد]] یافته و زنده است. <ref> ر. ک: کنز العمال، ج ۱۴، ص۳۲۳- ۲۸۲.</ref>. در روایاتی چند، از [[خروج]] "[[دجّال]]" به عنوان نشانه [[ظهور]] و در برخی دیگر از آن به عنوان یکی از "[[اشراط الساعه]]" <ref>« أشراط»( جمع« شرط») به معنای علامت است. و« الساعه» مقصود رستاخیز بزرگ است. بنابراین« أشراط الساعه» به معنای نشانه‌های[ نزدیک شدن] قیامت است. این اصطلاح بر مجموع حوادثی اطلاق میشود که پیش از واقعه عظیم قیامت، اتفاق خواهد افتاد. ر. ک: کتاب العین، ج ۶، ص۲۳۵؛ مجمع البحرین، ج ۴، ص۲۵۷.</ref> یاد شده است. این نشانه، در کتاب‌های [[اهل سنت]] بیشتر با عنوان یکی از [[نشانه‌های برپایی قیامت]] دانسته شده؛ <ref> مسلم، صحیح، باب فی الآیات التی تکون قبل الساعة، ح ۱؛ ترمذی، سنن، ج ۴، ص۵۰۷؛ ابن داوود، سنن، ج ۴، ص۱۱۵.</ref> امّا در [[منابع روایی]] [[شیعه]]، اغلب از آن به عنوان حادثه‌ای مهمّ که همزمان با [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} رخ خواهد داد، یاد شده است. از این‌رو در شمار [[نشانه‌های ظهور]] ذکر شده است. <ref> کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص۲۵۰.</ref>»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص ۲۲۶- ۲۲۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین علی‌زاده؛}}
[[پرونده:Pic627.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[مهدی علی‌زاده]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[مهدی علی‌زاده]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[روایات]] زیادی وارد شده که دسته‌ای از [[نشانه‌ها]] را در کنار یکدیگر به عنوان [[علائم]] تخلف‌ناپذیر [[ظهور]] معرفی کرده است. اینجا در ضمن [[نقل]] [[روایات]] یاد شده به ذکر [[علائم]] مورد نظر می‌پردازیم:
::::::[[فضل بن شاذان]] به اسناد خود از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] می‌کند که [[حضرت]] فرمود: [[خروج]] [[سفیانی]] و [[ندای آسمانی]] و [[اختلاف]] [[بنی عباس]] بر سر [[حکومت]] و به [[قتل]] رسیدن [[نفس زکیه]] و [[طلوع خورشید از مغرب]]، حتمی است<ref>الارشاد، ج ۲، ص۳۷۱؛ اعلام الوری، ص۴۲۶؛ و قریب به آن: الغیبة، طوسی، ص۴۳۵؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص۲۰۶.</ref>.
::::::[[حمران بن اعین]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] می‌کند که [[حضرت]] ابراز داشتند:
اموری که پیش از [[قیام]] [[قائم]] {{ع}} قطعاً به وقوع می‌پیوندد، عبارت است از: [[خروج]] [[سفیانی]]، فرو رفتن [[زمین]] در منطقه [[بیداء|البیداء]]، [[قتل]] [[نفس زکیه]] و [[ندای آسمانی]]<ref>الغیبة، نعمانی، ص۱۷۶.</ref>.
::::::[[شیخ صدوق]] به اسناد خود از [[عمر بن حنظله]] حکایت می‌کند که شنیدم [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: پنج علامت قطعی وجود دارد که پیش از [[قیام]] [[قائم]] {{ع}} رخ خواهد داد: [[قیام]] [[یمانی]]، [[خروج]] [[سفیانی]]، [[صیحه آسمانی]]، به [[قتل]] رسیدن [[نفس زکیه]] و فرو رفتن [[زمین]] در [[بیداء|البیداء]]<ref>ا[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۲، ص۶۵۰ و همین روایت بدون کلمه «قطعی» در منابع زیر نیز آمده است: الغیبة، طوسی، صص ۴۳۶ و ۴۳۷؛ الکافی، ج ۸، ص۲۵۸؛ بحارالانوار، ج ۵۲، صص ۲۰۳ و ۲۰۴ و ۲۰۹ و ۳۰۴؛ الخصال، ص۳۰۳؛ الغیبة، نعمانی، ص۱۶۹؛ اثبات الهداه، ج ۳، صص ۷۲۰ و ۷۲۶ و ۷۳۱ و ۷۳۵.</ref>.
::::::[[اخبار]] زیادی نیز در دست است که برخی از این [[علائم]] را به تنهایی، نشانه قطعی معرفی کرده‌اند؛ مثلاً [[خروج]] [[سفیانی]]، یا [[صیحه آسمانی]] و یا کشته شدن [[نفس زکیه]] یا [[خسف بیداء]] علائمی هستند که هر یک محتوم شمرده شده‌اند<ref>[[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)]]، ۳۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین علی‌پور؛}}
[[پرونده:9030760879.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[مهدی علی‌پور]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[مهدی علی‌پور]]'''، در مقاله ''«[[ظهور (مقاله)|ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«نشانه‌های قطعی نشانه‌هایی است که بی‌تردید [[هنگام ظهور]] آن [[حضرت]]{{ع}} رخ می‌دهد. زمان دقیق پیدایش این [[علائم]]، اندکی [[پیش از ظهور]] و اوایل [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت ولی عصر]]{{ع}} است. محققان، بر اساس [[روایات]] بسیار، پنج نشانه را قطعی می‌دانند: <ref> جمعی از محققان، علائم قطعی را ده نشان شمرده‌اند. در نظر اینان خروج دجال، قیام سید هاشمی، آشکار شدن کف دست در آسمان، انقراض دولت بنی عباس و کسوف خورشید، از دیگر نشانه‌های قطعی است (ر.ک: السيد جواد السيد حسين الحسيني آل على الشاهرودی، حضرت امام مهدی{{ع}} و ظهور، ص۲۴۴ -۲۴۵).</ref>
::::#[[نهضت مرد یمنی]]؛
::::#[[قیام سفیانی]]؛
::::#[[ندای آسمانی|ندای]] ([[صیحه آسمانی]])؛
::::#[[فرو رفتن سفیانی در سرزمین بیداء]]؛
::::#[[قتل نفس زکیه]].
:::::*این [[نشانه‌ها]]، نوید دهنده خیرها و [[برکت]] های الهی‌اند و پیاپی تحقق می‌یابند. دیگر [[نشانه‌ها]] در قرن‌های متمادی رخ می‌‌دهند، نه پیاپی و نزدیک به یکدیگر. با تحقق این پنج نشانه، [[زمان ظهور]] بی‌آن‌که ماه و روز آن معین شود، قطعی و تا حدودی مشخص می‌گردد. [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|" خَمْسٌ قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ{{ع}}: خُرُوجُ الْیَمَانِیِّ وَ السُّفْیَانِیِّ وَ الْمُنَادِی یُنَادِی مِنَ السَّمَاءِ وَ خَسْفُ الْبَیْدَاءِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّکِیَّةِ "}}<ref>قبل قیام [[حضرت مهدی]]{{ع}} پنج علامت رخ می‌دهد: قیام مردی از یمن، خروج سفیانی، صیحه آسمانی، فرورفتن [سپاه سفیانی] در بیداء و قتل نفس زکیه؛ [[شیخ صدوق]] ، کمال الدین و تمام النعمه، ص۶۴۹ و شیخ طوسی، الغیبه، ص۲۶۷.</ref>. [[امام صادق]]{{ع}} به فرمودند: {{متن حدیث|" اَلنِّدَاءُ مِنَ اَلْمَحْتُومِ وَ اَلسُّفْيَانِيُّ مِنَ اَلْمَحْتُومِ وَ اَلْيَمَانِيُّ مِنَ اَلْمَحْتُومِ وَ قَتْلُ اَلنَّفْسِ اَلزَّكِيَّةِ مِنَ اَلْمَحْتُومِ "}}<ref>ندای سهمگین آسمانی از نشانه‌های قطعی است و سفیانی در شمار علائم حتمی جای دارد و قیام مردی از یمن و کشته شدن نفس زکیه تردید‌ناپذیر است؛ محمد بن ابراهيم نعمانی، الغیبه، ص۲۵۲ و ۲۵۷.</ref>
::::#'''[[نهضت]] مردی از [[یمن]]:''' [[قیام]] اصلاح‌طلبانه فردی از [[یمن]]، از [[نشانه‌های قطعی ظهور]] [[امام مهدی|امام عصر]]{{ع}} شمرده می‌شود. بر اساس ظاهر برخی [[روایات]]، این شخص از نوادگان "[[زید بن علی]]" است و "[[حسن]]" یا "[[حسین]]" نام دارد. او هم زمان با [[شورش‌ها]]، [[انقلاب‌ها]] و [[فتنه‌ها]]، نهضتی [[الهی]] برپا می‌دارد. [[پیامبر خاتم|پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} می‌فرماید: "خالص‌ترین نهضتی که در راه [[حق]] ایجاد می‌شود، خیزش مردی از [[یمن]] است.<ref>پیامبر{{صل}} می‌فرماید: «سه پرچم در یک سال، یک ماه و یک روز خروج می‌کند: سفیانی، خراسانی و یمانی. در میان آنها پرچم یمانی از همه خالص تر است و مردم را به حق دعوت میکند» (ر.ک:شیخ مفید،الارشاد،ص ۳۷۵و بحارالانوار،ج ۵،ص ۲۱۰)</ref>» [[معصومان]]{{عم}} نیز [[مؤمنان]] را به پیوستن به [[سپاه]] [[یمانی]] فراخوانده‌اند: "چون او [[خروج]] کند، نزدش بشتاب، زیرا پرچمش [[پرچم هدایت]] است و [[ایستادگی]] در برابر او بر هیچ مسلمانی روا نیست. هر کس از پیوستن به جنبش مرد [[یمنی]] سرباز زند، دوزخی است، چون او [[مردم]] را به سوی [[حق]] و [[صراط مستقیم]] فرا می‌خواند.<ref>محمد بن ابراهيم نعمانی،الغیبه،ص۲۵۳ و بحارالانوار، ج ۵۲، ص۲۱۰.</ref>. [[روایات]] نشان می‌دهند که جنبش [[یمنی]] بیش از چهارده ماه با [[ظهور]] [[امام مهدی|امام عصر]]{{ع}} فاصله ندارد. [[سپاه]] این مُصلح در مدخل [[شام]] به [[سپاه]] [[خراسانی]] می‌پیوندد. این نیروی متحد با [[سپاه سفیانی]] روبه رو می‌شود؛ نبردی حساس و سرنوشت‌ساز میان آنها در می‌گیرد و [[سپاه سفیانی]] نابود می‌شود.<ref>ر.ک: سید محمدکاظم قزوینی، حضرت امام مهدی{{ع}} از ولادت تا ظهور، ص۵۵۷-۵۵۸ و کامل سليمان،يوم الخلاص، ص۱۰۲۱ – ۱۰۲۴.</ref>
::::#'''[[خروج سفیانی]]:''' [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]]{{صل}} می‌فرماید: {{متن حدیث|" تقعُ خروجه بعد تدابر و اختلاف بين امراء العرب والعجم لا ينتهي إلى أن يصير الأمر إلى رجل من ولد أبی سفیانَ "}}<ref> خروج و قیام امام عصر{{ع}} در پی درگیری شدید بین حکم رانان عرب و عجم تحقق می‌یابد. این اختلاف پایان نمی‌پذیرد تا وقتی که مردی از فرزندان ابوسفیان، قدرت را در دست گیرد؛ على محمد علی دخیل، الامام المهدی {{ع}}، ص۲۳۰ .</ref>
::::##'''[[نسب سفیانی]]:''' [[سفیانی]] مردی از تبار [[بنی‌امیه]] و نوادگان [[ابوسفیان]] است. پاره‌ای از [[روایات]]، وی را "[[عثمان بن عنبسه]]" و از [[قبیله]] "کلب" دانسته‌اند. [[سفیانی]] جنایت کاری بی‌رحم است؛ [[انسان‌ها]] را چون حشرات می‌کشد، بر بانوان [[مسلمان]] هتک [[حرمت]] روا می‌دارد و حرام‌های [[خداوند]] را [[حلال]] می‌سازد.<ref>سید محمد کاظم قزوینی، حضرت [[امام مهدی]]{{ع}} از ولادت تا ظهور، ص۵۲۶-۵۲۷.</ref>. بسیاری از روایاتِ بیانگر [[نشانه‌های ظهور]]، به موضوع [[سفیانی]] و سفّاکی‎ها و پلیدی‌های او و پیروانش می‌پردازند. بر اساس این [[روایات]]، او انسانی مفسد، [[قدرت]] طلب و [[ستمگر]] است و یارانی [[پست]] و خون‌خوار دارد. تطبيق [[سفیانی]] بر نهاد و یا حکومتی ممکن نیست، ولی می‌توان وی را نماد [[پلیدی]] و [[فساد]] به شمار آورد.
::::##'''زمان و مکان [[خروج]]:''' در برخی [[روایات]]، کلیاتی در مورد زمان و مکان [[خروج سفیانی]] بیان شده است. به عنوان نمونه حذيفه از [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]]{{صل}} به [[روایت]] نموده است که: در آن دم، [[سفیانی]] بی‌درنگ از بیابان خشک و سوزان [[خروج]] کرده، وارد [[دمشق]] می‌شود.<ref> سیوطی، الحاوی للفتاوی، ج ۲، ص۱۳۴ و بحارالانوار، ج ۵۲، ص۱۸۶.</ref> گویا [[سفیانی]] از منطقه‌ای خشک و بی‌آب در شرق [[فلسطین]]، یعنی غرب [[اردن]] و جنوب غربی [[دمشق]]، به پا می‌خیزد.<ref>کامل سليمان، يوم الخلاص، ج ۲، ص۱۰۸۳.</ref> زمان [[خروج]] وی را یکی از جمعه‌های [[ماه رجب]] نگاشته‌اند. او بر فراز [[منبر]] [[دمشق]] قرار می‌گیرد، [[مردم]] را به [[بیعت]] با خود فرا می‌خواند و [[فرمان]] [[جهاد]] می‌دهد. [[شورش]] وی پانزده ماه به درازا می‌انجامد. شش ماه می‌جنگد، بر منطقه‌ای گسترده از خاورمیانه شامل [[اردن]]، [[فلسطین]]، [[دمشق]] و... چیرگی می‌یابد و دقیقا نه ماه [[فرمان]] می‌راند. درباره مکان و زمان [[خروج سفیانی]]، روایت‌های متعددی [[نقل]] شده است.<ref> ر.ک: محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۲۲۹ و ۳۰۰؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص۲۴۸ و ۲۴۹ و علی حائری یزدی الزام الناصب، ج ۲، ص۹۸.</ref>
::::##'''ویژگی‌های ظاهری و رفتاری:''' درباره ویژگی‌های ظاهری و رفتاری این [[انسان]] پلید [[روایات]] بسیاری وجود دارد. دو نمونه از این [[روایات]] چنین است: [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: [[سفیانی]] سرخ رو و زاغ چشم است و موهای بور دارد. هرگز لحظه‌ای [[خدا]] را نپرستیده است؛ [[مکه]] و [[مدینه]] را نمی‌بیند و می‌گوید: پروردگارا من انتقامم را می‌گیرم، اگر چه با ورود به [[آتش]] باشد.<ref> محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۳۰۶.</ref>؛ [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]]{{صل }} فرمودند: {{متن حدیث|أشَدُّ خَلقِ الله شرّاً و أكثرُ خَلقِ الله ظُلماً، شرسٌ، قاسِي القلبِ، يجمَعُ له و لِجَیشِه من كافَّة الأقطارِ الإسلامية، فَيهزَ مُهُم و يقتلهم و ينادی بشعار له في حروبه هو، یارب! ثاری ثمَّ النار}}؛<ref> شرورترین مردم و ستمگر‌ترینِ آفریده‌ها که بسیار زشت‌خو و سنگ‌دل می‌باشد، سفیانی است. مردم تمام سرزمین‌های جهان اسلام برای مقابله با وی و سپاهش گرد می‌آیند و او همه را نابود می‌سازد. شعار جنگ‌های او که در همه جا طنین می‌افکند، چنین است: خدایا ! نخست انتقام من، سپس آتش [ دوزخ؛ محمد بن ابراهيم نعمانی، الغیبه، ص۱۶۴.</ref>
::::##'''مراحل [[خروج سفیانی]]:''' چنانکه گفته شد، [[سفیانی]] در [[سوریه]] به پا می‌خیزد. بر مناطقی چون [[دمشق]]، [[حمص]]، [[حلب]]، [[اردن]] و [[فلسطین]] چیرگی می‌یابد و [[یهودیان]] و [[تبهکاران]] از او [[پیروی]] می‌کنند. این تحولات در شش ماه تحقق می‌یابد. آن‌گاه ۱۴۲ هزار سرباز گرد می‌آورد و آن‌ها را برای [[فتح]] [[عراق]] و [[حجاز]] بدان مناطق گسیل می‌دارد. [[سپاه]] مدينه [[سفیانی]] ۱۲۰ هزار نیرو دارد که به دست‌گیری [[حضرت مهدی]]{{ع}} می‌اندیشند. این [[سپاه]] سه روز در [[مدینه]] به چپاول و جنایت دست می‌یازد و سپس به سوی [[مکه]] رهسپار می‌شود. وقتی به بیابانی به نام "[[بیدا]]" می‌رسد، [[زمین]] به امر [[خداوند]] همه آنان را می‌بلعد. تنها دو تن [[جان]] سالم به در می‌برند؛ یکی به سوی [[امام]]{{ع}} می‌رود تا [[بشارت]] [[نابودی دشمنان]] [[حق]] را به وی رساند و دیگری به سوی [[سفیانی]] می‌رود تا [[سرنوشت]] شوم [[سپاه]] را گزارش دهد. از سوی دیگر، [[سپاه]] عراقِ [[سفیانی]] در اطراف [[نجف]] (روحا) فرود می‌آید و ده‌ها هزار تن از آنان برای اشغال [[نجف]] و [[کوفه]] حرکت می‌کنند. آنها در مسیر این دو شهر، با [[سپاه]] [[بغداد]] می‌جنگند؛ سیلابی از [[خون]] به راه می‌افتد و زنان و دختران به [[اسارت]] برده می‌شوند. [[سپاه]] [[سفیانی]] سپس به سوی [[شام]] عقب نشینی می‌کند. در این [[موقعیت]]، گروهی به [[فرماندهی]] "[[سید هاشمی]]" و جمعی به [[رهبری]] قهرمان "[[یمنی]]"، [[سپاه سفیانی]] را تعقیب می‌کنند و در نبردی خونین نابودشان می‌سازند. وقتی [[حضرت مهدی]] {{ع}} به [[کوفه]] می‌رسد و [[عدالت]] را در [[حجاز]]، [[عراق]] و [[دمشق]] برپا می‌سازد، به سوی [[سفیانی]] حرکت می‌کند و در "[[رمله]]" ( شمال شرقی [[قدس]]) با آن [[سپاه]] [[تبهکار]] روبه رو می‌شود. [[سفیانی]] با [[امام]] [[بیعت]] می‌کند، ولی چندی بعد به سبب [[نکوهش]] سران سپاهش [[بیعت]] می‌شکند و با [[امام]] می‌جنگد. [[سپاه سفیانی]]، پس از نبردی خونین نابود می‌شود و به [[اسارت]] در می‌آید. [[سفیانی]] پس از [[اسارت]] به [[امام]]{{ع}} می‌گوید: "پسر عمو، آزادم ساز تا در شمار یارانت باشم! [[حضرت]]{{ع}} به اصحابش می‌فرماید: درباره او و سخنانش چه می‌گویید؟ [[یاران]] پاسخ می‌دهند: چگونه با این همه [[تجاوز]] و [[ستم]]، [[انتظار]] [[بخشش]] دارد؟! به [[خدا]] [[سوگند]]، به کمتر از نابودی‌اش [[راضی]] نمی‌شویم. [[حضرت]]{{ع}} می‌فرماید: هر چه می خواهید انجام دهید. گروهی از [[اصحاب]] سر از پیکرش جدا می‌کنند و فتنه‌ای بزرگ را ریشه کن می‌سازند.<ref>ر.ک: سیدمحمدکاظم قزوینی، حضرت [[امام مهدی]]{{ع}}، از ولادت تا ظهور، ص۵۴۶و ۵۵۰ و کامل سليمان، يوم الخلاص، ص۱۱۳۵. </ref>
::::#'''[[ندای آسمانی]]:''' این نشانه چنان [[آشکار]] است که همه [[مردم]] [[جهان]] در می‌یابند. بر اساس [[روایات]] بسیار، خروش آسمانی به وسیله [[فرشته]] [[وحی]] انجام می‌شود و او [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت حجت]]{{ع}} را اعلام می‌دارد. این [[بانگ آسمانی]] بر جهانیان تأثیری شگرف می‌نهد. هنگام تحقق آن، خفتگان [[وحشت]] زده بیدار می‌شوند، نشستگان سراسیمه برمی‌خیزند، ایستادگان بی‌اختیار بر [[زمین]] می‌افتند و بانوان [[پاک]] دامن هراسناک از خانه‌ها بیرون می‌دوند. این ندا را همگان می‌شنوند و معنایش را در می‌یابند. [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|" يَسْمَعُهُ كُلُّ قَوْمٍ بِأَلْسِنَتِهِمْ "}}<ref>هر جامعه‌ای آن را به زبان خویش می‌شنود؛ شیخ طوسی، الغیبه، ص۲۲۶.</ref>. [[در آستانه ظهور]]، [[ندای آسمانی]] متعدد و از نظر محتوا و زمانِ وقوع گوناگونند. نخستین ندا در [[ماه رجب]] طنین می‌افکند. [[امام رضا]]{{ع}} می‌فرماید: در [[ماه رجب]] سه ندا طنین می‌افکند؛ یکی می‌گوید [[آگاه]] باشید، [[لعنت خدا]] بر [[ستمکاران]] فرو می‌بارد. دومی می‌گوید: هان ای [[مؤمنان]]! آن حادثه نزدیک شد. مضمون سومی چنین است: [[خداوند]] آن گرامی را [[فرمان]] [[ظهور]] داده است؛ سخنان را بشنوید و فرمانش را گردن نهید.<ref>[[شیخ طوسی]]، الغیبه، ص۲۶۸.</ref>. ندای دوم، در [[ماه رمضان]] شنیده می‌شود. این ندا از نداهای دیگر مهم‌تر است و از [[نشانه‌های قطعی ظهور]] به شمار می‌آید. [[امام صادق]]{{ع }}فرمود: آن خروش آسمانی که در [[ماه رمضان]] [[پیش از ظهور]] طنین می‌افکند، در [[شب جمعه]] و [[شب بیست و سوم]] ماه خواهد بود.<ref> [[شیخ صدوق]] ، کمال الدین و تمام النعمه، ص۶۵۰.</ref>. درباره محتوای این [[بانگ آسمانی]]، [[روایات]] گوناگون است؛ [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: ندا کننده‌ای در آغاز روز از [[آسمان]] ندا در می‌دهد و هر [[جامعه]] و ملتی به زبان و [[فرهنگ]] خویش آن را در می‌یابد: جهانیان! [[آگاه]] باشید که [[حق]] با [[علی]] و در [[شیعیان]] از واقعی اوست. در عصر همان روز، [[ابلیس]] چنین ندا در می‌دهد: [[مردم]]! [[آگاه]] باشید که [[حق]] در راه و رسم [[سفیانی]] و [[پیروان]] اوست<ref>شیخ طوسی، الغیبه، ص۲۶۶ و [[شیخ صدوق]] ، کمال الدین و تمام النعمه، ص۶۵۲ .</ref>. بر اساس روایتی دیگر از [[امام باقر]]{{ع}}، [[ابلیس]] عبارت:{{متن حدیث|"أَلَا إِنَّ فُلَاناً قُتِلَ مَظْلُوماً "}} را بر زبان می راند.<ref> محمد بن ابراهيم نعمانی، الغیبه، ص۲۵۴.</ref>. ندای سوم، در [[محرم]] و مقارن با [[ظهور]] [[امام مهدی|امام عصر]]{{ع}} به گوش می‌رسد. محتوای این بانگ به طور دقیق مشخص نیست؛ چنان که محتوای بانگ‌های پیشین کاملا روشن نمی‌نماید و اختلاف‌هایی در آنها وجود دارد. البته می‌توان گفت همه مضامین یاد شده، در [[روایات]] گوناگون بیان می‌شود و [[ائمه]]{{عم}} ما در هر [[روایت]] به بخشی از آن اشاره کرده‌اند.
::::#'''فرو رفتن [[سپاه سفیانی]] در "[[بیداء]]":''' این علامت نیز از [[نشانه‌های قطعی ظهور]] شمرده شده است. خلاصه ماجرای این پدیده، براساس [[روایات]] [[اهل بیت]]{{عم}}، چنین است: بخشی از سیاه [[سفیانی]] به [[دستور]] وی به سوی [[مدینه]] حرکت می کنند تا [[حضرت مهدی]]{{ع}} را به [[قتل]] برسانند. این گروه به [[مدینه]] می‌رسد و تا سه روز در آن شهر به جنایت می‌پردازد. افزون بر این، سفیانیان در مسیر خویش آبادی‌ها را ویران می‌کنند بر [[مردم]] [[ستم]] و جنایت روا می‌دارند. این [[سپاه]] بعد از فجایع [[مدینه]]، برای دست‌یابی به [[امام مهدی|امام عصر]]{{ع}} به سمت [[مکه]] رهسپار می‌شود. در مسیر [[مکه]] در منطقه‌ای به نام "[[بیداء]]" [[عذاب الهی]] بر آنان فرود می‌آید و در [[دل]] [[زمین]] فرو می‌روند. در این واقعه، تنها دوتن [[نجات]] می‌یابند؛ یکی، [[بشارت]] این نابودی را به [[امام مهدی|امام عصر]]{{ع}} می‌رساند و دیگری خبر تلخ [[شکست]] را به [[سفیانی]].<ref> بحارالانوار، ج ۵۳، صاو على حائری یزدی، الزام الناصب، ج ۲، ص۲۵۹.</ref>
::::#'''[[قتل نفس زکیه]]:''' [[شهادت]] [[نفس زکیه]] از [[علائم]] قطعی [[ظهور]] شمرده شده است. "[[نفس زکیه]]" [[جوانی]] است که در [[مسجدالحرام]] و میان حجرالاسود و [[مقام ابراهیم]] کشته می‌شود. درباره نَسَب این شخصیت ارزشمند، [[اتفاق نظر]] وجود ندارد؛ جمعی او را "[[حسنی]]" و برخی "[[حسینی]]" می‌خوانند. البته این [[اختلاف]] به این [[حقیقت]] که او از [[فرزندان]] [[پیامبر]]{{صل}} است، آسیب نمی‌رساند.<ref> ر.ک: سید محمدکاظم قزوینی، حضرت [[امام مهدی]]{{ع}} از ولادت تا ظهور، ص۵۵۸.</ref>. [[امام مهدی|امام عصر]]{{ع}} [[پس از ظهور]]، این [[جوان]] را به [[مکه]] می‌فرستد تا [[پیام]] شفاهی [[حضرت]] را به میان برساند. این [[پیام]] به [[عدالت]]، مهر، [[محبت]] و [[کرامت انسانی]] اشاره دارد و مکیان را به برپاداشتن آنها فرا می‌خواند. [[تبهکاران]] [[مکه]] این [[جوان]] وارسته را در آن مکان [[مقدس]] می‌کشند. [[شهادت]] این [[سید]] پاک‌دل دقیقا پانزده روز پیش از [[قیام]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} اتفاق می‌افتد.<ref> بحار الانوار، ج ۵۲، ص۳۰۷.</ref>. در پاره‌ای از [[روایات]]، "[[نفس زکیه]]" برای کسی به کار رفته است که همراه هفتادتن از [[یاران]] [[پاک]] نهادش در اطراف [[کوفه]] به دست [[سپاه]] متجاوز [[سفیانی]] به [[شهادت]] می رسد.البته [[نفس]] زکیه‌ای که از عالم قطعی [[ظهور]] است و پانزده روز پیش از [[قیام]] [[امام مهدی|امام عصر]]{{ع}} به [[شهادت]] می‌رساند، همان است که در [[مسجد الحرام]] کشته می‌شود»<ref>[[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، [[ظهور (مقاله)|ظهور]]، ص ۲۵۲-۲۶۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛}}
[[پرونده:1368303.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]]]
::::::'''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«'''[[نشانه‌های حتمی]]''':
:::::#'''[[خروج سفیانی]]''': [[سفیانی]] نام مردی جنایت‌کار است که از [[شام]] [[قیام]] می‌کند و لشکرهایی برای کشتن [[شیعیان]] به [[مدینه]] و [[کوفه]] می‌فرستد و خودش هم به سمت [[بیت المقدس]] حرکت می‌کند؛ [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: اگر [[سفیانی]] را ببینی، پلیدترین [[مردم]] را دیده‌ای<ref>همان، ج ۲، ص۵۵۷</ref>.
:::::#'''[[خسف بیداء]]''': [[خسف]] یعنی فرو رفتن در [[زمین]] و [[بیداء]] نام بیابانی میان [[مکه]] و [[مدینه]] و به معنای نابودی است. وقتی [[لشکر سفیانی]] پس از [[فتح]] [[مدینه]] از آنجا خارج می‌شوند و به سوی [[مکه]] حرکت می‌کنند، همه در بیابان [[بیداء]] به [[زمین]] فرو رفته، به‌طور [[معجزه]]‌آسا [[دفن]] می‌شوند؛
:::::#'''[[ندای آسمانی]]''': منظور صدایی است که در شب و روز بیست و سوم [[ماه مبارک رمضان]] از [[آسمان]] شنیده می‌شود و همه [[دنیا]] و هرکس به زبان خود آن را می‌شنود. [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: ندا دهنده‌ای از [[آسمان]] به‌نام [[قائم]] {{ع}} و نام پدرش آواز می‌دهد<ref>همان، ص۱۸۷</ref> و از [[روایات]] چنین برمی‌آید که چندین ندا به گوش می‌رسد.
:::::#'''[[قتل نفس زکیه]]''': [[نفس زکیه]] یعنی [[انسان]] [[پاک]] و بی‌گناه؛ یکی از [[نشانه‌های حتمی]]، کشته شدن فردی بی‌گناه از [[سادات]] در [[مسجد الحرام]] بین [[رکن و مقام]] است. [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: بین [[قیام]] [[قائم آل محمد]] {{ع}} و [[کشته شدن نفس زکیه]]، تنها پانزده شب فاصله دارد<ref>[[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین]]، ج ۲، ص۵۵۴</ref>.
:::::#'''[[قیام یمانی]]''': [[یمانی]] سرداری نیک‌نهاد و [[درست‌کار]] و طرف‌دار [[امام مهدی]] است و از صنعای سرزمین [[یمن]] کمی پیش از [[ظهور]] [[قیام]] می‌کند. او با [[تباهی‌ها]] می‌ستیزد. [[امام باقر]] {{ع}} فرموده: در میان بیرق‌هایی که پیش از [[قیام مهدی]] {{ع}} بلند می‌شود، پرچمی هدایت‌کننده‌تر از [[پرچم یمانی]] وجود ندارد که آن [[پرچم هدایت]] است، چون شما را به سوی صاحب‌تان [[دعوت]] می‌کند<ref>[[نعمانی]]، [[کتاب الغیبة (کتاب)|الغیبة]]، ص۲۶۴</ref>. [[یمانی]]، هم‌زمان با [[سفیانی]] [[قیام]] می‌کند<ref>در کتب روایی ما، این پنج مورد در حدیثی از [[امام صادق]] {{ع}} یک‌جا و از علامات حتمی ذکر شده است. [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین]]، باب علامات ظهور، حدیث ۷</ref>»<ref>[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص۳۸۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. نویسندگان کتاب [[نگین آفرینش ج۱ (کتاب)|نگین آفرینش]]؛}}
[[پرونده:991395.jpg|بندانگشتی|100px|right|]]
::::::نویسندگان کتاب ''«[[نگین آفرینش ج۱ (کتاب)|نگین آفرینش]]»'' در این باره گفته‌اند:
::::::«مهم‌ترین بخش [[علائم ظهور]]، نشانه‌هایی است که به عنوان [[علائم حتمی]] در [[روایات]] متعدد آمده‌اند و [[علما]] و [[اهل حدیث]] بیش از سایر [[علائم]] به آن‌ها توجه کرده و آن‌ها را پذیرفته‌اند. [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: "[[قیام قائم]] ما پنج نشانه دارد؛ [[خروج سفیانی]]، [[یمانی]]، [[ندای آسمانی]]، [[قتل نفس زکیه]] و [[خسف بیداء]].
:::::*در این بخش لازم است با توجه به [[روایات]]، این [[نشانه‌ها]] را بیشتر و بهتر بشناسیم.
::::#'''[[خروج سفیانی]]:''' [[خروج سفیانی]] یکی از [[علائم حتمی]] است که در [[روایات]] فراوان آمده و این گونه توصیف شده است: [[سفیانی]]، مردی از [[نسل]] [[ابو سفیان]] است که اندکی [[پیش از ظهور]] [[قیام]] می‌کند. او از عناصر فاسدی است که با تظاهر به [[دینداری]]، گروه بسیاری را [[فریب]] می‌دهد و در بخشی از [[کشورهای اسلامی]] [[کشتار]] فراوان می‌کند و با [[مخالفان]] خود به شکل فجیعی برخورد می‌کند. [[امام صادق]]{{ع}} درباره او فرمود: "اگر [[سفیانی]] را ببینی، پلیدترین [[مردم]] را مشاهده کرده‌ای.<ref>کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، باب ۵۷، ح ۱۰، ص۵۵۷.</ref> شروع [[قیام]] [[سفیانی]] در [[ماه رجب]] است و پس از [[تصرف]] [[شام]] و مناطق اطراف آن به [[عراق]] حمله کرده، در آنجا به [[کشتار]] گسترده‌ای دست می‌زند. بر اساس بعضی از [[روایات]]، مدت [[حکومت]] او نُه ماه است و از ابتدای [[خروج]] تا کشته شدن او، پانزده ماه طول می‌کشد.<ref>غیبت نعمانی، باب ۱۸، ح ۱، ص۳۱۰.</ref>
::::#'''[[خسف بیداء]]:''' "[[خسف]]" به معنای فرو رفتن و "[[بیداء]]" نام منطقه‌ای میان [[مکه]] و [[مدینه]] است. مقصود از "[[خسف بیداء]]" این است که [[سفیانی]]، لشکری را برای مقابله با [[امام مهدی]]{{ع}} به سمت [[مکه]] گسیل می‌دارد. هنگامی که [[لشکر]] او به منطقه [[بیداء]] می‌رسد، به صورتی [[معجزه]] آسا در [[زمین]] فرو می‌رود. این رویداد به عنوان یکی از [[علائم ظهور]] در [[روایات]] [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنی]] آمده است و در [[روایات]] [[شیعی]] از [[نشانه‌های حتمی]] است. [[امام باقر]]{{ع}} در این باره فرمود: "به [[فرمانده]] [[سپاه]] [[سفیانی]] خبر می‌رسد که [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} به سوی [[مکه]] رفته است، پس لشکری را در پی او روانه می‌کند؛ ولی او را نمی‌یابد... چون [[لشکر]] [[سفیانی]] به سرزمین [[بیداء]] رسید، ندا دهنده‌ای از [[آسمان]] آواز می‌دهد: "ای [[سرزمین بیداء]]! آنان را نابود کن"؛ پس آن سرزمین، [[لشکر]] را در خود فرو می‌برد.<ref>غیبت نعمانی، باب ۱۴، ح ۶۷، ص۲۸۹.</ref>
::::#'''[[خروج یمانی]]:''' [[قیام]] سرداری از سرزمین [[یمن]] یکی دیگر از [[علائم حتمی]] است که اندکی [[پیش از ظهور]]، رخ خواهد داد. وی که مردی [[صالح]] و [[مؤمن]] است بر ضد [[بدی‌ها]] و [[انحرافات]] [[قیام]] می‌کند و با تمام توان با [[بدی‌ها]] و [[تباهی‌ها]] [[مبارزه]] می‌کند. البتّه جزئیات حرکت و اقدامات او برای ما چندان روشن نیست. [[امام باقر]]{{ع}} در این باره فرمود: "... در میان بیرق‌ها‌یی که قبل از [[قیام]] [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} بلند می‌شود پرچمی [[هدایت]] کننده‌تر از پرجم‌ [[یمانی]] وجود ندارد که آن [[پرچم هدایت]] است؛ چون به سوی [[صاحب]] شما [[امام مهدی]]{{ع}}] [[دعوت]] می‌کند.<ref>غیبت نعمانی، ح ۱۳، ص۲۶۴.</ref>
::::#'''[[صیحه آسمانی]]:''' یکی دیگر از [[علائم حتمی]] که [[پیش از ظهور]] اتفاق می‌افتد، صحیه (ندای) آسمانی است. این [[ندای آسمانی]] که بر اساس بعضی از [[روایات]]، ندای [[جبرئیل]]{{ع}} است در [[ماه رمضان]] شنیده می‌شود.<ref>غیبت نعمانی، ح ۱۳، ص۲۶۲.</ref> از آنجا که [[قیام]] [[مصلح کل]]، انقلابی جهانی است و همگان [[منتظر]] وقوع آن هستند، یکی از راه‌های [[آگاهی]] [[مردم]] [[جهان]] از این رویداد، همین [[ندای آسمانی]] خواهد بود. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: "[[قیام قائم]] {{ع}} تحقق نمی‌یابد، مگر اینکه ندا دهنده‌ای از [[آسمان]] ندایی دهد که اهل [[مشرق]] و [[مغرب]]، آن را بشنوند.<ref>غیبت نعمانی، باب ۱۸، ح ۱۴، ص۲۶۵.</ref> این [[صیحه]] همچنان که مایه [[شادمانی]] [[مؤمنان]] است، هشداری برای بدکاران است تا از کردار زشت خود دست کشیده، به حلقه [[یاوران]] [[مصلح جهانی]] بپیوندند. محتوای این [[پیام آسمانی]]، [[دعوت]] به [[حق]] و [[حمایت]] از [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} و [[پیروی]] از آن [[حضرت]] است. [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: "ندا داده می‌شود به اسم او و اسم پدرش که: [[آگاه]] باشید به [[راستی]] که فلان پسرِ فلان<ref>در روایات، معمولاً از امام مهدی به صراحت نام نبرده‌اند که یکی از علت‌های آن، حفظ جان امام است.</ref> [[حجت بن الحسن]] العسکری [[قائم آل محمد]] {{صل}} است. پس سخن او را بشنوید و از او [[اطاعت]] کنید. [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: در آن هنگام هیچ [[صاحب]] روحی از آفریده‌های [[خدا]] باقی نمی‌ماند، مگر اینکه این ندا را خواهد شنید... و این، ندای [[جبرئیل]] است.<ref>غیبت نعمانی، باب ۱۶، ح ۶، ص۳۰۱.</ref> طبق بعضی از [[روایات]] پس از شنیده شده [[ندای آسمانی]]، از [[زمین]] نیز صدایی بلند می‌شود. این ندا از [[شیطان]] است که [[مردم]] را به [[گمراهی]] فرا می‌خواند و می‌کوشد تا [[مردم]] را از [[پیروی]] [[ندای آسمانی]] و [[بیعت با امام]] زمان باز دارد. بنابراین [[جبرئیل]]، [[مردم]] را به [[امام حق]] فرا می‌خواند و [[شیطان]] به سوی [[باطل]] و [[گمراهی]]. بدیهی است که آن‌ها که در [[زمان غیبت]]، به [[امام غایب]] [[معتقد]] بوده و به دنبال [[رضایت]] اویند در آن روز نیز به ندای [[حق]] لبیک گفته و بدون هیچ تردیدی از [[امام]] خود [[پیروی]] خواهند کرد.
::::#'''[[قتل نفس زکیه]]:''' "[[نفس زکیه]]" به معنای [[انسان]] [[پاک]] بی‌گناهی است که قتلی انجام نداده است. یکی از [[علائم حتمی]] که بیشتر در [[روایات شیعه]] بیان شده، این است که [[جوانی]] بی‌گناه در [[مسجد الحرام]] بین [[رکن و مقام]] کشته می‌شود. این رویداد به وسیله [[اهل مکه]] و در آستانه [[قیام مهدی]] خواهد بود. [[امام باقر]]{{ع}} در [[حدیثی]] طولانی [[نقل]] فرموده‌اند: "[[قائم]] {{ع}} به [[اصحاب]] خود می‌فرماید: "ای [[قوم]]! [[اهل مکه]] مرا نمی‌خواهند؛ ولی من کسی را به سوی آن‌ها می‌فرستم تا [[حجت]] را بر ایشان تمام کنم... پس مردی از [[اصحاب]] خود را می‌خواند و به او می‌فرماید: به سوی [[اهل مکه]] برو و بگو: ای [[اهل مکه]]! من فرستاده [[مهدی]] هستم. او خطاب به شما می‌گوید: ما [[اهل بیت]] [[رحمت]] و معدن [[رسالت]] و [[خلافت]] هستیم و ما [[فرزندان]] [[محمد]] {{صل}} و سلاله پیامبرانیم و به [[راستی]] که مورد [[ظلم و ستم]] قرار گرفتیم و از زمانی که [[پیامبر]] از [[دنیا]] رفت، تا امروز، [[حق]] ما گرفته نشده است. پس اکنون ما شما را به [[یاری]] می‌خوانیم؛ ما را [[یاری]] کنید. چون آن [[جوان]] این سخن را بگوید [[مردم]]، او را بین [[رکن و مقام]] می‌کشند. او [[نفس]] زکیّه است.<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص۳۰۷، ص۸۱.</ref>. برابر بعضی از [[روایات]] بین کشته شدن [[نفس زکیه]] و [[قیام قائم آل محمد]] {{صل}} تنها پانزده شب فاصله خواهد بود.<ref>کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، باب ۵۷، ح ۲، ص۵۵۴.</ref>»<ref>[[محمد امین بالادستان|بالادستان، محمد امین]]؛ [[محمد مهدی حائری‌‎پور|حائری‌‎پور، محمد مهدی]]؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[نگین آفرینش ج۱ (کتاب)|نگین آفرینش]]، ج۱، ص۱۷۳-۱۷۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان نشانه‌های ظهور امام مهدی}}
==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اح): پرسش‌هایی با ۶ پاسخ]]
[[رده:(اح): پرسش‌های مهدویت با ۶ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]

[[en:What are the immutable signs of Imam Mahdi’s Reappearance? (question)]]

یمانی که قیامش از نشانه‌های حتمی ظهور است کیست؟ (پرسش)

2020-02-21T21:10:23Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پاسخ جامع مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = [[یمانی]] که قیامش از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است کیست؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[قیام یمانی]]
| مدخل اصلی = [[یمانی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = ۱۵ پاسخ
}}
از [[علائم]] و [[نشانه‌های ظهور]]، [[قیام یمانی]] است. [[یمانی]] یعنی کسی که اهل [[یمن]] و منسوب به آنجا باشد. در [[روایات]] به اسم او اشاره‌ای نشده است اما [[پرچم]] او را {{متن حدیث|رَايَةُ هُدًى}} یعنی [[پرچم هدایت]] نامیده‌اند.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==
* [[یمانی]] کیست و قیامش پیش از [[ظهور]] [[امام مهدی]]{{ع}} چگونه رخ می‌دهد؟

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:11046759983.jpg|75px|link=محمد محمدی ری‌شهری]]||[[پرونده:13681099.jpg|75px|link=سید محمد کاظم قزوینی]]||[[پرونده:11736.jpg|75px|link=محمد جواد فاضل لنکرانی]]||[[پرونده:13681056.jpg|75px|link=سید جعفر موسوی‌نسب]]||[[پرونده:Pic259.jpg|75px|link=عبدالمجید زهادت]]||[[پرونده:Pic627.jpg|75px|link=مهدی علی‌زاده]]||[[پرونده:151879.jpg|75px|link=نصرت‌الله آیتی]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]
|-
|[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری]]||[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی]]||[[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی]]||[[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب]]||[[عبدالمجید زهادت|زهادت]]||[[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده]]||[[نصرت‌الله آیتی|آیتی]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]
|-
|[[پرونده:151974.jpg|75px|link=سید نذیر حسنی]]||[[پرونده:152012.jpg|75px|link=محمد محمدی اشتهاردی]]||[[پرونده:13681131.jpg|75px|link=اسماعیل اسماعیلی]]||[[پرونده:Pic661.jpg|75px|link=علی اکبر مهدی‌پور]]||[[پرونده:13681082.jpg|100px|link=علی رضا رمضانیان]]||[[پرونده:151872.jpg|70px|link=محمد باقری‌زاده اشعری]]||[[پرونده:13681078.jpg|75px|link=مجتبی تونه‌ای]]||[[پرونده:1402.jpg|68px|link= نویسندگان کتاب آفتاب مهر]]
|-
|[[سید نذیر حسنی|حسنی]]||[[محمد محمدی اشتهاردی|محمدی اشتهاردی]]||[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی]]||[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور]]||[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان]]||[[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری‌زاده اشعری]]||[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای]]||[[ نویسندگان کتاب آفتاب مهر]]
|}

* در مورد [[یمانی]] اطلاعات اندکی وجود دارد<ref>ر.ک. [[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری‌زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص ۸۵ و ۸۶؛ [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص ؟؟؟</ref> و برای برخی سؤالات در [[روایات]] پاسخی داده نشده از جمله اینکه نام اصلی ایشان چیست؟ آیا اهل [[یمن]] است و از [[یمن]] [[خروج]] خواهد کرد؟ یا اهل [[یمن]] است ولی از مکان دیگری [[قیام]] خواهد کرد؟ و یا غیر یمنی است ولی از [[یمن]] [[قیام]] خواهد کرد؟ اگر در بعض [[روایات]] هم پاسخی به این سؤالات داده شده از اعتبار قابل توجهی برخوردار نیستند.<ref>ر.ک. نویسندگان کتاب [[آفتاب مهر (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج ۱ ص ۲۲۳</ref>
*به هر حال، [[یمانی]] یعنی کسی که اهل [[یمن]] و منسوب به آنجا باشد و با همین عنوان معروف است.<ref>ر.ک. نویسندگان کتاب [[آفتاب مهر (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج ۱ ص ۲۲۳</ref> و [[قیام]] او یکی از [[علائم حتمی ظهور]] [[حضرت ولی عصر]] {{ع}} در کنار سایر [[علائم]] است.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۴۴–۴۴۵؛ [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲ ص ۵۴ و ۵۵؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص ۲۶۶؛ [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج ۳ ص ۱۲۹؛ [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۴۹- ۵۱؛ نویسندگان کتاب [[چشم به راه مهدی|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۸۰ ـ ۲۸۱؛ قزوینی، سید محمد کاظم، امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور، ص 337 ـ 338</ref> البته باید توجه داشت بر اساس برخی [[روایات]] مانند [[روایت]] [[امام صادق]]{{ع}}<ref>بحارالانوار، ج۵۲، ص۲۳۲: {{متن حدیث|"وَ لَیسَ فِی الرَایاتِ أَهْدَی مِنْ رَایةِ الْیمَانِی، هِی رَایةُ هُدًی لِأَنَهُ یدْعُو إِلَی صَاحِبِکمْ"}}</ref>: «در میان درفش‌ها ([[پرچم‌ها]])، هدایت‌گرتر از درفش یمان وجود ندارد، چون درفش [[حق]] است و شما را به سوی صاحبتان [[دعوت]] می‌کند». [[پرچم یمانی]] [[هدایت کننده]] ترین [[پرچم‌ها]] نامیده شده است<ref>ر.ک: [[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[ گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۹.</ref>.
* در مورد نام واقعی [[یمانی]] حدیثی از [[پیشوایان]] [[معصوم]]‌{{عم}} به دست ما نرسیده است.<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۷۱ ـ ۷۲</ref> در روایتی آمده است او از نسل [[زید بن علی بن الحسین]] است.<ref>بشارة الإسلام، ص ۱۷۵؛ شبلنجی، نور الأبصار، ص ۱۷۲</ref> در [[حدیث]] دیگری آمده است، [[یمانی]] از [[شیعیان]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است.<ref>ابن ابی زینب، محمد بن ابراهیم، الغیبة نعمانی، ص ۱۶۳، مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج ۵۲ ، ص ۷۵؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص 784</ref> عدم تصریح به نام این شخصیت می‌تواند به [[دلیل]] حفاظت از [[جان]] او و در امان ماندن او از سوء‌قصدهای احتمالی باشد تا این شخصیت بزرگ بتواند در زمان مقرر، [[رسالت]] مقدس خود را به انجام رساند.<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۷۱ ـ ۷۲</ref> ولی در کلمات غیر [[معصومان]] و منابع [[اهل سنت]] اشاره‌هایی به نام این شخصیت شده است، از جمله: {{متن حدیث|ثُمَّ يَخْرُجُ مَلَكٌ مِنْ صَنْعَاءِ الْيَمَنِ أَبْيَضٌ كَالْقُطنِ اسْمُهُ حُسَيْنٌ أَوْ حَسْنٌ}}<ref>حافظ برسی، رجب بن محمد، مشارق انوار الیقین، ص ۲۰۰</ref> [[ابن حجر]] در شرح حدیثی از [[صحیح مسلم]] می‌گوید: "[[قرطبی]] احتمال داده نام وی «جهجاه» باشد".<ref>عسقلانی، ابن حجر، فتح الباری، ج ۶، ص ۳۹۷</ref> ولی همو در جای دیگر نام او را [[شعیب بن صالح]] می‌داند.<ref>عسقلانی، ابن حجر، فتح الباری، ج ۱۳، ص ۶۷</ref> مسعودی نیز از [[عبدالرحمان بن محمد بن اشعث]] نام می‌برد که مدعی بود همان [[قحطانی]] است که اهل [[یمن]] در انتظارش هستند.<ref>مسعودی، علی بن حسین، التنبیه و الأشراف، ص ۲۷۱</ref>

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌الله م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌؛}}
[[پرونده:11046759983.jpg||بندانگشتی|90px|right|[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]]]
::::::[[آیت‌الله]] '''[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«منظور از [[یمانی]]، شخصی است که همزمان با شورش [[سفیانی]]<ref>ر.ک: ص ۱۷۳ (همزمانی قیام یمانی و شورش سفیانی).</ref> [[قیام]] خود را از [[یمن]] آغاز می‌کند<ref>ر.ک: ص ۱۷۱ (مبدأ قیام یمانی).</ref>، با این تفاوت که شورش [[سفیانی]] در برابر [[قیام]] مهدوی است، و [[یمانی]] از هواداران [[امام مهدی]]{{ع}} است. وی [[مردم]] را به [[امام]] {{ع}} فرا می‌خواند<ref>ر.ک: ص ۱۷۵ (یمانی، راه‌یافته‌تر است).</ref>. اطلاعات کمی در مورد [[یمانی]] وجود دارد. بر اساس حدیثی معتبر که از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] شده<ref>ر.ک: ص ۱۶۹ (خروج یمانی حتمی است).</ref>، [[قیام یمانی]] در کنار شورش [[سفیانی]]، [[صیحه آسمانی]]، [[قتل نفس زکیه]]، و فرو رفتن لشکر [[سفیانی]] در سرزمین [[بیدا]]، از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است. بر پایه برخی [[احادیث]]، پرچمی که [[یمانی]] بلند می‌کند و کسانی که به دنبال او به حرکت در می‌آیند، در رسیدن به [[حق]] و [[امام زمان]]{{ع}}، در مسیر [[هدایت]] بهتری نسبت به [[سید حسنی]] و [[یاران]] او قرار دارند<ref>کتاب الغیبة، ص ۲۵۳، ح ۱۳، الإرشاد، ج ۲، ص ۳۷۵.</ref>. شاید [[دلیل]] این [[امر]] این باشد که بنا بر حدیثی از [[امام صادق]]{{ع}} تمامی [[یاران]] [[سید حسنی]]، از جمله [[یاوران]] [[امام مهدی]]{{ع}} نمی‌شوند <ref>الهدایة الکبری، ص ۴۰۲، مختصر بصائر الدرجات، ص ۱۸۸، بحار الأنوار، ج ۵۳، ص ۱۴.</ref>.
:::::نتیجه نهایی این که این علامت، در کنار [[ظهور]] [[سفیانی]] و برخی علامات دیگر، دارای [[دلیل]] معتبر است؛ اگر چه همانند [[علائم]] پیشین، به جزئیات مطرح شده در آن متون نمی‌توان اعتماد کرد»<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۴۴، ۴۴۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. آیت‌الله قزوینی؛}}
[[پرونده:13681099.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[سید محمد کاظم قزوینی]]]]
::::::آیت‌الله '''[[سید محمد کاظم قزوینی]]'''، در کتاب ''«[[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[قیام یمانی|خروج یمنی]] ازجمله علایم حتمی [[ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} است که در احادیث فراوانی از او یاد شده است. اما این احادیث به دلیل اختصار برای شناخت این شخص کافی نیست و ما به بیان حدیثی در این باره اکتفا می‌کنیم، گرچه به صورت اختصار است: [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: "[[خروج سفیانی]]، [[قیام یمانی|یمنی]] و [[خراسانی]] ([[سید هاشمی]]) در یک سال و در یک ماه و در یک روز خواهد بود با یک نظم خاصی، همچون دانه‌های تسبیح، یکی پس از دیگری می‌آیند. پرچم یمنی، هدایت یافته‌تر از پرچم‌های دیگر است و پرچم هدایت و درستی است؛ چون او شما را به جانب صاحبتان [[مهدی]]{{ع}} هدایت می‌نماید و هرگاه [[یمانی|یمنی]] خروج کند، خرید و فروش سلاح را حرام می‌کند و اگر [[یمانی|یمنی]] به پا خاست به پا خیزید؛ زیرا پرچمش، بیرق هدایت است و صلاح نیست که مسلمانی از او سرپیچی نماید و اگر کسی این کار را انجام دهد از اهل آتش است؛ چون او به حق و راه مستقیم دعوت می‌کند"<ref>{{متن حدیث|" خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ وَ الْخُرَاسَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ وَ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ وَ نِظَامٍ كَنِظَامِ الْخَرَزِ يَتْبَعُ بَعْضُهُ بَعْضاً فَيَكُونُ الْبَأْسُ مِنْ كُلِّ وَجْهٍ وَيْلٌ لِمَنْ نَاوَاهُمْ وَ لَيْسَ‏ فِي‏ الرَّايَاتِ‏ أَهْدَى‏ مِنْ‏ رَايَةِ الْيَمَانِيِ‏ هِيَ رَايَةُ هُدًى لِأَنَّهُ يَدْعُو إِلَى صَاحِبِكُمْ فَإِذَا خَرَجَ الْيَمَانِيُّ حَرَّمَ بَيْعَ السِّلَاحِ عَلَى النَّاسِ وَ كُلِّ مُسْلِمٍ وَ إِذَا خَرَجَ الْيَمَانِيُّ فَانْهَضْ إِلَيْهِ فَإِنَّ رَايَتَهُ رَايَةُ هُدًى وَ لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَلْتَوِيَ عَلَيْهِ فَمَنْ فَعَلَ فَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ لِأَنَّهُ يَدْعُو إِلَى الْحَقِّ وَ إِلى‏ طَرِيقٍ مُسْتَقِيمٍ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ بحار؛ مجلسی؛ ج ۵۲، ص ۲۳۲ و غیبت؛ نعمانی؛ ص ۲۵۵.</ref>»<ref>[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۳۳۷-۳۳۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. آیت‌الله فاضل لنکرانی؛}}
[[پرونده:11736.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد جواد فاضل لنکرانی]]]]
::::::آیت‌الله '''[[محمد جواد فاضل لنکرانی]]'''، در کتاب ''«[[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«همزمان با شورش [[سفیانی]] در [[شام]] به عنوان اصلی‌ترین [[دشمن]] [[امام مهدی]] {{ع}}، شخصی از فرزندان "زید بن [[علی]] بن الحسین"، برادر [[امام محمد باقر]] {{ع}} در یمن برای [[یاری]] رساندن به [[امام زمان]] {{ع}} [[قیام]] خواهد کرد که به او "سید یمانی" گفته می‌شود<ref>الغیبة، شیخ نعمانی، ص۱۷۱؛ بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۵۲، ص۲۳۲؛ إعلام الوری، طبرسی، ص۴۲۹.</ref>. در همین راستا از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] شده است که فرمودند: {{متن حدیث|وَ لَیسَ فِی الرَایاتِ أَهْدَی مِنْ رَایةِ الْیمَانِی، هِی رَایةُ هُدًی لِأَنَهُ یدْعُو إِلَی صَاحِبِکمْ}}<ref>بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۵۲، ص۲۳۲.</ref> در میان درفش‌ها (پرچم‌ها)، هدایت‌گرتر از درفش [[یمانی]] وجود ندارد، چون درفش [[حق]] است و شما را به سوی صاحبتان [[دعوت]] می‌کند.
::::::خلاصه این‌که از برخی منابع روایی استفاده می‌‌شود که بعضی از [[علائم ظهور]] حتمی‌اند، بدین معنا که اگر آن [[علائم]] واقع نشوند، اصلاً [[ظهور]] محقق نمی‌‌شود»<ref>[[محمد جواد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی، محمد جواد]]، [[گفتارهای مهدوی (کتاب)|گفتارهای مهدوی]]، ص ۱۹۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. [[حجت الاسلام و المسلمین]] موسوی‌نسب؛}}
[[پرونده:13681056.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید جعفر موسوی‌نسب]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید جعفر موسوی‌نسب]]'''، در کتاب ''«[[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::*«یکی از [[علائم حتمی]] [[ظهور]] حضرت [[امام مهدی|ولی عصر]] {{ع}} [[خروج]] و [[قیام یمانی]] است و [[یمانی]] یکی از [[رهبران]] بر [[حق]] است که به عنوان [[حمایت]] از حضرت [[امام مهدی|ولی عصر]] {{ع}} [[قیام]] می‌کند و با [[سفیانی]] می‌جنگد. [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: [[سفیانی]] و [[خراسانی]] و [[یمانی]] در یک سال و در یک ماه و یک روز [[خروج]] می‌کنند و هیچ پرچمی مانند [[یمانی]] به [[هدایت]] نزدیک‌تر نیست زیرا [[یمانی]] [[مردم]] را به [[حق]] [[دعوت]] می‌کند. و شما را به سوی صاحبتان [[دعوت]] می‌کند وای بر کسی که با او [[مخالفت]] و دشمنی کند وقتی [[یمانی]] [[قیام]] کند فروش [[سلاح]] بر [[مردم]] [[حرام]] است آنگاه که [[خروج]] کند به سوی او بشتاب که [[پرچم]] او [[پرچم هدایت]] است و هرکس از [[امر]] او سرپیچی کند اهل [[آتش]] خواهد بود زیرا او [[مردم]] را به [[حق]] و [[صراط مستقیم]] [[دعوت]] می‌کند<ref>غیبت نعمانى، باب ۱۴، ص ۳۶۹.</ref>.[[امام صادق]] {{ع}} می‌فرمایند: [[خروج]] [[یمانی]] از [[علائم]] و [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است<ref>غیبت نعمانى، باب ۱۴، ص ۳۶۵.</ref>. پس از [[روایات]] استفاده می‌شود که حرکت و [[قیام یمانی]] سمبلی از یک [[قیام]] بر [[حق]] در مقابل [[انحراف]] و [[گمراهی]] موجود در دوران [[غیبت]] حضرت [[امام مهدی|ولی عصر]] {{ع}} خواهد بود که در نزدیکی [[ظهور]] حضرت واقع می‌شود و یکی از زمینه‌‌‌سازان [[ظهور]] حضرت می‌باشد»<ref>[[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۵۴، ۵۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. [[حجت الاسلام و المسلمین]] زهادت؛}}
[[پرونده:Pic259.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[عبدالمجید زهادت]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[عبدالمجید زهادت]]'''، در کتاب ''«[[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«یکی دیگر از علامت‌های حتمی [[ظهور]] [[خروج یمانی]] است. وی که گویا مردی از [[یمن]] است همزمان با [[خروج سفیانی]] [[قیام]] می‌کند و [[مردم]] را به [[حق]] و [[راستی]] و [[عدالت]] [[دعوت]] می‌کند. بنا بر [[روایات]] تنها مطلبی که می‌توان از این علامت گفت این است که [[خروج]] او یکی از پنج علامت حتمی بوده و [[پرچم]] و ندای او هدایتگری است. از [[امام باقر]] {{ع}} [[نقل]] شده است: {{متن حدیث|" خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ وَ الْخُرَاسَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ ... ْ وَ لَيْسَ فِي الرَّايَاتِ رَايَةٌ أَهْدَى مِنْ رَايَةِ الْيَمَانِيِّ "}}<ref>خروج سفیانی و یمانی و خراسانی در یک سال است... و در میان پرچم‌ها راهنماتر از پرچم یمانی نیست؛ نعمانی، الغیبة، ب ۱۴، ح ۱۳.</ref><ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص۲۶۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. [[حجت الاسلام و المسلمین]] علی‌زاده؛}}
[[پرونده:Pic627.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[مهدی علی‌زاده]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[مهدی علی‌زاده]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[یمانی]] فردی است که از [[یمن]] [[قیام]] می‌کند. او از نسل [[زید بن علی بن الحسین]] {{عم}} می‌باشد<ref>بشارة الاسلام، ص ۱۷۵ و در منابع [[اهل سنت]]: نور الابصار، شبلنجی، ص ۱۷۲.</ref>. او و [[سفیانی]] و [[سید خراسانی|خراسانی]] هر سه در یک روز حرکت خود را آغاز می‌کنند و پرچم‌های خود را برمی‌افرازند<ref>اعلام الوری، ص ۴۲۹؛ الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۵؛ الغیبة، طوسی، ص ۴۴۶.</ref>.
::::::از [[ائمه|ائمه طاهرین]] {{عم}} روایاتی [[نقل]] شده مبنی بر این که در میان این سه [[پرچم]]، لوایی هدایتگرتر از [[پرچم]] [[یمانی]] نیست. زیرا او به [[حق]] و [[صراط مستقیم]] [[دعوت]] می‌کند<ref>الغیبة، نعمانی، ص ۱۷۱؛ اعلام الوری، ص ۴۲۹؛ الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۵؛ الغیبة، طوسی،صص ۴۴۶ و ۲۲۷؛ الزام الناصب، ص ۱۸۴؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۰ و در منابع [[اهل سنت]]: البیان، ص ۷۷.</ref>. از این‌رو توصیه شده به سوی وی بشتابید و در سلک او درآیید و [[حرام]] است کسی با وی مقابله کند که هر کس چنین کند از اهل [[آتش]] خواهد بود. (قابل توجه این که می‌دانیم [[سید خراسانی|خراسانی]] هم چهره مثبتی بوده و از زمینه‌سازان [[ظهور]] و داعیان به سوی [[امام مهدی|صاحب الامر]] {{ع}} است. بر این پایه، [[یمانی]] دارای فضایل بیشتری است که پرچمش نزدیک‌تر به [[حق]] و صواب معرف شده است).
::::::با این همه در کتاب وزین "حدیقة الشیعه" - که اکثر قریب به اتفاق کتاب‌شناسان آن را اثر [[فقیه]] متبحر و [[عالم]] برجسته مرحوم [[مقدس اردبیلی]] [[صاحب]] مجمع الفائده و البرهان (متوفای ۹۹۳ ه.ق) می‌دانند - می‌خوانیم: "... [[سفیانی]] [[ملعون]] که از اولاد [[عقبة بن ابی سفیان]] [[ملعون]] است و [[یمانی]] نیز که [[ملعون]] دیگر است [؟!]، هر دو در یک سال [[خروج]] کرده باشند..."<ref>حدیقة الشیعه، ج ۲، ص ۹۹۷. در کتاب «السفیانی و علامات الظهور» نیز احتمال تعدد یمانی و قیام یمانی مشهور پس از خروج سفیانی، مطرح و جدی تلقی شده است ولی دلیلی بر صدق این ادعا اقامه نشده است. ر.ک: السفیانی و علامات الظهور، محمد فقیه، ص ۵۳.</ref>. و این قضاوتی است که نگارنده این سطور، تا به حال مؤیدی برای آن نیافته است<ref>[[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)]]، ص۳۵، ۳۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. [[حجت الاسلام و المسلمین]] آیتی؛}}
[[پرونده:151879.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[نصرت‌الله آیتی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] [[نصرت‌الله آیتی]] در کتاب ''«[[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]»'' در اين باره گفته است:
::::::«در مورد نام واقعی [[یمانی]] حدیثی از [[معصومان|پیشوایان معصوم]]{{عم}} به دست ما نرسیده است. عدم تصریح به نام این شخصیت می‌تواند به [[دلیل]] حفاظت از [[جان]] او و در امان ماندن او از سوء‌قصدهای احتمالی باشد تا این شخصیت بزرگ بتواند در زمان مقرر، [[رسالت]] مقدس خود را به انجام رساند. اما در کلمات غیرمعصومان و در منابع [[اهل سنت]] اشاره‌هایی به نام این شخصیت شده است، از جمله: [[علامه مجلسی]] از کتاب مشارق الانوار برسی از [[کعب بن حارث]] از [[سطیح کاهن]] چنین [[روایت]] می‌کند: {{متن حدیث|"...ثُمَّ يَخْرُجُ مَلَكٌ مِنْ صَنْعَاءِ الْيَمَنِ أَبْيَضٌ كَالْقُطنِ اسْمُهُ حُسَيْنٌ أَوْ حَسْنٌ فَيَذْهَبُ بِخُرُوجِهِ غَمرُ الْفِتَنِ فَهُنَاكَ يَظْهَرُ مُبَارَكاً زَكِيّاً وَ هَادِياً مَهْدِيّاً"}}<ref>... سپس از صنعای [[یمن]] مردی سفید، بسان پنبه به نام حسین یا حسن قیام می‌کند و با قیام او سختی فتنه‌ها پایان می‌یابد. در این هنگام شخصیت مبارک و پاک و هدایت کننده و هدایت شده [[ظهور]] می‌کند؛ بحارالانوار، ج۵۱، ص۱۶۲.</ref>. [[ابن حجر]] در شرح [[حدیث]]: {{متن حدیث|"لا تَقُومُ السّاعَةُ حَتَّى يَخْرُجَ رَجُلٌ من قَحْطانَ يَسُوقُ النّاسَ بعَصاهُ"}}<ref>صحیح البخاری، ج۴، ص۱۵۹.</ref> از [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} می‌نویسد: نام این شخصیت را پیدا نکردم، لکن [[قرطبی]] احتمال داده است که نام وی جهجاه باشد، زیرا مسلم پس از [[نقل]] [[روایت]] فوق با [[سند]] دیگری از [[ابوهریره]] از [[پیامبر خاتم|پیامبر]] چنین [[نقل]] کرده است: {{متن حدیث|"لَا تَذْهَبُ الْأَيَّامُ وَ اللَّيَالِيُّ، حَتَّى يَمْلُكَ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ الجَهجاه"}}<ref>روزها و شب‌ها به پایان نمی‌رسند تا مردی که به او جهجاه گویند به حکومت رسد؛ فتح الباری، ج۶، ص۳۹۷.</ref>. [[ابن حجر]] در جای دیگر در مورد نام [[قحطانی]] ([[یمانی]]) می‌نویسد: در کتاب التیجان [[ابن هشام]] مطالبی یافتم که نشان می‌دهد نام و [[سیره]] [[قحطانی]] و زمان [[قیام]] او مشخص بوده است.[[ابن هشام]] می‌نویسد: [[عمران بن عامر]]، کاهن و پادشاهی بزرگ بود که [[عمری]] طولانی داشت. وی هنگام مرگ به برادرش [[عمر بن عامر]]، معروف به مزیقیا گفت: [[خداوند]] دو [[غضب]] و دو [[رحمت]] برای اهل [[یمن]] دارد: [[غضب]] اول: ویران شدن سد مآرب و در نتیجه خراب شدن شهرها بود، [[غضب]] دوم: [[تصرف]] [[یمن]] توسط حبشه. اما [[رحمت]] اول: [[مبعوث]] شدن [[پیامبری]] از تهامه با نام [[پیامبر|محمد]] است که به [[رحمت]] [[مبعوث]] می‌شود و بر مشرکان پیروز می‌گردد، [[رحمت]] دوم: زمانی است که [[خانه خدا]] ویران شود. در آن حال [[خداوند]] مردی را که به او [[شعیب بن صالح]] گفته می‌شود بر می‌انگیزد و ویران کنندگان را از آن‌جا بیرون کرده و نابود می‌نماید، تا این‌که در [[دنیا]] جز در سرزمین [[یمن]] ایمانی یافت نشود<ref>فتح الباری، ج۱۳، ص۶۷.</ref>. [[مسعودی]] نیز پس از این‌که سر بر تافتن [[عبدالرحمان بن محمد بن اشعث]] را از [[فرمان]] [[عبدالملک مروان]] [[نقل]] می‌کند، می‌گوید: او خود را ناصرالمؤمنین نام نهاد و مدعی شد که همان [[قحطانی]] است که اهل [[یمن]] در انتظارش هستند. اوست که زمام‌داری را به اهل [[یمن]] باز می‌گرداند. وقتی به او گفته شد که نام [[قحطانی]] بر سه حرف است، در پاسخ گفت: نام من [[عبد]] است و "الرحمان" جزو اسم من نیست<ref>التنبیه و الاشراف، ص۲۷۱.</ref>»<ref>[[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۷۱ - ۷۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۸. [[حجت الاسلام و المسلمین]] سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] [[خروج]] سرداری از اهل [[یمن]] است که [[مردم]] را به [[حق]] و [[عدل]] [[دعوت]] می‌کند <ref>پیش از این گفته شد برخی روایات که نشانه‌های حتمی را مطرح کرده‌اند هیچ اشاره‌ای به خروج یمانی نکرده‌اند.</ref>. در مصادر [[شیعه]]، [[روایات]] فراوانی در این‌باره وجود دارد؛ به گونه‌ای که برخی آنها را مستفیض دانسته‌اند<ref>ر.ک: سید محمد صدر، تاریخ غیبت کبرا، ص۶۵۴.</ref>. [[شیخ صدوق]] با [[ذکر]] [[سند]] از [[عمر بن حنظله]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] کرده است: {{متن حدیث|"قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْيَمَانِيُّ ..."}}<ref>پیش از قیام قائم، پنج نشانه حتمی خواهد بود: یمانی...؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۶۵۰، ح۷.</ref>»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۲۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۹. [[حجت الاسلام و المسلمین]] [[حسنی]]؛}}
[[پرونده:151974.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[سید نذیر حسنی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[سید نذیر حسنی]]'''، در کتاب ''«[[مصلح کل ۱ (کتاب)|مصلح کل]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«برخی از [[روایت‌ها]] که [[نشانه‌های حتمی ظهور]] را آورده‌اند، از مرد [[یمانی]] صحبتی به میان نیاورده‌اند، در حالی‌که برخی روایت‌های دیگر آن‌را از جمله [[نشانه‌های حتمی ظهور]] دانسته‌اند. "[[نعمانی]]" در کتاب "[[الغیبة]]" با [[ذکر]] [[سند]] از [[ابو عبد الله]] {{ع}} [[روایت]] می‌کند که فرمودند: [[یمانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] است. [[صاحب]] کتاب "مستدرک سفینة البحار" هم او را جزو [[نشانه‌های حتمی]] [[ذکر]] کرده است<ref>النعمانی، الغیبة، ص ۲۵۲، مستدرک سفینة البحار، ج ۲، ص ۱۷۸.</ref>.
::::::نویسنده کتاب "اثبات الهداة" نیز این [[حدیث]] را [[ذکر]] کرده است، اما [[یمانی]] را جزو [[نشانه‌های حتمی]] [[ذکر]] نکرده است، در این مورد باید گفت: چندین [[امام]] {{ع}} این نشانه را [[ذکر]] نموده‌اند؛ [[امام صادق]] {{ع}} و [[امام رضا]] {{ع}}<ref>النعمانی، الغیبة، ص ۲۵۳.</ref> و پیش از ایشان [[امام حسین]] {{ع}} فرموده‌اند: [[ظهور]] [[مهدی]] {{ع}} پنج نشانه دارد: [[سفیانی]] و [[یمانی]] و ...<ref>الشیخ الشریفی، کلمات الامام الحسین، ص ۶۶۲.</ref>.
::::::برخی گفته‌اند که روایت‌های وارده در مورد این نشانه، کامل‌<ref>تاریخ الغیبة الکبری، ص ۵۳۶.</ref> و مستفیض است و از نظر تاریخی قابل اثبات است.
::::::بعضی [[روایت‌ها]] به [[ذکر]] ویژگی‌های [[پرچم یمانی]] پرداخته‌اند. از "ابو [[جعفر]] [[محمد]] بن [[علی]] {{ع}}" [[نقل]] شده که فرمودند: درست‌ترین و هدایت‌گرترین پرچم‌ها، [[پرچم یمانی]] است و آن، [[پرچم هدایت]] است؛ زیرا علمدار آن شما را به سوی صاحبتان فرا می‌خواند و وقتی [[یمانی]] بیاید، تجارت اسلحه را برای همه [[مسلمانان]] [[ممنوع]] می‌کند. اگر او خارج شد، به او بپیوندید زیرا او [[پرچمدار]] [[هدایت]] است، هر مسلمانی که علیه او باشد به [[جهنم]] افکنده خواهد شد زیرا او به راه راست و [[حق]] [[دعوت]] می‌کند<ref>النعمانی، الغیبة، ص ۱۳۵.</ref>.
::::::شاید [[دلیل]] اصلی [[خدا]] بهتر می‌داند اینکه گفته می‌شود [[پرچم یمانی]]، هدایت‌گرترین پرچم‌ها است، این باشد که اگر آن در ابتدای [[عصر ظهور]] نباشد، حتما به [[عصر ظهور]] بسیار نزدیک است؛ درعین‌حال، [[یمانی]] نایب [[امام]] در مناطق دوردست است و این در حالی است که دیگر پرچم‌ها از [[عصر ظهور]] دور بوده و [[شک]] و شبهه‌هایی در مورد آنها وجود دارد. البته این مسئله تنها یک احتمال است و امری قطعی و حتمی نیست»<ref>[[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل ۱ (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۰۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۰. [[حجت الاسلام و المسلمین]] محمدی اشتهاردی؛}}
[[پرونده:152012.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد محمدی اشتهاردی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[محمد محمدی اشتهاردی]]'''، در کتاب ''«[[حضرت مهدی فروغ تابان ولایت (کتاب)|حضرت مهدی فروغ تابان ولایت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[یمانی]] نیز از [[رهبران]] برحق است که به [[حمایت]] از [[مهدی]]{{ع}} [[خروج]] می‌کند. [[امام صادق]] {{ع}} در ضمن روایتی فرمود: "[[سفیانی]]، [[خراسانی]] و [[یمانی]] در یک سال، در یک شهر و در یک روز [[خروج]] می‌کنند و هیچ پرچمی مانند [[یمانی]] به [[هدایت]] نزدیک‌تر نیست، زیرا [[یمانی]] [[مردم]] را به [[حق]] [[دعوت]] می‌کند"<ref>تفصیل آن در کتاب اعلام الوری، ص ۴۲۹.</ref>»<ref>[[ محمد محمدی اشتهاردی|محمدی اشتهاردی، محمد]]، [[حضرت مهدی فروغ تابان ولایت (کتاب)|حضرت مهدی فروغ تابان ولایت]]، ص ۶۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۱. [[حجت الاسلام و المسلمین]] اسماعیلی؛}}
[[پرونده:13681131.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[اسماعیل اسماعیلی]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسمین '''[[اسماعیل اسماعیلی]]'''، در مقاله ''«[[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«سرداری از [[یمن]] [[قیام]] می‌کند و [[مردم]] را به [[حق]] و [[عدل]] [[دعوت]] می‌کند. این نشانه، در منابع [[عامه]] نیست، ولی در مصادر [[شیعه]]، [[روایات]] فراوان در این‌باره وجود دارد. به گونه‌ای که برخی آنها را مستفیض دانسته‌اند<ref>تاریخ غیبت کبری، ۵۲۵.</ref>. و همان‌گونه که قبلا اشاره کردیم، [[خروج یمانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] و متصل به [[ظهور]] است.[[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "[[قیام خراسانی]] و [[سفیانی]] و [[یمانی]]، در یک سال و در یک ماه و یک روز خواهد بود و در این میان، هیچ پرچمی به اندازه [[پرچم]] [[یمانی]]، [[دعوت]] به [[حق]] و [[هدایت]] نمی‌کند"<ref>{{متن حدیث|" خُرُوجُ الثَّلَاثَةِ السُّفْيَانِيِّ وَ الْخُرَاسَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ وَ لَيْسَ فِيهَا رَايَةٌ أَهْدَى مِنْ رَايَةِ الْيَمَانِيِّ لِأَنَّهُ يَدْعُو إِلَى الْحَق‏"}}؛ کتاب الغیبة، نعمانی، ۲۵۲.</ref>. و در [[روایت]] دیگری می‌خوانیم: {{متن حدیث|"وَ الْيَمَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ "}}<ref> کتاب الغیبة، نعمانی، ۲۵۲.</ref>. در برخی [[روایات]]، افزون بر [[قیام]] [[یمانی]] و [[خراسانی]]، از [[قیام]] مصری همزمان با [[قیام]] آنان، [[خبر]] داده شده است‌<ref>تاریخ الغیبة الکبری، ۵۲۵.</ref>. گرچه تصریح نشده که [[پرچمدار]] مصری نیز، همچون [[یمانی]] و [[خراسانی]] [[دعوت]] به [[حق]] می‌کند، ولی به نظر می‌رسد که وی نیز، همزمان با آنان، در آن سوی دنیای [[اسلام]]، به [[حمایت]] از [[امام]] برمی‌خیزد.
:::::بنابراین، [[خروج یمانی]]، اجمالا از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است، هرچند جزئیات و چگونگی [[قیام]] وی روشن نیست، [[خروج خراسانی]] و مصری نیز، گرچه در برخی [[روایات]] در کنار [[یمانی]] آمده‌اند، ولی حتمی بودن آنان مسلم نیست»<ref>[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۸۰-۲۸۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۲. [[حجت الاسلام و المسلمین]] مهدی‌پور؛}}
[[پرونده:Pic661.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی اکبر مهدی‌پور]]'''، در کتاب ''«[[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«در [[احادیث]] [[معصومین]]{{عم}} در مورد نام و نشان [[یمانی]] چیزی به دست ما نرسیده است، ولی در میان [[اخبار]] [[ملاحم]] سر نخ‌هایی وجود دارد: [[سطیح کاهن]] در ضمن پیشگویی‌های بسیار طولانی که برای [[ذی یزن]] پادشاه [[یمن]] مطرح ساخته، [[نشانه‌های ظهور]] [[حضرت مهدی]] از تبار حضرت [[پیامبر]]{{صل}} را برشمرده، در ادامه می‌گوید: سپس پادشاهی از [[یمن]]، از صنعا و عدن پدیدار شود که چون پنبه سفید باشد، نامش [[حسن]] و یا [[حسین]] می‌باشد. با [[خروج]] او امواج فتنه‌ها درهم می‌شکند. آنگاه [[حضرت مهدی]]، آن [[فرخنده]] مبارک، آن [[هادی]] [[هدایت]] گر، آن [[سید]] [[علوی]] [[ظاهر]] می‌شود، همگان از این عنایت الهی خشنود شوند، با [[نور]] او تاریکی رخت بر می‌بندد، [[حق]] پس از اختفا [[آشکار]] گردد، او ثروت را به طور مساوی تقسیم کند، [[شمشیر]] را غلاف کند، دیگر خونی ریخته نشود، مردمان در شادی و زندگی گوارا فرو روند، با [[عدالت]] او خس و خاشاک از چشم روزگار زدوده شود، [[حق]] به اهالی روستاها بازگردد، مهمانداری و مهمان نوازی فراوان شود، با [[عدالت]] او کوری و [[گمراهی]] از بین برود، همانند گرد و خاکی که با صاف شدن هوا ناپدید می‌گردد، روی [[زمین]] را پر از [[عدل]] و داد نماید، و مهر و [[محبت]] را به جهانیان ارزانی دارد. او بی‌گمان از نشانه‌های رستاخیز است<ref>{{متن حدیث|" ثُمَّ يَخْرُجُ مَلَكُ مِنَ الْيَمَنِ مِنْ صَنْعَاءَ وَ عَدْنٍ أَبْيَضَ كالشطن، اسْمُهُ حُسَيْنِ أَوْ حَسَنُ، فَيَذْهَبُ بِخُرُوجِهِ غَمَرِ الْفِتَنِ، فَهُنَاكَ يَظْهَرُ مُبَارَكاً زَكِيًّا، وَ هَادِياً مَهْدِيّاً، وَ سَيِّداً عَلَوِيّاً، فيفرح النَّاسِ إِذَا أَتَاهُمْ بِمَنِّ اللَّهِ الَّذِي هَداهُمُ، فَيَكْشِفُ بِنُورِهِ الظَّلْمَاءِ، وَ يَظْهَرُ بِهِ الْحَقِّ بَعْدَ الْخَفَاءُ، وَ يُفَرَّقُ الْأَمْوَالُ فِي النَّاسِ بِالسَّوَاءِ، وَ يغمد السَّيْفِ فَلَا يَسْفِكُ الدِّمَاءِ، وَ يَعِيشُ النَّاسُ فِي الْبَشَرِ وَ الهناء، وَ يُغْسَلُ بِمَاءِ عَدْلِهِ عَيْنِ الدَّهْرِ مِنِ الْقَذَى، وَ يَرُدَّ الْحَقَّ عَلَى أَهْلِ الْقُرَى، وَ يَكْثُرُ فِي النَّاسِ الضِّيَافَةِ وَ الْقُرَى، وَ يَرْفَعُ بِعَدْلِهِ الْغَوَايَةِ وَ الْعَمَى، كَأَنَّهُ كَانَ غُبَاراً فَانْجَلَى، فَيَمْلَأَ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا، وَ الْأَيَّامِ حُبّاً، وَ هُوَ عِلْمُ السَّاعَةِ بِلَا امتراء "}}؛ حافظ برسی، مشارق انوار الیقین، ص ۲۴۷؛ علامه مجلسی، بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۱۶۳؛ کاظمی، بشاره الاسلام، ص ۲۵۴.</ref>؛ در شماری از [[احادیث]] [[ملاحم و فتن]] از [[یمانی]] به عنوان: {{متن حدیث|"أَميرُ العُصَب‏"}} تعبیر شده: [[نعیم بن حماد]] از ارطاه [[نقل]] کرده که گفت: "[[فرمانده]] سپاهان [[یمانی]] است"<ref>{{متن حدیث|"اَمیرُ الْعُصَبِ یَمَانِ"}}</ref> در [[حدیث]] دیگری تصریح شده که منظور از {{متن حدیث|"الْعُصَبِ "}} یمنی‌ها می‌باشد<ref>نعیم بن حماد، الفتن، ص ۱۲۰، ح ۲۸۳؛ سید بن طاووس، التشریف بالمنن، ص ۷۷، ب ۲۰، ح ۲۲.</ref>. و در برخی [[احادیث]] از او "[[منصور]]" تعبیر شده، از جمله: [[عبدالله بن عمرو]]، خطاب به اهالی [[یمن]] گفت: "ای [[جماعت]] [[یمن]] شما می‌گویید که "[[منصور]]" از شماست، سوگند به خدایی که جانم در [[اختیار]] اوست، او از سوی پدر از [[قریش]] است، اگر بخواهم نسب او را تا آخرین نیایش بر می‌شمارم"<ref>{{متن حدیث|"یَا مَعْشَرَ الیَمَنِ تَقُولُونَ اِن الْمَنْصُورِ مِنْکُمْ، وَ الذِی نَفْسی بیدِهِ اِنهُ لَقُرَشي اَبُوهُ، وَلَوْ أَشَاءُ اَنْ اُسَمیهُ اِلى اَقْصى جَد هُوَ لَهُ لَفَعَلْتُ"}}؛ ابن حماد، الفتن، ص ۳۰۰، ح ۱۱۵۳.</ref>»<ref>[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص .</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۳. [[حجت الاسلام و المسلمین]] رمضانیان؛}}
[[پرونده:13681082.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رمضانیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی رضا رمضانیان]]'''، در کتاب ''«[[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*« یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] [[خروج]] سرداری از اهل [[یمن]] است که [[مردم]] را به [[حق]] و [[عدل]] [[دعوت]] می‌کند و علیه بدی‌ها و [[انحرافات]] [[مبارزه]] خواهد کرد.
::::#[[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ {{ع}} خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْيَمَانِيُّ..."}}<ref>پیش از قیام قائم، پنج نشانه حتمی خواهد بود: یمانی و...صدوق؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۵۰، ح ۷.</ref>.
::::#[[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"يَكُونُ خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الشَّامِ وَ خُرُوجُ الْيَمَانِيِّ مِنَ الْيَمَنِ..."}}<ref>سفیانی از شام و یمانی از یمن قیام می‌کنند؛ الاامام المهدی {ع}، ص ۲۲۷؛ الزام الناصب، ص ۶۷.</ref>
::::#'''[[پیامبر اکرم ]]{{صل}} فرمودند:''' {{متن حدیث|"خُرُوجُ الثَّلَاثَةِ السُّفْيَانِيِّ وَ الْخُرَاسَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ وَ لَيْسَ فِيهَا رَايَةٌ أَهْدَى مِنْ رَايَةِ الْيَمَانِيِّ لِأَنَّهُ يَدْعُو إِلَى الْحَقِّ"}}<ref> سه گروه، در یک سال و یک ماه و یک روز، قیام می‌کنند: سفیانی، خراسانی و یمانی، هیچ کدام از آن‌ها راست‌تر از یمانی نیست، چرا که او به حق دعوت می‌کند؛ الارشاد، ص ۳۳۹؛ بشارة الاسلام، ص ۱۸۱؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۰.</ref>
::::#در حدیثی آمده است: [[یمانی]] از [[شیعیان]] [[امام علی|امیرالمومنین]]{{ع}} است<ref>غیبت نعمانی، ص ۱۶۳؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۷۵.</ref>. در بخش [[نشانه‌های ظهور]]، [[خروج یمانی]] از روشن‌ترین علایم است که بیش از چهارده ماه فاصله با [[ظهور]] آن حضرت نخواد داشت<ref>روزگار رهایی، ج ۲، ص ۱۰۲۳.</ref>.
::::#[[امام باقر]]{{ع}} می‌فرمایند: "در میان بیرق‌هایی که قبل از [[قیام]] [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} بلند می‌شود؛پرچمی‌ [[هدایت]] کننده‌تر از [[پرچم]] [[یمانی]] وجود ندارد که آن [[پرچم هدایت]] است چون به سوی [[صاحب]] شما ([[امام مهدی]]{{ع}}) [[دعوت]] می‌کند<ref>الغیبة نعمانی، باب ۱۴، ص ۲۶۴، ح ۱۳.</ref>»<ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۴۹-۵۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۴. آقای باقری‌زاده [[اشعری]]؛}}
[[پرونده:87666522.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد باقری‌زاده اشعری]]]]
::::::آقای '''[[محمد باقری‌زاده اشعری]]'''، در کتاب ''«[[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[یمانی]]، شخصی است که [[قیام]] خود را هم‌زمان با شورش [[سفیانی]] از [[یمن]] آغاز می‌کند، با این تفاوت که شورش [[سفیانی]] در برابر [[قیام]] مهدوی است؛ ولی [[یمانی]] از هواداران [[امام مهدی]] {{ع}}. وی [[مردم]] را به [[امام مهدی|امام]] {{ع}} فرا می‌خواند. اطلاعات کمی در مورد [[یمانی]] وجود دارد.
::::::براساس [[احادیث]]، [[خروج]] [[یمانی]]، یکی از پنج نشانه حتمی [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} است. [[امام صادق]] {{ع}} در حدیثی معتبر می‌فرماید: پنج نشانه حتمی، پیش از [[قیام]] [[قائم]] هست؛ [[خروج یمانی]]، [[خروج سفیانی]]، [[ندای آسمانی|بانگ آسمانی]]، [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]] و [[خسف بیدا|به زمین فرو رفتن لشکری در بیدا]]<ref>کمال الدین، ص ۶۵۰، ح ۷.</ref>.
::::::گفتنی است که درباره [[قیام]] [[یمانی]]، سه [[حدیث]] معتبر در [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامه امام مهدی]] {{ع}} آمده است.
::::::بر پایه برخی [[احادیث]]، پرچمی که [[یمانی]] بلند می‌کند و کسانی که به دنبال او به حرکت در می‌آیند، در مسیر [[هدایت]] و در رسیدن به [[حق]] و [[امام زمان]]، در وضیعت بهتری نسبت به [[سید حسنی]] و [[یاران]] او قرار دارند. شاید [[دلیل]] این [[برتری]]، آن باشد که بنابر حدیثی از [[امام صادق]] {{ع}} همه [[یاران]] [[سید حسنی]]، در زمره [[یاوران]] [[امام مهدی]] {{ع}} قرار نمی‌گیرند<ref>ر.ک: [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۴۴–۴۴۵.</ref>»<ref>[[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری‌زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص۸۵، ۸۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۵. [[مجتبی تونه‌ای|آقای تونه‌ای]] (پژوهشگر [[معارف]] [[مهدویت]])؛}}
[[پرونده:13681078.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[مجتبی تونه‌ای]]]]
::::::آقای '''[[مجتبی تونه‌ای]]'''، در کتاب ''«[[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«شخصی است که در [[آخر الزمان]] [[خروج]] می‌کند. در [[اخبار]] [[آخر الزمان]] و [[علائم ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} مکرر از آن نام برده شده است و در [[روایت]] منقول از [[امام باقر]] {{ع}} خطاب به [[شیعه]] چنین آمده که: [[سفیانی]] و [[خراسانی]] و [[یمانی]] همزمان [[خروج]] می‌کنند و [[پرچم]] او در میان پرچم‌هایی باشد که در آن زمان برافراشته می‌گردد. وی بیش از همه به راه [[حق]] [[هدایت]] می‌کند، زیرا وی به یار شما ([[بقیة الله]]) [[دعوت]] می‌نماید و چون [[خروج]] کند، بر هرمسلمانی است که به وی بپیوندد و بر کسی جائز نباشد، از [[فرمان]] او سر بتابد و هرکس از [[اطاعت]] وی سرپیچی کند، اهل [[دوزخ]] است؛ چه او [[مردم]] را به راه [[حق]] و [[صراط‍‌ مستقیم]] می‌خواند<ref>سفینة البحار (به نقل از معارف و معاریف، ج ۱۰، ص ۶۱۷).</ref>.
*در بخش [[نشانه‌های ظهور]]، [[خروج یمانی]] از روشن‌ترین [[علائم]] است که بیش از چهارده ماه فاصله با [[ظهور]] آن حضرت نخواهد داشت<ref>روزگار رهایی، ج ۲، ص ۱۰۲۳.</ref>. و در حدیثی آمده است: [[یمانی]] از [[شیعیان]] [[امیر المؤمنین]] {{ع}} است<ref>غيبة نعمانی، ص ۱۶۳؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۷۵.</ref><ref>[[مجتبی تونه‌ای|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۷۸۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۱۶. [[آقای حیدرزاده]] (پژوهشگر [[مهدویت]])؛}}
[[پرونده:13681151.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[عباس حیدرزاده]]]]
::::::آقای '''[[عباس حیدرزاده]]'''، در کتاب ''«[[فرهنگنامه آخرالزمان (کتاب)|فرهنگنامه آخرالزمان]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«یمانی یا فردی از اهالی [[یمن]]، یکی از افردی است که پیش از [[قیام]] [[حضرت حجت]]{{ع}} [[قیام]] خواهد نمود. او مورد تأیید [[اهل بیت]]{{عم}} است. [[قیام یمانی]] یکی از [[نشانه‌های قطعی ظهور]] شمرده می‌شود<ref>غیبت طوسی، ص ۲۶۷.</ref>.
::::::سه گروه در [[آخر الزمان]] همزمان از سه نقطه [[قیام]] خواهد نمود؛ [[سفیانی]] و [[خراسانی]] و یمانی که در این میان یمانی از همه با هدایت‌تر خواهد بود، زیرا [[مردم]] را به سوی [[صاحب الامر]]، [[حضرت قائم]] عله سوق می‌دهد<ref>بحار الانوار، ج ۵۲ ص ۲۱۰. </ref>. و در روایتی دیگر [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: با [[خروج]] این سه گروه جنگ‌هایی خونین به پا خواهد شد و زمانی که یمانی [[خروج]] کرد به او ملحق شوید و با او به [[مبارزه]] بر نخیزید که از اهل [[دوزخ]] می‌شوید، زیرا او [[مردم]] را به راه راست می‌خواند<ref>همان، ص ۲۳۲.</ref>»<ref>[[عباس حیدرزاده|حیدرزاده، عباس]]، [[فرهنگنامه آخرالزمان (کتاب)|فرهنگنامه آخرالزمان]]. ص ۶۲۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۱۷. نویسندگان کتاب «[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»؛}}
[[پرونده:1402.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::نویسندگان کتاب ''«[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«[[روایات]] متعددی [[دلالت]] دارد که [[یمانی]] یکی از پنج علامت [[ظهور]] [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} دانسته شده است. [[عمر بن حنظله]] می‌گوید شنیدم [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمود: "قبل از [[قیام]] [[قائم]] پنج علامت خواهد بود: [[ندای آسمانی]]، [[سفیانی]]، [[خسف بیداء]]، [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]] و [[یمانی]]"<ref>الکافی، ج۸، ص۳۱۰، ح ۴۸۳؛ و نیز با سندهای دیگر: الغیبه، نعمانی، ص۲۵۲، ح۹؛ کمال الدین، ج۲، باب۵۷، ص۶۴۹، ح۱؛ الغیبه، طوسی، ص۴۳۶؛ و....</ref>. در برخی از [[روایات]] این پنج علامت بعنوان [[علائم]] حتمی‌ مطرح شده‌اند در روایتی چنین وارد شده است: "[[عمر بن حنظله]]: [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: پنج علامت قبل از [[قیام]] [[قائم]] از [[علائم]] حتمی‌ خواهد بود: [[یمانی]]، [[سفیانی]]، [[ندای آسمانی]]، [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]] و [[خسف بیداء]]"<ref>کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۶۵۰، ح۷.</ref>.
:::::*قبل از [[ظهور]] [[امام مهدی|قائم]]{{ع}} چند تن [[خروج]] خواهند کرد مهم‎ترین آنها [[خروج سفیانی]]، [[یمانی]] و [[خراسانی]] است که مطابق برخی [[روایات]] در یک سال و یک ماه و یک روز رخ خواهد داد به این [[روایت]] توجه کنید: [[امام صادق]]{{ع}} : [[خروج]] سه تن [[خراسانی]]، [[سفیانی]] و [[یمانی]] در یک سال، یک ماه و در یک روز خواهد بود و..."<ref>الغیبه، طوسی، ص۴۴۶.</ref>.
:::::*[[روایت]] فوق در ادامه [[پرچم]] [[یمانی]] را [[هدایت]] کننده‌ترین [[پرچم]] به [[حق]] دانسته که بیانگر حرکت مثبت ایشان و [[هدایتگر]] بودن ایشان است که [[مردم]] را به [[حق]] و [[راستی]] [[دعوت]] می‌کند.
:::::*در پایان تذکر این نکته ضروری است که واژه [[یمانی]] یعنی کسی که اهل [[یمن]] و منسوب بدانجاست و [[یمانی]] نیز با همین عنوان معروف است ولی آیا نام اصلی ایشان چیست؟ و آیا اهل [[یمن]] است و از [[یمن]] [[خروج]] خواهد کرد؟ یا اهل [[یمن]] است ولی از مکان دیگری [[قیام]] خواهد کرد؟ و یا غیر یمنی است ولی از [[یمن]] [[قیام]] خواهد کرد؟ و یا سرانجام ایشان چه خواهد شد؟ و [[وظیفه]] [[مردم]] در برابر [[قیام یمانی]] چیست؟ این پرسش ها و پرسش هایی دیگر از این قبیل از جمله مسائلی است که یا در [[روایات]] به آنها پاسخی داده نشده است و یا اگر پاسخی بیان شده در روایاتی طرح شده که از اعتبار قال توجهی برخوردار نیستند لذا از ارائه آنها خودداری شده است»<ref>[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۲۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان قیام یمانی}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اض): پرسش‌هایی با ۱۵ پاسخ]]
[[رده:(اض): پرسش‌های مهدویت با ۱۵ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]

[[en:Who is the Yamani whose pprising is one of the immutable signs of Imam Mahdi’s Reappearance? (question)]]

مقصود از خسوف و کسوف که از نشانه‌های ظهور است چیست؟ (پرسش)

2020-02-19T21:48:56Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[نشانه‌های ظهور (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ نشانه‌های ظهور]]
| موضوع فرعی = مقصود از [[خسوف]] و [[کسوف]] که از [[نشانه‌های ظهور]] است چیست؟
| تصویر = 7626626264.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[خسوف و کسوف]]
| مدخل اصلی = [[خسوف و کسوف غیرعادی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = ۵ پاسخ
}}
یکی از [[نشانه‌ها]] و [[علائم غیرحتمی ظهور]] که در برخی [[روایات]] بیان شده، [[کسوف]] [[خورشید]] یعنی گرفتگی آن در نیمه [[ماه رمضان]] و [[خسوف]] [[ماه]] یعنی گرفتگی آن در اول یا آخر [[ماه رمضان]] می‌باشد که برخلاف عادت [[طبیعت]] است. یعنی تا آن زمان چنین چیزی اتفاق نیفتاده است و این فقط برای [[ظهور]] اتفاق می‌افتد.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:13681099.jpg|75px|link=سید محمد کاظم قزوینی]]||[[پرونده:Pic259.jpg|75px|link=عبدالمجید زهادت]]||[[پرونده:13681131.jpg|75px|link=اسماعیل اسماعیلی]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:15207.jpg|75px|link=علی ‎اصغر رضوانی]]
|-
|[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی]]||[[عبدالمجید زهادت|زهادت]]||[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی]]
|-
|}

===[[خسوف و کسوف]] از [[نشانه‌های ظهور]]، و باور برخی در مورد آن دو===
*یکی از [[نشانه‌های ظهور]] که در [[روایات]]<ref>محمد بن محمد بن نُعمان، ارشاد مفید، ص ۳۶۸؛ طبرس، فضل بن حسن، اعلام الوری، ج ۲، ص ۲۸۵</ref> آمده [[کسوف]] در نیمه [[ماه رمضان]] و [[خسوف]] در آخر و یا اول همان ماه برخلاف عادت است.<ref>ر.ک. [[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۵۲۸؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۹۸ـ۳۰۰</ref> [[کسوف]] در روزهای نخست و آخر ماه و [[خسوف]] در روزهای میانی ماه از نظر علمی، طبیعی و عادی است و در طول [[تاریخ]]، بارها رخ داده است، ولی خورشیدگرفتگی در وسط‍‌ ماه یا ماه گرفتگی در اول یا آخر ماه، امری غیرعادی است و رؤیت آن امکان ندارد.<ref>ر.ک. [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۹۸ـ۳۰۰؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص 212 و 213</ref> یعنی آنچه در [[روایات]] به عنوان علامت [[ظهور]] آمده است، وقوع آن در غیر زمان عادی و برخلاف قواعد نجومی است.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]] ۵ ج۲، ص۲۶۹؛ [[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۲۹۸ـ ۳۰۰</ref> اگرچه در [[روایات]] فراوانی، در منابع [[شیعه]] و [[سنی]]، به پدید آمدن این نشانه در آستانۀ [[ظهور]] تصریح شده،<ref>[[لطف‌الله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطف‌الله]]، منتخب الأثر، ۴۴۱</ref> ولی به ناگزیر بودن آن اشاره نشده<ref>برترین‌های فرهنگ مهدویت در مطبوعات، ص ۲۴۱</ref>،<ref>ر.ک. [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۹۸ـ۳۰۰</ref> از این ‌روی [[خسوف و کسوف]] را از نشانه‌های قطعی و مسلم [[ظهور]] نمی‌توان به حساب آورد.<ref>ر.ک. [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۹۸ـ۳۰۰</ref>
===احتمالات در کیفیت حدوث غیر عادی [[کسوف]] و [[خسوف]]===
*در کیفیّت حدوث این دو واقعه غیر عادی چند احتمال است:<ref>ر.ک. [[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۵۲۸</ref>
#حدوث این دو به توسط جِرمی باشد که در فضا به طور ناگهانی پیدا می‌شود.<ref>ر.ک. [[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۵۲۸</ref>
#تحقق [[خسوف]] و [[کسوف]] به توسط جرمی باشد که از [[زمین]] جدا می‌شود.<ref>ر.ک. [[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۵۲۸</ref>
#تحقق این دو به نحو [[اعجاز]] و خرق قانون طبیعت باشد.<ref>ر.ک. [[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۵۲۸</ref>
*برخی بر این باورند [[خسوف و کسوف]]، به گونۀ یاد شده، در چهارچوب حوادث طبیعی و عادی نیز قابل بررسی و [[تبیین]] است و برای آن احتمال‌ها و توجیه‌هایی را یاد کرده‌اند، ولی نیازی به این توجیه‌ها نیست، زیرا هیچ اشکالی ندارد که پدیدار شدن آنها به صورت [[معجزه]] باشد، چرا که در جهت اقامۀ [[حجت]] و تقویت [[حق]] و [[هدایت مردم]] است و با قانون [[معجزه]] ناسازگاری ندارد.<ref>ر.ک. [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۹۸ـ۳۰۰؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص 212 و 213</ref>
===روایات دال بر [[علائم ظهور]] بودن [[کسوف]] و [[خسوف]]===
*برخی از روایاتی<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]] ۵ ج۲، ص۲۶۹؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۹۸ـ۳۰۰</ref> که [[خسوف و کسوف]] را از [[نشانه‌های ظهور]] بیان می‌کنند عبارتند از:
#[[امام باقر]]{{ع}} می‌فرماید:<ref>مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۴: «آيَتَانِ تَكُونَانِ قَبْلَ‏ الْقَائِمِ لَمْ يكونا [تَكُونَا] مُنْذُ هَبَطَ آدَمُ{{ع}} إِلَى الْأَرْضِ تَنْكَسِفُ الشَّمْسُ فِي النِّصْفِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ الْقَمَرُ فِي آخِرِه‏»</ref> «دو نشانه پیش از [[قیام]] [[مهدی]] پدید خواهد آمد که، از زمان هبوط‍‌ [[حضرت آدم]] در [[زمین]] بی‌سابقه است: گرفتن [[خورشید]] در نیمه [[ماه رمضان]] و گرفتن ماه در آخر آن»<ref>ر.ک. [[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۲۹۸ـ ۳۰۰</ref>
#دارقطنی به سندش از [[امام باقر]]{{ع}} [[نقل]] کرده که حضرت فرمود: <ref>سنن دارقطنی، ج ۲، ص ۵۱؛ [[لطف‌الله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطف‌الله]]، منتخب الأثر، ص۴۴۴؛ تاریخ ما بعد الظهور، ص۱۶۰؛ {{متن حدیث|إِنَّ لمهدينا آيَتَيْنِ لَمْ يَكُونَا مُنْذُ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَ الْأَرْضِ، يَنْكَسِفُ الْقَمَرِ أَوَّلَ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ وَ تَنْكَسِفُ الشَّمْسُ فِي النِّصْفِ مِنْهُ، وَ لَمْ يَكُونَا مُنْذُ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَ الْأَرْضِ}}</ref> «همانا برای [[مهدی]] ما دو نشانه است که از زمان [[خلقت]] آسمان‌ها و [[زمین]] این گونه نبوده است، یکی خسوف ماه در اوّل شب [[رمضان]] و دیگری [[کسوف]] [[خورشید]] در نیمه [[ماه رمضان]].»<ref>ر.ک. [[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی، علی ‎اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۵۲۸</ref> و ... .<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]] ۵ ج۲، ص۲۶۹؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۹۸ـ۳۰۰</ref>

===نتیجه‌گیری===
*نتیجه اینکه به نظر می‌رسد مقصود از وقوع این دو پدیده به صورت غیرعادی، این باشد که اهمیت مسأله [[ظهور]] نمایانده شود و [[مردم]] از [[خواب]] [[غفلت]] بیدار شوند و خود را مهیای مشارکت در آن [[نهضت]] عظیم سازند.<ref>ر.ک. [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۹۸ـ۳۰۰</ref>

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌الله قزوینی؛}}
[[پرونده:13681099.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[سید محمد کاظم قزوینی]]]]
::::::آیت‌الله '''[[سید محمد کاظم قزوینی]]'''، در کتاب ''«[[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«واضح است که خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی، پدیده جدیدی نیستند و برای ما مهم نیست که علت ماه گرفتگی و خورشید گرفتگی را بدانیم. بی‌شک، چیزی که مورد اتفاق تمام دانشمندان علم افلاک و ستاره شناسی، طی صدها سال گذشته است، این می‌باشد که خورشید گرفتگی در اواخر ماه قمری و ماه گرفتگی در اواسط ماه قمری رخ می‌دهد. برای بشر این مسئله از عصرهای گذشته و از زمان نزول [[حضرت آدم]]{{ع}} به زمین تا حالا جلوی چشم مردم بوده، در آن هیچ اختلافی نیست. ولی این قاعده طبیعی نجوم بزودی و قبل از قیام [[امام زمان]] {{ع}} نقض می‌شود و خورشید در نیمه ماه قمری و ماه در آخرِ ماه قمری و بر خلاف روال همیشگی، دچار گرفتگی می‌شوند. در ادامه، بعضی از احادیثی که این مطلب را تصریح کرده‌اند را می‌آوریم: [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: "دو نشانه، قبل از [[ظهور]] است: گرفتن ماه، ۵ روز قبل از پایان ماه و گرفتن خورشید در ۱۵ ماه و این چنین پدیده‌ای از زمان آمدن [[حضرت آدم]]{{ع}} به زمین اتفاق نیفتاده است و آن جا دیگر، حساب ستاره شناسان غلط از آب در می‌آید"<ref>{{متن حدیث|"اثْنَانِ بَيْنَ يَدَيْ هَذَا الْأَمْرِ خُسُوفُ‏ الْقَمَرِ لِخَمْسٍ‏ وَ كُسُوفُ‏ الشَّمْسِ‏ لِخَمْسَ‏ عَشْرَةَ وَ لَمْ‏ يَكُنْ‏ ذَلِكَ‏ مُنْذُ هَبَطَ آدَمُ‏ {{ع}} إِلَى الْأَرْضِ وَ عِنْدَ ذَلِكَ يَسْقُطُ حِسَابُ الْمُنَجِّمِينَ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ کمال الدین؛ صدوق؛ ج ۲، ص ۶۵۵.</ref>. [[بدر بن خلیل اسدی]] گفت: نزد [[امام باقر]]{{ع}} بودم که دو نشانه قبل از قیام [[قائم]]{{ع}} را بیان فرمود که از زمانی که خداوند، [[حضرت آدم]]{{ع}} را به زمین فرستاد، اصلا چنین چیزی اتفاق نیفتاده است و آن، این است که خورشید در پانزده ماه مبارک رمضان و ماه در آخر همان ماه می‌گیرد. مردی به ایشان گفت:‌ای پسر [[پیامبر]] {{صل}}! این درست نیست؛ چون خورشید در آخر ماه و ماه در وسط ماه می‌گیرد![[امام]]{{ع}} به او فرمود: "من به آنچه که گفتم، داناترم... این دو نشانه از زمان آمدن [[حضرت آدم]]{{ع}} به زمین تا به حالا، نبوده‌اند و اتفاق نیفتاده‌اند" این مرد به [[امام]]{{ع}} اعتراض می‌کند که خورشید گرفتگی، فقط در آخر ماه و ماه گرفتگی در وسط ماه، پیش می‌آید و [[امام]]{{ع}} نظر او را رد می‌کند؛ چون این قاعده بزودی نقض خواهد شد تا نشانه‌ای بر نزدیکی زمان [[ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} باشد. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: "قبل از [[ظهور]]، ماه در بیست و پنجم ماه و خورشید در پانزدهم ماه رمضان گرفته می‌شود و در این وقت، قواعد ستاره شناسان نقض خواهد شد"<ref>{{متن حدیث|" كُنْتُ عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْبَاقِرِ {{ع}} فَذَكَرَ آيَتَيْنِ‏ تَكُونَانِ‏ قَبْلَ‏ قِيَامِ‏ الْقَائِمِ‏ {{ع}} لَمْ تَكُونَا مُنْذُ أَهْبَطَ اللَّهُ آدَمَ {{ع}} أَبَداً وَ ذَلِكَ أَنَّ الشَّمْسَ تَنْكَسِفُ فِي النِّصْفِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ الْقَمَرَ فِي آخِرِهِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ لَا بَلِ الشَّمْسُ فِي آخِرِ الشَّهْرِ وَ الْقَمَرُ فِي النِّصْفِ‏ فَقَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ {{ع}} إِنِّي لَأَعْلَمُ بِالَّذِي أَقُولُ إِنَّهُمَا آيَتَانِ لَمْ تَكُونَا مُنْذُ هَبَطَ آدَمُ‏‏ إِنَّ بَيْنَ يَدَيْ هَذَا الْأَمْرِ انْكِسَافَ الْقَمَرِ لِخَمْسٍ تَبْقَى وَ الشَّمْسِ لِخَمْسَ عَشْرَةَ وَ ذَلِكَ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ وَ عِنْدَهُ يَسْقُطُ حِسَابُ الْمُنَجِّمِينَ.‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ غیبت؛ نعمانی؛ ص ۲۷۱. این حدیث را شیخ طوسی در غیبت؛ ص ۲۷۰ با اختلاف کمی در الفاظ، نقل کرده است و عقد الدرر؛ صص ۶۵- ۶۶.</ref>.
::::::بعد از بیان این احادیث بزودی در منظومه شمسی، تغییری حاصل می‌شود به طوری که زمانِ گرفتن خورشید و ماه تغییر می‌کند و مسیر طبیعی برای گردش خورشید، ماه و کره زمین عوض می‌شود. شکی نیست که این گونه جریانات ممکن نیست از دست بشر برآید، همان طور که ممکن نیست؛ آن را اتفاق یا حادثه دانست و شایان به ذکر است که این مطلب را در هیچ کتاب معتبری نیافتم که، گرفتن ماه و خورشید در یک ماه، اتفاق بیفتد. شایسته است، فراموش نکنیم که احادیث گرفتن ماه و خورشید، مرتبط با [[ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} و از علایم [[ظهور]] ایشان است. این پیش آمد طبیعی از علایم آسمانی است که ممکن نیست، احدی آن را نشناسد یا از آن غافل باشد تا اینکه مردم، بهانه‌ای نداشته باشند»<ref>[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۲۹۸-۳۰۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین زهادت؛}}
[[پرونده:Pic259.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[عبدالمجید زهادت]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[عبدالمجید زهادت]]'''، در کتاب ''«[[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«هر چند در طول [[تاریخ]] خسوف و کسوف‌های متعددی رخ داده و حتی منجمین زمان تحقق این دو پدیده را در آینده رصد کرده و تخمین می‌زنند ولی آنچه در [[روایات]] به عنوان علامت [[ظهور]] آمده است وقوع آن در غیر زمان عادی و برخلاف قواعد نجومی است.
::::::[[ثعلبة]] می‌گوید: [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: دو نشانه قبل از [[قیام]] [[قائم]] به وقوع می‌پیوندد [[خورشید]] گرفتگی در نیمۀ [[ماه رمضان]] و ماه گرفتگی در آخر آن ماه. گفتم: ای پسر [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} [[خورشید]] در آخر ماه می‌گیرد و ماه در نیمه آن. فرمود: من داناترم به آنچه گفتم. اینها دو علامتی است که از زمان هبوط [[حضرت آدم|آدم]]{{ع}} (به [[زمین]]) سابقه نداشته است<ref>همان، ح ۲، ۳۷۳، باب ذکر علامات قیام القائم، ح ۱۰/ {{متن حدیث| عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ بَدْرِ بْنِ الْخَلِيلِ الْأَسَدِيِّ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْبَاقِرِ {{ع}} فَذَكَرَ آيَتَيْنِ تَكُونَانِ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ {{ع}} لَمْ تَكُونَا مُنْذُ أَهْبَطَ اللَّهُ آدَمَ {{ع}} أَبَداً وَ ذَلِكَ أَنَّ الشَّمْسَ تَنْكَسِفُ فِي النِّصْفِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ الْقَمَرَ فِي آخِرِهِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ لَا بَلِ الشَّمْسُ فِي آخِرِ الشَّهْرِ وَ الْقَمَرُ فِي النِّصْ فَقَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ {{ع}} إِنِّي لَأَعْلَمُ بِالَّذِي أَقُولُ إِنَّهُمَا آيَتَانِ لَمْ تَكُونَا مُنْذُ هَبَطَ آدَمُ{{ع}}}}</ref><ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص۲۶۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین اسماعیلی؛}}
[[پرونده:13681131.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[اسماعیل اسماعیلی]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[اسماعیل اسماعیلی]]'''، در مقاله ''«[[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«از [[نشانه‌های ظهور]]، [[کسوف در نیمه ماه رمضان]] و خسوف در آخر و یا اول همان ماه است. [[کسوف]] در روزهای نخست و روزهای آخر ماه و خسوف در روزهای میانی ماه، طبیعی و عادی است و در طول [[تاریخ]]، بارها و بارها، رخ داده و از نظر علمی، [[خسوف و کسوف]] در روزهای یاد شد، پدیده عادی به حساب می‌آید و از دیرباز، منجمان، براساس محاسبه‌های دقیق ریاضی و نجومی، زمان گرفتن [[خورشید]]، یا ماه را در طول سال، پیش‌بینی می‌کرده‌اند، ولی خورشیدگرفتگی در وسط ماه یا ماه‌گرفتگی در اول و یا آخر آن، ظاهرا امری غیرعادی و رؤیت آن، امکان ندارد. البته در خود [[روایات]] هم، به غیرعادی بودن تحقق این نشانه تصریح شده است: [[امام باقر]]{{ع}} می‌فرماید: "دو نشانه، پیش از [[قیام]] [[مهدی]]{{ع}} پدید خواهد آمد که از زمان هبوط [[حضرت آدم]]{{ع}} در [[زمین]] بی‌سابقه است: گرفتن [[خورشید]] نیمه [[ماه رمضان]] و گرفتن ماه در آخر آن. مردی به [[امام]] عرض کرد:‌ ای پسر [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]! [[کسوف]] در وسط و خسوف در آخر ماه؟ حضرت فرمود: آری‌ من به آنچه می‌گویی داناترم، ولی آن‌دو نشانه‌اند که واقع‌ شدن آنها از زمان هبوط [[حضرت آدم]]{{ع}}{{ع}} سابقه ندارد"<ref>{{متن حدیث|" آيَتَانِ تَكُونَانِ قَبْلَ الْقَائِمِ لَمْ تَكُونَا مُنْذُ هَبَطَ آدَمُ {{ع}} إِلَى الْأَرْضِ تَنْكَسِفُ الشَّمْسُ فِي النِّصْفِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ الْقَمَرُ فِي آخِرِهِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ تَنْكَسِفُ الشَّمْسُ فِي آخِرِ الشَّهْرِ وَ الْقَمَرُ فِي النِّصْف‏ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ {{ع}} إِنِّي لَأَعْلَمُ بِمَا تَقُولُ وَ لَكِنَّهُمَا آيَتَانِ لَمْ تَكُونَا مُنْذُ هَبَطَ آدَم‏{{ع}}"}}؛ کتاب الغیبة، نعمانی، ۲۷۱.</ref>. این‌که سؤال‌کننده، از سخن [[امام]]{{ع}}، در شگفت می‌شود و نیز تأکید و تصریح [[امام]] {{ع}} به این‌که وقوع این‌دو نشانه، به گونه‌ای است که از ابتدای [[خلقت]]، سابقه ندارد، ولی بااین‌حال، واقع خواهند شد. به روشنی گویا این نکته است که تحقق [[خسوف و کسوف]]، به گونه‌ای که یاد شد، خارج از چهارچوب، امور عادی به صورت [[معجزه]] خواهد بود. یا می‌فرمود: "برای [[مهدی]] ما، دو نشانه است که از هنگامی که [[خداوند]] آسمان‌ها و [[زمین]] را خلق فرمود، سابقه ندارد: خسوف در اول [[ماه رمضان]] و [[کسوف]] در نیمه همان ماه"<ref>{{متن حدیث|" إِنَّ لمهدينا آيَتَيْنِ لَمْ يَكُونَا مُنْذُ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَ الْأَرْضِ ، يَنْكَسِفُ الْقَمَرِ أَوَّلَ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ وَ تَنْكَسِفُ الشَّمْسُ فِي النِّصْفِ مِنْهُ ، وَ لَمْ يَكُونَا مُنْذُ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَ الْأَرْضِ "}}؛ منتخب الأثر، ۴۴۴؛ تاریخ ما بعد الظهور، ۱۶۰.</ref>. در این [[روایت]]، زمان [[کسوف]] به جای آخر ماه، اول ماه و به جای هبوط [[آدم]]، [[خلقت]] [[زمین]] و آسمان‌ها آمده است. در برخی [[روایات]]، [[کسوف]] در سیزدهم و چهاردهم ماه نیز آمده است‌<ref>منتخب الأثر، ۴۴۱.</ref>. [[کسوف]]، افزون‌بر اول و آخر [[ماه رمضان]] که در دو [[روایت]] گذشته بود، در ۵ و ۲۵ ماه نیز [[پیش‌گویی]] شده است‌<ref>کتاب الغیبة، نعمانی، ۲۷۲.</ref>. این [[اختلاف]] اندک، اثر چندانی در مسأله ندارد، زیرا گرفتن ماه، در شب‌هایی که ماه در محاق است، دیده نمی‌شود، حالا چه اول ماه و چه آخر ماه و چه شب‌های نزدیک به آخر، هرچند در شب پنجم و بیست و پنجم، احتمال وقوع آن بعید نیست. به نظر می‌رسد که وقوع این‌ دو پدیده، به صورت غیرعادی، به خاطر آن است که اهمیت مسأله [[ظهور]]، نمایانده بشود و [[مردم]] از [[خواب]] [[غفلت]] بیدار شوند و خود را مهیای مشارکت در آن [[نهضت]] عظیم سازند. به عبارت دیگر، [[خداوند]] در آستانه [[ظهور]]، برای [[اقامه حجت]] بر [[مردم]] و مطمئن ساختن [[یاران]] [[حضرت مهدی]] {{ع}}، به [[ظهور]] آن حضرت، چنین پدیده‌هایی را برخلاف معمول و به گونه [[معجزه]] محقق می‌گرداند. برخی بر این باورند که [[خسوف و کسوف]]، به گونه‌ای که یاد شده، در چهارچوب حوادث طبیعی و عادی نیز قابل بررسی و [[تبیین]] است و برای آن، احتمال‌ها و توجیه‌هایی را یاد کرده‌اند، ولی نیازی به این توجیه‌ها نیست، زیرا هیچ اشکالی ندارد که پدیدار شدن آنها به صورت [[معجزه]] باشد، زیرا در جهت [[اقامه حجت]] و تقویت [[حق]] و [[هدایت مردم]] است و با قانون [[معجزه]] ناسازگاری ندارد. البته یادآوری این نکته لازم است که اگرچه در [[روایات]] فراوانی، در منابع [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنی]]، به پدید آمدن این نشانه در آستانه [[ظهور]] تصریح شده است‌<ref>منتخب الأثر، ۴۴۱.</ref>، ولی این نشانه از [[نشانه‌های حتمی]] [[ظهور]] نیست و در [[روایات]]، به ناگزیر بودن آن اشاره نشده است، ازاین‌روی [[خسوف و کسوف]] را از نشانه‌های قطعی و مسلم [[ظهور]] نمی‌توان به حساب آورد»<ref>[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۹۸- ۳۰۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«در [[روایات]] [[کسوف در نیمه ماه رمضان]] و خسوف در آخر یا اوّل همان ماه یکی از نشانه‏‌های [[ظهور]] یاد شده است. "[[کسوف]]" در روزهای نخست و روزهای آخر ماه و "خسوف" در روزهای میانی ماه، طبیعی و عادی است؛ ولی خورشیدگرفتگی در وسط ماه یا ماه‌‏گرفتگی در اوایل یا آخر آن، ظاهراً امری غیر عادی است و دیدن آن، امکان ندارد. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: "دو نشانه پیش از [[قیام قائم]] پدید خواهد آمد: یکی گرفتن [[خورشید]] در نیمه [[ماه رمضان]] و دیگر، گرفتن ماه در آخر آن". مردی به [[امام]]{{ع}} عرض کرد: ای پسر [[رسول خدا]]! [[کسوف]] در وسط و خسوف در آخر ماه؟! حضرت فرمود: آری‏ من آنچه را گفتم به آن داناتر هستم. این‏ها دو نشانه‌‏اند که واقع شدن آن‏ها، از زمان هبوط [[حضرت آدم]]{{ع}} سابقه ندارد<ref> محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۸، ص ۲۲، ح ۲۵۸؛ نعمانی، الغیبة، ص ۳۹۰، ح ۴۵؛ شیخ مفید، الارشاد، ص ۴۹۷</ref>.
::::::[[فلسفه]] این نشانه غیر عادی- همانند برخی نشانه‌‏های دیگر- می‌‏تواند بیدار کردن [[مردم]]، از [[خواب]] [[غفلت]] و [[یقین]] به امر [[ظهور]] باشد. به عبارت دیگر، [[خداوند]] سبحانه و تعالی [[در آستانه ظهور]]، برای اقامه [[حجّت]] بر [[مردم]] و مطمئن ساختن [[یاران]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ به [[ظهور]] آن حضرت، چنین پدیده‌‏هایی را بر خلاف معمول و به گونه [[معجزه]] محقق می‌‏سازد. برخی بر این باورند [[خسوف و کسوف]]، به گونه یاد شده، در چهارچوب حوادث طبیعی و عادی نیز قابل بررسی و [[تبیین]] است و برای آن، احتمال‏‌ها و توجیه‌‏هایی ذکر کرده‏‌اند.
::::::البته به این توجیه‏‌ها نیازی نیست؛ زیرا هیچ اشکالی ندارد که پدیدار شدن آن‏ها به صورت [[معجزه]] باشد؛ چون در جهت اقامه [[حجّت]] و تقویت [[حق]] و [[هدایت مردم]] است و با قانون [[معجزه]]، ناسازگاری ندارد. به علاوه این نشانه، از نشانه‌‏های حتمی [[ظهور]] نیست و در [[روایات]]، به ناگزیر بودن آن اشاره نشده است؛ از این‌‏رو نمی‌‏توان [[خسوف و کسوف]] غیر عادی را از نشانه‏‌های قطعی و مسلم [[ظهور]] به شمار آورد<ref>جمعی از نویسندگان، چشم‏به‏راه مهدی عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف، ص ۳۰۰</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص۲۱۲ - ۲۱۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. آقای رضوانی (پژوهشگر حوزه علمیه قم)؛}}
[[پرونده:15207.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[علی ‎اصغر رضوانی]]]]
'''[[علی ‎اصغر رضوانی]]''' در کتاب ''«[[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]»'' در این باره گفته است:
::::::«در [[روایات]] [[علایم ظهور]] آمده که یکی از [[نشانه‌های ظهور]]، [[کسوف]] در اواسط ماه و [[خسوف]] در اوّل ماه برخلاف عادت است <ref>ارشاد مفید، ص ۳۶۸؛ اعلام الوری، ج ۲، ص ۲۸۵.</ref>
::::::[[دارقطنی]] به سندش از [[امام باقر]]{{ع}} [[نقل]] کرده که فرمود: «همانا برای [[مهدی]] ما دو نشانه است که از زمان [[خلقت]] آسمان‌ها و [[زمین]] این گونه نبوده است، یکی [[خسوف]] ماه در اوّل شب [[رمضان]] و دیگری [[کسوف]] [[خورشید]] در نیمه [[ماه رمضان]]»<ref>سنن دارقطنی، ج ۲، ص ۵۱.</ref>.
::::::در کیفیّت حدوث این دو واقعه غیر عادی چند احتمال است:
:::::#حدوث این دو به توسط جِرمی باشد که در فضا به طور ناگهانی پیدا می‌شود، اجرامی که امروزه از آنها به اجرام سرگردان در هوا یاد می‌شود، که گاه بین ماه و [[خورشید]] فاصله می‌شود و با آنها [[خسوف]] و [[کسوف]] ایجاد می‌گردد.
:::::#تحقق [[خسوف]] و [[کسوف]] به توسط جرمی باشد که از [[زمین]] جدا می‌شود؛ زیرا ممکن است که [[بشر]] با [[پیشرفت]] علمی و تکنیکی که دارد بتواند تکه‌هایی عظیم از کره [[زمین]] را جدا ساخته و آن را در هوا معلّق گرداند و در نتیجه باعث [[خسوف]] و [[کسوف]] گردد.
:::::#تحقق این دو به نحو [[اعجاز]] و خرق قانون طبیعت باشد»<ref>موعودشناسی و پاسخ به شبهات: ص۵۲۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

==پرسش‌های وابسته==

==پانویس==
{{پانویس2}}

[[رده:غیبت]]
[[رده:پرسش‌های جامع غیبت]]
[[رده:پرسش‌های غیبت]]
[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اج): پرسش‌هایی با ۵ پاسخ]]
[[رده:(اج): پرسش‌های مهدویت با ۵ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]

[[en:What is meant by the solar and lunar eclipses that form some of the signs of Imam Mahdi’s Reappearance? (question)]]

قیام یمانی در چه زمان و مکانی خواهد بود؟ (پرسش)

2020-02-19T12:40:58Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پرسش مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = [[قیام یمانی]] در چه زمان و مکانی خواهد بود؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[قیام یمانی]]
| مدخل اصلی = [[زمان و مکان قیام یمانی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = ۷ پاسخ
}}
در [[روایات]] به زمان [[قیام یمانی]] اشاره مستقیمی نشده است اما با کنار هم قرار دادن [[روایات]] مختلف شاید بتوان گفت که چون هم زمان با [[خروج سفیانی]]، [[قیام]] انجام می‌شود و [[خروج سفیانی]] در [[ماه رجب]] بیان شده؛ بنابر این [[قیام یمانی]] در [[ماه رجب]] [[سال ظهور]] باشد. در مورد مکان این [[قیام]]، برخی از [[روایات]] آن را از [[یمن]] دانسته‌اند و شاید خود کلمه "[[یمانی]]" هم به مکان [[قیام]] دلالت داشته باشد.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:151879.jpg|75px|link=نصرت‌الله آیتی]]||[[پرونده:Pic661.jpg|75px|link=علی اکبر مهدی‌پور]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:13681082.jpg|100px|link=علی رضا رمضانیان]]||[[پرونده:13681083.jpg|48px|link=سید حسن زمانی]]||[[پرونده:783993038.jpg|75px|link=قنبر علی صمدی]]

|-
|[[نصرت‌الله آیتی|آیتی]]||[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]||[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان]]||[[سید حسن زمانی|زمانی]]||[[قنبر علی صمدی|صمدی]]
|-
|}

===زمان قیام یمانی===
*تعیین زمان دقیق [[قیام یمانی]] مانند زمان [[ظهور]] برای ما میسور نیست.<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۷۹ ـ ۹۲؛ [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۵۵، ۵۶.</ref> اگرچه به طور خاص به زمان خروج [[یمانی]] اشاره نشده است<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج ۳ ص ۱۲۹</ref> ولی روایات متعدد و معتبری بر همزمانی جنبش [[یمانی]] و سفیانی دلالت دارند<ref>ر.ک. [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۵۵، ۵۶؛ [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[اصحاب و یاران مهدی (مقاله)|اصحاب و یاران مهدی]]، صفحه؟؟؟</ref> و [[خروج سفیانی]] از علائم سال [[ظهور]] مطرح شده است، [[قیام یمانی]] نیز از نشانه‌های نزدیک به ظهور خواهد بود.<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۷۹ -۹۲</ref> در بعض روایات به همزمانی دقیق [[قیام یمانی]] با [[خروج سفیانی]] و [[خراسانی]] اشاره شده است: [[امام باقر]] {{ع}} فرموده‌اند: {{متن حدیث|"خُرُوجُ السُّفْیَانِیِّ وَ الْخُرَاسَانِیِّ وَ الْیَمَانِیِّ فِی سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِی شَهْرٍ وَاحِدٍ فِی یَوْمٍ وَاحِد"}}<ref>ابن ابی زینب، محمد بن ابراهیم، الغیبة نعمانی، ص ۲۵۳، باب ۱۴، ح ۱۳: «خروج سفیانی و یمانی و خراسانی در یک سال و یک ماه و یک روز است.»</ref> با توجه به همزمانی قیام یمانی و سفیانی و به قرینه روایت معتبری که فرموده‌اند: {{متن حدیث|"إِنَّ أَمْرَ السُّفْیَانِیِّ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ وَ خُرُوجُهُ فِی رَجَبٍ"}}<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ۲۶۰، باب ۵۷، ح۵؛ ابن ابی زینب، محمد بن ابراهیم، الغیبة نعمانی، ص ۳۰۰، باب ۱۸، ح۱: «حرکت سفیانی از نشانه‌های حتمی است و در ماه رجب روی خواهد داد.»</ref> می‌توان نتیجه گرفت [[قیام یمانی]] در ماه رجب آغاز خواهد شد.<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۷۹ ـ ۹۲</ref>

=== [[اهل سنت]] و تعیین زمان برای [[قیام یمانی]]===
*[[روایات]] [[اهل سنت]] در مورد زمان قیام قحطانی ([[یمانی]]) به شدت با یکدیگر اختلاف دارند، و زمان‌های متفاوتی را برای [[قیام یمانی]] مطرح کرده‌اند مانند: پس از حیات [[امام مهدی]] {{ع}}، پیش از [[ظهور]] [[امام]]، همزمان با [[ظهور]] [[امام]]، اتحاد قحطانی و [[امام مهدی]] {{ع}}. روایات معتبری که از [[اهل بیت]] {{عم}} رسیده و نمونه‌هایی از آنها ذکر شد، معیاری برای گزینش [[روایات]] [[اهل سنت]] هستند.<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۷۹ ـ ۹۲</ref>
===مکان [[قیام یمانی]]===
*دربارۀ مکان [[قیام یمانی]] هم روایات متعددی محل پیدایش جنبش [[یمانی]] را یمن دانسته‌اند:<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۵۱ و ۵۲؛ ر.ک. [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۵۴؛ [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[اصحاب و یاران مهدی (مقاله)|اصحاب و یاران مهدی]]، صفحه؟؟؟</ref> از جمله {{متن حدیث|"وخُرُوجُ السُّفْیَانِیِّ مِنَ الشَّامِ وَ الْیَمَانِیِّ مِنَ الْیَمَنِ"}}<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ص ۳۳۱، باب ۳۲، ح ۱۶</ref> در [[روایات]] [[اهل سنت]] نیز به خروج قحطانی از یمن تصریح شده است که می‌تواند مؤید خروج او از یمن باشد، علاوه بر اینکه شاید بتوان گفت متفاهم عرفی [[قیام یمانی]] به معنای قیام مردی یمنی از یمن است.<ref>فقه علائم الظهور، ص ۲۸ و ۲۹</ref> به تعبیر دیگر اطلاق واژه یمانی صرفاً بیانگر تابعیت نیست بلکه محل قیام او را هم بیان می‌کند.<ref>ر.ک. [[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۷۹ ـ ۹۲؛ [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۴۸ ـ ۵۴</ref>

==پاسخ‌های دیگر==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. حجت الاسلام و المسلمین آیتی؛}}
[[پرونده:151879.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[نصرت‌الله آیتی]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین [[نصرت‌الله آیتی]] در کتاب ''«[[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]»'' در این باره گفته است:
::::::«تعیین زمان دقیق قیام [[یمانی]] نیز مانند زمان [[ظهور]] و سایر نشانه‌های آن برای ما میسور نیست، لکن روایات متعددی به پیوستگی جنبش [[یمانی]] با قیام [[سفیانی]] دلالت دارند، از جمله: [[امام صادق]] {{ع}} فرموده‌اند: {{متن حدیث|"الْیَمَانِیُّ وَ السُّفْیَانِیُّکَفَرَسَیْ رِهَانٍ"}}<ref> [[یمانی]] و [[سفیانی]] مانند دو اسب مسابقه‌اند؛ الغیبة للنعمانی، ص۳۱۶، باب۱۸، ح۱۵.</ref>. این مطلب آن قدر مسلم بوده که [[امام صادق]] {{ع}} برای نفی قیام [[سفیانی]] در زمان خود بر عدم قیام [[یمانی]] استدلال فرموده‌اند. هنگامی که در محضر آن [[امام]] از [[خروج سفیانی]] سخن به میان آمد، فرمودند: {{متن حدیث|"أَنَّى یَخْرُجُ ذَلِكَ وَ لَمَّا یَخْرُجْکَاسِرُ عَیْنَیْهِ بِصَنْعَاءَ"}}<ref> کی و چگونه [[سفیانی]] قیام می‌کند، در حالی که کسی که چشم او را از کاسه در می‌آورد، هنوز از صنعا خروج نکرده است؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۸۵، باب۱۴، ح۶۰.</ref>. [[ابن‌ حماد]] نیز از [[امام باقر]] {{ع}} چنین روایت کرده است: {{متن حدیث|" إِذَا ظَهَرَ السُّفْیَانِیُّ عَلَى الْأَبْقَعِ وَ الْمَنْصُورُ الْیَمَانِیِّ خَرَجَ التُّرْكِ وَ الرُّومِ فَظَهَرَ علیهم السُّفْیَانِیُّ "}}<ref>چون [[سفیانی]] بر [[ابقع]] و منصور [[یمانی]] پیروز شود، ترک و روم خروج می‌کنند و [[سفیانی]] بر آن‌ها نیز غلبه می‌یابد؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۳، ص۲۷۵.</ref>. در روایت دیگری فرموده‌اند: {{متن حدیث|"ثم یَسِیرُ الیهم مَنْصُورِ الْیَمَانِیِّ مِنْ صَنْعَاءَ بِجُنُودِهِ . . . . فیلتقی هُوَ والاخوص . . . فَیَكُونَ بَیْنَهُمَا قِتَالِ شىدید ثُمَّ یَظْهَرُ الاخوص السُّفْیَانِیُّ عَلَیْهِ‏ "}}<ref>سپس منصور [[یمانی]] هم‌راه با سپاهیانش از صنعا به سمت آن‌ها ره‌سپار می‌شود... او با اخوص روبه‌ور می‌شود... میان آن دو جنگی سخت در می‌گیرد و [[سفیانی]] اخوص بر او غلبه می‌یابد؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۳، ص۲۷۶.</ref>؛
:::::*از مجموع این روایات و روایاتی که خواهد آمد، به تلاقی جنبش [[یمانی]] و [[سفیانی]] حداقل در بخشی از زمان می‌توان مطمئن شد و از آن‌جا که بر اساس روایات متعدد و معتبر خروج [[سفیانی]] از علائم سال [[ظهور]] است، قیام [[یمانی]] نیز از نشانه‌های نزدیک به [[ظهور]] خواهد بود. از جمله روایات معتبری که بر پیوستگـی قیـام [[سفیانی]] با [[ظهور]] - و در نتیجه پیوستگی [[قیام یمانی]] با [[ظهور]] - دلالت دارند، این روایت از [[امام باقر]] {{ع}} است: {{متن حدیث|"َ فَیَنْزِلُ أَمِیرُ جَیْشِ السُّفْیَانِیِّ الْبَیْدَاءَ فَیُنَادِی مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ یَا بَیْدَاءُ أَبِیدِی الْقَوْمَ فَیَخْسِفُ بِهِمْ ... وَ الْقَائِمُ یَوْمَئِذٍ بِمَكَّةَ قَدْ أَسْنَدَ ظَهْرَهُ إِلَى الْبَیْتِ الْحَرَامِ مُسْتَجِیراً بِهِ فَیُنَادِی یَا أَیُّهَا النَّاس‏"}}<ref>امیر سپاه [[سفیانی]] در منطقه [[بیداء]] فرود می‌آید، پس ندا دهنده‌ای از آسمان ندا می‌دهد: "ای [[بیداء]] این گروه را در خود فرو ببر"، پس آن‌ها در زمین فرو می‌روند... [[قائم]] {{ع}} در آن روز در [[مکه]] حضور دارد و در حالی که به خانه کعبه پناهنده شده و به آن تکیه کرده ندا می‌دهد: ای مردم؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۸۸، باب۱۴، ح۶۷. سند این حدیث به این صورت است: اخبرنا احمد بن محمد بن سعیدی عن هولاء الرجال الاربعة (محمد بن المفضل و سعدان بن اسحاق بن سعید و احمد بن الحسین بن عبدالملک و محمد بن احمد بن الحسن) عن ابن‌ محبوب و اخبرنا محمد بن یعقوب الکلینی قال: حدثنی علی بن ابراهیم بن هاشم عن ابیه قال: و حدثنی محمد بن عمران قال: حدثنا احمد بن محمد بن عیسی قال: و حدثنی علی بن محمد و غیره عن سهل بن زیاد جمیعاً عن الحسن بن محبوب و حدثنا عبدالواحد بن عبدالله الموصلی عن ابی علی احمد بن محمد بن ابی‌ناشر عن احمد بن هلال عن الحسن بن محبوب عن عمرو بن ابی‌المقدام عن جابر بن یزید الجعفی. درباره وثاقت احمد بن محمد، نک: الفهرست، ص۶۸؛ درباره وثاقت احمد بن حسین بن عبدالملک، نک: همان، ص۵۸؛ درباره وثاقت حسن بن محبوب، نک: رجال الطوسی، ص۳۳۴؛ درباره وثاقت عمر بن ابی‌مقدام، نک: معجم رجال الحدیث، ج۱۴، ص۸۲؛ درباره وثاقت جابر بن یزید، نک: همان، ج۴، ص۳۴۴.</ref>. نکته یاد شده (پیوستگی قیام [[یمانی]] با [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}}) را می‌توان از این روایت [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} نیز به دست آورد: {{متن حدیث|" مَا القحطانی بِدُونِ الْمَهْدِیِّ"}}<ref>[[قحطانی]] بدون [[امام مهدی|مهدی]] نخواهد بود؛ الفتن، ص۲۳۷.</ref>.
:::::*در مجموعه روایاتِ [[نشانه‌های ظهور]]، سه روایت وجود دارد که علاوه بر دلالت بر تلاقی [[قیام یمانی]] با [[خروج سفیانی]]، آغاز این دو جنبش و جنبش [[خراسانی]] را دقیقاً در یک سال و یک ماه و یک روز بیان کرده است. [[امام باقر]] {{ع}} در این خصوص فرموده‌اند: {{متن حدیث|" خُرُوجُ السُّفْیَانِیِّ وَ الْخُرَاسَانِیِّ وَ الْیَمَانِیِّ فِی سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِی شَهْرٍ وَاحِدٍ فِی یَوْمٍ وَاحِد"}}<ref>خروج [[سفیانی]] و [[یمانی]] و [[خراسانی]] در یک سال و یک ماه و یک روز است؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۶۲ باب۱۴، ح۱۳. (سند این روایت به این صورت است: اخبرنا احمد بن محمد سعید، عن احمد بن یوسف بن یعقوب، عن اسماعیل بن مهران، عن الحسن بن علی بن ابی‌حمزة عن ابیه و وهیب بن حفص عن ابی‌بصیر. درباره وثاقت احمد بن محمد بن سعید نک: الفهرست، ص۶۸؛ درباره وثاقت احمد بن یوسف نک: معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۶۳؛ درباره وثاقت اسماعیل بن مهران نک: رجال النجاشی، ص۲۶؛ درباره ضعف حسن بن علی بن ابی‌حمزه نک: معجم رجال الحدیث، ج۶، ص۱۹؛ درباره وثاقت وهیب بن حفص، نک: رجال النجاشی، ص۴۳۱؛ درباره وثاقت ابی‌بصیر نک: همان، ص۴۴۱).</ref>. از [[امام صادق]] {{ع}} نیز چنین روایت شده است: {{متن حدیث|"وَقَدْ یَكُونُ خُرُوجُهُ وَ خُرُوجَ الْیَمَانِیِّ مِنَ الْیَمَنِ مَعَ الرَّایَاتِ الْبَیْضُ فِی یَوْمٍ وَاحِدٍ وَ شَهْرٍ وَاحِدٍ وَسْنَةِ وَاحِدَةً "}}<ref>خروج [[سفیانی]] و خروج [[یمانی]] با پرچم‌های سفید از [[یمن]] در یک روز و یک ماه و یک سال خواهد بود؛ مختصر اثبات الرجعة، به نقل از مجله تراثنا، سال دوم، شماره۴، ص۴۵۵. سند این روایت به این صورت است: حدثنا محمد بن ابی‌عمیر، قال حدثنا جمیل بن دراج، قال حدثنا زرارة ابن اعین. درباره وثاقت محمد بن ابی‌عمیر نک: الفهرست، ص۴۰۴؛ درباره وثاقت جمیل بن دراج نک: رجال النجاشی، ص۱۲۶؛ درباره وثاقت زرارة، نک: همان، ص۱۷۵.</ref>. آن حضرت در روایت دیگری فرموده‌اند: {{متن حدیث|"خُرُوجُ الثَّلَاثَةِ السُّفْیَانِیِّ وَ الْخُرَاسَانِیِّ وَ الْیَمَانِیِّ فِی سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِی شَهْرٍ وَاحِدٍ فِی یَوْمٍ وَاحِد"}}<ref>خروج سه نفری [[خراسانی]]، [[سفیانی]] و [[یمانی]] در یک سال و یک ماه و یک روز است؛ الغیبة للطوسی، ص۴۴۶. (سند این روایت به این صورت است: محمد بن ابی عمیر، عن سیف بن عمیرة، عن بکر بن محمد الازدی. درباره وثاقت محمد بن ابی‌عمیر نک: الفهرست، ص۴۰۴؛ درباره وثاقت سیف بن عمیره نک: رجال النجاشی، ص۱۸۹؛
درباره وثاقت بکر بن محمد نک: همان، ص۱۰۸).</ref>.
:::::*به هر تقدیر، از مجموعه روایات یاد شده تلاقی [[قیام یمانی]] و [[سفیانی]] و هم‌چنین هم‌زمانی دقیق آغاز حرکت [[یمانی]] و [[سفیانی]] و [[خراسانی]] نیز اثبات می‌پذیرد. در این صورت [[قیام یمانی]] در ماه [[رجب]] آغاز خواهد شد، زیرا [[امام صادق]] {{ع}} در حدیث معتبری فرموده‌اند: {{متن حدیث|" إِنَّ أَمْرَ السُّفْیَانِیِّ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ وَ خُرُوجُهُ فِی رَجَبٍ"}}<ref>حرکت [[سفیانی]] از [[نشانه‌های حتمی]] است و در ماه [[رجب]] روی خواهد داد؛ کمال‌الدین، ص۶۵۰، باب۵۷، ح۵. (سند این روایت به این صورت است: حدثنا محمد بن الحسن بن احمد بن الولید، عن الحسین بن الحسن بن ابان، عن الحسین بن سعید، عن صفوان بن یحیی، عن عیسی بن اعین، عم المعلّی بن خنیس. درباره وثاقت محمد بن حسن نک: رجال النجاشی، ص۳۸۳؛ درباره وثاقت حسین بن حسن نک: رجال ابن داود، ص۲۷۰؛
درباره وثاقت حسین بن سعید نک: الفهرست، ص۱۱۲؛ درباره وثاقت صفوان بن یحیی نک: رجال النجاشی، ص۱۹۷؛ درباره وثاقت عیسی بن اعین نک: همان، ص۲۹۶؛ درباره وثاقت معلی بن خنیس نک: معجم رجال الحدیث، ج۱۹، ص۲۶۸).</ref>. البته [[محمد بن مسلم]] بدون این‌که کلام خود را به [[معصوم]] {{ع}} نسبت دهد، چنین گفته است: {{متن حدیث|" یَخْرُجُ قَبْلَ السُّفْیَانِیِّ مِصْرِیٌّ وَ یَمَانِیٌّ"}}<ref>پیش از [[سفیانی]] مصری و [[یمانی]] خروج می‌کنند؛
الغیبة للطوسی، ص۴۴۷.</ref>. در این روایت [[قیام یمانی]] پیش از [[قیام سفیانی]] دانسته شده است و این مطلب با آن‌چه پیش‌تر آمد، در تعارض است. صرف نظر از این‌که این کلام از معصوم صادر نشده و قابلیت تعارض با روایات پیشین را ندارد، برای حل تعارض ظاهری این روایت با روایاتی که [[قیام سفیانی]] و [[یمانی]] را هم‌زمان می‌دانستند، راه‌حل‌های مختلفی می‌توان ارائه داد، از جمله:
::::#[[یمانی]] مذکور در روایت [[محمد بن مسلم]] غیر از [[یمانی]] معروف است، زیرا در تمام روایات از شخصیت موردنظر با عنوان "الیمانی" یاد شده، اما در این روایت از [[یمانی]]، به صورت نکره، یاد شده است. بنابراین، چه بسا پیش از [[قیام سفیانی]] یک شخصیت یمنی خروج کند، اما جنبش [[یمانی]] معروف هم‌زمان با جنبش [[سفیانی]] باشد.
::::#[[قیام یمانی]] و [[سفیانی]] در یک سال و یک ماه و یک روز، کنایه از شدت پیوستگی این دو رخداد است و این امر منافاتی با وجود فاصله اندک میان آن دو ندارد. قرینه‌ای که نکته فوق را تأیید می‌کند، جمله‌ای است که در ذیل حدیث [[امام باقر]] {{ع}} آمده است. آن حضرت پس از بیان این‌که [[قیام یمانی]] و [[سفیانی]] و [[خراسانی]] در یک سال و یک ماه و یک روز است، فرموده‌اند: {{متن حدیث|"نِظَامٌکَنِظَامِ الْخَرَزِ یَتْبَعُ بَعْضُهُ بَعْضاً "}}<ref>با نظام و ترتیبی هم‌چون نظام یک رشته که به بند کشیده شده و هر یک از پی دیگری؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۶۲، باب۱۴، ح۱۳.</ref>.
:::::*تصریح به این مطلب که این حوادث چون رشته‌ای منظم، پی در پی رخ خواهند داد، نشان از آن دارد که میان این سه حادثه فاصله‌ای هر چند اندک وجود دارد. از دیگر حوادثی که با [[قیام یمانی]] تلاقی دارد، جنبش [[خراسانی]] است. علاوه بر دو روایت سابق که بر هم‌زمانی [[قیام یمانی]] و [[خراسانی]] و [[سفیانی]] دلالت می‌کردند، از [[امام علی]] {{ع}} نیز چنین روایت شده است: {{متن حدیث|"إِذْ أَقْبَلَتْ خَیْلُ الْیَمَانِیِّ وَ الْخُرَاسَانِیِّ یَسْتَبِقَانِکَأَنَّهُمَا فَرَسَا رِهَانٍ "}}<ref>در این هنگام سپاه [[یمانی]] و [[خراسانی]] که هم‌چون دو اسب مسابقه بر یک‌دیگر پیشی می‌گیرند، نمایان می‌شوند؛ بحارالانوار، ج۵۲، ص۲۷۴.</ref>؛ اگرچه روایت اخیر مرفوعه است، اما یکی از دو روایت پیشین معتبر بود. بر این اساس، هم‌زمانی [[قیام یمانی]] و [[خراسانی]] نیز اثبات می‌پذیرد. تلاقی [[قیام خراسانی]] و [[یمانی]] خود قرینه دیگری بر قرب زمانی جنبش [[یمانی]] و [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} است، چون در روایت معتبری تلاقی [[قیام خراسانی]] و [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} گزارش شده است. در روایت معتبری [[امام باقر]] {{ع}} پس از اشاره به قتل و غارت کوفیان توسط سپاه [[سفیانی]] فرموده‌اند: {{متن حدیث|"فَبَیْنَا هُمْکَذَلِكَ إِذْ أَقْبَلَتْ رَایَاتٌ مِنْ قِبَلِ خُرَاسَان‏"}}<ref>در حالی که سپاه [[سفیانی]] مشغول تاراج [[کوفه]] است، به ناگاه پرچم‌هایی از سوی خراسان روی می‌آورند؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۸۸، باب۱۴، ح۶۷. (درباره اعتبار این حدیث نک: [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۸۱).</ref>. آن حضرت در ادامه از فرورفتن سپاه [[سفیانی]] در سرزمین [[بیداء]] و [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} در [[مکه|مکه مکرمه]] در همان روز گزارش داده‌اند. بنابراین، به تصریح این روایت، قیام پرچمی از خراسان که به احتمال زیاد همان [[خراسانی]] است از حوادث متصل به [[ظهور]] است و با اثبات پیوستگی [[قیام یمانی]] با جنبش [[خراسانی]] می‌توان پیوستگی [[قیام یمانی]] با [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} را نتیجه گرفت.
:::::*در پایان تذکر این نکته مناسب است که روایات [[اهل سنت]] در مورد زمان قیام [[قحطانی]] ([[یمانی]]) به شدت با یک‌دیگر اختلاف دارند. دسته‌ای از این روایات قیام [[قحطانی]] را پس از حیات [[امام مهدی]] {{ع}} دانسته‌اند، مثلاً از [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} چنین روایت کرده‌اند: {{متن حدیث|" القحطانی بَعْدَ الْمَهْدِیِّ وَ الَّذِی بَعَثَنِی بِالْحَقِّ مَا هُوَ دُونَهُ "}}<ref>[[قحطانی]] پس از [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} است. سوگند به خدایی که مرا به حق برانگیخت مقام او کم‌تر از [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} نیست؛الفتن، ص۶۷.</ref>. دسته‌ای دیگر قیام [[قحطانی]] را پیش از [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} دانسته‌اند. از ارطاة دراین‌باره چنین نقل شده است: {{متن حدیث|" بَلَغَنِی أَنَّ الْمَهْدِیَّ یَعِیشُ أَرْبَعِینَ عَاماً ثُمَّ یَمُوتُ عَلَى فِرَاشِهِ ثُمَّ یَخْرُجُ رَجُلُ مِنْ قَحْطَانَ مثقوب الْأُذُنَیْنِ عَلَى سِیرَةِ الْمَهْدِیِّ بَقَاؤُهُ عِشْرِینَ سَنَةً ثُمَّ یَمُوتُ قَتَلَا بالسفاح ثُمَّ یَخْرُجُ رَجُلُ مِنْ أَهْلِ بَیْتِ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ سَلَّمَ مَهْدِیٍّ حُسْنِ السِّیرَةِ یَفْتَحُ مَدِینَةٍ قَیْصَرَ وَ هُوَ آخِرُ أَمِیرُ مِنْ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ سَلَّمَ ثُمَّ یَخْرُجُ فِی زَمَانِهِ الدَّجَّالِ وَ یُنْزَلُ فِی زَمَانِهِ عِیسَى بْنِ مَرْیَمَ "}}<ref>برای من چنین روایت شده که مهدی چهل سال زندگی می‌کند... سپس مردی از قحطان قیام می‌کند... سپس می‌میرد... سپس مردی از خاندان [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} قیام می‌کند. او مهدی و نیکو سیرت است و شهر قیصر را می‌گشاید. او آخرین امیر از امت [[پیامبر خاتم|محمد]] {{صل}} است. در زمان او دجال خروج می‌کند و [[حضرت عیسی|عیسی]] {{ع}} از آسمان فرود می‌آید؛ الفتن، ص۲۴۸.</ref>؛ در این روایت پیش از ذکر خروج [[قحطانی]] به قیام [[امام مهدی|مهدی]] اشاره شده است، اما به قرینه خروج [[دجال]] و نزول [[حضرت عیسی|عیسی]] {{ع}}، مهدیِ پس از [[قحطانی]] همان [[امام مهدی]] {{ع}} است. دسته سوم روایات [[اهل سنت]]، قیام [[قحطانی]] را هم‌زمان با [[امام مهدی]] {{ع}} می‌داند، از جمله از [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} روایت شده است: {{متن حدیث|" مَا القحطانی بِدُونِ الْمَهْدِیِّ "}}<ref>[[قحطانی]] بدون مهدی نخواهد بود؛ الفتن، ص۲۳۷.</ref>. بدون مهدی نبودن [[قحطانی]] [[ظهور]] در هم‌زمانی حیات این دو شخصیت دارد. نیز از ارطاة چنین نقل شده است: {{متن حدیث|"عَلَى یَدَیْ ذَلِكَ الْخَلِیفَةِ الْیَمَانِیِّ الَّذِی تُفْتَحُ الْقُسْطَنْطِینِیَّةُ وَرُومِیَّةُ عَلَى یَدَیْهِ ، یَخْرُجُ الدَّجَّالُ وَفِی زَمَانِهِ یَنْزِلُ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ عَلَیْهِ السَّلامُ "}}<ref>خروج [[دجال]] و نزول [[حضرت عیسی|عیسی]] {{ع}} در زمان آن فرمان‌روای [[یمانی]] است که استانبول و روم به دست او فتح می‌شود؛ الفتن، ص۲۵۰.</ref>.
:::::*این روایت به دلیل روایات متعددی که بر نزول حضرت [[حضرت عیسی|عیسی]] {{ع}} در زمان [[امام مهدی]] {{ع}} دلالت دارند، از هم‌زمانی خروج [[قحطانی]] و [[امام مهدی]] {{ع}} حکایت دارد. دسته چهارم روایات [[اهل سنت]] نیز بر اتحاد [[قحطانی]] و [[امام مهدی]] {{ع}} دلالت دارند. از [[ابن سیرین]] چنین روایت شده است: {{متن حدیث|"القحطانی رَجُلُ صَالِحُ ، وَ هُوَ الَّذِی یُصَلِّی خَلْفَهُ عِیسَى ، وَ هُوَ الْمَهْدِیُّ "}}<ref>[[قحطانی]] مرد نیکوکاری است. او همان کسی است که [[حضرت عیسی|عیسی]] {{ع}} پشت سرش نماز می‌گذارد. او همان مهدی است؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۱، ص۲۹۹.</ref>. علاوه بر این‌که عمده این روایات از [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} نقل نشده‌اند، به لحاظ ضعف سند نیز برای ما حجت نیستند و آن‌چه امر را سهل می‌کند، وجود روایات [[اهل بیت]] {{عم}} است که قیام [[قحطانی]] را از [[علائم ظهور]] و پیش از آن دانسته‌اند و این روایات معیاری برای انتخاب و گزینش روایات [[اهل سنت]]‌اند. روایات متعددی، مکان قیام [[یمانی]] و محل پیدایش جنبش او را [[یمن]] دانسته‌اند که عبارت‌اند از: از [[امام باقر]] {{ع}} چنین روایت شده: {{متن حدیث|"وَ خُرُوجُ السُّفْیَانِیِّ مِنَ الشَّامِ وَ الْیَمَانِیِّ مِنَ الْیَمَنِ وَ خَسْفٌ بِالْبَیْدَاءِ"}}<ref>... هنگام خروج [[سفیانی]] از شام و خروج [[یمانی]] از [[یمن]] و فرو رفتن در سرزمین [[بیداء]]؛ کمال‌الدین، ص۳۳۱، باب۳۲، ح۱۶.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} نیز در پاسخ این سؤال که [[قائم]] شما چه زمانی قیام می‌کنند، فرمودند: {{متن حدیث|"وَ خُرُوجُ السُّفْیَانِیِّ مِنَ الشَّامِ وَ الْیَمَانِیِّ مِنَ الْیَمَنِ وَ خَسْفٌ بِالْبَیْدَاءِ "}}<ref>... هنگام خروج [[سفیانی]] از شام و خروج [[یمانی]] از [[یمن]] و فرو رفتن [سپاه [[سفیانی]]] در سرزمین [[بیداء]]؛ مختصر اثبات الرجعة، به نقل از مجله تراثنا، ص۴۵۷. البته تذکر این نکته ضروری است که این روایت از نظر متن دقیقا همان روایت پیشین است که در کتاب کمال الدین از امام باقر {{ع}} نقل شده بود اما در مختصر اثبات الرجعة با سندی متفاوت از امام صادق {{ع}} روایت شده است. از این‌رو این دو در واقع یک روایتند که به اشتباه به دو امام نسبت داده شده‌اند.</ref>. آن حضرت در حدیث دیگری فرموده‌اند: {{متن حدیث|" وَ خُرُوجَ الیمانی مِنْ الیمن مَعَ الرایات البیض "}}<ref>قیام [[یمانی]] از [[یمن]] هم‌راه با پرچم‌های سفید خواهد بود؛ مختصر اثبات الرجعة، به نقل از مجله تراثنا، ص۴۵۵.</ref>. در کتاب کمال‌الدین به تصحیح مرحوم غفاری نیز حدیثی از [[امام باقر]] {{ع}} به این صورت نقل شده است: {{متن حدیث|"وَ إِنَّ مِنْ عَلَامَاتِ خُرُوجِهِ خُرُوجَ السُّفْیَانِیِّ مِنَ الشَّامِ وَ خُرُوجَ الْیَمَانِیِّ مِنَ الْیَمَنِ وَ صَیْحَةً مِنَ السَّمَاءِ "}}<ref>... و از نشانه‌های خروج [[امام مهدی]] {{ع}} خروج [[سفیانی]] از شام و خروج [[یمانی]] [از یمن] و ندادهنده‌ای است که از آسمان ندا می‌دهد؛ کمال‌الدین، ص۳۲۸، باب۳۲، ح۷.</ref>. روایت دیگری که احتمالاً مضمون یاد شده را تأیید می‌کند، این حدیث [[امام باقر]] {{ع}} است: {{متن حدیث|"ِ وَ خُرُوجُ رَجُلٍ مِنْ وُلْدِ عَمِّی زَیْدٍ بِالْیَمَنِ"}}<ref>و قیام مردی از خاندان عمویم زید در یمن؛ فلاح السائل، ص۱۷۱.</ref>. آن حضرت در حدیث دیگری فرموده‌اند: {{متن حدیث|" ثُمَّ یسیرُ الیهم مَنْصُورِ الیمانی مِنْ صَنْعَاءَ بِجُنُودِهِ "}}<ref>... سپس منصور [[یمانی]] هم‌راه سپاهیانش به سوی آن‌ها روانه می‌شودإ الفتن، ص۱۷۴.</ref>. در هفتمین روایت، محل قیام شخصی که چشمان [[سفیانی]] را از کاسه در می‌آورد، صنعا معرفی شده است. از [[امام صادق]] {{ع}} روایت شده است: {{متن حدیث|"َ أَنَّى یَخْرُجُ ذَلِكَ وَ لَمَّا یَخْرُجْکَاسِرُ عَیْنَیْهِ بِصَنْعَاءَ"}}<ref>کجا و چگونه [[سفیانی]] خروج می‌کند در صورتی که آن کس که چشم او را از کاسه در می‌آورد، هنوز از صنعا خروج نکرده است؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۸۵، باب۱۴، ح۶۰.</ref>. همان‌طور که گذشت، شخصیت یاد شده به قرینه سایر روایاتی که از هم‌زمانی و درگیری [[یمانی]] با [[سفیانی]] یاد کرده‌اند، همان [[یمانی]] است. علاوه بر آن، برای تأیید این موضوع می‌توان از روایاتی که در منابع [[اهل سنت]] آمده و به خروج [[قحطانی]] از [[یمن]] تصریح کرده است نیز بهره برد. روایات یاد شده گرچه از نظر سند قابل خدشه هستند اما به نظر می‌رسد با توجه به مجموع آن‌ها می‌توان به این اطمینان رسید که آغاز قیام [[یمانی]] از [[یمن]] است.
:::::*برخی از نویسندگان بر این باورند که واژه "[[یمانی]]" به تنهایی علاوه بر دلالت بر انتساب این شخصیت به یمن، بر آغاز جنبش او از [[یمن]] نیز دلالت می‌کند. لذا هم‌چنان‌که بر اساس متفاهم عرفی قیام [[خراسانی]] به معنای قیام شخصی [[خراسانی]] از خراسان است، قیام [[یمانی]] نیز به معنای قیام مردی یمنی از [[یمن]] است<ref>فقه علائم الظهور، ص۲۸ - ۲۹.</ref>. به تعبیر دیگر، اطلاق واژه [[یمانی]] به شخصیت مورد نظر صرفاً بیان تابعیت او نیست بلکه محل قیام او نیز هست. بر این اساس، از تمامی روایاتی که بر قیام [[یمانی]] دلالت داشتند، می‌توان به شروع قیام از [[یمن]] نیز پی برد.»<ref>[[نصرت‌الله آیتی|آیتی، نصرت‌الله]]، [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص ۷۹ -۹۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین زمانی؛}}
[[پرونده:13681083.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید حسن زمانی]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[سید حسن زمانی]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::*«[[خروج یمانی]] همزمان با [[خروج سفیانی]] و [[خراسانی]] گزارش شده است. در حدیثی که [[ابوبصیر]] از [[امام باقر|امام محمد باقر]]{{ع}} نقل کرده است، می‌خوانیم: {{متن حدیث|" خُرُوجُ السُّفْیَانِیِّ وَ الْیَمَانِیِّ وَ الْخُرَاسَانِیِّ فِی سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِی‏ شَهْرٍ وَاحِدٍ فِی یَوْمٍ وَاحِدٍ نِظَامٌکَنِظَامِ الْخَرَزِ یَتْبَعُ بَعْضُهُ بَعْضاً ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}<ref>[[خروج سفیانی]] و یمانی و خراسانی در یک سال و در یک ماه و در یک روز خواهد بود؛ مانند دانه های تسبیح که برخی به دنبال برخی دیگر است؛ غیبت، نعمانی، ص۲۵۳، باب۱۴، ح۱۳.</ref>. این حدیث و روایت‌های مشابه، بیانگر این مطلب هستند که آنان، مقدمات خروج را از قبل آماده کرده‌اند و ممکن است این امر، در زمان‌های متفاوتی باشد؛ ولی با خروج یکی از آنان، دیگران حرکت خود را شروع می‌کنند.
[[یمانی]] چنان که از نامش پیدا است؛ از منطقه یمن خروج می‌کند و به یاری [[حضرت مهدی]]{{ع}} بر می‌خیزد. علاوه بر دلالت کلمه [[یمانی]]، چند حدیث به صراحت این مطلب را مطرح کرده‌اند که به یک روایت اشاره می‌شود: از [[محمد بن مسلم ثقفی]] نقل شده که [[امام باقر|امام محمد باقر]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|" خُرُوجَ‏ السُّفْیَانِیِ‏ مِنَ‏ الشَّامِ‏ وَ خُرُوجَ‏ الْیَمَانِیِ‏ مِنَ‏ الْیَمَنِ‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}} <ref>[[خروج سفیانی]] از شام و خروج [[یمانی]] از منطقه یمن است؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۳۶۳، باب۳۲، ح۱۶.</ref>»<ref>[[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص‌ص۴۸، ۴۹، ۵۳ - ۵۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«اگر چه به طور خاص به زمان [[خروج یمانی]] اشاره نشده؛ اما روایاتی این رخداد را هم زمان با بعضی اتفاق‌های دیگر دانسته است<ref>محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۳۶۹، باب۱۳، ح۱۳.</ref>. در روایات از یمن به عنوان محل [[خروج یمانی]] نام برده شده است. [[محمد بن مسلم]] گوید: بر [[امام باقر]]{{ع}} وارد شدم و می‌خواستم از [[قائم آل محمد]]{{ع}} پرسش کنم، [[امام باقر]]{{ع}} پیش از آنکه من سؤال کنم، فرمود: {{متن حدیث|"وَ إِنَّ مِنْ عَلَامَاتِ خُرُوجِهِ خُرُوجَ السُّفْیَانِیِّ مِنَ الشَّامِ وَ خُرُوجَ الْیَمَانِیِّ مِنَ الْیَمَنِ "}}<ref>از علامات قیام او: خروج سفیانی از شام و خروج یمانی از یمن ...؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۳۲۷، ح۷.</ref>؛ به دلیل نبود روایات معتبر درباره اینکه [[قیام یمانی]] چگونه پایان می‌یابد و آیا [[یمانی]] [[امام مهدی]]{{ع}} را درک می‌کند یا خیر؛ نمی‌توان به طور قطع درباره پایان کار وی قضاوت کرد»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳، ص ۱۲۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین رمضانیان؛}}
[[پرونده:13681082.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رمضانیان]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[علی رضا رمضانیان]]'''، در کتاب ''«[[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*« در روایات از یمن به عنوان محل [[خروج یمانی]] نام برده شده است:
::::#[[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"وَ إِنَّ مِنْ عَلَامَاتِ خُرُوجِهِ خُرُوجَ السُّفْیَانِیِّ مِنَ الشَّامِ وَ خُرُوجَ الْیَمَانِیِّ مِنَ الْیَمَنِ وَ صَیْحَةً مِنَ السَّمَاءِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ وَ مُنَادٍ یُنَادِی مِنَ السَّمَاءِ بِاسْمِهِ وَ اسْمِ أَبِیهِ"}}<ref>از علامات قیام او خروج سفیانی از شام و خروج یمانی از یمن و.... </ref>
::::#[[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|"وَ إِنَّ مِنْ عَلَامَاتِ خُرُوجِهِ خُرُوجَ السُّفْیَانِیِّ مِنَ الشَّامِ وَ خُرُوجَ الْیَمَانِیِّ مِنَ الْیَمَنِ وَ صَیْحَةً مِنَ السَّمَاءِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ وَ مُنَادٍ یُنَادِی مِنَ السَّمَاءِ بِاسْمِهِ وَ اسْمِ أَبِیهِ"}} [[خروج سفیانی]] و [[یمانی]] و [[خراسانی]] در یک سال و یک ماه و یک روز است<ref>بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۳۲.</ref>. به علت نبود روایات معتبر درباره اینکه قیام [[یمانی]] چگونه پایان می‌یابد و آیا او [[امام زمان]] {{ع}} را درک می‌کند یا خیر، نمی‌توان به طور قطع در مورد پایان کار [[یمانی]] قضاوت کرد. ولی دو نکته را در اینجا یادآوری می‌کنیم:
::::#نواصب، به خصوص امویان، نسبت به یمانی‌ها دیدگاه صد در صد منفی دارند.
::::#روایات ما اصل [[خروج یمانی]] را تأیید می‌کنند. ولی ما نسبت به این گونه روایات تردید داریم. بنابراین این دیدگاه ما این است که اصل [[خروج یمانی]] مسلم، ولی بر حقانیت او و تکلیف ما در برابر وی و تبعیت از او دلیلی قطعی نداریم<ref>اصل یمانی از مسلمات ولی بر صفات و حقانیت او دلیل مقبولی ندارد. </ref>»<ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص ۵۱-۵۲</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۵. حجت الاسلام و المسلمین مهدی‌پور؛}}
[[پرونده:Pic661.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[علی اکبر مهدی‌پور]]'''، در کتاب ''«[[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«بی گمان [[خروج یمانی]] در آستانه [[ظهور]] می‌باشد و یکی از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است، به طوری که برای [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت بقیة الله]] {{ع}} هرگز کسی نمی‌تواند وقتی تعیین کند، برای [[خروج سفیانی]] و [[یمانی]] نیز هرگز وقتی تعیین نمی‌شود. آنچه مسلم است این است که [[خروج یمانی]] مقارن با [[خروج سفیانی]] می‌باشد، چنانکه در احادیث فراوان به آن تصریح شده است، از جمله: [[هشام بن سالم]] از [[امام صادق]] {{ع}} روایت کرده که فرمود: "[[یمانی]] و [[سفیانی]] همانند دو اسب مسابقه پشت سرِ یکدیگر فرا می‌رسند"<ref>{{متن حدیث|"الْیَمَانِیُّ وَ السُّفْیَانِیُّکَفَرَسَیْ رِهَانٍ"}}؛ نعمانی، الغیبه، ص ۳۰۵، ب ۱۸، ح ۱۵؛ شیخ طوسی، الأمالی، ص ۶۶۱، م ۳۵، ح ۲۰؛ مجلسی، بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۵۳ و ۲۷۵.</ref>؛ [[فضل بن شاذان]] با سلسله اسنادش در ضمن یک حدیث طولانی از [[امام صادق]] {{ع}} روایت کرده که فرمود: "[[خروج سفیانی]] و [[یمانی]] از یمن با پرچم‌های سفید در یک روز، یک ماه و یک سال رخ می‌دهد"<ref>{{متن حدیث|"... قَدْ یَکُونُ خُرُوجُهُ وَ خُرُوجُ الیمَانِی مِنَ الیمَنِ مَعَ الرایَاتِ الْبیضِ فی یَوْم وَاحد وَشَهْر وَاحِد وَسَنَه وَاحِدَه"}}؛ فضل بن شاذان، تراثنا، ش ۱۵، ص ۲۱۵؛ کفایه المهتدی، ص ۲۶۲؛ کشف الحق، ص ۱۶۹.</ref>؛ [[علامه مجلسی]] در ضمن یک حدیث بسیار طولانی از [[امیرمؤمنان]] {{ع}} روایت می‌کند که پس از تشریح نبردهای خونین در [[کوفه]] و پیرامون آن فرمود: "ناگهان سپاه [[یمانی]] و خراسانی همانند دو اسب مسابقه به دنبال یکدیگر پدیدار شوند"<ref>{{متن حدیث|" إِذْ أَقْبَلَتْ خَیْلُ الْیَمَانِیِّ وَ الْخُرَاسَانِیِّ یَسْتَبِقَانِکَأَنَّهُمَا فَرَسَا رِهَانٍ "}}؛ علامه مجلسی، بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۷۴، ح ۱۶۷؛ موسوعه احادیث امیرالمؤمنین، ج ۱، ص۳۱۸.</ref>».
::::::در بسیاری از احادیث تصریح شده که [[یمانی]] از یمن خروج می‌کند، از جمله: [[فضل بن شاذان]] با سند صحیح از [[امام صادق]] {{ع}} در ضمن یک حدیث طولانی روایت کرده که فرمود: "[[خروج سفیانی]] از شام، [[یمانی]] از یمن، [[خسف بیداء|خسف سرزمین بیدا]]، کشته شدن نوجوانی از آل پیغمبر در میان رکن و مقام، که نامش محمد بن محمد و لقبش: [[نفس زکیه]] است و بانگی از آسمان که ندا می‌کند: حق با [[امام علی|علی]] و [[شیعیان]] اوست. در این هنگام خروج [[قائم]] ما انجام می‌پذیرد"<ref>{{متن حدیث|" خُرُوجُ السُّفْیَانِیِّ مِنَ الشَّامِ وَ الْیَمَانِیِّ مِنَ الْیَمَنِ وَ خَسْفٌ بِالْبَیْدَاءِ وَ قَتْلُ غُلَامٍ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ص بَیْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ النَّفْسُ الزَّكِیَّةُ وَ جَاءَتْ صَیْحَةٌ مِنَ السَّمَاءِ بِأَنَّ الْحَقَّ فِیهِ وَ فِی شِیعَتِهِ فَعِنْدَ ذَلِكَ خُرُوجُ قَائِمِنَا"}}؛ فضل بن شاذان، اثبات الرجعه، مخطوط؛ "مختصر اثبات الرجعه"، تراثنا، ش ۱۵، ص ۲۱۶، ح۱۸؛ میرلوحی، کفایه المهتدی، ص ۲۸۰، ح ۳۹؛ خاتون آبادی، کشف الحق، ص ۱۸۲، ح ۳۰.</ref>؛ [[ابن حماد]] با سلسله اسناد خود از [[امام باقر]] {{ع}} روایت کرده که فرمود: "[[یمانی]] پیروز از صنعاء با لشکریانش به سوی آنها عزیمت می‌کند و برای او جوش و خروش بسیار تندی هست"<ref>{{متن حدیث|"... ثُم یَسیرُ اِلیهِمْ مَنْصُورُ الیمَانِی مِنْ صَنْعَاءَ بِجُنُودِهِ، وَلَهُ فَوْرَهٌ شَدیدَهٌ..."}}؛ نعیم بن حماد، الفتن، ص ۲۳۱، ح ۸۵۵.</ref>»<ref>[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[در آستانه ظهور (کتاب)|در آستانه ظهور]]، ص۵۴- ۵۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. حجت الاسلام و المسلمین صمدی؛}}
[[پرونده:783993038.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[قنبر علی صمدی]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[قنبر علی صمدی]]'''، در کتاب ''«[[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«در روایات، قیام [[یمانی]] هم‌زمان قیام [[خراسانی]] و [[خروج سفیانی]] در آستانه [[ظهور]]، بیان شده است. خروج این دو ([[خراسانی]] و [[یمانی]]) در جهت دعوت به [[حق]] و به سوی [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} و [[سفیانی]] در جهت مقابله با قیام حضرت، در یك سال و یک ماه و یک روز عنوان شده است که اكنون به چند نمونه از این روایات اشاره می‌كنیم: [[ابوبصیر]] در حدیثی مفصل نقل می‌کند که [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: "آمدن [[سفیانی]] و [[خراسانی]] در یک سال و یک ماه و یک روز می‌باشد، مانند گردن‌بندی که دانه‌های آن منظم و یکی از پی دیگری است"<ref>{{متن حدیث|" خُرُوجُ السُّفْيَانِيِّ وَ الْيَمَانِيِّ وَ الْخُرَاسَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ وَ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ وَ نِظَامٍ كَنِظَامِ الْخَرَزِ يَتْبَعُ بَعْضُهُ بَعْضا"}}؛ الغیبة، نعمانی، ص۲۵۳.</ref>؛ [[امام صادق]]{{ع}} نیز در این باره می‌فرماید: [[یمانی]] و [[سفیانی]] در رقابت در جبهه حق و باطل مانند دو اسب تیزرو هستند"<ref>{{متن حدیث|"الْيَمَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ كَفَرَسَيْ رِهَان‏"}}؛ الغیبة، نعمانی، ص۳۰۶.</ref>؛ [[عمر بن حنظله]] نیز از [[امام صادق]]{{ع}} روایت کرده است: "پنج چیز قبل از قیام [[قائم]] به [[ظهور]] خواهد رسید، [[یمانی]]، [[سفیانی]]، فریاد منادی از آسمان، فرو رفتن در بیابان و [[قتل نفس زکیه]]"<ref>{{متن حدیث|" خَمْسٌ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ الْيَمَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ وَ الْمُنَادِي يُنَادِي مِنَ السَّمَاءِ وَ خَسْفٌ بِالْبَيْدَاءِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ"}}؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۶۴۹؛ الغیبة، طوسی، ص۴۳۶.</ref>؛ باید توجه داشت که در این روایات، ضمن تأکید بر حتمی بودن [[خروج یمانی]] قبل از قیام [[حضرت قائم]]{{ع}} محل خروج وی را نیز یمن عنوان کرده‌اند، که مؤید احتمال یمنی بودن اوست؛ چنان که قبلاً نیز اشاره شد. زیرا ظاهر کلام حضرت در روایت {{متن حدیث|"وَ إِنَّ مِنْ عَلَامَاتِ خُرُوجِهِ خُرُوجَ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الشَّامِ وَ خُرُوجَ الْيَمَانِيِّ مِنَ الْيَمَنِ وَ صَيْحَةً مِنَ السَّمَاءِ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ وَ مُنَادٍ يُنَادِي مِنَ السَّمَاءِ بِاسْمِهِ وَ اسْمِ أَبِيه"}}‏ و تعبیر {{متن حدیث|"خُرُوجَ الْيَمَانِيِّ مِنَ الْيَمَنِ"}} در روایت به قرینه جمله {{متن حدیث|"خُرُوجَ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الشَّام‏"}} این است که حضرت محل خروج وی را یمن می‌داند.
::::::با توجه به روایاتی که محل [[خروج یمانی]] را یمن گفته‌اند، می‌توان احتمال داد که ملیت او نیز یمنی است. مثلاً در روایتی از [[امام باقر]]{{ع}} آمده است: "و از نشانه‌های قیام [[مهدی]]{{ع}} [[خروج سفیانی]] از شام و [[خروج یمانی]] از یمن است"<ref>{{متن حدیث|"وَ إِنَّ مِنْ عَلَامَاتِ خُرُوجِهِ خُرُوجَ السُّفْيَانِيِّ مِنَ الشَّامِ وَ خُرُوجَ الْيَمَانِيِّ مِنَ الْيَمَنِ "}}؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۳۲۸.</ref>؛ [[امام صادق|حضرت صادق]]{{ع}} نیز از [[یمانی]] به عنوان کسی که چشم [[سفیانی]] را از حدقه در می‌آورد، یاد کرده و فرموده است: "[[مهدی]]{{ع}} خروج نمی‌کند، مگر این که قبل از او کسی که چشم [[سفیانی]] را از حدقه در می‌آورد (یعنی [[یمانی]]) از صنعای یمن خروج کند"<ref>{{متن حدیث|" ذُكِرَ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} السُّفْيَانِيُّ فَقَالَ أَنَّى يَخْرُجُ ذَلِكَ وَ لَمْ يَخْرُجْ كَاسِرُ عَيْنِهِ بِصَنْعَاءَ"}}؛ الغیبة، نعمانی، ص۲۸۶.</ref>؛ اما این روایات درباره این که مراد از یمن، کشور فعلی یمن است که مرکز آن صنعا است یا این که منطقه گسترده و وسیع تری را شامل می‌شود، صراحت ندارند. از این‌رو با توجه به این که در روایات از اهل یمن به دلیل نقش مؤثر آنان در زمینه‌سازی ظهور و یاری [[امام مهدی|حضرت حجت]]{{ع}} تجلیل و ستایش شده است، این احتمال وجود دارد که وی از اهل یمن باشد و چون هیچ قرینه‌ای دال بر این که یمن در گذشته دارای قلمرویی بیشتر از یمن فعلی بوده باشد، وجود ندارد، احتمال می‌رود که منظور از یمن در روایات، کشور فعلی یمن است»<ref>[[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص ۱۷۷ - ۱۸۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان یمانی}}

==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اخ): پرسش‌هایی با ۷ پاسخ]]
[[رده:(اخ): پرسش‌های مهدویت با ۷ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]
[[رده:پرسش]]

[[en:What Will Be the Time and Location of the Uprising of the Yamani? (Question)]]

محسن قرائتی

2020-02-16T13:56:22Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

<onlyinclude>
[[پرونده:639225282.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[محسن قرائتی]]]]
حجت الاسلام و المسلمین [[محسن قرائتی]] (متولد ۱۳۲۴ ش، کاشان)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: [[على آقا نجفى‏]]، [[جعفر صبوری کاشانی]] پیگیری کرد. او در مبارزات انقلاب اسلامی نقش فعالی داشت و ریاست و نمایندگی ولی فقیه در سازمان نهضت سوادآموزی از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس دروس مختلف تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر در آورده است. ''«[[امامت ۴ (کتاب)|امامت]]»''، ''«[[جهت‌نما (کتاب)|جهت‌نما]]»''، ''«با قرآن در سرزمین وحی»''، ''«[[غدیر در قرآن (کتاب)|غدیر در قرآن]]»''، ''«[[قرآن و امام حسین (کتاب)|قرآن و امام حسین]]»''، ''«[[امامت ۴ (کتاب)|امامت]]»''، ''«[[بررسی نقش و وظیفه نهادهای دینی در ترویج نظام تربیتی انتظار محور (مقاله)|بررسی نقش و وظیفه نهادهای دینی در ترویج نظام تربیتی انتظار محور]]»''، ''«[[پرتوی از آیه‌های مهدوی (کتاب)|پرتوی از آیه‌های مهدوی]]»''، ''«[[بررسی نقش و وظیفه نهادهای دینی در ترویج نظام تربیتی انتظار محور (مقاله)|بررسی نقش و وظیفه نهادهای دینی در ترویج نظام تربیتی انتظار محور]]»''، ''«امر به معروف و نهی از منکر»'' و ''«یک صد و پنجاه موضوع از قرآن و احادیث»'' برخی از این آثار است.<ref>[http://qaraati.andishvaran.ir/fa/Books.html پایگاه اندیشوران حوزه]</ref>
</onlyinclude>
==جستارهای وابسته==
* [[:رده:آثار محسن قرائتی|همه آثار معرفی‌شده محسن قرائتی]]

==پانویس==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون==
*[http://www.payambar-azam.com/article.aspx?nid=821 صفحه آثار پدیدآورنده در پایگاه اطلاع‌رسانی پیامبر اعظم]
* [http://hamshahrionline.ir/details/200282 صفحه پدیدآورنده در وبگاه همشهری]

[[رده:معرفی اجمالی پدیدآورندگان آثار امامت و ولایت]]
[[رده:پدیدآورنده]]
[[رده:پدیدآورندگان کتاب در امامت و ولایت]]
[[رده:پدیدآورندگان مقاله در امامت و ولایت]]
[[رده:پاسخ‌دهندگان به پرسش‌های علم غیب معصوم]]
[[رده:پاسخ‌دهندگان به پرسش‌های وظایف عصر غیبت]]
[[رده:پاسخ‌دهندگان به پرسش‌های شرایط ظهور]]

[[en:Muhsin Qira'ati]]

سید مسعود پورسیدآقایی

2020-02-14T21:17:42Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

<onlyinclude>
[[پرونده:300451.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[سید مسعود پورسید آقائی]]]]
حجت الاسلام و المسلمین [[سید مسعود پورسید آقائی]] (متولد ۱۳۳۸ ش مشهد)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: میرزا [[جواد تبریزی]]، [[عبدالله جوادی آملی]]، [[سید محمد روحانی]]، [[محمد مؤمن]] و [[علی صفائی حائری]] پیگیری کرد. عضو شورای واحد پژوهش و نگارش فیلم نامه در مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، [[مرکز تخصصی مهدویت]] مدیر، رئیس [[پژوهشکده مهدویت]]، مدرس [[دانشگاه علم و صنعت]]، [[دانشگاه صنعتی شریف]]، بنیاد حضرت مهدی، [[مدرسه مرعشیه]]، حوزه علمیه از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس در حوزه و دانشگاه تا کنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشتهٔ تحریر درآورده است. ''«[[بازکاوی حقوق امام مهدی (مقاله)|بازکاوی حقوق امام مهدی]]»''، ''«[[زمینه‌سازی ظهور (مقاله)|زمینه‌سازی ظهور]]»''، ''«[[ظهور صغرا و بایسته‌ها (مقاله)|ظهور صغرا و بایسته‌ها]]»''، ''«[[میر مهر (کتاب)|میر مهر]]»''، ''«[[پیدای پنهان (کتاب)|پیدای پنهان]]»''، ''«[[تاریخ عصر غیبت (کتاب)|تاریخ عصر غیبت]]»''، ''«[[درسنامه تاریخ عصر غیبت (کتاب)|درسنامه تاریخ عصر غیبت]]»''، ''«[[روح الله، مهدی یاور، مهدی باور، مهدی زیست (کتاب)|روح الله، مهدی یاور، مهدی باور، مهدی زیست]]»''، ''«با جاری کوثر»''، ''«[[عاشورا و انتظار (کتاب)|عاشورا و انتظار]]»''، ''«درس‌هایی از علوم قرآن»''، ''«[[با جاری انتظار (کتاب)|با جاری انتظار]]»''،''«[[نفس زکیه (مقاله)|نفس زکیه]]»''، ''«حجاب میوه شناخت»'' و ''«چشمه در بستر تحلیلی از زمان شناسی حضرت زهرا»'' برخی از این آثار است.<ref>[http://mpseyyedaghaei.andishvaran.ir/fa/ScholarMainpage.html پایگاه اندیشوران حوزه]</ref>
</onlyinclude>
==جستارهای وابسته==
* [[:رده:آثار سید مسعود پورسیدآقایی|همه آثار معرفی‌شده سید مسعود پورسیدآقایی]]

==پانویس==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون==

[[رده:معرفی اجمالی پدیدآورندگان آثار امامت و ولایت]]
[[رده:پدیدآورنده]]
[[رده:پدیدآورندگان کتاب در امامت و ولایت]]

[[en:Sayyid Mas'ud Pur Sayyid Aqayi]]

کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)

2020-02-13T09:28:23Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = کمال الدین و تمام النعمة
| عنوان اصلی =
| تصویر = 234123.gif
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = عربی
|زبان اصلی =
| نویسنده = [[محمد بن علی بن بابویه قمی]] معروف به [[شیخ صدوق]]
| نویسندگان =
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[غیبت]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = *[[انتشارات کتابفروشی اسلامیة]] ( تهران، ایران: ۱۳۷۷ ش)
*[[انتشارات دارالکتاب الاسلامیة]] ( تهران، ایران: ۱۳۹۵ ش)
*[[انتشارات مؤسسه الأعلمی للمطبوعات]] ( بیروت، لبنان: ۱۴۱۲ ق)
*[[انتشارات النشر الإسلامی]] ( قم، ایران: ۱۴۲۹ ق ، ۱۳۸۹ ش)
| به همت =
| وابسته به =
| محل نشر =
| سال نشر =
| تعداد جلد = ۱
| صفحه = ۵۳۵
| قطع = وزیری
| نوع جلد = گالینگور
| شابک = (نامعلوم)
| رده‌بندی کنگره =(نامعلوم)
| رده‌بندی دیویی =۲۹۷.۲۱۲
| شماره ملی =۱۷۸۷۹
}}
'''کمال الدین و تمام النعمة''' کتابی است به زبان عربی که حاوی روایاتی از [[ائمه]] [[معصومین]]{{عم}}، درباره [[غیبت]] [[امام زمان]]{{ ع}} و خصوصیات آن حضرت و [[عصر ظهور]] و ویژگی‏‌های آن دوران می‌‏باشد. این کتاب اثر [[محمد بن علی بن بابویه قمی]] معروف به [[شیخ صدوق]] است و [[انتشارات کتابفروشی اسلامیة]]، [[انتشارات دارالکتاب الاسلامیة]]، [[انتشارات مؤسسه الأعلمی للمطبوعات]] و [[انتشارات النشر الإسلامی]] انتشار آن را به عهده داشته‌اند.<ref name=p1>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3301/5343/50196/%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B9%D9%85%D8%A9-(1) پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه]</ref>

==درباره کتاب==
در معرفی این کتاب آمده است: «این كتاب، شامل احادیث نبوی و [[امامان]]{{عم}} درباره [[امام مهدی]]{{ع}} و [[غیبت]] آن حضرت است. مؤلف ـ كه از عالمان نخستین [[شیعی]] است ـ در مقدمه كتاب، انگیزه‏ تألیف آن را رویایی می‌‏داند كه در آن، [[امام زمان]]{{ع}} به او توصیه می‏‌كند كتابی در این ‏باره بنگارد. وی با اشاره به [[غیبت]] پیامبرانی چون [[حضرت ادریس]]{{ع}}، [[حضرت ابراهیم]]{{ع}}، [[حضرت یوسف]]{{ع}} و [[حضرت موسی]]{{ع}}، اصل [[غیبت]] حضرت حجت را امری دارای پیشینه می‌‏داند و سپس به روایات [[پیامبر خاتم|پیامبر اكرم]]{{صل}} و [[امامان]]{{عم}} در باب [[غیبت]] [[امام زمان]] و فلسفه‏ آن می‏‌پردازد. بخش دیگر كتاب مربوط به توقیعات [[امام عصر]]{{ع}}، علامات [[ظهور]] و نام‏ه‌ای آن حضرت است. نویسنده هم‏چنین به اسامی افرادی كه عمری طولانی داشته‏‌اند و نیز كسانی كه [[حضرت مهدی]]{{ع}} را دیده‌‏اند می‌‏پردازد. وی همچنین به شبهات [[زیدیه]] و [[كیسانیه]] در این‏ باره جواب می‌‏دهد»<ref name=p1>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3301/5343/50196/%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B9%D9%85%D8%A9-(1) پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه]</ref>.

==فهرست کتاب==
{{فهرست اثر}}
{{ستون-شروع|3}}
*سرآغاز؛
*[[مقدمه]] در چند موضوع؛
*باب اول [[خلافت]] حقه الهیه؛
*باب دوم در [[غیبت]] [[حضرت ادریس]]{{ع}}؛
*باب سوم ذکر [[ظهور]] [[نوح]] بعد از آن [[نبوت]]؛
*باب چهارم ذکر [[غیبت]] [[صالح]]{{ع}}؛
*باب پنجم در [[غیبت]] [[ابراهیم]]{{ع}}؛
*باب ششم [[غیبت]] [[یوسف]]{{ع}}؛
*باب هفتم در [[غیبت]] [[موسی]]{{ع}}؛
*باب هشتم ذکر درگذشت [[موسی]]{{ع}} و [[غیبت]] در [[اوصیاء]] و حجج بعد از او تا روزگار [[مسیح]]{{ع}}؛
*باب نهم در [[بشارت]] [[عیسی بن مریم]]{{ع}}؛
*باب دهم خبر [[سلمان فارسی]] در این موضوع؛
*باب یازدهم داستان قس بن ساعده
*باب دوازدهم در شرح حال تبع [[پادشاه]] [[یمن]]
*باب سیزدهم [[عبد المطلب]] و [[ابو طالب]] از همه [[دانشمندان]] بمقام [[پیغمبر]] داناتر بودند و او را بهتر میشناختند ولی این موضوع را از جهال اهل [[کفر]] و ضلال [[پنهان]] میداشتند
*باب چهاردهم داستان [[سیف]] بن ذی یزن.
*باب پانزدهم در داستان بحیرای [[راهب]]
*باب شانزدهم در داستان خالد بن اسد بن ابی العاص و طلیق بن ابی سفیان بن [[امیه]]
*باب هفدهم داستان ابو المویهب [[راهب]]
*باب هجدهم خبر [[سطیح کاهن]]
*باب نوزدهم خبر [[یوسف]] [[یهودی]]
*باب بیستم خبر ابن حواش که از [[شام]] می‌امد
*باب بیست و یکم داستان [[زید]] بن عمرو بن نفیل
*باب بیست و دوم [[علت]] [[نیازمندی]] بوجود [[امام]]{{ع}}
*باب بیست و سوم
*باب بیست و چهارم [[نص]] صادر از [[خدای تبارک و تعالی]] بر [[قائم]] و بیان ان که دوازدهمین امامانست(ع).
*باب بیست و پنجم در [[نصوص]] [[پیغمبر]] بر [[امام]] [[قائم]] و [[ایمه]] اثنی عشر علیهم السلام
*باب بیست ششم در اخباری که [[پیغمبر]]{{صل}}از [[غیبت]] [[قائم]] خبر داده
*باب بیست و هفتم - [[اخبار]] [[امیر المؤمنین]] [[علی بن ابی طالب]] راجع ب[[غیبت]] [[امام دوازدهم]]{{ع}}
*باب بیست و هشتم در انچه از سیده نساء عالمیان [[فاطمه زهراء]] دختر [[رسول خدا]](ص)[[روایت]] شده است راجع بحدیث [[صحیفه]] و انچه از نام [[ایمه]] و نام مادران [[ایمه]] در ان بوده است و بیان اینکه [[امام دوازدهم]] انان [[قائم]] است.
*باب بیست و نهم ذکر [[نصوص]] بر [[قائم]]{{ع}} در لوحی که [[خدای تعالی]] برسولش هدیه کرد و ان [[حضرت]] بفاطمه{{س}} داد و او بجابر بن [[عبد الله]] [[انصاری]] نشان داد تا ان را خواند و از روی ان نسخه برداشت و از انان بامام پنجم [[محمد بن علی]] الباقر بعدها خبر داد.
*باب سی‌ام [[اخبار]] [[حسن]] بن [[علی بن ابی طالب]] بوقوع [[غیبت]] [[قائم]]{{ع}} که دوازدهمین [[ایمه]] است
*باب سی و یکم در [[اخبار]] [[حسین بن علی]](ع) بوقوع [[غیبت]] بامام [[قائم]] که دوازدهمین [[ایمه]] است{{ع}}
*باب سی و دوم در [[اخبار]] [[سید]] العابدین [[علی بن الحسین]] در وقوع [[غیبت]] بقائم که دوازدهمین [[ائمه]]{{ع}} است
*باب سی و سوم در [[اخبار]] [[امام پنجم]] [[ابو جعفر]] [[محمد بن علی باقر]]{{ع}}از وقوع [[غیبت]] [[قائم]] که دوازدهمین امامها است
*باب سی و چهارم در انچه از [[امام صادق]] [[جعفر بن محمد]]{{ع}}[[روایت]] شده است در [[نص]] بر [[قائم]]{{ع}}و ذکر [[غیبت]] او که دوازدهمین [[امامان]] است.
*باب سی و پنجم انچه از [[امام هفتم]] [[موسی بن جعفر]]{{ع}} در [[نص بر امام]] [[قائم]] و [[غیبت]] او و دوازدهم [[امام]] بودن او رسیده است
*باب سی و ششم انچه از [[حضرت رضا]] [[علی بن موسی]]{{ع}} در [[نص]] بر [[قائم]] و [[غیبت]] او و [[دوازدهمین امام]] بودنش رسیده است
*باب سی و هفتم - انچه [[روایت]] شده از [[ابی جعفر]] دوم [[محمد بن علی]] جواد در [[نص]] بر [[قائم]] و [[غیبت]] او و اینکه [[دوازدهمین امام]] است
*باب سی و هشتم - انچه [[روایت]] شده است از ابی الحسن [[علی بن محمد]] [[عسکری]] در [[نص]] بر [[قائم]] و غیبتش و اینکه دوازدهم [[امام]] است
*باب سی و نهم - انچه [[روایت]] رسیده است از ابی [[محمد]] [[حسن بن علی]] [[عسکری]]{{ع}} در وقوع [[غیبت]] بپسرش [[قائم]]{{ع}}و بیان اینکه او [[دوازدهمین امام]] است
*باب چهلم - انچه در باره [[خضر]]{{ع}} رسیده است
*باب [[چهل]] و یکم انچه در باره [[ذی القرنین]] [[روایت]] شده است
*باب [[چهل]] و دوم [[رجوع]] بذکر انچه [[روایت]] شده است از ابی [[محمد]] [[حسن بن علی]] [[عسکری]] در [[نص]] بر پسرش [[قائم]]{{ع}}
*باب [[چهل]] و سوم در بیان حال کسی که منکر [[قائم]] دوازدهمین گردد
*باب [[چهل]] و چهارم - در انچه [[روایت]] شده است که [[امامت]] بعد از [[حسن]] و [[حسین]]{{ع}} در دو برادر نباشد
*باب [[چهل]] و پنجم - انچه در باره [[نرجس]] [[مادر]] [[قائم]] [[روایت]] شده است که نامش [[ملیکه]] دختر یوشع بن [[قیصر]] ملک است
*باب [[چهل]] و ششم انچه در ولادت [[قائم]] [[صاحب الزمان]] م ح م د بن الحسن العسکری{{ع}} [[روایت]] شده
*باب [[چهل]] و هفتم ذکر کسانی که [[امام یازدهم]] [[حسن بن علی]] [[عسکری]] را بولادت پسرش [[قائم]] تهنیت گفتند
*باب [[چهل]] و هشتم ذکر کسانی که [[قائم]]{{ع}} را دیدند و مشاهده کرده‌اند و با او سخن گفته‌اند
*باب [[چهل]] و نهم - در [[علت]] [[غیبت]]
*باب پنجاهم در توقیعاتی که از [[ناحیه]] [[قائم]] رسیده است
*باب پنجاه و یکم - انچه در [[درازی عمر]] رسیده است
*باب پنجاه و دوم - [[حدیث]] [[دجال]]
*باب پنجاه و سوم - در [[حدیث]] [[حبابه والبیه]]
*باب پنجاه و چهارم - [[نقل]] [[حدیث]] [[معمر مغربی]] [[ابو الدنیا]] [[علی بن عثمان بن خطاب بن مره]] بن مزید
*باب پنجاه و پنجم - ذکر احادیثی که از ابی الدنیا [[معمر مغربی]] [[علی بن عثمان بن خطاب بن مره]] وارد شده است
*باب پنجاه و ششم - [[حدیث]] عبید بن [[شرید]] جرهمی
*باب پنجاه و هفتم [[حدیث]] [[ربیع بن ضبع فزاری]]
*باب پنجاه و هشتم [[حدیث]] [[شق کاهن]]
*باب پنجاه و نهم - [[حدیث]] شداد بن عادم بن [[ارم]] و [[وصف]] [[ذات العماد]] که مانند ان در بلاد ایجاد نشده
*باب شصتم - انچه در باره [[ثواب]] [[منتظر فرج]] [[روایت]] شده است
*باب شصت و یکم [[نهی]] از نام بردن [[قائم]]{{ع}}
*باب شصت و دوم - [[نشانه‌های ظهور حضرت قائم]](ع)
*باب شصت و سوم - نوادر کتاب - [[اخبار]] متفرقه
{{پایان}}
{{پایان}}

==درباره پدیدآورنده==
{{:شیخ صدوق}}

==پانویس==
{{پانویس}}

==دریافت متن ==
*[http://www.ghbook.ir/index.php?option=com_dbook&task=viewbook&book_id=10344&Itemid=167&lang=fa دریافت متن PDF و دیجیتال کتاب در وبگاه بازار کتاب قائمیه]
*[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/3727 دریافت متن PDF کتاب از وبگاه کتابخانه دیجیتال نور]
*[http://www.ghadeer.org/Book/105 دریافت متن دیجیتال از وبگاه مرکز اطلاع‌رسانی غدیر]
*[https://ebookshia.com/books/view/3489/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84+%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86+%D9%88+%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85+%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B9%D9%85%D8%A9+%28%D8%AC%D9%84%D8%AF+1%29 دریافت متن دیجیتال و PDF کتاب از وبگاه کتابخانه شیعه]
*[http://alfeker.net/library.php?id=2038 دریافت متن PDF کتاب از وبگاه شبکه الفکر]
*[http://www.narjes-library.com/2013/05/blog-post_251.html دریافت متن PDF کتاب از وبگاه مکتبة نرجس]

==پیوند به بیرون==
*[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/809132 وبگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران]
*[http://iranbuybook.com/book-title=%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D9%88_%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B9%D9%85%D9%87 وبگاه بای بوک]
*[http://islamicdatabank.com/MoshakhesatBook.aspx?cod=10039493 پایگاه اطلاع‌رسانی سراسری پارسا]
*[http://www.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=1206292 وبگاه خانه کتاب]
*[https://www.gisoom.com/book/11390566/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B9%D9%85%D9%87-%D8%AC%D9%84%D8%AF-1/ شبکه جامع کتاب گیسوم]

[[رده:کتاب]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان عربی]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان عربی]]
[[رده:کتاب‌های شیخ صدوق]]
[[رده:آثار شیخ صدوق]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت تک جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت با تعداد صفحات بیش از ۳۰۰]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۴۲]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۸۰]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۷۶]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات کتابفروشی اسلامیة]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات دارالکتاب الاسلامیة]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات مؤسسه الأعلمی للمطبوعات]]
[[رده:آثار غیبت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های غیبت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های غیبت به زبان عربی]]
[[رده:کتاب‌های دارای چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای فهرست]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن PDF]]

[[en:Kamal al-Din wa Tamam al-Ni'mah (book)]]

چه فرقی بین نشانه‌های ظهور و شرایط ظهور است؟ (پرسش)

2020-02-09T21:21:23Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پاسخ جامع مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[نشانه‌های ظهور (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ نشانه‌های ظهور]]
| موضوع فرعی = چه فرقی بین [[نشانه‌های ظهور]] و [[شرایط ظهور]] است؟
| تصویر = 7626626264.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌ها و علائم ظهور]]
| مدخل وابسته = [[نشانه‌های ظهور]] - [[شرایط ظهور]]
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = ۱۶ پاسخ
}}
[[شرایط ظهور]] یعنی اموری که [[تحقق ظهور]] وابسته به آنهاست و تا آنها محقق نشوند [[ظهور]] واقع نخواهد شد. مانند وجود [[یاران باوفا]] و [[آمادگی جهانی]] برای پذیرش [[امام زمان]]{{ع}}. اما [[علائم ظهور]] به نشانه‌هایی گفته می‌شود که بر اساس [[روایات معصومین]]{{ع}} [[قبل از ظهور]] و یا در آستانه آن واقع خواهد شد و نوید [[ظهور]] را می‌دهد. مانند [[قیام یمانی]]، [[خروج سفیانی]] و.... ما برای ایجاد شرایط باید تلاش کنیم، [[نشانه‌ها]] خود واقع می‌شوند.

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.
==عبارت‌های دیگری از این پرسش==

== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:1368171.jpg|75px|link=سید محمد صدر]]||[[پرونده:Pic2391.jpg|75px|link=مهدی یوسفیان]]||[[پرونده:13681056.jpg|75px|link=سید جعفر موسوی‌نسب]]||[[پرونده:Pic259.jpg|75px|link=عبدالمجید زهادت]]||[[پرونده:11773.jpg|75px|link=رسول رضوی]]||[[پرونده:11538.jpg|75px|link=محمد علی رضایی اصفهانی]]||[[پرونده:1368302.jpg|75px|link=سید محمد رضی آصف آگاه]]||[[پرونده:Pic627.jpg|75px|link=مهدی علی‌زاده]]||[[پرونده:13681170.jpg|75px|link=بهروز محمدی]]
|-
|[[سید محمد صدر|صدر]]||[[مهدی یوسفیان|یوسفیان]]||[[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب]]||[[عبدالمجید زهادت|زهادت]]||[[رسول رضوی|رضوی]]||[[محمد علی رضایی اصفهانی|رضایی اصفهانی]]||[[سید محمد رضی آصف آگاه|آصف آگاه]]||[[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده]]||[[بهروز محمدی|محمدی]]
|-
|[[پرونده:1100234.jpg|75px|link=یدالله حاجی‌زاده]]||[[پرونده:1368119.jpg|75px|link=رحیم کارگر]]||[[پرونده:783993038.jpg|75px|link=قنبر علی صمدی]]||[[پرونده:1404.jpg|72px|link=مهدی علی‌پور]]||[[پرونده:137982.jpeg|75px|link=محمد علی کریمی]]||[[پرونده:15207.jpg|75px|link=علی ‎اصغر رضوانی]]||[[پرونده:32465.jpg|75px|link=سید مجتبی السادة]]||[[پرونده:151828.jpg|75px|link=مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)]]
|-
|[[یدالله حاجی‌زاده|حاجی‌زاده]]||[[رحیم کارگر|کارگر]]||[[قنبر علی صمدی|صمدی]]||[[مهدی علی‌پور|علی‌پور]]||[[محمد علی کریمی|کریمی]]||[[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی]]||[[سید مجتبی السادة|السادة]]||آینده روشن
|-
|}

===چیستی شرایط و [[نشانه‌های ظهور]]===
*بحث [[علائم]] و [[نشانه‌های ظهور]] ارتباط بسیار نزدیکی با بحث [[شرایط ظهور]] دارد، لذا لازم است این دو واژه تعریف شود تا تفاوت آنها معلوم گردد. شرایط به معنای سبب‌ها و زمینه‌ها، به اموری گفته می‌شود که تحققِ مطلوب و مشروط، به وجود آنها بستگی دارد و تا اینها محقق نشوند، مشروط به وجود نمی‌آید. بر این اساس مراد از [[شرایط ظهور]] آن دسته از اموری هستند که تحقق [[ظهور]] وابسته به وجود آنهاست و تا آنها محقق نشوند [[ظهور]] نیز واقع نخواهد شد<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ج ۲، ص ۲۵۱ـ ۲۵۲؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، [[مهدویت ۱ (کتاب)|مهدویت]]، ص ۱۰۱ـ ۱۰۹؛ [[قنبرعلی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص ۱۳۶ـ ۱۴۰؛ [[یدالله حاجی‌زاده|حاجی‌زاده، یدالله]]، [[وجه جمع فراگیر شدن ظلم و فساد در آستانه ظهور حضرت حجت با عدم جواز اباحی‌گری (مقاله)|وجه جمع فراگیر شدن ظلم و فساد در آستانه ظهور حضرت حجت با عدم جواز اباحی‌گری]]، ص ۲۶۷؛ رضوی، رسول، امام مهدی، ص ۱۲۳ ـ ۱۲۵.</ref>.
*علائم به معنای نشانه‌ها، به اموری گفته می‌شود که نمایانگر مقصود و مطلوب هستند. به عبارت دیگر نشانه‌ پدیده‌ای است که با مقصود و مطلوب مرتبط بوده و ضمن آنکه [[آدمی]] را به سوی آن [[راهنمایی]] می‌کند، در مسیر بودن و نزدیک شدن به هدف را یادآور می‌شود. مراد از [[علائم ظهور]] آن دسته از حوادثی است که براساس [[بیان]] [[پیشوایان]] [[معصوم]]{{عم}}، قبل و یا در آستانۀ [[ظهور]] واقع خواهد شد و تحقق هر کدام نوید نزدیک شدن یا وقوع [[قیام]] [[امام مهدی]] {{ع}} را می‌دهد<ref>. ر.ک. زهادت، عبدالمجید، معارف و عقاید ۵، ج ۲، ص ۲۵۱ ـ ۲۵۲؛ علی زاده، مهدی، نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار، ص ۱۸ ـ ۲۰؛ محمدی، بهروز، چلچراغ حکمت، ج ۱۰، ص ۴۸؛ رضایی اصفهانی، محمد علی، مهدویت، ص ۱۰۱ ـ ۱۰۹؛ حاجی زاده، یدالله، وجه جمع فراگیر شدن ظلم و فساد در آستانه ظهور حضرت حجت با عدم جواز اباحی‌گری، ص ۲۶۷؛ رضوی، رسول، امام مهدی، ص ۱۲۳ ـ ۱۲۵.</ref>. در نتیجه [[علائم]] فقط کاشف از پدیده ظهورند<ref>ر.ک. [[سید محمد رضی آصف آگاه|آصف آگاه، سید محمد رضی]]، [[بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور (مقاله)|بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۱؛ [[یدالله حاجی‌زاده|حاجی‌زاده، یدالله]]، [[وجه جمع فراگیر شدن ظلم و فساد در آستانه ظهور حضرت حجت با عدم جواز اباحی‌گری (مقاله)|وجه جمع فراگیر شدن ظلم و فساد در آستانه ظهور حضرت حجت با عدم جواز اباحی‌گری]]، ص ۲۶۷.</ref> ولی شرایط محقق ظهورند. فایده دانستن [[شرایط ظهور]] آن است که [[انسان‌ها]] را برای فراهم کردن شرایط به تلاش و جنبش وا می‌دارد.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ج ۲، ص ۲۵۱ ـ ۲۵۲؛ [[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، ص ۱۸ ـ ۲۰؛ [[بهروز محمدی|محمدی، بهروز]]، [[چلچراغ حکمت ج۱۰ (کتاب)|مهدویت]]، ج ۱۰، ص ۴۸؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، [[مهدویت ۱ (کتاب)|مهدویت]]، ص ۱۰۱ـ ۱۰۹</ref>
===تفاوت‌ها میان شرایط و [[نشانه‌های ظهور]]===
*برخی از تفاوت‌هایی که میان [[شرایط ظهور]] و [[نشانه‌های ظهور]] گفته شده عبارتند از:
#وابستگی [[ظهور]] به شرایط، یک نحوه وابستگی واقعی است، اما وابستگی به نشانه‏‌ها وابستگی از جهت [[کشف]] و اعلام است نه به عنوان یک [[امر]] واقعی و ارتباط حقیقی.<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص ۲۹ ـ ۳۰؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، [[ظهور (مقاله)|ظهور]]، ص ۲۳۷ ـ ۲۳۸؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[شرایط ظهور (کتاب)|شرایط ظهور]]، ص ۱۳ و ۱۴؛ [[سید مجتبی السادة|السادة، سید مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۲۲۲ ـ ۲۲۳؛ [[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۱۸؛ [[رحیم کارگر|کارگر، رحیم]]، [[مهدویت دوران ظهور (کتاب)|مهدویت دوران ظهور]]، ص ۲۳ و ۲۶ و ۳۳ ـ ۳۷.</ref> نبود بعضی از شرایط موجب عدم [[ظهور]] است و نبود آنها [[کار]] [[ظهور]] و تحقق اهداف آنرا که گسترش [[عدالت جهانی]] باشد مختل می‌‏سازد و خواه ناخواه برنامه‏ریزی [[کامل]] الهی برای تحقق این منظور ناتمام می‌‏ماند؛ اما نشانه، هیچ‏گونه دخالتی در [[اصل]] [[ظهور]] ندارد و فقط دلالتی بر [[ظهور]] داشته و موجب [[آگاهی]] و اطلاع [[مردم]] از [[ظهور]] می‌‏شود.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۳۹۹ ـ ۴۹۵؛ [[محمد علی کریمی|کریمی، محمد علی]]، [[آیا ظهور نزدیک است ۳ (کتاب)|آیا ظهور نزدیک است]]، ص ۲۵ ـ ۲۷.</ref> البته باید توجه داشت بعضی از نشانه‌‏ها خود جزئی از شرایط هستند، مثلاً وجود [[دجال]] و یا [[قتل نفس زکیه]]؛ از پی‏امدها و نتایج دوران فتنه‌‏ها و انحرافاتی است که وسیله‏‌ای برای [[آزمایش]] [[مردم]] و یکی از [[شرایط ظهور]] است. بنابراین بین این گونه نشانه‌‏ها و بعضی شرایط ارتباطی محکم و رابطه‌‏ای لازم وجود دارد.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۳۹۹ ـ ۴۹۵؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، [[ظهور (مقاله)|ظهور]]، ص ۲۳۷ ـ ۲۳۸؛ [[محمد علی کریمی|کریمی، محمد علی]]، [[آیا ظهور نزدیک است ۳ (کتاب)|آیا ظهور نزدیک است]]، ص ۲۵ ـ ۲۷.</ref>
#علائم [[ظهور]] عبارت است از چندین رویداد و حادثه که گاهی نیز به طور پراکنده پدید آمده و تنها ارتباط واقعی که بین آنها و [[ظهور]] وجود دارد، این است که همۀ آنها پیش از [[ظهور]] تحقق می‌‏یابند، و به همین جهت در [[روایات]] به عنوان علامت مطرح شده‌‏اند. اما [[شرایط ظهور]] به اعتبار برنامه‏‌ریزی طولانی الهی، با [[ظهور]] رابطۀ واقعی داشته و سبب پیدایش آن هستند.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۳۹۹ ـ ۴۹۵؛ [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص ۲۹ ـ ۳۰؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[شرایط ظهور (کتاب)|شرایط ظهور]]، ص ۱۳ و ۱۴؛ [[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۱۸</ref>
#علامت [[ظهور]]، رویدادی است که ادامه و گسترش ندارد و هر اندازه به طول انجامد در نهایت دوامی نخواهد داشت؛ بر خلاف شرایط که مستلزم بقا و تداوم است، و بر طبق برنامه‌‏ریزی الهی تا [[هنگام ظهور]] حضرت آن شرایط پدید آمده می‌‏بایست باقی باشد تا نتیجه خود را بدهد و [[ظهور]] تحقق یابد.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۳۹۹ ـ ۴۹۵؛ [[سید مجتبی السادة|السادة، سید مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۲۲۲ ـ ۲۲۳؛ [[سید محمد رضی آصف آگاه|آصف آگاه، سید محمد رضی]]، [[بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور (مقاله)|بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۱</ref>
#تمامی علامات پیش از [[ظهور]] پدید آمده و از بین می‌‏رود؛ لکن شرایط به طور [[کامل]] به وجود نمی‌‏آیند مگر نزدیک [[ظهور]] و یا به هنگام وقوع آن و ممکن نیست از بین بروند و الا لازم می‌‏آید شرط از مشروط جدا شده و نتایج با مقدمات ارتباط و پیوستگی نداشته باشند و وقوع چنین چیزی محال است.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۳۹۹ ـ ۴۹۵؛ [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، [[ظهور (مقاله)|ظهور]]، ص ۲۳۷ ـ ۲۳۸؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[شرایط ظهور (کتاب)|شرایط ظهور]]، ص ۱۳ و ۱۴</ref> البته از جهتی دیگر این مورد وجه مشترک بین [[علائم]] و [[شرایط ظهور]] است زیرا هر دو قبل از [[ظهور]] حضرت محقق می‌‌شوند، زیرا اگر قبل از تحقق شرایط و [[نشانه‌ها]] [[ظهور]] انجام بگیرد لازم می‌آید که مشروط پیش از آن که شرطش وجود یابد، تحقق پذیرد... و همچنین علاماتی که درستی آن محرز شده است، [[دروغ]] از کار درآید<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۴۸۹</ref>.<ref>ر.ک. [[سید محمد رضی آصف آگاه|آصف آگاه، سید محمد رضی]]، [[بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور (مقاله)|بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۱</ref>
#شرایط [[ظهور]] در برنامه‌‏ریزی الهی دخیل هستند و می‌‏بایست مورد توجه قرار گیرند؛ زیرا فرا رسیدن روز [[موعود]] متوقف بر آنها است، لکن نشانه‏‌ها هیچ‏‌گونه دخالتی در این مسیر ندارند بلکه فایدۀ مهم آنها این است که [[مسلمان‌ها]] را از وجود آن روز [[آگاه]] ساخته و ذهن آنها را برای استقبال از آن روز آماده می‌‏سازند.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۳۹۹ ـ ۴۹۵</ref>
#نشانه‌‏های [[ظهور]] را می‌‏توان شناسایی کرد و می‏‌توانیم بفهمیم کدام یک از آنها تاکنون موجود شده و کدام یک هنوز موجود نگشته، اما در مورد شرایط، نمی‏‌توان به تمام شرایط در یک زمان دست یافت و یا آنها را حاصل کرد؛ زیرا برخی از شرایط، وجود تعداد کافی از افراد آزموده و با [[اخلاص]] در سطح جهانی بوده و بررسی درست و شناسائی آنها برای اشخاص عادی امکان‏پذیر نیست.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۳۹۹ ـ ۴۹۵؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ج ۲، ص ۲۵۱ ـ ۲۵۲؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[شرایط ظهور (کتاب)|شرایط ظهور]]، ص ۱۳ و ۱۴؛ [[سید محمد رضی آصف آگاه|آصف آگاه، سید محمد رضی]]، [[بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور (مقاله)|بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۱</ref>
#تحقق هم زمان همۀ نشانه‌ها یا گردآمدن آنها در یک زمان [[ضرورت]] ندارد، نشانه‌ها می‌توانند با فاصله‌های بسیار اتفاق افتند و در زمان واحد گرد نیایند، ولی شرایط چنین نیستند؛ در نهایت باید تمام شرایط با هم محقق شوند و در یک زمان اجتماع کنند تا [[ظهور]] پدید آید.<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، [[ظهور (مقاله)|ظهور]]، ص ۲۳۷ ـ ۲۳۸؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[شرایط ظهور (کتاب)|شرایط ظهور]]، ص ۱۳ [[سید محمد رضی آصف آگاه|آصف آگاه، سید محمد رضی]]، [[بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور (مقاله)|بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۱؛ [[رحیم کارگر|کارگر، رحیم]]، [[مهدویت دوران ظهور (کتاب)|مهدویت دوران ظهور]]، ص ۲۳ و ۲۶ و ۳۳ ـ ۳۷؛ [[محمد علی کریمی|کریمی، محمد علی]]، [[آیا ظهور نزدیک است ۳ (کتاب)|آیا ظهور نزدیک است]]، ص ۲۵ ـ ۲۷.</ref>
#[[انسان]] نسبت به [[شرایط ظهور]]، [[تکلیف]] دارد و باید زمینه‌های تحقق آن را مهیا سازد بر خلاف [[علایم ظهور]] که نسبت به ایجاد آن [[وظیفه]] ایی ندارد.<ref>ر.ک. [[علی ‎اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۱۸؛ [[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۷۵؛ [[سید محمد رضی آصف آگاه|آصف آگاه، سید محمد رضی]]، [[بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور (مقاله)|بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۱</ref>
#[[درک]] [[شرایط ظهور]] نیازی به بیان [[خداوند متعال]] ندارد و [[عقل]] آدمی آنرا می‌فهمد؛ ولی [[علائم ظهور]] نیازمند بیان [[خداوند متعال]] است؛ چون یک نوع پیشگویی بوده و [[درک]] آن از توان [[عقل]] خارج است.<ref>ر.ک. [[سید محمد رضی آصف آگاه|آصف آگاه، سید محمد رضی]]، [[بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور (مقاله)|بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۱</ref>
#[[شرایط ظهور]] با هم ارتباط متقابل و واقعی دارند، حال آن‏‌که ارتباط خاصی میان نشانه‏‌های [[ظهور]] مشاهده نمی‏‌شود<ref>ر.ک: [[رحیم کارگر|کارگر، رحیم]]، [[مهدویت دوران ظهور (کتاب)|مهدویت دوران ظهور]]، ص ۲۳ و ۲۶ و ۳۳ ـ ۳۷.</ref>.
#[[شرایط ظهور]] باید مداومت داشته باشند و شرط بقای ظهورند، حال آنکه نشانه‏‌های [[ظهور]] در زمانی خاص رخ می‏‌دهند و نه [[لزوم]] و نه امکان دارد که آن شرایط در مدت زمانی طولانی واقع شوند و وقوع آنها ادامه یابد<ref>ر.ک: [[رحیم کارگر|کارگر، رحیم]]، [[مهدویت دوران ظهور (کتاب)|مهدویت دوران ظهور]]، ص ۲۳ و ۲۶ و ۳۳ ـ ۳۷.</ref>.
#همه [[شرایط ظهور]] باید متحقق باشند؛ با آنکه نشانه‏‌های [[ظهور]] لازم نیست که همه‏‌شان رخ بدهند و تنها حدوث [[علایم حتمی]] کافی است و بقیه به [[نزدیکی ظهور]] دلالت می‏‌کنند و اگر [[پیش از ظهور]] رخ ندهند، مشکلی در امر [[ظهور]] پیش نمی‏‌آید<ref>ر.ک: [[رحیم کارگر|کارگر، رحیم]]، [[مهدویت دوران ظهور (کتاب)|مهدویت دوران ظهور]]، ص ۲۳ و ۲۶ و ۳۳ ـ ۳۷.</ref>.
#[[علائم ظهور]]، عبارت است از رویدادهای [[اجتماعی]] و تحولات [[سیاسی]] و طبیعی که در [[زمان ظهور امام زمان]] {{ع}} واقع می‌شود و [[مردم]] در آن نقش بارز ندارند اما [[شرایط ظهور]]، عبارت است از مواردی که [[مردم]] باید برای تحقق و تعجیل [[ظهور امام زمان]]{{ع}} انجام دهند و در آن موارد تلاش کنند<ref>ر.ک. رضوی، رسول، امام مهدی، ص ۱۲۳ ـ ۱۲۵.</ref>.

==پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌ الله شهید صدر؛}}
[[پرونده:1368171.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید محمد صدر]]]]
::::::آیت‌ الله شهید '''[[سید محمد صدر]]''' در کتاب ''«[[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]»'' در این‌باره گفته‌ است:
::::::«با اینکه نشانه‏‌ها و شرایط در مطالب کلی مذکور با یکدیگر شریکند، در عین حال از جهات متعدد دیگر با هم تفاوت‌ها و فرق‌هایی دارند که می‌‏بایست به بررسی آن تفاوت‌ها بپردازیم.
:::::*'''تفاوت اول:''' وابستگی [[ظهور]] به شرایط یک نحوه وابستگی واقعی است لکن وابستگی به نشانه‏‌ها وابستگی از جهت [[کشف]] و اعلام است نه به عنوان یک امر واقعی و ارتباط حقیقی. و تفاوت عمده بین این دو مفهوم همین است. زیرا معنای شرط در [[فلسفه]] آن است که رابطه آن با مشروط، رابطه علت با معلول باشد به طوری که مشروط بدون وجود شرط، هیچ‌‏گاه موجود نشود. و این همان چیزی است که به طور حتم می‌‏توانیم درباره شرایط [[ظهور]] بگوئیم که نبود بعضی از شرایط موجب عدم [[ظهور]] است تا جائی که اگر آنها موجود نشود، اصلا [[ظهور]] معقول نخواهد بود، و نبود آنها اصلا کار [[ظهور]] و تحقق اهداف آن را که گسترش [[عدالت جهانی]] باشد مختل می‌‏سازد و خواه ناخواه برنامه‏ریزی [[کامل]] الهی برای تحقق این منظور ناتمام می‌‏ماند. بنابراین می‏‌بایست تمام شرایط [[ظهور]] موجود باشد تا تحقق [[ظهور]] و [[پیروزی]] و موفقیت آن امکان یابد.
::::::اما نشانه، هیچ‏گونه دخالتی در اصل [[ظهور]] ندارد، و فقط دلالتی بر [[ظهور]] کرده و موجب [[آگاهی]] و اطلاع [[مردم]] از [[ظهور]] می‏شود، همچون پرواز و هیجان پرنده‌‏ها است که بر بارش [[باران]] و یا رعد و برق دلالت می‏‌کند بدون اینکه هیچ‏گونه رابطه‌‏ای با [[ریزش باران]] و یا وجود [[صاعقه]] داشته باشد. [[باران]] طبق عوامل و علل خود می‌‏بارد، پرنده‏ای باشد یا نباشد پرواز و هیجانی از خود نشان بدهد یا ندهد، گرچه همیشه با هم همراه و هم زمان هستند. آنچه در [[علائم ظهور]] می‌‏یابیم همین [[ویژگی]] است که می‏‌توانیم بدون وجود آن نشانه‌‏ها، [[ظهور]] [[حضرت]] را تصور کنیم؛ و با تخلف از آن نشانه‏‌ها، رابطه و [[پیوستگی]] بین علت و معلول و یا سبب و مسبب از بین نمی‌‏رود. فقط اشکالی که ممکن است پیش آید آن است که [[روایات]] گویای علامات، [[دروغ]] از کار درمی‌‏آید و [[دروغ]] را نمی‌‏توان به ساحت [[مقدس]] [[پیامبر]] {{صل}} یا [[ائمه]] [[معصومین]] {{عم}} نسبت داد. و اگر [[دلیل]] و [[روایت]] معتبری بود خواه ناخواه می‏‌بایست به طور حتم آن نشانه‏‌ها تحقق یابد، و [[ظهور]] پیش از وقوع آن نشانه‏‌ها امکان‏پذیر نیست گرچه بین نشانه و [[ظهور]] - همچون شرایط - ارتباط و وابستگی واقعی نباشد. آری نکته‏‌ای که باید در نظر داشت آن است که بعضی از این نشانه‌‏ها خود جزئی از شرایط هستند، مثلا وجود [[دجال]] و یا [[قتل نفس زکیه]]؛ از پی‏آمدها و نتایج دوران فتنه‌‏ها و انحرافاتی است که وسیله‏‌ای برای [[آزمایش]] [[مردم]] و یکی از شرایط [[ظهور]] است. بنابراین بین این گونه نشانه‌‏ها و بعضی شرایط ارتباطی محکم و رابطه‌‏ای لازم همچون ارتباط سبب با مسبب وجود خواهد داشت، و نهایتا همان‏ خصوصیت شرایط در این گونه نشانه‌‏ها نیز می‏‌بینیم. در عین حال با در نظر گرفتن دو مطلب هماهنگ زیر درمی‌‏یابیم که وجود این علامات نیز با آنچه در تفاوت میان شرط و نشانه گفتیم منافات ندارد:
:::::#اول: این‌گونه علامات نیز در سلسله علل [[ظهور]] قرار ندارد، بلکه یکی از معلولات و پی‏آمدهای برخی از علل [[ظهور]] است و لذا جزء علت‌ها نمی‏‌باشد، گرچه وجود آن پیش از [[ظهور]] لازم و ضروری باشد.
:::::#دوم: اینگونه موارد در [[روایات]] همچون نشانه‌‏ای برای جلب نظر [[مردم]] به تحقق [[ظهور]] مطرح شده، و از این دیدگاه خاص، چیزی جز کاشف بودن از [[ظهور]] و دلالت بر آن مورد نظر نبوده است، خواه در شمار علل [[ظهور]] نیز باشد یا نه. اما شرایط [[ظهور]] این‌گونه نیستند، زیرا نتایج و آثار آنها از نظر [[مردم]] شناخته شده نیست و به طور کلی - چنانکه یادآور خواهیم شد - جلب کننده نظر [[مردم]] به امر دیگری نمی‌‏باشند. بنابراین آنچه که از تسلسل [[علائم]] و [[ظهور]] در [[اندیشه]] ایجاد می‌‏شود آن است که این نشانه‌‏ها می‏‌بایست پیش از [[ظهور]] تحقق یابد، و این مطلب درستی است که بین نشانه و شرط مشترک است. اما اینکه [[لزوم]] تحقق نشانه‏‌ها پیش از [[ظهور]] موجب آن شود که تفاوتی بین شرط و نشانه نباشد و همه نشانه‏‌ها علت و سبب [[ظهور]] باشند این مطلب به دست نمی‌‏آید.
:::::*'''تفاوت دوم:''' [[علائم ظهور]]، عبارت است از چندین رویداد و حادثه که گاهی نیز به طور پراکنده پدید آمده و تنها ارتباط واقعی که بین آنها و [[ظهور]] وجود دارد، این است که همه آنها پیش از [[ظهور]] تحقق می‌‏یابند، و به همین جهت در [[روایات]] به عنوان علامت مطرح شده‌‏اند. اما شرایط [[ظهور]] به اعتبار [[برنامه‏‌ریزی]] طولانی الهی، با [[ظهور]] رابطه واقعی داشته و سبب پیدایش آن می‏‌باشند؛ چه ظرف وجود آنها پیش از [[ظهور]] را در نظر گیریم، و چه ظرف نتیجه دادن آنها را پس از [[ظهور]].
:::::*'''تفاوت سوم:''' نشانه‌‏ها لزومی ندارد که حتما در یک زمان با یکدیگر واقع شوند بلکه یک‏ نشانه در یک زمان پدید می‏آید و پایان می‌‏پذیرد و نشانه‌‏ای دیگر در زمانی دیگر. البته گاهی هم به طور تصادف در یک زمان چندین نشانه با هم پدید می‌‏آیند. بنابراین نشانه‌‏ها همچنانکه ارتباط واقعی با یکدیگر ندارند از نظر زمانی هم پراکنده می‌‏باشند. اما شرایط اینگونه نبوده و می‌‏بایست با یکدیگر مرتبط باشند و در آخر کار موجب [[ظهور]] شوند، و به تدریج ایجاد شده و آنچه که وجود می‏‌یابد استمرار داشته و از بین نرود. و اینگونه شرایط که جزئی از برنامه کلی الهی هستند بعد از آنکه موجود شوند دیگر امکان ندارد که از بین بروند. و هرگاه پدید آید همراه و هماهنگ شرط اول است، و به همین‏‌گونه شرایط یکی بعد از دیگری با یکدیگر جمع شده تا آخرین لحظه از دوره [[غیبت کبری]] آخرین شرط به عنوان جزء اخیر از علت تامه حاصل می‏‌شود و در پی بی‏آن [[ظهور]] تحقق می‌‏یابد. تفاوت بعدی را از همین جا می‏‌توانیم بهتر بفهمیم.
:::::*'''تفاوت چهارم:''' علامت [[ظهور]]، رویدادی عارضی است که طبیعتا ادامه و گسترش ندارد و هر اندازه که به طول انجامد در نهایت دوامی نخواهد داشت؛ بر خلاف شرایط که به طبیعت حال خود مستلزم بقا و تداوم است، و بر طبق [[برنامه‌‏ریزی الهی]] تا هنگام [[ظهور]] [[حضرت]] آن شرایط پدید آمده می‌‏بایست باقی باشد تا نتیجه خود را بدهد و [[ظهور]] تحقق یابد.
:::::*'''تفاوت پنجم:''' تمامی علامات پیش از [[ظهور]] پدید آمده و از بین می‌‏رود؛ لکن شرایط به طور [[کامل]] به وجود نمی‌‏آیند مگر نزدیک [[ظهور]] و یا به هنگام وقوع آن و ممکن نیست که از بین بروند؛ و الا لازم می‌‏آید که شرط از مشروط جدا شده و نتایج با مقدمات ارتباط و [[پیوستگی]] نداشته باشند و وقوع چنین چیزی محال است.
::::::سر این مطلب در نتایج و آثاری که بر این دو مفهوم مترتب می‏‌باشد، نهفته است زیرا [[علائم]] با همان خصوصیاتی که دارند نشانه‏‌هایی هستند که بر وقوع [[ظهور]] دلالت می‌‏کنند، و کاشف از تحقق آن می‌‏باشند، و وظیفه‏‌ای که بر آن‏ [[علائم]] مترتب است، ممکن است به هنگام [[ظهور]]، پایان پذیرد و در این هنگام بعد از [[ظهور]] دیگر بی‏معنی خواهند شد، لکن شرایط از آنجا که در ایجاد [[ظهور]] مؤثر می‌‏باشند باید در همان زمان [[ظهور]] وجود داشته باشند، تا در مجموع شرط [[کامل]] [[پیروزی]] باشند؛ زیرا با نبود برخی از شرایط، اصل [[ظهور]] منتفی می‌‏شود.
:::::*'''تفاوت ششم:''' شرایط [[ظهور]] در [[برنامه‌‏ریزی الهی]] دخیل می‌‏باشند و می‌‏بایست مورد توجه قرار گیرند؛ زیرا فرا رسیدن روز [[موعود]] متوقف بر آنها است. بلکه قبلا دانستیم (و این مطلب ثابت شد) که [[انسانیت]] از نخستین روز پیدایش تا روز [[ظهور]] در یک مسیر واحد و در خط برنامه‌‏ریزی‌‏شده الهی برای موفقیت [[ظهور]] آماده می‌‏شده است، لکن نشانه‏‌ها هیچ‏‌گونه دخالتی در این مسیر ندارند بلکه فایده مهم آنها این است که [[مسلمان‌ها]] را از وجود آن روز [[آگاه]] ساخته و ذهن آنها را برای استقبال از آن روز آماده می‌‏سازند.
:::::*'''تفاوت هفتم:''' نشانه‌‏های [[ظهور]] را می‌‏توان شناسایی کرد و می‏‌توانیم بفهمیم که کدام یک از آنها تاکنون موجود شده و کدام یک هنوز موجود نگشته، و از آن راه پی ‏برد که آیا [[ظهور]] نزدیک است یا هنوز خیلی دور است. اما شرایط، به طور اجمال قبلا گفتیم که نمی‏‌توان به تمام شرایط در یک زمان پیش از [[ظهور]] دست یافت، و یا آنها را حاصل کرد. زیرا برخی از آن شرایط، وجود تعداد کافی از افراد آزموده و با [[اخلاص]] در سطح جهانی بوده، و بررسی درست و شناسائی آنها برای اشخاص عادی امکان‏پذیر نیست، و نمی‏‌توانیم بفهمیم که آیا این اشخاص به آن درجه از [[اخلاص]] لازم رسیده‏‌اند یا نه، و در پیدایش تعداد کافی از این اشخاص همیشه [[شک]] و [[تردید]] داریم. بنابراین حصول این شرط برای جهانیان همواره نامعلوم است تا وقتی که [[حضرت]] ظاهر شود؛ در آن هنگام معلوم می‏‌شود که تمامی شرایط حاصل شده است، و [[ظهور]] کاشف از تکمیل شرایط است. آنچه گذشت مجموعه تفاوت‌ها بین علامات [[ظهور]] و شرایط آن بود که‏ می‌‏توان تفاوت اول را تفاوت در مفهوم و معنی و دیگر تفاوت‌ها را تفاوت در ویژگی‌ها و صفات دانست<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۳۹۹-۴۹۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۲. [[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر یوسفیان؛}}
[[پرونده:Pic2391.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[مهدی یوسفیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[مهدی یوسفیان]]'''، در کتاب ''«[[شرایط ظهور (کتاب)|شرایط ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«تفاوت‌های علایم و [[شرایط ظهور]] را چنین برشمرد:
:::::#علایم، فقط کاشف از پدیده ظهورند؛ ولی شرایط محقّق ظهورند؛ از این رو علایم، در پیدایش مطلوب، نقشی ندارند به خلاف شرایط که در پیدایش مشروط، دارای تأثیرند؛
:::::#لازم نیست علایم در یک زمان جمع باشند، بلکه ممکن است یکی پس از دیگری تحقّق یابند؛ ولی شرایط باید در یک زمان جمع باشند، تا پدیده [[ظهور]] تحقّق عینی یابد؛
:::::#علایم، از بین رفتنی است؛ ولی شرایط، پایدار و باقی است؛
:::::#علایم، قابل [[شناخت]] بوده و معمولاً به وجود آن می‌توان پی برد (زیرا خاصیت نشانه بودن این است)؛ ولی تحقّق شرایط چندان قابل [[شناخت]] نیست و نمی‌توان به وجود آن [[آگاهی]] حتمی‌و [[کامل]] داشت (که آیا همه شرایط محقّق شده است یا نه)؛
:::::#ممکن است بعضی علایم موجود نشود و پدیده [[ظهور]] تحقّق یابد، ولی شرایط، حتماً باید موجود شوند»<ref>[[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]؛ [[شرایط ظهور (کتاب)|شرایط ظهور]]، ص ۱۳ - ۱۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۳. [[حجت الاسلام و المسلمین]] موسوی‌نسب؛}}
[[پرونده:13681056.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید جعفر موسوی‌نسب]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید جعفر موسوی‌نسب]]'''، در کتاب ''«[[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«وابستگی و ربط [[ظهور]] به شرایط یک نوع وابستگی واقعی است زیرا "مشروط" که [[ظهور]] باشد بدون "شرط" تحقق پیدا نمی‌کند، به‌طور مثال یکی از شرایط تحقق [[نماز]] دخول وقت است تا وقت [[نماز]] نشود نمی‌شود [[نماز]] خواند.
::::::ولی ارتباط [[ظهور]] به [[علائم]] فقط از جهت اعلام و نشانه است نه وابستگی حقیقی مانند [[اذان]] که از رادیو پخش می‌گردد، [[نماز]] متوقف بر پخش [[اذان]] نیست بلکه ندای ملکوتی [[اذان]] نشانه دخول وقت است، ممکن است [[اذان]] گفته نشود، ولی با دخول وقت باید [[نماز]] خواند.
::::::برای تحقق مشروط همه شرایط باید جمع گردد. و همه شرایط وجود داشته باشد. چنانچه برای خواندن [[نماز]] همه شرایط از قبیل وقت، [[قبله]]، [[طهارت]] [[لباس]] و [[بدن]]، وضو باید با هم جمع شوند، اگر یکی از این شرایط نباشند، امکان خواندن [[نماز]] صحیح نیست، مگر اینکه [[شارع]] [[مقدّس]] یکی از شرایط را نخواهد و یا جایگزین معرفی نماید.
::::::ولی در [[علائم]] چنین امری لازم نیست و ممکن است علامتی تحقق یابد و تمام شود و بعد علامت دیگر و بعد [[ظهور]] تحقق بپذیرد»<ref>[[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۲۹، ۳۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۴. [[حجت الاسلام و المسلمین]] زهادت؛}}
[[پرونده:Pic259.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[عبدالمجید زهادت]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[عبدالمجید زهادت]]'''، در کتاب ''«[[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«بحث [[علائم ظهور]] ارتباط بسیار نزدیکی با بحث [[شرایط ظهور]] دارد. لذا لازم است این دو واژه با هم تعریف شود تا تفاوت این دو نیز معلوم گردد. '''شرایط''' به معنای سبب‌ها و زمینه‌ها به اموری گفته می‌شود که تحقق مطلوب و مشروط به وجود آنها بستگی دارد و تا اینها محقق نشوند مشروط به وجود نمی‌آید. یعنی یک نوع رابطه [[علی]] و معلولی بین آنها برقرار است. بر این اساس مراد از [[شرایط ظهور]] آن دسته از اموری هستند که تحقق [[ظهور]] وابسته به وجود آنهاست و تا آنها محقق نشوند [[ظهور]] نیز واقع نخواهد شد.
::::::'''[[علائم]]''' به معنای [[نشانه‌ها]] به اموری گفته می‌شود که نمایانگر مقصود و مطلوب می‌باشند. به عبارت دیگر نشانه‌ پدیده‌ای است که با مقصود و مطلوب مرتبط بوده و ضمن آن که [[آدمی]] را به سوی آن [[راهنمایی]] می‌کند، در مسیر بودن و نزدیک شدن به [[هدف]] را یادآور می‌شود. مراد از [[علائم ظهور]] آن دسته از حوادثی است که براساس [[بیان]] [[پیشوایان]] [[معصوم]]{{عم}}، قبل و یا در آستانۀ [[ظهور]] واقع خواهد شد و تحقق هر کدام نوید نزدیک شدن یا وقوع [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} را می‌دهد. با توجه به [[بیان]] فوق می‌توان تفاوت‌های [[علائم]] و [[شرایط ظهور]] را چنین برشمرد: [[علائم]] فقط کاشف از پدیده ظهورند ولی شرایط محقق ظهورند. بر این اساس [[علائم]] در پیدایش مطلوب اثر و نقشی ندارند به خلاف شرایط که در پیدایش مشروط دارای تأثیرند؛ [[علائم]] لازم نیست در یک زمان جمع باشند، بلکه می‌توانند یکی پس از دیگری تحقق یابند ولی شرایط باید در یک زمان جمع باشند تا پدیده [[ظهور]] تحقق عینی یابد؛ [[علائم]] به صورت پراکنده و بدون ارتباط با یکدیگر می‌توانند بروز کنند ولی شرایط به یکدیگر مرتبط‌ند؛ [[علائم]] از بین رفتنی است ولی شرایط پایدار و باقی است؛ [[علائم]] قابل [[شناخت]] بوده و به وجود آن معمولاً می‌توان پی‌برد (زیرا خاصیت نشانه بودن این است) ولی تحقق شرایط چندان قابل [[شناخت]] نیست و نمی‌توان به وجود آن [[آگاهی]] حتمی و [[کامل]] داشت (که آیا همۀ شرایط محقق شده است یا خیر)؛ بعضی [[علائم]] امکان دارد موجود نشود ولی پدیده [[ظهور]] تحقق یابد ولی شرایط حتماً باید موجود شوند.
::::::اگر [[آدمی]] بداند که [[ظهور منجی]] مشروط به شرایطی است و واقعاً ظهورش را طالب باشد حتماً به دنبال آن خواهد رفت که شرایط را در حد توان و آن مقداری که بر دوش اوست فراهم کند، زیرا می‌داند که تحقق مشروط وابسته به تحقق شرط است و تا شرط نباشد مشروط نخواهد بود. پس فایده دانستن [[شرایط ظهور]] آن است که [[انسان‌ها]] را برای فراهم کردن شرایط به [[تلاش]] و جنبش وا می‌دارد. و اگر [[انسان]] بداند برای [[ظهور]] او [[علائم]] و نشانه‌هایی است:
:::::#به درستی و روشنی [[ظهور]] [[موعود]] را می‌شناسد و [[دعوت]] او را از [[دعوت]] [[مدعیان دروغین]] تمیز می‌دهد.
:::::#با [[آمادگی]] بهتر و مناسب‌تری خود را برای لحظه [[ظهور]] مهیا و آماده می‌کند.
:::::#هشداری خواهد بود برای [[معاندان]] با [[حضرت]] و [[مخالفان]] با [[مصلح]] و [[منجی]] [[انسان‌ها]] تا به خود آیند و دست از لجاجت بردارند.
::::::از آنچه گذشت اهمیت و [[جایگاه]] شرایط نسبت به [[علائم]] نیز روشن می‌شود؛ زیرا [[ظهور]] وابسته به تحقق شرایط است نه [[علائم]]»<ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص۲۵۱، ۲۵۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۵. [[حجت الاسلام و المسلمین]] علی‌زاده؛}}
[[پرونده:Pic627.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[مهدی علی‌زاده]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[مهدی علی‌زاده]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«وجود هر پدیده‌ای هم می‌تواند سبب و شرط داشته باشد و هم علامت و نشانه، و پر واضح است که این دو از یک مقوله نیستند و هر چند ممکن است در موارد بسیاری "شرط" و "علامت" مقارن و موازی باشند ولی نسبت هر یک با پدیده مورد نظر از سنخی ویژه و متمایز است. برای آن که تفاوت نسبت هر یک از این دو با پدیده مورد نظر مشخص شود مناسب می‌نماید به ذکر مثالی بپردازیم:
قطاری را در نظر آورید که می‌خواهیم از راه رسیدنش را به عنوان یک پدیده تصور کنیم و هر یک از "شرط" و "نشانه" و نیز نسبت آن دو با فرا رسیدن قطار را معین سازیم. می‌توان "عدم ریزش کوه در مسیر ریل" را "شرط" و "بلند شدن صدای سوت قطار یا به هوا برخاستن [[دود]] آن" را "علامت" از راه رسیدن قطار به شمار آورد.
::::::در این حال، عدم ریزش کوه و به تعبیر دیگر "باز بودن مسیر ریل" سبب و شرط رسیدن قطار است که اگر حاصل نشود، قطار هیچگاه به مقصد نخواهد رسید؛ اما سوت قطار یا [[دود]] آن صرفاً هشداری است که به [[مردم]] می‌فهماند قطار به شما نزدیک می‌شود و از راه می‌رسد که چنانچه این سوت شنیده یا آن [[دود]] دیده نشود یا قطار اساساً فاقد سوت و بدون [[دود]] باشد، حرکت قطار و رسیدن آن به مقصد مختل نمی‌گردد و لکوموتیو می‌تواند به مسیر خود ادامه دهد و به مقصد برسد. با [[عنایت]] به مثال پیش گفته، تفاوت نسبت میان هر یک از "شرط" و "نشانه" با یک پدیده مشروط و نشانه دار روشن می‌گردد؛ نسبت میان شرط و مشروط، یک ارتباط استلزامی و انفکاک ناپذیر است در حالی که نسبت میان نشانه و نشاندار، یک ارتباط غیر استلزامی و انفکاک پذیر است.
::::::البته باید توجه داشت که تعداد انگشت شماری از [[علائم]] وجود دارند که با پدیده نشانه دار ارتباط استلزامی و انفکاک ناپذیر دارند. مثلاً لرزش زمینی که ناشی از حرکت قطاری سنگین و سریع است و با گوش خواباندن بر [[زمین]] قابل احساس می‌باشد، از حرکت قطار جدایی نمی‌پذیرد.
::::::با این توضیح به سراغ [[ظهور]] و [[علائم ظهور|علائم]] آن می‌رویم. [[شرایط ظهور]] عبارتند از همان اسباب برپایی [[حکومت عدل جهانی]] که در چهار عامل خلاصه می‌شوند:
:::::#دستورالعمل جامع، حکیمانه و عادلانه اداره [[جامعه بشری]].
:::::#[[رهبری]] [[حکیم]]، [[عادل]] و توانمند که [[انقلاب]] را [[هدایت]] کرده به [[پیروزی]] برساند و اداره [[حکومت]] را بر عهده گیرد.
:::::#تعداد کافی [[فرمان]] بران و [[یاوران]] [[آگاه]] از [[هدف]] [[انقلاب جهانی]] [[مصلح کل]] و آماده برای جانبازی در راه انجام فرامین وی.
:::::#[[آمادگی]] و پذیرش [[جامعه]] جهانی به جهت سرخوردگی از تجارب ناکام بشری و [[شکست]] تزها و دکترین‌های رنگارنگ در ایجاد [[جامعه]] مطلوب و به ستوه آمده از اوج‌گیری [[ظلم]] و [[فساد]] در سطح [[جامعه]] [[ملل]]. از این میان، دو شرط اول موجود و دو سبب بعدی مفقودند؛ شرط اول با آمدن حقه نهایی [[وحی]] آسمانی - [[شریعت]] [[مقدس]] [[اسلام]] - محقق گشته و شرط دوم با وجود [[مقدس]] [[بقیة الله|بقیة الله الاعظم]] {{ع}} تأمین شده است. اما شرط سوم و چهارم هنوز حاصل نشده‌اند و از این رو، علت تامه [[ظهور]] تشکیل نشده است. هنگامی عصر طلایی [[ظهور]] فرا می‌رسد که این دو سبب، حاصل آید و به دو شرط نخست انضمام یابد.
::::::اما [[علائم ظهور]] - به جز [[علائم حتمیه]] که همان نشانه‌های تفکیک‌ناپذیرند و در ادامه از آن‌ها سخن خواهیم گفت - اکثراً با خود [[ظهور]] ارتباط استلزامی ندارند؛ چه اینکه ممکن است برخی حاصل نشوند ولی [[ظهور]] تحقق یابد (توضیح بیشتر این صورت در یاد سپاری‌های آخر این فصل خواهد آمد) و نیز محتمل است برخی حاصل شوند ولی [[ظهور]] توأم با آن‌ها حادث نشود، بدین شکل که این [[نشانه‌ها]] بیانگر ظرف تحقق [[ظهور]] باشند؛ ظرفی که وسیع‌تر و به اصطلاح "اعم" از مظروف است مانند این که گفته شود: پستچی هنگامی می‌آید که هوا صاف باشد، در اینجا حداکثر چیزی که استفاده می‌شود این است که [[نامه]] رسان در هنگام نامساعد بودن اوضاع جوی نخواهد آمد، ولی نمی‌توان توقع داشت که همین فردا که هوا آفتابی است، او از راه برسد. به عبارت دیگر، وقتی او می‌آید هوا صاف است نه این که هر وقت هوا صاف بود، او می‌آید.
::::::در مورد [[ظهور]] نیز اخباری وارد شده که [[بیان]] می‌دارد [[امام مهدی|امام]] {{ع}} زمانی [[ظهور]] خواهد کرد که [[فساد]] مالی و جنسی شیوع یافته و دین‌گریزی سکه رایج شده و...از این [[بیان]] می‌توان بدین نکته پی برد که [[امام مهدی|امام]] در غیر این شرایط، [[ظهور]] نخواهد فرمود، اما اگر چشم گشوده و مشاهده کردیم که هم اکنون این اوضاع، بر [[جامعه بشری]] [[حاکم]] است نمی‌توانیم متوقع [[ظهور]] زود هنگام [[مصلح کل]] باشیم<ref>ر.ک: منتخب الاثر، پی نوشت ص ۴۴۵. مؤلف محترم در این قسمت اشاره کوتاهی به مطلب فوق دارند.</ref><ref>[[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)]]، ص۱۸-۲۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۶. [[حجت الاسلام و المسلمین]] علی‌پور؛}}
[[پرونده:9030760879.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[مهدی علی‌پور]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[مهدی علی‌پور]]'''، در مقاله ''«[[ظهور (مقاله)|ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[شرایط ظهور]]، یعنی زمینه‌هایی که امکان تحقق [[ظهور]] [[امام مهدی|امام عصر]]{{ع}} را فراهم می‌آورد و آن را امری منطقی و لازم می‌نمایاند. [[شرایط ظهور]] با [[نشانه‌های ظهور]] تفاوت دارد؛ برای مثال، وجود تعداد کافی از پاک‌دلان برای آغاز [[انقلاب جهانی]] در شمار [[شرایط ظهور]] می‌گنجد، ولی [[خروج دجال]] و [[سفیانی]] از [[نشانه‌ها]] شمرده می‌شود. البته این دو از جهاتی نیز مشترکند؛ برای مثال، باید هر دو پیش از [[ظهور]] تحقق یابند، زیرا [[ظهور]] پس از [[آشکار]] شدن همه شرایط و [[نشانه‌های حتمی]] آن رخ می‌دهد، و گرنه به تحقق مشروط قبل از وجود شرط و نیز [[دروغ]] بودن [[روایات]] [[نشانه‌های ظهور]] می‌انجامد که درستی‌شان به طور [[متواتر]] و قطعی احراز شده است.<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، تاریخ الغيبة الكبرى، ص ۱۳۹۵.</ref>
:::::*در این جا بعضی از تفاوت‌های شرایط و [[نشانه‌های ظهور]] را ذکر می‌کنیم:
::::#توقف [[ظهور]] بر شرایط، توقفی واقعی و از نوع توقف معلول بر علت است، ولی [[نشانه‌ها]] تنها نزدیک شدن [[زمان ظهور]] را می‌نمایانند؛ از این رو، وقوع [[ظهور]] بدون تحقق این [[نشانه‌ها]] ممکن است. البته پاره‌ای از [[نشانه‌ها]]، مانند [[خروج سفیانی]] و [[قتل نفس زکیه]] با [[شرایط ظهور]] ارتباط عصری دارند؛ یعنی از نتایج عصر فتنه‌ها و انحرافاتند و به تمحيص، که به سبب ایجاد یکی از [[شرایط ظهور]] است، می‌انجامند.
::::#تحقق هم زمان همه [[نشانه‌ها]] یا گردآمدن آنها در یک زمان [[ضرورت]] ندارد [[نشانه‌ها]] می‌توانند با فاصله‌های بسیار اتفاق افتند و در زمان واحد گرد نیایند، ولی شرایط چنین نیستند؛ در نهایت باید تمام شرایط با هم محقق شوند و در یک زمان اجتماع کنند تا [[ظهور]] پدید آید.
::::#[[علائم]]، پیش از [[ظهور]] پدید می‌آیند و از بین می‌روند، ولی شرایط کمی پیش از [[ظهور]] رخ می‌دهند و بعد از تحقق [[ظهور]] نیز باقی‌اند.<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، تاریخ الغيبة الكبرى، ص ۱۳۹۶ – ۴۰۰.</ref>»<ref>[[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، [[ظهور (مقاله)|ظهور]]، ص ۲۳۷-۲۳۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. [[حجت الاسلام و المسلمین]] رضایی اصفهانی؛}}
[[پرونده:11538.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد علی رضایی اصفهانی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[محمد علی رضایی اصفهانی]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت ۱ (کتاب)|مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«[[ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} شرایط و نشانه‌هایی دارد که از آنها به عنوان "زمینه‌های [[ظهور]]" و "[[علائم]] آن" یاد می‌شود تفاوت این دو آن است که زمینه‌ها در تحقق [[ظهور]]، تأثیر واقعی دارند به گونه‌ای که با فراهم شدن آنها، [[ظهور]] [[امام]] اتفاق می‌افتد و بدون آن‌ها [[ظهور]] نخواهد بود؛ ولی "[[علائم]]" در [[ظهور]] نقش ندارند بلکه تنها نشانه‌هایی هستند که به وسیله آنها می‌توان به اصل [[ظهور]] [[حضرت]] و یا نزدیک شدن آن پی برد.
::::::با توجه به تفاوت یاد شده به خوبی می‌توان دریافت که زمینه‌ها و شرایط نسبت به [[علائم]] و [[نشانه‌ها]] از اهمیت بیشتری برخوردار هستند. بنابراین پیش از آنکه به دنبال [[علائم]] [[ظهور]] باشیم به زمینه‌های [[ظهور]] توجه کنیم و در حد توان در تحقق آن زمینه‌ها [[تلاش]] کنیم<ref>[[محمد علی رضایی اصفهانی|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، [[مهدویت ۱ (کتاب)|مهدویت]]، ص ۱۰۱-۱۰۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۸. [[حجت الاسلام و المسلمین]] [[رضوی]]؛}}
[[پرونده:11773.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[رسول رضوی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[رسول رضوی]]'''، در کتاب ''«[[امام مهدی (کتاب)|امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«به حوادثی که قبل از [[ظهور]] اتفاق می‌افتد، از دو جهت می‌توان نگریست:
::::::از یک دید، این حوادث، نشانه‌های نزدیک شدن [[ظهور امام مهدی]] {{ع}} هستند و از نگاه دیگر، برخی از این حوادث، [[زمینه‌ساز]] [[ظهور]] [[امام]]{{ع}} است. بنابراین، در تعریف این دو اصطلاح، شاید بتوان گفت: [[علائم ظهور]]، حوادثی است که بعد از شروع [[غیبت]] و قبل از آغاز [[ظهور]]، اتفاق می‌افتد و وقوع آن‌ها در [[احادیث]] [[پیامبر]]{{صل}} و [[امامان]] ذکر شده است. ولو این‌که آن حوادث، رابطه مستقیمی با [[ظهور امام زمان]]{{ع}} نداشته باشد. [[شرایط ظهور]]، حوادثی است که نزدیک [[ظهور امام زمان]]{{ع}} واقع می‌شود و زمینه [[ظهور]] را آماده می‌سازد و رابطه مستقیمی با [[ظهور امام زمان]]{{ع}} دارد. در [[احادیث]]، آمده که این حوادث، حتما واقع خواهد شد. بنابراین، از دید [[علم]] منطق، رابطه میان [[علائم ظهور]] و [[شرایط ظهور]]، عموم و خصوص مطلق است؛ زیرا، هر شرط ظهوری، علامت [[ظهور]] هست، ولی هر علامت ظهوری، شرط [[ظهور]] نیست. بعد از ذکر تعاریف فوق، برای روشن شدن موضوع بحث، برای هر کدام از این موارد، مثالی از [[احادیث]] [[ائمه]]{{عم}} ذکر می‌شود.
::::::'''[[علائم ظهور]]:''' [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: "دو نشانه پیش از [[ظهور]] وجود دارد: [[خسوف]] ماه در پنجم ماه و [[کسوف]] [[خورشید]] در پانزدهم ماه. این امر، از زمانی که [[حضرت آدم]]{{ع}} به [[زمین]] هبوط کرد اتفاق نیفتاده است"<ref>محمد باقر مجلسی، بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۲۰۷.</ref>.
::::::'''[[شرایط ظهور]]:''' [[ابو بصیر]] و [[محمد بن مسلم]] از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] می‌کنند که فرمود: "این امر ([[ظهور قائم]]{{ع}}) اتفاق نمی‌افتد مگر این‌که دو سوم [[مردم]] از بین بروند. به آن [[حضرت]] گفتند: اگر دو سوم [[مردم]] از بین بروند، چیزی باقی نمی‌ماند. فرمود: آیا [[راضی]] نیستید که شما از یک سومی که باقی می‌مانند باشید <ref>بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۲۰۷.</ref>. البته گاهی هم [[علائم ظهور]] و هم [[شرایط ظهور]] در یک [[حدیث]] و یک جا ذکر شده است و تفکیک این دو از هم مشکل می‌نماید. از دید دیگر، می‌توان ادعا کرد که [[علائم ظهور]]، عبارت است از رویدادهای [[اجتماعی]] و تحولات [[سیاسی]] و طبیعی که در [[زمان ظهور امام مهدی|زمان ظهور امام زمان]]{{ع}} واقع می‌شود و [[مردم]] در آن نقش بارز ندارند و همه این وقایع، نشان از آماده شدن [[جهان]] برای ورود به عصری جدید و آغاز دورانی سرنوشت‌ساز دارد، و [[شرایط ظهور]]، عبارت است از مواردی که [[مردم]] باید برای تحقق و تعجیل [[ظهور امام زمان]]{{ع}} انجام دهند و در آن موارد [[تلاش]] کنند. در [[توقیع]] شریفی که از [[ناحیه]] [[مقدس]] [[امام زمان]]{{ع}} به [[شیخ مفید]] صادر گردیده، اعمال ناشایست و گناهانی که از [[شیعیان]] سر می‌زند، یکی از اسباب طولانی شدن [[غیبت]] و دوری [[شیعیان]] از [[توفیق]] [[دیدار]]، شمرده شده است<ref>بحار الأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۷.</ref>.
::::::بنابراین، اگر [[شیعیان]]، در [[تهذیب نفس]] کوشش کرده و از [[گناهان]] دوری کنند، یکی از علل طولانی شدن [[غیبت]] را از بین برده به تعجیل [[ظهور]] کمک کرده‌اند.
::::::نتیجه این‌که هردو تعریف فوق که برای [[علائم]] و شرایط [[ظهور]] گفته شد، از یک لحاظ، صحیح و از لحاظ دیگر، نواقصی دارد و شاید [[بهترین]] تعریف، جمع بین این دو تعریف باشد»<ref>[[رسول رضوی|رضوی، رسول]]، [[امام مهدی (کتاب)|امام مهدی]]، ص ۱۲۳-۱۲۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۹. حجت الاسلام و المسلمین آصف آگاه؛}}
[[پرونده:1368302.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[سید محمد رضی آصف آگاه]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر'''[[سید محمد رضی آصف آگاه]]''' و همکاران، در مقاله ''«[[بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور (مقاله)|بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«نسبت بین [[علائم]] و [[شرایط ظهور]] "تباین" خواهد بود؛ زیرا [[علائم]]، کاشف از [[ظهور]] و شرایط، علت ایجاد آن هستند و هیچ وجه مشترکی بین کاشف و علت موجده نیست. البته ممکن است این دو در برخی وجوه با هم اشتراک داشته باشند، ولی در مصادیق این امکان وجود ندارد.
::::::وجه اشتراک [[علائم ظهور]] با [[شرایط ظهور]]، تحقق هر دو پیش از [[ظهور امام مهدی]] {{ع}} است. [[سید محمد صدر]] در این‌باره می‌گوید: "مفهوم شرایط و [[علائم]] در این جهت با هم مشترک‌اند که هر دو [[پیش از ظهور]] حضرت تحقق خواهند یافت... زیرا اگر پیش از تحقق شرایط و [[نشانه‌ها]]، [[ظهور]] انجام گیرد، لازم می‌آید که مشروط پیش از آن که شرطش وجود یابد، تحقق پذیرد... و همچنین علاماتی که درستی آن محرز شده است، [[دروغ]] از کار درآید<ref>صدر، سید محمد، تاریخ غیبت کبری، ۴۸۹.</ref>.
::::::'''وجه تمایز'''
:::::#[[علائم]] فقط کاشف از پدیده ظهورند، ولی شرایط، محقق ظهورند. از این‌رو، [[علائم]] در پیدایش مطلوب نقشی ندارند، برخلاف شرایط که در پیدایش مشروط، تأثیرگذارند<ref>صدر، سید محمد، تاریخ غیبت کبری، ۴۹۰.</ref>.
:::::#[[درک]] [[شرایط ظهور]] نیازی به بیان [[شارع]] ندارد و [[عقل]] [[آدمی]] آن را می‌فهمد؛ ولی [[علائم ظهور]] نیازمند بیان [[شارع]] است؛ چون یک نوع [[پیشگویی]] بوده و [[درک]] آن از توان [[عقل]] خارج است<ref>صدر، سید محمد، تاریخ غیبت کبری، ۵۵۱-۵۵۲.</ref>.
:::::#لازم نیست [[علائم]] در یک زمان جمع باشند، بلکه ممکن است یکی پس از دیگری تحقق یابند؛ ولی شرایط باید در یک زمان جمع باشند تا پدیده [[ظهور]] تحقق عینی یابد<ref>صدر، سید محمد، تاریخ غیبت کبری، ۴۹۲.</ref>.
:::::#[[علائم]] از بین رفتنی است؛ ولی شرایط پایدار و باقی است<ref>صدر، سید محمد، تاریخ غیبت کبری، ۴۹۳.</ref>.
:::::#[[علائم]] قابل [[شناخت]] است و معمولا می‌توان به وجود آن پی برد؛ ولی تحقق شرایط چندان قابل [[شناخت]] نیست و نمی‌توان به وجود آن [[آگاهی]] حتمی و کامل داشت<ref>یوسفیان، مهدی، شرایط ظهور، ۱۴.</ref>؛ چراکه [[عقل]] به طور قطع توان احصاء تعداد و مصادیق شرایط را ندارد. [[سید محمد صدر]] می‌گوید: "زیرا برخی از آن شرایط، وجود تعداد کافی از افراد آزموده و با [[اخلاص]] در سطح جهانی بوده، و بررسی درست و شناسایی آنها برای اشخاص عادی امکان‌پذیر نیست..."<ref>صدر، سید محمد، تاریخ غیبت کبری، ۴۹۴.</ref>.
:::::#ممکن است بعضی [[علائم]]، محقق نشود و پدیده [[ظهور]] تحقق یابد؛ ولی شرایط حتماً باید موجود شوند (تخلف [[ظهور]] از علامت و شرط)<ref>صدر، سید محمد، تاریخ غیبت کبری، ۴۸۹؛ یوسفیان، مهدی، شرایط ظهور، ۱۴.</ref>. به عبارت دیگر، تحقق پدیده [[ظهور]] بدون تحقق [[علائم]]، عقلاً محال نیست -هرچند به تعبیر [[سید محمد صدر]]، [[کذب]] بودن آن [[علائم]] لازم آید که لایق [[شأن]] [[ائمه]] [[معصومین]] {{عم}} نیست-، ولی بدون تحقق شرایط، محال است.
:::::#[[انسان]] در برابر [[شرایط ظهور]] [[تکلیف]] دارد، برخلاف [[علائم]]<ref>رضوانی، علی اصغر، علائم ظهور، ۱۶.</ref>. [[سید محمد صدر]] نیز گویا به این فرق اشاره کرده است: "[[شرایط ظهور]] در برنامه‌ریزی الهی دخیل می‌باشند و می‌بایست مورد توجه قرار گیرند؛ زیرا فرا رسیدن روز [[موعود]] متوقف بر آنها است<ref>صدر، سید محمد، تاریخ غیبت کبری، ۴۹۴.</ref>»<ref>[[سید محمد رضی آصف آگاه|آصف آگاه؛سید محمد رضی]]، [[مجتبی خانی|خانی؛مجتبی]]، [[سید محمد جواد سید نظری|سید نظری؛ سید محمد جواد]]، [[بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور (مقاله)|بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور]]، ص 163-165.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۱۰. حجت الاسلام و المسلمین محمدی منفرد؛}}
[[پرونده:13681170.jpg |بندانگشتی|right|100px|[[بهروز محمدی منفرد]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[بهروز محمدی منفرد]]''' در کتاب ''«[[چلچراغ حکمت ج۱۰ (کتاب)|مهدویت]]»'' (ج۱۰ ''«[[چلچراغ حکمت ج۱۰ (کتاب)|چلچراغ حکمت]]»''؛ برگرفته از آثار [[شهید مطهری]]) در این‌باره گفته‌ است:
::::::«شرایط و زمینه‌های ایجاد هر پدیده‌ای با علایم و نشانه‌های آن تفاوت دارد، عوامل و شرایط ایجاد یک پدیده لازمه آن بوده و از آن جدایی‌ناپذیر است و تا وجود پیدا نکند، آن [[امر]] محقق نمی‌شود. اما [[نشانه‌ها]] و علایم یک پدیده تنها از وقوع یا نزدیکی وقوع آن پدیده [[خبر]] می‌دهند و نقشی در ایجاد آن ندارند و ممکن است پدیده محقق شود بدون آنکه نشانه‌های وعده داده شده برای آن محقق شوند.»<ref>[[چلچراغ حکمت ج۱۰ (کتاب)|چلچراغ حکمت ج۱۰]]، ص۴۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۱۱. حجت الاسلام و المسلمین صمدی؛}}
[[پرونده:783993038.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[قنبر علی صمدی]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[قنبر علی صمدی]]'''، در کتاب ''«[[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«پایان یافتن دوران [[غیبت]] و تحقق [[ظهور]] [[امام زمان]]{{ع}} مشروط به رفع موانع و تحقق زمینه‌ها و شرایط آن است. از این‌رو یکی از محورهای مهم مباحث [[مهدویت]]، شناخت شرایط و زمینه‌های [[ظهور]] و تفاوت آن با علایم و نشانه‌های نزدیکی زمان [[ظهور]] است. شرایط، آن مقدماتی است که بدون آن [[ظهور]] محقق نمی‌شود؛ اما علائم صرفاً نشانه‌هایی برای [[ظهور]] هستند و ممکن است اصلاً اتفاق نیفتد. شرایط، ناظر به علل و مقدمات تحقق [[ظهور]] است، به گونه‌ای که اگر این علل و مقدمات پدید نیاید، [[ظهور]] نیز محقق نخواهد شد؛ اما علامت و نشانه، اتفاقاتی هستند که از نزدیک شدن زمان [[ظهور]] خبر می‌دهند. در شرایط، حتماً باید مجموعه مقدمات جمع شوند ولی در علائم، اجتماع همه موارد لازم نیست. در شرایط، ثبات و تداوم ضروری است و تا زمانی که این مشروط است شرایط باید ادامه پیدا کند؛ اما در علائم، ثبات و تداوم لازم نیست. از این‌رو، در مسأله ظهور، شرایط مهم‌تر از علائم هستند؛ چون اگر اختلالی در علائم ایجاد شود، مشکلی برای [[ظهور]] پیش نمی‌آید، اما فقدان شرایط سبب نبود مشروط خواهد شد. بر این اساس، چند چیز را می‌توان به عنوان شرایط و مقدمات [[ظهور]] برشمرد:
::::#'''وجود یاور:''' یکی از عوامل عمده و مؤثر در قیام جهانی حضرت، وجود یاورانی است که به همراه [[امام]]، بار سنگین قیام را به دوش می‌گیرند و تا آخر از همراهی و یاری رهبر خود دست برنمی دارند و او را تنها نمی‌گذارند. در این رابطه، سخن [[امام صادق]]{{ع}} در گفتگو با سدیر صیرفی شنیدنی است؛ زیرا در این گفتگو حضرت به نقش یاران در قیام [[امام]]{{ع}} اشاره نموده است. سدیر می‌گوید: "با توجه به کثرت شیعیان و اطرافیان [[امام]]، از حضرت درباره علت عدم قیام ایشان علیه حکام جور وقت، پرسیدم. حضرت مرا به خارج مدینه برد تا آن که وقت نماز شد و در محلی پیاده شدیم. جوانی در آن محل مشغول چراندن گله‌ای بز بود. [[امام]]{{ع}} به آن گله نگاهی کرد و خطاب به من فرمود: "ای سدیر! به خدا قسم، اگر من به تعداد این بزها یار و یاور داشتم، بر جای نمی‌نشستم و قیام می‌کردم. سدیر گوید: بعد از تمام شدن نماز، بزهای آن گله را شمردم و یافتم که عدد آنها از هفده تجاوز نمی‌کند!"<ref>{{متن حدیث|" يَا سَدِيرُ لَوْ كَانَ لِي شِيعَةٌ بِعَدَدِ هَذِهِ الْجِدَاءِ مَا وَسِعَنِي الْقُعُودُ "}}؛ الکافی، ج۲، ص۲۴۲؛ بحار الانوار، ج ۴۷، ص ۳۷۳.</ref>؛ بنابراین، تربیت و شکل‌گیری مجموعه‌ای از گروه یاوران به عنوان هسته‌های اولیه قیام جهانی حضرت [[قائم]]{{ع}} امری لازم و اجتناب ناپذیر است. می‌بایست عناصر فداکار و جمعیت پیشاهنگی برای جانبازی و حمایت از نهضت جهانی [[حضرت مهدی]]، در جامعه حضور داشته باشد. و این ضرورت نیز مبتنی بر این مسأله است که قیام حضرت از مجرای طبیعی و با کمک یاران و همراهان اتفاق خواهد افتاد؛ چنان که از مفاد روایات استفاده می‌شود.
::::#'''آمادگی جامعه بشری:''' لزوم آمادگی جامعه بشری برای ورود به عصر [[ظهور]] از دیگر شرایط [[ظهور]] است. تا زمانی که جامعه بشری آمادگی لازم برای پذیرش برنامه‌های حضرت را نداشته باشد، خداوند [[ظهور]] ایشان را محقق نخواهد کرد. از این‌رو، آمادگی فکری و اقبال مردم برای [[ظهور]] منجی، مهم‌ترین شرط تحقق زمینه‌های [[ظهور]] به شمار می‌آید. این آمادگی در دو سطح عام و خاص قابل تبیین است:
::::##'''آمادگی عام:''' مراد از آن، آمادگی نسبی عموم بشر برای پذیرش امر [[ظهور]] است. این آمادگی از سه راه اتفاق خواهد افتاد؛
::::###افکار عمومی مردم باید رشد کافی پیدا کند تا بتوانند در اثر بلوغ فکری به یک قضاوت صحیح و درست دست یابند؛ چرا که اگر آگاهی‌های لازم ایجاد نشود، قضاوت بشر یک قضاوت ناقص خواهد بود. پس لازم است بشر از نظر آگاهی رشد پیدا کند تا بتواند در مورد مسائل مهمی نظیر تصمیم گیری در مورد چگونگی نظام حکومتی درست قضاوت کند.
::::###بشر به مرور زمان، سیستم‌های حکومتی و الگوهای مختلف را تجربه کند و آثار و نتایج آن را عیناً ببیند و نقطه ضعف‌ها، چالش‌ها و بن بست‌های هر کدام که در طول زمان بروز و ظهور می‌کند روشن شود.
::::###بعد از تجربه روش‌ها و سیستم‌های گوناگون حکومتی، بشر به نقطه یأس و ناامیدی برسد و متوجه شود که این سیستم‌ها کارایی ندارند؛ همانند آن چه در سیستم مارکسیسم و کمونیسم<ref>تفکر اومانیستی و مادی گرای مارکسیسم و کمونیسم، باعث شکل‌گیری امپراطوری بزرگی موسوم به شوروی شد که حدود ۷۰ سال حکومت کرد؛ اما با همه تبلیغات و هیاهویش یک دفعه سقوط کرد و به زباله‌دان تاریخ پیوست؛ به گونه‌ای که مردم دنیا -که مدت‌ها تحت هیمنه و ابهت مارکسیسم بودند- از این رخداد شگفت زده شده بودند.</ref> مشاهده شد. از این‌رو، [[ظهور]] حضرت آن قدر به تأخیر می‌افتد تا همه مدعیان حکومت داری بیایند و افکار و روش‌های خود را تجربه کنند و الگوهای مد نظرشان را پیاده نمایند و بعد از ثبات ناکارآمدی شان، مردم دنیا از آنها قطع امید کنند. چون اگر حضرت یک مرتبه [[ظهور]] و قیام کند، بشر ادعا خواهد کرد که ما هم می‌توانستیم حکومتی شبیه حکومت ایشان برقرار کنیم. لذا یکی از حکمت‌های تأخیر [[ظهور]] حضرت این است که مردم راه کارهای مدعیان اصلاح و سعادت را ببینند و تجربه کنند و عملاً به بطلان و بن بست آنها پی ببرند. وقتی مردم از کارایی این سیستم‌ها ناامید شدند و به سوی حضرت روی آوردند، آنگاه حضرت [[ظهور]] خواهد کرد.
::::##'''آمادگی خاص:''' این نوع آمادگی، ناظر به جامعه منتظر شیعی و تلاش زمینه سازانه آنان در راستای [[ظهور]] است. بدون شک مقدمات و بسترهای لازم برای [[ظهور]]، نیازمند فراهم‌سازی است و مردم موظف‌اند این زمینه‌ها را فراهم کنند. از این‌رو، یکی از مسائل کلیدی در عصر انتظار که می‌بایست در دستور کار جامعه منتظر قرار گیرد، توجه به الزامات عقیدتی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی اندیشه انتظار و فراهم‌سازی زمینه‌های [[ظهور]] [[امام عصر]]{{ع}} است. با این نگاه، فرق است میان زمینه‌سازی با آمادگی؛ زیرا زمینه‌سازی ضمن این که وظیفه عمومی است، تکلیف خاصی برای معتقدان به ظهور آن حضرت نیز هست، برخلاف آمادگی که ناظر به رشد تدریجی عمومی است و اختصاص به شیعه ندارد. از این نظر، [[انتظار]] [[ظهور]] و آرزوی رسیدن به [[حکومت]] مهدوی، بدون توجه به عمل کرد منتظران و عوامل زمینه‌ساز رخداد [[ظهور]]، بی‌معنا خواهد بود. آیات و روایاتی که بیانگر تأثیر نوع رفتار انسان‌ها در نحوه تعیین سرنوشت آنهاست نیز ضرورت اقدامات زمینه‌ساز برای رسیدن به اهداف ظهور را روشن می‌کند. مثلاً بر اساس آیه {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ لاَ يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُواْ مَا بِأَنفُسِهِمْ}}<ref>سرنوشت انسان به دست خود اوست، نه این که جبری در کار باشد؛ سوره رعد، آیه ۱۱.</ref> در روایات نیز بر سیستمی بودن پدیده‌های اجتماعی تأکید شده است. [[امام صادق]]{{ع}} فرموده است: "خداوند از این که جریان امور عالم را جز از طریق اسباب و علل آن انجام دهد، پرهیز می‌کند. به همین علت برای هر چیزی سببی قرار داده است"<ref>{{متن حدیث|" أَبَى اللَّهُ أَنْ يُجْرِيَ الْأَشْيَاءَ إِلَّا بِأَسْبَابٍ فَجَعَلَ لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ سَبَباً "}}؛ الکافی، ج ۱، ص ۱۸۳.</ref>؛ بدیهی است تا زمانی که اندیشه [[انتظار]] با اقدامات زمینه‌ساز همراه نباشد و از حالت ذهنی به یک جریان اجتماعی و تفکر غالب در جامعه تبدیل نشود و رنگ و بوی انتظار، در تربیت و فرهنگ و سلوک عمومی جامعه، مشهود نباشد، آثار و برکات آن نیز در جامعه پدیدار نخواهد شد. زیرا جوشش این اعتقاد با عمل کرد و فرهنگ جاری مردم، لازمه قطعی باورمندی به [[انتظار]] [[ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} است، اعتقاد و باوری که در شرایط [[غیبت]]، اطاعت منتظرانه را به همراه دارد. از این‌رو، [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در توصیف منتظران [[ظهور]] فرزندش، [[مهدی]]{{ع}} فرمود: "خوشا به حال آن کسی که زمان [[قائم]] [[اهل بیت]] مرا درک نماید، در حالی که قبل از فرا رسیدن قیام او و در زمان غیبتش، پیرو او بوده، دوستانش را دوست داشته و با دشمنانش به دشمنی برخاسته است. چنین کسانی در بهشت جزو رفیقان و همراهان من و مورد مهر و محبت من خواهند بود و با من در زمره گرامی‌ترین افراد امت محشور خواهند شد"<ref>{{متن حدیث|" طُوبَى لِمَنْ أَدْرَكَ قَائِمَ أَهْلِ بَيْتِي وَ هُوَ يَأْتَمُّ بِهِ فِي غَيْبَتِهِ قَبْلَ قِيَامِهِ وَ يَتَوَلَّى أَوْلِيَاءَهُ وَ يُعَادِي أَعْدَاءَهُ ذَاكَ مِنْ رُفَقَائِي وَ ذَوِي مَوَدَّتِي وَ أَكْرَمِ أُمَّتِي عَلَيَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ"}}کمال الدین و تمام النعمه، ص۲۸۶؛ غایة المرام، ج۷، ص۱۳۲؛ نور الثقلین، ج۲، ص۵۰۵؛ ینابیع الموده، ج۳، ص۳۹۶؛ بحار الانوار، ج۵۱، ص۷۲؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج۱، ص۲۶۳.</ref>؛ بر اساس این حدیث شریف، وقتی فرهنگ عمومی جامعه، بر اساس آموزه‌های دینی، تعریف و نهادینه گردد، طبیعی است که سایر جهت‌گیری‌های اجتماعی و سیاسی جامعه نیز، صبغه دینی به خود می‌گیرد و کارکردها و عکس العمل‌های جاری در جامعه، بر اساس معیارهای دینی، سامان می‌یابد. آن زمان است که تولی و تبری، دشمن‌شناسی، حمایت از حق، یکپارچگی در برابر باطل و... در رفتارهای اجتماعی مردم به صورت هدف مند تثبیت شده و زمینه‌های ظهور را فراهم می‌آورد»<ref>[[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص:۱۳۶ - ۱۴۰.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۲. حجت الاسلام و المسلمین کارگر؛}}
[[پرونده:1368119.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[رحیم کارگر]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[رحیم کارگر]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت دوران ظهور (کتاب)|مهدویت دوران ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«می‏‌توان تفاوت‏‌های میان شرایط و [[علایم ظهور]] را چنین شمارش کرد:
::::#رابطه [[ظهور]] با شرایطش واقعی است. یعنی تا آنها نباشند [[ظهور]] هم اتفاقی نمی‏‌افتد حال آن‏‌که علایم، دلالت بر [[ظهور]] می‏‌کنند و از امکان و نزدیکی وقوع چنین حادثه عظیمی خبر می‏‌دهند.
::::#[[شرایط ظهور]] با هم ارتباط متقابل و واقعی دارند، حال آن‏‌که ارتباط خاصی میان [[نشانه‏‌های ظهور]] مشاهده نمی‏‌شود.
::::#[[شرایط ظهور]] همگی با هم باید در یک زمان محقق باشند حال آنکه [[علایم ظهور]]، به طور طبیعی طی ماه‏‌ها و سال‏‌ها و قرن‏‌ها رخ می‏‌دهند.
::::#[[شرایط ظهور]] باید مداومت داشته باشند و شرط بقای ظهورند، حال آنکه [[نشانه‏‌های ظهور]] در زمانی خاص رخ می‏‌دهند و نه [[لزوم]] و نه امکان دارد که آن شرایط در مدت زمانی طولانی واقع شوند و وقوع آنها ادامه یابد.
::::#[[شرایط ظهور]] تنها در [[زمان ظهور]] است که به حد اعلای خود می‏‌رسند؛ حال آن‏‌که تمامی نشانه‏‌ها به مرور [[پیش از ظهور]] رخ می‏‌دهند.
::::#همه [[شرایط ظهور]] باید متحقق باشند؛ با آنکه [[نشانه‏‌های ظهور]] لازم نیست که همه‏‌شان رخ بدهند و تنها حدوث [[علایم حتمی]] کافی است و بقیه به [[نزدیکی ظهور]] دلالت می‏‌کنند و اگر [[پیش از ظهور]] رخ ندهند، مشکلی در امر [[ظهور]] پیش نمی‏‌آید <ref>‏‌ تاریخ غیبت کبری، ص ۳۹۹- ۳۹۶؛ شش ماه پایانی، ص ۲۲۳- ۲۲۲.</ref>‏‌»<ref>[[رحیم کارگر|کارگر، رحیم]]؛ [[مهدویت دوران ظهور (کتاب)|مهدویت دوران ظهور]]، ص‌ص۲۳-۲۶، ۳۳ - ۳۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۱۳. حجت الاسلام و المسلمین حاجی‌زاده؛}}
[[پرونده:1100234.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[یدالله حاجی‌زاده]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[یدالله حاجی‌زاده]]'''، در مقاله ''«[[وجه جمع فراگیر شدن ظلم و فساد در آستانه ظهور حضرت حجت با عدم جواز اباحی‌گری (مقاله)|وجه جمع فراگیر شدن ظلم و فساد در آستانه ظهور حضرت حجت با عدم جواز اباحی‌گری]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[علائم]] یک پدیده، نشانه‌هایی هستند که تنها، از وقوع یا نزدیکی وقوع آن پدیده خبر می‌‌دهند و هیچ نقشی در ایجاد آن ندارند. این [[علائم]] همانند تابلویی هستند که به عنوان مثال در یک فرودگاه [[نصب]] شده‌اند و از ورود قریب الوقوع یک هواپیما خبر می‌‌دهند و مقصود از [[علائم ظهور]]، نشانه‌هایی هستند که تقدیر [[خداوند]] بر وقوع آنها [[در آستانه ظهور]] تعلق گرفته است<ref>فلاح، محمدجواد، علائم و نشانه‌های ظهور با رویکرد آسیب‌شناسی اخلاقی، (مشرق موعود، پاییز ۱۳۹۶)، ص ۷۸ - ۱۰۰.</ref>. اما مقصود از شرایط یک پدیده یعنی پیش شرط‌هایی که اگر این پیش شرط‌ها محقق نشود، آن پدیده با توجه به این مقدمه یکی از پاسخ‌های رایجی که به پارادوکس مذکور داده شده و به نظر می‌‌رسد که پاسخ نسبتاً خوب و قابل قبولی است این است که باید میان شرایط و [[زمینه‌های ظهور]] با [[علائم ظهور]] تفاوت گذاشت. به تعبیری میان ویژگی‌های [[اجتماعی]] هنگامه [[ظهور]] با پیش شرط‌های [[ظهور]] که لوازم جداناپذیر یک پدیده هستند، تفاوت است»<ref>[[یدالله حاجی‌زاده|حاجی‌زاده، یدالله]]، [[وجه جمع فراگیر شدن ظلم و فساد در آستانه ظهور حضرت حجت با عدم جواز اباحی‌گری (مقاله)|وجه جمع فراگیر شدن ظلم و فساد در آستانه ظهور حضرت حجت با عدم جواز اباحی‌گری]]، ص ۲۶۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۱۴. آقای السادة (پژوهشگر [[معارف]] [[مهدویت]])؛}}
[[پرونده:32465.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید مجتبی السادة]]]]
::::::آقای '''[[سید مجتبی السادة]]'''، در کتاب ''«[[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::#«رابطه [[ظهور]] با شرایطش واقعی است یعنی تا آنها نباشند [[ظهور]] هم اتفاق نمی‌افتد؛ حال آن‌که علایم، دلالت بر [[ظهور]] می‌کنند و از امکان و نزدیکی وقوع چنین حادثه عظیمی خبر می‌دهند.
::::#[[شرایط ظهور]] باهم ارتباط متقابل و واقعی دارند حال آن‌که ارتباط خاصی میان [[نشانه‌های ظهور]] مشاهده نمی‌شود.
::::#[[شرایط ظهور]] همگی باهم باید در یک زمان متحقق باشند حال آن‌که [[علائم ظهور]]، به‌طور طبیعی طی ماه‌ها و سال‌ها و قرن‌ها رخ می‌دهند.
::::#[[شرایط ظهور]] باید مداومت داشته باشند و شرط بقای ظهورند حال آن‌که [[نشانه‌های ظهور]] در زمانی خاص رخ می‌دهند و نه [[لزوم]] و نه امکان دارد که آن شرایط در مدت‌زمانی طولانی واقع شوند و وقوع آنها ادامه یابد.
::::#[[شرایط ظهور]] تنها در [[زمان ظهور]] است که به حد اعلای خود می‌رسند حال آن‌که تمامی [[نشانه‌ها]] به مرور پیش از [[ظهور]] رخ می‌دهند.
::::#همه [[شرایط ظهور]] باید متحقق باشند، حال آن‌که [[نشانه‌های ظهور]] لازم نیست که همه‌شان رخ بدهند و تنها حدوث [[علایم حتمی]] کافی است و بقیه به نزدیکی [[ظهور]] دلالت می‌کنند و اگر پیش از [[ظهور]] رخ ندهند، مشکلی در امر [[ظهور]] پیش نمی‌آید<ref>تاریخ الغیبة الکبری، صص ۳۹۹- ۳۹۶.</ref>»<ref>[[سید مجتبی السادة|الساده، مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۲۲۲ - ۲۲۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۵. آقای رضوانی (پژوهشگر حوزه علمیه [[قم]])؛}}
[[پرونده:15207.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[علی ‎اصغر رضوانی]]]]
'''[[علی ‎اصغر رضوانی]]''' در کتاب ''«[[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]»'' در این باره گفته است:
::::::«[[نشانه‌های ظهور|علایم ظهور]] گر چه با [[شرایط ظهور]]، [[وجه]] اشتراکی دارند که همان تحقق هر یک قبل از [[ظهور]] [[امام مهدی]]{{ع}} است، ولی از جهاتی نیز با یکدیگر [[اختلاف]] دارند. اینک به برخی از [[اختلافات]] اشاره می‌کنیم:
:::::#منوط شدن [[ظهور]] به شرایط و تعلیق بر آنها واقعی است، به این معنا که اگر شرایط مهیا نباشد، مشروط که همان [[ظهور]] است در خارج تحقق نخواهد یافت، بر خلاف منوط شدن [[ظهور]] به علامات و تعلیق بر آنها، که واقعی نیست؛ زیرا علامات نسبت به [[ظهور]]، جنبه کاشفیت دارد.
:::::#علامات، حوادثی پراکنده‌اند که در طول [[عصر غیبت]] به صورت پراکنده انجام خواهد گرفت، بر خلاف شرایط که تا [[وقت ظهور]] به صورت متصل و مستمر خواهد بود.
:::::#[[انسان]] نسبت به [[شرایط ظهور]]، [[تکلیف]] دارد بر خلاف [[علایم ظهور]]»<ref>موعودشناسی و پاسخ به شبهات: ص۵۱۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۱۶. آقای کریمی (پژوهشگر معارف مهدویت)؛}}
[[پرونده:137982.jpeg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد علی کریمی]]]]
::::::آقای '''[[محمد علی کریمی]]'''، در کتاب ''«[[آیا ظهور نزدیک است ۳ (کتاب)|آیا ظهور نزدیک است]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::#«[[علائم ظهور]] عبارتند از: تعدادی از حوادث پراکنده که بین آنها با [[ظهور]] ارتباطی نیست به جز اینکه [[قبل از ظهور]] رخ میدهند، اما بین [[شرایط ظهور]] و امر [[ظهور]] رابطه علیت و سببیت است.
:::::#[[علائم]]: حوادثی هستند که به طور طبیعی طی ماه‌ها، سال‌ها و قرن‌ها در طول [[عصر غیبت]] به صورت پراکنده رخ می‌دهند، حال آنکه [[شرایط ظهور]]، همگی باید با هم در یک زمان محقق شوند.
:::::#[[انسان]] نسبت به [[شرایط ظهور]] [[تکلیف]] دارد، اما نسبت به [[علائم]] هیچ تکلیفی ندارد<ref>رضوانی، علی‌اصغر، علائم ظهور، ص۱۶.</ref>.
:::::#[[علائم ظهور]]، تنها دلالت بر [[ظهور]] میکنند و از امکان و نزدیکی وقوع این حادثه [[عظیم]] خبر میدهند حال آنکه رابطه [[ظهور]] با شرایط آن واقعی است؛ یعنی تا آن شرایط نباشد، [[ظهور]] هم اتفاق نمی‌افتد.
:::::#ارتباط خاصی میان [[علائم ظهور]] وجود ندارد اما [[شرایط ظهور]] با هم ارتباط متقابل و واقعی دارند.
:::::#[[علائم]] در زمان خاصی رخ می‌دهد و لازم نیست و امکان هم ندارد که آن [[علائم]] در مدت زمان طولانی واقع شود و وقوع آنها ادامه یابد ولی شرایط، شرط بقای ظهورند بنابراین باید مداومت داشته باشد.
:::::#تمامی [[علائم]] به مرور [[پیش از ظهور]] رخ میدهد اما [[شرایط ظهور]] تنها در [[زمان ظهور]] به حد اعلای خود میرسد.
:::::#لازم نیست همه [[علائم ظهور]] رخ بدهد، تنها رخداد [[علائم حتمی]]، کافی است؛ چرا که [[علائم غیرحتمی]] بر [[نزدیکی ظهور]] دلالت می‌کند و اگر [[پیش از ظهور]] رخ ندهد، مشکلی در امر [[ظهور]] پیش نمی‌آید. اما همه [[شرایط ظهور]] باید محقق شود»<ref>[[محمد علی کریمی|کریمی، محمد علی]]، [[آیا ظهور نزدیک است ۳ (کتاب)|آیا ظهور نزدیک است]]، ص ۲۵-۲۷.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۷. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛}}
[[پرونده:151828.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]]]
::::::'''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
:::::*«[[شرایط ظهور]] وابستگی تام و تمام به [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} دارد، ولی [[علایم ظهور]] فقط نشانه و اعلام نزدیک بودن [[ظهور]] است. برای [[ظهور]] [[امام]] باید شرایط جمع باشد، اما در علایمْ چنین مسئله‌ای لازم نیست. برای [[مثال]] یکی از شرایط تحقق [[نماز]]، دخول وقت است؛ تا وقت [[نماز]] نشود، نمی‌شود [[نماز]] خواند. همچنین یکی از نشانه‌های وقت [[نماز]]، اذانی است که از رادیو پخش می‌گردد؛ لذا [[نماز]] خواندن متوقف بر پخش [[اذان]] نیست، بلکه صدای [[اذان]] نشانه داخل شدن وقت است. بنابراین ممکن است [[اذان]] گفته نشود ولی وقت داخل شده باشد و می‌توان [[نماز]] خواند.
:::::* '''ثانیاً:''' برای [[امر]] [[ظهور]] باید همه شرایط جمع باشد، برخلاف علایم که [[ظهور]] متوقف بر پدیدار شدن همه علایم و [[حضور]] همه نیست؛ مثلاً برای خواندن [[نماز]] باید همه شرایط از قبیل وقت، [[قبله]]، [[طهارت]] و ... با هم وجود داشته باشد.
:::::* '''ثالثاً:''' ما نسبت به [[شرایط ظهور]] [[مکلف]] هستیم و باید زمینه‌های تحقق آن را مهیا سازیم، ولی نسبت به [[ظهور]] علایم و ایجاد آن‌ها وظیفه‌ای نداریم<ref>برخی از صاحب نظران تفاوت‌های دیگری را ذکر نموده‌اند. برای آگاهی بیش تر به کتاب تاریخ غیبت کبری، تألیف سید محمد صدر، ص۴۸۹ به بعد مراجعه فرمایید</ref>»<ref>[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۷۵.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

==پرسش‌های وابسته==
{{پرسمان نشانه‌ها و علائم ظهور}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اط): پرسش‌هایی با ۱۶ پاسخ]]
[[رده:(اط): پرسش‌های مهدویت با ۱۶ پاسخ]]
[[رده:پاسخ‌های جامع مهدویت]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]

[[en:What is the difference between the signs of Imam Mahdi's Reappearance and the prerequisites of his return? (question)]]

علائم و نشانه‌های ظهور چند قسم‌اند؟ (پرسش)

2020-02-09T21:18:22Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{پاسخ جامع مهدویت بالا}}
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| موضوع فرعی = [[علائم]] و [[نشانه‌های ظهور]] چند قسم‌اند؟
| تصویر = 7626626268.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| مدخل بالاتر = [[مهدویت]] / [[مقدمات ظهور امام مهدی]] / [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| مدخل اصلی = [[اقسام نشانه‌های ظهور امام مهدی]]
| مدخل وابسته =
| پاسخ‌دهنده =
| پاسخ‌دهندگان = 17 پاسخ
}}
[[علائم ظهور]] به نشانه‌هایی گفته می‌شود که براساس [[روایات معصومین]]، [[قبل از ظهور]] واقع خواهد شد و نوید [[ظهور]] را می‌دهد و به دو دسته تقسیم شده‌اند: [[نشانه‌های حتمی|حتمی]] و [[نشانه‌های غیر حتمی|غیر حتمی]]. «[[نشانه‌های حتمی ظهور]]» به علائمی گفته می‌شود که باید واقع شوند؛ مثل: «[[قیام یمانی]]»، «[[خروج سفیانی]]»، «[[قتل نفس زکیه]]»، «[[خسف بیدا]]» ([[فرو رفتن در زمین]]) و «[[ندای آسمانی]]». «[[نشانه‌های غیر حتمی ظهور]]» به علائمی گفته می‌شود که بسته به شرایط ممکن است واقع هم نشوند؛ مثل: «[[مردن حق و طرفداران آن]]»، «[[پیروزی اهل باطل بر اهل حق]]»، یا رخ دادن «[[زلزله‌ها]]»، «[[سیل‌ها]]» و «[[جنگ‌ها|جنگ‌های بسیار]]».

در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاه‌های متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصل‌تری قابل بررسی است.

==عبارت‌های دیگری از این پرسش==
* [[نشانه‌های ظهور امام مهدی]] را بر چند قسم تقسیم می‌کنند؟
* چگونه می‌توان [[نشانه‌های ظهور]] که در [[روایات]] آمده است را دسته‌بندی کرد؟
== پاسخ جامع اجمالی==
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="border-right-style: solid; border-right-color: #FFCC33; background-color: #FFF1B9; font-size: 100%;">* ''پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده می‌شود:''</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left"
|-
|[[پرونده:1368171.jpg|75px|link=سید محمد صدر]]||[[پرونده:11046759983.jpg|75px|link=محمد محمدی ری‌شهری]]||[[پرونده:13681099.jpg|75px|link=سید محمد کاظم قزوینی]]||[[پرونده:1368119.jpg|75px|link=رحیم کارگر]]||[[پرونده:13681170.jpg|75px|link=بهروز محمدی منفرد]]||[[پرونده:11538.jpg|75px|link=محمد علی رضایی اصفهانی]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:1368299.jpg|75px|link=علی رضا رجالی تهرانی]]
|-
|[[سید محمد صدر|صدر]]||[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری]]||[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی]]||[[رحیم کارگر|کارگر]]||[[بهروز محمدی منفرد|محمدی منفرد]]||[[محمد علی رضایی اصفهانی|رضایی اصفهانی]]||[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]][[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی]]
|-
|[[پرونده:Pic2496.jpg|75px|link=مصطفی صادقی]]||[[پرونده:1404.jpg|72px|link=مهدی علی‌پور]]||[[پرونده:13681131.jpg|75px|link=اسماعیل اسماعیلی]]||[[پرونده:151937.jpg|75px|link=سید اسدالله هاشمی شهیدی]]||[[پرونده:Pic259.jpg|75px|link=عبدالمجید زهادت]]||[[پرونده:Pic627.jpg|75px|link=مهدی علی‌زاده]]||[[پرونده:151872.jpg|70px|link=محمد باقری‌زاده اشعری]]||[[پرونده:13681083.jpg|50px|link=سید حسن زمانی]]
|-
|[[مصطفی صادقی|صادقی]]||[[مهدی علی‌پور|علی‌پور]]||[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی]]||[[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی]]||[[عبدالمجید زهادت|زهادت]]||[[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده]]||[[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری‌زاده اشعری]]||[[سید حسن زمانی|زمانی]]
|-
|}

*[[علائم]] به معنای [[نشانه‌ها]]، به اموری گفته می‌شود که نمایانگر مقصود و مطلوب هستند. و مراد از [[علائم ظهور]] آن دسته از حوادثی است که براساس [[بیان]] [[پیشوایان]] [[معصوم]]{{عم}}، قبل و یا در آستانۀ [[ظهور]] واقع خواهد شد و تحقق هر کدام نوید نزدیک شدن یا وقوع [[قیام]] [[امام مهدی]] {{ع}} را می‌دهد.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۵۴۹ -۵۵۲؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۵۱ -۲۵۲؛ [[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، ص۱۸ -۲۰؛ [[بهروز محمدی|محمدی، بهروز]]، [[چلچراغ حکمت ج۱۰ (کتاب)|مهدویت]]، ج ۱۰، ص۴۸</ref> البته باید دانست وقتی می‏‌توانیم حوادث را علامت [[ظهور]] بدانیم که در [[روایات]] اسمی از آنها برده شده باشد و آنها را به عنوان نشانه و علامت ذکر کرده باشند؛ و الا نمی‌‏توان گفت ارتباطی با [[ظهور]] دارند.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۵۴۹ -۵۵۲</ref>
*در [[جوامع]] روایی [[شیعه]] و [[سنی]]، از امور متعددی به عنوان "[[علائم]] [[ظهور]]" یاد شده است. [[نشانه‌های ظهور]] را از زوایای مختلفی می‌توان نگریست؛ مثلاً از لحاظ [[پیوستگی]] و گسستگی نسبت به [[ظهور]]، [[علائم]] منفصل و [[علائم]] متصل ـ و به تعبیر دیگر [[علائم]] پیش از [[ظهور]] و [[علائم]] مقارن با [[ظهور]] ـ را تشکیل می‌دهند و از نظر [[میزان]] قطعیت، به [[علائم]] محتوم (قطعی و حتمی) و [[علائم]] مشروط (غیر حتمی) انقسام می‌یابند و ... . <ref>ر.ک. [[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، ص ۲۱ ـ ۲۸. </ref> برخی از این تقسیم‌ها عبارتند از:
*'''تقسیم اول:''' با در نظر گرفتن ارتباط این [[علائم]] با [[برنامه‏‌ریزی الهی]]، به دو قسم تقسیم می‌‏شود:
#رویدادهایی که در [[برنامه‏‌ریزی الهی]] دخالت دارند، همچون [[انحرافات]] که نشانه‏‌ای از [[ظهور]] نیز هستند.
#حوادثی که در این برنامه‌‏ریزی دخالتی ندارند، بلکه به خودی خود بدون ارتباط با وجود [[انسان]] وجودی مستقل دارند، مانند [[گرفتن ماه در شب‌های آخر ماه]]، و [[گرفتن خورشید در وسط ماه]] و دیگر رویدادهایی نظیر اینها که به عنوان [[علائم ظهور]] ذکر شده‌‏اند.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۵۴۹ -۵۵۲</ref>
*'''تقسیم دوم:''' [[علائم]] از جهت نزدیکی و دوری از [[زمان ظهور]]، به دو قسم متصل و منفصل تقسیم می‏‌شوند:<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۵۴۹ -۵۵۲؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۲</ref>
#[[علائم متصل]]: رویدادهائی که نزدیک به [[زمان ظهور]] است، به طوری‌که از آخرین [[مقدمات ظهور]] شمرده می‌‏شود؛ همچون [[قتل نفس زکیه]].<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۵۴۹ -۵۵۲؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۲؛ [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص۱۰ -۱۲</ref>
#[[علائم منفصل]]: علائمی که گویای وقوع حادثه‏‌ای پیش از [[ظهور]] هستند و لو اینکه با فاصله زمانی دور باشد<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۵۴۹ -۵۵۲</ref> و تحقق و پیدایش آنها باعث [[اطمینان قلبی]] بیشتر [[مؤمنان]] شده و [[روحیه امید]] را در آنان زنده نگه می‌دارد.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۲؛ [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص۱۰ -۱۲</ref> مانند [[اختلاف]] [[بنی عباس]] با [[اهل بیت]]{{ع}}، هنگامی‌ که آنان در اوج [[قدرت]] بودند و [[شیعیان]] زیر فشارشان قرار داشتند، از [[اختلاف]] و نابودی آنان سخن می‌گفتند و آن را جزء علامت‌های [[قیام حضرت مهدی]]{{ع}} می‌شمردند،<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۸، ص ۲۵۸، ح ۴۸۴</ref> اما اکنون صدها سال از زوال [[بنی عباس]] می‌گذرد.<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۱۰ ـ ۱۲</ref>
*بنابراین مجموعه [[علائم]] را می‌‏توان به چهار گروه تقسیم کرد:
#آنهائی که در [[برنامه‏‌ریزی الهی]] داخل و نزدیک [[زمان ظهور]] هستند، مانند [[قتل نفس زکیه]].
#آنها که در [[برنامه‏‌ریزی]] داخل و دور از زمان ظهورند، همچون وجود [[دولت]] [[بنی عباس]] و [[جنگ‌های صلیبی]].<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۵۴۹ -۵۵۲؛ [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۲۵ -۲۶</ref>
#امور تکوینی نزدیک به [[زمان ظهور]]، همچون [[کسوف]] و [[خسوف]].
#امور تکوینی دور از [[زمان ظهور]]، همچون پیدایش آب‌های جاری و سیلاب‌ها، و [[هجوم]] گروه‌های ملخ و [[قحطی]] و [[خشکسالی]] در [[دوران غیبت]] کبری.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۵۴۹ -۵۵۲</ref>
*'''تقسیم سوم:''' بر اساس [[روایات]] [[علائم ظهور]] در تقسیمی دیگر به حتمی و غیرحتمی تقسیم می شوند<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص۳۳ -۴۳؛ [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۲۵ -۲۶؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۲؛ [[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص۷۱ -۷۲؛ [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص۱۰ -۱۲</ref> (باید توجه داشت در [[روایات]] تنها تقسیم [[علائم]] به حتمی (محتوم). غیر حتمی (موقوف) وجود دارد.<ref>ر.ک. [[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص ۷۱ ـ ۷۲؛ [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۲۹ ـ ۴۳۱</ref>):
#[[علائم غیر حتمی]]: مقصود حوادثی است که به طور مطلق و حتم از [[نشانه‌های ظهور]] نیست، بلکه مشروط به شرطی است که اگر آن شرط تحقق یابد مشروط نیز متحقق می‌شود و اگر شرط مفقود شود مشروط نیز تحقق نمی‌یابد.<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص۳۳ -۴۳؛ [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۲۵ -۲۶؛ [[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص 282 و 283</ref> برخی از این [[علائم]] در روایتی از [[امام صادق]] {{ع}} که به یکی از [[یاران]] خود فرمودند عبارتند از:<ref>مجلسى، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۵۲، ص۲۶۰ -۲۵۶: «فَإِذَا رَأَيْتَ الْحَقَّ قَدْ مَاتَ وَ ذَهَبَ أَهْلُهُ وَ رَأَيْتَ الْجَوْرَ قَدْ شَمِلَ الْبِلَادَ وَ رَأَيْتَ الْقُرْآنَ قَدْ خَلُقَ وَ أُحْدِثَ فِيهِ مَا لَيْسَ فِيهِ وَ وُجِّهَ عَلَى الْأَهْوَاءِ وَ رَأَيْتَ الدِّينَ قَدِ انْكَفَأَ كَمَا يَنْكَفِئُ الْإِنَاءُ وَ رَأَيْتَ أَهْلَ الْبَاطِلِ قَدِ اسْتَعْلَوْا عَلَى أَهْلِ الْحَقِّ وَ رَأَيْتَ الشَّرَّ ظَاهِراً لَا يُنْهَى عَنْهُ وَ يُعْذَرُ أَصْحَابُهُ وَ رَأَيْتَ الْفِسْقَ قَدْ ظَهَرَ و ... .»</ref> «هرگاه دیدی که [[حق]] بمیرد و طرفدارانش نابود شوند؛ و مشاهده کردی که [[ظلم]] و [[ستم]] فراگیر شده است؛ و دیدی که: کارهای بد [[آشکار]] شده و از آن [[نهی]] نمی‌شود و بدکاران بازخواست نمی‌شوند و ... .»<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص۳۳ -۴۳</ref>
#[[علائم حتمی]]: منظور از [[علائم حتمی]] آن است که به هیچ قید و شرطی مشروط نیست و قبل از [[ظهور]] باید واقع شود.<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص۳۳ -۴۳؛ [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۲۵ -۲۶؛ [[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص 282 و 283</ref> باید توجه داشت معمول [[علایم حتمی]] از گروه علامت‌های متصّل می‌باشند که نزدیک [[ظهور]] محقق می‌شوند.<ref>ر.ک. [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۲</ref> در [[روایات]] مختلفی برخی از موارد جزء [[علائم حتمی ظهور]] معرفی شده اند،<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص۳۳ -۴۳؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص۲۶۲</ref> مثلاً [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمة، ج 2، ص ۶۴۹: «خَمْسٌ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ: خُرُوجُ الْيَمَانِيِ‏، وَ السُّفْيَانِيِ‏، وَ الْمُنَادِي‏ يُنَادِي‏ مِنَ‏ السَّمَاءِ، وَ خَسْفٌ بِالْبَيْدَاءِ، وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ»</ref> «پیش از [[ظهور قائم]]{{ع}} پنج نشانه حتمی است؛ [[یمانی]]، [[سفیانی]]، [[صیحه آسمانی]]، [[فرو رفتن در بیابان]] و [[قتل نفس زکیه]].»<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوی‌نسب|موسوی‌نسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص۳۳ -۴۳؛ [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۲۹ ـ ۴۳۱</ref>
*'''تقسیم چهارم:''' تقسیم [[علائم]] به [[خاصه]] و [[عامه]]:
#[[علائم]] [[خاصه]]: علاماتی که خاص و مختص به وجود [[امام زمان]] {{ع}} است و کسی در این علامات با آن [[حضرت]] شریک نیست، و [[حضرت]] به این وسیله می‌داند [[خداوند]] او را [[اذن]] و اجازه [[ظهور]] داده است.<ref>ر.ک. [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۲۵ -۲۶</ref>
#[[علائم]] [[عامه]]: علاماتی که این علامات برای [[عامه]] عوام و [[خاصه]] [[خواص]] ظاهر خواهد شد و دانستن آن اختصاص به [[حضرت]] ندارد.<ref>ر.ک. [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۲۵ -۲۶</ref>
*تقسیمات دیگری نیز [[بیان]] شده است مانند تقسیم به نشانه‌های آسمانی و زمینی؛<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص۱۰ -۱۲</ref> تقسیم به نشانه‌های عادی و غیر عادی<ref>ر.ک. [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص۱۰ -۱۲</ref> و ... .<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، [[ظهور (مقاله)|ظهور]]، ص 242 ـ 246؛ [[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص 10 ـ 12؛ [[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص 282 و 283</ref> اما همان‌گونه که اشاره شد در [[روایات]] تنها به تقسیم [[علائم]] به حتمی و غیر حتمی اشاره شده است و بیشتر تقسیمات دیگر ذوقی به نظر می‌رسند.

==پاسخ‌ها ودیدگاه‌های متفرقه==
{{یادآوری پاسخ}}
{{جمع شدن|۱. آیت‌الله شهید صدر؛}}
[[پرونده:1368171.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید محمد صدر]]]]
::::::[[آیت‌ الله]] [[شهید]] '''[[سید محمد صدر]]''' در کتاب ''«[[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]»'' در این‌باره گفته‌ است:
::::::«علامت متضمن معنای [[کشف]]، دلالت، نشان دادن چیزی، که این شی‏ء علامت آن است می‏‌باشد. و چون ما اکنون درباره [[ظهور]] [[حضرت]] [[بقیة الله]] بحث می‏‌کنیم، درباره سبب وجود این حالت در [[علائم ظهور]] صحبت خواهیم کرد.
[[علائم]] به این مفهوم و معنی از دو دیدگاه تقسیم می‌‏شود:
:::::*'''تقسیم اول:'''‏<ref>صدر، محمد، تاریخ غیبت کبری (ترجمه)، ۱جلد، نیک معارف-تهران (ایران)، چاپ: ۲، ۱۳۸۲ ه.ش.</ref>
با در نظر گرفتن ارتباط این [[علائم]] با [[برنامه‏‌ریزی الهی]]، به دو قسم تقسیم می‌‏شود:
:::::#رویدادهایی که در [[برنامه‏‌ریزی الهی]] دخالت دارند، همچون [[انحرافات]] که نشانه‏‌ای از [[ظهور]] نیز هستند.
:::::#حوادثی که در این برنامه‌‏ریزی دخالتی ندارند، بلکه به خودی خود بدون ارتباط با وجود [[انسان]] وجودی مستقل دارند، مانند [[گرفتن ماه در شب‌های آخر ماه]]، و [[گرفتن خورشید در وسط ماه]] و دیگر رویدادهایی نظیر اینها که به عنوان [[علائم ظهور]] ذکر شده‌‏اند.
:::::*'''تقسیم دوم:'''‏ [[علائم]] از جهت نزدیکی و دوری از زمان [[ظهور]]، به دو قسم تقسیم می‏‌شود:
:::::#رویدادهائی که نزدیک و چسبیده به زمان [[ظهور]] است، به‌طوری‌که از آخرین مقدمات [[ظهور]] شمرده می‌‏شود؛ همچون [[قتل نفس زکیه]]، چنانکه در [[اخبار]] و [[روایات]] آمده است.
:::::#روایاتی که گویای وقوع حادثه‏‌ای پیش از [[ظهور]] می‌‏باشند و لو اینکه با فاصله زمانی دور باشد. بنابراین مجموعه [[علائم]] را می‌‏توان به چهار گروه تقسیم کرد:
:::::##آنهائی که در [[برنامه‏‌ریزی الهی]] داخل و نزدیک زمان [[ظهور]] می‏‌باشند، مانند [[قتل نفس زکیه]]؛ اگر [[دلیل نقلی]] آن ثابت شود.
:::::##آنها که در [[برنامه‏‌ریزی]] داخل و دور از زمان [[ظهور]]ند، همچون وجود [[دولت]] [[بنی عباس]] و [[جنگ‌های صلیبی]].
:::::##امور تکوینی نزدیک به زمان [[ظهور]]، همچون [[کسوف]] و خسوفی که بدان اشاره شد.
:::::##امور تکوینی دور از زمان [[ظهور]]، همچون پیدایش آب‌های جاری و سیلاب‌ها، و [[هجوم]] گروه‌های ملخ و [[قحطی]] و [[خشکسالی]] در دوران [[غیبت کبری]].
::::::بررسی دقیق درباره خود این [[علائم]] از یک طرف و از طرف دیگر ارتباط و وابستگی اینها با [[ظهور]] و اینکه به چه جهت اینها را به عنوان علامت ذکر کرده‏اند در اینجا لازم و ضروری است. اما علائمی که به‌طور عموم مربوط به [[برنامه‏‌ریزی الهی]] است، از آنجا که واضح است که [[هدف]] این برنامه‏ریزی آماده ساختن و زمینه‌‏سازی دوران [[ظهور]] است، از این جهت وقتی یک [[انسان]] این مطلب را فهمید و روش این برنامه‏ریزی را دانست، می‏‌تواند بفهمد که کدامیک از این رویدادها مربوط به [[ظهور]] است و کدامیک مربوط نیست، و حوادثی که بار مقدماتی [[ظهور]] را دارا است و زمینه‌‏ساز [[ظهور]] [[حضرت]] [[بقیة الله]] می‌‏باشد از نظر [[اندیشه]] یک [[انسان]] متفکر بناچار همگی جزو نشانه‌‏ها و کاشف از روز [[ظهور]] خواهد بود. و این علامت با قواعد عمومی اولیه مطابق بوده و می‏‌بایست آن را پذیرفت؛ چه اینکه در [[روایات]] آمده باشد یا نیامده باشد، زیرا با [[دلیل]] و [[برهان]] صحت برنامه‏ریزی [[الهی]] را فهمیدیم و این خود یک مزیت و [[ویژگی]] است در اینگونه [[روایات]] نسبت به دیگر [[روایات]]. بعلاوه که در [[احادیث]] هم عملا [[نقل]] شده و شامل [[اخبار]] و روایاتی است که دال بر [[انحراف]] زمان و [[مردم]] آن بود، چه آنها که در رابطه با زمان [[ظهور]] است و چه آنها که مربوط به [[قیامت]] است و یا اینکه بدون‏ ارتباط به هیچ‏یک ذکر شده است (چنانکه در جهت اول درباره آن بحث کردیم).
::::::و اما نسبت به رویدادهای تکوینی که [[بشارت]] وقوع آنها و لو در فاصله زمانی بسیار دور پیش از [[ظهور]] داده شده است، سر اساسی و نکته اصلی در اینکه آنها را به عنوان علامت ذکر کرده‏‌اند، آن است که [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} و [[ائمه اطهار]] {{عم}} برخی از حوادث بزرگی را که در آینده اتفاق خواهد افتاد و جلب نظر می‌‏کرده است، از [[طریق وحی]] و یا [[الهام]] فهمیده و به [[مردم]] می‏‌گفتند، و آن را مرتبط به [[ظهور]] [[حضرت]] [[بقیة الله]] می‌‏کردند تا مردمی که در زمان وقوع آن حوادث بسر می‏‌برند، [[صداقت]] گفتار [[ائمه]] را درباره آن حوادث ببینند و نسبت به [[اخبار]] مربوط به [[حضرت]] [[بقیة الله]] نیز اعتقادشان محکمتر شود، و آنها را نیز درست بدانند. پس از این جهت این حوادث نشانه [[ظهور]]ند که [[دلیل]] بر [[صدق]] [[اعتقاد]] و [[روایات]] مربوط به [[حضرت]] [[بقیة الله]] می‌‏باشند. و از اینجا می‏‌فهمیم که این حوادث را وقتی می‏‌توانیم علامت [[ظهور]] بدانیم که در [[روایات]] اسمی از آنها برده شده باشد و آنها را به عنوان نشانه و علامت ذکر کرده باشند؛ ولی اگر در [[روایات]] نیامده بود این گونه رویدادهای تکوینی را که در دوران پیش از [[ظهور]] واقع می‌‏شوند نمی‌‏توان گفت ارتباطی با [[ظهور]] [[حضرت]] [[بقیة الله]] {{ع}} دارند.
::::::و اما نسبت به رویدادهای تکوینی نزدیک به زمان [[ظهور]] بر طبق دلالت [[اخبار]] و [[احادیث]]، سر اساسی و نکته اصلی در اینکه اینها را علامت [[ظهور]] دانسته‌‏اند آن است که انگیزه ایجاد آنها در نظر [[خداوند متعال]] همان است که اینها را نشانه‏‌ای برای [[ظهور]] قرار دهد، و نظر [[مردم]] را نسبت به [[ظهور]] جلب کرده، و مخصوصا افراد با [[اخلاص]] و [[آزمایش]] شده را که همیشه در حال [[انتظار]] به سر می‌‏برده‌‏اند آماده [[ظهور]] گرداند. بنابراین، اینگونه [[روایات]] نشانه بودن برای [[ظهور]] را در برنامه‏ریزی [[الهی]] از آن جهت دارا می‌‏باشند که نظر [[مردم]] را به [[ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} جلب می‏‌کنند. لکن باید بدانیم که رویدادهای مذکور همچون رویدادهای سابق، در صورتی‏ می‌‏توانند نشانی برای [[ظهور]] [[حضرت]] باشند که [[روایات]] متذکر آنها شده باشند؛ زیرا این مطلب واضح است که هر حادثه‌‏ای را و لو نزدیک به زمان [[ظهور]] و باعث جلب نظر [[مردم]] باشد، نمی‌‏شود علامت [[ظهور]] بدانیم»<ref>[[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۵۴۹، ۵۵۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۲. آیت‌الله محمدی ری‌شهری؛}}
[[پرونده:11046759983.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[محمد محمدی ری‌شهری]]]]
::::::[[آیت‌الله]] '''[[محمد محمدی ری‌شهری]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«برای [[نشانه‌های ظهور]]، تقسیم‌های گوناگونی ذکر کرده‌اند. از مهم‌ترین آنها، تقسیم به علامت متصل (نزدیک) و منفصل (دور)، همچنین تقسیم به حتمی و غیر حتمی است. تقسیمات دیگری مانند [[علائم]] طبیعی و [[غیر طبیعی]]، عادی و [[خارق العاده]]، کلی یا جزئی، [[عام و خاص]]، مجمل و کنایی، [[مقید]] یا مشروط، قطعی یا مشکوک، در کتاب‌هایی که از [[نشانه‌های ظهور]] سخن گفته‌اند، به چشم می‌خورد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که از این همه تقسیم‌بندی‌ها، فقط یک مورد آن در [[احادیث]] وجود دارد و آن حتمی بودن و غیر حتمی بودن است که از آن دو به محتوم و موقوف هم تعبیر می‌شود.
::::::'''[[علائم حتمی]] و غیر حتمی‌:''' در [[حدیثی]] از [[امام صادق]]{{ع}} چهار نشانه ذکر شده و آنها را محتوم دانسته است<ref>الغیبة، نعمانی، ص۲۷۲، ح ۲۶ باب ۱۴.</ref>. در دو [[حدیث]] دیگر، ایشان چندین نشانه ذکر کرده و در هر کدام، کلمه "محتوم" را تکرار فرموده است<ref>الغیبة، نعمانی، ص۲۶۲ و ۲۶۵، ح ۱۱ و ۱۵ باب ۱۴.</ref>. البته به [[نشانه‌های غیر حتمی]]، تصریح نشده، ولی می‌توان غیر از این موارد را جزء غیر حتمی‌ها دانست.
::::::'''نشانه‌های حتمی‌:''' گفته شد که مهم‌ترین تقسیم [[علائم]]، مربوط به حتمی یا غیر حتمی بودن آنهاست. احادیثی وجود دارد که تعدادی از رویدادها را به عنوان نشانه حتمی [[ظهور]] قلمداد کرده و از آنها نام می‌برد. گویا تعبیر از حتمی بودن برخی [[علائم]]، برای اولین بار در [[احادیث]] [[امام باقر]]{{ع}} [[بیان]] شده است. از سوی دیگر، تا آن جا که جستجو شده، حتمی یا غیر حتمی بودن [[نشانه‌ها]] در منابع [[اهل سنت]] یافت نشد. نشانه‌هایی که در [[احادیث]] از حتمی بودن آنها خبر داده شده، فراوان نیستند. این موارد، عبارت اند از: [[ندای آسمانی]]، [[خروج سفیانی]]، [[خسف بیداء]] و [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]]<ref>الغیبة، طوسی، ص۴۳۵، کمال الدین، ص۶۸۰.</ref>. در بعضی [[احادیث]]، از [[طلوع خورشید از مغرب]]، [[آشکار]] شدن دستی در [[آسمان]]، [[ظهور]] [[یمانی]] و [[اختلاف]] [[بنی عباس]] هم به عنوان امری حتمی یاد شده است. نمونه‌ای از این [[روایات]] چنین است: [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: "[[ندای آسمانی]]، از امور حتمی است و [[قیام سفیانی|خروج‌ سفیانی]]، حتمی است و [[قیام یمانی|خروج‌ یمانی]] هم حتمی است و [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]] نیز حتمی است، و پدیدار شدن‌ کف‌ دستی از [[آسمان]] نیز حتمی است و نیز [[آیه‌]] هراسناک و سهمگین ماه [[رمضان]] که خوابیده را بیدار می‌کند و بیدار را می‌ترساند و دخترکان را از پس پرده بیرون می‌کشد"<ref>{{متن حدیث|" عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} أَنَّهُ قَالَ‏ النِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ السُّفْيَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ كَفٌّ يَطْلُعُ مِنَ السَّمَاءِ مِنَ الْمَحْتُومِ قَالَ {{ع}} وَ فَزْعَةٌ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ تُوقِظُ النَّائِمَ وَ تُفْزِعُ‏ الْيَقْظَانَ‏ وَ تُخْرِجُ‏ الْفَتَاةَ مِنْ‏ خِدْرِهَا‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}الغیبة، نعمانی، ص۲۶۲.</ref>»<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۲۹-۴۳۱.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۳. آیت‌الله قزوینی؛}}
[[پرونده:13681099.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[سید محمد کاظم قزوینی]]]]
::::::[[آیت‌الله]] '''[[سید محمد کاظم قزوینی]]'''، در کتاب ''«[[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[علایم ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} که در کتاب‌های [[احادیث]] وارد شده است را به ۳ قسمت تقسیم می‌کنیم:
:::::#نشانه‌های عمومی که درباره انحرافاتی که در [[سرزمین‌های اسلامی]] و غیره منتشر می‌شود و [[جامعه بشری]] به آن آلوده می‌گردند را خبر می‌دهد. این علایم از علایمی که نزدیک به [[ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} است، نمی‌باشد؛ بلکه ممکن است از ۲۰سال قبل از [[ظهور]] رخ دهد.
:::::#علایمی که نزدیک [[ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} (سال‌های نه خیلی زیاد) هستند؛ ولی نشانه وقوع [[ظهور]] [[امام]]{{ع}} در همان سال نیستند؛ بلکه از انواع [[سختی‌ها]] و آزمایش‌ها در قرن بعد از زمان صدور این [[احادیث]]، شمرده می‌شوند.
:::::#قسم سوم: به ۲ نوع دیگر تقسیم می‌شود:
:::::##علایم غیر حتمی- که [[علائم]] قطعی نیستند- و ممکن است، واقع شود و ممکن است، واقع نشود.
:::::##[[علایم حتمی]] که شکی در وقوع آنها وجود ندارد و قطعا اتفاق خواهند افتاد.
::::::در مجموع از این علایم، چنین به دست می‌آید که: بعضی از این علایم، روشن و منظور از آنها واضح است و بعضی در نهایت ابهام، اجمال و پیچیدگی هستند»<ref>[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۲۸۲-۲۸۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین محمدی منفرد؛}}
[[پرونده:13681170.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[بهروز محمدی منفرد]]]]
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[بهروز محمدی منفرد]]''' در کتاب ''«[[چلچراغ حکمت ج۱۰ (کتاب)|مهدویت]]»'' (ج۱۰ ''«[[چلچراغ حکمت ج۱۰ (کتاب)|چلچراغ حکمت]]»''؛ برگرفته از آثار [[شهید مطهری]]) در این‌باره گفته‌ است:
::::::«دو گونه [[نشانه برای ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} ذکر شده است:
::::* برخی از آنها به‌عنوان '''[[نشانه‌های قطعی ظهور]]''' در [[روایت‌ها]] [[بیان]] شده است و [[مقید]] به هیچ قید و شرطی نیست و تحقق آنها پیش از [[ظهور]] بایسته است که از جملۀ آنها می‌توان به [[صیحه آسمانی]]، [[خروج سفیانی]]، [[خسف بیدا]]، [[خروج یمانی]] و [[قیام نفس زکیه]] اشاره کرد؛ چنان‌که [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: پنج چیز از علامت‌های [[قیام]] [[قائم]] است: [[صیحه آسمانی]]، [[خروج سفیانی]]، [[خسف بیدا]]، [[خروج یمانی]]، [[قتل نفس زکیه]]<ref>[[منتخب الاثر فی الامام الثانی عشر]]، لطف الله صافی گلپایگانی، ص۵۶۲.</ref>.
::::*قسم دوم [[نشانه‌های ظهور]]، '''[[نشانه‌های غیرحتمی‌ ظهور|نشانه‌های غیرحتمی‌اند]]''' که تحقق آنها در [[روایت‌ها]] آمده است، اما کیفیت و مقدار گستردگی آنها معلوم نیست، که از جملۀ آنها می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد: قبل از [[ظهور حضرت مهدی]] [[آشوب عجیب]] و [[جنگ‌های بسیار مهیب]] و خطرناکی در [[دنیا]] پدید می‌آید، [[جنگ]] روی پای خودش می‌ایستد، دندان‌های خود را نشان می‌دهد، مثل یک درنده دندان نشان می‌دهد، ستیزه‌جویان و آتش‌افروزان، بیش از هر زمانی خودنمایی می‌کنند<ref>مجموعه آثار، ج۱۸، ص۱۶۳.</ref>. بنابراین [[ظهور منجی]] [[مصلح]]، پس از [[سختی‌ها]]، شدت‌ها و [[جنگ‌ها]] و [[ناامنی‌ها]] و پریشانی‌هایی خواهد بود؛ زیرا همواره برق‌ها در ظلمت‌ها می‌جهند<ref>مجموعه آثار، ج۳، ص۳۶۲، ۴۴۸.</ref>»<ref>[[چلچراغ حکمت ج۱۰ (کتاب)|چلچراغ حکمت ج۱۰]]، ص۴۸، ۴۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}
{{جمع شدن|۵. [[حجت الاسلام و المسلمین]] کارگر؛}}
[[پرونده:1368119.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[رحیم کارگر]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[رحیم کارگر]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت دوران ظهور (کتاب)|مهدویت دوران ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::[[احادیث]] [[اهل بیت]]{{عم}} [[علایم ظهور]] را به دو قسم تقسیم کرده‏‌اند:
:::::*یکی از آنها [[علایم حتمی]] است که به هیچ قید و شرطی مشروط نیست و قبل از [[ظهور]] باید واقع شود.
:::::*قسم دوم؛ یعنی، علایم غیر حتمی، حوادثی است که به طور مطلق و حتم از نشانه‏‌های [[ظهور]] نیست؛ بلکه مشروط به شرطی است که اگر آن شرط تحقق یابد، مشروط نیز محقق می‏‌شود»<ref>[[رحیم کارگر|کارگر، رحیم]]؛ [[مهدویت دوران ظهور (کتاب)|مهدویت دوران ظهور]]، ص ۱۹ - ۲۳.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۶. [[حجت الاسلام و المسلمین]] رضایی اصفهانی؛}}
[[پرونده:11538.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد علی رضایی اصفهانی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[محمد علی رضایی اصفهانی]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت ۱ (کتاب)|مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
:::::*«'''[[نشانه‌های ظهور]]''': آنچه از [[روایات]] استفاده می‌شود این است که نشانه‌های [[ظهور]] [[حضرت]] بر دو قسم است: [[نشانه‌های حتمی]] و غیرحتمی:
:::::*'''[[نشانه‌های حتمی]]:''' منظور از این [[نشانه‌ها]] آن است که تحقق و پدیدار شدن آنها بدون هیچ قید و شرطی، قطعی و الزامی خواهد بود به گونه‌ای که تا آنها واقع نگردد، [[حضرت مهدی]] {{ع}} [[ظهور]] نخواهد کرد و اگر کسی پیش از واقع شدن این [[نشانه‌ها]] ادعای [[ظهور]] نماید، ادعای نادرستی کرده است.
::::::چند نمونه از این [[علائم]] به شرح ذیل می‌باشد:
::::::'''۱. [[قیام سفیانی]]''': [[امام صادق]] {{ع}} می‌فرمایند: "[[خروج]] [[سفیانی]] از [[علائم حتمی]] است و [[قیام]] او در [[ماه رجب]] خواهد بود."<ref>غیبت نعمانی، ص ۴۱۶ ترجمه محمد جواد غفاری، نشر، صدوق. {{متن حدیث|"أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ بْنِ عُقْدَةَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُفَضَّلِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ قَيْسِ بْنِ رُمَّانَةَ مِنْ كِتَابِهِ فِي رَجَبٍ سَنَةَ خَمْسٍ وَ سِتِّينَ وَ مِائَتَيْنِ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ فَضَّالٍ قَالَ حَدَّثَنَا ثَعْلَبَةُ بْنُ مَيْمُونٍ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ عِيسَى بْنِ أَعْيَنَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} أَنَّهُ قَالَ: السُّفْيَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ خُرُوجُهُ فِي رَجَبٍ..."}}؛ درباره وثاقت احمد بن محمد، معجم رجال الحدیث، ج ۲، ص ۲۹۶؛ درباره وثاقت محمد بن فضل، معجم رجال الحدیث، ج ۷، ص ۲۶۸؛ درباره وثاقت حسن بن علی، معجم رجال الحدیث، ج ۵، ص ۴۴؛ درباره وثاقت ثعلبة بن میمون، معجم رجال الحدیث، ج۴، ص ۴۰۸؛ درباره وثاقت عیسی بن اعین، معجم رجال الحدیث، ج ۱۳، ص ۱۷۹.</ref>
::::::یکی از [[علائم حتمی]] که [[پیشوایان]] [[معصوم]] ما بر آن بسیار تأکید کرده و به طور صریح [[بیان]] فرموده‌اند [[خروج]] [[سفیانی]] است این شخص، که طبق پاره‌ای از [[روایات]] مردی [[اموی]] و از [[نسل]] [[یزید]] بن [[معاویه]] بن [[ابی‌سفیان]] است و از پلیدترین [[مردم]] است با [[خاندان]] [[نبوت]] و [[امامت]] و [[شیعیان]] [[دشمنی]] ویژه‌ای دارد و در شهرهای [[عراق]] به ویژه در [[نجف]] و [[کوفه]]، جنایات بزرگی مرتکب می‌شود... [[سفیانی]] بعد از مدتی از [[عراق]] به [[شام]] و [[دمشق]] فرار می‌کند؛ [[امام]] سپاهی را به تعقیب او می‌فرستد و سرانجام او را در "[[بیت المقدس]]" هلاک کرده و سرش را جدا می‌کنند<ref>سیمای آفتاب، حجت‌الاسلام دکتر طاهری، انتشارات زائر، ص ۲۷۷.</ref>.
::::::'''۲. [[خسف بیداء]]''': از جمله [[علائم حتمی]]، فرو رفتن لشگر [[سفیانی]] در "[[بیداء]]" است. بعد از [[قتل]] و [[غارت]] در [[مدینه]]، سپاهی از طرف [[سفیانی]] به سوی [[مکه]] می‌رود و در بین راه [[مکه]] و [[مدینه]] به [[فرمان]] [[خدای متعال]] به [[زمین]] فرو می‌روند<ref>سیمای آفتاب، حجت‌الاسلام دکتر طاهری، انتشارات زائر، ص ۲۷۸.</ref>.
::::::[[امام باقر]] {{ع}} در [[حدیث]] معتبری می‌فرمایند: به [[فرمانده]] لشگر [[سفیانی]] گزارش می‌رسد که [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} به سوی [[مکه]] حرکت کرده است. او سپاهی را به دنبال آن [[حضرت]] روانه می‌کند. آنها به وی دست نمی‌یابند و [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} داخل [[مکه]] می‌شود... [[فرمانده]] [[سپاه]] [[سفیانی]] با سپاهش در "[[بیداء]]" فرود می‌آیند. در این هنگام، ندا دهنده‌ای از [[آسمان]] ندا می‌دهد: "ای زمینِ "[[بیداء]]" اینان را نابود کن!" پس [[زمین]] آنها را در خود فرو می‌برد...<ref>غیبت نعمانی، ص ۳۹۲، باب ۱۴، ح ۶۷. درباره وثاقت این حدیث احمد بن محمد، معجم رجال‌الحدیث، ج۲، ص ۲۹۶، احمد بن حسین، معجم رجال‌الحدیث، ج۲، ص۹۷، حسن بن محبوب معجم رجال الحدیث، ج ۱۳، ص ۷۲، عمرو بن ابی القوام، جابر بن یزید جعفی، ج ۴، ص ۱۷.</ref> و همچنین از [[امام صادق]] {{ع}} حکایت شده: "از [[علائم حتمی]] که پیش از [[قیام]] اتفاق خواهد افتاد [[قیام]] [[سفیانی]] و فرو رفتن در [[زمین]] "[[بیداء]]" است."<ref>غیبت نعمانی، ص ۳۷۲.</ref>
::::::'''۳. [[صیحه]] و [[ندای آسمانی]]''': براساس [[روایات]] متعدد، پس از [[ظهور]] [[امام]] در [[مکه]] بانگی بسیار مهیب و رسا از [[آسمان]] شنیده می‌شود که [[امام]] را با اسم و [[نسب]] به همگان معرفی می‌کند و به [[مردم]] توصیه می‌کند که با [[امام]] [[بیعت]] کنند تا [[هدایت]] یابند و با او [[مخالفت]] نکنند که [[گمراه]] می‌شوند. در روایتی از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده که می‌فرمایند: {{متن حدیث|"عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} يَقُولُ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْيَمَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ وَ الصَّيْحَةُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ وَ الْخَسْفُ بِالْبَيْدَاءِ. "}}؛ "قبل از [[قیام]] [[امام مهدی|قائم]] پنج علامت حتمی است: [[یمانی]]، [[سفیانی]]، [[صیحه]] و [[ندای آسمانی]] و [[قتل]] [[نفس زکیه]] و [[خسف]] [[بیداء]]"<ref>کافی، ج۸، ص ۲۱۰؛ کمال الدین، صدوق، ص ۶۵۰، ج ۲، عربی؛ غیبت نعمانی، ص ۲۵۲، باب ۱۴، ح ۹؛ غیبت طوسی، ص ۲۶۷ ناشر مکتبه بصیرتی قم، چاپ غدیر، مضمون روایت.</ref>.
::::::'''۴. [[قتل نفس زکیه]]''': [[انسان]] [[جوان]] و [[پاکی]] بین [[رکن و مقام]] توسط اهل [[مکه]] کشته می‌شود.
::::::'''۵. [[خروج یمانی]]''': [[قیام]] سرداری از سرزمین [[یمن]] یکی از [[علائم حتمی]] است که اندکی پیش از [[ظهور]] رخ خواهد داد وی که مردی [[صالح]] و [[مؤمن]] است علیه [[بدی‌ها]] و [[انحرافات]] [[قیام]] می‌کند و با تمام توان با [[بدی‌ها]] و [[تباهی‌ها]] [[مبارزه]] می‌کند. از [[امام باقر]] {{ع}} در این باره حکایت شده: در میان بیرق‌هایی [که قبل از [[قیام]] [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} بلند می‌شود] پرچمی هدایت‌کننده‌تر از [[پرچم]] [[یمانی]] وجود ندارد که آن [[پرچم هدایت]] است<ref>غیبت نعمانی، ج ۱۳، ص ۲۶۴ ناشر مدین؛ نگین آفرینش، ص ۱۵۷؛ تاریخ غیبت کبری، سید محمد، صدر، ص ۶۵۳ ترجمه افتخارزاده.</ref>.
:::::*'''[[نشانه‌های غیر حتمی]]:''' اموری هستند که در صورت فراهم بودن شرایط به عنوان نشانه پدید می‌آید»<ref>[[محمد علی رضایی اصفهانی|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، [[مهدویت ۱ (کتاب)|مهدویت]]، ص ۱۰۱-۱۰۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۷. [[حجت الاسلام و المسلمین]] سلیمیان؛}}
[[پرونده:136863.JPG|بندانگشتی|right|100px|[[خدامراد سلیمیان]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[خدامراد سلیمیان]]'''، در کتاب ''«[[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} به عنوان عظیم‌ترین حادثه‌ای که در دوران [[زندگی]] [[انسان]] رخ خواهد داد، بدون [[تردید]] دارای نشانه‌هایی است که از آنها در سخنان [[معصومین]]{{عم}} فراوان به آنها اشاره شده است. آنچه از [[کلام]] این بزرگان استفاده می‌شود اینکه آنها عبارتند از: آن رخدادهایی که در آستانه [[ظهور]]، یا همزمان و یا پس از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} پدید می‌آیند و تحقّق هریک از آن [[نشانه‌ها]]، نویدی از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} و نزدیکتر شدن [[قیام]] جهانی آن [[حضرت]] است.
:::::*بنابراین از یک نگاه می‌توان گفت: [[نشانه‌های ظهور]] از نگاه وقوع زمانی به چهار دسته تقسیم می‌شود:
::::#نشانه‌هایی که با فاصله زمانی پیش از [[ظهور]] رخ می‌دهند.
::::#نشانه‌هایی که با فاصله بسیار اندک پیش از [[ظهور]] اتفاق می‌افتند "[[در آستانه ظهور]]".
::::#نشانه‌هایی که همزمان با حادثه بزرگ [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} رخ می‌دهند.
::::#نشانه‌هایی که با فاصله‌ای اندک پس از [[ظهور]] و پیش از [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} اتفاق می‌افتند.
:::::*در مراجعه به [[روایات]] مربوط در خواهیم یافت که از انبوهی از رخ دادهای طبیعی و [[غیر طبیعی]] و دگرگونی‌های سیاسی- [[اجتماعی]]، به عنوان [[نشانه‌های ظهور]] یاد شده است. روشن است که [[میزان]] اعتبار و درستی همه این [[نشانه‌ها]] یکسان نخواهد بود. برخی در منابع معتبر آمده و از جهت [[سند]] و دلالت [[استوار]] است. بعضی نیز در کتاب‌های غیر معتبر و به وسیله افراد [[غیر موثق]] یاد شده است. برخی از این [[نشانه‌ها]]، فقط نشانه [[ظهور]] است و بعضی هم نشانه [[ظهور]] و هم نشانه برپایی [[قیامت]] می‌باشد. برخی [[نشانه‌ها]]، کلی و محوری است و بعضی بیانگر مسائل ریز و جزئی است که گاه، همه آنها را می‌توان در عنوان واحدی گرد آورد. اگرچه در کتاب‌های مفصل به بسیاری از این [[نشانه‌ها]] بدون اینکه روشن شود چه مقدار دارای اعتبار است، پرداخته شده است. امّا در اینجا به خاطر اینکه پرداختن به انبوه آنها خالی از فائده است، فقط به بررسی اجمالی [[نشانه‌های حتمی]] می‌پردازیم. از این‌رو نخست لازم است توضیح کوتاهی درباره [[نشانه‌های حتمی]] و غیر حتمی داده شود.
:::::*'''[[نشانه‌های حتمی]]:''' مقصود از "[[نشانه‌های حتمی]]"- در مقابل نشانه‌های غیر حتمی- آن است که پدیدار شدن آنها- بدون هیچ قید و شرطی- قطعی و الزامی خواهد بود. البته باید توجه کرد که حتمی و یا مسلم و قطعی بودن وقوع این [[نشانه‌ها]]، به این معنا نیست که پدید نیامدن آنها، محال است؛ بلکه به حسب فراهم بودن شرایط و مقتضیات و نبودن بازدارنده‌ها، پدید آمدن آنها- اگر [[خداوند]] [[اراده]] کند- قطعی خواهد بود.
:::::*از [[روایات]] فراوانی که در میان آنها [[روایات]] صحیح نیز وجود دارد، حتمی بودن نشانه‌های پنج‌گانه استفاده می‌شود: [[خروج سفیانی]]، [[قیام یمانی]]، [[صیحه آسمانی]]، [[قتل نفس زکیه]] و [[خسف در بیداء]]<ref> [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|" خَمْسٌ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ: خُرُوجُ الْيَمَانِيِ‏، وَ السُّفْيَانِيِ‏، وَ الْمُنَادِي‏ يُنَادِي‏ مِنَ‏ السَّمَاءِ، وَ خَسْفٌ بِالْبَيْدَاءِ، وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ ‏‏‏‏‏"}}؛ [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۲، ص ۶۴۹؛ شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۴۳۶، ح ۴۲۷.</ref>.
:::::*'''[[نشانه‌های غیر حتمی]]:''' در برابر [[نشانه‌های حتمی]]، نشانه‌های انبوهی در شمار [[نشانه‌های غیر حتمی]] قرار دارد؛ یعنی، [[مقید]] و مشروط به اموری است که در صورت تحقق آنها، به عنوان نشانه پدید می‌آید. به عبارت دیگر [[نشانه‌های غیر حتمی]] شاید پدید آید و شاید پدید نیاید و [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} [[ظهور]] کند. پاره‌ای از نشانه‌هایی که به حتمی بودن آنها تصریح نشده، از این قرار است:
::::#بارش [[باران‌های فراوان]] در آستانه [[ظهور]].
::::#[[خسوف]] و [[کسوف]] نابه‌هنگام پیش از [[ظهور]].
::::#[[مرگ]] ومیرها، [[زلزله‌ها]] و جنگها و آشوب‌های فراگیر.
:::::*در پایان گفتنی است که حدیث‌های فراوانی درباره [[نشانه‌های غیر حتمی ظهور]]، در [[منابع روایی]] وجود دارد. اسناد این [[روایات]]، بیشتر ضعیف و غیر قابل [[اعتماد]] است. از نگاه دلالت نیز، هماهنگی و [[انسجام]] لازم بین آنها نیست و پاره‌ای از آنها دارای اعتبار لازم نیست.
:::::*ذکر آن لازم است که اهمیت بسیار مسأله "[[مهدویت]]" از یک سو و علاقه‌مندی شدید [[مسلمانان]] به [[آگاهی]] از چگونگی رخدادهای آینده و پدیدار شدن [[نشانه‌های ظهور]] [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}}، از سوی دیگر، سبب شده تا [[دشمنان]] و بدخواهان- به ویژه [[حاکمان]] ستمگر- [[وسوسه]] شوند و در جهت برآوردن [[منافع]] [[سیاسی]] خویش، تغییراتی در [[روایات]] پدید آورند<ref> ر. ک: جمعی از نویسندگان، نور مهدی علیه السّلام، مقاله علی دوانی، ص ۷۰.</ref>
:::::*تأکید بر این مسئله ضروری است که در کتاب‌ها با انبوهی از [[روایات]] صحیح و غیر صحیح در زمینه [[نشانه‌های ظهور]]، روبه‌رو هستیم که دستکم شماری از آنها از آفت [[جعل]] و [[تحریف]] مصون نمانده است. بدبختانه کتاب‌هایی نیز وجود دارد که در آنها از سر [[جهل]] و یا [[دلسوزی]] و یا به عمد و از روی غرض، به این امر دامن زده شده است.
:::::*بنابراین [[التزام]] به درستی همه این [[روایات]] مشکل است و در بررسی [[نشانه‌های ظهور]]، احتمال [[جعل]] و [[تحریف]] و دسیسه‌های دست‌های [[پنهان]] [[سیاست]] را نباید نادیده گرفت.
:::::*ناگفته نماند که وجود مواردی از [[جعل]] و [[تحریف]]، در [[نشانه‌های ظهور]] و یا وجود [[مدعیان دروغین]] به عنوان نمونه [[نشانه‌ها]]، هرگز [[دلیل]] این نمی‌شود که همه [[روایات]] از اعتبار بیفتد و یا اصل همه [[نشانه‌ها]] زیر سؤال برود؛ زیرا دست‌های از این [[نشانه‌ها]] مسلّم و قطعی است. و نیز اینکه وجود پاره‌ای اشکالات و ضعف‌ها در [[نشانه‌های ظهور]] و احتمال [[تحریف]] و تغییر در آنها از سوی [[دشمنان]] و یا ادعاهای واهی برخی شیادان درباره اصل [[مهدویت]]، هرگز به اصل [[مهدویت]] و [[اعتقاد]] به [[ظهور]] [[امام مهدی|قائم]]{{ع}} آسیبی نمی‌رساند؛ زیرا [[اعتقاد]] به [[مهدویت]] و [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} [[مورد اتفاق]] [[فریقین]] است و با [[تواتر]] ثابت شده است و هرگز خدشه‌ای در آن وارد نمی‌گردد<ref> ر. ک: چشم به راه مهدی{{ع}}، ص ۲۵۸.</ref>.
:::::*در پایان گفتنی است که از آنجایی که در منابع [[دینی]]، [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}، به عنوان یکی از نشانه‌های برپایی [[قیامت]] شمرده شده است؛ پاره‌ای از [[نشانه‌های ظهور]] به عنوان نشانه‌های [[قیامت]] نیز شمرده می‌شود. [[امام علی]]{{ع}} در این باره فرموده است: "[[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} فرمود: به ناگزیر ده چیز پیش از برپایی [[قیامت]] خواهد بود: [[سفیانی]]، [[دجال]]، [[دود در آسمان|دود]]، [[خروج دابة الارض|دابه]] "[[جنبنده]]"، [[خروج قائم]]{{ع}}، [[طلوع خورشید از مغرب]] خود، فرود آمدن [[حضرت عیسی]]{{ع}}، فرو رفتن در [[مشرق]] و فرو رفتن در جزیره العرب و آتشی که از قعر عدن بیرون خواهد آمد تا [[مردم]] را به سوی [[محشر]] سوق دهد"<ref>[[شیخ طوسی]]، کتاب الغیبة، ص ۴۳۶، ح ۴۲۶.</ref>»<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص ۲۲۶- ۲۲۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۸. [[حجت الاسلام و المسلمین]] رجالی تهرانی؛}}
[[پرونده:1368299.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رجالی تهرانی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[علی رضا رجالی تهرانی]]'''، در کتاب ''«[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«چنان‏که پیشتر [[بیان]] شد، [[وقت ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} برای هیچ‏کس جز [[خداوند متعال]] معلوم نیست، و کسانی که [[وقت ظهور]] را تعیین نمایند، [[دروغگو]] شمرده شده‏‌اند. ولی علایم و نشانه‏‌های بسیاری برای [[ظهور]] آن [[حضرت]] در کتاب‌های [[حدیث]] ثبت شده است که ذکر تمام آنها از حوصله این کتاب خارج می‌‏‏باشد.
::::::[[علایم ظهور]] به دو دسته کلّی تقسیم می‌‏‏شوند: [[علایم حتمی]] و علایم غیرحتمی. چنانکه [[فضیل]] بن یسار از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] کرده که فرمود: نشانه‌‏های [[ظهور]] دو دسته است: یکی نشانه‏‌های غیرحتمی و دیگر نشانه‌‏های حتمی، [[خروج سفیانی]] از نشانه‌‏های حتمی است که راهی جز آن نیست<ref> غیبت نعمانی، با ترجمه غفّاری، باب ۱۸، ص ۴۲۹</ref> منظور از [[علایم حتمی]] آن است که به هیچ قید و شرطی مشروط نیست و قبل از [[ظهور]] باید واقع شود. و مقصود از علایم غیرحتمی آن است که حوادثی به‏‌طور مطلق و حتم از نشانه‌‏های [[ظهور]] نیست، بلکه مشروط به شرطی است که اگر آن شرط تحقّق یابد مشروط نیز متحقّق می‌‏شود، و اگر شرط مفقود شود مشروط نیز تحقّق نمی‌‏یابد. و لذا مسلّم است علایمی که در مورد حتمی بودن آنها نصّی نداشته باشیم، احتمال رخ دادن آنها نیز وجود دارد»<ref>[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۷۰ تا ۱۷۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۹. [[حجت الاسلام و المسلمین]] صادقی؛}}
[[پرونده: Pic2496.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[مصطفی صادقی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[مصطفی صادقی]]'''، در کتاب ''«[[تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور (کتاب)|تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«در کتاب‌هایی که از [[نشانه‌های ظهور]] بحث می‌شود، اقسام گوناگونی برای [[علائم]] ذکر می‌شود که غیر از یک مورد، در [[روایات]] به آن تصریح نشده است؛ مثلا یکی از تقسیم‌های رایج همان متصل یا نزدیک و منفصل یا دور است. تقسیم دیگر به [[نشانه‌های حتمی|حتمی]] و [[نشانه‌های غیر حتمی|غیرحتمی]] بودن نشانه‌هاست که این در [[روایات]] آمده است. تقسیم دیگر به طبیعی و [[غیر طبیعی]] یا عادی و [[خارق العاده]] است. تقسیم‌های دیگری که در کتاب‌ها به چشم می‌خورد، عبارت‌اند از: کلی و جزئی یا [[عام و خاص]]، مجمل و کنایی، [[مقید]] یا مشروط، قطعی یا مشکوک، واقع شده یا غیر آن و تقسیم به لحاظ زمان و نوع رویداد<ref>درباره این تقسیم‌‌بندی‌‌ها بنگرید به کتاب‌‌هایی که درباره نشانه‌‌های ظهور نوشته شده یا فصلی از آنها که مربوط به علائم است، مانند: [[سید محمد صدر]]، تاریخ الغیبة الکبری، ص ۵۲۷ به بعد، مقاله بررسی نشانه‌‌های ظهور در کتاب چشم به راه مهدی، ص ۲۶۳.</ref>. بسیاری از این تقسیم‌بندی‌ها پرورده افکار و سلیقه نویسندگان است که به مرور زمان افزوده شده است. البته برخی از آنها مانند طبیعی و [[غیر طبیعی]] قابل توجه و بعضی از اقسام قابل نقد است؛ مانند نشانه‌های نزدیک و دور که بعضی، حوادثی از زمان [[ائمه]] {{عم}} را به عنوان [[علائم ظهور]] معرفی کرده می‌گویند اینها از نشانه‌های دور است<ref>علت این‌‌گونه تقسیم‌‌بندی آن است که در روایات زیادی از سقوط بنی امیه یا بنی عباس یا اختلاف آنان یا حوادث دیگری سخن به میان آمده و این رویدادها جزء علائم ظهور معرفی می‌‌شوند؛ به خصوص که در منابع قدیمی ذیل عنوان علامات ظهور ذکر شده‌‌اند.</ref>. چون علامت نمی‌تواند با فاصله دور واقع شود و خواهیم گفت که این‌گونه [[نشانه‌ها]] در [[اخبار]] [[اهل بیت]] {{عم}} به عنوان علامت [[ظهور]] معرفی نشده است، بلکه در صورت درستی [[روایت]]، بر [[پیش‌گویی]] حمل می‌شود. تنها تقسیمی که در [[روایات]] به آن تصریح شده [[نشانه‌های حتمی|حتمی]] بودن و [[نشانه‌های غیر حتمی|غیر حتمی]] بودن نشانه‌هاست که از آن دو به [[محتوم]] و [[موقوف]] تعبیر می‌شود. در روایتی از [[امام صادق]] {{ع}} چهار نشانه ذکر شده و فرموده اینها [[محتوم]] است<ref>نعمانی، الغیبة، ص ۲۷۲، باب ۱۴، ح ۲۶.</ref>. در دو [[روایت]] دیگر، آن [[امام صادق|حضرت]] چندین نشانه ذکر کرده و در هرکدام کلمه "[[محتوم]]" را تکرار فرموده است<ref>نعمانی، الغیبة، ص ۲۶۲ و ۲۶۵، باب ۱۴، ح ۱۱ و ۱۵.</ref>. البته به [[نشانه‌های غیر حتمی]] تصریح نشده است ولی می‌توان غیر از این موارد را جزء [[نشانه‌های غیر حتمی|غیر حتمی]]‌ها دانست. [[امام باقر]] {{ع}} درباره [[تفسیر]] [[آیه]]: {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن طِينٍ ثُمَّ قَضَى أَجَلاً وَأَجَلٌ مُّسَمًّى عِندَهُ ثُمَّ أَنتُمْ تَمْتَرُونَ}}<ref> اوست که شما را از گل آفرید سپس اجلی مقرر داشت و اجل معیّن نزد اوست آنگاه شما تردید می‌کنید؛ سوره انعام، آیه: ۲.</ref> می‌فرماید: مقصود از [[آیه]]، اجل [[محتوم]] و [[موقوف]] است. [[محتوم]] آن است که غیر آن نمی‌شود و [[موقوف]] آن است که به [[مشیت]] [[الهی]] بستگی دارد<ref>نعمانی، الغیبة، باب ۱۸، ح ۵؛ این حدیث در چاپ موردنظر ما کامل چاپ نشده است. بنابراین بنگرید به چاپ‌‌های دیگر یا بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۲۴۹ و معجم احادیث المهدی، ج ۵، ص ۹۶.</ref>.
::::::گروهی از نویسندگان معتقدند که بعضی از نشانه‌های ذکر شده برای [[ظهور]] معنای ظاهری خود را ندارند بلکه [[مظهر]] یک پدیده و سمبل آن هستند. [[سید محمد صدر]] در کتاب دوم و سوم از موسوعه [[غیبت]] این بحث را مطرح کرده و درباره احتمال رمزی بودن [[دجال]]، [[سفیانی]] و [[یأجوج و مأجوج]] سخن گفته است. وی [[دجال]] را سمبل حرکت‌های ضد [[اسلامی]] و [[انحرافات]] عمومی از جمله مظاهر [[فریبنده]] [[تمدن]] غربی، [[سفیانی]] را سمبل [[انحراف]] در میان [[مسلمانان]] و [[یأجوج و مأجوج]] را گونه‌هایی از همان [[دجال]] یا [[تمدن]] مادی می‌داند<ref>ر.ک: سید محمد صدر، تاریخ الغیبة الکبری، ص ۶۴۰ تا ۶۴۷؛ همو، تاریخ ما بعد الظهور، ص ۱۴۹ و ۱۷۳ و ر.ک: اسماعیلی، مقاله "بررسی نشانه‌‌های ظهور".</ref>. از آن‌جا که در [[روایات]] متعدد، [[نشانه‌های ظهور]] غالبا با تعبیر واحدی آمده است سمبلیک دانستن آنها به راحتی ممکن نیست؛ مثلا اگر قرار بود مراد از [[سفیانی]]، طرز [[تفکر]] [[اموی]] و [[ابوسفیان]] و مقابله با [[اسلام]] باشد می‌توانست از آن تعبیرهای دیگری هم بشود یا دست‌کم در یکی دو [[روایت]] ردپایی از رمزی بودن و سمبل بودن آن باشد و حال آن‌که چنین نیست. علاوه بر این، اگر قرار باشد همه [[نشانه‌ها]] را سمبل [[انحراف]]، [[رفتار]] [[اجتماعی]] یا ... بدانیم راه برای چنین برداشتی در سایر موضوعات هم باز خواهد شد. این دیدگاه با اشکال‌های دیگری نیز روبه‌روست از جمله آن‌که: حمل [[نشانه‌ها]] به رمز بودن خلاف ظاهر [[روایات]] و ذهنیت عرفی مخاطبان آن است؛ تعبیر [[یأجوج و مأجوج]] در [[قرآن]] هم به کار رفته و معنای ظاهری آن مراد است؛ حمل بسیاری از [[نشانه‌های ظهور]] به معنای سمبلیک امکان‌پذیر نیست ضمن این‌که نیاز به قرینه دارد، یعنی از معنای اصلی خارج و مجاز خواهد شد؛ اگر چنین باشد هرکس طبق سلیقه خود [[علائم]] را [[تفسیر]] و توجیه خواهد کرد و به‌طور کلی مفهوم علامت و این [[ویژگی]] که موجب [[شناخت]] موضوع دیگر می‌شود، با سمبلیک بودن نمی‌سازد»<ref>[[مصطفی صادقی|صادقی، مصطفی]]؛ [[تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور (کتاب)|تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور]]، ص ۵۶- ۵۹.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۰. [[حجت الاسلام و المسلمین]] علی‌پور؛}}
[[پرونده:9030760879.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[مهدی علی‌پور]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[مهدی علی‌پور]]'''، در مقاله ''«[[ظهور (مقاله)|ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«نشانه‌های یاد شده در [[روایات]]، به گونه‌های مختلف قابل دسته بندی است؛ مفاد پاره‌ای از این [[روایات]] ویژگی‌های جسمانی [[امام مهدی|امام منتظر]]{{ع}} است. پاره‌ای دیگر به اوصاف و امتیازات [[روحانی]] و نفسانی آن [[حضرت]]{{ع}} اشاره دارد. دسته سوم، به حوادث تكوینی [[زمان ظهور]] یا نزدیک آن دلالت می‌کند. گروه چهارم به اوضاع [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]]، [[دینی]]، [[سیاسی]] و [[اقتصادی]] [[جامعه]] و [[مردم]] می‌پردازد. جمعی از [[روایات]] نشانه‌های نزدیک [[ظهور]] یا [[هنگام ظهور]] را مطرح می‌کنند و دسته ای [[علائم]] بعيد [[ظهور]] را می‌شمارند. پاره ای از [[نشانه‌ها]] قطعی و حتمی‌اند و دسته ای دیگر غیر قطعی؛ یعنی امکان عدم تحقق آنها وجود دارد، زیرا قضای حتمی [[الهی]] بر وقوع آنها تعلق نگرفته است.
:::::*[[شیخ مفید]]، بعد از شمارش بسیاری از [[علائم]] [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت حجت]]{{ع}} می‌گوید: این حوادث و [[نشانه‌ها]] دو دسته‌اند: محتوم و مشروط.<ref> ر.ک: مجموعه مصنفات، ج ۱۱ ( الارشاد)، ص ۳۷۰.</ref>. [[سید محمد کاظم قزوینی]] به علام [[ظهور]] را دقیق‌تر دسته بندی می‌کند و می‌گوید: [[نشانه‌های ظهور]] یا خاصند و یا عام؛ یعنی [[انحراف]] گسترده در [[جهان]] را می‌نمایانند. افزون بر این، یا دور از [[زمان ظهور]] رخ می‌دهند و یا نزدیک آن. هر یک از این [[علائم]]، خود یا قطعی‌اند و یا غیر قطعی و نامحتوم. او می‌افزاید: به طور کلی این [[علائم]]، از نظر مفهوم و [[پیام]]، یا روشن آشکارند و یا بسیار مبهم و مجمل. نشانه‌های مبهم و پیچیده را نمی‌توان به لحاظ علمی یا [[تاریخ]] ثابت کرد. در این موارد، باید از توجيه‌ها و تأویل‌های ناصواب دوری جست و [[علم]] به آنها را به [[خدا]]، [[پیامبر]]{{صل}} و [[اهل بیت]]{{عم}} واگذارد.<ref> .ک: [[امام مهدی]]{{ع}} از ولادت تا ظهور، ص ۴۸۳ - ۴۸۵ </ref>. مؤلف يوم الخلاص نیز دیدگاهی چون آية [[الله]] [[قزوینی]] دارد، اما در تقسیم [[روایات]] بسیار دقیق‌تر عمل می‌کند.<ref> کامل سليمان، يوم الخلاص، ترجمه علی اکبر مهدی پور، ص ۶۸۰ به بعد </ref>.
:::::*محقق گرانقدر [[سید محمد صدر]]، نیز درباره [[علائم ظهور]] نگاهی نو ارائه می دهد و می‌گوید:
::::#[[علائم]] [[ظهور]]، با توجه به ارتباط آنها در تخطيط [[الهی]] و [[نظام]] [[علی]] - معلولی [[جهان]]، دوگونه‌اند:
::::##حوادثی که تحت تخطيط [[الهی]] <ref> منظور از «تخليط الهی» حرکت تحت نظام علی و معلولی جهان است به گونه ای که پدیده های مختلف معلول وقوع علت یا عللی هستند که تحت اراده الهی بر جهان حاکم می باشند، ولو اینکه معلول امری مطلوب نباشد (توضیح از پژوهشکده [[مهدویت]] و آینده پژوهی).</ref> جای دارند، مانند [[انحراف]] [[جهان]] و [[انسان‌ها]] و ...؛
::::##حوادثی که تحت تخطيط [[الهی]] جای نمی‌گیرند، تکوینی‌اند و به وجود [[آدمیان]] بستگی ندارند، مانند [[خسوف و کسوف]].
::::#[[علائم ظهور]]، با توجه به نزدیکی یا دوری از [[ظهور]]، دو گونه‌اند:
::::##به [[زمان ظهور]] نزدیکند و از مقدمات اخير ان شمرده می‌شوند، مانند [[قتل نفس زکیه]]؛
::::##از [[زمان ظهور]] دورند، مثل از میان رفتن [[دولت]] [[بنی عباس]].
:::::*از ترکیب موارد یاد شده چهار صورت پیش می‌آید:
::::#[[علائم]] مندرج در تخطيط [[الهی]] و نزدیک به [[ظهور]]، مثل [[قتل نفس زکیه]]؛
::::#نشانه‌های مندرج در تخطيط [[الهی]] و دور از [[ظهور]]، مانند نابودی [[دولت]] [[بنی عباس]] و [[جنگ‌های صلیبی]]؛
::::#[[علائم]] تکوینی نزدیک به [[ظهور]]، مثل [[کسوف]] و [[خسوف]]؛
::::#نشانه‌های تکوینی دور از [[ظهور]]، مانند آفت ملخ و برداشت اندک محصولات زراعی.<ref> تاریخ الغيبة الكبرى، ص ۵۲۷ –۵۲۹ </ref>. او در ادامه می‌افزاید: پاره‌ای از این [[علائم]] خارق العاده‌اند و نوعی [[معجزه]] به شمار می‌آیند؛ یعنی تحقق آن به طور طبیعی ممکن نیست، مثل [[خسوف و کسوف]] در غیر زمان خود یا صيحه آسمانی. البته بسیاری از [[علائم]] طبیعی‌اند و در پرتو [[نظام]] على و معلولی [[جهان]] رخ می‌نمایند. [[علائم ظهور]]، نشانه‌هایی هستند که از حوادثی از آینده خبر می‌دهند و تنها به این [[دلیل]] که [[خداوند]] از طریق [[وحی]] به وسیله [[معصومان]]{{عم}} برایمان [[بیان]] کرده است، [[صادق]] شمرده می‌شوند.<ref> تاریخ الغيبة الكبرى، ص ۵۳۱ به بعد </ref> [[سید محمد صدر]] درباره [[احادیث]] مربوط به [[علائم ظهور]] می‌نویسد: "غالب [[احادیث]] این باب باید بر رمز و [[تمثیل]] و کنایه حمل شود، زیرا مدلول‌های لفظی و مطابقی آنها که به وقایعی مشخص اشاره دارد، مراد نیست، این [[روایات]] به مسائلی که قبل از [[ظهور]] تحقق می‌یابند، اشاره‌ای کنایی دارند. [[معصومان]] {{عم}} به سبب مصالحی خاص، از زبان رمز بهره گرفته‌اند، در این جا پارهای از این مسائل را ذکر می‌کنیم به صراحت در [[بیان]] این حوادث [[اجتماعی]]، با سطح [[فکری]] [[مردم]] آن عصر سازگار نبود؛ - [[بیان]] غیررمزی حوادث، به موضع گیری‌های نادرست [[دشمنان]] [[ظهور]] می‌انجامید. بر اساس بسیاری از [[روایات]]، این حوادث به طریق [[اعجاز]] رخ می‌دهد. از آنجا که تحقق [[اعجازآمیز]] این وقایع با [[قانون]] [[برهان]] پذیر بودن [[معجزات]] ناسازگار است، پژوهشگر خود را در دوراهی طرح یا کنایه و رازآمیز شماردن آنها می‌یابد. بی [[تردید]]، حمل کردن [[روایات]] بر رمز و [[تأویل]]، از طرح آنها بهتر است؛ به ویژه در مواردی که حوادث با [[اخبار]] بسیار و طرق متعدد [[نقل]] شده و به لحاظ [[سند]] مشکل ندارد.<ref> تاریخ مابعد الظهور، ص ۱۵۳ - ۱۵۴.</ref>.
:::::*این تحلیل درخور دقت است، اما با واقعیات موجود ناسازگار می نماید، زیرا:
::::#براساس گفتار نویسنده محترم، بسیاری از [[روایات]] قابل [[فهم]] و [[تفسیر]]؛
::::#توجیه این [[روایات]] در دو طریقی که نویسنده [[گمان]] برده است، منحصر نیست، زیرا می‌توان آنها را بر معنای مطابقی حمل کرده، امکان وقوعشان را به همان شکل که در [[روایات]] [[بیان]] شده تعبدا پذیرفت و [[علم]] به چگونگی وقوع آنها را به اهلش واگذار کرد. به هر حال، قسمتی از [[نشانه‌های ظهور]] تا کنون محقق شده است و برخی از آنها در حال و آینده به تدریج رخ می‌نماید»<ref>[[مهدی علی‌پور|علی‌پور، مهدی]]، [[ظهور (مقاله)|ظهور]]، ص ۲۴۲-۲۴۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۱. [[حجت الاسلام و المسلمین]] اسماعیلی؛}}
[[پرونده:13681131.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[اسماعیل اسماعیلی]]]]
::::::[[حجت]] الاسلام و المسمین '''[[اسماعیل اسماعیلی]]'''، در مقاله ''«[[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«آن دسته از رخدادها، که بر اساس پیشبینی [[معصومان]] {{ع}} پیش و یا در آستانه [[ظهور]] [[حضرت مهدی]]{{ع}}، پدید خواهند آمد، نشانه‌های ظهورند. تحقق هریک از این [[نشانه‌ها]]، نویدی از نزدیک‌تر شدن [[ظهور]] [[قائم]]{{ع}} است، به گونه‌ای که با تحقق مجموعه رخدادهای [[پیشگویی]] شده و به دنبال آخرین نشانه [[ظهور]]، [[حضرت مهدی]]{{ع}} [[قیام]] خواهد کرد. پس پدیدار شدن یک و یا چند نشانه از مجموعه [[نشانه‌های ظهور]]، چیزی جز نزدیک‌تر شدن [[زمان ظهور]] را نمی‌رساند. البته بسیاری از حوادث و تحولاتی را که [[امامان]]{{عم}} وقوع آنها را در دوران [[غیبت کبری]] پیشبینی کرده‌اند، یا شماری از آنها را به عنوان نشانه [[ظهور]] معرفی کرده‌اند، به وقوع پیوسته‌اند. مثلاً، در [[روایات]]، از [[اختلاف]] در میان [[امت]] [[اسلام]]<ref>کتاب الغیبة، محمد بن ابراهیم نعمانی، ۲۵۱، مکتبة الصدوق، تهران.</ref>، [[انحراف]] [[بنی عباس]] و از هم گسستن [[حکومت]] آنان<ref>کتاب الغیبة، محمد بن ابراهیم نعمانی، ۲۵۵.</ref>، [[جنگ‌های صلیبی]]<ref>سنن ابو داود، سلیمان بن الأشعث السجستانی ج ۴، ۱۰۹ حدیث ۴۲۹۲، دار احیاء السنة النبویة، بیروت.</ref>، [[فتح قسطنطنیه]] به دست [[مسلمانان]]<ref>سنن ابو داود، سلیمان بن الأشعث السجستانی ج ۴، ۱۰۹ حدیث ۴۲۹۲، دار احیاء السنة النبویة، بیروت.</ref>، درآمدن [[پرچم‌های سیاه]] از [[ناحیه]] [[خراسان]]<ref>بحار الأنوار، ج، ۵۲.</ref>، [[خروج]] [[مغربی]] در [[مصر]] و تشکیل [[دولت]] فاطمیان<ref>تاریخ الغیبة الکبری، سید محمد صدر، ج ۲، ۴۷۲، مکتبة الأمام امیر المؤمنین {{ع}}، اصفهان.</ref>، وارد شدن [[ترک‌ها]] در منطقه جزیره، واقع در [[بین النهرین]] و [[عراق]] امروزی<ref>تاریخ الغیبة الکبری، سید محمد صدر، ج ۲، ۴۷۲، مکتبة الأمام امیر المؤمنین {{ع}}، اصفهان.</ref>، وارد شدن [[رومیان]] در منطقه [[رمله]] و [[شام]]<ref>تاریخ الغیبة الکبری، سید محمد صدر، ج ۲، ۴۷۲، مکتبة الأمام امیر المؤمنین {{ع}}، اصفهان.</ref>، رها شدن کشورهای [[عرب]] از قید [[استعمار]]<ref>تاریخ الغیبة الکبری، سید محمد صدر، ج ۲، ۴۷۲، مکتبة الأمام امیر المؤمنین {{ع}}، اصفهان.</ref>، بالا آمدن [[آب]] دجله و سرازیر شدن آن به کوچههای [[کوفه]]<ref>تاریخ الغیبة الکبری، سید محمد صدر، ج ۲، ۴۷۴.</ref>، بسته شدن پل بر روی دجله، بین [[بغداد]] و [[کرخ]]<ref>تاریخ الغیبة الکبری، سید محمد صدر، ج ۲، ۴۷۴.</ref>، [[اختلاف]] بین شرق و غرب و [[جنگ]] و [[خونریزی]] فراوان<ref>تاریخ الغیبة الکبری، سید محمد صدر، ج ۲، ۴۵۹.</ref> بین آنان و...<ref>کتاب الغیبة، ۲۴۷- ۲۸۳.</ref> خبر داده شده که ظاهرا همه، یا بسیاری از آنها تابه کنون، رخ داده‌اند. اما باید توجه داشت که:
::::#معلوم نیست که مراد از این حوادث، همان حوادثی باشد که در [[روایات]] آمده است.
::::#پیشبینی چنین اموری، به معنای آن نیست که اینها نشانه حتمی ظهورند، بلکه همه و یا بسیاری از آنها، صرفا، رخدادهایی هستند که [[امامان]]{{عم}} از وقوع آنها در آینده خبر داده‌اند.
::::#برفرض، در [[روایات]] از برخی از اینها به عنوان نشانه [[ظهور]] یاد شده باشد، از کجا معلوم که منظور [[ظهور]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} باشد؟»[[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۴۵-۲۴۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۲. [[حجت]] الاسلام والمسلمین [[هاشمی]] شهیدی؛}}
[[پرونده:151937.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید اسدالله هاشمی شهیدی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید اسدالله هاشمی شهیدی]]'''، در کتاب ''«[[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«[[علائم ظهور]] بر شش قسم است:
:::::#[[علائم حتمیه]] که البته خواه ناخواه باید واقع شود مانند "[[خروج دجال]]" و "[[سفیانی]]" و "[[صیحه آسمانی]]" و این هر "سه" علاماتی است که مقارن با [[ظهور]] خواهد بود.
:::::#[[علائم]] معلقه و شرطیه که این [[علائم]]، منوط و مشروط و معلق است به [[اراده]] و [[مشیت]] [[خداوند]] عالم، که اگر [[اراده]] [[خدا]] به آن تعلق گرفته باشد واقع می‌شود و اگر [[خدا]] نخواهد واقع نخواهد شد و چه بسا می‌شود که به جهت [[حکمت]] و [[مصلحت]] و مقتضیات و موانعی که [[خداوند]] عالمیان می‌داند واقع نشود، و یا بر اثر [[طاعات]] و دعاهای [[مردم]] رفع گردد و یا تغییر داده شود.
:::::#علاماتی است که قبلا و در زمان‌های گذشته تاکنون واقع شده و زمان آنها گذشته است، و آنها را علامات واقعه می‌گویند.
:::::#علاماتی است که تا هنوز واقع نشده و [[امید]] می‌رود که (بعدها) واقع شود، و اینها را علامات غیر واقعه می‌گویند.
:::::#علاماتی است [[خاصه]]، که این علامات، خاص و مختص به وجود پربرکت خود [[حضرت]] [[صاحب الامر]]{{ع}} است و کسی در این علامات با آن [[حضرت]] شریک نیست، و حضرتش به این وسیله می‌داند که [[خداوند]] او را [[اذن]] و اجازه [[ظهور]] داده است، زیرا [[علم]] [[ظهور]] [[حضرت]] را به جز [[خدا]] کسی نمی‌داند.
:::::#علاماتی است [[عامه]]، که این علامات از برای [[عامه]] عوام و [[خاصه]] [[خواص]] ظاهر خواهد شد و دانستن آن اختصاص به [[حضرت]] ندارد. بلکه برای همه و [[عامه]] [[مردم]] است و هرکس از عوام و [[خواص]]، آنها را (کم و بیش در طول مدت [[عمر]] خود اگرچه خیلی کوتاه) خواهد دید»<ref>[[سید اسدالله هاشمی شهیدی|هاشمی شهیدی، سید اسدالله]]، [[زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینه‌سازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۲۵، ۲۶.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۳. [[حجت]] الاسلام والمسلمین زهادت؛}}
[[پرونده:Pic259.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[عبدالمجید زهادت]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[عبدالمجید زهادت]]'''، در کتاب ''«[[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«برای علایم تقسیمات متعدّدی [[بیان]] شده است که به برخی از آنها اشاره می‌شود:
::::#'''حتمی و غیرحتمی''': این تقسیم‌بندی برگرفته از [[روایات]] است؛ بدین معنی که در [[روایات]] موجود بعضی علایم، از امور محتومه دانسته شده است که مراد از آن حتمیت وقوع آنها است و بعضی از علایم دیگر غیر حتمی معرفی شده است که مراد از آن امکان واقع نشدن و تحقّق پیدا نکردن آنهاست. [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: {{متن حدیث|"إِنَّ مِنَ الْأُمُورِ أُمُوراً مَوْقُوفَةً وَ أُمُوراً مَحْتُومَةً وَ إِنَّ السُّفْيَانِيَّ مِنَ الْمَحْتُومِ الَّذِي لَا بُدَّ مِنْهُ"}}<ref>غیبة نعمانی، ص۳۰۱، ح ۶.</ref> به درستی که بعضی از امور، امور موقوف (غیر حتمی) هستند و بعضی امور حتمی و به درستی [[سفیانی]] از امور حتمی است که چاره‌ای از آن نیست.
::::#'''متصل و منفصل''': <ref>از این علامت به قریب و بعید نیز می‌توان تعبیر کرد.</ref> مراد از علایم متصل، علایمی است که نزدیک به [[ظهور]] و همراه با آن تحقق می‌یابند و به گونه‌ای که فاصلۀ زمانی زیادی بین آنها و [[ظهور]] نیست و پیدایش این علایم به معنای قریب الوقوع بودن [[ظهور]] است، و مراد از علایم منفصل، علایمی است که با زمان [[ظهور]] فاصله زمانی دارد و تحقق و پیدایش آنها باعث [[اطمینان قلبی]] بیشتر [[مؤمنان]] شده و [[روحیه امید]] را در آنان زنده نگه می‌دارد. از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده است: {{متن حدیث|" لَيْسَ بَيْنَ قِيَامٍ الْقَائِمِ وَ بَيْنَ قَتْلِ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ إِلَّا خَمْسَ عَشْرَةَ لَيْلَةً"}}<ref>غیبة طوسی، ص۴۴۵، ش ۴۴۰.</ref>. البته باید توجه داشت که معمول [[علایم حتمی]] از گروه علامت‌های متصّل می‌باشند که نزدیک [[ظهور]] محقق می‌شوند. تقسیمات دیگر نیز گفته شده است مانند عادی و غیرعادی، آسمانی و زمینی، که عموماً ذوقی است<ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص۲۶۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۴. [[حجت الاسلام و المسلمین]] علی‌زاده؛}}
[[پرونده:Pic627.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[مهدی علی‌زاده]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] دکتر '''[[مهدی علی‌زاده]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«در [[جوامع]] روایی [[شیعه]] و [[سنی]]، از امور متعددی به عنوان "[[علائم ظهور]]" یاد شده است. منظم ساختن این [[نشانه‌ها]] در ضمنِ تقسیم و دسته‌بندی آن‌ها، فوایدی را در پی دارد که بر اهل دقت پوشیده نیست. [[نشانه‌های ظهور]] را از زوایای مختلفی می‌توان نگریست؛ مثلاً از لحاظ [[پیوستگی]] و گسستگی نسبت به [[ظهور]]، [[علائم]] منفصل و [[علائم]] متصل - و به تعبیر دیگر [[علائم]] پیش از [[ظهور]] و [[علائم]] مقارن با [[ظهور]] - را تشکیل می‌دهند و از نظر [[میزان]] قطعیت، به [[علائم]] محتوم و [[علائم]] مشروط انقسام می‌یابند و از جهت طبیعی و انسانی بودن و شخصی یا عمومی بودن سه دسته "حوادث [[خارق العاده]]"، "اوضاع عمومی اجتماعات بشری" و "متخاصمان؛ نیروها و چهره ها" را تشکیل می‌دهند. پیش از ذکر [[علائم]]، دو نکته را خاطر نشان می‌کنیم:
:::::*'''نکته اول:''' مأخذ برخی از [[علائم]]، [[خبر واحد]] یا [[احادیث]] مجهول و [[روایات]] مقطوعه و مرفوعه می‌باشد، هرچند نگارنده در این مکتوب، همه [[علائم]] را ذکر نمی‌کند و به ذکر علائمی که اکثراً در کتب متعدد و معتبر روایی وارد شده، بسنده می‌کند ولی به هر روی تضمینی برای عدم راهیابی نشانه‌های ضعیف السند وجود ندارد؛ البته [[قدر]] متیقن از نشانه‌های محتوم در میان مجموعه [[علائم]]، قابل تحصیل و تشخیص است.
:::::*'''نکته دوم:''' لسان [[روایات]] در پاره‌ای از [[علائم]] به احتمال زیاد، زبان نمادین یا به اصطلاح سمبلیک است. بر این اساس، مدلول مطابقی برخی از واژگان مراد نیست، بلکه معنای کنایی و استعاری مقصود [[معصوم]]{{ع}} بوده است که در قست پایانی این فصل و ضمن نکته پنجم نمونه برجسته‌ای از آن ارائه خواهد شد.
:::::*'''[[علائم متصل]] و نشانه‌های منفصل:''' نخست به ذکر [[علائم]] متصل که همان نشانه‌های مقارن [[ظهور]] هستند می‌پردازیم و سپس [[علائم]] منفصل را در قالب سه دسته [[بیان]] می‌کنیم.
:::::*'''الف)[[علائم]] پسینی (نشانه‌های متصل)'''
:::::#علامت سال [[ظهور]] آن است که عدد آن فرد (یعنی مختوم به ۱، ۳، ۵، ۷ یا ۹) می‌باشد و علامت روز [[ظهور]] آن است که شنبه مصادف با [[عاشورا]] (دهم [[محرم]]) خواهد بود<ref>الارشاد، مفید، ج ۲، ص ۳۷۹؛ اِعلام الوری بأعلام الهدی، طبرسی، ص ۴۲۹؛ الغیبة، طوسی، صص ۴۵۲ و ۴۵۳؛ کشف الغمه، ج ۲، صص ۳۶۰ و ۴۵۹؛ القطر الشهدی فی اوصاف المهدی، الحلوانی، ص ۵۰؛ الفصول المهمه، ابن صباغ مالکی، ص ۲۹۱؛ نوادر الاخبار فی ما یتعلق باصول الدین، فیض کاشانی، ص ۲۹۹؛ بحارالانوار، مجلسی، ج ۵۲، ص ۲۹۱؛ العطر الوردی، بلبیسی، ص ۵۱.</ref>.
:::::#صبح روز [[ظهور]]، افراد زیر بالش خود صحیفه‌ای می‌یابند که بر آن نوشته شده: {{متن حدیث|طاعَةٌ مَعْرُوفَة}}<ref>اکمال الدین، صدوق، ج ۲، ص ۶۵۴؛ نوادر الاخبار، ص ۳۰۰؛ العدد القویه، علی بن یوسف الحلی، ص ۶۶؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۵؛ منتخب الانوارالمضیئه، ص ۳۱۱.</ref>.
:::::#هنگام [[ظهور]]، ملکی (یا تکه ابری) بر فراز وجود شریف [[حضرت]] [[بقیة الله|بقیة الله الاعظم]] {{ع}} ندا در می‌دهد: "این است [[امام مهدی|مهدی]] ([[خلیفة الله]]) او را [[تبعیت]] کنید"<ref>کشف الغمه، الأربلی، ج ۳، صص ۳۷۳ و ۳۷۹ و ۳۸۹؛ نوادر الاخبار، ص ۳۰۰ و در منابع [[اهل سنت]]: القطر الشهدی، ص ۵۳؛ العطر الوردی، ص ۵۴؛ تاریخ الخمیس، ج ۲، ص ۲۸۸؛ جواهر العقدین، ص ۴۳۵؛ لسان المیزان، ج ۱، ص ۱۰۵؛ البیان، ص ۹۳؛ الفصول المهمه، ص ۲۸۸؛ اسعاف الراغبین، ص ۱۳۷؛ ینابیع الموده، ص ۴۷۶.</ref>.
:::::#[[حضرت عیسی|عیسی بن مریم]] {{عم}} از [[آسمان]] فرود آمده و پشت سر [[امام مهدی|امام]] {{ع}} [[نماز]] می‌گذارد<ref>ا[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۱، صص ۲۵۱ و ۳۳۱؛ اعلام الوری، ص ۴۶۳؛ بشاره المصطفی، طبری، ص ۳۸۱؛ تفسیر القمی، ج ۱، ص ۱۹۸؛ مختصر البصائر، ص ۳۲؛ کشف الغمه، ج ۳، ص ۳۷۸؛ الملاحم و الفتن، سید بن طاووس، باب ۱۸۶ و ۱۸۷، صص ۸۲ - ۸۴ و در منابع [[اهل سنت]]: صحیح مسلم، ج ۱، ص ۹۵؛ سنن ابن ماجه، ج ۹، ص ۵۱۹؛ البیان، صص ۷۶ و ۸۶؛ تیسیر الوصول، ج ۲، ص ۲۳۷؛ عقد الدرر، صص ۲۹۱ - ۲۹۷؛ الصواعق المحرقه، ص ۹۸؛ مصابیح السنه، ج ۲، ص ۱۴۱؛ الحاوی للفتاوی، ج ۲، ص ۶۴؛ روح المعانی، ج ۲۵، ص ۹۵؛ غایه المأمول، ج ۵، ص ۳۶۵؛ العطر الوردی، ص ۴۵.</ref>.
:::::#[[جبرئیل]] {{ع}} از سمت راست و [[میکائیل]] {{ع}} از چپ، [[حضرت]] را مشایعت می‌کنند<ref>ا[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۱، ۲۶۸؛ الارشاد، ج ۲، ص ۳۸۰؛ اعلام الوری، ص ۴۶۰؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۳۶؛ نوادر الاخبار، ص ۳۰۱ و ۳۰۸ و در منابع [[اهل سنت]] با اختلافی اندک: القطر الشهدی، ص ۶۴؛ العطر الوردی، ص ۶۴؛ عقد الدرر، صص ۱۳۶ و ۱۵۷.</ref>.و [[جبرئیل]] خروش بر می‌آورد: {{متن حدیث|البیعه لله}}<ref>الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۹؛ اعلام الوری، ص ۴۲۹؛ کشف الغمه، ج ۲، ص ۴۶۰؛ نوادر الاخبار، ص ۲۹۹؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۹۱.</ref>.
:::::#همزمان با سال [[ظهور]]، [[مردمان]] [[شاهد]] بیست و چهار نوبت بارش [[باران]] و [[رحمت]] [[الهی]] و سرسبزی و طراوت [[زمین]] و پدید آمدن [[برکات]] بیشمار خواهند بود<ref>الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۰؛ اعلام الوری، ص ۴۲۹؛ بشاره المصطفی، ص ۳۸۳؛ کشف الغمه، ج ۳، ص ۳۵۶؛ الغیبة، طوسی، ص ۴۴۳؛ نوادر الاخبار، ص ۲۹۰ و ظهور برکات بیشمار: القول المختصر، ابن حجر هیتمی، ص ۵۶؛ تذکره الحفاظ، الذهبی، ج ۳، ص ۸۳۸؛ ینابیع الموده، ص ۴۶۷؛ منتخب کنزالعمال، ج ۶، ص ۳۲؛ مشکاه المصابیح، خطیب تبریزی، ج ۳، ص ۲۴؛ الصواعق المحرقه، ابن حجرهیتمی، ص ۹۷؛ المستدرک علی الصیحین، حاکم نیشابوری، ج ۴، صص ۵۵۷ و ۵۵۸؛ البیان، کنجی، ص ۳۱۶؛ مشارق الأنوار، حمزاوی، ص ۱۵۲؛ اسعاف الراغبین، صبان، ص ۱۴۸؛ مصابیح السنه، بغوی، ج ۲، ص ۱۳۴؛ عقد الدرر، صص ۷۳ و ۹۲؛ الفصول المهمه، صص ۲۸۸ و ۲۸۹ و ۳۰۰.</ref>.
:::::*'''ب) [[علائم]] پیشینی (نشانه‌های منفصل):'''[[علائم منفصل]] یا پیشینی [[ظهور]] خود به سه دسته "حوادث [[خارق العاده]]"، "اوضاع عمومی اجتمات بشری" و "متخاصمان؛ نیروها و چهره‌ها" انقسام می‌یابد که در اینجا بخشی از [[علائم]] هر دسته را ذکر می‌کنیم:
:::::*'''حوادث [[خارق العاده]]'''
:::::#[[کسوف]] [[خورشید]] در نیمه [[رمضان]] و [[خسوف]] ماه در آخر آن ( بر خلاف [[قوانین]] حرکات طبیعی اجرام آسمانی)<ref>الارشاد، ج ۲، ص ۳۶۸؛ اعلام الوری، ص ۴۲۹؛ الکافی، کلینی، ج ۸، صص ۱۷۹ و ۱۸۰؛ الغیبة، نعمانی، ص ۱۸۱؛ الغیبة، طوسی، ص ۴۴۴؛ العدد القویه، ص ۶۶؛ الخرائج، ج ۳، ص ۱۱۵۸؛ الصراط المستقیم، زین الدین نباطی، ج ۲، ص ۲۴۹؛ نوادر الاخبار، ص ۲۸۸؛ منتخب الانوار المضیئه، ص ۳۱۲؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۳ و در منابع [[اهل سنت]] قریب به آن: القطر الشهدی، ص ۶۳؛ العطر الوردی، ص ۶۳؛ عقد الدرر، ص ۹۸ و در برخی نصوص [[اهل سنت]] به جای ماه رمضان، ماه شعبان ذکر شده است: العرائس الواضحه، ص ۱۰۶؛ جالیه الکدر، ص ۲۰۸.</ref>.
:::::#فرو رفتن [[زمین]] در سرزمین "[[بیداء|البیداء]]" (میان [[مکه]] و [[مدینه]]) و قریه "[[جابیه]]"<ref>الارشاد، ج ۲ ص ۳۶۸؛ اعلام الوری، ص ۴۲۹؛ الغیبة، نعمانی، صص ۱۷۵ و ۱۸۷؛ مجمع البیان، طبرسی، ج ۴، ص ۳۹۸؛ الخرائج، ج ۳، ص ۱۱۵۶؛ ا[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۲، صص ۶۴۹ و ۶۵۰؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۲۱ و در منابع [[اهل سنت]]: عقد الدرر، مقدسی، صص ۸۵ و ۱۱۷ و ۱۱۸ و ۱۲۴ و ۱۲۹؛ سنن ابن ماجه، ج ۲، ص ۱۳۵۱؛ القول المختصر، ص ۵۶؛ سنن ابی داود، ج ۴، ص ۱۵۲؛ مسند احمد بن حنبل، ج ۶، ص ۳۱۶؛ منتخب کنز العمال، ج ۶، ص ۳۱؛ جالیه الکدر، ص ۲۰۸؛ العرائس الواضحه، ص ۱۰۶؛ مجمع الزوائد، ج ۷، ص ۳۱۶؛ اشعه اللمعات، ج ۴، ص ۳۳۸.</ref> و قریه "[[حرستا|حَرَسْتا]]"<ref>الغیبة، طوسی، ص ۴۶۱؛ الخرائج، ج ۳، ص ۱۱۵۱ و در منابع [[اهل سنت]]: القطر الشهدی، الحلوانی، ص ۶۱؛ العطر الوردی، بلبیسی، ص ۶۱ به نقل از: القول المختصر هیمتی؛ عقد الدرر، ص ۱۲۷.</ref>.
:::::#[[توقف سیر خورشید در آسمان از هنگام ظهر تا نیمه‌های عصر]]<ref>الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۳؛ اعلام الوری، ص ۴۲۸؛ کشف الغمه، ج ۳، ص ۳۵۲؛ اثبات الهداه، ج ۳، ص ۷۳۲؛ منتخب الانوار المضیئه، ص ۳۰۶؛ نوادر الاخبار، ص ۲۸۹؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۲۱؛ عقد الدرر، ص ۱۵۶.</ref>.
:::::#[[ظهور سرخی آفاق گستری در آسمان]]<ref>الارشاد، ج ۲، ص ۳۶۸، اعلام الوری، ص ۴۲۹؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۲۱؛ نوادر الاخبار، ص ۲۸۹ و در منابع [[اهل سنت]]: القطر الشهدی، ص ۶۰؛ جالیه الکدر، ص ۲۰۸؛ العرائس الواضحه، ص ۱۰۶؛ عقد الدرر، ص ۱۴۵.</ref>.
:::::#[[ظاهر شدن تصویر صورت و سینه‌ای در قرص خورشید]]<ref>الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۳؛ اعلام الوری، ص ۴۲۸؛ کشف الغمه، ج ۳، ص ۳۵۶؛ منتخب الأنوار المضیئه، ص ۳۰۶؛ إثبات الهداه، شیخ حر عاملی، ج ۳، ص ۷۳۲؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۲۱؛ إلزام الناصب فی إثبات الحجه الغائب، حائری، ص ۱۸۵.</ref>.
:::::#[[صیحه آسمانی]] در ماه [[رمضان]] و ندای غیبی هاتفی که نام [[حضرت]] و نام [[پدر]] بزرگوارشان را فریاد می‌کند<ref>الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۲؛ ا[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۱، ص ۳۲۸؛ اعلام الوری، ص ۴۲۶؛ الغیبة، نعمانی، ص ۱۷۰؛ الغیبة، طوسی، صص ۴۳۳ و ۴۳۴؛ کشف الغمه، ج ۳، صص ۳۵۵ و ۳۶۰؛ اثبات الهداه، ج ۳، ص ۴۲۸؛ الکافی، ج ۸، صص ۲۰۹ و ۲۵۸؛ تفسیر العیاشی، ج ۱، ص ۶۴؛ الاختصاص، مفید ص ۲۵۵؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۸۸ و در منابع [[اهل سنت]]: الفصول المهمه، ص ۳۱۰؛ عقد الدرر، صص ۱۳۹ و ۱۴۰ و ۱۴۴ و ۱۴۵.</ref>.
:::::#[[مرگ‌های سرخ]] و سپیدی که پیش از [[ظهور]] [[حضرت]] بسیاری از [[مردمان]] را هلاک می‌سازد<ref>ا[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۲، ص ۶۵۵؛ اعلام الوری، ص ۴۲۷؛ العدد القویه، ص ۶۱؛ الغیبة، نعمانی، ص ۱۸۵؛ اثبات الهداه، ج ۳، ص ۷۲۳؛ الغیبة، طوسی، ص ۴۳۸؛ بحار الانوار، ج ۲، ص ۲۱۱؛ و در منابع [[اهل سنت]]: الفصول المهمه، ص ۳۰۱.</ref>.
:::::*'''اوضاع عمومی [[جوامع بشری]]:'''[[احادیث]] بسیاری در کتب روایی [[شیعی]] و [[سنی]] وارد شده که اوضاع و احوال [[حاکم]] بر حیات عمومی نوع [[بشر]] را در سطح بین‌المللی، تیره و نابسامان و اسفناک ترسیم می‌کند. به گوشه‌ای از آن‌ها اشاره می‌کنیم:
:::::#زوال [[علم]] و [[معرفت]] و [[خردورزی]] و انتشار [[جهالت]] و [[تقلید]]<ref>الکافی، ج ۱، صص ۳۱ - ۳۶؛ الملاحم والفتن، سید ابن طاووس، صص ۱۰۵ و ۱۵۷؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۲ و ج ۵۳، صص ۱۴۰ و ۱۴۱؛ الزام الناصب، ص ۶۴؛ و درمنابع [[اهل سنت]]: صحیح مسلم، ج ۸، ص ۵۷.</ref>.
:::::#شیوع [[فساد]] [[مالی]] و جنسی و [[قتل]] و [[غارت]] و [[شهادت]] به [[دروغ]]<ref>الکافی، ج ۸، صص ۳۱ - ۳۶؛ تحف العقول، حرانی، ص ۴۳؛ اعلام الوری، ص ۴۳۱؛ کشف الغمه، ج ۳، ص ۳۲۴؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۹۲ و در منابع [[اهل سنت]]: العطر الوردی، ص ۵۸؛ عقد الدرر، ص ۱۵۵؛ مسند احمد بن حنبل، ج ۲، ص ۴۱۸؛ نور الابصار، شبلنجی، ص ۱۷۲.</ref>.
:::::#افزایش قیمت‌ها و صعوبت معاش و فراوانی [[مرگ]] و میر<ref>الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۸؛ دلائل الامامه، طبری، ص ۲۵۹؛ ا[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۲، ص ۶۴۹؛ الغیبة، نعمانی، صص ۱۶۷ و ۱۷۸؛ اعلام الوری، ص ۴۲۷؛ تحف العقول، ص ۴۳؛ العدد القویه، ص ۶۶؛ منتخب الانوار المضیئه، ص ۳۱۳ و در منابع [[اهل سنت]]: العطر الوردی، صص ۵۴ و ۵۵.</ref>.
:::::#تکیه زدن [[حاکمان]] [[فاجر]] و [[ظالم]] بر اریکه [[قدرت]]<ref>الخرائج، ج ۳، ص ۱۱۳۴؛ تحف العقول، ص ۴۳؛ المحجه البیضاء، فیض کاشانی، ج ۱، ص ۱۲۵؛ بشارة الاسلام، الکاظمی، صص ۷۶ و ۷۷؛ الزام الناصب، ص ۱۹۵؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۶۳؛ الملاحم و الفتن، باب ۱۷۱، ص ۷۷؛ و در منابع [[اهل سنت]]: عقد الدرر، ص ۱۵۵؛ الحاوی للفتاوی، جلال الدین سیوطی، ج ۲، ص ۱۳۵.</ref>.
:::::#بی‌رونقی [[نماز]] و [[عبادت]] و رونق یافتن [[دروغگویی]] و بی‌ثباتی [[مردم]] در [[دین]] خود<ref>الغیبة، نعمانی، ص ۱۳۸؛ بحار الانوار، ج ۵۲، صص ۱۰۱ و ۲۵۷ و ۲۶۴؛ الکافی، ج ۸، ص ۳۴؛ و در منابع [[اهل سنت]]: العطر الوردی، ص ۵۵؛ الحاوی للفتاوی، ج ۲، ص ۱۵۹؛ عقد الدرر، ص ۱۵۵.</ref>.
:::::#تشبه زنان به مردان و مردان به زنان<ref>اعلام الوری، ص ۴۳۳؛ المحجه البیضاء، ج ۳، ص ۳۴۲؛ الکافی، ج ۸، ص ۳۳؛ نهج الفصاحه، ج ۲، ص ۴۷۴؛ مثیر الأحزان، الجواهری، ص ۲۹۸؛ الزام الناصب، ص ۱۸۰؛ بشارة الاسلام، صص ۲۶ و ۴۴؛ بحار الانوار، ج ۵۲، صص ۲۶۳ و ۲۶۴؛ الخرائج، ج ۳، ص ۱۱۳۴.</ref>.
:::::*'''متخاصمان (نیروها و چهره‌ها):''' در [[احادیث]] باب [[علائم ظهور]]، بخشی از نشانه‌های آغاز [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت حجت]] {{ع}} به [[تبیین]] و ترسیم چهره‌های دو اردوگاه [[حق]] و [[باطل]] و [[رهبران]] برجسته [[سیاسی]] و [[فکری]] آن‌ها و عملکرد [[سپاهیان]] این دو [[جبهه]] اختصاص یافته است. پاره‌ای از آن‌ها را [[بیان]] می‌کنیم:
:::::#[[خروج سفیانی]]<ref>ا[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۲، صص ۶۵۰ و ۶۵۱؛ الکافی، ج ۸، صص ۲۲۰ و ۲۵۸ و ۲۷۲؛ الخرائج، ج ۳، صص ۱۱۵۰ و ۱۱۵۵ و ۱۱۵۹؛ تفسیر القمی، ج ۲، ص ۱۱۸؛ تفسیر العیاشی، ج ۱، ص ۶۴ و ج ۲، ص ۵۲؛ الاختصاص، ص ۲۵۶؛ الغیبة، نعمانی، صص ۱۷۵ و ۱۷۶ و ۱۸۰ و ۱۸۷؛ الغیبة، طوسی، صص ۴۴۴ و ۴۴۹ و ۴۵۰ و ۴۶۲ و ۴۶۳؛ الارشاد، ج ۲، صص ۳۶۸ و ۳۷۱ و ۳۷۳؛ منتخب الانوار المضیئه، صص ۳۰۶ و ۳۱۰؛ اعلام الوری، ص ۴۲۸؛ کشف الغمه، ج ۳، صص ۳۵۵ و ۳۵۷؛ بحار الانوار، ج ۵۲، صص ۲۲۱ و ۲۷۱ و ۲۷۵؛ اثبات الهداه، ج ۳، صص ۷۲۰ - ۷۲۳ و ۷۲۵ - ۷۳۳ و ۷۳۵؛ نوادرالاخبار، ص ۲۹۰؛ الملاحم و الفتن، ابواب ۸۶ و ۸۷ و ۸۸ و ۹۱، صص ۵۰ و ۵۱ و ۶۴ و ۶۵ و در منابع [[اهل سنت]]: مستدرک الحاکم، ج ۴، ص ۵۲۰؛ الحاوی للفتاوی، ج ۲، صص ۶۷ و ۱۳۴ و ۱۳۵؛ ینابع الموده، ص ۴۴۰؛ عقد الدرر، صص ۱۰۶ - ۱۰۸ و ۱۱۲ - ۱۳۷.</ref>؛ نام این فرد پلید که [[رهبری]] [[جبهه]] [[باطل]] و نیروهای مهدی‌ستیز را به عهده خواهد داشت، [[عثمان بن عنبسه بن ابی سفیان]] است که از [[ابوسفیان]] [[مشرک]] معروف صدر [[اسلام]] نَسَب می‌برد. و همو لشکری را تجهیز نموده برای مقابله با [[امام مهدی|امام]] به سوی [[مکه]] روانه می‌کند که [[زمین]] در صحرای [[بیداء|البیداء]]، آنان را در کام خود می‌کشد. به مدت ۹ ماه بر نواحی پنجگانه [[دمشق]]، [[حمص]]، [[اردن]]، [[حلب]] و قنسرین [[حکومت]] خواهد کرد و خون‌های زیادی را خواهد ریخت تا این که سرانجام در منطقه [[فلسطین]] شرقی به دست [[سپاهیان]] [[امام زمان|صاحب الزمان]] {{ع}} [[اسیر]] شده و در کنار دریاچه "طبریه" چونان گوسفندی سر از بدنش جدا می‌گردد.
:::::#[[ظهور]] شصت [[کذاب]] که مدعی نبوت‌اند<ref>الارشاد، ج ۲، ص ۳۶۹؛ الغیبة، طوسی، ج ۴، ص ۴۳۴؛ اعلام الوری، ص ۴۲۶؛ الخرائج، ج ۳، ص ۱۱۴۹؛ نوادر الاخبار، ص ۲۸۹؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۹ و در منابع [[اهل سنت]]: جالیه الکدر، ص ۲۰۸؛ العرائس الواضحه، ص ۱۰۶؛ عقد الدرر، ص ۱۵۴.</ref>.
:::::#[[قیام]] دوزاده تن از آل ابی طالب که [[مردم]] را به خود می‌خوانند و سودای [[پیشوایی]] دارند<ref>الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۲؛ اعلام الوری، ص ۴۲۶؛ الغیبة، طوسی، ص ۴۳۷؛ نوادر الاخبار، ص ۲۹۳؛ الخرائج، ج ۳، ص ۱۱۶۲؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۹.</ref>.
:::::#[[قتل نفس زکیه]]<ref>الارشاد، ج ۲، ص ۳۶۸؛ ا[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۲، ص ۶۴۹؛ الغبیه، طوسی، صص ۴۳۶ و ۴۳۷ و ۴۴۵؛ اعلام الوری، ص ۴۲۷؛ الغیبة، نعمانی، صص ۱۶۹ و ۱۷۲ و ۱۷۶؛ الکافی، ج ۱، ص ۳۳۷ و ج ۸، ص ۲۵۸؛ الخصال، ص ۳۰۳؛ الخرائج، ج ۳، صص ۱۱۵۴ و ۱۱۶۲؛ منتخب الانوار المضیئه، ص ۳۱۰؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۳؛ و در منابع [[اهل سنت]]: عقد الدرر، ص ۱۰۰.</ref>(درباره او توضیحی در پایان این فصل ارائه می‌شود).
:::::#[[قیام یمانی]]<ref>ا[[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۲، ص ۶۴۹؛ الکافی، ج ۸، صص ۱۸۹ و ۲۵۸؛ الخصال، ص ۳۰۳؛ الخرائج، ج ۳، ص ۱۱۶۳؛ الغیبة، نعمانی، صص ۱۷۱ و ۱۸۰؛ الغیبة، طوسی، ص ۴۴۶؛ اعلام الوری، ص ۴۲۹؛ الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۵؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۰ و در منابع [[اهل سنت]]: عقد الدرر، ص ۱۵۱؛ البیان، ص ۷۷؛ جالیه الکدر، ص ۲۰۸؛ نورالابصار، ص ۱۷۲؛ العرائس الواضحه، ص ۱۰۶.</ref>(در پایان این قسمت، توضیحی درباره وی خواهد آمد).
:::::#[[قیام سید خراسانی]] ([[شعیب بن صالح]]) و [[خروج]] [[پرچم‌های سیاه از خراسان]] در [[حمایت]] از [[موعود]] امم<ref>الارشاد، ج ۲، ص ۳۷۵؛ الملاحم و الفتن، ابواب ۹۲ و ۹۳ و ۹۴ و ۹۵، صص ۵۲ و ۵۳؛ الغیبة، نعمانی، صص ۱۷۱ و ۱۷۳؛ الغیبة، طوسی، صص ۴۴۴ و ۴۵۲؛ کشف الغمه، ج ۳، صص ۳۷۵ - ۳۷۷؛ الحجه البیضاء، ج ۴، صص ۲۴۳ و ۳۴۳؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۰؛ اعلام الوری، ص ۴۲۹ و در منابع [[اهل سنت]]: سنن ترمذی، ج ۳، ص ۳۶۲؛ البیان، ص ۱۷؛ الصواعق المحرقه، ص ۱۶۳؛ منتخب کنزالعمال، ج ۶، ص ۲۹؛ ذخائر العقبی، محب الدین طبری، ص ۱۱۷؛ الحاوی للفتاوی، ج ۲، صص ۱۳۹ و ۱۴۱ و ۱۴۵؛ عقد الدرر، صص ۹۰ و ۱۶۶ - ۱۷۴.</ref>.
:::::#[[ظهور]] مرد [[مغربی]] از [[مصر]] و تسلط وی بر [[شام]]<ref>الارشاد، ج ۲، ص ۳۶۸؛ فلاح السائل، سید ابن طاووس، ص ۳۰۹؛ الغیبة، طوسی، ص ۴۶۳؛ الملاحم و الفتن، ص ۷۷؛ المحجه البیضاء، ج ۴، ص ۳۴۲؛ بحارالانوار، ج ۵۲، صص ۲۱۴ و ۲۳۷ و در منابع [[اهل سنت]]: الحاوی للفتاوی، ج ۲، صص ۱۴۰ و ۱۴۴؛ العرائس الواضحه، ۱۰۶؛ جالیه الکدر، ص ۲۰۸؛ عقد الدرر، ص ۱۵۶.</ref>.
:::::#ورود پرچم‌های [[قیس]] و [[عرب]] به [[مصر]]<ref>الارشاد، ج ۲، صص ۳۶۹ و ۳۷۶ و ۳۷۷؛ اعلام الوری، ص ۴۲۹؛ الغیبة، طوسی، صص ۴۴۸ و ۴۴۹؛ الخرائج، ج ۳، ص ۱۱۶۵؛ کشف الغمه، ج ۳، ۳۵۸؛ منتخب الانوار المضیئه، ص ۶۶؛ اثبات الهداه، ج ۳، ص ۷۲۸؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۴ و در منابع [[اهل سنت]]: عقد الدرر، ۸۳؛ الفصول المهمه، ص ۲۹۰؛ جالیه الکدر، ص ۲۰۸؛ العرائس الواضحه، ص ۱۰۶.</ref>.
:::::#[[ورود پرچم‌های کنده به خراسان]]<ref>پیشین.</ref>.
:::::#پیاده شدن برادران ترک در "[[الجزیره]]"<ref>علامه سید محمد صدر معتقد است که مقصود از جزیره، سرزمین مابین النهرین در عراق است که در متون کهن بدین اسم نامیده می‌شده است.</ref> و پیاده شدن [[رومیان]] در "الرمله"<ref>آنچنان که یاقوت حموی در معجم البلدان، ج ۳، ص ۶۹ آورده است، الرمله شهر بزرگ و مرکزی منطقه فلسطین بوده که از بین رفته است.</ref><ref>الارشاد، ج ۲، صص ۳۶۸ و ۳۷۲؛ الاختصاص، صص ۲۵۵ و ۲۵۶؛ اعلام الوری، ص ۴۲۷؛ تفسیرالعیاشی، ج ۱، ص ۶۴؛ الغیبة، طوسی، صص ۴۴۱ و ۴۴۲؛ الخرائج، ج ۳، صص ۱۱۵۶ و ۱۱۵۷؛ الغیبة، نعمانی، ص ۱۸۷؛ کشف الغمه، ج ۳، ص ۳۵۶؛ الصراط المستقیم، ج ۲، ص ۲۴۹؛ منتخب الانوار المضیئه، صص ۶۲ و ۳۰۵؛ نوادر الاخبار، ص ۲۸۹؛ بحارالانوار، ج ۵۲، صص ۲۱۲ و ۲۲۲ و ۲۳۷ و در منابع [[اهل سنت]]: الفصول المهمه، ص ۲۹۰؛ عقد الدرر، ص ۱۲۴.</ref><ref>[[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)]]، ص۲۱-۲۸.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۵. آقای باقری‌زاده [[اشعری]]؛}}
[[پرونده:87666522.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد باقری‌زاده اشعری]]]]
::::::آقای '''[[محمد باقری‌زاده اشعری]]'''، در کتاب ''«[[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::«برای [[نشانه‌های ظهور]]، تقسیم‌های گوناگونی ذکر کرده‌اند، مانند: متصل (نزدیک) و منفصل (دور)، حتمی و غیر حتمی، طبیعی و [[غیر طبیعی]]، عادی و [[خارق العاده]]، کلی و جزئی، [[عام و خاص]]، مجمل و کنایی، [[مقید]] یا مشروط، قطعی و مشکوک.
::::::بررسی‌ها نشان می‌دهد که فقط تقسیم‌بندی [[نشانه‌های ظهور]] به حتمی (محتوم) و غیر حتمی (موقوف) در [[احادیث]] وجود دارد.
::::::گویا تعبیر از حتمی بودن برخی [[نشانه‌ها]]، برای اولین بار در [[احادیث]] [[امام باقر]]{{ع}} [[بیان]] شده است.
::::::مهم‌ترین نشانه‌هایی که حتمی شمرده شده‌اند، عبارت‌اند از: [[ندای آسمانی]]، [[خروج دجال]]، [[خروج سفیانی]]، [[قتل نفس زکیه|کشته شدن نفس زکیه]]، [[خسف در بیداء]]، [[خروج یمانی]]، [[خروج خراسانی]] و [[خروج]] [[سید حسنی|حسنی]]<ref>یادآور می‌شویم که شهرت این نشانه‌ها به "نشانه‌های حتمی"، به معنای صحت همه آنها نیست، چنان که خروج خراسانی، نشانه‌ای است که اگر چه در دوره معاصر، شهرت یافته و زبانزد خاص و عام شده است و به عنوان نشانه‌ای قطعی برای [[ظهور]] شمرده می‌شود؛ ولی احادیث چندانی برای آن موجود نیست.</ref>
::::::البته در [[احادیث]]، به [[نشانه‌های غیر حتمی]]، تصریح نشده است؛ ولی می‌توان نشانه‌هایی را که حتمی خوانده نشده‌اند، جزو [[نشانه‌های غیر حتمی]] شمرد<ref>ر.ک: [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص۴۲۹–۴۳۱.</ref>»<ref>[[محمد باقری‌زاده اشعری|باقری‌زاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص۷۱، ۷۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۶. [[حجت الاسلام و المسلمین]] زمانی؛}}
[[پرونده:13681083.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید حسن زمانی]]]]
::::::[[حجت الاسلام و المسلمین]] '''[[سید حسن زمانی]]'''، در کتاب ''«[[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]»'' در این‌باره گفته است:
::::::*«در کتاب‌های مختلف، تقسیم‌هایی برای نشانه‌های [[قیام]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} مطرح شده است که به طور خلاصه [[بیان]] می‌شود:
:::::#'''نشانه‌های حتمی‌ و غیر حتمی'''؛
:::::#'''نشانه‌های متصل و منفصل:''' نشانه‌های متصل، علامت‌هایی است که نزدیک [[قیام]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} واقع می‌شوند؛ به صورتی که فاصله زمانی میان آنها و [[قیام]] [[حضرت]]، مشخص است. مانند [[قتل نفس زکیه]] که پانزده شب با [[قیام]] فاصله دارد؛ چنانچه [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|" لَيْسَ‏ بَيْنَ‏ قِيَامٍ‏ الْقَائِمِ‏ وَ بَيْنَ‏ قَتْلِ‏ النَّفْسِ‏ الزَّكِيَّةِ إِلَّا خَمْسَ‏ عَشْرَةَ لَيْلَةً‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}<ref>بین قیام قائم{{ع}} و کشته شدن نفس زکیه، فاصله‌ای نیست مگر پانزده شب؛ غیبت، طوسی، ص۴۴۵، ح۴۴.</ref>. [[علائم]] منفصل، نشانه‌هایی است که فاصله زمانی آنها با [[قیام]] [[امام مهدی]]{{ع}} مشخص نیست؛ اما تحقق آنها باعث [[اطمینان]] قبلی [[مؤمنان]] و ایجاد [[روحیه امید]] در میان آنان می‌شود؛ مانند [[اختلاف]] [[بنی عباس]] [[اهل بیت]]{{ع}} در هنگامی‌ که آنان در اوج [[قدرت]] بودند و [[شیعیان]] زیر فشارشان قرار داشتند، از [[اختلاف]] و نابودی آنان سخن می‌گفتند و آن را جزء علامت‌های [[قیام]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} می‌شمردند<ref>کافی، ج۸، ص۲۵۸، ح۴۸۴.</ref> اما اکنون صدها سال از زوال [[بنی عباس]] می‌گذرد.
:::::#'''نشانه‌های عادی و غیر عادی:''' نشانه‌های عادی، نشانه‌هایی هستند که واقع شدن آنها، مانند پیدایش سایر پدیده‌ها، روال عادی و طبیعی دارد؛ مانند [[خروج سفیانی]] و [[قتل نفس زکیه]]. اما نشانه‌های غیر عادی، نشانه‌هایی می‌باشند که واقع شدن آنها از راه عادی و طبیعی ممکن نیست و برای محقق شدن، نیازمند [[معجزه]] هستند؛ مانند [[ندای آسمانی]] و [[خسف بیداء]].
:::::#'''نشانه‌های آسمانی و زمینی:''' برخی [[نشانه‌ها]] در [[آسمان]] پدید می‌آیند؛ مانند [[خورشید و ماه]] گرفتگی در ماه [[رمضان]] یا [[ندای آسمانی]]. اما محل وقوع برخی علامت‌ها، [[زمین]] است؛ مانند [[خسف بیداء]] و [[قتل نفس زکیه]].
:::::#'''نشانه‌های [[عام و خاص]]:''' نشانه‌های عام به [[بیان]] اوضاع عمومی‌قبل از [[ظهور]] می‌پردازد؛ مانند [[افزایش فساد]]، [[ناامنی]]، بیماری‌ها و واقع شدن زلزله‌های ویران‌گر. درمقابل، برخی از [[نشانه‌ها]] مواردی خاص را مطرح می‌کنند که قبل از [[ظهور]] یا [[قیام]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} رخ خواهند داد. به این نوع [[نشانه‌ها]]، نشانه‌های خاص و موردی گفته می‌شود؛مانند [[خروج سفیانی]] و [[ندای آسمانی]]»<ref>[[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص۱۰-۱۲.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{جمع شدن|۱۷. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛}}
[[پرونده:1368303.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]]]
::::::'''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]»'' در این‌باره گفته‌اند:
::::::«از میان این [[علائم]] برخی قطعی هستند که به [[علائم حتمی ظهور]] یا [[نشانه‌های قطعی ظهور]] معروفند. یعنی اولاً: پدیدار شدن آنها بدون هیچ قید و شرطی قطعی و الزامی خواهد بود و ثانیاً: [[ظهور]] [[حضرت]] حتماً پس از وقوع آن [[علائم]] خواهند بود و همه آن‌ها در نزدیکی [[ظهور]] حدود شش ماه قبل از [[ظهور]] اتفاق خواهد افتاد. برخی دیگر نیز غیرحتمی هستند. [[امام باقر]] {{ع}} دراین‌باره فرمودند: نشانه‌های [[ظهور]] دو دسته است: یک دسته نشانه‌های غیرحتمی و دسته دیگر [[نشانه‌های حتمی]] ...<ref>[[نعمانی]]، [[کتاب الغیبة (کتاب)|الغیبة]]، ترجمه آقای غفاری، باب ۱۸، ص ۴۲۹</ref>»<ref>[[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۷۵، ۳۸۴.</ref>.
{{پایان جمع شدن}}

{{پرسمان نشانه‌های ظهور امام مهدی}}
==منبع‌شناسی جامع مهدویت==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت|کتاب‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مهدویت|مقاله‌شناسی مهدویت]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مهدویت|پایان‌نامه‌شناسی مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}

[[رده:مهدویت]]
[[رده:پرسش‌]]
[[رده:پرسش‌های مهدویت]]
[[رده:(اظ): پرسش‌هایی با ۱۷ پاسخ]]
[[رده:(اظ): پرسش‌های مهدویت با ۱۷ پاسخ]]
[[رده:اتمام لینک داخلی]]

[[en:How many categories exist within the signs and prerequisites of Imam Mahdi's Reappearance? (question)]]

محمد امین بالادستیان

2020-02-09T12:38:13Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

[[پرونده:1100168.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد امین بالادستیان]]]]
حجت الاسلام و المسلمین [[محمد امین بالادستیان]] (متولد بیجار)، در کنار دروس متداول حوزوی تحصیلات آکادمیک خود را در مقطع کارشناسی ارشد [[مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی]] پیگیری کرد. معاونت پژوهشى [[پژوهشکده مهدویت]] و مدیر گروه قرآن و حدیث [[مرکز تخصصی مهدویت]] از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس دروس حوزوی و دانشگاهی به راهنمایی و مشاوره پایان‌نامه‌های طلاب نیز مشغول است و تاکنون چندین جلد کتاب به رشته تحریر درآورده است. ''«[[نگین آفرینش (کتاب)|نگین آفرینش]]»'' و ''«[[امام مهدی در احادیث شیعه و سنی (کتاب)|امام مهدی در احادیث شیعه و سنی]]»'' برخی از این آثار است.<ref name=p3>[http://mabaladastian.andishvaran.ir/fa/ScholarMainpage.html پایگاه اندیشوران حوزه]</ref>
 
==جستارهای وابسته==
* [[:رده:آثار محمد امین بالادستیان|همه آثار معرفی‌شده محمد امین بالادستیان]]

==پانویس==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون==
*[http://ammarnet.ir/course/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D9%86 صفحه معرفی پدیدآورنده در وبگاه عمار]

[[رده:معرفی اجمالی پدیدآورندگان آثار امامت و ولایت]]
[[رده:پدیدآورنده]]
[[رده:پدیدآورندگان کتاب در امامت و ولایت]]

[[en:Muhammad Amin Baladastiyan]]

محمد مهدی حائری‌پور

2020-02-09T11:59:11Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

<onlyinclude>
[[پرونده:11970.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد مهدی حائری‌پور]]]]
حجت الاسلام و المسلمین دکتر [[محمد مهدی حائری‌پور]] (متولد ۱۳۴۸ ش)، تحصیلات حوزوی خود را در محضر اساتیدی همچون حضرت آیت‌الله [[جعفر سبحانی]] پیگیری کرد. تدریس در [[مرکز جهانی علوم اسلامی]]، [[جامعةالزهرا]]{{س}} و [[مرکز تخصصی مهدویت]] از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس دروس حوزوی و دانشگاهی به راهنمایی و مشاوره پایان‌نامه‌های دانشجویان نیز مشغول است و تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. ''«آداب نماز»''، ''«نعمت‌های معنوی»''، ''«[[نقش انتظار در تحقق امت واحده (مقاله)|نقش انتظار در تحقق امت واحده]]»''، ''«[[جایگاه امامت در نظام اخلاقی اسلام (مقاله)|جایگاه امامت در نظام اخلاقی اسلام]]»''، ''«[[آثار عدالت مهدی (مقاله)|آثار عدالت مهدی]]»''، ''«[[امام مهدی و پیامش (مقاله)|امام مهدی و پیامش]]»'' و مشارکت در نگارش کتاب ''«[[نگین آفرینش (کتاب)|نگین آفرینش]]»'' برخی از این آثار است.<ref name=p2>[http://anjomanemahdaviyat.ir/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%87/36 وبگاه انجمن علمی مهدویت حوزه]</ref>
</onlyinclude>
==جستارهای وابسته==
* [[:رده:آثار محمد مهدی حائری‌پور|همه آثار معرفی‌شده محمد مهدی حائری‌پور]]

==پانویس==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون==
*[https://www.noormags.ir/view/fa/creator/275613/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AD%D8%A7%D8%A6%D8%B1%DB%8C_%D9%BE%D9%88%D8%B1 صفحه آثار پدیدآورنده در پایگاه مجلات تخصصی نور]
* [http://qunoot.net/App/infos.item.php?showid=951 صفحه پدیدآورنده در وبگاه رادیو معارف]

[[رده:معرفی اجمالی پدیدآورندگان آثار امامت و ولایت]]
[[رده:پدیدآورنده]]
[[رده:پدیدآورندگان مقاله در امامت و ولایت]]

[[en:Muhammad Mahdi Ha'iripour]]

نگین آفرینش ج۱ (کتاب)

2020-02-09T11:07:24Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = نگین آفرینش ج۱
| عنوان اصلی = (درسنامه دوره عمومی معارف [[مهدویت]])
| تصویر = 991395.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
|زبان اصلی =
| نویسنده =
| نویسندگان = [[محمد امین بالادستیان]]،[[محمد مهدی حائری‌‎پور]]،[[مهدی یوسفیان]]
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[مهدویت]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = [[بنیاد فرهنگی حضرت موعود]]
| به همت =
| وابسته به = [[مرکز تخصصی مهدویت]]
| محل نشر =
| سال نشر = ۱۳۹۷
| تعداد جلد =۲ جلد: [[نگین آفرینش ج۱ (کتاب)|جلد اول]] [[نگین آفرینش ج۲ (کتاب)|جلد دوم]]
| صفحه = ۲۶۲
| قطع = وزیری
| نوع جلد =شومیز
| شابک = ‭978-600-6262-94-9
| رده‌بندی کنگره =‏‫ ‏‫‬‭BP۲۲۴/۴‏‫‭/ب۲۲۴ن۸ ۱۳۸۷‫
| رده‌بندی دیویی =‏‫ ‏‫‬‭۲۹۷/۴۶۲
| شماره ملی = ‏‫‎۲‎۰‎۱‎۹‎۱‎۱‎۷‬
}}
این کتاب، جلد اول از مجموعهٔ دو جلدی '''[[نگین آفرینش (کتاب)|نگین آفرینش]]''' است و با زبان فارسی به شناخت معارف و مفاهیم [[مهدویت]] می‌پردازد. این مجموعه اثر [[محمد امین بالادستیان]]،[[محمد مهدی حائری‌‎پور]]،[[مهدی یوسفیان]] است و انتشارات [[بنیاد فرهنگی حضرت موعود]] انتشار آن را به عهده داشته است.<ref name=p1>[http://www.mahdi313.org/page.php?page=showarticles&cat=33&id=76&office=markaz مرکز تخصصی مهدویت]</ref>

==درباره کتاب==
*در معرفی این کتاب آمده است: «نویسندگان كتاب حاضر تلاش كرده‏‌اند ضمن پرداختن به [[سیره]] [[نورانی]] [[امام مهدی]]{{ع}} و چگونگی [[ظهور]] و ویژگی [[دولت]] آن بزرگوار، بر پایه مصادر [[شیعی]]، به [[پرسش‏ها]] و [[شبهات]] پیرامون آن پاسخ دهند. عنوان‌‏های شش‏گانه‏ این اثر عبارت‏اند ‏از: [[امامت]] و ویژگی‏‌های درونی [[امام مهدی|حضرت حجت]]{{ع}}، مهدی‌‏شناسی و ویژگی‌‏های ظاهری [[امام مهدی]]{{ع}} و اشاره [[روایات]] و [[آیات]] به آن [[حضرت]]، [[غیبت]] و [[انتظار]] و فواید آن و [[وظایف]] [[مردم]] درباره‏ی آن [[حضرت]]، علایم، زمینه و [[دوران ظهور]]، ویژگی‌‏های [[حكومت]] [[امام مهدی]]{{ع}} و برنامه‌‏های [[اقتصادی]] و [[اجتماعی]] و [[اخلاقی]] آن [[حضرت]] و آسیب‌‏شناسی و برداشت‏‌های [[انحرافی]] از [[مهدویت]]»<ref name=p1></ref>

==فهرست کتاب==
{{فهرست اثر}}
{{ستون-شروع|2}}
*مقدمه؛
*'''درس اول:''' [[ضرورت مهدویت|ضرورت طرح مباحث مهدویت]]؛
*'''درس دوم:''' کلیات [[امامت]]؛
*'''درس سوم:''' [[امام مهدی]]{{ع}} در یک نگاه؛
*'''درس چهارم:''' [[دوران اختفای امام مهدی|دوران اختفا]] و [[غیبت امام مهدی|پنهان زیستن حضرت]]؛
*'''درس پنجم:''' [[امام مهدی]]{{ع}} در آینه [[قرآن]]؛
*'''درس ششم:''' [[امام مهدی]]{{ع}} در آینه [[روایات]]؛
*'''درس هفتم:''' [[غیبت امام زمان]]{{ع}} و علل آن؛
*'''درس هشتم:''' [[فوائد امام غائب]]{{ع}}؛
*'''درس نهم:''' [[ملاقات با امام مهدی|ملاقات]] و [[طول عمر امام مهدی|طول عمر حضرت]]؛
*'''درس دهم:''' [[انتظار]]؛
*'''درس یازدهم:''' [[شرایط ظهور|شرایط]] و [[علایم ظهور]]؛
*'''درس دوازدهم:''' [[ظهور]] [[نشانه‌های ظهور|نشانه‌های آن]]؛
*'''درس سیزدهم:''' [[اهداف حکومت جهانی حضرت مهدی|اهداف]] و [[برنامه‌های حکومت جهانی حضرت مهدی]]{{ع}}؛
*'''درس چهاردهم:''' [[دستاوردهای حکومت حضرت مهدی]]{{ع}}؛
*'''درس پانزدهم:''' [[ویژگی‌های حکومت امام مهدی|ویژگی‌های حکومت]] و [[سیره حضرت مهدی]]{{ع}}؛
*'''درس شانزدهم:''' [[رجعت]]؛
*'''درس هفدهم:''' [[آسیب شناسی مباحث مهدویت]].
{{پایان}}
{{پایان}}

==دربارهٔ پدیدآورندگان==
{{Gallery
|title=
|width=150 | height=160 | lines=4
|align=center
|footer=
|File:Pic2391.jpg |
alt3=
|[[مهدی یوسفیان]] (پدیدآورنده)
|File:11970.jpg |
alt2=
|[[محمد مهدی حائری‌پور]] (پدیدآورنده)
|File:1100168.jpg |
alt1=
|[[محمد امین بالادستیان]] (پدیدآورنده)
}}

*حجت الاسلام و المسلمین [[محمد امین بالادستیان]] (متولد ۱۳۴۸ ش؛ کردستان)، دارای مدرک کارشناسی ارشد رشته الهیات و معارف اسلامی از [[مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی]] می‌باشد. مربی حوزه‌های علمیه مراکز استانهای کرمان، شهرکرد، ارومیه،اردکان یزد؛ مدیر گروه قرآن و حدیث [[مرکز تخصصی مهدویت]]؛ معاون پژوهشى [[پژوهشکده مهدویت]] از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس دروس حوزوی و دانشگاهی به راهنمایی و مشاوره پایان‌نامه‌های دانشجویان نیز مشغول است و تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. ''«فرهنگ اسلامی»'' و ''«[[امام مهدی در روایات (کتاب)|امام مهدی در روایات]]»'' برخی از این آثار است.<ref name=p4>[http://mabaladastian.andishvaran.ir/fa/ScholarMainpage.html پایگاه اندیشوران حوزه]</ref>
*حجت الاسلام و المسلمین دکتر [[محمد مهدی حائری‌پور]] (متولد ۱۳۴۸ ش)، تحصیلات حوزوی خود را در محضر اساتیدی همچون حضرت آیت‌الله [[جعفر سبحانی]] پیگیری کرد. تدریس در [[مرکز جهانی علوم اسلامی]]، [[جامعةالزهرا]]{{س}} و [[مرکز تخصصی مهدویت]] از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس دروس حوزوی و دانشگاهی به راهنمایی و مشاوره پایان‌نامه‌های دانشجویان نیز مشغول است و تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. ''«نگین آفرینش»''، ''«آداب نماز»''، ''«نعمت‌های معنوی»''، ''«[[جایگاه امامت در نظام اخلاقی اسلام (مقاله)|جایگاه امامت در نظام اخلاقی اسلام]]»''، ''«[[آثار عدالت مهدی (مقاله)|آثار عدالت مهدی]]»'' و ''«[[امام مهدی و پیامش (مقاله)|امام مهدی و پیامش]]»'' برخی از این آثار است.<ref name=p5>[http://anjomanemahdaviyat.ir/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%87/36 وبگاه انجمن علمی مهدویت حوزه]</ref>
*حجت الاسلام و المسلمین دکتر [[مهدی یوسفیان]]، دارای مدرک کارشناسی ارشد در رشته الهیات و معارف اسلامی از [[دانشگاه قم]] می‌باشد. تحصیلات حوزوی خود را در محضر اساتیدی همچون حضرات آیات [[حسین وحید خراسانی]]، میرزا [[جواد تبریزی]]، [[سید موسی شبیری زنجانی]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] پیگیری کرد. محقق، مؤلف، پاسخ به سؤالات، مدرس [[مرکز تخصصی مهدویت]] از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس دروس حوزوی و دانشگاهی به راهنمایی و مشاوره پایان‌نامه‌های دانشجویان نیز مشغول است و تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. ''«[[شرائط ظهور (کتاب)|شرائط ظهور]]»''، ''«[[غیبت امام مهدی (کتاب)|غیبت امام مهدی]]»''، ''«[[رخدادهای ظهور (کتاب)|رخدادهای ظهور]]»''، ''«[[امام مهدی در قرآن (کتاب)|امام مهدی در قرآن]]»'' و ''«[[طلوع خورشید (کتاب)|طلوع خورشید]]»'' برخی از این آثار است.<ref name=p6>[http://myousofian.andishvaran.ir/fa/ScholarMainpage.html پایگاه اندیشوران حوزه]</ref>

==کتاب‌های وابسته==
*[[نگین آفرینش (کتاب)|اصل مجموعه]]؛
*[[نگین آفرینش ج۲ (کتاب)|جلد دوم]].

== پانویس ==
{{پانویس}}

==دریافت متن==
*[https://shahrood.niopdc.ir/Content/media/image/2016/10/46672_orig.pdf دریافت متن PDF کتاب از وبگاه مذهب بوک]
*[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/37599 دریافت متن PDF کتاب از وبگاه کتابخانه دیجتال نور]
*[http://www.ghbook.ir/index.php?option=com_dbook&task=viewbook&book_id=6549&Itemid=167&lang=fa دریافت متن دیجیتال و PDF کتاب از وبگاه کتاب بازار قائمیه]

==پیوند به بیرون==
*[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2019117 وبگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران]
*[http://iranbuybook.com/9786006262604 وبگاه بای بوک]
*[http://islamicdatabank.com/MoshakhesatBook.aspx?cod=10048185 پایگاه اطلاع‌رسانی سراسری اسلامی پارسا]
*[https://www.gisoom.com/book/1848576/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%B4-1-%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA/ شبکه جامع کتاب گیسوم]
*[http://www.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=1699252 وبگاه خانه کتاب]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت دو جلدی]]
[[رده:کتاب‌های محمد امین بالادستیان]]
[[رده:آثار محمد امین بالادستیان]]
[[رده:کتاب‌های محمد مهدی حائری‌پور]]
[[رده:آثار محمد مهدی حائری‌پور]]
[[رده:کتاب‌های مهدی یوسفیان]]
[[رده:آثار مهدی یوسفیان]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۹۷]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت موعود]]
[[رده:کتاب‌های دارای چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای فهرست]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن PDF]]
[[رده:موجود در کتابخانه]]

[[en:Nigin-e Afarinish vol. 1 (book)]]

رهبری بر فراز قرون (کتاب)

2020-02-04T19:55:27Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = <big>[[رهبری]] بر فراز قرون</big> 
(گفتگو درباره [[امام مهدی]])
| عنوان اصلی = ترجمه [[بحوث حول المهدی (کتاب)|بحوث حول المهدی]]
| تصویر = 1406.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
|زبان اصلی =
| نویسنده = [[سید محمد باقر صدر]]
| نویسندگان =
| تحقیق یا تدوین = [[عبدالجبار شراره]]
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =[[مصطفی شفیعی]]
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[مهدویت]]، [[امام مهدی]]، [[پرسش و پاسخ مهدویت]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = [[موعود عصر‏‫ (ناشر)|انتشارات موعود عصر]]
| به همت =
| وابسته به =
| محل نشر = ت‍ه‍ران‌‏
| سال نشر = ۱۳۸۸
| تعداد جلد = ۱
| صفحه = ۱۲۰
| قطع = رقعی
| نوع جلد = شمیز
| شابک = ‭978-964-6968-06-6
| رده‌بندی کنگره =‏‫‬‭‬‭BP۲۲۴‏‫‬‭‬‭/ص۴ب۳۰۴۱ ۱۳۸۸‭‬‭
| رده‌بندی دیویی =‏‫‬‭‬‭۲۹۷/۴۶۲
| شماره ملی =‎۱‎۹‎۳‎۴‎۲‎۱‎۶
}}
'''[[رهبری]] بر فراز قرون''' ترجمه فارسی کتاب [[بحث حول المهدی (کتاب)|بحث حول المهدی]] اثر [[سید محمد باقر صدر]] به زبان عربی است که به برخی پرسش‌ها درباره [[امام مهدی]]{{ع}} به صورت عقلی پاسخ می‌دهد. این کتاب به کوشش [[مصطفی شفیعی]] به فارسی ترجمه شده است و توسط انتشارات [[موعود عصر (ناشر|انتشارات موعود عصر]] به چاپ رسیده‌ است.<ref name=p1>[http://islamicdatabank.com/MoshakhesatBook.aspx?cod=10032536 پایگاه اطلاع‌رسانی سراسری اسلامی پارسا]</ref>

==درباره کتاب==
در معرفی این کتاب آمده است:«پاسخ به برخی از پرسش‏‌ها درباره شخصیت [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} به روش [[عقلی]] است. محقق، در مقدمه‌‏ای طولانی، روش‏‌های پژوهشی درباره [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} را دو گونه می‏‌داند: یکی روش [[شک]] آوردن، که در وجود و [[قیام]] [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}}، پیوسته در صدد [[شک]] اندازی بوده‏‌اند؛ و دیگری روش موافقان که از دو روش [[عقلی]] و [[نقلی]] [[پیروی]] می‌‏‎کنند. وی ضمن بیان فشرده‌ [[ادله]] استفاده کنندگان از روش‌‏های فوق، روش [[شهید صدر]] را در این اثر، دنبال کردن موضوع، به روش [[عقلی]] دانسته است. مؤلف در ۸ گفتار، به پرسش‌‏هایی درباره وجود، [[طول عمر]]، شایستگی‌‏ها، [[ظهور]] و [[حکومت]] [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} پاسخ گفته است. وی در خصوص [[طول عمر]] [[امام]]{{ع}} بر این نظر است که این امر امکان [[علمی]]، عملی، منطقی و [[فلسفی]] دارد و افزون بر آن، با توجه به [[رسالت]] بزرگ [[امام مهدی|مهدی موعود]]{{ع}} و پدیده‏‎ای آن‏چنان بزرگ و غیر مانوس، ایجاد چنین پدیده‌‏ای در روند هستی نسبت به [[خداوند]]، امری است طبیعی؛ چنان‏که [[معراج]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]]{{صل}} در برابر [[رسالت]] بزرگ او کاری عادی است. به نظر ایشان، اساسا طولانی شدن [[عمر]] [[امام]]، نوعی [[اعجاز]] است. [[اصرار]] به [[رهبری]] شخص خاصی چون [[امام]] و چگونگی [[کمال یافتن]] شایستگی‏‌های [[رهبر]] [[منتظر]] و وجود خارجی [[امام]]؛ [[علت]] تاخیر در [[ظهور]] و چگونگی تغییر [[سرنوشت]] [[بشریت]] به دست یک فرد و روش‏‌هایی که در روز [[موعود]] برای تغییر [[جهان]] صورت می‏‌گیرد، پرسش‏‌های دیگری است که در این اثر به آنها پاسخ گفته شده است»<ref name=p1></ref>.

==فهرست کتاب==
{{فهرست اثر}}
{{ستون-شروع|3}}
*مقدمه محقق
*روش شک‌آوران
*روش موافقان
#روش [[روایی]]
#روش [[عقلی]] (روش [[شهید صدر]])
*[[دلیل اسلامی]]
*[[دلیل علمی]]
*اموری که در امر تحقیق این کتاب مورد توجه قرار داده‌ام
*مقدمه مؤلف
*گفتار اول: چگونه برای [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} این [[عمر طولانی]] امکان‌پذیر شده است؟
*گفتار دوم: [[اعجاز]] و [[عمر طولانی]]
*گفتار سوم: [[اصرار]] بر [[رهبری]] این شخص خاص که نتیجه‌اش تعطیلی [[قوانین طبیعی]] است، چرا؟
*گفتار چهارم: شایستگی‌های [[رهبر]] [[منتظر]] چگونه به کمال رسید؟
*گفتار پنجم: چگونه بپذیریم [[امام مهدی]]{{ع}} وجود خارجی دارد؟
*گفتار ششم: چرا [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} تاکنون [[ظهور]] نکرده است؟
*گفتار هفتم: چگونه یک فرد می‌تواند [[سرنوشت]] [[بشریت]] را تغییر دهد؟
*گفتار هشتم: در روز [[موعود]] به چه روشی تغییر صورت می‌گیرد؟
*کتابنامه.
{{پایان}}
{{پایان}}

==درباره پدیدآورنده==
{{:سید محمد باقر صدر}}

==آثار وابسته==
* [[بحث حول المهدی (کتاب)|بحث حول المهدی]]
* [[امام مهدی حماسه‌ای از نور (کتاب)|امام مهدی حماسه‌ای از نور]]
* [[پژوهشی درباره امام مهدی (کتاب)|پژوهشی درباره امام مهدی]]

== دریافت متن کتاب==
* [http://www.m-mahdi.com/persian/books-133 متن دیجیتال کتاب در وبگاه کانون پژوهشی تخصصی حضرت مهدی {{ع}}]
* [http://www.ghadeer.org/Book/2396 متن دیجیتال کتاب در مرکز اطلاع‌رسانی غدیر]
==پانویس==
{{پانویس}}

==پیوند به بیرون==
*[http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=1934216&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author وبگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران]
*[http://www.lib.ir/book/82525977/%D8%A8%D8%AD%D8%AB-%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%8A%D8%B9%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%D9%8A-%D8%A8%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%B1%D9%88%D9%86-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87/ پایگاه اطلاع‌رسانی کتابخانه‌های ایران]
*[http://vista.ir/article/679012 وبگاه ویستا]
*[https://www.gisoom.com/book/11245809/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%B1%D9%88%D9%86-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B9/ شبکه جامع کتاب گیسوم]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های سید محمد باقر صدر]]
[[رده:آثار سید محمد باقر صدر]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت تک جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت با تعداد صفحات بیش از ۱۰۰]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۸۸]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات موعود عصر‬‫]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های ترجمه‌شده امامت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت ترجمه‌شده از سید محمد باقر صدر]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت ترجمه‌شده از زبان عربی]]
[[رده:آثار مرجعیت اهل بیت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مرجعیت اهل بیت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مرجعیت اهل بیت به زبان فارسی]]
[[رده:آثار امام مهدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امام مهدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امام مهدی به زبان فارسی]]
[[رده:آثار مهدویت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های دارای چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای فهرست]]
[[رده:کتاب‌های فاقد متن PDF]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن دیجیتال]]
[[رده:موجود در کتابخانه]]

[[en:Rahbari bar Faraz-e Qurun (book)]]

مسأله مهدویت ۱ (کتاب)

2020-02-01T12:51:14Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = مسأله مهدویت ۱، ج۲
| عنوان اصلی = وظایف فردی منتظران
| تصویر = 152016.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه = [[مسأله مهدویت ۱ (کتاب)|مسأله مهدویت ۱]]
| زبان = فارسی
|زبان اصلی =
| نویسنده = [[مسعود عالی]]
| نویسندگان =
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار = [[اکبر اسدی]]
| ویراستاران =
| موضوع = [[امامت]]، [[مهدویت]]، [[انتظار]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = [[عطش (ناشر)|انتشارات عطش]]
| به همت = برنامه سمت خدا، شبکه سوم سیمای ملی ایران
| وابسته به =
| محل نشر = قم، ایران
| سال نشر = * ۱۳۹۴
* ۱۳۹۶
| تعداد جلد =
| صفحه = ۳۵۸
| قطع = رقعی
| نوع جلد = شومیز
| شابک = 978-600-7429-24-2‬
| رده‌بندی کنگره =‏‫‬ ‏‫‬‭BP۲۲۴‏‫‬‭/ع۱۶۷م۵ ۱۳۹۶
| رده‌بندی دیویی = ‭ ‏‫‬‭‬‭‬‭‬‭۲۹۷/۴۶۲
| شماره ملی = ۳۶۳۰۱۷۵
}}
این کتاب، جلد دوم از مجموعهٔ سه جلدی '''[[مسأله مهدویت ۱ (کتاب)|مسأله مهدویت ۱]]''' است و با زبان فارسی به بررسی وظایف فردی منتظران ظهور حضرت امام مهدی {{ع}} می‌پردازد. پدیدآورندهٔ این اثر [[مسعود عالی]] است و [[عطش (ناشر)|انتشارات عطش]] انتشار آن را به عهده داشته است.<ref>[http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=3630175&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author وبگاه کتابخانه ملی ایران]</ref>

==دربارهٔ کتاب==
در این مورد اطلاعاتی در دست نیست.

==فهرست کتاب==
در این مورد اطلاعاتی در دست نیست.

==دربارهٔ پدیدآورنده==
{{:مسعود عالی}}

==کتاب‌های وابسته==
*[[مسأله مهدویت ۱ (کتاب)|اصل مجموعه]]؛
*[[مسأله مهدویت ۱ ج۱ (کتاب)]]؛
*[[مسأله مهدویت ۱ ج۳ (کتاب)]].
== پانویس ==
{{پانویس}}

==دریافت متن==

==پیوند به بیرون==
* [http://www.mahdilib.ir/index.html?pg=bookreview&id=14437 کتابخانه دیجیتال مهدویت]
* [https://www.gisoom.com/book/11366053/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%84%D8%AF-2/ شبکه جامع کتاب گیسوم]
* [http://www.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=2200880 وبگاه خانه کتاب]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های مسعود عالی]]
[[رده:آثار مسعود عالی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت سه جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت با تعداد صفحات بیش از ۳۰۰]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۹۴]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات عطش]]
[[رده:کتاب‌های فاقد چکیده]]
[[رده:کتاب‌های فاقد فهرست]]
[[رده:کتاب‌های فاقد متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های فاقد متن PDF]]

[[en:Mas'ala-ye Mahdawiyyat (book)]]

امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)

2020-02-01T11:56:34Z

Shafinejad: اصلاح تصویر سیدکاظم قزوینی

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = [[امام مهدی]]{{ع}} از تولد تا بعد از [[ظهور]]
| عنوان اصلی =
| تصویر = 13681098.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
|زبان اصلی =
| نویسنده = [[سید محمد کاظم قزوینی]]
| نویسندگان =
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[امامت]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = [[مسجد مقدس جمکران (ناشر)|انتشارات مسجد مقدس جمکران]]
| به همت =
| وابسته به =
| محل نشر = قم، ایران
| سال نشر = ۱۳۹۵
| تعداد جلد = ۱
| صفحه = ۴۹۵
| قطع = وزیری
| نوع جلد = سلفون
| شابک = 978-964-973-145-2
| رده‌بندی کنگره =‏ ‏‫‬
| رده‌بندی دیویی = ‏‫‬۲۹۷.۹۵۹
| شماره ملی =
}}
'''[[امام مهدی]] {{ع}} از تولد تا بعد از [[ظهور]]'''، ترجمه فارسی کتاب [[الامام المهدی من المهد الی الظهور (کتاب)|الامام المهدی من المهد الی الظهور]] اثر [[سید محمد کاظم قزوینی]] به زبان عربی است که به بررسی زندگانی و اتفاقات از تولد تا بعد از [[ظهور]] [[امام مهدی]]{{ع}} می‌پردازد. این کتاب به کوشش [[لطیف راشدی]] به فارسی ترجمه شده است. و [[مسجد مقدس جمکران (ناشر)|انتشارات مسجد مقدس جمکران]] انتشار آن را به عهده داشته است.<ref name=p1>[http://www.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=2027254 وبگاه خانه کتاب]</ref>.

==دربارهٔ کتاب==
در معرفی این کتاب آمده است: «این کتاب به نقل روایات [[اهل بیت]] {{عم}} حول محور [[مهدویت]] پرداخته است. در ابتدای کتاب به طور مختصری به معرفی [[امام زمان]] {{ع}} پرداخته شده و پس از آن بشارت‌های [[قرآن]]، [[پیامبر]]{{صل}} و [[امامان]] {{عم}} در مورد آن حضرت آورده شده است. سپس از میلاد [[امام زمان]] تا بعد از [[ظهور]] ایشان به بررسی مسائل گوناگون پرداخته است. مسائلی از قبیل : مادر حضرت، نحوه تولد ایشان، کسانی که حضرت را دیده‌اند، شهادت پدر و جانشینی حضرت، مسئله جعفر عموی حضرت، نمایندگان خاص ایشان در دوران [[غیبت صغری]]، مدعیان دروغین، کسانی که در [[غیبت صغری]] و در [[غیبت کبری]] به زیارت حضرت نائل شده‌اند، [[علائم ظهور]] و مطالب مربوط به دوران [[ظهور]] و [[حکومت]] حضرت»<ref name=p1></ref>.

==فهرست کتاب==
{{فهرست اثر}}
{{ستون-شروع|3}}
* مقدمه ناشر
* مقدمه مترجم
* مقدمه مؤلف
'''فصل اول: [[امام مهدی]] {{ع}} کیست؟'''
'''فصل دوم: اسم و نسب [[امام زمان]] {{ع}}'''
* تحریف در بعضی از احادیث
* نام‌های [[امام زمان]] {{ع}}
# [[مهدی]]
# [[قائم]]
# [[منتظر]]
# [[صاحب الامر]]
# [[حجت]]
* بحث درباره [[امام زمان]] {{ع}}
'''فصل سوم: بشارت‌های [[قرآن]] درباره [[امام زمان]] {{ع}}'''
'''فصل چهارم: [[پیامبر]] {{صل}} و بشارت به [[امام زمان]] {{ع}}'''
'''فصل پنجم: [[ائمه]] {{عم}} و بشارت به [[امام مهدی]] {{ع}}'''
* [[امام علی|امیرمؤمنان]] {{ع}} و بشارت به [[امام زمان]] {{ع}}
*[[ امام حسن]] {{ع}} و بشارت به [[امام زمان]] {{ع}}
*[[ امام حسین]] {{ع}} و بشارت به [[امام زمان]] {{ع}}
*[[ امام سجاد ]]{{ع}} و بشارت به [[امام مهدی]] {{ع}}
* [[امام باقر]] {{ع}} و بشارت به [[امام زمان]] {{ع}}
* [[امام صادق]] {{ع}} و بشارت [[امام زمان]] {{ع}}
*[[ امام کاظم]] {{ع}} و بشارت به [[امام زمان]] {{ع}}
* [[امام رضا ]]{{ع}} و بشارت به [[امام زمان]] {{ع}}
* [[امام جواد]] {{ع}} و بشارت به [[مهدی ]]{{ع}}
* بشارت [[ امام هادی]] {{ع}} به [[امام زمان]] {{ع}}
* [[امام عسکری|امام حسن عسکری]]{{ع}} و بشارت به [[امام زمان]] {{ع}}
* کتاب‌های آسمانی و بشارت به [[امام زمان]] {{ع}}
'''فصل ششم: آیا [[امام زمان]] {{ع}} به دنیا آمده است؟'''
* علمای سنی مذهب که به ولادت [[امام زمان]] {{ع}} اعتراف دارند
* زندگانی و احوالات سیده [[نرجس خاتون]] {{س}}
* میلاد [[امام زمان]] {{ع}}
* عقیقه و اطعام کردن
'''فصل هفتم: چگونه از دیده‌ها پنهان شد؟ '''
* دلیل [[غیبت]] طولانی
* شبهات و رد آنها
'''فصل هشتم: [[غیبت صغری]]'''
* [[امام زمان]] {{ع}} در زمان پدرش
* [[جعفر کذاب|جعفر]]، پسر [[امام هادی]] {{ع}}
* هیأت اعزامی از قم
* عاقبت کار [[جعفر کذاب|جعفر]]
'''فصل نهم: نمایندگان چهارگانه'''
* نمایندگی خاص
* نماینده اول
* نماینده دوم
* نماینده سوم
* نماینده چهارم
* وکلای [[امام زمان]] {{ع}}
* مدعیان دروغین وکالت و نمایندگی
#[[ ابومحمد حسن شریعی]]
# [[محمد بن نصیر نمیری]]
#[[ احمد بن هلال عبرتائی]]
# [[محمد بن علی بن بلال]]
# [[حسین بن منصور حلاج]]
# [[محمد بن علی شلمغانی]]
# [[ابودلف کاتب]]
# [[محمد بن احمد بغدادی]]
'''فصل دهم: چه کسانی در [[غیبت صغری]]، [[امام زمان]] {{ع}} را دیده‌اند؟'''
* گروه اول
* [[یعقوب بن منقوش]]
* تلاش نافرجام برای دستگیری [[امام زمان]] {{ع}}
* کوشش دیگری برای دستگیری [[امام زمان]] {{ع}}
* قضیه سرداب
* فعالیت‌های [[امام زمان]] {{ع}} در زمان [[غیبت صغری]]
'''فصل یازدهم: [[غیبت کبری]]'''
* چگونگی بهره بردن از [[امام غائب]] {{ع}}
* مرجعیت و رهبری
'''فصل دوازدهم: کسانی که آن حضرت را در [[غیبت کبری]] دیده‌اند '''
# داستان انار در بحرین
# داستان یاقوت روغن فروش
# داستان[[ اسماعیل بن حسن هرقلی]]
# داستان [[ابی راجح حمامی]]
# داستان [[مقدس اردبیلی]]
# داستان شیخ [[محمد حسن نجفی]]
# داستان آیت الله قزوینی
# داستان دیگر آیت الله قزوینی
# داستان احمد عسکری
# داستان حاج علی بغدادی
'''فصل سیزدهم: چگونه [[امام زمان]] {{ع}} نیز تا به امروز زنده مانده است؟'''
* طول عمر در پرتو [[قرآن کریم]]
* طول عمر در پرتو عقاید
* طول عمر، طبق روشنگری علم جدید
* کسانی که عمرهای طولانی داشته‌اند
'''فصل چهاردهم: چه زمانی [[ظهور]] می‌کند؟'''
'''فصل پانزدهم: اوصاف [[امام زمان]] {{ع}}'''
'''فصل شانزدهم: [[علایم ظهور امام زمان]] {{ع}}'''
* اول: نشانه‌های عمومی
* دوم: علایم نزدیک به زمان [[ظهور]]
* سوم: علایمی که در سال [[ظهور]] رخ می‌دهد
* آشکار شدن [[سید هاشمی]]
* [[کسوف و خسوف]] (خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی)
* زیاد باریدن باران
* جنگ جهانی سوم
* علایم متفرقه
* علایم حتمی
* [[ندای آسمانی]]
* [[سفیانی]]
* احادیثی راجع به [[سفیانی]]
* خلاصه‌ای از شورش [[سفیانی]]
* فرو رفتن در سرزمین [[بیدا]]
* یمنی
* [[نفس زکیه]]
'''فصل هفدهم: کسانی که به دروغ و مکر، ادعای [[مهدویت]] نموده‌اند'''
'''فصل هجدهم: [[امام زمان]] {{ع}} چگونه و از کجا [[ظهور]] می‌کند؟'''
* [[یاران امام مهدی|اصحاب امام زمان]] {{ع}}
* تعداد افراد اسامی سرزمین‌ها یا قبایل اسامی
* فرق بین اصحاب و انصار
* [[دعای عهد]]
* احادیث مربوط به [[یاران امام مهدی|اصحاب امام مهدی]] {{ع}}
* تفسیر احادیث
* چگونگی [[ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}}
* خطبه اول [[امام زمان]] {{ع}} هنگام قیام
* شرح بعضی از جملات خطبه
* خطبه دوم [[امام زمان]] {{ع}}
* خطبه سوم
* بیعت برای [[امام زمان]] {{ع}}
* لشکر [[امام زمان]] {{ع}}
* چگونگی سلام کردن بر [[امام زمان]] {{ع}}
* قیام مسلحانه با شمشیر
* [[امام زمان]] {{ع}} و میراث [[پیامبران]]
* اقدامات [[امام زمان]] {{ع}} در [[مکه]]
# برگرداندن [[مسجدالحرام]] به حالت قدیم خود
# بازگرداندن مقام [[حضرت ابراهیم|ابراهیم]]{{ع}} به مکان اول خود
# نهی از طواف مستحب
# قطع دستان بنی شیبه
* [[امام زمان]] {{ع}} در [[مدینه]]
* کوفه، پایتخت [[امام زمان]] {{ع}}
* بزرگ‌ترین مسجد دنیا
* [[امام زمان]] {{ع}} در فلسطین
* نزول [[حضرت عیسی|عیسی بن مریم]] {{ع}} از آسمان
* [[دجال]]
'''فصل نوزدهم: چگونه دولت‌ها و قدرت‌ها در برابر [[امام زمان]] {{ع}}سر فرود می‌آورند؟'''
* فایده شمشیر چیست؟
'''فصل بیستم: هنگامی که [[ظهور]] کرد، چگونه [[حکومت]] می‌کند؟'''
* [[حکومت]] [[امام زمان]] {{ع}}
* قضاوت [[امام زمان]] {{ع}}
'''فصل بیست و یکم: زندگی در عصر [[امام زمان]] {{ع}}'''
* حیات فرهنگی در عصر [[امام زمان]] {{ع}}
* حیات تربیتی در عصر [[امام زمان]] {{ع}}
* حیات اقتصادی در عصر [[امام زمان]] {{ع}}
* حیات کشاورزی در دوران [[امام زمان]] {{ع}}
* حل مشکل مسکن در عصر [[امام زمان]] {{ع}}
* حل مشکل بیکاری در عصر [[امام زمان]] {{ع}}
* امنیت و آسایش در عصر [[امام زمان]] {{ع}}
* اصلاحات عمومی در عصر [[امام زمان]] {{ع}}
* [[شیعه]] در عصر [[امام زمان]] {{ع}}
'''فصل بیست و دوم: [[امام زمان]] {{ع}}، چند سال [[حکومت]] می‌کند؟'''
'''فصل بیست و سوم: چگونه زندگی [[امام ]]{{ع}} تمام می‌شود؟'''
* نماز بر [[امام]] معصوم {{ع}}
'''فصل بیست و چهارم: بعد از آن چه خواهد شد؟ '''
* زنده شدن مردگان در روز قیامت
* آیا خداوند، کسی را قبل از روز قیامت زنده کرده است؟
* آیا در [[قرآن]] دلیلی بر [[رجعت]] وجود دارد؟
* آیا در احادیث، دلیلی بر [[رجعت]] وجود دارد؟
* [[رجعت]] برای چه کسی است؟
* سخن [[علامه مجلسی]] درباره [[رجعت]]
* خاتمه
{{پایان}}
{{پایان}}

==دربارهٔ پدیدآورندگان==
{{Gallery
|title=
|width=160 | height=170 | lines=4
|align=center
|footer=
|File:13681113.jpg |
alt2=
|[[لطیف راشدی]] (مترجم)
|File:13681099.jpg |
alt1=
|[[سید محمد کاظم قزوینی]] (پدیدآورنده)

}}
*آیت‌‌الله [[سید محمد کاظم قزوینی]] (متولد ۱۳۰۷ ش، کربلا)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: [[سيد ميرزا هادى خراسانى]]، [[سيد محمد حسن قزوينى]]، [[جعفر رشتى]] و [[سيد محمد صالح قزوينى]] به اتمام رساند. تأسيس [[مؤسسة رابطة النشر الاسلامی]] و تأسیس [[مؤسسه نشر علوم امام صادق]] {{ع}} از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس، مقالات و کتب فراوانی با موضوعات دینی و اعتقادی نگاشته است. ''«[[سيرة الرسول الاعظم (کتاب)|سيرة الرسول الاعظم]]»''، ''«[[الإمام على من المهد إلى اللحد (کتاب)|الإمام على من المهد إلى اللحد]]»''، ''«[[فاطمة الزهراء من المهد إلى اللحد (کتاب)|فاطمة الزهراء من المهد إلى اللحد]]»''، ''«[[الإمام الحسين من المهد إلى اللحد (کتاب)|الإمام الحسين من المهد إلى اللحد]]»''، ''«[[فاجعة الطف او مقتل الحسينی (کتاب)|فاجعة الطف او مقتل الحسين]]»'' و ''«[[زينب الكبرى من المهد إلى اللحد (کتاب)|زينب الكبرى من المهد إلى اللحد]]''، ''«[[موسوعة الإمام الصادق (کتاب)|موسوعة الإمام الصادق]]»'' و ''«[[الإمام المهدى من المهد إلى الظهور (کتاب)|الإمام المهدى من المهد إلى الظهور]]»'' (ترجمه فارسی: ''«[[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]»'') برخی از این آثار است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/2689/3842/29513/%D8%A2%DB%8C%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85-%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%B7%DB%8C%D8%A8-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7 پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه]</ref>
*آقای [[لطیف مطوف راشدی]] (متولد ۱۳۳۲ ش، نجف)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: [[محمد فاضل لنکرانی]]، [[محمد تقی مصباح یزدی]] و [[سید مرتضی پسندیده]] پیگیری کرد. او علاوه بر تدریس دروس دانشگاهی تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشتهٔ تحریر درآورده است. ''«[[در انتظار مهدی موعود (کتاب)|در انتظار مهدی موعود]]»''، ''«[[روز رهایی (کتاب)|روز رهایی]]»'' و ''«تمدن در عصر ظهور امام مهدی»'' برخی از این آثار است.<ref name=p2>مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت با پدیدآورنده</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

==دریافت متن==
*[http://www.sahebzaman.org/emam-zaman/emam-zaman-book/981-az-tavalod-ta-bad-zohur.html دریافت متن PDF از پایگاه اطلاع‌رسانی صاحب الزمان]
==پیوند به بیرون==
*[http://www.ketabkhon.ir/Book/9696/10627/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%20%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF%20%D8%AA%D8%A7%20%D8%A8%D8%B9%D8%AF%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1 وبگاه کتابخون]
*[https://www.gisoom.com/book/11335051/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D8%AC-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1/ شبکه جامع کتاب گیسوم]
*[https://shahreketabonline.com/products/5/5146/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF_%D8%AA%D8%A7_%D8%A8%D8%B9%D8%AF_%D8%A7%D8%B2_%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1 وبگاه شهر کتاب آنلاین]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های سید محمد کاظم قزوینی]]
[[رده:آثار سید محمد کاظم قزوینی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت تک جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت با تعداد صفحات بیش از ۴۰۰]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۹۵]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات مسجد مقدس جمکران]]
[[رده:کتاب‌های دارای چکیده]]
[[رده:کتاب‌های فاقد فهرست]]
[[رده:کتاب‌های فاقد متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن PDF]]
[[رده:موجود در کتابخانه]]
[[en:Imam Mahdi az Tawallud ta Ba'd az Zuhur (book)]]

چشم به راه مهدی (کتاب)

2020-01-31T20:06:06Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = چشم به راه [[مهدی]]{{ع}}
| عنوان اصلی =
| تصویر = 151958.jpg
| اندازه تصویر =
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
| زبان اصلی =
| نویسنده =
| نویسندگان =
[[عبدالرضا ایزدپناه]]

[[علی اکبر ذاکری]]

[[محمد صادق مزینانی]]

[[حسین مسعودی]]

[[عباس مخلصی]]

[[اسماعیل اسماعیلی]]

[[ابوالقاسم یعقوبی]]

[[سید عباس رضوی]]

[[غلام رضا جلالی]]

[[سید عباس میری]]

| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[امامت]]، [[مهدویت]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = [[دفتر تبلیغات اسلامی (ناشر)|انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی‏‫]]
| به همت =
| وابسته به = [[دفتر تبلیغات اسلامی]]
| محل نشر = قم، ایران
| سال نشر = * ۱۳۷۵
* ۱۳۷۸
* ۱۳۸۲
* ۱۳۸۵
* ۱۳۸۷
| چاپ =
| تعداد جلد =۱
| صفحه = ۴۹۶
| قطع = وزیری
| نوع جلد = شومیز
| شابک = ‏‫‬‮‭ 964-424-673-x‬
| رده‌بندی کنگره =‏‫‭‏‫‭‏‫‬‬‭BP۲۲۴/۴‭/چ‌۵
| رده‌بندی دیویی =‭‏‫‭۲۹۷/۴۶۲
| شماره ملی = ‭م‌۷۶-۱۰۲۰۶
}}

'''چشم به راه [[مهدی]]{{ع}}'''، کتابی است که با زبان فارسی به بررسی معرفی [[امام زمان]]{{ع}}، [[غیبت]] و [[انتظار]] می‌پردازد. این کتاب اثر [[جمعی از نویسندگان مجله حوزه]] است و [[دفتر تبلیغات اسلامی (ناشر)|انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی‏‫]] نشر آن را به عهده داشته‌‌ است.<ref>[http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=542092&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author وبگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران]</ref>
[[پرونده:151957.jpg|بندانگشتی|200px|طرح جلد دیگری از این کتاب]]
==دربارهٔ کتاب==
در معرفی این کتاب آمده است: «معرفی [[امام زمان]]{{ع}}، [[غیبت]] و [[انتظار]] او در ابعاد مختلف و از نگاه‏‌های گوناگون است. گردآورنده مقالات به انگیزه شناخت بیشتر تحصیل کردگان مسلمان با شخصیت، [[غیبت]]، [[انتظار]] و [[حکومت]] [[امام مهدی]]{{ع}} با بهره‌‏گیری از نویسندگان آشنای به این موضوع، دست به تدوین اثر زده است. رسالت حوزه‌‏های علمیه در رابطه با [[امام زمان]]، ارتباط با [[امام]] در عصر [[غیبت]]، حکومت اسلامی و زندگی دینی پیش از ظهور، [[نشانه‏‌های ظهور]]، مهدویت و مدینه فاضله، تولد و زندگی [[امام]]، موافقان و مخالفان او، فلسفه [[غیبت]] در منابع اسلامی و آثار شخصیت‌‏ها درباره [[امام زمان]]{{ع}} موضوعات مورد بحث در این اثرند که با بهره‌‏گیری از آیات، روایات و منابع قدیم و جدید اسلامی تهیه گردیده‏‌اند»<ref>[http://mahdilib.ir/index.html?pg=bookreview&id=13183 کتابخانه دیجیتال مهدویت]</ref>.

==فهرست کتاب==
{{فهرست مقالات}}
* '''نمایه اجمالی'''
* '''مقدمه'''
* [[پرونده:13681124.jpg|22px|link=عبدالرضا ایزدپناه]] '''مقالۀ (۱)''': ''«[[امام زمان و رسالت حوزه‌های علوم دینی (مقاله)|امام زمان و رسالت حوزه‌های علوم دینی]]»'' اثر [[عبدالرضا ایزدپناه]]
* [[پرونده:13681125.jpg|22px|link=علی اکبر ذاکری]] '''مقالۀ (۲)''': ''«[[ارتباط با امام زمان در عصر غیبت (مقاله)|ارتباط با امام زمان در عصر غیبتم]]»'' اثر [[علی اکبر ذاکری]]
* [[پرونده:13681126.jpg|22px|link=محمد صادق مزینانی]] '''مقالۀ (۳)''': ''«[[حکومت اسلامی در عصر انتظار (مقاله)|حکومت اسلامی در عصر انتظار]]»'' اثر [[محمد صادق مزینانی]]
* [[پرونده:9030760879.jpg|22px|link=حسین مسعودی]] '''مقالۀ (۴)''': ''«[[مهدویت و مدینه فاضله (مقاله)|مهدویت و مدینه فاضله]]»'' اثر [[حسین مسعودی]]
* [[پرونده:9030760879.jpg|22px|link=عباس مخلصی]] '''مقالۀ (۵)''': ''«[[زندگی دینی پیش از ظهور (مقاله)|زندگی دینی پیش از ظهور]]»'' اثر [[عباس مخلصی]]
* [[پرونده:13681131.jpg|22px|link=اسماعیل اسماعیلی]] '''مقالۀ (۶)''': ''«[[بررسی نشانه‌های ظهور (مقاله)|بررسی نشانه‌های ظهور]]»'' اثر [[اسماعیل اسماعیلی]]
* [[پرونده:13681127.jpg|22px|link=ابوالقاسم یعقوبی]] '''مقالۀ (۷)''': ''«[[نگاهی به تولد و زندگی امام زمان (مقاله)|نگاهی به تولد و زندگی امام زمان]]»'' اثر [[ابوالقاسم یعقوبی]]
* [[پرونده:13681129.jpg|22px|link=سید عباس رضوی]] '''مقالۀ (۸)''': ''«[[موافقان و مخالفان مهدی (مقاله)|موافقان و مخالفان مهدی]]»'' اثر [[سید عباس رضوی]]
* [[پرونده:13681132.jpg|22px|link=غلام رضا جلالی]] '''مقالۀ (۹)''': ''«[[فلسفه غیبت در منابع کلام شیعی (مقاله)|فلسفه غیبت در منابع کلام شیعی]]»'' اثر [[غلام رضا جلالی]]
* [[پرونده:13681128.jpg|22px|link=سید عباس میری]] '''مقالۀ (۱۰)''': ''«[[امام مهدی در آثار شخصیت‌های اسلامی (مقاله)|امام مهدی در آثار شخصیت‌های اسلامی]]»'' اثر [[سید عباس میری]]
{{پایان}}

==دربارهٔ پدیدآورندگان==
در این مورد اطلاعاتی در دست نیست.

==پانویس==
{{پانویس}}

==دریافت متن کتاب==
* [http://www.ghadeer.org/Book/1044/153840 متن دیجیتال کتاب در پایگاه اطلاع‌رسانی غدیر]
* [https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/20525 متن دیجیتال کتاب در کتابخانه دیجیتال نور]
* [http://www.m-mahdi.com/persian/?page=books&id=8 دریافت متن دیجیتال کتاب از کانون پژوهشی تخصصی حضرت مهدی]

==پیوند به بیرون==
* [http://www.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=202108 وبگاه خانه کتاب]
* [https://www.gisoom.com/book/1490303/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D8%AC/ شبکه جامع کتاب گیسوم]
* [http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=716143&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author وبگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های جمعی از نویسندگان مجله حوزه]]
[[رده:آثار جمعی از نویسندگان مجله حوزه]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت تک جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت با تعداد صفحات کمتر از ۴۰۰]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۷۵]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت دفتر تبلیغات اسلامی]]
[[رده:آثار مهدویت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های دارای چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های فاقد متن PDF]]
[[رده:کتاب‌های فاقد معرفی پدیدآورندگان]]
[[رده:کتاب‌های فاقد تصویر پدیدآورندگان]]
[[رده:موجود در کتابخانه]]

[[en:Chashm bi Rah-e Mahdi (book)]]

سفیانی (کتاب)

2020-01-31T19:10:00Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = [[سفیانی]]
| عنوان اصلی = سلسله مباحث [[مهدویت]]
| تصویر = 13681086.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
|زبان اصلی =
| نویسنده = [[نجم‌الدین طبسی]]
| نویسندگان =
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[امامت]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = [[مرکز تخصصی مهدویت (ناشر)|انتشارات مرکز تخصصی مهدویت]]
| به همت =
| وابسته به =
| محل نشر = قم، ایران
| سال نشر = ۱۳۹۵
| تعداد جلد = ۱
| صفحه = ۱۴۴
| قطع = رقعی
| نوع جلد = شومیز
| شابک = ‭978-600-94027-7-9‬‬‬
| رده‌بندی کنگره =‏ ‏‫‬‭BP۲۲۴/۵‏‫‬‭/ط۲۳س۷ ۱۳۹۴
| رده‌بندی دیویی = ‏‫‬ ‏‫‬‭۲۹۷/۴۶۲
| شماره ملی = ۳۹۱۶۲۶۸
}}
'''[[سفیانی]]'''، کتابی است که با زبان فارسی به بررسی یکی از علامات ظهور [[امام زمان]] {{ع}} یعنی جریان [[سفیانی]] می‌پردازد. پدیدآورندهٔ این اثر [[نجم‌الدین طبسی]] است و [[مرکز تخصصی مهدویت (ناشر)|انتشارات مرکز تخصصی مهدویت]] انتشار آن را به عهده داشته است.<ref name=p1>[http://www.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=2049861 وبگاه خانه کتاب]</ref>
==دربارهٔ کتاب==
در معرفی این کتاب آمده است: «کتاب حاضر در خصوص یکی از علامات [[ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} یعنی جریان [[سفیانی]] است. در معرفی این که [[سفیانی]] کیست؟ شخص است یا جریان؟ این کتاب در سه فصل تدوین شده است. فصل اول ریشه و [[نسب]] و حتمیت [[سفیانی]] را مورد بحث قرار می‌دهد. در فصل دوم به موضوع [[خروج]]، [[حکومت]] و [[هلاکت]] [[سفیانی]] می‌پردازد و در فصل پایانی به بررسی چند نکته مهم در این زمینه همچون حدود [[شام]]، [[شیصبانی]]، [[وحدت]] و یا تعدد [[سفیانی]] و... می‌پردازد»<ref name=p1></ref>.

==فهرست کتاب==
{{فهرست اثر}}
{{ستون-شروع|3}}
*'''فصل اول: ریشه، [[نسب]] و حتمیت [[سفیانی]]'''
*واقعیت داشتن [[سفیانی]]
*[[نسب سفیانی]]
*علامت و حتمیت [[سفیانی]]
*دسته اول
*دسته دوم
*دسته سوم
*بررسی [[سند]]
*بررسی چند [[روایت]] دیگر
*[[روایت]] اول کافی در مورد [[سفیانی]]
*بررسی سندی
*بررسی متن [[روایت]]
*[[روایت]] دوم کافی در مورد [[سفیانی]]
*بیان [[مرحوم مجلسی]] ذیل [[روایت]]
*[[روایت]] سوم کافی در مورد [[سفیانی]]
*شخصیت‌شناسی [[سدیر صیرفی]]
*[[روایت]] چهارم کافی در مورد [[سفیانی]]
*بیان [[مرحوم مجلسی]] ذیل این [[روایت]]
*بیان مرحوم مازندرانی در شرح [[روایت]]
*نکته اول
*نکته دوم
*نکته سوم
*نکته چهارم
*نکته پنجم
*نکته ششم
*[[روایت]] پنجم
*بیان مرحوم مازندرانی در مورد این [[روایت]]
*[[روایت]] ششم
*بیان [[مرحوم مجلسی]]
*[[روایت]] هفتم
*دیدگاه‌های [[مرحوم مجلسی]] در ذیل این [[روایت]]
*[[روایت]] هشتم
*[[روایات]] نهم
*[[روایت]] دهم
*[[روایت]] یازدهم
*[[بدا]] در [[سفیانی]]
*بیان [[علامه مجلسی]] در توجیه [[روایت]] [[امام جواد]]{{ع}}
*'''فصل دوم: [[خروج]]، [[حکومت]] و [[هلاکت]] [[سفیانی]]'''
*زمان [[خروج]] و [[حکومت سفیانی]]
*[[روایت]] اول
*بررسی دلالی
*[[روایت]] دوم
*بررسی [[سند]]
*شخصیت [[ابن فضال]]
*بررسی دلالت
*[[روایت]] سوم
*بررسی [[سند]]
*بررسی دلالت
*[[روایت]] پنجم
*خلاصه بحث
*[[روایت]] ششم
*بررسی [[سند]]
*بررسی دلالت
*[[روایت]] هفتم
*[[روایت]] هشتم
*طرز [[هلاکت]] و مردن [[سفیانی]]
*'''فصل سوم: بررسی چند نکته مهم'''
*نکته اول: حدود [[شام]]
*نکته دوم: [[شیصبانی]]
*نکته سوم: [[وحدت]] یا تعدد [[سفیانی]]
*[[روایات]] دال بر متعدد بودن [[سفیانی]]
*[[قیام]] چند [[سفیانی]] در طول [[تاریخ]]
*ارزیابی کتاب سلیلی
*تحقیقی درباره [[عمرو بن شمر]]
*نتیجه‌گیری
*[[سفیانی]] از اختصاصات [[شیعه]] است یا [[فریقین]]؟
*بیان مرحوم صدر در اختصاص [[روایات]] [[سفیانی]] به منابع [[شیعی]]
*[[روایت]] اول
*[[روایت]] دوم
*[[روایت]] سوم
*نکته چهارم: [[سفیانی]] و [[دجال]]
*تفاوت‌های [[سفیانی]] و [[دجال]]
*نکته پنجم: [[سفیانی]] و [[خسف بیدا]]
*روایتی دیگر
*[[روایت]] سوم
*نکته ششم: [[دولت]] [[عباسیان]]
*نکته هفتم: [[سفیانی]] و [[شیصبانی]]
*[[روایت]] اول
*بررسی سندی
*اما بحث دلالی
*[[روایت]] دوم
*[[روایت]] سوم
*[[شیصبانی]] کیست؟
*[[روایت]] [[ابی حمزه ثمالی]]
*شیصبان و [[بنی شیصبان]]
*خطبة اللؤلؤیه (در تطبیق [[بنی شیصبان]] بر [[بنی العباس]])
*[[روایت]] لؤلؤیه
*[[روایت]] [[علی بن مهزیار]]
*دو نکته
*نتیجه [[کلام]] تا اینجا
*تحقیقی درباره [[احمد بن هویزه]]
*اما [[ابراهیم بن اسحاق نهاوندی]]
*در معنای متهوم یا متهما فی دینه
*نتیجه بحث
*نکته هشتم: [[نزول عیسی]]{{ع}}
*بررسی سندی
{{پایان}}
{{پایان}}

==دربارهٔ پدیدآورنده==
{{:نجم‌الدین طبسی}}

== پانویس ==
{{پانویس}}
==دریافت متن==
*[http://velaseddighah.com/fa/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%AB-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%9B-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1/ دریافت متن PDF کتاب از پایگاه رسمی آیت الله نجم‌الدین طبسی]
*[http://www.m-mahdi.com/persian/books-226 متن دیجیتال و PDF کتاب در وبگاه مرکز پژوهش‌های تخصصی امام مهدی]
*[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Text/37643/1/109 متن دیجیتال کتاب در وبگاه کتابخانه دیجیتال نور]

==پیوند به بیرون==
*[https://www.gisoom.com/book/11230418/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C/ شبکه جامع کتاب گیسوم]
*[http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=3916268&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author سازمان اسناد و کتابخانه ملی]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های نجم‌الدین طبسی]]
[[رده:آثار نجم‌الدین طبسی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت تک جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت با تعداد صفحات بیش از ۱۰۰]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۹۵]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات مرکز تخصصی مهدویت]]
[[رده:کتاب‌های دارای چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای فهرست]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن PDF]]
[[رده:موجود در کتابخانه]]

[[en:Sufyani (book)]]

علائم ظهور ۱ (کتاب)

2020-01-31T18:47:50Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = [[علائم ظهور]]
| عنوان اصلی =
| تصویر = 13681121.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
|زبان اصلی =
| نویسنده = [[علی اصغر رضوانی]]
| نویسندگان =
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[امامت]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = [[مسجد مقدس جمکران (ناشر)|انتشارات مسجد مقدس جمکران]]
| به همت =
| وابسته به =
| محل نشر = قم، ایران
| سال نشر = * ۱۳۸۵
* ۱۳۸۷
| تعداد جلد = ۱
| صفحه = ۸۸
| قطع = رقعی
| نوع جلد = شومیز
| شابک = 964-973-026-5
| رده‌بندی کنگره =‏ ‏‫‬‭BP۲۲۴/۴‏‫‭‭/ر۵۵ع‌۸ ۱۳۸۵‬‬‬‬‬
| رده‌بندی دیویی = ‏‫‬ ‏‫‬‭۲۹۷/۴۶۲‬‬‬
| شماره ملی = ‭م‌۸۵-۱۸۵۵۸‬
}}
'''[[علائم ظهور]]'''، کتابی است که با زبان فارسی به بررسی و تشریح [[علائم ظهور]] و [[ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} می‌پردازد. پدیدآورندهٔ این اثر [[علی اصغر رضوانی]] است و [[مسجد مقدس جمکران (ناشر)|انتشارات مسجد مقدس جمکران]] انتشار آن را به عهده داشته است<ref name=p1>[http://www.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=1275927 وبگاه خانه کتاب]</ref>.

==دربارهٔ کتاب==
در معرفی این کتاب آمده است: «این نوشتار بر اساس [[روایات]] و [[احادیث]] به تشریح [[علائم ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} اختصاص دارد که طی آن نگارنده درباره [[شرایط ظهور]] و منشا [[اختلاف]] در [[فهم]] [[علایم ظهور]] مطالبی عنوان می‌کند و علاوه بر آن برخی علامات [[ظهور]] [[حضرت]] را بررسی می‌نماید که عبارت‌اند از: [[خسوف و کسوف]]، [[صیحه]] و [[فزع آسمانی]]، [[ندای آسمانی]]، [[باران‌های پیاپی|نزول باران فراوان]]، [[خروج دجال]]، [[خروج سفیانی]] و [[آرماگدون|واقعه آرمگدون]]»<ref name=p1></ref>.

==فهرست کتاب==
{{فهرست اثر}}
{{ستون-شروع|3}}
*مقدمه ناشر
*پیش‌گفتار
*مفهوم [[علائم ظهور]]
*آثار بحث از [[علائم ظهور]]
*فرق [[علائم]] و [[شرایط ظهور]]
*[[شرایط ظهور]]
*تقسیمات [[علائم ظهور]]
*نشانه‌های [[علائم]] حتمی‌‌
*[[بداء]] در [[علائم]] محتوم‌
*مشکلات [[احادیث]] [[علائم ظهور]]
*منشأ [[اختلاف]] در [[فهم]] [[علائم ظهور]]:
#[[تعارض]] بین [[اخبار]]
#پراکندگی [[روایات]] [[علائم ظهور]]
#دشواری کلمات‌
#تعبیر از یک علامت به تعبیرهای مختلف‌
#پیش فرض‌های سابق ذهنی‌
#تصرّف در [[اخبار]]
#منطبق شدن علامات بر چند واقعه‌
*راه صحیح در بررسی علامات [[ظهور]]
*بررسی برخی از [[علائم ظهور]]:
#[[قرآن]] و [[علائم ظهور]]
#[[روایات]] و [[علائم ظهور]]
*سلسله کتب چاپ شده از مؤلف پیرامون [[مهدویت‌]]
*پی نوشت‌ها<ref name=p1></ref>.
{{پایان}}
{{پایان}}

==دربارهٔ پدیدآورنده==
{{:علی اصغر رضوانی}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

==دریافت متن==
*[http://www.ghbook.ir/index.php?option=com_dbook&task=viewbook&book_id=616&lang=fa متن دیجیتال و PDF کتاب در وبگاه بازار کتاب قائمیه]
*[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/16262/1/63 متن دیجیتال کتاب در کتابخانه دیجیتال نور]
==پیوند به بیرون==
*[http://islamicdatabank.com/MoshakhesatBook.aspx?cod=10034738 پایگاه اطلاع‌رسانی سراسری پارسا]
*[https://www.gisoom.com/book/11019435/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%85-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1/ شبکه جامع کتاب گیسوم]
*[http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=801073&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author سازمان اسناد و کتابخانه ملی]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های علی اصغر رضوانی]]
[[رده:آثار علی اصغر رضوانی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت تک جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت با تعداد صفحات کمتر از ۱۰۰]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۸۵]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات مسجد مقدس جمکران]]
[[رده:کتاب‌های دارای چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای فهرست]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن PDF]]

[[en:'Ala'im-e Zuhur (book)]]

هزار و یک نکته پیرامون امام زمان (کتاب)

2020-01-31T13:51:16Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = هزار و یک نکته پیرامون امام زمان
| عنوان اصلی =
| تصویر = 13681122.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
|زبان اصلی =
| نویسنده = [[محمد رحمتی شهرضا]]
| نویسندگان =
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[امامت]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = [[مسجد مقدس جمکران (ناشر)|انتشارات مسجد مقدس جمکران]]
| به همت =
| وابسته به =
| محل نشر = قم، ایران
| سال نشر = * ۱۳۸۶
* ۱۳۸۷
| تعداد جلد = ۱
| صفحه = ۲۵۶
| قطع = وزیری
| نوع جلد = شومیز
| شابک = 978-964-973-080-6
| رده‌بندی کنگره =‏ ‏‫‬‭BP۵۱‭‬ ‭/ر۲۷‏‫‭‬‭ھ۴ ۱۳۸۹
| رده‌بندی دیویی = ‏‫‬ ‏‫‬ ‏‫‭‬‭۲۹۷/۹۵۹‬
| شماره ملی = ‏‫‎۱‎۱‎۸‎۴‎۴‎۸‎۲‬‬
}}
'''هزار و یک نکته پیرامون امام زمان'''، کتابی است که با زبان فارسی به بررسی و تشریح نکات مختلف در مورد [[امام زمان]] {{ع}} می‌پردازد. پدیدآورندهٔ این اثر [[محمد رحمتی شهرضا]] است و [[مسجد مقدس جمکران (ناشر)|انتشارات مسجد مقدس جمکران]] انتشار آن را به عهده داشته است.<ref name=p1>[http://www.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=1414812 وبگاه خانه کتاب]</ref>
[[پرونده:13681123.jpg|بندانگشتی|200px|طرح جلد دیگری از این کتاب]]
==دربارهٔ کتاب==
در این مورد اطلاعاتی در دست نیست.
==فهرست کتاب==
{{فهرست اثر}}
{{ستون-شروع|2}}
*مشخصات کتاب
*اشاره
*از ولادت تا شهادت پدر
*چشم انتظار طلوع‌
*ولادتِ نور
*نام و القاب‌
*جمال دلربا
*سخن از عشق‌
*افلاک در خاک‌
*از دیدگاه تاریخ، علم کلام و عقل‌
*[[امام زمان]] {{ع}} در کتب آسمانی‌
*[[امام زمان]] {{ع}} در روایات‌
*[[غیبت صغری]] و نوّابِ خاص‌
*[[غیبت کبری‌]]
*تشرّفات و توسّلات‌
*فضیلتِ انتظار
*منتظران واقعی اینگونه‌اند....
*میعادگاه منتظران؛ [[مسجد مقدس جمکران‌]]
*آخرالزمان این گونه می‌شود...
*وقایعِ ظهور
*اصحاب و یاران‌
*منابع و مآخذ<ref name=p1></ref>.
{{پایان}}
{{پایان}}

==دربارهٔ پدیدآورنده==
{{:محمد رحمتی شهرضا}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

==دریافت متن==
*[http://www.ghbook.ir/?option=com_dbook&task=viewbook&book_id=792&Itemid=167&lang=fa متن دیجیتال و PDF کتاب در وبگاه بازار کتاب قائمیه]
*[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/16127 متن دیجیتال کتاب در کتابخانه دیجیتال نور]
==پیوند به بیرون==
*[http://islamicdatabank.com/MoshakhesatBook.aspx?cod=10041346 پایگاه اطلاع‌رسانی سراسری پارسا]
*[https://www.gisoom.com/book/11019447/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%DA%A9%D8%AA%D9%87-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9/ شبکه جامع کتاب گیسوم]
*[http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=1184482&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author سازمان اسناد و کتابخانه ملی]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های محمد رحمتی شهرضا]]
[[رده:آثار محمد رحمتی شهرضا]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت تک جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت با تعداد صفحات بیش از ۲۰۰]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۸۵]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات مسجد مقدس جمکران]]
[[رده:کتاب‌های دارای چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای فهرست]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن PDF]]

[[en:Hizar wa Yik Nukta Piramun-e Imam-e Zaman (book)]]

فقه نظام سیاسی اسلام (کتاب)

2020-01-31T13:08:51Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = فقه نظام سیاسی اسلام
| عنوان اصلی =
| تصویر = 11123.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
|زبان اصلی =
| نویسنده = [[محسن اراکی (پدیدآورنده)|محسن اراکی]]
| نویسندگان =
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[امامت]]، [[ولایت فقیه]] و [[حکومت اسلامی]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = *[[مجمع‌ الفکر الإسلامی]] (قم، ایران: ۱۳۹۲ ش)
*[[دفتر نشر معارف]] (قم، ایران: ۱۳۹۳ ش)
| به همت =
| وابسته به =
| محل نشر =
| سال نشر =
| تعداد جلد =۲ جلد: [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۱ (کتاب)|جلد اول]] [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)|جلد دوم]]
| صفحه =
| قطع = وزیری
| نوع جلد =شومیز
| شابک = 978-964-531-674-X
| رده‌بندی کنگره =BP۲۳۱/۱۳۹۲الف۴ف۷
| رده‌بندی دیویی =۲۹۷/۴۸۳۲‬‬
| شماره ملی =
}}
'''فقه نظام سیاسی اسلام'''، کتابی است دو جلدی که با زبان فارسی به بررسی مهم‌ترین مباحث سیاسی مندرج در فقه شیعه می‌پردازد. این مجموعه اثر [[محسن اراکی (پدیدآورنده)|محسن اراکی]] است و [[مجمع‌ الفکر الإسلامی]] و [[دفتر نشر معارف]] انتشار آن را به عهده داشته است.<ref name=p1>[http://bookroom.ir/?a=entity.id&id=19012 وبگاه پاتوق کتاب فردا]</ref>
[[پرونده:11122.jpg|بندانگشتی|200px|طرح جلد دیگری از این کتاب]]
==دربارهٔ کتاب==
مطالب کتاب '''فقه نظام سیاسی اسلام''' برگرفته از سلسله درس‌های خارج فقه [[محسن اراکی (پدیدآورنده)|محسن اراکی]] با همین عنوان است که از سال‌ ۱۳۹۰ به همت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری و با همکاری جامعه محترم مدرسین و شورای عالی حوزه علمیه قم آغاز شده است و همچنان ادامه دارد.
در این مجموعه علاوه بر تبیین فقه خرد و فقه کلان (نظام)، به مفاهیمی نظیر فلسفه سیاسی، جهان‌بینی سیاسی و فقه حکومتی پرداخته شده است.<ref name=p1></ref>

تاکنون دو جلد از این کتاب به چاپ رسیده است:
*[[فقه نظام سیاسی اسلام ج۱ (کتاب)]]؛
*[[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)]].

==مباحث جلدهای کتاب==
*'''جلد اول''' شامل: تعاریف سیاست، فلسفه سیاسی، جهان‌بینی سیاسی، نظام سیاسی، فقه نظام سیاسی اسلام، جهان‌بینی سکولاریزم دینی معتقد به خدای متعال، ادلۀ عقلی، نقلی، قرآنی و روایی بر حصر حاکمیت در ذات اقدس الهی و... .<ref name=p1></ref>
*'''جلد دوم''' شامل: قدرت سیاسی بالذات و بالعرض، ویژگی‌های قدرت سیاسی، ادله ضرورت و لزوم وجود حکومت در جامعه انسانی، منشأ مشروعیت قدرت سیاسی، مفهوم مشروعیت یا حقانیت، منشأ مشروعیت، منشأ پیدایش قدرت سیاسی، تحلیل توصیفی منشأ قدرت سیاسی، تحلیل ارزشی و تکلیفی منشأ پیدایش قدرت سیاسی، وجوب اقامه عدل به طور مطلق در شرع اسلام، چگونگی اعمال قدرت سیاسی و... .<ref name=p2>[http://www.mizanonline.ir/fa/news/110091/%D8%AC%D9%84%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%81%D9%82%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DA%A9%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF وبگاه خبرگزاری میزان]</ref>

==دربارهٔ پدیدآورنده==
[[پرونده:3073589.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[محسن اراکی (پدیدآورنده)|محسن اراکی]] (پدیدآورنده)]]
آیت‌الله [[محسن اراکی (پدیدآورنده)|محسن اراکی]] (متولد ۱۳۳۴ش، نجف اشرف)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: [[سید ابوالقاسم خویی]]، [[سید محمد باقر صدر]]، [[عباس قوچانی]]، [[کاظم تبریزی]]، [[سید کاظم حائری]]، [[حسین وحید خراسانی]]، [[مرتضی مطهری]]، [[عبدالله جوادی آملی]]، [[محمد تقی مصباح یزدی]] به اتمام رساند. نمایندگی مجلس خبرگان و دبیری کل [[مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی]] از جمله فعالیت‌های وی است.<ref name=p3>[http://www.mohsenaraki.com/fa/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87 پایگاه اطلاع‌رسانی پدیدآورنده]</ref> او علاوه بر تدریس دروس خارج فقه و اصول (از جمله: خارج فقه نظام سیاسی، فقه نظام اقتصادی، فقه نظام شهرسازی)، بیش از ۳۰ جلد کتاب فارسی، عربی و انگلیسی را در رشته‌های مختلف علوم اسلامی به رشتهٔ تحریر درآورده است.<ref name=p4>[http://www.mohsenaraki.com/fa/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/%D8%A8%D8%AE%D8%B4/67-%D8%AA%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%B3-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%D9%84%DB%8C%D9%81-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA پایگاه اطلاع‌رسانی پدیدآورنده]</ref> ''«[[کاوش‌هایی در مبانی نظری حکومت دینی (کتاب)|کاوش‌هایی در مبانی نظری حکومت دینی]]»''، ''«[[حوار فی الإمامة (کتاب)|حوار فی الإمامة]]»''، ''«[[نظریة الحکم فی الإسلام (کتاب)|نظریة الحکم فی الاسلام]]»''، ''«[[نگاهی به رسالت و امامت (کتاب)|نگاهی به رسالت و امامت]]»''، ''«[[الولایة الإلهیة و ولایة الفقیه (کتاب)|الولایة الإلهیة و ولایة الفقیه]]»'' برخی از این آثار است.<ref name=p5>[http://www.mohsenaraki.com/fa/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/%D8%A8%D8%AE%D8%B4/67-%D8%AA%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%B3-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%D9%84%DB%8C%D9%81-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA پایگاه اطلاع‌رسانی پدیدآورنده]</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

==دریافت متن==
*[http://dl.madsg.com/political%20sciences/feghhe-nezame-syasi-jelde-1.pdf دریافت جلد اول از وبگاه مادسیج]

==پیوند به بیرون==
*[http://www.dinonline.com/doc/news/fa/2339/ پایگاه تحلیلی خبری دین‌پژوهی]
*[http://ijtihad.ir/NewsDetails.aspx?itemid=3260 وبگاه شبکه اجتهاد]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های محسن اراکی]]
[[رده:آثار محسن اراکی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت دو جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۹۲]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۹۳]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات مجمع الفکر الإسلامی]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات دفتر نشر معارف]]
[[رده:کتاب‌های دارای چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای فهرست]]
[[رده:کتاب‌های فاقد متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های فاقد متن PDF]]

[[en:Fiqh-e Nizam-e Siyasi-ye Islam (book)]]

بامداد بشریت (کتاب)

2020-01-28T14:08:53Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = بامداد بشریت
| عنوان اصلی = مجموعه‌ای از پرسش‌ها و پاسخ‌ها پیرامون [[امام زمان]] {{ع}}
| تصویر = 13710001.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
|زبان اصلی =
| نویسنده = [[محمد جواد مروجی طبسی]]
| نویسندگان =
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[مهدویت]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = [[انتشارات مسجد مقدس جمکران (ناشر)|انتشارات مسجد مقدس جمکران]]
| به همت =
| وابسته به =
| محل نشر = قم، ایران
| سال نشر = ۱۳۹۲
| تعداد جلد = ۱
| صفحه = ۱۶۰
| قطع = رقعی
| نوع جلد = شومیز
| شابک = 978-964-8484-20-5
| رده‌بندی کنگره = BP۲۲۴‏‫‬‭‭/ط۲۳ب‌۲ ۱۳۸۳
| رده‌بندی دیویی =‏ ۲۹۷/۴۶۲
| شماره ملی = م‌۸۳-۹۶۸۶
|تصویر دیگر = 13710002.jpg
}}
'''بامداد بشریت''' کتابی است شامل ۴۶ پرسش جوانان درباره مهدویت که [[محمد جواد مروجی طبسی]] در قالب ۹ بخش به این پرسش‌ها پاسخ داده است. [[انتشارات مسجد مقدس جمکران (ناشر)|انتشارات مسجد مقدس جمکران]] این کتاب را منتشر کرده است.<ref >[http://islamicdatabank.com/MoshakhesatBook.aspx?cod=10073924 وبگاه پارسا]</ref>
==دربارهٔ کتاب==
در معرفی این کتاب آمده است: «کتاب حاضر درباره پیشوای دوازدهم [[شیعه]]، [[مصلح بزرگ]] [[جهان]]، [[امام مهدی]]{{ع}} است که با [[ظهور]] خود [[امنیت]] و [[صلح]] را بر [[جهان]] [[حاکم]] کرده و [[عدالت]] را پیشه خود خواهد ساخت. برای [[شناخت]] عمیق این [[حضرت]] سؤالاتی چند در ذهن خطور می‌‌کند که پاسخ مستدل پیدا کردن نسبت به آنها موجب تعمیق [[ایمان]] و [[عقیده]] خواهد شد. مجموعه بامداد [[بشریت]] در قالب ۹ بخش به ۴۶ سؤال اساسی مطرح شده در این باب پاسخ داده است که مطالعه آنها مفید خواهد بود<ref>[http://ketabeqom.com/fa/sites/bookInfo?bId=4303 پایگاه اطلاع رسانی کتاب قم]</ref>.

==فهرست کتاب==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
*پیشگفتار
*'''بخش اول: [[اعتقاد به مهدویت]]'''
* پرسش ۱. آیا در [[کتاب‌های آسمانی]]، به مسئله [[ظهور]] [[منجی]] [[جهان]] اشاره‏‌ای شده است یا اینکه این [[عقیده]] اختصاص به [[مسلمانان]] دارد؟
* پرسش ۲. آیا [[مهدویت]] در [[قرآن کریم]] مطرح شده است؟
* پرسش ۳. آیا [[اعتقاد]] به [[مهدویت]] اختصاص به [[شیعه]] دارد؟
* پرسش ۴. آیا نامی از [[امام مهدی]]{{ع}} در [[صحاح]] سته آمده است؟
* پرسش ۵. چرا [[امام مهدی]]{{ع}} را بشناسیم؟
* ۱. جلوگیری از [[انحراف]] و [[گمراهی]]
* ۲. جلوگیری از بطلان عمل ([[قبولی اعمال]])
* ۳. رسیدن به حیات [[معنوی]]
* ۴. فرار از [[مرگ جاهلیت]]
*'''بخش دوم: میلاد [[منجی بشریت]]'''
* پرسش ۶. آیا به نظر [[اهل سنت]]، [[امام مهدی]]{{ع}} متولد شده ‏است؟
* پرسش ۷. آیا کسی [[امام زمان]]{{ع}} را در دوران کودکی‌‏اش دیده است؟
* پرسش ۸. چرا [[امام عسکری]]{{ع}} فرزندش را از [[مردم]] [[پنهان]] کرد؟
* ۱. تلاش برای کشتن [[امام حسن عسکری]]{{ع}}
* ۲. بازرسی خانه [[امام حسن عسکری]]{{ع}}
* ۳. گزارش [[جعفر]] و دستگیری [[صیقل]]
* ۴. اعزام نیرو برای کشتن [[امام زمان]]{{ع}}
* پرسش ۹. آیا در زمان [[غیبت]] می‌‏توان [[حضرت مهدی]]{{ع}} را دید؟
* پرسش ۱۰. آیا می‌توان [[امام زمان]]{{ع}} را در [[خواب]] دید؟
* آیا [[خواب]] غیر [[معصوم]] [[حجت]] است؟
*'''بخش سوم: [[راز طول عمر]]'''
* پرسش ۱۱. مگر ممکن است انسانی این اندازه [[عمر]] کند؟
* پرسش ۱۲. آیا [[طول عمر]]، پیش از [[امام زمان]]{{ع}} سابقه داشت؟
*'''بخش چهارم: [[فلسفه غیبت]]'''
* پرسش ۱۳. آیا چنین غیبتی پیش از [[امام زمان]]{{ع}} وجود داشته؟
* پرسش ۱۴. [[فلسفه]] [[غیبت]] [[امام زمان]]{{ع}} چیست؟
* ۱. جاری شدن سنت‌‏های [[پیامبران]] در او
* ۲. [[امتحان]] [[شیعیان]]‏
* ۳. تنبیه [[مردم]]
* ۴. [[بیعت]] کسی به عهده‏‌اش نباشد
* ۵. [[بیم]] کشته شدن‏
* ۶. خالی شدن صلب [[کافران]] از [[مؤمنان]]
* پرسش ۱۵. چرا باید برای [[ظهور امام زمان]]{{ع}} [[زمینه‌سازی]] کرد؟
* چگونه [[زمینه‌سازی]] می‌کنیم؟
* ۱. [[شناخت]] و شناساندن [[امام مهدی|ولی عصر]]{{ع}}
* ۲. [[مبارزه با انحرافات]] و کجروی‌ها
* ۳. [[تبیین]] [[اهداف ]][[امام]]
* ۴. [[انتظار فرج]]
* ۵. [[شناخت]] [[وظایف]] و عمل به آن
* پرسش ۱۶. [[انتظار فرج]] چیست‏؟
*'''بخش پنجم: [[نشانه‌های ظهور]]'''
* پرسش ۱۷. آیا اوضاع [[جهان]] پیش از [[ظهور]] [[پیش بینی]] شده؟
* پرسش ۱۸. با توجه به [[فراگیری ظلم و فساد]] در سراسر [[جهان]] چرا [[امام زمان]]{{ع}} [[ظهور]] نمی‌‏کند؟
* پرسش ۱۹. با اینکه بسیاری از [[علائم]] به وقوع پیوسته است، چرا [[امام زمان]]{{ع}} [[ظهور]] نمی‌کند؟
* پرسش ۲۰. [[نشانه‌های ظهور]] کدامند؟
* ۱. [[خروج سفیانی]]
* ۲. کشته شدن [[نفس زکیه]]
* ۳. [[ندای آسمانی]] از سوی [[جبرئیل]]
* ۴. فرورفتگی در [[بیدا]]
* ۵. [[قیام یمانی]]
* ۶. [[اختلاف]] [[فرزندان]] [[عباس]]
* ۷. [[نمایان شدن دستی در آسمان]]
* پرسش ۲۱. آیا بین نشانه‌‏های حتمی و [[ظهور]] [[امام مهدی|امام]] فاصله زمانی تعیین شده است؟
* ۱. کمتر از یک سال
* ۲. پانزده شب
* ۳. دو شب پیش از [[ظهور]]
* ۴. فاصله بسیار کم
* پرسش ۲۲. آیا [[ایرانیان]] در دوران [[غیبت]] و [[ظهور]] [[امام مهدی]]{{ع}} نقشی دارند؟
* ۱. [[حمایت]] همه جانبه از [[اسلام]]
* ۲. [[زمینه سازان]] [[حکومت]] [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}}
* ۳. [[سپاهیان]] پا در رکاب
* ۴. آموزگاران [[قرآن]] در [[دولت کریمه]]
*'''بخش ششم: [[ویژگی‌های حضرت مهدی]]{{ع}}'''
* پرسش ۲۳. چرا هنگام شنیدن نام [[قائم آل محمد]]{{عم}} از جا برمی‌‏خیزیم؟
* پرسش ۲۴. آیا بردن نام [[امام زمان]]{{ع}} [[حرام]] است؟
* پرسش ۲۵. چرا به [[امام زمان]]{{ع}} [[منتقم]] گفته می‌شود؟
* پرسش ۲۶. [[امام زمان]]{{ع}} از چه کسانی [[انتقام]] می‏‌گیرد؟
* پرسش ۲۷. چرا به [[امام زمان]]{{ع}} [[قائم آل محمد]]{{عم}} گفته می‌‏شود؟
* ۱. [[قیام]] و [[حمایت]] از دین‏
* ۲. [[قیام]] به وسیله [[شمشیر]]
* ۳. [[قیام]] پس از مردن نام او
* پرسش ۲۸. چه نشانه‌هایی از [[پیامبران]] در [[امام مهدی]]{{ع}} وجود دارد؟
* ۱. [[عمر طولانی]] [[حضرت آدم|آدم]]{{ع}} و [[حضرت نوح|نوح]]{{ع}}
* ۲. [[پنهان]] ماندن [[تولد]] [[حضرت ابراهیم|ابراهیم]] و [[حضرت موسی|موسی]]{{ع}}
* ۳. ناشناس بودن [[حضرت یوسف]]{{ع}}
* ۴. [[آزمایش]] سخت [[حضرت ایوب]]{{ع}}
* ۵. [[جوانی]] [[حضرت یونس|یونس بن متی]]{{ع}}
* ۶. نشانه‌‏ای از [[حضرت عیسی]]{{ع}}
* ۷. نشانه‏‌ای از [[پیامبر خاتم|محمد مصطفی]]{{صل}}
* چرا [[حضرت مهدی]]{{ع}} با [[شمشیر]] [[قیام]] می‌‏کند؟
* پرسش ۲۹. آیا [[میراث پیامبران]] نزد [[امام مهدی]]{{ع}} وجود دارد؟
* ۱. [[عمامه]] و پیراهن [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}}
* ۲. [[زره]] و [[شمشیر]] [[ذوالفقار]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]]{{صل}}
* ۳. [[پرچم]] [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}}
* ۴.عصای [[حضرت موسی]]{{ع}}
* ۵. سنگ [[حضرت موسی]]{{ع}}
* ۶. [[تابوت سکینه‏]]
* ۷. مجموعه‌‏ای دیگر از آثار [[پیامبران]]
* ۸. کتاب‌های آسمانی‏
* ۹. [[قرآنی]] که [[حضرت علی]]{{ع}} گرد آورد
*'''بخش هفتم: [[دولت جهانی]] [[حضرت مهدی]]{{ع}}'''
* پرسش ۳۰. آیا [[حکومت]] [[امام زمان]]{{ع}} جهانی است؟
* پرسش ۳۱. [[امام زمان]]{{ع}} در چه روزی [[ظهور]] می‌‏کند؟
* پرسش ۳۲. [[امام مهدی|امام عصر]]{{ع}} چند سال [[حکومت]] می‏‌کند؟
* پرسش ۳۳. محل سکونت [[امام مهدی]]{{ع}} کجاست؟
* ۱. دوران پیش از [[غیبت]]
* ۲. دوران [[غیبت صغری]]
* ۳. دوران [[غیبت کبری]]
* ۴. دوران [[ظهور]]
* پرسش ۳۴. چه تحولاتی در زمان [[امام مهدی|امام عصر]]{{ع}} رخ می‏‌دهد؟
* پرسش ۳۵. [[رجعت]] چیست و [[ادله]] آن کدام است؟
* پرسش ۳۶. چه کسانی هنگام [[ظهور]] زنده می‌‏شوند؟
* ۱. کسانی که [[چهل]] صبح [[دعای عهد]] را بخوانند
* ۲. کسانی که هر [[شب جمعه]]، [[سوره]] [[اسراء]] را بخوانند
* ۳. هرکس [[شبیه ]][[سلمان فارسی]] باشد
* ۴. [[شهیدان]]
* ۵. [[مؤمنان]]
* پرسش ۳۷. آیا [[پیامبران]] در [[حکومت]] [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} نقشی دارند؟
* ۱. [[حضرت عیسی|عیسی]] بن [[مریم]]{{ع}}
* ۲. [[حضرت الیاس|الیاس پیامبر]]{{ع}}
* ۳. [[حضرت دانیال|دانیال]]{{ع}}
* ۴. [[حضرت یونس|یونس]]{{ع}}
* پرسش ۳۸. آیا [[امام مهدی]]{{ع}} [[احکام]] جدیدی می‌‏آورد؟
* پرسش ۳۹. محل [[حکومت]] [[امام زمان]]{{ع}} کدام [[شهر]] است؟
* پرسش ۴۰. [[سرنوشت]] اقلیت‌های [[دینی]] در [[حکومت]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} چگونه است؟
*'''بخش هشتم: [[یاران مهدی]]{{ع}} در دوران [[غیبت]] و حضور'''
* پرسش ۴۱. [[حضرت خضر]]{{ع}} کیست و در دوران [[غیبت]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} چه نقشی دارد؟
* پرسش ۴۲. آیا تعداد [[یاران]] [[امام زمان]]{{ع}} مشخص است؟
* آیا [[یاران]] [[امام زمان]]{{ع}} فقط ۳۱۳ نفرند؟
* پرسش ۴۳. نقش [[علما]] در [[حکومت]] [[امام زمان]]{{ع}} چیست؟
* پرسش ۴۴. [[ابدال]] کیانند؟
* ۱. منظور از [[ابدال]] چیست؟
* ۲. [[ابدال]] چند نفر هستند؟
* ۳. [[ابدال]] دارای چه ویژگی‌هایی هستند؟
* ۴. [[ابدال]] در کجا [[زندگی]] می‌کنند؟
* ۵. آیا می‌توان جزء [[ابدال]] بود؟
*'''بخش نهم: [[دشمنان]] [[حضرت مهدی]]{{ع}}'''
* پرسش ۴۵. [[دشمنان]] [[امام زمان]] چه کسانی هستند؟
* ۱. [[منحرفان]] [[فکری]]
* ۲. [[بتریه]]
* ۳. [[مرجئه‏]]
* پرسش ۴۶. آیا [[امام زمان]]{{ع}} کشته می‏‌شوند؟
*فهرست منابع
{{پایان}}
{{پایان}}

==دربارهٔ پدیدآورنده==
{{:محمد جواد مروجی طبسی}}

==کتاب‌های وابسته==

== پانویس ==
{{پانویس}}

==دریافت متن==
*[http://www.ghbook.ir/index.php?option=com_dbook&task=viewbook&book_id=636&Itemid=167&lang=fa دریافت PDF کتاب از وبگاه بازار کتاب دیجیتالی قائمیه]
*[http://www.ghadeer.org/Book/1585 متن دیجیتال کتاب در وبگاه مرکز اطلاع رسانی غدیر]

==پیوند به بیرون==
*[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/723629 سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران]
*[https://rasekhoon.net/books/show/142884/%D8%A8%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D9%87%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AC/ وبگاه راسخون]
*[https://www.gisoom.com/book/11441850/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D9%87%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AC/ شبکه جامع کتاب گیسوم]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های محمد جواد مروجی طبسی]]
[[رده:آثار محمد جواد مروجی طبسی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت تک جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۸۱]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات بوستان کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات مسجد مقدس جمکران]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت با تعداد صفحات بیش از ۱۰۰]]
[[رده:کتاب‌های دارای چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای فهرست]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن PDF]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های پرسش و پاسخ]]
[[رده:موجود در کتابخانه]]

[[en:Bamdad-e Bashariyyat (book)]]

آموزه‌های مهدویت در آثار علامه طباطبائی (کتاب)

2020-01-28T13:49:25Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = [[آموزه‌های مهدویت]]
| عنوان اصلی = در آثار [[علامه طباطبائی]]
| تصویر = 151876.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
|زبان اصلی =
| نویسنده = [[علی رضا امامی میبدی]]
| نویسندگان =
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[مهدویت]]، [[امام مهدی]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = [[توحید (ناشر)|انتشارات توحید]]
| به همت =
| وابسته به =
| محل نشر = قم، ایران
| سال نشر = ۱۳۹۳
| تعداد جلد = ۱
| صفحه = ۳۲۴
| قطع = رقعی
| نوع جلد = شومیز
| شابک = ‏‫‭978-600-94529-2-7‮‬‬‬
| رده‌بندی کنگره = BP۹۸ ‭/ط۲۵‭‮الف‬۸ ۱۳۹۳‬
|رده‌بندی دیویی =‏ ‏‫‬‮‭۲۹۷/۱۷۹
| شماره ملی = ‭۳۵۵۶۳۱۹
}}
'''[[آموزه‌های مهدویت]] در آثار [[علامه طباطبائی]]''' کتابی است که با زبان فارسی به بررسی دیدگاه‌های علامه طباطبائی در موضوع مهدویت می‌پردازد. این کتاب اثر [[علی رضا امامی میبدی]] با تقریظ آیت‌الله جعفر سبحانی است که [[توحید (ناشر)|انتشارات توحید]] انتشار آن را به عهده داشته است.<ref name=p1>[http://ketab.org.ir/bookview.aspx?bookid=2228000 کتابخانه دیجیتال مهدویت]</ref>

==دربارهٔ کتاب==
در معرفی این کتاب آمده است: «بررسی دیدگاه‌های [[علامه]] [[سید محمد حسین طباطبائی]] در مورد مسائل مربوط به [[مهدویت]] اعم از [[غیبت]]، [[ظهور]]، [[انتظار]] و [[اثبات وجود امام مهدی]] {{ع}} و [[طولانی بودن عمر]] ایشان و [[طولانی بودن غیبت]] آن [[امام]] است. در ابتدای این اثر کلیاتی در مورد [[اثبات وجود]] [[امام]] [[معصوم]] {{ع}} از منظری [[عقلی]] و [[نقلی]] ارائه شده و پس از آن گزارش‌هایی [[تاریخی]] در مورد [[وجود امام مهدی]] {{ع}}، [[نقل]] شده است. آنگاه [[فلسفه غیبت]] آن [[امام]] و برخی از [[شبهات]] مربوط به آن [[امام]] بیان شده و [[وظایف شیعیان]] در [[دوران غیبت]] و نیز مبانی [[فکری]] [[تشکیل حکومت]] در [[عصر غیبت]] [[تبیین]] شده است. در ادامه نگارنده به انعکاس دیدگاه‌های [[علامه]] [[سید محمد حسین طباطبائی]] در مورد قطعی بودن [[ظهور امام مهدی]] پرداخته و [[آیات قرآنی]] مورد استناد ایشان و نیز [[دلایل عقلی]] ارائه‌شده از سوی ایشان در این زمینه را بررسی نموده است. در بخش‌های بعدی کتاب نویسنده به بیان دیدگاه‌های [[علامه]] [[سید محمد حسین طباطبائی]] در مورد [[نشانه‌های ظهور]]، [[قیام امام مهدی]] و کیفیت آن، خصوصیات [[حکومت مهدوی]]، مسأله [[رجعت]] و کیفیت وقوع آن و نیز [[دلایل]] مربوط به آن اشاره نموده و سخنانی از ایشان در [[تفسیر]] [[المیزان]] و سایر آثار و سخنان وی در این موضوعات [[نقل]] کرده است».<ref name=p1></ref>

==فهرست کتاب==
{{فهرست اثر}}
{{ستون-شروع|3}}
*تقریظ [[حضرت]] [[آیت الله العظمی سبحانی]]
*مقدمه مؤلف
*'''فصل اول: مفاهیم و کلیات'''
*آموزه‌های [[مهدویت]]
*چیستی [[امامت]]
*[[علامه]] و تعریف مشهور [[امامت]]
*معنای عمیق [[امامت]] ([[امامت]] ظاهری و [[باطنی]])
*بایستگی‌های [[امامت]]
*'''فصل دوم: [[وجود امام]] [[معصوم]] در هر زمان از نگاه [[عقل]]'''
*[[برهان علت غایی]]
*[[برهان]] [[هدایت باطنی]]
*[[امام]]، [[حامل ولایت]]
*[[برهان حفظ شریعت]]
*[[برهان فطرت]]
*فطری بودن [[نیاز به امام]]
*[[اسلام]]، [[دینی]] فطری
*[[ولایت]] اصل ثابت فطری
*'''فصل سوم: [[وجود امام]] [[معصوم]] در هر زمان از نگاه [[آیات]] و [[روایات]]'''
*[[آیات]] [[شهادت]] و [[گواهی]]
*ویژگی‌های [[شاهدان]]
*پاسخ به دو اشکال
*[[آیه اولی الامر]]
*[[عصمت]] [[اولی الامر]]
*[[ائمه معصومین]]{{عم}} مصادیق [[حقیقی]] [[اولی الامر]]
*[[آیه]] توکیل
*[[آیه]] [[هدایت]]
*[[آیه انذار]]
*[[آیه]] [[کلمه باقیه]]
*[[آیات]] [[شب قدر]]
*چرا نام [[امام زمان]]{{ع}} در [[قرآن]] نیامده است؟!
*'''فصل چهارم: گزارش‌های [[تاریخی]] در رابطه با [[وجود امام زمان]]{{ع}}'''
*قطعی بودن [[تولد]] و حیات [[امام زمان]]{{ع}}
*[[زندگی حضرت مهدی]]{{ع}}
*'''فصل پنجم: [[غیبت امام مهدی]]{{ع}} و [[فلسفه]] آن'''
*[[غیبت امام زمان]]{{ع}} در آینه [[روایات]]
*'''فصل ششم: بررسی اشکالات مرتبط با [[غیبت امام زمان]]{{ع}}'''
*اشکال اول: [[عمر طولانی]]
*اشکال دوم: عدم بهره‌مندی از [[امام غائب]]
*اشکال سوم: حکیمانه نبودن [[خلقت]] [[امام غائب]]
*اشکال چهارم: عدم [[اتمام حجت]]
*اشکال پنجم: [[کفایت]] [[نواب]] از [[امام غائب]]
*'''فصل هفتم: [[وظائف]] [[شیعیان]] در [[دوران غیبت]]'''
*[[لزوم معرفت به امام]]{{ع}}
*[[ایمان]] به [[ظهور امام]]{{ع}} و [[انتظار فرج]]
*فراهم کردن [[بستر ظهور]]
*[[صدقه]] دادن و انجام [[امور عبادی]] به [[نیابت از امام زمان]]{{ع}}
*'''فصل هشتم: [[حکومت]] در [[دوران غیبت]]'''
*احتیاج همیشگی [[بشر]] به [[حکومت]]
*روش‌های [[حکومت]]
*دیدگاه [[حکومتی]] [[شیعه]]
*[[ضرورت حکومت]] در [[دوران غیبت]] و شیوه آن
*[[تعیین حاکم]] در [[زمان غیبت]] به وسیله [[مردم]]
*[[سیره نبوی]] [[ملاک انتخاب حاکم]]
*چه کسی صلاحیت دریافت [[منصب ولایت]] دارد؟
*[[ولایت فقیه]] از منظر [[علامه]]
*'''فصل نهم: قطعی بودن [[ظهور]] [[مهدی موعود]]{{ع}}'''
*'''گفتار اول: [[ضرورت ظهور]] از دیدگاه [[عقل]]'''
*'''گفتار دوم: [[ظهور]] [[مهدی موعود]] از دیدگاه [[نقل]]'''
*[[آیه]] اول
*[[آیه]] دوم
*[[تبیین]] [[آیه]]
*تطبیق بر [[عصر ظهور]]
*[[آیه]] سوم
*[[آیه]] چهارم
*ویژگی‌های مصادیق [[آیه شریفه]]
*[[مهدی]]{{ع}} و [[یاران]] او مصادیق [[آیه شریفه]]
*[[آیه]] پنجم
*[[آیه]] ششم
*[[آیه]] هفتم
*مراد از [[ایام الله]]
*نقد و بررسی دیدگاه دیگر [[مفسرین]] درباره [[ایام الله]]
*تطبیق [[ایام الله]] بر [[دوران ظهور]]
*[[آیه]] هشتم
*چند احتمال درباره مراد از [[آیات]] در [[آیه]] {{متن قرآن|سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ}}
*[[روایات]]، مؤید احتمال دوم
*[[آیه]] نهم
*مقصود از [[عذاب]] چیست؟
*[[دوران ظهور]]، زمان تحقق [[عذاب]] بر [[ستمکاران]]
*[[آیه]] دهم
*[[آیه]] یازدهم
*[[آیه]] دوازدهم
*'''گفتار سوم: منجی‌گرایی از نگاه [[ادیان]] و مکاتب'''
*'''فصل دهم: [[نشانه‌های ظهور]]'''
*'''گفتار اول: تفاوت [[علائم ظهور]] با [[نشانه‌های قیامت]]'''
*'''گفتار دوم: ویژگی‌های کلی [[آخرالزمان]]'''
*'''گفتار سوم: [[علائم]] و حوادث خاص [[قبل از ظهور]]'''
*[[خروج سفیانی]] و [[خسف بیداء]]
*[[خروج دجال]]
*[[خروج]] ‌‌دجال یکی از [[نشانه‌های آخرالزمان]]
*[[یهود]]، [[دجال]] را از نژاد خود می‌‌داند!
*[[تکذیب]] [[دجال]] به وسیله [[حضرت خضر]]{{ع}}
*کشته شدن [[دجال]] به دست [[حضرت عیسی]]{{ع}}
*[[طلوع خورشید از مغرب]]
*امکان [[طلوع خورشید از مغرب]]
*[[صیحه آسمانی]]
*[[زمینه‌سازان ظهور]]
*'''فصل یازدهم: [[قیام مهدوی]]'''
*'''گفتار اول: چگونگی [[قیام]]'''
*آغاز [[قیام]]
*ابزار و شیوه‌های [[قیام]]
*'''گفتار دوم: [[علل]] گرایش عمومی به [[امام زمان]]{{ع}}'''
*مطابقت [[حرکت امام زمان]]{{ع}} با [[فطرت انسانی]]
*[[مرعوب شدن]] [[دشمنان]]
*[[همراهی]] [[انسان‌های شاخص]] با [[امام]]{{ع}}
*[[نابودی ریشه انحراف]] و [[گمراه کردن]] [[مردم]]
*'''گفتار سوم: مواجهه با مخالفین و [[سرنوشت]] آنها در هنگامه [[قیام]]'''
*[[سرنوشت]] [[دشمنان اهل بیت]]{{عم}}
*[[سرنوشت]] [[کافران]] و [[مشرکان]]
*جمع بین بیانات [[علامه]]
*'''گفتار چهارم: [[یاران حضرت مهدی]]{{ع}} و ویژگی‌های آنها'''
*تعداد و کیستی [[اصحاب امام زمان]]{{ع}}
*تعداد [[یاران]]
*کیستی [[یاران]]
*ویژگی‌های ایمانی و [[اخلاقی]] [[یاران]]
*[[بندگان]] [[صالح]] [[خدا]]
*دارای [[کامل‌ترین]] [[صفات الهی]] و انسانی
*اهل [[طی الارض]]
*'''گفتار پنجم: برخی از حوادث ویژه در دوران [[قیام]]'''
*[[نزول حضرت عیسی]]{{ع}}
*دیدگاه‌های مختلف درباره [[آیه]] {{متن قرآن|وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا...}}
*نقد و بررسی دو دیدگاه
*تقویت دیدگاه دوم
*یک اشکال و پاسخ آن
*مقصود از [[ایمان]] به [[حضرت عیسی]]{{ع}}
*[[نزول عیسی]]{{ع}} در هنگامه [[ظهور]]
*کشته شدن [[ابلیس]]
*زمان پایان مهلت [[شیطان]]
*دیدگاه [[فخر رازی]] و نقد آن
*دیدگاه اکثر [[مفسرین]] و نقد آن
*[[عصر ظهور]]، زمان [[وقت معلوم]]
*'''گفتار ششم: پذیرش یا عدم پذیرش [[ایمان]] در [[هنگام قیام]]'''
*[[آیه]] اول
*[[آیه]] دوم
*یک اشکال و پاسخ آن
*[[آیه]] سوم
*مفهوم عدم پذیرش [[ایمان]]
*'''فصل دوازدهم: [[حکومت مهدوی]]'''
*'''گفتار اول: [[ضرورت]] [[حکومت جهانی مهدوی]]'''
*'''گفتار دوم: [[ویژگی‌های حکومت]] [[مهدوی]]'''
*تسلط [[صالحان]] در [[زمین]]
*[[فراگیر کردن معارف الهی]]
*نشر [[اسرار]] [[دین]] به وسیله [[امام مهدی]]{{ع}}
*[[گسترش دادن عدالت]]
*[[ایجاد امنیت گسترده]] و همه‌جانبه
*'''فصل سیزدهم: [[رجعت]]'''
*'''گفتار اول: [[تبیین]] [[رجعت]]'''
*'''گفتار دوم: رابطه [[رجعت]] با [[قیامت]]'''
*'''گفتار سوم: [[ادله رجعت]]'''
*[[آیه دابة]]
*مبهم بودن دابة در [[قرآن]]
*[[روایات]]، روشنگر مقصود [[آیه]]
*[[آیه حشر]]
*زمان [[حشر]] جماعتی از هر [[امت]]
*دیدگاه‌های دیگر و نقد آنها
*[[رجعت گروهی از هر امت]]
*[[آیات]] دیگر
*'''گفتار چهارم: [[رجعت در امت‌های گذشته]]'''
*نکته‌ای [[لطیف]]
*[[رجعت در امت‌های گذشته]] نشانه وقوع آن در [[آینده]]
*'''گفتار پنجم: [[رجعت‌کنندگان]]'''
*بعضی از [[پیامبران]]{{عم}}
*[[امامان معصوم]]{{عم}}
*[[مؤمنان خالص]]
*[[کافران]] [[خالص]]
*'''گفتار ششم: [[شبهات]] و دفع آنها'''
*[[شبهه]] اول: [[رجعت]]، امری ناممکن!
*پاسخ
*محقق نشدن امر محال
*غیر ممکن نبودن [[رجعت]]
*[[تواتر روایات]] [[رجعت]]
*[[شبهه]] دوم: قبول [[تناسخ]] لازمه پذیرش [[رجعت]]!
*[[شبهه]] سوم: [[رجعت]] [[اعتقادی]] وارداتی!
*[[شبهه]] چهارم: [[رجعت]] [[اعتقادی]] اختصاصی!
*[[شبهه]] پنجم: [[مرگ]] فقط یک بار!
*[[شبهه]] ششم: انسان‌های بیهوش، نه [[رجعت]] کرده!
*فهرست منابع
{{پایان}}
{{پایان}}

==دربارهٔ پدیدآورنده==
{{:علی رضا امامی میبدی}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

==دریافت متن کتاب==

==پیوند به بیرون==
*[http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=3556319&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author وبگاه سازمان اسناد و کتابخانه جمهوری اسلامی ایران]
*[http://ketab.org.ir/bookview.aspx?bookid=1898164 وبگاه خانه کتاب]
* [http://www.rasanews.ir/fa/news/237201/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87%E2%80%8F%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%B1 خبرگزاری رسا]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های علی رضا امامی میبدی]]
[[رده:آثار علی رضا امامی میبدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت تک جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۹۳]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات توحید]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت با تعداد صفحات بیش از ۳۰۰]]
[[رده:آثار مهدویت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت به زبان فارسی]]
[[رده:آثار امام مهدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امام مهدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امام مهدی به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های دارای چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای فهرست]]
[[رده:کتاب‌های فاقد متن PDF]]
[[رده:کتاب‌های فاقد متن دیجیتال]]
[[رده:موجود در کتابخانه]]

[[en:Amuzaha-ye Mahdawiyyat dar Athar-e 'Allamah Tabataba'i (book)]]

مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)

2020-01-28T11:53:16Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = [[مهدویت]]؛ پرسش‌ها و پاسخ‌ها
| عنوان اصلی =
| تصویر = 151828.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
|زبان اصلی =
| نویسنده =
| نویسندگان = [[جمعی از نویسندگان]]
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[امامت]]، [[غیبت]] و [[مهدویت]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = [[مؤسسه آینده روشن (ناشر)|انتشارات مؤسسه آینده روشن]]
| به همت =
| وابسته به =
| محل نشر = قم، ایران
| سال نشر = * ۱۳۸۵
* ۱۳۸۶
* ۱۳۸۸
* ۱۳۹۰
* ۱۳۹۱
| تعداد جلد = ۱
| صفحه = ۶۰۸
| قطع = وزیری
| نوع جلد = شومیز
| شابک = 978-964-96610-5-6
| رده‌بندی کنگره =‏ ‏‫‫‬‮
| رده‌بندی دیویی = ‏‫‬297.462
| شماره ملی =‎۱‎۲‎۰‎۳‎۰‎۵‎۶
}}
'''[[مهدویت]]؛ پرسش‌ها و پاسخ‌ها'''، کتابی است که با زبان فارسی به بررسی پرسش‏‌ها و پاسخ‌ها درباره مفهوم [[مهدویت]]، تأثیر آن، [[امام مهدی]] {{ع}} و آخرالزمان از منظر ادیان، [[شناخت امام زمان]] و... می‌پردازد و [[مؤسسه آینده روشن (ناشر)|انتشارات مؤسسه آینده روشن]] انتشار آن را به عهده داشته است.<ref name=p1>[http://ketab.ir/modules.php?name=News&op=pirbook&bcode=1301114 وبگاه خانه کتاب]</ref>
[[پرونده:1368303.jpg|بندانگشتی|200px|طرح جلد چاپ قدیمی این کتاب]]

==دربارهٔ کتاب==
در معرفی این کتاب آمده است: «این کتاب در پاسخ به پرسش‏‌های رسیده به مؤسسه آینده روشن تدوین یافته است. پرسش‌‏ها درباره مفهوم [[مهدویت]]، تأثیر و بازتاب آن، [[امام مهدی]] {{ع}} و [[آخر الزمان]] از منظر ادیان، [[شناخت امام زمان]]، دلایل [[اثبات حضرت مهدی]]، داستان [[جزیره خضراء]]، [[فواید غیبت]]، سفیران و نواب حضرت، [[انتظار]] و آثار آن و... پاسخ داده شده است. در انتهای کتاب نیز ۴۰ کتاب عمومی و تخصصی درباره آن حضرت و سایت‏‌هایی به زبان فارسی، عربی و انگلیسی معرفی شده است»<ref name=p1></ref>.

==فهرست کتاب==
{{فهرست اثر}}
{{ستون-شروع|3}}
*مقدمه؛
*کلیات؛
*[[ادیان]] و [[مذاهب]]؛
*[[امامت]]؛
*[[امام مهدی]] {{ع}}؛
*[[غیبت]]؛
*[[سفیران امام]]؛
*[[نایبان امام]]؛
*[[انتظار]] و [[منتظران]]؛
*[[نماز]] و [[دعا]]؛
*[[اماکن مقدس]]؛
*[[دیدار]]؛
*[[ظهور]]؛
*[[شرایط ظهور]]؛
*[[نشانه‌های ظهور]]؛
*[[وقایع هنگام ظهور]]؛
*[[یاران امام]]؛
*[[جهان بعد از ظهور]]؛
*[[حکومت]]؛
*[[سیره امام مهدی|سیره امام]]؛
*[[جهان پس از امام مهدی|جهان بعد از امام]]؛
*[[رجعت]]؛
*[[ایران]]؛
*معنای [[روایات]]؛
*آسیب‌شناسی؛
*سیر مطالعاتی؛
*کتاب‌های سنین مختلف؛
*کتاب‌های موضوعی.<ref name=p1></ref>.
{{پایان}}
{{پایان}}

==دربارهٔ پدیدآورندگان==
در این مورد اطلاعاتی در دست نیست.

== پانویس ==
{{پانویس}}

==دریافت متن کتاب==
* [http://www.intizar.ir/vdcfitdeaw6dx.giw.html دریافت متن دیجیتال از پایگاه اطلاع‌رسانی مؤسسه آینده روشن]
* [https://www.omuor.com/files/UserFiles/%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA%20%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%B4%D9%87%D8%A7%20%D9%88%20%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE%D9%87%D8%A7.pdf دریافت متن PDF کتاب از وبگاه امور]
* [http://dar-al-quran.ir/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8/865-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%8C%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D9%87%D8%A7 دریافت متن دیجیتال از وبگاه دارالقرآن الکریم اصفهان]
* [http://mahdiyar.ir/mahdi/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%8C%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D9%87%D8%A7.php دریافت متن دیجیتال از وبگاه مهدی یار]
* [http://www.m-mahdi.com/persian/books-248 متن دیجیتال کتاب در وبگاه کانون تخصصی پژوهشی حضرت مهدی {{ع}}]
* [https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/16154/1/4 متن دیجیتال و PDF کتاب در کتابخانه دیجیتال نور]
* [http://monji12.com/wp-content/uploads/2016/05/mahdaviat-porseshha-pasokhha.pdf دریافت متن PDF کتاب از وبگاه منجی دوازدهم]

==پیوند به بیرون==
*[http://vista.ir/book/112830/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 وبگاه ویستا]
*[https://www.gisoom.com/book/1876214/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D9%87%D8%A7/ شبکه جامع کتاب گیسوم]
*[http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=1203056&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author سازمان اسناد و کتابخانه ملی]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های جمعی از نویسندگان]]
[[رده:آثار جمعی از نویسندگان]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت تک جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت با تعداد صفحات بیش از ۶۰۰]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۸۵]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات مؤسسه آینده روشن]]
[[رده:آثار علم غیب امام]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم غیب امام]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم غیب امام به زبان فارسی]]
[[رده:آثار غیبت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های غیبت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های غیبت به زبان فارسی]]
[[رده:آثار مهدویت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های دارای چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای فهرست]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن PDF]]
[[رده:کتاب‌های فاقد تصویر پدیدآورنده]]
[[رده:کتاب‌های فاقد معرفی پدیدآورنده]]
[[رده:موجود در کتابخانه]]

[[en:Mahdawiyat, Pursishha wa Pasukhha (book)]]

در آستانه ظهور (کتاب)

2020-01-27T17:24:14Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = در آستانه [[ظهور]]
| عنوان اصلی = پژوهشی پیرامون علائم حتمی [[ظهور]]
| تصویر = 13681091.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
|زبان اصلی =
| نویسنده = [[علی اکبر مهدی‌پور]]
| نویسندگان =
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[امامت]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = [[سلسله الذهب (ناشر)|انتشارات سلسله الذهب]]
| به همت =
| وابسته به =
| محل نشر = مشهد، ایران
| سال نشر = ۱۳۹۴
| تعداد جلد = ۱
| صفحه = ۱۶۰
| قطع = رقعی
| نوع جلد = شومیز
| شابک = 9786007390016
| رده‌بندی کنگره =‏ 4د 9م/ 5/ 224 BP
| رده‌بندی دیویی = ‏‫‬۲۹۷.۴۶۲
| شماره ملی =3044758
}}
'''در آستانه [[ظهور]]: پژوهشی پیرامون علائم حتمی [[ظهور]]'''، کتابی است که با زبان فارسی به بررسی علایم و نشانه‌های [[ظهور امام زمان]]{{ع}} می‌پردازد. پدیدآورندهٔ این اثر [[علی اکبر مهدی‌پور]] است و [[سلسله الذهب (ناشر)|انتشارات سلسله الذهب]] انتشار آن را به عهده داشته است<ref name=p1>[http://www.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=2008411 وبگاه خانه کتاب]</ref>.

==دربارهٔ کتاب==
در این مورد اطلاعاتی در دست نیست.

==فهرست کتاب==
{{فهرست اثر}}
{{ستون-شروع|3}}
*اشاره
*[[جان جانان]]
*هنگامه [[ظهور]]
*انگیزه تألیف کتاب
*[[نشانه‌های ظهور]]
*[[ملاحم و فتن]]
*شمارش معکوس
*[[علایم حتمی]]
*[[خروج سفیانی]]
*[[ویژگی‌های سفیانی]]
#[[نام سفیانی]]
#[[لقب سفیانی|القاب او]]
#[[نسب سفیانی|نسب او]]
#[[صفت جسمانی سفیانی|اوصاف جسمی]]
#دیگر [[اوصاف سفیانی]]
*[[خروج یمانی]]
*[[ویژگی‌های یمانی]]
#[[محل خروج یمانی|محل خروج]]
#[[زمان خروج یمانی]]
#[[پرچم یمانی]]
#[[آیین یمانی]]
#[[نسب یمانی]]
#[[اسم یمانی|اسم]] و [[لقب یمانی]]
#[[سپاه یمانی]]
#تقارن [[یمانی]] با [[جنبش حسنی]]
#[[کارکرد یمانی]]
#[[لزوم همیاری با سپاه یمانی]]
*[[بانگ آسمانی]]
*[[ویژگی‌های بانگ آسمانی]]
*[[خسف بیداء]]
*[[ویژگی‌های خسف بیدا]]
*[[قتل نفس زکیه]]
#[[نفس زکیه]]، معاصر [[حضرت موسی]]{{ع}}
#[[نفس زکیه]]، معاصر [[امام صادق]]{{ع}}
#[[نفس زکیه]]، در آستانه [[ظهور]]
#[[نفس زکیه]]، از [[نشانه‌های حتمی]]
*[[ویژگی‌های نفس زکیه]]
*آخرین سخن
*خلاصه مطالب<ref name=p1></ref>.
{{پایان}}
{{پایان}}

==دربارهٔ پدیدآورنده==
{{:علی اکبر مهدی‌پور}}
== پانویس ==
{{پانویس}}

==دریافت متن==
*[http://www.ghbook.ir/?option=com_dbook&task=viewbook&book_id=12904&Itemid=167&lang=fa دریافت متن دیجیتال و PDF کتاب در وبگاه بازار کتاب قائمیه]

==پیوند به بیرون==
*[http://www.mahdilib.ir/index.html?pg=bookreview&id=14385 وبگاه کتابخانه دیجیتال مهدویت]
*[https://www.gisoom.com/book/11190469/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%85-%D8%AD%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1/ شبکه جامع کتاب گیسوم]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های علی اکبر مهدی‌پور]]
[[رده:آثار علی اکبر مهدی‌پور]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت تک جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت با تعداد صفحات بیش از ۱۰۰]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۹۴]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات سلسله الذهب]]
[[رده:کتاب‌های فاقد چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای فهرست]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن PDF]]

[[en:Dar Astana-ye Zuhur (book)]]

تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور (کتاب)

2020-01-27T11:12:44Z

Shafinejad: لینک بین زبانی اضافه شد.

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = تحلیل تاریخی [[نشانه‌های ظهور]]
| عنوان اصلی =
| تصویر = 151908.jpg
| اندازه تصویر =
| از مجموعه=
| زبان = فارسی
| زبان اصلی=
| نویسنده = [[مصطفی صادقی]]
| نویسندگان=
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[امام مهدی]]، [[مهدویت]]، [[ظهور]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = [[انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی‏]]
| به همت =
| وابسته به=
| محل نشر = قم، ایران
| سال نشر = * ۱۳۸۵
* ۱۳۸۶
* ۱۳۸۹
| چاپ = اول
| تعداد جلد=۱
| صفحه = ۲۶۳
| قطع = رقعی
| نوع جلد = شومیز
| شابک = ‫‬‭964-96647-3-4
| رده‌بندی کنگره =‏‫‭‏‫‭‏‫‬‭BP۱۴۱/۵‏‫‬‭‬‭/ص۲ت۳ ۱۳۸۵
| رده‌بندی دیویی =‭‏‫‬‭۲۹۷/۲۱۸‬
| شماره ملی = ۱‎۲‎۳‎۱‎۰‎۷‎۲
}}

'''تحلیل تاریخی [[نشانه‌های ظهور]]'''، کتابی است که با زبان فارسی به بررسی برخی وقایع گذشته که ادعا شده از نشانه‌های ظهورند، می‌پردازد. این کتاب اثر [[مصطفی صادقی]] است و [[انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی‏]] نشر آن را به عهده داشته‌ است.<ref>[http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=1231072&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author وبگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران]</ref>

==دربارهٔ کتاب==
در معرفی این کتاب آمده است: «نگارنده در این پژوهش با تکیه بر گزارش‌های تاریخی، حوادثی را بررسی می‌کند که تصور می‌شود نشانه‌های ظهورند در حالی که صدها سال از وقوع آن‌ها گذشته است. وی می‌کوشد روشن سازد این حوادث چه ارتباطی با ظهور دارند و آیا حقیقتا علامات ظهورند و یا پیش‌گویی‌های [[پیامبر]]{{صل}} و [[ائمه]]{{عم}} درباره‌ آینده هستند»<ref>[http://www.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=1274748 وبگاه خانه کتاب]</ref>.

==فهرست کتاب==
{{فهرست اثر}}
{{ستون-شروع|3}}
*سخنى با خواننده
*پیش‌گفتار
*مقدمه
*'''فصل اول: کلیات'''
*'''گفتار اول: بررسى منابع'''
#[[الغیبة ۱ (کتاب)|الغیبة]] [[محمد بن ابراهیم نعمانی|نعمانى]]
#کمال الدین و تمام النعمة
#الغیبة [[شیخ طوسى]]
#الفتن
*اعتبار کتب چهارگانه
*'''گفتار دوم: راویان'''
*'''گفتار سوم: واژه نشانه'''
*مفهوم علامت
*علامت در [[قرآن]] و حدیث
*اقسام علامت
*نشانه سمبلیک
*'''گفتار چهارم: تاریخچه'''
#سیر تاریخى [[علائم ظهور در روایات]]
#سیر تاریخى [[علائم ظهور در منابع]]
*'''گفتار پنجم: اندیشه [[مهدویت]]، [[غیبت]] و [[انتظار]] در فرق اسلامى'''
#[[مهدویت]] در [[اهل سنت]]
#[[مهدویت]] در [[شیعه]] (یا درباره [[ائمه]] [[شیعه]])
*اندیشه [[غیبت]] در میان مسلمانان
*اندیشه [[انتظار]] موعود در [[اسلام]]
*'''گفتار ششم: مرورى بر [[نشانه‌های ظهور]]'''
*فهرست [[نشانه‌های ظهور]] در کتاب ارشاد
*'''گفتار هفتم: آمیختگى [[نشانه‌های ظهور]] و [[اشراط الساعه]]'''
*'''فصل دوم: نشانه‌هاى تاریخى ظهور'''
*'''گفتار اول: رایات سود'''
*رایات بدون عنوان [[مهدى]]
*رایات و [[مهدى]]
*تحلیل تاریخى
*'''گفتار دوم: [[قتل نفس زکیه]]'''
*[[نفس زکیه در تاریخ]]
*[[نفس زکیه در روایات]] [[‌نشانه‌های ظهور]]
*[[نفس زکیه]] و نشانه‌هاى پنج‌گانه
*دیگر روایات
*نتیجه
*'''گفتار سوم: [[سفیانی]]'''
*نماى کلى روایات [[سفیانی]]
#ویژگى‌ها
#ضعف سند
#تناقض و ابهام
*[[سفیانی‌هاى تاریخ]]
*[[سفیانی اول]]
*[[سفیانی دوم]]
*[[سفیانی سوم]]
*[[سفیانی چهارم]]
*[[سفیانی پنجم]]
*فرضیه‌ها
*فرضیه اول: [[ظهور]] [[سفیانی]] نشانه‌اى حتمى براى [[ظهور]]
*فرضیه دوم: جعلى بودن احادیث [[سفیانی]]
*فرضیه سوم: احتمال [[بداء]]
*خلاصه
*'''گفتار چهارم: [[طلوع خورشید از مغرب]]'''
*بهره‌بردارى فاطمیان
*نتیجه گفتار
*'''گفتار پنجم: [[قیام خراسانی]]'''
*[[سید هاشمی|مرد هاشمی]]
*'''گفتار ششم: ظهور [[سید حسنی|حسنی]]'''
*حسنى‌ها در تاریخ
*سخن آخر
*کتاب‌نامه
*کتاب‌شناسى [[نشانه‌های ظهور]]
*فهرست اعلام
{{پایان}}
{{پایان}}

==دربارهٔ پدیدآورنده==
{{:مصطفی صادقی}}

==پانویس==
{{پانویس}}

==دریافت متن کتاب==
* [https://ebookshia.com/books/view/4842/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84+%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C+%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87+%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1 دریافت متن PDF از کتابخانه الکترونیکی شیعه]
* [https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/16192/1/6?projectid=16394 متن دیجیتال کتاب در کتابخانه دیجیتال نور]

==پیوند به بیرون==
*[http://www.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=1324211 وبگاه خانه کتاب]
* [http://www.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=1505053 وبگاه خانه کتاب]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های مصطفی صادقی]]
[[رده:آثار مصطفی صادقی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت تک جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت با تعداد صفحات بیش از ۲۰۰]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۸۵]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی]]
[[رده:آثار مهدویت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مهدویت به زبان فارسی]]
[[رده:آثار امام مهدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امام مهدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امام مهدی به زبان فارسی]]
[[رده:آثار نشانه‌های ظهور]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های نشانه‌های ظهور]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های نشانه‌های ظهور به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های دارای چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای فهرست]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن PDF]]
[[رده:موجود در کتابخانه]]

[[en:Tahlil-e Tarikhi-ye Nishaniha-ye Zuhur (book)]]

تأملی نو در نشانه‌های ظهور (کتاب)

2020-01-21T20:08:06Z

Shafinejad: حذف مورد تکراری و اضافی

{{ویرایش غیرنهایی}}
{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان = تأملی نو در [[نشانه‌های ظهور]]
| عنوان اصلی =
| تصویر = 13681087.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
|زبان اصلی =
| نویسنده = [[نجم‌الدین طبسی]]
| نویسندگان =
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[امامت]]
| مذهب = [[شیعه]]
| ناشر = [[مؤسسه بنیاد فرهنگی مهدی موعود (ناشر)|انتشارات مؤسسه بنیاد فرهنگی مهدی موعود]]
| به همت =
| وابسته به =
| محل نشر =
| سال نشر =
| تعداد جلد =۲ جلد: [[تأملی نو در نشانه‌های ظهور ج۱ (کتاب)|جلد اول]] [[تأملی نو در نشانه‌های ظهور ج۲ (کتاب)|جلد دوم]]
| صفحه =
| قطع = رقعی
| نوع جلد =شومیز
| شابک = 978- 964-7428-86-6
| رده‌بندی کنگره =
| رده‌بندی دیویی =02907462
| شماره ملی =
}}
'''تأملی نو در [[نشانه‌های ظهور]]'''، کتابی است دو جلدی که با زبان فارسی به بررسی مهم‌ترین مباحث مربوط به [[نشانه‌های ظهور]] می‌پردازد. این مجموعه تقریری از درس‌های [[نجم‌الدین طبسی]] است که به کوشش [[محمد شهبازیان]] نوشته شده و [[مؤسسه بنیاد فرهنگی مهدی موعود (ناشر)|انتشارات مؤسسه بنیاد فرهنگی مهدی موعود]] انتشار آن را به عهده داشته است.<ref name=p1>[http://vista.ir/book/111331/%D8%AA%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%86%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-(1)-%D8%AA%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%86%D8%AC%D9%85%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B7%D8%A8%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86%DB%8C وبگاه ویستا]</ref>

==دربارهٔ کتاب==
تاکنون دو جلد از این کتاب به چاپ رسیده است:
*[[تأملی نو در نشانه‌های ظهور ج۱ (کتاب)]]؛
*[[تأملی نو در نشانه‌های ظهور ج۲ (کتاب)]].

==مباحث جلدهای کتاب==
*'''جلد اول''' شامل: بررسی اجتهادی برخی از "[[نشانه‌های ظهور]]" [[امام زمان]] {{ع}} است. نگارنده در ابتدا برخی از موضوعات مطرح شده در روایات کتب اربعه را درباره [[مهدویت]] بیان نموده که از آن جمله می‌توان به این موارد اشاره نمود: کامل شدن عقل در دوران ظهور، لیلةالقدر، میراث [[انبیا]]، حرمت بردن نام [[امام]] و حدیث لوح.<ref name=p1></ref>
*'''جلد دوم''' شامل: بررسی موضوع "[[نفس زکیه]]" به عنوان یکی از [[نشانه‌های ظهور امام مهدی|نشانه‌های ظهور امام زمان]]{{ع}} و یکی از نظریات ارائه شده پیرامون آن پرداخته است.<ref name=p2>[https://www.gisoom.com/book/1729014/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%86%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-2-%D8%AA%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B7%D8%A8%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86%DB%8C/ شبکه جامع کتاب گیسوم]</ref>

==دربارهٔ پدیدآورندگان==
{{Gallery
|title=
|width=150 | height=160 | lines=4
|align=center
|footer=
|File:11236.jpg |
alt2=
|[[محمد شهبازیان]] (مقرر)
|File:7474646.jpg |
alt1=
|[[نجم‌الدین طبسی]] (مدرّس)
}}
* آیت الله [[نجم‌الدین طبسی]] (متولد ۱۳۳۴ نجف اشرف) تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: [[سید محمد رضا گلپایگانی]]، [[علی پناه اشتهاردی]] [[جعفر سبحانی]]، [[سید علی محقق داماد]]، [[حسین نوری همدانی]]، [[محسن حرم‌پناهی]]، [[محمد رضا طبسی نجفی]]، [[حسین وحید خراسانی]] و [[فاضل هرندی]] فرا گرفت. عضو هیئت علمی و شورای علمی [[مرکز تخصصی مهدویت]]، [[علوم حدیث]]، [[مؤسسه آموزشی پژوهشی مذاهب اسلامی]] و [[مرکز تخصصی تربیت محقق مذاهب اسلامی]]،استاد راهنما، مشاور و داور در جلسات دفاعیه رساله‌های سطح سه و چهار حوزه؛ تدریس در دانشگاهای کشور؛ تدریس در حوزه‌های علمیه خارج از کشور از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس دروس حوزوی تا کنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. ''«موارد السجن فی النصوص و الفتاوی»''، ''«النفی و التغریب فی مصادر التشریع الإسلامی»''، ''«[[الإمام الحسین فی مکة المکرمة (کتاب)|الإمام الحسین فی مکة المکرمة]]»''، ''«[[رجعت از نظر شیعه (کتاب)|رجعت از نظر شیعه]]»''، ''«[[تا ظهور (کتاب)|تا ظهور]]»''، ''«[[نشانه‌هایی از دولت موعود (کتاب)|نشانه‌هایی از دولت موعود]]»''، ''«[[صوم عاشوراء بین السنة و البدعة (کتاب)|صوم عاشوراء بین السنة و البدعة]]»''، ''«روافد الإیمان إلی عقائد الإسلام»''، ''«حقوق زندان و زندانیان در اسلام»'' و ''«[[چرایی گریه و سوگواری (کتاب)|چرایی گریه و سوگواری]]»'' برخی از این آثار است.<ref>[http://velaseddighah.com/fa/?p=2327 وبگاه پدیدآورنده]</ref>
* حجت الاسلام و المسلمین [[محمد شهبازیان]] (متولد ۱۳۵۹ ش، اندیمشک)، کارشناس شبکه های داخلی و ماهواره ای (شبکه جهانی ولایت، شبکه جهانی ثامن تی وی)، کارشناس مهدوی رادیو معارف از جمله فعالیت‌های است. او علاوه بر تدریس دروس حوزوی به تدرس دروس دانشگاهی نیز مشغول است و تا کنون چندین جلد کتاب و مقاله را به رشته تحریر درآورده است. ''«[[برترین بانو پژوهشی پیرامون برتری زهرا بر مریم بنت عمران و عایشه از نگاه اهل سنت (کتاب)|برترین بانو پژوهشی پیرامون برتری زهرا بر مریم بنت عمران و عایشه از نگاه اهل سنت]]»''، ''«[[جایگاه رؤیا و خواب در تشخیص حجت الهی از منظر روایات (مقاله)|جایگاه رؤیا و خواب در تشخیص حجت الهی از منظر روایات]]»'' و ''«بررسی برخی ادله روایی احمد بصری یمانی دروغین»'' برخی از این آثار است.<ref>[http://tarid.andishvaran.ir/fa/ScholarMainpage.html صفحه پدیدآورنده در پایگاه اندیشوران حوزه]</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

==پیوند به بیرون==
*[https://www.gisoom.com/book/1722564/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%86%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-1-%D8%AA%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B7%D8%A8%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86%DB%8C/ شبکه جامع کتاب گیسوم]

[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
[[رده:منبع‌شناسى دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌شناسی دانشنامه مجازی امامت و ولایت به زبان فارسی]]
[[رده:کتاب‌های نجم‌الدین طبسی]]
[[رده:آثار نجم‌الدین طبسی]]
[[رده:کتاب‌شناسی امامت دو جلدی]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در ۱۳۸۹]]
[[رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات مؤسسه بنیاد فرهنگی مهدی موعود]]
[[رده:کتاب‌های دارای چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای فهرست]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های دارای متن PDF]]
[[رده:موجود در کتابخانه]]

[[en:Ta'ammuli nu dar Nishaniha-ye Zuhur (book)]]

نجم‌الدین طبسی

2020-01-21T20:05:12Z

Shafinejad: حذف مورد تکراری و اضافی

<onlyinclude>
[[پرونده:7474646.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[نجم‌الدین طبسی]]]]
آیت الله [[نجم‌الدین طبسی]] (متولد ۱۳۳۴ نجف اشرف) تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: [[سید محمد رضا گلپایگانی]]، [[علی پناه اشتهاردی]] [[جعفر سبحانی]]، [[سید علی محقق داماد]]، [[حسین نوری همدانی]]، [[محسن حرم‌پناهی]]، [[محمد رضا طبسی نجفی]]، [[حسین وحید خراسانی]] و [[فاضل هرندی]] فرا گرفت. عضو هیئت علمی و شورای علمی [[مرکز تخصصی مهدویت]]، [[علوم حدیث]]، [[مؤسسه آموزشی پژوهشی مذاهب اسلامی]] و [[مرکز تخصصی تربیت محقق مذاهب اسلامی]]،استاد راهنما، مشاور و داور در جلسات دفاعیه رساله‌های سطح سه و چهار حوزه؛ تدریس در دانشگاهای کشور؛ تدریس در حوزه‌های علمیه خارج از کشور از جمله فعالیت‌های وی می‌باشد. او علاوه بر تدریس دروس حوزوی تا کنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. ''«[[الإمام الحسین فی مکة المکرمة (کتاب)|الإمام الحسین فی مکة المکرمة]]»''، ''«[[تا ظهور (کتاب)|تا ظهور]]»''، ''«[[نشانه‌هایی از دولت موعود (کتاب)|نشانه‌هایی از دولت موعود]]»''، ''«[[چشم‌اندازی به حکومت مهدی (کتاب)|چشم‌اندازی به حکومت مهدی]]»''، ''«[[صوم عاشوراء بین السنة و البدعة (کتاب)|صوم عاشوراء بین السنة و البدعة]]»''، ''«[[رجعت از نظر شیعه (کتاب)|رجعت از نظر شیعه]]»''، ''«[[دجال (کتاب)|دجال]]»''، ''«[[چرایی گریه و سوگواری (کتاب)|چرایی گریه و سوگواری]]»''، ''«[[تأملی نو در نشانه‌های ظهور (کتاب)|تأملی نو در نشانه‌های ظهور]]»''، ''«[[سفیانی (کتاب)|نگرشی در سفیانی]]»''، ''«[[مناقب الشیخین فی التفسیر و الحدیث (کتاب)|مناقب الشیخین فی التفسیر و الحدیث]]»''، ''«[[سید حسنی در خطبة البیان (مقاله)|سید حسنی در خطبة البیان]]»'' و ''«[[نگرشی در روایات سید حسنی (مقاله)|نگرشی در روایات سید حسنی]]»'' برخی از این آثار است.<ref>[http://velaseddighah.com/fa/?p=2327 وبگاه پدیدآورنده]</ref>
</onlyinclude>
==جستارهای وابسته==
* [[:رده:آثار نجم‌الدین طبسی|همه آثار معرفی‌شده نجم‌الدین طبسی]]

==پانویس==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون==

[[رده:معرفی اجمالی پدیدآورندگان آثار امامت و ولایت]]
[[رده:پدیدآورنده]]
[[رده:پدیدآورندگان کتاب در امامت و ولایت]]
[[رده:پدیدآورندگان آثار وابسته به رجعت]]
[[رده:پدیدآورندگان آثار وابسته به ظهور]]
[[رده:پدیدآورندگان آثار وابسته به مهدویت]]

<noinclude>
[[en:Najm al-Din Tabasi]]
</noinclude>