امامت‌پدیا - تغییرات اخیر [fa]

حق‌گرایی و حق‌طلبی

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 07:33:11 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = حق		\| موضوع مرتبط = حق
	\| عنوان مدخل = ~~حق‌گرایی و حق‌طلبی~~		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[حق‌گرایی و حق‌طلبی در قرآن]] - [[حق‌گرایی و حق‌طلبی در معارف و سیره نبوی]] - [[حق‌گرایی و حق‌طلبی در معارف و سیره علوی]] - [[حق‌گرایی و حق‌طلبی در معارف و سیره حسینی]] - [[حق‌گرایی و حق‌طلبی در معارف و سیره امام کاظم]] - [[حق‌گرایی و حق‌طلبی در اخلاق اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[حق‌گرایی و حق‌طلبی در قرآن]] - [[حق‌گرایی و حق‌طلبی در معارف و سیره نبوی]] - [[حق‌گرایی و حق‌طلبی در معارف و سیره علوی]] - [[حق‌گرایی و حق‌طلبی در معارف و سیره حسینی]] - [[حق‌گرایی و حق‌طلبی در معارف و سیره امام کاظم]] - [[حق‌گرایی و حق‌طلبی در اخلاق اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =

کاربر:Ali/صفحه تمرین

Ali — Sat, 20 Jun 2026 07:32:42 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۲
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
(بدون تفاوت)

حق‌گرایی و حق‌طلبی در قرآن

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 07:31:58 GMT

منابع

نمایش تغییرات

حق‌گرایی و حق‌طلبی در معارف و سیره نبوی

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 07:04:11 GMT

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۴
خط ۹:		خط ۹:
	{{متن قرآن\|وَمِمَّنْ خَلَقْنَا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِهِ يَعْدِلُونَ}}<ref>«و از آفریدگان ما دسته‌ای هستند که به حقّ رهنمون می‌شوند و به حقّ داد می‌ورزند» سوره اعراف، آیه ۱۸۱.</ref>.		{{متن قرآن\|وَمِمَّنْ خَلَقْنَا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِهِ يَعْدِلُونَ}}<ref>«و از آفریدگان ما دسته‌ای هستند که به حقّ رهنمون می‌شوند و به حقّ داد می‌ورزند» سوره اعراف، آیه ۱۸۱.</ref>.

	به [[عدالت]] پرداختن هم تبیین مفهوم آن و هم برپایی آن، جولانگاه [[دولت نبوی]] است. [[آموزش]] [[عدل]] و عدالت به آموزگاری چون [[رسول]] مکرم {{صل}} نیاز دارد که هیچ [[آموزشی]] در این موضوع [[مصون از خطا]] نیست، به جز راه و روش [[نبوی]] که او [[معصوم]] است و در [[تفسیر]] و تبیین مفاهیم نیز از [[عصمت]] برخوردار است. [[علی]] {{ع}} [[سیره حکومتی]] [[نبی اکرم]] {{صل}} را چنین توصیف می‌کند: ~~«[[راه~~ و رسم]] او [[معتدل]] و روش او صحیح و [[متین]] و سخنانش روشنگر [[حق]] از [[باطل]] و حکمش عادلانه بود»<ref>{{متن حدیث\|سِيرَتُهُ‏ الْقَصْدُ وَ سُنَّتُهُ‏ الرُّشْدُ وَ كَلَامُهُ الْفَصْلُ وَ حُكْمُهُ الْعَدْلُ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۹۴.</ref>.		به [[عدالت]] پرداختن هم تبیین مفهوم آن و هم برپایی آن، جولانگاه [[دولت نبوی]] است. [[آموزش]] [[عدل]] و عدالت به آموزگاری چون [[رسول]] مکرم {{صل}} نیاز دارد که هیچ [[آموزشی]] در این موضوع [[مصون از خطا]] نیست، به جز راه و روش [[نبوی]] که او [[معصوم]] است و در [[تفسیر]] و تبیین مفاهیم نیز از [[عصمت]] برخوردار است. [[علی]] {{ع}} [[سیره حکومتی]] [[نبی اکرم]] {{صل}} را چنین توصیف می‌کند: «راه و رسم او [[معتدل]] و روش او صحیح و متین و سخنانش روشنگر [[حق]] از [[باطل]] و حکمش عادلانه بود»<ref>{{متن حدیث\|سِيرَتُهُ‏ الْقَصْدُ وَ سُنَّتُهُ‏ الرُّشْدُ وَ كَلَامُهُ الْفَصْلُ وَ حُكْمُهُ الْعَدْلُ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۹۴.</ref>.

	[[آداب]] [[قضاوت]] در حین [[داوری]] باید رعایت شود، از جمله [[پرهیز]] از [[عجله]] و نیز پرهیز از داوری در حال نامناسب مثل [[عصبانیت]]. در قضاوت، تشویق‌ها بایستی بجا و از هرگونه [[تشویق]] بی‌جایی دوری جست. در مشی [[پیامبر]] {{صل}} اقسام تشویق‌ها اعم از [[معنوی]]، زبانی، [[رفتاری]]، مقامی و [[مالی]] وجود داشت، اما همه‌اش بجا و نافذ بوده است، همچون پزشکی حاذق، [[بهترین]] مداوا را می‌کرد<ref>[[بهرام دلیر\|دلیر، بهرام]]، [[ویژگی‌های کارگزاران در حکومت نبوی (مقاله)\|مقاله «ویژگی‌های کارگزاران در حکومت نبوی»]]، [[سیره سیاسی پیامبر اعظم (کتاب)\|سیره سیاسی پیامبر اعظم]] ص۲۰۸.</ref>.		[[آداب]] [[قضاوت]] در حین [[داوری]] باید رعایت شود، از جمله پرهیز از [[عجله]] و نیز پرهیز از داوری در حال نامناسب مثل [[عصبانیت]]. در قضاوت، تشویق‌ها بایستی بجا و از هرگونه [[تشویق]] بی‌جایی دوری جست. در مشی [[پیامبر]] {{صل}} اقسام تشویق‌ها اعم از [[معنوی]]، زبانی، [[رفتاری]]، مقامی و [[مالی]] وجود داشت، اما همه‌اش بجا و نافذ بوده است، همچون پزشکی حاذق، [[بهترین]] مداوا را می‌کرد<ref>[[بهرام دلیر\|دلیر، بهرام]]، [[ویژگی‌های کارگزاران در حکومت نبوی (مقاله)\|مقاله «ویژگی‌های کارگزاران در حکومت نبوی»]]، [[سیره سیاسی پیامبر اعظم (کتاب)\|سیره سیاسی پیامبر اعظم]] ص۲۰۸.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

حق‌گرایی و حق‌طلبی در معارف و سیره علوی

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 07:03:21 GMT

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۳
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	جایگاه ویژه و محوری «[[حق]]» در آرا و [[سیره امام علی]] {{ع}}، از آنجا آشکار می‌شود که وی [[ارزش]] ذاتی [[حکومت]] را کم‌تر از بهای [[کفش]] پاره می‌داند و تنها هنگامی برای حکومت ارزش قائل است که با آن، «حق» اقامه گردد و [[باطل]] دفع شود<ref>{{متن حدیث\|قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} بِذِي قَارٍ وَ هُوَ يَخْصِفُ نَعْلَهُ فَقَالَ لِي مَا قِيمَةُ هَذَا النَّعْلِ فَقُلْتُ لَا قِيمَةَ لَهَا فَقَالَ {{ع}} وَ اللَّهِ لَهِيَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ إِمْرَتِكُمْ إِلَّا أَنْ أُقِيمَ حَقّاً أَوْ أَدْفَعَ بَاطِلًا}}؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۸۵.</ref>. از نظر [[امام علی]] {{ع}}، حق شمشیری برنده، بهترین و واضح‌ترین راه و قوی‌ترین [[پشتیبان]] است<ref>{{متن حدیث\|الْحَقُّ سَيْفٌ قَاطِعٌ‌، أَفْضَلُ سَبِيلٍ، أَقْوَى ظَهِيرٍ}}؛ شرح غررالحکم، ج۷، ص۷۴.</ref>، و عمل به حق، موجب [[سودمندی]] و [[رستگاری]] [[انسان‌ها]] می‌شود، و روی‌گرداندن از حق، سردرگمی و نابودی را برای انسان‌ها رقم خواهد زد<ref>{{متن حدیث\|مَنْ عَمِلَ بِالْحَقِّ رَبِحَ، أَفْلَحَ، غنم، نجا}}؛ {{متن حدیث\|مَنْ عَانَدَ الْحَقَّ صرعه، قتله، لَزِمَهُ الْوَهْنُ‌}}؛ شرح غررالحکم، ج۷، ص۷۵.</ref>. همچنین «[[اقامه حق]]» در میان [[مردم]]، از [[حقوق واجب الهی]] بر انسان‌ها است و آنان باید در راه اقامه آن در میان خود بکوشند<ref>{{متن حدیث\|مِنْ وَاجِبِ حُقُوقِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ عَلَى عِبَادِهِ... التَّعَاوُنُ عَلَى إِقَامَةِ الْحَقِّ بَيْنَهُمْ}}؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۱، ص۹۲.</ref>.		جایگاه ویژه و محوری «[[حق]]» در آرا و [[سیره امام علی]] {{ع}}، از آنجا آشکار می‌شود که وی [[ارزش]] ذاتی [[حکومت]] را کم‌تر از بهای کفش پاره می‌داند و تنها هنگامی برای حکومت ارزش قائل است که با آن، «حق» اقامه گردد و [[باطل]] دفع شود<ref>{{متن حدیث\|قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} بِذِي قَارٍ وَ هُوَ يَخْصِفُ نَعْلَهُ فَقَالَ لِي مَا قِيمَةُ هَذَا النَّعْلِ فَقُلْتُ لَا قِيمَةَ لَهَا فَقَالَ {{ع}} وَ اللَّهِ لَهِيَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ إِمْرَتِكُمْ إِلَّا أَنْ أُقِيمَ حَقّاً أَوْ أَدْفَعَ بَاطِلًا}}؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۸۵.</ref>. از نظر [[امام علی]] {{ع}}، حق شمشیری برنده، بهترین و واضح‌ترین راه و قوی‌ترین [[پشتیبان]] است<ref>{{متن حدیث\|الْحَقُّ سَيْفٌ قَاطِعٌ‌، أَفْضَلُ سَبِيلٍ، أَقْوَى ظَهِيرٍ}}؛ شرح غررالحکم، ج۷، ص۷۴.</ref>، و عمل به حق، موجب سودمندی و [[رستگاری]] [[انسان‌ها]] می‌شود، و روی‌گرداندن از حق، سردرگمی و نابودی را برای انسان‌ها رقم خواهد زد<ref>{{متن حدیث\|مَنْ عَمِلَ بِالْحَقِّ رَبِحَ، أَفْلَحَ، غنم، نجا}}؛ {{متن حدیث\|مَنْ عَانَدَ الْحَقَّ صرعه، قتله، لَزِمَهُ الْوَهْنُ‌}}؛ شرح غررالحکم، ج۷، ص۷۵.</ref>. همچنین «[[اقامه حق]]» در میان [[مردم]]، از [[حقوق واجب الهی]] بر انسان‌ها است و آنان باید در راه اقامه آن در میان خود بکوشند<ref>{{متن حدیث\|مِنْ وَاجِبِ حُقُوقِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ عَلَى عِبَادِهِ... التَّعَاوُنُ عَلَى إِقَامَةِ الْحَقِّ بَيْنَهُمْ}}؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۱، ص۹۲.</ref>.

	امام علی {{ع}}، «[[عدل]]» و «حق» را ملازم یکدیگر می‌شمارد و در [[مواعظ]] و خطبه‌های متعدد، مردم را به هر دو توصیه می‌کند و تحقق هر یک را بدون دیگری امکان‌پذیر نمی‌داند<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۲۳۴؛ ج۱۱، ص۸۸.</ref>. وی «حق» را اعم از [[حقوق الهی]] و [[حقوق انسان‌ها]] می‌شمارد. ولی بسیاری از انسان‌ها، به رغم آن‌که حق را می‌شناسند و روشنی و وضوح آن را در می‌یابند، حق را به باطل می‌آمیزند و از [[کتاب الهی]] و [[سنت پیامبر]] می‌گریزند<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۲۱۰.</ref>. سیره امام علی {{ع}} در [[زمامداری]] و جنگ‌های وی با [[اهل صفین]]، [[خوارج]] و [[اصحاب نهروان]] نیز شدت [[استقامت]] و [[پایداری]] آن [[حضرت]] را بر «[[موازین]] [[حق]]» نشان می‌دهد، به ویژه در مورد خوارج و اصحاب نهروان، این هشدار را به [[مسلمانان]] می‌دهد که [[فریب]] «باطل‌های فرو رفته در [[جامه]] حق» را نخورند و با ژرف‌نگری و [[بصیرت]]، از سخن حقی که برای تحقق [[باطل]] است، [[اعراض]] کنند<ref>{{متن حدیث\|قال لما سمع قول الخوارج لا حکم الا لله: کلمة حق یراد بها الباطل}}؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۳۰۷؛ ج۱۹، ص۱۷.</ref>.<ref>[[سید عباس نبوی\|نبوی، سید عباس]]، [[جامعه آرمانی (مقاله)\| مقاله «جامعه آرمانی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص۱۷۶.</ref>		امام علی {{ع}}، «[[عدل]]» و «حق» را ملازم یکدیگر می‌شمارد و در [[مواعظ]] و خطبه‌های متعدد، مردم را به هر دو توصیه می‌کند و تحقق هر یک را بدون دیگری امکان‌پذیر نمی‌داند<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۲۳۴؛ ج۱۱، ص۸۸.</ref>. وی «حق» را اعم از [[حقوق الهی]] و [[حقوق انسان‌ها]] می‌شمارد. ولی بسیاری از انسان‌ها، به رغم آن‌که حق را می‌شناسند و روشنی و وضوح آن را در می‌یابند، حق را به باطل می‌آمیزند و از [[کتاب الهی]] و [[سنت پیامبر]] می‌گریزند<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۲۱۰.</ref>. سیره امام علی {{ع}} در [[زمامداری]] و جنگ‌های وی با [[اهل صفین]]، [[خوارج]] و [[اصحاب نهروان]] نیز شدت [[استقامت]] و [[پایداری]] آن حضرت را بر «[[موازین]] [[حق]]» نشان می‌دهد، به ویژه در مورد خوارج و اصحاب نهروان، این هشدار را به [[مسلمانان]] می‌دهد که [[فریب]] «باطل‌های فرو رفته در [[جامه]] حق» را نخورند و با ژرف‌نگری و [[بصیرت]]، از سخن حقی که برای تحقق [[باطل]] است، [[اعراض]] کنند<ref>{{متن حدیث\|قال لما سمع قول الخوارج لا حکم الا لله: کلمة حق یراد بها الباطل}}؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۳۰۷؛ ج۱۹، ص۱۷.</ref>.<ref>[[سید عباس نبوی\|نبوی، سید عباس]]، [[جامعه آرمانی (مقاله)\| مقاله «جامعه آرمانی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص۱۷۶.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

حق‌گرایی و حق‌طلبی در معارف و سیره حسینی

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 07:02:18 GMT

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۲
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	یکی از [[ویژگی‌های نهضت حسینی]] و [[انقلاب کربلا]]، [[احیای حق]] و از بین بردن [[باطل]] بود، و این خود از [[اسرار]] [[جاودانگی]] [[قیام امام]] {{ع}} و الگو شدن آن برای دیگر [[انقلاب‌ها]] می‌باشد.		یکی از [[ویژگی‌های نهضت حسینی]] و [[انقلاب کربلا]]، [[احیای حق]] و از بین بردن [[باطل]] بود، و این خود از [[اسرار]] [[جاودانگی]] قیام امام {{ع}} و الگو شدن آن برای دیگر [[انقلاب‌ها]] می‌باشد.
	آن بزرگوار به [[پیروزی]] ظاهری بر [[دشمن]] نمی‌اندیشید، بلکه [[دفاع از حق]] و احیای آن مورد توجه او بود، خواه به ظاهر بر دشمن غالب و [[پیروز]] شود یا نشود، و چندین بار این امر را مطرح می‌نمود و می‌فرمود: {{متن حدیث\|أَ لَا تَرَوْنَ إِلَى الْحَقِّ لَا يُعْمَلُ بِهِ وَ إِلَى الْبَاطِلِ لَا يُتَنَاهَى عَنْهُ لِيَرْغَبِ الْمُؤْمِنُ فِي لِقَاءِ اللَّهِ مُحِقّاً}}<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۴۰۳.</ref>؛ «آیا نمی‌بینید که به [[حق]] عمل نمی‌شود و از باطل اجتناب نمی‌گردد؟ باید که [[مؤمن]] تنها از راه حق به [[دیدار]] خدای خود بشتابد».		آن بزرگوار به [[پیروزی]] ظاهری بر [[دشمن]] نمی‌اندیشید، بلکه [[دفاع از حق]] و احیای آن مورد توجه او بود، خواه به ظاهر بر دشمن غالب و [[پیروز]] شود یا نشود، و چندین بار این امر را مطرح می‌نمود و می‌فرمود: {{متن حدیث\|أَ لَا تَرَوْنَ إِلَى الْحَقِّ لَا يُعْمَلُ بِهِ وَ إِلَى الْبَاطِلِ لَا يُتَنَاهَى عَنْهُ لِيَرْغَبِ الْمُؤْمِنُ فِي لِقَاءِ اللَّهِ مُحِقّاً}}<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۴۰۳.</ref>؛ «آیا نمی‌بینید که به [[حق]] عمل نمی‌شود و از باطل اجتناب نمی‌گردد؟ باید که [[مؤمن]] تنها از راه حق به دیدار خدای خود بشتابد».

	همچنین فرمود: {{متن حدیث\|سَأَمْضِي وَ مَا بِالْمَوْتِ عَارٌ عَلَى الْفَتَى‌ إِذَا مَا نَوَى حَقّاً وَ جَاهَدَ مُسْلِماً		همچنین فرمود: {{متن حدیث\|سَأَمْضِي وَ مَا بِالْمَوْتِ عَارٌ عَلَى الْفَتَى‌ إِذَا مَا نَوَى حَقّاً وَ جَاهَدَ مُسْلِماً

حق‌گرایی و حق‌طلبی در معارف و سیره امام کاظم

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 06:50:31 GMT

نمایش تغییرات

حق‌گرایی و حق‌طلبی در اخلاق اسلامی

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 06:39:45 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۹
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	یکی از نمونه‌های بارز [[رفتار عادلانه]] با [[مردمان]] [[حق‌طلبی]] است، به این معنی که [[انسان]] [[حق دیگران]] را به ایشان برساند و بیش از [[حق]] خود از دیگران مطالبه نکند. کسی که بیش از [[حق]] خود می‌خواهد و می‌گیرد، همانند کسی که از دادن [[حق دیگران]] استنکاف می‌کند، [[عدالت]] را نقض کرده است و [[ارزش]] و نوع حقی که ضایع می‌شود در [[صدق]] نام [[ظلم]] هیچ تأثیری ندارد. کسی که [[حق]] کوچکی را ضایع کند همانند کسی که [[حقوق]] بزرگ را ندیده می‌گیرد [[ظالم]] است. کسی که [[حقوق]] [[دینی]]، [[سیاسی]] و [[اجتماعی]] [[مردمان]] را تباه می‌کند به همان اندازه [[عدالت]] را خدشه‌دار می‌کند که با ندیده گرفتن [[حقوق مالی]] و [[اقتصادی]] خدشه‌دار می‌شود. در اینجا [[تذکر]] این نکته ضروری است که همان‌طور که مطالبه [[حق]] خویش با [[عدالت]] منافات ندارد، اگر کسی از سرِ [[کرم]] و [[بزرگواری]] از [[حق]] خویش بگذرد به طوری که مصداق [[ستم‌پذیری]] نباشد، برخلاف [[عدالت]] نیست، وگرنه خود موجب [[نقض]] [[عدالت]] می‌شود. [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در نامه‌ای که به سران [[سپاه]] خویش نوشته، پس از آنکه [[حقوق]] متقابل خود و ایشان را یادآور شده، می‌فرماید: {{متن حدیث\|فَخُذُوا هَذَا مِنْ أُمَرَائِكُمْ وَ أَعْطُوهُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ مَا يُصْلِحُ اللَّهُ بِهِ أَمْرَكُمْ}}<ref>شریف رضی، نهج البلاغه، با شرح محمد عبده، نامه ۵۰، ج۳، ص۸۰.</ref> [[حقوق]] خویش را از [[امیران]] و [[فرمانروایان]] خود بگیرید و آن حقی را که (ایشان بر شما دارند همان که) [[خدا]] با آن کارتان را به [[صلاح]] می‌آورد به ایشان بدهید<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱۴ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ~~ج۱۴،~~ ص۶۲-۶۹.</ref>.		یکی از نمونه‌های بارز رفتار عادلانه با [[مردمان]] [[حق‌طلبی]] است، به این معنی که [[انسان]] [[حق دیگران]] را به ایشان برساند و بیش از [[حق]] خود از دیگران مطالبه نکند. کسی که بیش از [[حق]] خود می‌خواهد و می‌گیرد، همانند کسی که از دادن [[حق دیگران]] استنکاف می‌کند، [[عدالت]] را نقض کرده است و [[ارزش]] و نوع حقی که ضایع می‌شود در [[صدق]] نام [[ظلم]] هیچ تأثیری ندارد. کسی که [[حق]] کوچکی را ضایع کند همانند کسی که [[حقوق]] بزرگ را ندیده می‌گیرد [[ظالم]] است. کسی که [[حقوق]] [[دینی]]، [[سیاسی]] و [[اجتماعی]] [[مردمان]] را تباه می‌کند به همان اندازه [[عدالت]] را خدشه‌دار می‌کند که با ندیده گرفتن [[حقوق مالی]] و [[اقتصادی]] خدشه‌دار می‌شود. در اینجا [[تذکر]] این نکته ضروری است که همان‌طور که مطالبه [[حق]] خویش با [[عدالت]] منافات ندارد، اگر کسی از سرِ [[کرم]] و [[بزرگواری]] از [[حق]] خویش بگذرد به طوری که مصداق [[ستم‌پذیری]] نباشد، برخلاف [[عدالت]] نیست، وگرنه خود موجب نقض [[عدالت]] می‌شود. [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در نامه‌ای که به سران [[سپاه]] خویش نوشته، پس از آنکه [[حقوق]] متقابل خود و ایشان را یادآور شده، می‌فرماید: {{متن حدیث\|فَخُذُوا هَذَا مِنْ أُمَرَائِكُمْ وَ أَعْطُوهُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ مَا يُصْلِحُ اللَّهُ بِهِ أَمْرَكُمْ}}<ref>شریف رضی، نهج البلاغه، با شرح محمد عبده، نامه ۵۰، ج۳، ص۸۰.</ref> [[حقوق]] خویش را از [[امیران]] و [[فرمانروایان]] خود بگیرید و آن حقی را که (ایشان بر شما دارند همان که) [[خدا]] با آن کارتان را به [[صلاح]] می‌آورد به ایشان بدهید<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱۴ (کتاب)\|اخلاق الاهی ج۱۴]]، ص۶۲-۶۹.</ref>.

	==فضیلت اخلاقی حق‌طلبی ==		== فضیلت اخلاقی حق‌طلبی ==
	یکی از [[فضائل]] مهم انسانی که اگر انسان واجد آن باشد کمال بزرگی را دارا می‌باشد این است که [[حق]] را برای حق بخواهد. از حق خوشش بیاید برای اینکه حق است و از [[باطل]] متنفر باشد برای اینکه باطل است. اگر حق به دست دشمنش هم [[اجرا]] شد، این [[مالکیت]] را داشته باشد بر نفس خودش که آن حق را تعریف کند و اگر باطل از فرزندش یا دوستانش وجود پیدا کرد، این [[قدرت]] را داشته باشد که از او [[تنفر]] داشته باشد و اظهار تنفر کند. کسانی که حق را برای حق می‌خواهند اندک‌اند، بسیار اندک، و کسانی که باطل را برای باطل بودنش قبول ندارند و از آن متنفرند اندک‌اند و بسیار اندک و تنها کسانی دارای این صفت [[ارزشمند]] هستند که [[قلب]] خود را [[تطهیر]] کرده باشند و از [[هواهای نفسانی]] خود را تهی کرده باشند<ref>صحیفه امام، ج۱۴، ص۱۴۵.</ref>.<ref>[[سید محسن سادات کیائی\|سادات کیائی، سید محسن]]، [[نظام اخلاق اسلامی - سادات کیائی (مقاله)\| مقاله «نظام اخلاق اسلامی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۳۴.</ref>		یکی از [[فضائل]] مهم انسانی که اگر انسان واجد آن باشد کمال بزرگی را دارا می‌باشد این است که [[حق]] را برای حق بخواهد. از حق خوشش بیاید برای اینکه حق است و از [[باطل]] متنفر باشد برای اینکه باطل است. اگر حق به دست دشمنش هم اجرا شد، این [[مالکیت]] را داشته باشد بر نفس خودش که آن حق را تعریف کند و اگر باطل از فرزندش یا دوستانش وجود پیدا کرد، این [[قدرت]] را داشته باشد که از او [[تنفر]] داشته باشد و اظهار تنفر کند. کسانی که حق را برای حق می‌خواهند اندک‌اند، بسیار اندک، و کسانی که باطل را برای باطل بودنش قبول ندارند و از آن متنفرند اندک‌اند و بسیار اندک و تنها کسانی دارای این صفت ارزشمند هستند که [[قلب]] خود را [[تطهیر]] کرده باشند و از [[هواهای نفسانی]] خود را تهی کرده باشند<ref>صحیفه امام، ج۱۴، ص۱۴۵.</ref>.<ref>[[سید محسن سادات کیائی\|سادات کیائی، سید محسن]]، [[نظام اخلاق اسلامی - سادات کیائی (مقاله)\| مقاله «نظام اخلاق اسلامی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۳۴.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

حضرت زینب در معارف و سیره حسینی

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 06:30:26 GMT

بازگشت به مدینه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۰
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۲۴۳:		خط ۲۴۳:
	گروهی برای تسلیت به [[خانه]] [[عبدالله بن جعفر]] رفتند. عبدالله که سخت از شنیدن خبر [[شهادت امام حسین]]{{ع}} ناراحت بود، گفت [[خدا]] را شاکرم که اگر من نتوانستم جانم را فدای حسین کنم، فرزندانم جانشان را برای او دادند<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۴۶۶.</ref>.		گروهی برای تسلیت به [[خانه]] [[عبدالله بن جعفر]] رفتند. عبدالله که سخت از شنیدن خبر [[شهادت امام حسین]]{{ع}} ناراحت بود، گفت [[خدا]] را شاکرم که اگر من نتوانستم جانم را فدای حسین کنم، فرزندانم جانشان را برای او دادند<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۴۶۶.</ref>.
	[[ام‌سلمه]] [[همسر]] [[رسول الله]]{{صل}} درحالی‌که بر حسین{{ع}} می‌گریست، گفت: این کار را انجام دادند و حسین را کشتند. [[خداوند]] گورهایشان را پر از آتش بگرداند<ref>بحارالانوار، ج۴۵، ص۱۲۴.</ref>.		[[ام‌سلمه]] [[همسر]] [[رسول الله]]{{صل}} درحالی‌که بر حسین{{ع}} می‌گریست، گفت: این کار را انجام دادند و حسین را کشتند. [[خداوند]] گورهایشان را پر از آتش بگرداند<ref>بحارالانوار، ج۴۵، ص۱۲۴.</ref>.
	[[بنی‌هاشم]] در [[بقیع]] [[اجتماع]] کرده و برای [[شهدای کربلا]] می‌گریستند. در این میان نوحه‌های [[ام‌البنین]] از همه سوزناک‌تر بود. [[خانواده]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} سیاه‌پوش بودند. [[مردم]] روزها به دیدار آنان می‌آمدند و [[عزاداری]] می‌کردند. چشمان اهل‌بیت{{عم}} همواره گرم اشک بود. نه [[آرایش]] می‌کردند و نه [[شادی]]. سالیانی چند دودی نیز در خانه آنان مشاهده نمی‌شد و مهمانی‌های آنان متوقف شده بود. [[عاشورا]] لحظه‌ای آنان را آرام نمی‌نهاد. زینب{{س}} [[عزادار]]، مصیبت‌زده، بی‌قرار و بی‌آرام بود. در خانه و [[مسجد]] برای مردم از [[واقعه کربلا]]، شهادت امام حسین{{ع}}، [[خاندان]] و [[اصحاب]] آن حضرت و از [[اسارت]] خانواده پیامبر اکرم{{صل}} می‌گفت<ref>مرقد عقیله زینب{{س}}، ص۹۲.</ref>. روحیه و بیان زینب{{س}}، همه را به یاد [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌انداخت. [[مصایب]] از او کوهی ساخته بود که [[پناهگاه]] و تکیه‌گاه همه بود. بی‌دلیل نیست که [[ابراهیم پسر مالک اشتر]]، عبدالله پسر [[حنظله غسیل‌الملائکه]]، [[فرزندان]] خود و برادرانش، فرزندان خاندان [[عبدالمطلب]] و دیگران شیدای سخنان او بودند. کار زینب [[ابلاغ]] [[خون]] [[شهیدان]] و زنده نگاه داشتن خاطره شهدای کربلا بود.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۱۴۲ ـ ۱۴۴.</ref>		[[بنی‌هاشم]] در [[بقیع]] [[اجتماع]] کرده و برای [[شهدای کربلا]] می‌گریستند. در این میان نوحه‌های [[ام‌البنین]] از همه سوزناک‌تر بود. [[خانواده]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} سیاه‌پوش بودند. [[مردم]] روزها به دیدار آنان می‌آمدند و [[عزاداری]] می‌کردند. چشمان اهل‌بیت{{عم}} همواره گرم اشک بود. نه [[آرایش]] می‌کردند و نه [[شادی]]. سالیانی چند دودی نیز در خانه آنان مشاهده نمی‌شد و مهمانی‌های آنان متوقف شده بود. [[عاشورا]] لحظه‌ای آنان را آرام نمی‌نهاد. زینب{{س}} [[عزادار]]، مصیبت‌زده، بی‌قرار و بی‌آرام بود. در خانه و [[مسجد]] برای مردم از [[واقعه کربلا]]، شهادت امام حسین{{ع}}، [[خاندان]] و [[اصحاب]] آن حضرت و از [[اسارت]] خانواده پیامبر اکرم{{صل}} می‌گفت<ref>مرقد عقیله زینب{{س}}، ص۹۲.</ref>. روحیه و بیان زینب{{س}}، همه را به یاد [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌انداخت. [[مصایب]] از او کوهی ساخته بود که [[پناهگاه]] و تکیه‌گاه همه بود. بی‌دلیل نیست که [[ابراهیم پسر مالک اشتر]]، عبدالله پسر [[حنظله غسیل‌الملائکه]]، [[فرزندان]] خود و برادرانش، فرزندان خاندان [[عبدالمطلب]] و دیگران شیدای سخنان او بودند. کار زینب [[ابلاغ]] [[خون]] [[شهیدان]] و زنده نگاه داشتن خاطره شهدای کربلا بود<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۱۴۲ ـ ۱۴۴.</ref>.

	== رحلت شهادت‌گونه ==		== رحلت شهادت‌گونه ==
	زینب{{س}} پس از عاشورا بیش از یک سال زنده نبود، اما در این مدت کوتاه توانست [[تاریخ]] را دگرگون کند. [[نهضت]] [[بیداری]] در [[مدینه]] آغاز شد نهضتی که پشتوانه و ریشه‌اش خون شهدای کربلا و تبیین‌کننده‌اش [[امام سجاد]]{{ع}} و زینب{{س}} و دیگر افراد [[خاندان پیامبر]] اکرم{{صل}} بود. عبیدلی اعرجی می‌نویسد: زینب{{س}} صریحاً مردم را به قیام علیه یزید فرامی‌خواند و می‌فرمود [[حکومت یزید]] باید تاوان عاشورا را بپردازد<ref>اخبار الزینبیات، ص۱۱۶.</ref>. بنیان حاکمیت یزید ضربه خورده و ارکان حکومت متزلزل بود. [[کارگزاران]] اصلی [[فاجعه]] عاشورا درمانده و پریشان بودند. [[مردم کوفه]] متنبه شده بودند. زینب{{س}} در فردای شهادت امام حسین{{ع}} به [[اهل کوفه]] نمونه مهیجی از جنایاتی را که نسبت به شهدای [[اهل‌بیت]] مرتکب شده بودند، نشان داد و چنان سخن گفت که احساساتی گزنده و سوزاننده همراه با [[حسرت]] و رسوایی و [[پشیمانی]] در آنان ایجاد شد. اگرچه او از [[کوفه]] رفت اما فریادش همچنان در [[گوش]] اهل کوفه طنین می‌انداخت و فضای آن [[شهر]] را پر می‌کرد و آنان را به [[گناه]] زشتشان یادآور می‌شد. دیوارهای کوفه سخنان زینب{{س}} را منعکس می‌کرد: ای مردم کوفه بگریید که همیشه دیده‌هاتان گریان و سینه‌هاتان بریان باد!... نیست و نابود شوید ای مردم غدار.		زینب{{س}} پس از عاشورا بیش از یک سال زنده نبود، اما در این مدت کوتاه توانست [[تاریخ]] را دگرگون کند. [[نهضت]] [[بیداری]] در [[مدینه]] آغاز شد نهضتی که پشتوانه و ریشه‌اش خون شهدای کربلا و تبیین‌کننده‌اش [[امام سجاد]]{{ع}} و زینب{{س}} و دیگر افراد [[خاندان پیامبر]] اکرم{{صل}} بود. عبیدلی اعرجی می‌نویسد: زینب{{س}} صریحاً مردم را به قیام علیه یزید فرامی‌خواند و می‌فرمود [[حکومت یزید]] باید تاوان عاشورا را بپردازد<ref>اخبار الزینبیات، ص۱۱۶.</ref>. بنیان حاکمیت یزید ضربه خورده و ارکان حکومت متزلزل بود. [[کارگزاران]] اصلی [[فاجعه]] عاشورا درمانده و پریشان بودند. [[مردم کوفه]] متنبه شده بودند. زینب{{س}} در فردای شهادت امام حسین{{ع}} به [[اهل کوفه]] نمونه مهیجی از جنایاتی را که نسبت به شهدای [[اهل‌بیت]] مرتکب شده بودند، نشان داد و چنان سخن گفت که احساساتی گزنده و سوزاننده همراه با [[حسرت]] و رسوایی و [[پشیمانی]] در آنان ایجاد شد. اگرچه او از [[کوفه]] رفت اما فریادش همچنان در [[گوش]] اهل کوفه طنین می‌انداخت و فضای آن [[شهر]] را پر می‌کرد و آنان را به [[گناه]] زشتشان یادآور می‌شد. دیوارهای کوفه سخنان زینب{{س}} را منعکس می‌کرد: ای مردم کوفه بگریید که همیشه دیده‌هاتان گریان و سینه‌هاتان بریان باد!... نیست و نابود شوید ای مردم غدار.
	این طنین باقی ماند و با حوادث گوناگونی که در اثر [[کشتار]] [[کربلا]] پدید آمد، از میان نرفت.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۱۴۴ ـ ۱۴۵.</ref>		این طنین باقی ماند و با حوادث گوناگونی که در اثر [[کشتار]] [[کربلا]] پدید آمد، از میان نرفت<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۱۴۴ ـ ۱۴۵.</ref>.

	== [[سقوط]] [[بنی‌امیه]] ==		== [[سقوط]] [[بنی‌امیه]] ==

بهج الصباغة فی شرح نهج البلاغة (کتاب)

Ali — Sat, 20 Jun 2026 06:29:57 GMT

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{جعبه اطلاعات کتاب
+{{جعبه اطلاعات مجموعه کتاب
 | عنوان پیشین =
 | عنوان = بهج الصباغة فی شرح نهج البلاغة
 | عنوان پسین =
 | عنوان اصلی =
 | تصویر = 568540.jpg
@@ خط ۲۵: / خط ۲۴: @@
 | وابسته به =
 | محل نشر = تهران، ایران
-| سال نشر = 1376
+| سال نشر = ۱۳۷۶
-| تعداد جلد =
+| تعداد جلد = ۱۴
 | تعداد صفحات =
 | شابک = ‭978-600-7576-84-7
@@ خط ۵۰: / خط ۴۸: @@
 شارح به‌دلیل اشراف عمیق بر [[علم حدیث]] و [[آگاهی]] کامل از [[علم]] نحو، لغت و [[ادبیات عرب]]، بسیاری از ابهام‌ها و اختلاف‌ها را در [[نسخه‌های نهج البلاغه]] برطرف کرده است. وی در [[نقل]] [[روایات]] ابتدا مورد [[اختلاف]] را بیان کرده، سپس نظر خود را در مورد مطلب صحیح اعلام داشته و به‌طور مستدلّ شرح داده است. افزون بر این، شرح حاوی نکات تاریخی و ادبی است»<ref>[[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 177- 178.</ref>.
 == مباحث جلدهای کتاب ==
-در این مورد اطلاعاتی در دست نیست.
+{{مباحث جلدها}}
 == دربارهٔ پدیدآورنده ==

کاربر:Bahmani

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 06:27:27 GMT

متونی که قرار است ادغام شوند

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۷
خط ۱۵۷:		خط ۱۵۷:
	# [[شهادت امام حسین]] (ادغام با صفحه بحث)		# [[شهادت امام حسین]] (ادغام با صفحه بحث)
	# [[حضرت زینب در تاریخ اسلامی]] (ادغام با صفحه بحث)		# [[حضرت زینب در تاریخ اسلامی]] (ادغام با صفحه بحث)
	# [[امام حسین در تاریخ اسلامی]] (ادغام با صفحه بحث)		# [[امام حسین در تاریخ اسلامی]] (ادغام با صفحه بحث (فقط ناظم زاده))
	{{پایان فهرست اثر}}		{{پایان فهرست اثر}}

	== کارهای دیگر ==		== کارهای دیگر ==
	# تمام رده های امام مهدی کار شده، فقط مدخل ها (1010) مورد مانده که یا بعد از مرتب شدن یا در قالب سایر رده ها قرار می گیرند و یا د همان رده: امام مهدی{{ع}} باقی می مانند.		# تمام رده های امام مهدی کار شده، فقط مدخل ها (1010) مورد مانده که یا بعد از مرتب شدن یا در قالب سایر رده ها قرار می گیرند و یا د همان رده: امام مهدی{{ع}} باقی می مانند.

امام حسین در تاریخ اسلامی

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 06:14:45 GMT

نمایش تغییرات

بحث:امام حسین در تاریخ اسلامی

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 06:11:48 GMT

عظمت سیدالشهدا در نگاه انبیاء و عرشیان

نمایش تغییرات

سیدالشهدا حسین بن علی

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 06:11:36 GMT

تغییرمسیر به امام حسین علیه‌السلام

صفحهٔ تازه

#تغییر_مسیر [[امام حسین علیه‌السلام]]

امام حسین علیه‌السلام

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 05:58:18 GMT

همسران و فرزندان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۸
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	# '''کنیه و القاب:''' کنیه امام حسین «[[ابوعبدالله]]» است. برخی منابع از کنیه «ابوعلی» نیز یاد کرده‌اند<ref>خصیبی، الهدایة الکبری، ص۲۰۱؛ ابن شهر آشوب، مناقب، ج۳، ص۲۳۲.</ref> که به احتمال بر اساس نام فرزندان ایشان باشد. منابع، القاب متعددی (تا حدود هفتاد القب)<ref>ابن شهر آشوب، مناقب، ج۳، ص۲۳۲.</ref> برای [[امام حسین]]{{ع}} ذکر کرده‌اند که معروف‌ترین آنها عبارت است از: «[[سید]] [[شباب]] [[اهل]] الجنة»، «سِبط»، «[[مظلوم]]»<ref>طبری، تاریخ، ج۵، ص۵۷۲.</ref>، «[[شهید]]»، «[[سید الشهداء]]»، «المقتول بالطَّف»، «الامام الثالث»، «المقتول بکربلاء». [[القاب]] غیر مشهور ایشان مانند «الطیب الوفی» توصیف‌های مدح‌آمیزی است که بعدها به کار رفته است و با شنیدن آنها، نام [[امام حسین]]{{ع}} به یاد نمی‌آید<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص ۱۳۰؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۸۹ و [[فرهنگ عاشورا (کتاب)\|فرهنگ عاشورا]]، ص ۱۵۷؛ [[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۲۹۰- ۲۹۱؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۰۲؛ [[مهران اسماعیلی\|اسماعیلی، مهران]]، [[حسین بن علی (مقاله)\|مقاله «حسین بن علی»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۱]].</ref>.		# '''کنیه و القاب:''' کنیه امام حسین «[[ابوعبدالله]]» است. برخی منابع از کنیه «ابوعلی» نیز یاد کرده‌اند<ref>خصیبی، الهدایة الکبری، ص۲۰۱؛ ابن شهر آشوب، مناقب، ج۳، ص۲۳۲.</ref> که به احتمال بر اساس نام فرزندان ایشان باشد. منابع، القاب متعددی (تا حدود هفتاد القب)<ref>ابن شهر آشوب، مناقب، ج۳، ص۲۳۲.</ref> برای [[امام حسین]]{{ع}} ذکر کرده‌اند که معروف‌ترین آنها عبارت است از: «[[سید]] [[شباب]] [[اهل]] الجنة»، «سِبط»، «[[مظلوم]]»<ref>طبری، تاریخ، ج۵، ص۵۷۲.</ref>، «[[شهید]]»، «[[سید الشهداء]]»، «المقتول بالطَّف»، «الامام الثالث»، «المقتول بکربلاء». [[القاب]] غیر مشهور ایشان مانند «الطیب الوفی» توصیف‌های مدح‌آمیزی است که بعدها به کار رفته است و با شنیدن آنها، نام [[امام حسین]]{{ع}} به یاد نمی‌آید<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص ۱۳۰؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۸۹ و [[فرهنگ عاشورا (کتاب)\|فرهنگ عاشورا]]، ص ۱۵۷؛ [[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۲۹۰- ۲۹۱؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۰۲؛ [[مهران اسماعیلی\|اسماعیلی، مهران]]، [[حسین بن علی (مقاله)\|مقاله «حسین بن علی»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۱]].</ref>.

	==همسران و فرزندان==		== همسران و فرزندان ==
	=== همسران===		=== همسران===
	{{اصلی\|همسران امام حسین}}		{{اصلی\|همسران امام حسین}}
	امام حسین{{ع}} در طول [[زندگی]] خویش، دست‌کم پنج [[همسر]] [[اختیار]] کرد که عبارت‌اند از:		امام حسین{{ع}} در طول [[زندگی]] خویش، دست‌کم پنج [[همسر]] [[اختیار]] کرد که عبارت‌اند از:
	# [[لیلی]]: دختر [[ابومرة بن عروه ثقفی]]: وی مادر [[علی اکبر]]، بزرگ‌ترین پسر امام حسین{{ع}} و به احتمال، اولین همسر ایشان است. پدر وی [[ابومره]] در شمار صحابه‌ای بود که در دوره [[رسول خدا]]{{صل}} به [[دنیا]] آمد<ref>ابن حجر، الاصابة، ج۷، ص۳۰۶؛ ابن اثیر، اسد الغابة، ج۵، ص۲۹۵.</ref>. اما جدش، [[عروة بن مسعود]] از بزرگان [[صحابه]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۵۵.</ref> بود. او ابتدا به عنوان نماینده [[مشرکان]] در [[صلح حدیبیه]] با رسول خدا{{صل}} مذاکره کرد<ref>واقدی، مغازی، ج۱، ص۵۹۴؛ طبری، تاریخ، ج۲، ص۶۲۶.</ref> و سپس [[اسلام]] آورد و در راه [[تبلیغ دین]] در میان مشرکان [[شهر طائف]] به [[شهادت]] رسید<ref>ابن هشام، سیره، ج۴، ص۹۶۴.</ref>. نام مادر لیلی، [[میمونه]] دختر ابوسفیان [[اموی]] است و بر این اساس، لیلی، نواده دختری [[ابوسفیان]] و دخترعمه [[یزید بن معاویه]] است. لیلی به احتمال، پیش از [[واقعه کربلا]] از دنیا رفته باشد؛ زیرا منابع معتبر، از او در حوادث [[کربلا]] یاد نکرده‌اند.		# '''[[لیلی]]:''' دختر [[ابومرة بن عروه ثقفی]]: وی مادر [[علی اکبر]]، بزرگ‌ترین پسر امام حسین{{ع}} و به احتمال، اولین همسر ایشان است. پدر وی [[ابومره]] در شمار صحابه‌ای بود که در دوره [[رسول خدا]]{{صل}} به [[دنیا]] آمد<ref>ابن حجر، الاصابة، ج۷، ص۳۰۶؛ ابن اثیر، اسد الغابة، ج۵، ص۲۹۵.</ref>. اما جدش، [[عروة بن مسعود]] از بزرگان [[صحابه]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۵۵.</ref> بود. او ابتدا به عنوان نماینده [[مشرکان]] در [[صلح حدیبیه]] با رسول خدا{{صل}} مذاکره کرد<ref>واقدی، مغازی، ج۱، ص۵۹۴؛ طبری، تاریخ، ج۲، ص۶۲۶.</ref> و سپس [[اسلام]] آورد و در راه [[تبلیغ دین]] در میان مشرکان [[شهر طائف]] به [[شهادت]] رسید<ref>ابن هشام، سیره، ج۴، ص۹۶۴.</ref>. نام مادر لیلی، [[میمونه]] دختر ابوسفیان [[اموی]] است و بر این اساس، لیلی، نواده دختری [[ابوسفیان]] و دخترعمه [[یزید بن معاویه]] است. لیلی به احتمال، پیش از [[واقعه کربلا]] از دنیا رفته باشد؛ زیرا منابع معتبر، از او در حوادث [[کربلا]] یاد نکرده‌اند.
	# [[شهربانو]]: در اینکه امام حسین با دختری از [[اسیران]] [[ایرانی]] [[ازدواج]] کرده و [[امام سجاد]]{{ع}} ثمره این ازدواج است، نمی‌توان تردیدی داشت؛ اما درباره نام آن [[زن]] و نیز جایگاه [[خانوادگی]] وی پیش از ازدواج، در منابع [[اختلاف]] بسیاری دیده می‌شود که امکان نظر دادن دقیق و [[قطعی]] را با [[دشواری]] رو به رو کرده است.		# '''[[شهربانو]]:''' در اینکه امام حسین با دختری از [[اسیران]] [[ایرانی]] [[ازدواج]] کرده و [[امام سجاد]]{{ع}} ثمره این ازدواج است، نمی‌توان تردیدی داشت؛ اما درباره نام آن [[زن]] و نیز جایگاه [[خانوادگی]] وی پیش از ازدواج، در منابع [[اختلاف]] بسیاری دیده می‌شود که امکان نظر دادن دقیق و [[قطعی]] را با [[دشواری]] رو به رو کرده است.
	# [[رباب]]: او مادر سُکَینه و عبدالله ([[علی اصغر]]) است. مشهور است که پدر وی، اِمرؤ القیس کَلبی، از [[مسیحیان]] [[شام]]، در دوره [[عمر بن خطاب]] [[مسلمان]] شد و به درخواست [[امام علی]]{{ع}} سه دخترش را به [[عقد]] خود و حسنین{{عم}} در آورد و بدین گونه رباب همسر امام حسین{{ع}} شد<ref>مصعب زبیری، نسب قریش، ص۵۹؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۴۱۶؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۳۵۵.</ref>؛ اما با توجه به اینکه فرزندان وی در اواخر [[عمر]] [[امام حسین]]{{ع}} به [[دنیا]] آمده‌اند، احتمال [[ازدواج]] آنان در دوره [[عمر بن خطاب]] بعید است. [[رباب]] در [[واقعه عاشورا]] حضور داشت و [[شاهد]] [[شهادت]] فرزند خردسال، یا شیرخوارش عبدالله ([[علی اصغر]]) بود. او پس از امام حسین{{ع}}، یکسال زنده ماند و بر اثر شدت [[اندوه]] [[شهادت امام حسین]]{{ع}} از دنیا رفت<ref>ابن جوزی، المنتظم، ج۶، ص۹؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۸۸.</ref>.		# '''[[رباب]]:''' او مادر سُکَینه و عبدالله ([[علی اصغر]]) است. مشهور است که پدر وی، اِمرؤ القیس کَلبی، از [[مسیحیان]] [[شام]]، در دوره [[عمر بن خطاب]] [[مسلمان]] شد و به درخواست [[امام علی]]{{ع}} سه دخترش را به [[عقد]] خود و حسنین{{عم}} در آورد و بدین گونه رباب همسر امام حسین{{ع}} شد<ref>مصعب زبیری، نسب قریش، ص۵۹؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۴۱۶؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۳۵۵.</ref>؛ اما با توجه به اینکه فرزندان وی در اواخر [[عمر]] [[امام حسین]]{{ع}} به [[دنیا]] آمده‌اند، احتمال [[ازدواج]] آنان در دوره [[عمر بن خطاب]] بعید است. [[رباب]] در [[واقعه عاشورا]] حضور داشت و [[شاهد]] [[شهادت]] فرزند خردسال، یا شیرخوارش عبدالله ([[علی اصغر]]) بود. او پس از امام حسین{{ع}}، یکسال زنده ماند و بر اثر شدت [[اندوه]] [[شهادت امام حسین]]{{ع}} از دنیا رفت<ref>ابن جوزی، المنتظم، ج۶، ص۹؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۸۸.</ref>.
	# [[اُم اسحاق]]: وی دختر [[طلحة بن عبیدالله]] ([[صحابه]] مشهور و از سردمداران [[جنگ جمل]]) و مادر [[فاطمه بنت الحسین]] است. وی در ابتدا همسر امام حسن{{ع}} بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، الطبقة الخامسه، ج۱، ص۲۲۶.</ref> و پس از شهادت آن [[امام]]{{ع}} و بنا بر [[وصیت]] ایشان، با امام حسین{{ع}} ازدواج کرد و [[فاطمه]] تنها فرزند وی از امام حسین{{ع}} است. اُم اسحاق پس از شهادت امام حسین{{ع}} با عبدالله بن محمد بن عبدالرحمان بن ابی بکر ازدواج کرد<ref>ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۴۲.</ref> که حاصل آن دختری به نام امینه است. گزارشی از حضور وی در [[کربلا]] در دست نیست و احتمال دارد با امام حسین{{ع}} به کربلا نیامده باشد.		# '''[[اُم اسحاق]]:''' وی دختر [[طلحة بن عبیدالله]] ([[صحابه]] مشهور و از سردمداران [[جنگ جمل]]) و مادر [[فاطمه بنت الحسین]] است. وی در ابتدا همسر امام حسن{{ع}} بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، الطبقة الخامسه، ج۱، ص۲۲۶.</ref> و پس از شهادت آن [[امام]]{{ع}} و بنا بر [[وصیت]] ایشان، با امام حسین{{ع}} ازدواج کرد و [[فاطمه]] تنها فرزند وی از امام حسین{{ع}} است. اُم اسحاق پس از شهادت امام حسین{{ع}} با عبدالله بن محمد بن عبدالرحمان بن ابی بکر ازدواج کرد<ref>ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۴۲.</ref> که حاصل آن دختری به نام امینه است. گزارشی از حضور وی در [[کربلا]] در دست نیست و احتمال دارد با امام حسین{{ع}} به کربلا نیامده باشد.
	# [[اُم جعفر مادر جعفر بن حسین]]: نامش را سلافه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، الطبقة الخامسه، ج۱، ص۳۷۰.</ref> از تیره بنو بلی<ref>مصعب زبیری، نسب قریش، ص۵۹.</ref>، از [[قبیله]] قُضاعه گفته‌اند<ref>ابن شهر آشوب، مناقب، ج۳، ص۲۳۱.</ref>. از حضور وی نیز در کربلا گزارشی در دست نیست<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص ۱۳۱.</ref>.		# '''[[اُم جعفر مادر جعفر بن حسین]]:''' نامش را سلافه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، الطبقة الخامسه، ج۱، ص۳۷۰.</ref> از تیره بنو بلی<ref>مصعب زبیری، نسب قریش، ص۵۹.</ref>، از [[قبیله]] قُضاعه گفته‌اند<ref>ابن شهر آشوب، مناقب، ج۳، ص۲۳۱.</ref>. از حضور وی نیز در کربلا گزارشی در دست نیست<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)\|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص ۱۳۱.</ref>.

	=== فرزندان ===		=== فرزندان ===

امام حسین در کلام اسلامی

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 05:51:53 GMT

بحث:امام حسین در کلام اسلامی

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 05:48:09 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۸
(۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱:		خط ۱:
	==مقدمه==		==مقدمه==
	*نام مبارکش [[حسین]] و پنجمین تن از [[چهارده معصوم]] است. در سوم [[شعبان]] سال ۴ﻫ. در [[مدینه]] به [[دنیا]] آمد. جد ارجمندش، [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و [[پدر]] والامقامش [[حضرت علی]]{{ع}} و [[مادر]] گرامی‌اش [[حضرت]] [[فاطمه]]{{س}} است. [[کنیه]] [[مبارک]] او، [[ابوعبدالله]] و از [[القاب]] مشهور آن [[امام]] است: [[سبط]] و [[سید الشهداء]]~~<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 102.</ref>~~.		نام مبارکش [[حسین]] و پنجمین تن از [[چهارده معصوم]] است. در سوم [[شعبان]] سال ۴ﻫ. در [[مدینه]] به [[دنیا]] آمد. جد ارجمندش، [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و [[پدر]] والامقامش [[حضرت علی]]{{ع}} و [[مادر]] گرامی‌اش [[حضرت]] [[فاطمه]]{{س}} است. [[کنیه]] [[مبارک]] او، [[ابوعبدالله]] و از [[القاب]] مشهور آن [[امام]] است: [[سبط]] و [[سید الشهداء]].
	*در [[روایت]] است که نام او را [[خداوند]] [[برگزیده]] و [[جبرئیل]] به [[پیامبر]]{{صل}} [[ابلاغ]] کرده است<ref>مناقب آل ابی طالب‌، ۴/ ۸۶- ۸۴؛ اسد الغابة، ۲/ ۱۸.</ref>. پس از [[تولد]]، [[رسول خدا]]{{صل}} خود در گوش او [[اذان]] و اقامه گفت<ref>امام حسین‌، ۱/ ۳۲.</ref> و پیوسته بدو عنایتی ویژه داشت. [[امام حسین]]{{ع}} هفت ساله بود که [[پیامبر]] به سرای جاوید رفت و در این مدت بسیار بدو نزدیک بود. [[پیامبر]] علاقه‌ای بسیار به او داشت و پیوسته در گفتار و [[رفتار]]، از مهر شگفت خویش به [[فرزند]] دخترش پرده برمی‌داشت. او را به سینه می‌فشرد و گلویش را می‌بوسید و می‌فرمود: "[[حسین]] از من است و من از اویم. [[خدا]] [[دوست]] دارد کسی را که [[حسین]] را [[دوست]] دارد. [[حسین]] از [[اسباط]] است"<ref>مسند احمد، ۴/ ۱۷۲.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 102.</ref>.
	~~==[[ویژگی‌های اخلاقی]] و [[رفتاری]]==~~		در [[روایت]] است که نام او را [[خداوند]] [[برگزیده]] و [[جبرئیل]] به [[پیامبر]]{{صل}} [[ابلاغ]] کرده است<ref>مناقب آل ابی طالب‌، ۴/ ۸۶- ۸۴؛ اسد الغابة، ۲/ ۱۸.</ref>. پس از [[تولد]]، [[رسول خدا]]{{صل}} خود در گوش او [[اذان]] و اقامه گفت<ref>امام حسین‌، ۱/ ۳۲.</ref> و پیوسته بدو عنایتی ویژه داشت. [[امام حسین]]{{ع}} هفت ساله بود که [[پیامبر]] به سرای جاوید رفت و در این مدت بسیار بدو نزدیک بود. [[پیامبر]] علاقه‌ای بسیار به او داشت و پیوسته در گفتار و [[رفتار]]، از مهر شگفت خویش به [[فرزند]] دخترش پرده برمی‌داشت. او را به سینه می‌فشرد و گلویش را می‌بوسید و می‌فرمود: "[[حسین]] از من است و من از اویم. [[خدا]] [[دوست]] دارد کسی را که [[حسین]] را [[دوست]] دارد. [[حسین]] از [[اسباط]] است"<ref>مسند احمد، ۴/ ۱۷۲.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 102.</ref>.
	*هر چند همه [[امامان معصوم]]{{عم}} در عرصه [[اخلاق]] و [[رفتار]] نمونه کامل و بی‌مانندند، [[امام حسین]]{{ع}} در این میان جایگاهی ویژه دارد. [[فداکاری]] و پاکبازی او برای [[احیای دین]] و گذشتن از همه هستی خویش برای فرمانبرداری [[خدای متعال]]، در [[تاریخ]] انسانی بی‌نظیر است. به [[خداوند]] [[عشق]] می‌ورزید و در همه حال به ذکر او بود؛ چنان که [[نقل]] کرده‌اند در شب [[عاشورا]] از [[دشمن]] مهلت خواست تا به [[مناجات]] بایستد و [[نماز]] بگزارد و [[قرآن]] بخواند و فرمود: "[[خدا]] می‌داند که من [[نماز]] و [[قرآن]] و دعای فراوان و [[استغفار]] را [[دوست]] می‌دارم"<ref>بحارالانوار، ۴۴/ ۳۹۲.</ref>. بیست و پنج بار پیاده به [[حج]] رفت و دعای پر مغز عرفه‌ از او است. در [[تواضع]] و [[جود]] و [[بخشایش]] و [[رأفت]] و [[احسان]] و [[حلم]] و [[فصاحت]] و [[بلاغت]] و [[شجاعت]]، شهره [[عام و خاص]] بود<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 102.</ref>.
	==[[زندگی]] [[سیاسی]]- [[اجتماعی]] پیش از [[امامت]]==		==[[زندگی]] [[سیاسی]]- [[اجتماعی]] پیش از [[امامت]]==
	*روزگار [[امام علی]]{{ع}}: این دوران را می‌توان در دو بخش باز نمود: یکی دوران ۲۵ ساله [[سکوت]] [[پدر]] و دیگر، دوران [[حکومت]] او. [[امام حسین]]{{ع}} در دوران نخست همراه [[پدر]] [[شاهد]] کژروی‌های برخی [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} و پیشامدهای بسیار تلخ بود؛ همانند [[شهادت]] [[مادر]]، [[غصب]] [[فدک]]، [[محرومیت]] [[بنی هاشم]] از [[خمس]] و [[بدعت]] در [[احکام]] و [[مقررات اسلامی]]. [[امام حسین]]{{ع}} در این دوران، پیرو و [[پشتیبان]] [[پدر]] بود و گاه که [[مصلحت]] تمنا می‌کرد، [[نارضایتی]] و [[مخالفت]] خویش را با وضعیت [[جامعه اسلامی]] بازمی‌نمود<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 102.</ref>.		روزگار [[امام علی]]{{ع}}: این دوران را می‌توان در دو بخش باز نمود: یکی دوران ۲۵ ساله [[سکوت]] [[پدر]] و دیگر، دوران [[حکومت]] او. [[امام حسین]]{{ع}} در دوران نخست همراه [[پدر]] [[شاهد]] کژروی‌های برخی [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} و پیشامدهای بسیار تلخ بود؛ همانند [[شهادت]] [[مادر]]، [[غصب]] [[فدک]]، [[محرومیت]] [[بنی هاشم]] از [[خمس]] و [[بدعت]] در [[احکام]] و [[مقررات اسلامی]]. [[امام حسین]]{{ع}} در این دوران، پیرو و [[پشتیبان]] [[پدر]] بود و گاه که [[مصلحت]] تمنا می‌کرد، [[نارضایتی]] و [[مخالفت]] خویش را با وضعیت [[جامعه اسلامی]] بازمی‌نمود<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 102.</ref>.
	*[[امام]] در دوران دوم، [[پدر]] را در [[زمامداری]] [[جامعه اسلامی]] [[یاری]] می‌کرد. فعالیت‌های [[امام حسین]]{{ع}} در روزگار پنج ساله [[خلافت]] [[پدر]] عبارت بود از: شرکت در [[امور سیاسی]]، [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]] و [[نظامی]]. [[بسیج]] نیرو برای رویارویی با [[دشمن]] و حضور پرشور در جنگ‌های [[جمل]]، [[صفین]] و [[نهروان]] بخشی از این گونه فعالیت‌ها است<ref>زندگانی امام حسین‌، ۴۹- ۳۱.</ref>. ب. روزگار [[امام حسن]]{{ع}}: دوران [[امامت امام حسن]]{{ع}} از سال ۴۰ تا ۵۰ﻫ. طول کشید~~<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 103.</ref>.~~
	~~==[[امامت]]==~~		[[امام]] در دوران دوم، [[پدر]] را در [[زمامداری]] [[جامعه اسلامی]] [[یاری]] می‌کرد. فعالیت‌های [[امام حسین]]{{ع}} در روزگار پنج ساله [[خلافت]] [[پدر]] عبارت بود از: شرکت در [[امور سیاسی]]، [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]] و [[نظامی]]. [[بسیج]] نیرو برای رویارویی با [[دشمن]] و حضور پرشور در جنگ‌های [[جمل]]، [[صفین]] و [[نهروان]] بخشی از این گونه فعالیت‌ها است<ref>زندگانی امام حسین‌، ۴۹- ۳۱.</ref>. ب. روزگار [[امام حسن]]{{ع}}: دوران [[امامت امام حسن]]{{ع}} از سال ۴۰ تا ۵۰ﻫ. طول کشید<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 103.</ref>.
	*[[امامت]] [[حضرت]] [[حسین بن علی]]{{ع}} از سال ۵۰ آغاز گشت و تا ۶۱ﻫ. ادامه یافت. [[امام حسین]]{{ع}} از [[دوازده]] تنی است که [[پیامبر]]{{صل}} در [[حدیث]] مشهور [[جابر]] [[انصاری]] از آنان یاد می‌کند و آنان را [[خلیفه]] و [[وصی]] خویش می‌خواند. افزون بر این، [[امام]]{{ع}} در ماجرای [[مباهله]] همراه [[پیامبر]]{{صل}} بود. [[پیامبر]]{{صل}} درباره [[امامت]] او و برادرش [[امام حسن]]{{ع}} فرمود: "این دو فرزندم، امام‌اند؛ چه بنشینند و چه [[قیام]] کنند"<ref>مصنفات الشیخ المفید، ۱۱/ ۳۰.</ref>. [[حضرت]] [[حسن بن علی]]{{ع}} نیز بر [[امامت]] او تصریح کرده و هنگام [[شهادت]]، [[برادر]] را [[امام]] پس از خود خوانده و فرموده است: "چون [[وفات]] یابم و [[روح]] از تنم جدا گردد، [[حسین بن علی]] [[امام]] است. [[وراثت]] او از [[پیامبر]]، نزد [[خدا]] در کتاب ثبت است"<ref>الاصول من الکافی‌، ۱/ ۳۰۱.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 103.</ref>.

	==[[قیام امام حسین]]{{ع}}==		==[[قیام امام حسین]]{{ع}}==
	*چون [[امام حسن]]{{ع}} به [[شهادت]] رسید، [[امام حسین]]{{ع}} ده سال در [[حکومت]] [[معاویه]] به سر برد و در این مدت [[سیاست]] [[برادر]] را پیش گرفت؛ هر چند پیوسته از [[مشروع]] نبودن [[حکومت]] [[معاویه]] پرده برمی‌داشت. پس از [[مرگ]] [[معاویه]] در سال ۶۰ﻫ. فرزندش [[یزید]] بر جای او نشست. [[امام حسین]]{{ع}} با روی کار آمدن چنین کسی، دیگر [[صلح]] را [[مصلحت]] ندانست و [[قیام]] [[آشکار]] خویش علیه [[حکومت]] را آغاز کرد. [[معاویه]] را [[خلیفه نخست]] به [[حکومت]] [[شام]] گمارده بود. او شخصیتی [[دینی]] برای خویش برساخت و عناوینی جعلی همانند خال المؤمنین و کاتب [[وحی]] بر خود نهاد. [[سیاست]] [[معاویه]]، از طرفی با فریبکاری و [[ظاهرسازی]] و عوام فریبی همراه بود و از طرف دیگر بر پایه [[ترور]]، ایجاد [[وحشت]] و [[تبعید]] [[استوار]] شده بود<ref>ر.ک: معاویه و تاریخ؛ کشف الهاویه.</ref>. بر این اساس، [[قیام]] علیه [[معاویه]]، بسیار دشوار می‌نمود تا جایی که هم [[امام حسن]]{{ع}} و هم [[امام حسین]]{{ع}} [[قیام]] را در زمان [[معاویه]] به [[مصلحت]] ندانستند<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 103-104.</ref>.		چون [[امام حسن]]{{ع}} به [[شهادت]] رسید، [[امام حسین]]{{ع}} ده سال در [[حکومت]] [[معاویه]] به سر برد و در این مدت [[سیاست]] [[برادر]] را پیش گرفت؛ هر چند پیوسته از [[مشروع]] نبودن [[حکومت]] [[معاویه]] پرده برمی‌داشت. پس از [[مرگ]] [[معاویه]] در سال ۶۰ﻫ. فرزندش [[یزید]] بر جای او نشست. [[امام حسین]]{{ع}} با روی کار آمدن چنین کسی، دیگر [[صلح]] را [[مصلحت]] ندانست و [[قیام]] [[آشکار]] خویش علیه [[حکومت]] را آغاز کرد. [[معاویه]] را [[خلیفه نخست]] به [[حکومت]] [[شام]] گمارده بود. او شخصیتی [[دینی]] برای خویش برساخت و عناوینی جعلی همانند خال المؤمنین و کاتب [[وحی]] بر خود نهاد. [[سیاست]] [[معاویه]]، از طرفی با فریبکاری و [[ظاهرسازی]] و عوام فریبی همراه بود و از طرف دیگر بر پایه [[ترور]]، ایجاد [[وحشت]] و [[تبعید]] [[استوار]] شده بود<ref>ر.ک: معاویه و تاریخ؛ کشف الهاویه.</ref>. بر این اساس، [[قیام]] علیه [[معاویه]]، بسیار دشوار می‌نمود تا جایی که هم [[امام حسن]]{{ع}} و هم [[امام حسین]]{{ع}} [[قیام]] را در زمان [[معاویه]] به [[مصلحت]] ندانستند<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص 103-104.</ref>.

	==پانویس==		==پانویس==
	{{~~یادآوری~~ پانویس}}		{{پانویس}}
	~~{{پانویس2~~}}

امام حسین در تراجم و رجال

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 05:40:02 GMT

نمایش تغییرات

کاربر:Ali/صفحه تمرین

Ali — Sat, 20 Jun 2026 05:30:11 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۰
(۵ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
(بدون تفاوت)

امام حسین در معارف و سیره نبوی

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 05:14:03 GMT

نمایش تغییرات

امام حسین در معارف و سیره فاطمی

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 05:08:17 GMT

امام حسین {{ع}} و حضرت فاطمه {{س}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۸
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	[[حضرت زهرا]] {{س}} در [[قیامت]]، از [[خداوند]] تقاضای [[دادگری]] و [[انتقام]] گرفتن از [[قاتلان امام حسین]] {{ع}} را می‌کند و [[خدا]] [[حاجت]] او را برآورده می‌سازد<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۳، ص۲۳۸.</ref>.		[[حضرت زهرا]] {{س}} در [[قیامت]]، از [[خداوند]] تقاضای [[دادگری]] و [[انتقام]] گرفتن از [[قاتلان امام حسین]] {{ع}} را می‌کند و [[خدا]] [[حاجت]] او را برآورده می‌سازد<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۳، ص۲۳۸.</ref>.

	[[محدثان شیعه]]<ref>طبری امامی، محمد بن جریر، دلائل الامامه، ص۶۷، ۷۱، ۷۴-۷۵.</ref> و [[اهل سنت]]<ref>ابن ماجه قزوینی، سنن ابن ماجه، ج۲، ص۱۰۹۶؛ طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۴۱۴- ۴۱۵؛ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۱۱۹.</ref> حسین {{ع}} را جزو [[راویان]] مادرش دانسته و از اهتمام آن حضرت {{ع}} به نقل [[روایات حضرت فاطمه]] {{س}} خبر داده‌اند. [[سیره عبادی]] حضرت زهرا {{س}} مورد توجه و اهتمام آن حضرت {{ع}} بوده است. [[امام حسین]] {{ع}} [[روایت]] معروفی را از [[امام حسن]] {{ع}} نقل کرده که در آن از [[عبادت]] مادرش [[فاطمه]] {{س}} سخن گفته و اینکه [[دعا کردن]] برای دیگران را بر [[دعا]] برای خویشتن مقدم می‌داشته است<ref>صدوق، محمد بن علی، علل الشرایع، ج۱، ص۱۸۲؛ طبری امامی، محمد بن جریر، دلائل الامامه، ص۱۵۲.</ref>.		[[محدثان شیعه]]<ref>طبری امامی، محمد بن جریر، دلائل الامامه، ص۶۷، ۷۱، ۷۴-۷۵.</ref> و [[اهل سنت]]<ref>ابن ماجه قزوینی، سنن ابن ماجه، ج۲، ص۱۰۹۶؛ طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۴۱۴- ۴۱۵؛ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۱۱۹.</ref> حسین {{ع}} را جزو راویان مادرش دانسته و از اهتمام آن حضرت {{ع}} به نقل [[روایات حضرت فاطمه]] {{س}} خبر داده‌اند. [[سیره عبادی]] حضرت زهرا {{س}} مورد توجه و اهتمام آن حضرت {{ع}} بوده است. [[امام حسین]] {{ع}} [[روایت]] معروفی را از [[امام حسن]] {{ع}} نقل کرده که در آن از [[عبادت]] مادرش [[فاطمه]] {{س}} سخن گفته و اینکه [[دعا کردن]] برای دیگران را بر [[دعا]] برای خویشتن مقدم می‌داشته است<ref>صدوق، محمد بن علی، علل الشرایع، ج۱، ص۱۸۲؛ طبری امامی، محمد بن جریر، دلائل الامامه، ص۱۵۲.</ref>.

	فاطمه، [[دختر امام حسین]] {{ع}}، از طریق پدرش از [[حضرت فاطمه]] {{س}} نقل کرده است که فرد اگر بخوابد و دستش بوی چربی بدهد، کسی جز خودش را ملامت نکند<ref>ابن ماجه قزوینی، سنن ابن ماجه، ج۲، ص۱۰۹۶؛ ابویعلی موصلی، مسند ابویعلی الموصلی، ج۱۲، ص۱۱۶.</ref>. این روایت کنایه از آن است که اگر کسی هنگام [[خواب]]، [[نظافت]] را رعایت نکند، درخور ملامت است.		فاطمه، [[دختر امام حسین]] {{ع}}، از طریق پدرش از [[حضرت فاطمه]] {{س}} نقل کرده است که فرد اگر بخوابد و دستش بوی چربی بدهد، کسی جز خودش را ملامت نکند<ref>ابن ماجه قزوینی، سنن ابن ماجه، ج۲، ص۱۰۹۶؛ ابویعلی موصلی، مسند ابویعلی الموصلی، ج۱۲، ص۱۱۶.</ref>. این روایت کنایه از آن است که اگر کسی هنگام [[خواب]]، نظافت را رعایت نکند، درخور ملامت است.

	در [[~~منابع~~ اهل سنت]]، به نقل از امام حسین {{ع}}، آمده است که حضرت فاطمه {{س}} از [[رسول خدا]] {{صل}} درخواست خدمتکار کرد و [[پیامبر]] {{صل}}، به جای آن، ذکری به ایشان [[تعلیم]] داد که قبل از خواب آن را تکرار کنند و علی {{ع}} فرمود که پس از آن هرگز این ذکر را ترک نکردم، حتی در شب [[صفین]]<ref>سیوطی، جلال‌الدین، مسند فاطمة الزهراء {{س}}، ص۹۱-۹۳.</ref>.		در منابع [[اهل سنت]]، به نقل از امام حسین {{ع}}، آمده است که حضرت فاطمه {{س}} از [[رسول خدا]] {{صل}} درخواست خدمتکار کرد و [[پیامبر]] {{صل}}، به جای آن، ذکری به ایشان [[تعلیم]] داد که قبل از خواب آن را تکرار کنند و علی {{ع}} فرمود که پس از آن هرگز این ذکر را ترک نکردم، حتی در شب [[صفین]]<ref>سیوطی، جلال‌الدین، مسند فاطمة الزهراء {{س}}، ص۹۱-۹۳.</ref>.

	در منابع اهل سنت، به واسطه امام حسین {{ع}} از [[امام علی]] {{ع}}، روایت شده است که بنابر فرمایش [[رسول اکرم]] {{صل}}، خداوند با [[غضب فاطمه]] {{س}} [[غضبناک]] و با [[رضایت]] او [[راضی]] می‌شود<ref>طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۴۰۱؛ حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۵۴؛ ابن اثیر جزری، اسدالغابه، ج۵، ص۵۲۲.</ref>. در منابع [[شیعی]]، از [[امام صادق]] {{ع}} به واسطه پدرش، از [[امام حسین]] {{ع}} همین [[روایت]] نقل شده است<ref>مغربی، قاضی نعمان، شرح الاخبار، ج۳، ص۵۲۲؛ صدوق، محمد بن علی، الامالی، ص۴۶۷؛ طوسی، محمد بن حسن، الامالی، ص۴۲۷؛ طبری امامی، محمد بن جریر، دلائل الامامه، ص۱۴۶.</ref>.		در منابع اهل سنت، به واسطه امام حسین {{ع}} از [[امام علی]] {{ع}}، روایت شده است که بنابر فرمایش [[رسول اکرم]] {{صل}}، خداوند با [[غضب فاطمه]] {{س}} [[غضبناک]] و با [[رضایت]] او [[راضی]] می‌شود<ref>طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۴۰۱؛ حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۵۴؛ ابن اثیر جزری، اسدالغابه، ج۵، ص۵۲۲.</ref>. در منابع [[شیعی]]، از [[امام صادق]] {{ع}} به واسطه پدرش، از [[امام حسین]] {{ع}} همین [[روایت]] نقل شده است<ref>مغربی، قاضی نعمان، شرح الاخبار، ج۳، ص۵۲۲؛ صدوق، محمد بن علی، الامالی، ص۴۶۷؛ طوسی، محمد بن حسن، الامالی، ص۴۲۷؛ طبری امامی، محمد بن جریر، دلائل الامامه، ص۱۴۶.</ref>.
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	بنابر روایتی از امام حسین {{ع}} که به واسطه پدرش از [[رسول خدا]] {{صل}} نقل کرده، وجه تسمیه [[فاطمه]] {{س}} آن است که آن حضرت {{س}} بین [[آتش جهنم]] و [[شیعیان]] و ذریه‌اش جدایی می‌اندازد و درباره چگونگی حضور [[حضرت زهرا]] {{س}} در [[محشر]] نیز از امام حسین {{ع}}، [[حدیثی]] نقل شده است<ref>طبری امامی، محمد بن جریر، دلائل الامامه، ص۱۴۸، ۱۵۳.</ref>.		بنابر روایتی از امام حسین {{ع}} که به واسطه پدرش از [[رسول خدا]] {{صل}} نقل کرده، وجه تسمیه [[فاطمه]] {{س}} آن است که آن حضرت {{س}} بین [[آتش جهنم]] و [[شیعیان]] و ذریه‌اش جدایی می‌اندازد و درباره چگونگی حضور [[حضرت زهرا]] {{س}} در [[محشر]] نیز از امام حسین {{ع}}، [[حدیثی]] نقل شده است<ref>طبری امامی، محمد بن جریر، دلائل الامامه، ص۱۴۸، ۱۵۳.</ref>.

	بیان [[ارزش]] رابطه نسبی با [[حضرت فاطمه]] {{س}} مورد توجه امام حسین {{ع}} بوده است. به همین سبب از فاطمه {{س}} نقل کرده است که [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: "هر [[پیامبری]] [[خاندان]] پدری‌ای دارد که نسبش بدو باز می‌گردد، مگر فاطمه که [[نسب]] فرزندانش به من باز می‌گردد"<ref>طبری امامی، محمد بن جریر، دلائل الامامه، ص۷۶.</ref>. علاوه بر این، پاس‌داشتن جایگاه و [[فضایل]] فاطمه {{س}} از اموری بود که، طبق شواهد [[تاریخی]]، امام حسین {{ع}} بدان توجه داشت و به شکلی متذکر آن می‌شد، چنان که در یکی از خطبه‌هایش در [[نکوهش]] [[ابن زیاد]]، که امام حسین {{ع}} را به [[ذلت]] [[تسلیم]] و [[بیعت]] فراخوانده بود، با یادآوری ضمنی از مادرش، فاطمه {{س}} گفت: «دامن‌های [[پاکی]] که مرا پرورده‌اند، هرگز اجازه چنین ذلتی را به من نمی‌دهند»<ref>طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج، ج۲، ص۲۴-۲۵؛ ابن نما حلی، مثیر الاحزان، ص۴۰؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۴۵، ص۹.</ref>.<ref>[[سید علی رضا عالمی\|عالمی، سید علی رضا]]، [[حسین بن علی (مقاله)\| مقاله «حسین بن علی»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فاطمی ج۱]]، ص ۱۹۹.</ref>		بیان [[ارزش]] رابطه نسبی با [[حضرت فاطمه]] {{س}} مورد توجه امام حسین {{ع}} بوده است. به همین سبب از فاطمه {{س}} نقل کرده است که [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: "هر [[پیامبری]] [[خاندان]] پدری‌ای دارد که نسبش بدو باز می‌گردد، مگر فاطمه که نسب فرزندانش به من باز می‌گردد"<ref>طبری امامی، محمد بن جریر، دلائل الامامه، ص۷۶.</ref>. علاوه بر این، پاس‌داشتن جایگاه و [[فضایل]] فاطمه {{س}} از اموری بود که، طبق شواهد [[تاریخی]]، امام حسین {{ع}} بدان توجه داشت و به شکلی متذکر آن می‌شد، چنان که در یکی از خطبه‌هایش در نکوهش [[ابن زیاد]]، که امام حسین {{ع}} را به [[ذلت]] [[تسلیم]] و [[بیعت]] فراخوانده بود، با یادآوری ضمنی از مادرش، فاطمه {{س}} گفت: «دامن‌های [[پاکی]] که مرا پرورده‌اند، هرگز اجازه چنین ذلتی را به من نمی‌دهند»<ref>طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج، ج۲، ص۲۴-۲۵؛ ابن نما حلی، مثیر الاحزان، ص۴۰؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۴۵، ص۹.</ref>.<ref>[[سید علی رضا عالمی\|عالمی، سید علی رضا]]، [[حسین بن علی (مقاله)\| مقاله «حسین بن علی»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فاطمی ج۱]]، ص ۱۹۹.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

امام حسین در معارف و سیره اهل بیت

Bahmani — Sat, 20 Jun 2026 05:06:47 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۶
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	از این‌رو می‌بینیم [[امامان معصوم]]{{عم}} در زنده نگهداشتن یاد و نام [[شهیدان کربلا]]، به عنوان کامل‌ترین الگوهای [[فداکاری]] و [[ایثار]] در راه [[نجات]] [[امت]]، به خصوص [[سالار شهیدان]] [[اباعبدالله الحسین]]{{ع}} در مناسبت‌های مختلف سعی و تلاش فراوانی نمودند و هیچ فرصتی را در زنده نگهداشتن یادشان فروگذار نکردند.		از این‌رو می‌بینیم [[امامان معصوم]]{{عم}} در زنده نگهداشتن یاد و نام [[شهیدان کربلا]]، به عنوان کامل‌ترین الگوهای [[فداکاری]] و [[ایثار]] در راه [[نجات]] [[امت]]، به خصوص [[سالار شهیدان]] [[اباعبدالله الحسین]]{{ع}} در مناسبت‌های مختلف سعی و تلاش فراوانی نمودند و هیچ فرصتی را در زنده نگهداشتن یادشان فروگذار نکردند.

	بی تردید، احیای نام و یاد این مردان بزرگ، [[الهام]] بخش بوده و به [[زندگی]] [[انسان‌ها]] جهت می‌دهد و [[روح]] فداکاری و ایثار را زنده کرده و [[آدمی]] را در برابر [[مشکلات]] و حوادث سخت، [[مقاوم]] و [[استوار]] می‌سازد. ذکر این [[صالحان]] و طرح [[فضایل اخلاقی]] و روح حماسی‌شان باعث می‌شود که هر [[قوم]] و ملتی ـ به خصوص [[مسلمین]] ـ از آنها [[الگو]] گرفته و به آنان [[تأسی]] و [[اقتدا]] کنند<ref>[[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[عاشورا ریشه‌ها انگیزه‌ها رویدادها پیامدها (کتاب)\|عاشورا ریشه‌ها انگیزه‌ها رویدادها پیامدها]] ص ۴۸.</ref>.		بی تردید، احیای نام و یاد این مردان بزرگ، [[الهام]] بخش بوده و به [[زندگی]] [[انسان‌ها]] جهت می‌دهد و [[روح]] فداکاری و ایثار را زنده کرده و [[آدمی]] را در برابر [[مشکلات]] و حوادث سخت، [[مقاوم]] و [[استوار]] می‌سازد. ذکر این [[صالحان]] و طرح [[فضایل اخلاقی]] و روح حماسی‌شان باعث می‌شود که هر [[قوم]] و ملتی ـ به خصوص [[مسلمین]] ـ از آنها [[الگو]] گرفته و به آنان [[تأسی]] و [[اقتدا]] کنند<ref>[[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[عاشورا ریشه‌ها انگیزه‌ها رویدادها پیامدها (کتاب)\|عاشورا ریشه‌ها انگیزه‌ها رویدادها پیامدها]]، ص ۴۸.</ref>.

	== روش‌های [[ائمه]]{{عم}} در زنده نگهداشتن [[عاشورا]] و عاشوراییان ==		== روش‌های [[ائمه]]{{عم}} در زنده نگهداشتن [[عاشورا]] و عاشوراییان ==

ثعلبة بن غَنَمَه

Jaafari — Sat, 20 Jun 2026 04:39:07 GMT

تغییر هدف تغییرمسیر از ثعلبة بن غنمه انصاری به ثعلبة بن غنمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۹
خط ۱:		خط ۱:
	#تغییر_مسیر [[ثعلبة بن غنمه ~~انصاری~~]]		#تغییر_مسیر [[ثعلبة بن غنمه]]

ثعلبه بن غَنَمَة بن عدی بن نابی خزرجی

Jaafari — Sat, 20 Jun 2026 04:39:02 GMT

تغییر هدف تغییرمسیر از ثعلبة بن غنمه انصاری به ثعلبة بن غنمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۹
خط ۱:		خط ۱:
	#تغییر_مسیر [[ثعلبة بن غنمه ~~انصاری~~]]		#تغییر_مسیر [[ثعلبة بن غنمه]]

ثعلبة بن غنمه بن عدی

Jaafari — Sat, 20 Jun 2026 04:38:45 GMT

تغییر هدف تغییرمسیر از ثعلبة بن غنمه انصاری به ثعلبة بن غنمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	#تغییر_مسیر [[ثعلبة بن غنمه ~~انصاری~~]]		#تغییر_مسیر [[ثعلبة بن غنمه]]

ثعلبة بن غنمة

Jaafari — Sat, 20 Jun 2026 04:38:38 GMT

تغییر هدف تغییرمسیر از ثعلبة بن غنمه انصاری به ثعلبة بن غنمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	#تغییر_مسیر [[ثعلبة بن غنمه ~~انصاری~~]]		#تغییر_مسیر [[ثعلبة بن غنمه]]

ثعلبه بن غنمه

Jaafari — Sat, 20 Jun 2026 04:38:35 GMT

تغییر هدف تغییرمسیر از ثعلبة بن غنمه انصاری به ثعلبة بن غنمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	#تغییر_مسیر [[ثعلبة بن غنمه ~~انصاری~~]]		#تغییر_مسیر [[ثعلبة بن غنمه]]

ثعلبه بن غنمه بن عدی

Jaafari — Sat, 20 Jun 2026 04:38:32 GMT

تغییر هدف تغییرمسیر از ثعلبة بن غنمه انصاری به ثعلبة بن غنمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	#تغییر_مسیر [[ثعلبة بن غنمه ~~انصاری~~]]		#تغییر_مسیر [[ثعلبة بن غنمه]]

ثعلبة بن عنمة بن عدی سلمی خزرجی

Jaafari — Sat, 20 Jun 2026 04:38:14 GMT

تغییرمسیر به ثعلبة بن غنمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{مدخل مرتبط~~		#تغییر_مسیر [[ثعلبة بن غنمه]]
	~~\| موضوع مرتبط = اصحاب پیامبر~~
	~~\| عنوان مدخل = ثعلبة بن عنمة بن عدی سلمی خزرجی~~
	~~\| مداخل مرتبط =~~
	~~\| پرسش مرتبط =~~
	}}
	~~== آشنایی اجمالی ==~~
	[[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۲۱.</ref> احتمال داده وی، همان [[ثعلبة بن عبید بن عدی]] باشد که نام پدرش «عنمه»، به «عبید» تصحیف شده است؛ [[شاهد]] بر این مطلب اینکه به جز [[ابن جوزی]] و [[ذهبی]] صحابه‌نگاران از ثعلبة بن عبید نامی نبرده و شاهدی بر [[صحابی]] بودن او نیاورده‌اند. وی از تیره [[بنی سواد بن غنم بن کعب بنسلمه]] از [[قبیله خزرج]] است<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۳۷؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲، ص۸۹؛ ابن ماکولا، الإکمال، ج۶، ص۱۴۳.</ref>. نام مادرش «جهیرة» دختر [[قین بن کعب]] از [[بنی سلمه]] است<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۰۰.</ref>. به [[روایت]] همگان، ثعلبه جزء هفتاد نفر از [[مردم یثرب]] بود که در [[بیعت عقبه دوم]] حاضر شدند. او به دستور [[رسول خدا]] {{صل}}، بُتان بنی سلمه را با [[همراهی]] [[عبدالله بن انیس]] و [[معاذ بن جبل]] [[شکست]]. در جنگ‌های [[بدر]]، [[أحد]] و [[خندق]] شرکت کرد و در [[جنگ خندق]]<ref>به روایت ابن اسحاق، ر. ک: ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۳۱۷.</ref> و به روایتی در [[غزوه خیبر]] (به روایت [[عروه بن زبیر]]) به دست [[هبیرة بن ابی وهب مخزومی]] کشته شد<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۲۸۲؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۴۷۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۲۱.</ref>. [[ابن عباس]] می‌گوید: معاذ بن جبل و [[ثعلبة بن غنمه]] درباره چگونگی کامل شدن هلال ماه از رسول خدا {{صل}} پرسیدند و [[آیه]] {{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ}}<ref>«از تو درباره ماه‌های نو می‌پرسند، بگو: آنها زمان نما» سوره بقره، آیه ۱۸۹.</ref>. درباره آنان نازل شد<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۱، ص۴۹۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۴۷۴.</ref>. همچنین [[طبری]]<ref>طبری، ج۴، ص۳۴.</ref>، نقل کرده است که بین [[ثعلبة بن غنمه]] و شماری از [[انصار]] مشاجرهای درگرفت و یکی از [[یهودیان]] از [[بنی قینقاع]] نیز [[آتش]] [[اختلاف]] آنان را شعله‌ور کرد، به گونه‌ای که نزدیک بود [[جنگ]] کنند، [[آیه]] {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ}}<ref>«ای مؤمنان! اگر از دسته‌ای از کسانی که به آنان کتاب داده شده است فرمانبرداری کنید شما را پس از ایمانتان به کفر باز می‌گردانند» سوره آل عمران، آیه ۱۰۰.</ref>. درباره ثعلبه نازل شد و به [[سبب نزول آیه]] طرفین از درگیری خودداری کردند<ref>و نیز ر. ک: سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، ج۲، ص۵۸.</ref>.

	[[واقدی]]<ref>واقدی، المغازی، ج۳، ص۱۰۷۱.</ref> می‌گوید: آیه {{متن قرآن\|وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَی الرَّسُولِ تَرَی أَعْیُنَهُمْ تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ}}<ref>«و هر گاه آنچه را بر پیامبر فرو فرستاده شده است بشنوند، با شناختی که از حق یافته‌اند چشمانشان را می‌بینی که از اشک لبریز می‌شود؛ می‌گویند: پروردگارا! ما ایمان آورده‌ایم ما را با گروه گواهان بنگار!» سوره مائده، آیه ۸۳.</ref>. درباره [[~~گریه]] کنندگان برای شرکت در [[جنگ تبوک]] نازل شده است که از جمله آنان،~~ ثعلبة بن غنمه است؛ ولی چنان که گذشت، ثعلبه در [[جنگ خندق]] یا [[خیبر]] به [[شهادت]] رسید. [[حاکم نیشابوری]]<ref>حاکم نیشابوری، المستدرک، ج۳، ص۲۳۱.</ref> نیز به طریق خود از جابر نقل می‌کند: ثعلبه در وفدی [[خدمت]] [[رسول خدا]] {{صل}} رسید و سه مرتبه [[سلام]] داد، ولی آن [[حضرت]] به دلیل [[انگشتر]] طلایی که در دست او بود، اعتنایی نکرد. گفته شد: ای رسول خدا، ثعلبه سه مرتبه سلام داد، حضرت فرمود: «چشمم به شعله‌ای از آتش در دست ثعلبه افتاد». این [[روایت]] اولاً با [[سیره رسول خدا]] {{صل}} سازگاری ندارد و با [[خلق کریم]] ایشان نمی‌سازد؛ ثانیاً [[وفود]] معمولاً پس از سال هشتم نزد حضرت می‌آمدند و ثعلبه در [[خندق]] یا خیبر به شهادت رسیده بود.<ref>[[رمضان محمدی\|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)\|مقاله «ثعلبة بن عنمة بن عدی سلمی خزرجی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۲۰.</ref>

	~~== جستارهای وابسته ==~~
	~~{{مدخل وابسته}}~~

	~~[[خزرج]] (قبیله)~~

	~~{{پایان مدخل وابسته}}~~

	~~== منابع ==~~
	~~{{منابع}}~~
	# [[پرونده:IM009658.jpg\|22px]] [[رمضان محمدی\|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)\|'''مقاله «ثعلبة بن عنمة بن عدی سلمی خزرجی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲''']]
	~~{{پایان منابع}}~~

	~~== پانویس ==~~
	~~{{پانویس}}~~

	~~[[رده:اعلام]]~~
	~~[[رده:اصحاب پیامبر~~]]

ثعلبة بن غنمه انصاری

Jaafari — Sat, 20 Jun 2026 04:38:03 GMT

تغییرمسیر به ثعلبة بن غنمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~		#تغییر_مسیر [[ثعلبة بن غنمه]]
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[ثعلبة بن غنمه انصاری در قرآن]] - [[ثعلبة بن غنمه انصاری در تاریخ اسلامی]] \| پرسش مرتبط = }}

	~~== مقدمه ==~~
	[[ثعلبه بن غَنَمَة بن عدی بن نابی خزرجی]] <ref> لسیره النبویه، ج ۲، ص ۴۶۳ و ۶۹۹؛ الاصابه، ج ۱، ص ۵۲۱؛ رجال الطوسی، ص ۳۱؛ الطبقات، ج ۳، ص ۴۳۵؛ الاستیعاب، ج ۱، ص ۲۸۲.</ref> [[انصاری]] از تیره [[بنی سلمه]] [[خزرج]] بود. <ref> لسیره النبویه، ج ۲، ص ۶۹۹؛ الاصابه، ج ۱، ص ۵۲۱؛ رجال الطوسی، ص ۳۱.</ref> مادرش [[جهیرة بنت القین]] نیز از همان تیره بود. نام پدرش به صورت عَنَمَه <ref> المستدرک، ج۳، ص۲۵۷؛ اسدالغابه، ج۱، ص۴۷۴؛ رجال الطوسی، ص ۳۱.</ref> یا غَنْم <ref> کشف الاسرار، ج ۲، ص ۲۲۹؛ روض الجنان، ج ۳، ص ۶۴؛ مجمع البیان، ج ۱، ص ۸۰۴.</ref> یا غَنیمه <ref>تفسیر مقاتل، ج ۱، ص ۲۹۲.</ref> نیز ضبط شده که از [[اختلاف]] نساخ منابع ناشی است.

	ثعلبه در سال سیزدهم [[بعثت]] در [[پیمان]] دوم [[عقبه]] در [[منا]] با [[رسول]] گرامی {{صل}} [[بیعت]] و آن [[حضرت]] را به یثرب [[دعوت]] کرد. بعضی او را از حاضران هر دو [[پیمان عقبه]] دانسته‌اند. ثعلبه پس از [[اسلام آوردن]]، بت‌های بنی سلمه را [[شکست]]، از این رو از نخستین [[بت]] شکنان است. روزی [[پیامبر]] {{صل}} به سبب استفاده ثعلبه از [[انگشتر]] طلا بدو توجه نکرد، از این رو وی آن را کنار نهاد.<ref> الطبقات، ج۳، ص۴۳۵؛ الاستیعاب، ج۱، ص ۲۸۲؛ اسدالغابه، ج ۱، ص ۲۸۲.</ref> در [[تاریخ]] [[وفات]] وی اختلاف است؛ به [[نقلی]] در [[جنگ خندق]] در [[سال پنجم هجری]] و به قولی در [[نبرد خیبر]] به [[سال هفتم هجری]] [[شهید]] شد.<ref>المغازی، ج۲، ص ۴۹۶؛ الاستیعاب، ج ۱، ص۲۸۲؛ اسدالغابه، ج ۱، ص ۴۷۴.</ref> خبری دیگر وی <ref>اسباب النزول، ص ۲۱۲؛ تفسیر بغوی، ج ۲، ص ۲۶۹؛ تفسیر قرطبی، ج ۴، ص ۱۴۵.</ref> و برادرش [[عمرو]] <ref> اسدالغابه، ج ۴، ص ۲۴۶.</ref> را در هنگام حرکت [[سپاه اسلام]] به سوی [[تبوک]] ([[سال ۹ هجری]]) از کسانی دانسته که به جهت نداشتن تجهیزات و تدارکات از [[همراهی]] با [[سپاه]] بازمانده و بدین سبب می‌‌گریستند.

	~~نام [[ثعلبه]] در [[شأن نزول]] برخی از [[آیات قرآن کریم]] آمده است:~~
	# [[مفسران]] ذیل [[آیه]] {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى مِنْ بَعْدِ مَا بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتَابِ أُولَئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَيَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ}}<ref>«خداوند و لعنت‌کنندگان، کسانی را لعنت می‌کنند که برهان‌ها و رهنمودی را که فرو فرستادیم، پس از آنکه در کتاب (تورات) برای مردم روشن کردیم، پنهان می‌دارند» سوره بقره، آیه ۱۵۹.</ref> از ثعلبه یاد کرده و گفته‌اند: ثعلبه از یکی از [[یهودیان]] درباره [[بشارت]] به [[پیامبر]] در [[تورات]] پرسید و چون آن [[یهودی]] [[انکار]] کرد این آیه نازل شد که [[خداوند]] [[کتمان]] کنندگان [[حقیقت]] را [[لعن]] می‌‌کند.<ref>جامع البیان، ج ۲، ص ۷۳؛ الدرالمنثور، ج ۱، ص ۳۹۰.</ref>
	# مفسران ذیل آیه {{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَى وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«از تو درباره ماه‌های نو می‌پرسند، بگو: آنها زمان نمای مردم و حجّ‌اند؛ و نیکی آن نیست که از پشت خانه‌ها به درون آنها درآیید بلکه (حقیقت) نیکی (از آن) کسی است که پرهیزگاری ورزد و به خانه‌ها از در درآیید، و از خداوند پروا کنید باشد که رستگار گردید» سوره بقره، آیه ۱۸۹.</ref> آورده‌اند که این آیه در پاسخ سؤال ثعلبه و [[معاذ بن جبل]] از پیامبر درباره علت یا فایده [[هلال]] ماه در شروع ماه‌ها نازل شد<ref> اسباب النزول، ص ۵۰؛ روض الجنان، ج ۳، ص ۶۴؛ الدرالمنثور، ج ۱، ص ۴۹۰.</ref>.
	# در خبر است که میان ثعلبه و گروهی از [[انصار]] [[کلامی]] درگرفت. در این هنگام فردی یهودی از [[قبیله]] [[قینقاع]] تلاش کرد تا [[اختلاف]] بین دو طرف را شدت بخشد تا اینکه بر اثر شایعه پراکنی وی عدّه‌ای آماده [[حمله]] به گروهی دیگر شده، دو [[قبیله اوس]] و [[خزرج]] بر آن شدند که [[سلاح]] برگیرند و بجنگند که این [[آیه شریفه]] نازل شد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ}}<ref>«ای مؤمنان! اگر از دسته‌ای از کسانی که به آنان کتاب داده شده است فرمانبرداری کنید شما را پس از ایمانتان به کفر باز می‌گردانند» سوره آل عمران، آیه ۱۰۰.</ref>.<ref> جامع البیان، ج ۴، ص ۳۵.</ref>
	# زمانی که [[لشکر اسلام]] آماده حرکت به سوی [[تبوک]] می‌‌شد ۷ نفر که یکی از آنان [[ثعلبه]] بود [[خدمت]] [[رسول گرامی]] {{صل}} آمدند و عرض کردند: ما را با خود ببر. [[حضرت]] فرمود: چیزی که شما را بر آن سوار کنم نمی‌یابم. آنان در حالی که می‌‌گریستند بازگشتند (و به همین سبب به بکّائین معروف شدند). [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوْا وَأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا أَلَّا يَجِدُوا مَا يُنْفِقُونَ}}<ref>«و نه بر کسانی که چون نزد تو آمدند تا آنان را سوار کنی گفتی چیزی نمی‌یابم تا بر آن سوارتان کنم؛ بازگشتند در حالی که چشم‌هاشان لبریز از اشک بود از غم اینکه چیزی نمی‌یافتند تا (در این راه) ببخشند» سوره توبه، آیه ۹۲.</ref> درباره اینان نازل شد.<ref>المغازی، ج ۳، ص ۱۰۲۴؛ اسباب النزول، ص ۲۱۲؛ تفسیر بغوی، ج ۲، ص ۲۶۹.</ref>.<ref>[[محمد حسن درایتی \|درایتی، محمد حسن]]، [[ثعلبة بن غنمه انصاری (مقاله)\|مقاله «ثعلبة بن غنمه انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹.</ref>

	~~== منابع ==~~
	~~{{منابع}}~~
	* [[پرونده:000064.jpg\|22px]] [[محمد حسن درایتی \|درایتی، محمد حسن]]، [[ثعلبة بن غنمه انصاری (مقاله)\|مقاله «ثعلبة بن غنمه انصاری»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۹''']]
	~~{{پایان منابع}}~~

	~~== پانویس ==~~
	~~{{پانویس}}~~

	~~[[رده:~~ثعلبة بن غنمه ~~انصاری~~]]

	~~{{صحابه شهید}}~~

ثعلبة بن غنمه در قرآن

Jaafari — Sat, 20 Jun 2026 04:37:49 GMT

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = ثعلبة بن غنمه | عنوان مدخل = ثعلبة بن غنمه | مداخل مرتبط = ثعلبة بن غنمه در قرآن | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == ثعلبه بن غَنَمَة بن عدی بن نابی خزرجی <ref> لسیره النبویه، ج ۲، ص ۴۶۳ و ۶۹۹؛ الاصابه، ج ۱، ص ۵۲۱؛ رجال الطوسی، ص...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = ثعلبة بن غنمه
| عنوان مدخل = ثعلبة بن غنمه
| مداخل مرتبط = [[ثعلبة بن غنمه در قرآن]]
| پرسش مرتبط =
}}

== مقدمه ==
[[ثعلبه بن غَنَمَة بن عدی بن نابی خزرجی]] <ref> لسیره النبویه، ج ۲، ص ۴۶۳ و ۶۹۹؛ الاصابه، ج ۱، ص ۵۲۱؛ رجال الطوسی، ص ۳۱؛ الطبقات، ج ۳، ص ۴۳۵؛ الاستیعاب، ج ۱، ص ۲۸۲.</ref> [[انصاری]] از تیره [[بنی سلمه]] [[خزرج]] بود. <ref> لسیره النبویه، ج ۲، ص ۶۹۹؛ الاصابه، ج ۱، ص ۵۲۱؛ رجال الطوسی، ص ۳۱.</ref> مادرش [[جهیرة بنت القین]] نیز از همان تیره بود. نام پدرش به صورت عَنَمَه <ref> المستدرک، ج۳، ص۲۵۷؛ اسدالغابه، ج۱، ص۴۷۴؛ رجال الطوسی، ص ۳۱.</ref> یا غَنْم <ref> کشف الاسرار، ج ۲، ص ۲۲۹؛ روض الجنان، ج ۳، ص ۶۴؛ مجمع البیان، ج ۱، ص ۸۰۴.</ref> یا غَنیمه <ref>تفسیر مقاتل، ج ۱، ص ۲۹۲.</ref> نیز ضبط شده که از [[اختلاف]] نساخ منابع ناشی است.

ثعلبه در سال سیزدهم [[بعثت]] در [[پیمان]] دوم [[عقبه]] در [[منا]] با [[رسول]] گرامی {{صل}} [[بیعت]] و آن [[حضرت]] را به یثرب [[دعوت]] کرد. بعضی او را از حاضران هر دو [[پیمان عقبه]] دانسته‌اند. ثعلبه پس از [[اسلام آوردن]]، بت‌های بنی سلمه را [[شکست]]، از این رو از نخستین [[بت]] شکنان است. روزی [[پیامبر]] {{صل}} به سبب استفاده ثعلبه از [[انگشتر]] طلا بدو توجه نکرد، از این رو وی آن را کنار نهاد.<ref> الطبقات، ج۳، ص۴۳۵؛ الاستیعاب، ج۱، ص ۲۸۲؛ اسدالغابه، ج ۱، ص ۲۸۲.</ref> در [[تاریخ]] [[وفات]] وی اختلاف است؛ به [[نقلی]] در [[جنگ خندق]] در [[سال پنجم هجری]] و به قولی در [[نبرد خیبر]] به [[سال هفتم هجری]] [[شهید]] شد.<ref>المغازی، ج۲، ص ۴۹۶؛ الاستیعاب، ج ۱، ص۲۸۲؛ اسدالغابه، ج ۱، ص ۴۷۴.</ref> خبری دیگر وی <ref>اسباب النزول، ص ۲۱۲؛ تفسیر بغوی، ج ۲، ص ۲۶۹؛ تفسیر قرطبی، ج ۴، ص ۱۴۵.</ref> و برادرش [[عمرو]] <ref> اسدالغابه، ج ۴، ص ۲۴۶.</ref> را در هنگام حرکت [[سپاه اسلام]] به سوی [[تبوک]] ([[سال ۹ هجری]]) از کسانی دانسته که به جهت نداشتن تجهیزات و تدارکات از [[همراهی]] با [[سپاه]] بازمانده و بدین سبب می‌‌گریستند.

نام [[ثعلبه]] در [[شأن نزول]] برخی از [[آیات قرآن کریم]] آمده است:
# [[مفسران]] ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى مِنْ بَعْدِ مَا بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتَابِ أُولَئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَيَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ}}<ref>«خداوند و لعنت‌کنندگان، کسانی را لعنت می‌کنند که برهان‌ها و رهنمودی را که فرو فرستادیم، پس از آنکه در کتاب (تورات) برای مردم روشن کردیم، پنهان می‌دارند» سوره بقره، آیه ۱۵۹.</ref> از ثعلبه یاد کرده و گفته‌اند: ثعلبه از یکی از [[یهودیان]] درباره [[بشارت]] به [[پیامبر]] در [[تورات]] پرسید و چون آن [[یهودی]] [[انکار]] کرد این آیه نازل شد که [[خداوند]] [[کتمان]] کنندگان [[حقیقت]] را [[لعن]] می‌‌کند.<ref>جامع البیان، ج ۲، ص ۷۳؛ الدرالمنثور، ج ۱، ص ۳۹۰.</ref>
# مفسران ذیل آیه {{متن قرآن|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَى وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«از تو درباره ماه‌های نو می‌پرسند، بگو: آنها زمان نمای مردم و حجّ‌اند؛ و نیکی آن نیست که از پشت خانه‌ها به درون آنها درآیید بلکه (حقیقت) نیکی (از آن) کسی است که پرهیزگاری ورزد و به خانه‌ها از در درآیید، و از خداوند پروا کنید باشد که رستگار گردید» سوره بقره، آیه ۱۸۹.</ref> آورده‌اند که این آیه در پاسخ سؤال ثعلبه و [[معاذ بن جبل]] از پیامبر درباره علت یا فایده [[هلال]] ماه در شروع ماه‌ها نازل شد<ref> اسباب النزول، ص ۵۰؛ روض الجنان، ج ۳، ص ۶۴؛ الدرالمنثور، ج ۱، ص ۴۹۰.</ref>.
# در خبر است که میان ثعلبه و گروهی از [[انصار]] [[کلامی]] درگرفت. در این هنگام فردی یهودی از [[قبیله]] [[قینقاع]] تلاش کرد تا [[اختلاف]] بین دو طرف را شدت بخشد تا اینکه بر اثر شایعه پراکنی وی عدّه‌ای آماده [[حمله]] به گروهی دیگر شده، دو [[قبیله اوس]] و [[خزرج]] بر آن شدند که [[سلاح]] برگیرند و بجنگند که این [[آیه شریفه]] نازل شد: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ}}<ref>«ای مؤمنان! اگر از دسته‌ای از کسانی که به آنان کتاب داده شده است فرمانبرداری کنید شما را پس از ایمانتان به کفر باز می‌گردانند» سوره آل عمران، آیه ۱۰۰.</ref>.<ref> جامع البیان، ج ۴، ص ۳۵.</ref>
# زمانی که [[لشکر اسلام]] آماده حرکت به سوی [[تبوک]] می‌‌شد ۷ نفر که یکی از آنان [[ثعلبه]] بود [[خدمت]] [[رسول گرامی]] {{صل}} آمدند و عرض کردند: ما را با خود ببر. [[حضرت]] فرمود: چیزی که شما را بر آن سوار کنم نمی‌یابم. آنان در حالی که می‌‌گریستند بازگشتند (و به همین سبب به بکّائین معروف شدند). [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوْا وَأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا أَلَّا يَجِدُوا مَا يُنْفِقُونَ}}<ref>«و نه بر کسانی که چون نزد تو آمدند تا آنان را سوار کنی گفتی چیزی نمی‌یابم تا بر آن سوارتان کنم؛ بازگشتند در حالی که چشم‌هاشان لبریز از اشک بود از غم اینکه چیزی نمی‌یافتند تا (در این راه) ببخشند» سوره توبه، آیه ۹۲.</ref> درباره اینان نازل شد.<ref>المغازی، ج ۳، ص ۱۰۲۴؛ اسباب النزول، ص ۲۱۲؛ تفسیر بغوی، ج ۲، ص ۲۶۹.</ref>.<ref>[[محمد حسن درایتی |درایتی، محمد حسن]]، [[ثعلبة بن غنمه انصاری (مقاله)|مقاله «ثعلبة بن غنمه انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
* [[پرونده:000064.jpg|22px]] [[محمد حسن درایتی |درایتی، محمد حسن]]، [[ثعلبة بن غنمه انصاری (مقاله)|مقاله «ثعلبة بن غنمه انصاری»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۹''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]

ثعلبة بن غنمه

Jaafari — Sat, 20 Jun 2026 04:36:07 GMT

تغییرمسیر به ثعلبة بن غنمه انصاری حذف شد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۶
خط ۱:		خط ۱:
	~~#تغییر_مسیر~~ [[ثعلبة بن غنمه ~~انصاری~~]]		{{مدخل مرتبط
			\| موضوع مرتبط = اصحاب پیامبر
			\| عنوان مدخل = ثعلبة بن غنمه
			\| مداخل مرتبط = [[ثعلبة بن غنمه در قرآن]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}
			== آشنایی اجمالی ==
			[[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۲۱.</ref> احتمال داده وی، همان [[ثعلبة بن عبید بن عدی]] باشد که نام پدرش «عنمه»، به «عبید» تصحیف شده است؛ [[شاهد]] بر این مطلب اینکه به جز [[ابن جوزی]] و [[ذهبی]] صحابه‌نگاران از ثعلبة بن عبید نامی نبرده و شاهدی بر [[صحابی]] بودن او نیاورده‌اند. وی از تیره [[بنی سواد بن غنم بن کعب بنسلمه]] از [[قبیله خزرج]] است<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۳۷؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲، ص۸۹؛ ابن ماکولا، الإکمال، ج۶، ص۱۴۳.</ref>. نام مادرش «جهیرة» دختر [[قین بن کعب]] از [[بنی سلمه]] است<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۰۰.</ref>. به [[روایت]] همگان، ثعلبه جزء هفتاد نفر از [[مردم یثرب]] بود که در [[بیعت عقبه دوم]] حاضر شدند. او به دستور [[رسول خدا]] {{صل}}، بُتان بنی سلمه را با [[همراهی]] [[عبدالله بن انیس]] و [[معاذ بن جبل]] [[شکست]]. در جنگ‌های [[بدر]]، [[أحد]] و [[خندق]] شرکت کرد و در [[جنگ خندق]]<ref>به روایت ابن اسحاق، ر. ک: ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۳۱۷.</ref> و به روایتی در [[غزوه خیبر]] (به روایت [[عروه بن زبیر]]) به دست [[هبیرة بن ابی وهب مخزومی]] کشته شد<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۲۸۲؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۴۷۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۵۲۱.</ref>. [[ابن عباس]] می‌گوید: معاذ بن جبل و [[ثعلبة بن غنمه]] درباره چگونگی کامل شدن هلال ماه از رسول خدا {{صل}} پرسیدند و [[آیه]] {{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ}}<ref>«از تو درباره ماه‌های نو می‌پرسند، بگو: آنها زمان نما» سوره بقره، آیه ۱۸۹.</ref>. درباره آنان نازل شد<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۱، ص۴۹۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۱، ص۴۷۴.</ref>. همچنین [[طبری]]<ref>طبری، ج۴، ص۳۴.</ref>، نقل کرده است که بین [[ثعلبة بن غنمه]] و شماری از [[انصار]] مشاجرهای درگرفت و یکی از [[یهودیان]] از [[بنی قینقاع]] نیز [[آتش]] [[اختلاف]] آنان را شعله‌ور کرد، به گونه‌ای که نزدیک بود [[جنگ]] کنند، [[آیه]] {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ}}<ref>«ای مؤمنان! اگر از دسته‌ای از کسانی که به آنان کتاب داده شده است فرمانبرداری کنید شما را پس از ایمانتان به کفر باز می‌گردانند» سوره آل عمران، آیه ۱۰۰.</ref>. درباره ثعلبه نازل شد و به [[سبب نزول آیه]] طرفین از درگیری خودداری کردند<ref>و نیز ر. ک: سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، ج۲، ص۵۸.</ref>.

			[[واقدی]]<ref>واقدی، المغازی، ج۳، ص۱۰۷۱.</ref> می‌گوید: آیه {{متن قرآن\|وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَی الرَّسُولِ تَرَی أَعْیُنَهُمْ تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ}}<ref>«و هر گاه آنچه را بر پیامبر فرو فرستاده شده است بشنوند، با شناختی که از حق یافته‌اند چشمانشان را می‌بینی که از اشک لبریز می‌شود؛ می‌گویند: پروردگارا! ما ایمان آورده‌ایم ما را با گروه گواهان بنگار!» سوره مائده، آیه ۸۳.</ref>. درباره [[گریه]] کنندگان برای شرکت در [[جنگ تبوک]] نازل شده است که از جمله آنان، ثعلبة بن غنمه است؛ ولی چنان که گذشت، ثعلبه در [[جنگ خندق]] یا [[خیبر]] به [[شهادت]] رسید. [[حاکم نیشابوری]]<ref>حاکم نیشابوری، المستدرک، ج۳، ص۲۳۱.</ref> نیز به طریق خود از جابر نقل می‌کند: ثعلبه در وفدی [[خدمت]] [[رسول خدا]] {{صل}} رسید و سه مرتبه [[سلام]] داد، ولی آن [[حضرت]] به دلیل [[انگشتر]] طلایی که در دست او بود، اعتنایی نکرد. گفته شد: ای رسول خدا، ثعلبه سه مرتبه سلام داد، حضرت فرمود: «چشمم به شعله‌ای از آتش در دست ثعلبه افتاد». این [[روایت]] اولاً با [[سیره رسول خدا]] {{صل}} سازگاری ندارد و با [[خلق کریم]] ایشان نمی‌سازد؛ ثانیاً [[وفود]] معمولاً پس از سال هشتم نزد حضرت می‌آمدند و ثعلبه در [[خندق]] یا خیبر به شهادت رسیده بود.<ref>[[رمضان محمدی\|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)\|مقاله «ثعلبة بن عنمة بن عدی سلمی خزرجی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۳۲۰.</ref>

			== جستارهای وابسته ==
			{{مدخل وابسته}}

			[[خزرج]] (قبیله)

			{{پایان مدخل وابسته}}

			== منابع ==
			{{منابع}}
			# [[پرونده:IM009658.jpg\|22px]] [[رمضان محمدی\|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)\|'''مقاله «ثعلبة بن عنمة بن عدی سلمی خزرجی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲''']]
			{{پایان منابع}}

			== پانویس ==
			{{پانویس}}

			[[رده:اعلام]]
			[[رده:اصحاب پیامبر]]

ثعلبة بن غنمه انصاری در قرآن

Jaafari — Sat, 20 Jun 2026 04:35:45 GMT

Jaafari صفحهٔ ثعلبة بن غنمه انصاری در قرآن را حذف کرد محتوای صفحه این بود: «{{نبوت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = ثعلبة بن غنمه انصاری | عنوان مدخل = ثعلبة بن غنمه انصاری | مداخل مرتبط = ثعلبة بن غنمه انصاری در قرآن - ثعلبة بن غنمه انصاری در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == ثعلبه بن غَنَمَة بن عدی بن نابی خزرجی <ref> لسیر...»

دانشنامه قرآن و حقوق (کتاب)

Ali — Fri, 19 Jun 2026 17:44:26 GMT

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | عنوان پیشین = | عنوان = دانشنامه قرآن و حقوق | عنوان پسین = علوم جنایی | شماره جلد = | عنوان اصلی = | تصویر = IM011157.jpg | اندازه تصویر = 200px | از مجموعه = | زبان = فارسی | زبان اصلی = | نویسنده = علی اکبر رشاد | نویسندگان = | تحقیق یا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان پیشین =
| عنوان = دانشنامه [[قرآن]] و [[حقوق]]
| عنوان پسین = علوم جنایی
| شماره جلد =
| عنوان اصلی =
| تصویر = IM011157.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
| زبان اصلی =
| نویسنده = [[علی اکبر رشاد]]
| نویسندگان =
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = [[حقوق]]، [[قرآن]]
| مذهب = شیعه
| ناشر = پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
| به همت =
| وابسته به =
| محل نشر = تهران، ایران
| سال نشر = ۱۴۰۱
| تعداد صفحات = ۴۵۸
| تعداد جلد =
| فهرست جلدها =
| شابک = 978-600-108-540-6
| شماره ملی = 8953350
}}

'''دانشنامه [[قرآن]] و [[حقوق]]'''، کتابی است که با زبان فارسی به بررسی مفاهیم، مبانی، [[احکام]] و آموزه‌های [[حقوقی]] مرتبط با آموزه‌های [[قرآن کریم]] می‌پردازد. این مجموعه اثر [[علی اکبر رشاد]] است و [[:رده:انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی|انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی]] نشر آن را به عهده داشته است.<ref name=p1>[https://www.gisoom.com/book/44893498 شبکه جامع کتاب گیسوم]</ref>

== دربارهٔ کتاب ==
در این مورد اطلاعاتی در دست نیست.

== فهرست کتاب ==
در این مورد اطلاعاتی در دست نیست.

== دربارهٔ پدیدآورنده ==
{{پدیدآورنده ساده
| پدیدآورنده کتاب = علی اکبر رشاد
| فضای نام =}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌های علی اکبر رشاد]]
[[رده:آثار علی اکبر رشاد]]
[[رده:کتاب‌های فاقد چکیده]]
[[رده:کتاب‌های فاقد فهرست]]
[[رده:کتاب‌های فاقد متن PDF]]
[[رده:کتاب‌های فاقد متن دیجیتال]]

دانشنامه قرآن و اخلاق

Wasity — Fri, 19 Jun 2026 17:37:58 GMT

تغییرمسیر به دانشنامه قرآن و اخلاق (کتاب)

صفحهٔ تازه

#تغییر_مسیر [[دانشنامه قرآن و اخلاق (کتاب)]]

دانشنامه قرآن و اخلاق ج۱ (کتاب)

Wasity — Fri, 19 Jun 2026 17:37:36 GMT

دربارهٔ کتاب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۰۷
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	این کتاب، جلد اول از مجموعهٔ دو جلدی '''[[دانشنامه قرآن و اخلاق (کتاب)\|دانشنامه قرآن و اخلاق]]''' است که با زبان فارسی به بررسی مبانی، فضایل و [[رذایل]] اخلاق اسلامی از منظر [[قرآن]] و [[معارف دینی]] می‌پردازد. این مجموعه اثر [[علی اکبر رشاد]] است و [[:رده:انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی\|انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی]] نشر آن را به عهده داشته است.		این کتاب، جلد اول از مجموعهٔ دو جلدی '''[[دانشنامه قرآن و اخلاق (کتاب)\|دانشنامه قرآن و اخلاق]]''' است که با زبان فارسی به بررسی مبانی، فضایل و [[رذایل]] اخلاق اسلامی از منظر [[قرآن]] و [[معارف دینی]] می‌پردازد. این مجموعه اثر [[علی اکبر رشاد]] است و [[:رده:انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی\|انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی]] نشر آن را به عهده داشته است.
	== دربارهٔ کتاب ==		== دربارهٔ کتاب ==
	کتاب «[[دانشنامه قرآن]] و [[اخلاق]]: کلیات و [[اخلاق ~~بندگی]]»~~ اثری است که در زمره متون [[مرجع]] و [[تخصصی]] با رویکرد ساختارگرا به [[آموزه‌های وحیانی]] طبقه‌بندی می‌شود. این کتاب نخستین گام از یک طرح کلان برای تدوین [[نظام اخلاقی]] بر پایه متن [[قرآن]] به شمار می‌رود. جلد حاضر با تمرکز بر مبانی نظری و مفهوم‌سازی‌های اولیه، تلاش می‌کند تا چهارچوبی مستحکم برای [[فهم]] نسبت میان [[خالق]] و مخلوق در ساحت [[رفتار]] و انگیزه ارائه دهد.		کتاب «[[دانشنامه قرآن و اخلاق]]: کلیات و اخلاق بندگی» اثری است که در زمره متون [[مرجع]] و [[تخصصی]] با رویکرد ساختارگرا به [[آموزه‌های وحیانی]] طبقه‌بندی می‌شود. این کتاب نخستین گام از یک طرح کلان برای تدوین [[نظام اخلاقی]] بر پایه متن [[قرآن]] به شمار می‌رود. جلد حاضر با تمرکز بر مبانی نظری و مفهوم‌سازی‌های اولیه، تلاش می‌کند تا چهارچوبی مستحکم برای [[فهم]] نسبت میان [[خالق]] و مخلوق در ساحت [[رفتار]] و انگیزه ارائه دهد.

	بخش نخست کتاب به کلیات و مبانی اختصاص دارد که در آن مفاهیم بنیادین اخلاق، [[فلسفه اخلاق]] و روش‌شناسی استخراج گزاره‌های ارزشی از متن [[وحی]] تبیین می‌شود. بخش دوم که بدنه اصلی این مجلد را تشکیل می‌دهد، تحت عنوان اخلاق بندگی به بررسی نسبت‌های وجودی و [[رفتاری]] [[انسان]] در قبال [[خداوند]] می‌پردازد. موضوعاتی نظیر [[اخلاص]]، [[توکل]]، [[تسلیم]]، [[رضا]] و [[خشیت]] نه به عنوان مفاهیمی انتزاعی، بلکه به مثابه مولفه‌های یک [[نظام]] کنش‌گری فعال تحلیل شده‌اند. نویسندگان با واکاوی ریشه‌های لغوی و [[سیاق آیات]]، تلاش کرده‌اند تا مرزهای ظریف میان مفاهیم مشابه را روشن کنند و تاثیر هر یک از این [[فضایل]] را در ساختار روانی و [[اجتماعی]] فرد [[مسلمان]] نشان دهند. یکی از نکات تامل‌برانگیز در این تحلیل‌ها، بررسی پیوند ناگسستنی میان [[جهان‌بینی توحیدی]] و خروجی‌های رفتاری است؛ به گونه‌ای که اخلاق بندگی تنها در [[اطاعت]] خلاصه نمی‌شود، بلکه به عنوان مسیری برای [[کمال وجودی]] و [[آزادی]] [[حقیقی]] [[انسان]] از قیود غیرالهی بازنمایی می‌گردد.		بخش نخست کتاب به کلیات و مبانی اختصاص دارد که در آن مفاهیم بنیادین اخلاق، [[فلسفه اخلاق]] و روش‌شناسی استخراج گزاره‌های ارزشی از متن [[وحی]] تبیین می‌شود. بخش دوم که بدنه اصلی این مجلد را تشکیل می‌دهد، تحت عنوان اخلاق بندگی به بررسی نسبت‌های وجودی و [[رفتاری]] [[انسان]] در قبال [[خداوند]] می‌پردازد. موضوعاتی نظیر [[اخلاص]]، [[توکل]]، [[تسلیم]]، [[رضا]] و [[خشیت]] نه به عنوان مفاهیمی انتزاعی، بلکه به مثابه مولفه‌های یک [[نظام]] کنش‌گری فعال تحلیل شده‌اند. نویسندگان با واکاوی ریشه‌های لغوی و [[سیاق آیات]]، تلاش کرده‌اند تا مرزهای ظریف میان مفاهیم مشابه را روشن کنند و تاثیر هر یک از این [[فضایل]] را در ساختار روانی و [[اجتماعی]] فرد [[مسلمان]] نشان دهند. یکی از نکات تامل‌برانگیز در این تحلیل‌ها، بررسی پیوند ناگسستنی میان [[جهان‌بینی توحیدی]] و خروجی‌های رفتاری است؛ به گونه‌ای که اخلاق بندگی تنها در [[اطاعت]] خلاصه نمی‌شود، بلکه به عنوان مسیری برای [[کمال وجودی]] و [[آزادی]] [[حقیقی]] [[انسان]] از قیود غیرالهی بازنمایی می‌گردد.

ابوالقاسم مقیمی

Wasity — Fri, 19 Jun 2026 17:33:13 GMT

تغییرمسیر به ابوالقاسم مقیمی حاجی

صفحهٔ تازه

#تغییر_مسیر [[ابوالقاسم مقیمی حاجی]]