امامت‌پدیا - تغییرات اخیر [fa]

احنف بن قیس تمیمی

Ali — Sun, 19 Apr 2026 12:12:29 GMT

صیفی بن فسیل شیبانی

Ali — Sun, 19 Apr 2026 12:08:15 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۸
خط ۶۶:		خط ۶۶:
	[[زیاد بن ابیه]] این [[حاکم]] سخت [[دل]] و [[ستمگر]]، صیفی را به همراه [[حجر بن عدی]] و دیگر یارانش که [[دوازده نفر]] و بعد هم دو نفر به آنها ملحق شدند و جمعاً چهارده نفر بودند به [[شام]] نزد [[معاویه]] فرستاد و قبل از رسیدن این رادمران [[الهی]] به [[شام]]، طبق [[دستور]] [[معاویه]] آنان را در سرزمینی به نام [[مرج]] [[عذراء]] زندانی کردند و هفت نفر آنان از جمله [[صیفی بن فسیل]] و [[حجر بن عدی]] را به [[قتل]] رساندند و هفت نفر دیگر از آنان به وساطت اشراف [[شام]] [[آزاد]] گردیدند. این واقعه جانگداز در سال ۵۱ [[هجری]] اتفاق افتاد <ref>ر. ک: شرح حال حجر بن عدی، در همین کتاب و تاریخ طبری، ج۵، ص۲۵۳ - ۲۷</ref>.		[[زیاد بن ابیه]] این [[حاکم]] سخت [[دل]] و [[ستمگر]]، صیفی را به همراه [[حجر بن عدی]] و دیگر یارانش که [[دوازده نفر]] و بعد هم دو نفر به آنها ملحق شدند و جمعاً چهارده نفر بودند به [[شام]] نزد [[معاویه]] فرستاد و قبل از رسیدن این رادمران [[الهی]] به [[شام]]، طبق [[دستور]] [[معاویه]] آنان را در سرزمینی به نام [[مرج]] [[عذراء]] زندانی کردند و هفت نفر آنان از جمله [[صیفی بن فسیل]] و [[حجر بن عدی]] را به [[قتل]] رساندند و هفت نفر دیگر از آنان به وساطت اشراف [[شام]] [[آزاد]] گردیدند. این واقعه جانگداز در سال ۵۱ [[هجری]] اتفاق افتاد <ref>ر. ک: شرح حال حجر بن عدی، در همین کتاب و تاریخ طبری، ج۵، ص۲۵۳ - ۲۷</ref>.

	آری، [[گناه]] [[صیفی بن فسیل]] و [[حجر بن عدی]] و دیگر یارانش این بود که در برابر [[حقانیت]] و [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} که [[کتاب خدا]] بدان سفارش کرده و [[پیامبر]] {{صل}} بر آن تأکید نموده بود [[خضوع]] کردند و حاضر نشدند [[دست]] از [[اعتقاد]] خود بردارند و به [[وصی]] و [[جانشین پیامبر خدا]] {{صل}} یعنی امیرالمؤمنین علی {{ع}} [[لعن]] و [[نفرین]] نمایند، با چنین گناهی که جز [[قداست]] و [[پاکدامنی]] و [[اطاعت از خدا]] و رسولش نیست، به [[دست]] زیاد پسر [[سمیه]] و به [[دستور]] [[معاویه]] پسر [[ابو سفیان]] با شدید ترین شکنجه‌ها به [[شهادت]] رسیدند، و در جوار [[حق]] آرمیدند.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۵۹-۷۶۰.</ref>		آری، [[گناه]] [[صیفی بن فسیل]] و [[حجر بن عدی]] و دیگر یارانش این بود که در برابر [[حقانیت]] و [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} که [[کتاب خدا]] بدان سفارش کرده و [[پیامبر]] {{صل}} بر آن تأکید نموده بود [[خضوع]] کردند و حاضر نشدند [[دست]] از [[اعتقاد]] خود بردارند و به [[وصی]] و [[جانشین پیامبر خدا]]{{صل}} یعنی امیرالمؤمنین علی{{ع}} [[لعن]] و [[نفرین]] نمایند، با چنین گناهی که جز [[قداست]] و [[پاکدامنی]] و [[اطاعت از خدا]] و رسولش نیست، به [[دست]] زیاد پسر [[سمیه]] و به [[دستور]] [[معاویه]] پسر [[ابو سفیان]] با شدید ترین شکنجه‌ها به [[شهادت]] رسیدند، و در جوار [[حق]] آرمیدند.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۵۹-۷۶۰.</ref>

			==جستارهای وابسته==
			{{مدخل وابسته}}
			* [[بنی‌شیبان]] (قبیله)
			* [[فسیل شیبانی]] (پدر)
			{{پایان مدخل وابسته}}

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۷۶:		خط ۸۲:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:اعلام]]
	[[رده:اصحاب امام علی]]		[[رده:اصحاب امام علی]]
	~~[[رده:اعلام]]~~
	~~[[رده:بنی‌شیبان]]~~

صیفی بن ربعی

Ali — Sun, 19 Apr 2026 12:06:11 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۶
خط ۵۰:		خط ۵۰:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	صیفی از [[اصحاب پیامبر]] {{صل}} و از [[یاران حضرت علی]] {{ع}} بود<ref>رجال طوسی، ص۴۵، ش۲ و تهذیب التهذیب، ج۴، ص۶۸.</ref>. [[ابن اثیر]] می‌گوید: او در [[صفین]] در رکاب [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} جنگید و آن [[حضرت]] را [[یاری]] کرد. اما نسبت به این که از [[اصحاب پیامبر]] {{صل}} باشد یا نه، می‌نویسد: اطلاع کاملی در [[دست]] نیست <ref>اسد الغابه، ج۳، ص۳۴.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۵۷.</ref>		صیفی از [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} و از [[یاران حضرت علی]]{{ع}} بود<ref>رجال طوسی، ص۴۵، ش۲ و تهذیب التهذیب، ج۴، ص۶۸.</ref>. [[ابن اثیر]] می‌گوید: او در [[صفین]] در رکاب [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} جنگید و آن [[حضرت]] را [[یاری]] کرد. اما نسبت به این که از [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} باشد یا نه، می‌نویسد: اطلاع کاملی در [[دست]] نیست <ref>اسد الغابه، ج۳، ص۳۴.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۵۷.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:اعلام]]
	[[رده:اصحاب پیامبر]]		[[رده:اصحاب پیامبر]]
	[[رده:اصحاب امام علی]]		[[رده:اصحاب امام علی]]
	[[رده:~~اعلام~~]]		[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

صهلب بن قره اسدی

Ali — Sun, 19 Apr 2026 12:05:26 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۵
خط ۵۰:		خط ۵۰:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	وی از [[شیعیان امیرالمؤمنین]] {{ع}} و [[راویان حدیث]] از آن [[حضرت]] است. او در [[جنگ صفین]] در رکاب [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} با نیروهای [[معاویه]] جنگید و آن [[حضرت]] را [[یاری]] کرد<ref>اصحاب الامام امیرالمؤمنین {{ع}}، ج۱، ص۲۹۶، ش۵۶۴.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۵۷.</ref>		وی از [[شیعیان امیرالمؤمنین]]{{ع}} و [[راویان حدیث]] از آن [[حضرت]] است. او در [[جنگ صفین]] در رکاب [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} با نیروهای [[معاویه]] جنگید و آن [[حضرت]] را [[یاری]] کرد<ref>اصحاب الامام امیرالمؤمنین {{ع}}، ج۱، ص۲۹۶، ش۵۶۴.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۵۷.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
خط ۶۵:		خط ۶۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:اعلام]]
	[[رده:اصحاب امام علی]]		[[رده:اصحاب امام علی]]
	[[رده:~~اعلام]]~~		[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]
	~~[[رده:بنی‌اسد~~]]

صلد بن زفر عبسی

Ali — Sun, 19 Apr 2026 12:04:57 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۴
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۵۰:		خط ۵۰:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	نام او صلد و به [[نقلی]] [[صله]]، [[فرزند]] زفر عبسی از [[تابعین]] بزرگ و از [[راویان حدیث]] و مردی [[جلیل‌القدر]] و مورد [[وثوق]] بود. او از [[حضرت]] {{ع}}، [[عمار یاسر]]، [[حذیف بن یمان]]، [[ابن عباس]] و [[ابن مسعود]] [[نقل حدیث]] کرده است.		نام او صلد و به [[نقلی]] [[صله]]، [[فرزند]] زفر عبسی از [[تابعین]] بزرگ و از [[راویان حدیث]] و مردی [[جلیل‌القدر]] و مورد [[وثوق]] بود. او از [[حضرت]]{{ع}}، [[عمار یاسر]]، [[حذیف بن یمان]]، [[ابن عباس]] و [[ابن مسعود]] [[نقل حدیث]] کرده است.
	[[حذیفه بن یمان]] [[صحابی]] بزرگ [[پیامبر]] گفت: [[قلب]] [[صله بن زفر]] از طلاست، یعنی منور است مانند طلا <ref>تهذیب التهذیب ج۴، ص۶۴.</ref>.		[[حذیفه بن یمان]] [[صحابی]] بزرگ [[پیامبر]] گفت: [[قلب]] [[صله بن زفر]] از طلاست، یعنی منور است مانند طلا <ref>تهذیب التهذیب ج۴، ص۶۴.</ref>.
	[[شیخ طوسی]] او را از [[اصحاب امیرمؤمنان]] {{ع}} به شما آورده است<ref>رجال طوسی، ص۴۵، ش۳.</ref>.		[[شیخ طوسی]] او را از [[اصحاب امیرمؤمنان]]{{ع}} به شما آورده است<ref>رجال طوسی، ص۴۵، ش۳.</ref>.
	وی در زمان [[خلافت]] [[مصعب بن زبیر]] [[سال]] ۷۰ [[هجری]] از [[دنیا]] رفت<ref>تهذیب التهذیب، ج۴، ص۶۴.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۵۶-۷۵۷.</ref>		وی در زمان [[خلافت]] [[مصعب بن زبیر]] [[سال]] ۷۰ [[هجری]] از [[دنیا]] رفت<ref>تهذیب التهذیب، ج۴، ص۶۴.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۵۶-۷۵۷.</ref>

خط ۶۹:		خط ۶۹:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:اعلام]]
	[[رده:اصحاب امام علی]]		[[رده:اصحاب امام علی]]
	~~[[رده:اعلام]]~~
	~~[[رده:بنی‌عبس]]~~

صفوان بن حذیفه یمانی

Ali — Sun, 19 Apr 2026 12:03:57 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۳
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	\| دختر =		\| دختر =
	\| خواهر =		\| خواهر =
	\| برادر = [[سعید بن حذیفه]]		\| برادر = {{فهرست جعبه\|[[سعید بن حذیفه]] \| [[سعد بن حذیفه]] }}
	\| خویشاوندان =		\| خویشاوندان =
	\| وابستگان =		\| وابستگان =
خط ۵۰:		خط ۵۰:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	صفوان [[فرزند]] [[حذیفه بن یمان]] و برادرش سعید (سعد) از [[یاوران]] [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} بود، [[حذیفة بن یمان]] [[پدر]] صفوان که از [[اصحاب]] بزرگ [[پیامبر]] {{صل}} و [[یار]] باوفای [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود، به هنگام [[وفات]] که بر [[مدائن]] از جانب [[حضرت علی]] {{ع}} [[حاکم]] بود<ref>چهل روز یا کمی بیشتر و یا کمتر پس از بیعتش با امیرمؤمنان {{ع}} در قید حیات بود. ر. ک: ترجمه حذیفة بن بمانی در همین اثر.</ref> [[فرزندان]] و بعضی [[نزدیکان]] خود را جمع کرد و به آنان وصایایی نمود<ref>ر. ک: همین اثر، شرح حال «حذیفه».</ref> از جمله وصیت‌های او به [[نقل]] [[بلال بن یحیی]] این بود: «بر شما باد به رعایت [[تقوای الهی]] و نیز [[اطاعت]] از [[امیرمؤمنان]] [[علی بن ابی طالب]] {{ع}}»<ref>{{متن حدیث\|أوصیکم بتقوی الله و الطاعة لأمیر المؤمنین علی بن أبی طالب}}؛ مستدرک حاکم، ج۳، ص۴۲۸.</ref>.		صفوان [[فرزند]] [[حذیفه بن یمان]] و برادرش سعید (سعد) از [[یاوران]] [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} بود، [[حذیفة بن یمان]] [[پدر]] صفوان که از [[اصحاب]] بزرگ [[پیامبر]]{{صل}} و [[یار]] باوفای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود، به هنگام [[وفات]] که بر [[مدائن]] از جانب [[حضرت علی]]{{ع}} [[حاکم]] بود<ref>چهل روز یا کمی بیشتر و یا کمتر پس از بیعتش با امیرمؤمنان{{ع}} در قید حیات بود. ر. ک: ترجمه حذیفة بن بمانی در همین اثر.</ref> [[فرزندان]] و بعضی [[نزدیکان]] خود را جمع کرد و به آنان وصایایی نمود<ref>ر. ک: همین اثر، شرح حال «حذیفه».</ref> از جمله وصیت‌های او به [[نقل]] [[بلال بن یحیی]] این بود: «بر شما باد به رعایت [[تقوای الهی]] و نیز [[اطاعت]] از [[امیرمؤمنان]] [[علی بن ابی طالب]]{{ع}}»<ref>{{متن حدیث\|أوصیکم بتقوی الله و الطاعة لأمیر المؤمنین علی بن أبی طالب}}؛ مستدرک حاکم، ج۳، ص۴۲۸.</ref>.
	و به [[نقلی]] به آنان گفت: «وقتی من از [[دنیا]] رفتم، مرا [[دفن]] کنید و شما با [[حضرت علی]] {{ع}} باشید، به زودی [[جنگی]] برای او پیش می‌آید و [[مردم]] زیادی در آن می‌میرند (اشاره به [[صفین]]) تلاش کنید با او باشید. همانا او به [[خدا]] قسم بر [[حق]] است آخرآ و اولا، و همانا او از همه آنها که رفتند بعد از [[پیامبر]] و چه آنها که باقی‌اند تا [[روز قیامت]] او [[برتر]] و بهتر است».<ref>{{عربی\|فإنه والله علی الحق آخرة و أولا، و إنه لخیر من مضی بعد نبیکم و من بقی إلی یوم القیامة}}؛ اعیان الشیعه، ج۴، ص۶۰۵ و تنقیح المقال، ج۲، ص۹۹.</ref>.		و به [[نقلی]] به آنان گفت: «وقتی من از [[دنیا]] رفتم، مرا [[دفن]] کنید و شما با [[حضرت علی]]{{ع}} باشید، به زودی [[جنگی]] برای او پیش می‌آید و [[مردم]] زیادی در آن می‌میرند (اشاره به [[صفین]]) تلاش کنید با او باشید. همانا او به [[خدا]] قسم بر [[حق]] است آخرآ و اولا، و همانا او از همه آنها که رفتند بعد از [[پیامبر]] و چه آنها که باقی‌اند تا [[روز قیامت]] او [[برتر]] و بهتر است».<ref>{{عربی\|فإنه والله علی الحق آخرة و أولا، و إنه لخیر من مضی بعد نبیکم و من بقی إلی یوم القیامة}}؛ اعیان الشیعه، ج۴، ص۶۰۵ و تنقیح المقال، ج۲، ص۹۹.</ref>.
	طبق همین [[وصیت]]، دو [[فرزند]] [[حذیفه]]، صفوان و سعید (سعد) هر دو از [[یاران امیرالمؤمنین]] {{ع}} شدند و در [[صفین]] در رکاب آن [[حضرت]] جنگیدند و به [[شهادت]] رسیدند<ref>اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۵۹ و تنقیح المقال، ج۲، ص۹۹.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۵۵-۷۵۶.</ref>		طبق همین [[وصیت]]، دو [[فرزند]] [[حذیفه]]، صفوان و سعید (سعد) هر دو از [[یاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} شدند و در [[صفین]] در رکاب آن [[حضرت]] جنگیدند و به [[شهادت]] رسیدند<ref>اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۵۹ و تنقیح المقال، ج۲، ص۹۹.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۵۵-۷۵۶.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
خط ۶۹:		خط ۶۹:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:اعلام]]
	[[رده:اصحاب امام علی]]		[[رده:اصحاب امام علی]]
	~~[[رده:اعلام]]~~
	[[رده:شهدای جنگ صفین]]		[[رده:شهدای جنگ صفین]]
			[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

صعصعة بن صوحان عبدی

Ali — Sun, 19 Apr 2026 12:02:24 GMT

نمایش تغییرات

صفر بن عمرو بن محصن

Ali — Sun, 19 Apr 2026 11:59:20 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۹
خط ۵۰:		خط ۵۰:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	«صفر بن عمرو بن محصن» از کسانی است که [[رسول خدا]] {{صل}} را [[درک]] کرد، و از [[شجاعان]] [[سواره‌نظام]] [[سپاه امیرالمؤمنین]] {{ع}} در [[صفین]] بود که در آن [[نبرد]] به [[دست]] [[شامیان]] به [[شهادت]] رسید و چون خبر [[قتل]] وی به [[مردم]] [[شام]] رسید، به کشتن او [[افتخار]] کردند و موقعی که این خبر، یعنی [[افتخار]] [[شامیان]] به [[قتل]] او به [[مردم]] [[عراق]] رسید، یکی از آنان شعری سرود و [[مقابله به مثل]] کرد و گفت: «پس اگر شما صفر بن عمرو را کشتید و [[افتخار]] کردید، ما هم [[ذوالکلاع]] و حوشب را کشتیم»<ref>{{عربی\|فإن تقتلوا الصفر بن عمرو بن محصن فنحن قتلنا ذاالکلاع و حوشبا}}؛ محب الامام امیر المؤمنین {{ع}}، ج۱، ص۲۹۴، ش۵۳۸.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۵۵.</ref>		«صفر بن عمرو بن محصن» از کسانی است که [[رسول خدا]]{{صل}} را [[درک]] کرد، و از [[شجاعان]] [[سواره‌نظام]] [[سپاه امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[صفین]] بود که در آن [[نبرد]] به [[دست]] [[شامیان]] به [[شهادت]] رسید و چون خبر [[قتل]] وی به [[مردم]] [[شام]] رسید، به کشتن او [[افتخار]] کردند و موقعی که این خبر، یعنی افتخار [[شامیان]] به [[قتل]] او به [[مردم]] [[عراق]] رسید، یکی از آنان شعری سرود و [[مقابله به مثل]] کرد و گفت: «پس اگر شما صفر بن عمرو را کشتید و افتخار کردید، ما هم [[ذوالکلاع]] و حوشب را کشتیم»<ref>{{عربی\|فإن تقتلوا الصفر بن عمرو بن محصن فنحن قتلنا ذاالکلاع و حوشبا}}؛ محب الامام امیر المؤمنین {{ع}}، ج۱، ص۲۹۴، ش۵۳۸.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۵۵.</ref>

			==جستارهای وابسته==
			{{مدخل وابسته}}
			* [[عمرو بن محصن]] (پدر)
			{{پایان مدخل وابسته}}

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۶۰:		خط ۶۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:اعلام]]
	[[رده:اصحاب امام علی]]		[[رده:اصحاب امام علی]]
	[[رده:~~اعلام~~]]		[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]

صبرة بن شیمان ازدی‌

Ali — Sun, 19 Apr 2026 11:56:45 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۶
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	}}		}}
	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	صبرة بن شیمان ازدی‌ - و به تعبیر [[شیخ طوسی]] [[صبیرة بن سفیان]] - از [[اصحاب امام علی]] {{ع}} بود<ref>رجال طوسی، ص، ش۴.</ref>. او به همراه [[ابن عباس]] از [[بصره]] به [[کوفه]] آمد و [[فرماندهی]] گروه [[ازد]] را به عهده داشت و در [[نخیله]] [[خدمت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} رسید و از آنجا با [[سپاه امام]] {{ع}} به [[صفین]] رفت و [[حضرت]] را در آن [[جنگ]] [[یاری]] کرد<ref>وقعة صفین، ص۱۱۷.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۳۹.</ref>		صبرة بن شیمان ازدی‌ (و به تعبیر [[شیخ طوسی]] [[صبیرة بن سفیان]]) از [[اصحاب امام علی]]{{ع}} بود<ref>رجال طوسی، ص، ش۴.</ref>. او به همراه [[ابن عباس]] از [[بصره]] به [[کوفه]] آمد و [[فرماندهی]] گروه [[ازد]] را به عهده داشت و در [[نخیله]] [[خدمت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} رسید و از آنجا با [[سپاه امام]]{{ع}} به [[صفین]] رفت و [[حضرت]] را در آن [[جنگ]] [[یاری]] کرد<ref>وقعة صفین، ص۱۱۷.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۳۹.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
خط ۶۴:		خط ۶۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:اعلام]]
	[[رده:اصحاب امام علی]]		[[رده:اصحاب امام علی]]
	[[رده:~~اعلام]]~~		[[رده:سپاهیان امام علی در جنگ صفین]]
	~~[[رده:ازد~~]]

عرفان در قرآن (کتاب)

Ali — Sun, 19 Apr 2026 11:54:55 GMT

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | عنوان پیشین = | عنوان = عرفان در قرآن | عنوان پسین = منازل و مقامات عرفانی | شماره جلد = | عنوان اصلی = | تصویر = IM011028.jpg | اندازه تصویر = 200px | از مجموعه = | زبان = فارسی | زبان اصلی = | نویسنده = خلیل منصوری | نویسندگان = | تح...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات کتاب
| عنوان پیشین =
| عنوان = [[عرفان]] در [[قرآن]]
| عنوان پسین = منازل و [[مقامات]] [[عرفانی]]
| شماره جلد =
| عنوان اصلی =
| تصویر = IM011028.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| از مجموعه =
| زبان = فارسی
| زبان اصلی =
| نویسنده = [[خلیل منصوری]]
| نویسندگان =
| تحقیق یا تدوین =
| زیر نظر =
| به کوشش =
| مترجم =
| مترجمان =
| ویراستار =
| ویراستاران =
| موضوع = {{فهرست جعبه| [[عرفان]] | [[قرآن]] }}
| مذهب = شیعه
| ناشر = نورالامین
| وابسته به =
| محل نشر = قم، ایران
| سال نشر = ۱۴۰۳
| تعداد صفحات = ۶۶۴
| شابک = ‏‭978-622-715607-2‬
| شماره ملی = 9875944
}}
'''[[عرفان]] در [[قرآن]](منازل و [[مقامات]] [[عرفانی]])'''، کتابی است که با زبان فارسی به بررسی بایدها و نبایدهای [[عرفان نظری]] و عملی بر اساس شاخص‌های [[قرآنی]] می‌پردازد. این کتاب اثر [[خلیل منصوری]] است و انتشارات [[نورالامین (ناشر)|نورالامین]] نشر آن را به عهده داشته است<ref>[https://www.gisoom.com/book/44804972 شبکه جامع کتاب گیسوم]</ref>.

== دربارهٔ کتاب ==
دراین مورد اطلاعاتی در دست نیست.

== فهرست کتاب ==
{{فهرست اثر}}
*مقدمه
**فرق میان منازل و [[مقامات]]
**[[عرفان]] [[قرآنی]] و عرفان در قران
*[[بیداری]] گام نخست [[خودسازی]]
**بیداری [[رهایی]] از [[غفلت]]
**مراتب سه‌گانه [[یقظه]]
*[[مقام]] [[توبه]]، بازگشت به راه
**توبه، صیرورتی در [[مسیر کمال]]
*[[انابه]] [[منزل]] [[ترک معصیت]]
**معنای لغوی و اصطلاحی انابه
**اقسام انابه اصطلاحی
**اهمیت و آثار انابه
**زمینه‌های انابه
*[[تفکر]] و [[تذکر]] عامل به [[فرار]] به سوی [[خدا]]
**تفکر در ذکر
**اهمیت و [[آثار تفکر]] تعقلی
**ذکر و فرار به سوی خدا برآیند تفکر تعقلی
*[[ریاضت]] [[شرعی]]، [[طریقت]] [[حقیقت]] [[عرفانی]]
**اقسام ریاضت شرعی
**اهداف ریاضت شرعی
*[[منزل]] [[خوف]] مثبت و [[خشیت]] [[علمی]]
**درجات خشیت عرفانی و آثار آن
**خاستگاه و منشا خوف
*[[خشوع قلبی]]، [[فروتنی]] برای [[عظمت الهی]]
**وصول به منزل خشوع قلبی و [[خضوع]] [[بدنی]]
**[[آثار خشوع]] و خضوع
**درجات و [[مراتب خشوع]] عرفانی
*[[اخبات]]،[[آرامش]] پس از [[اضطراب]]
**معنای لغوی اخبات
**اخبات در عرفان قرآنی
**ویژگی‌های مختبان
*[[زهد]]، منزل رهایی از دلبستگی‌های [[دنیا]]
**معنا و مفهوم زهد عرفانی
**خصوصیات زاهدان و آثار [[زهدورزی]]
**راه‌های کسب زهد و عوامل آن
**درجات زهد عرفانی
*[[ورع]]، منزل تقوای زاهدانه [[عارفان]]
**ورع و [[پارسایی]] اوج مرتبه [[تقوا]] و [[پرهیزکاری]]
**آثار ورع و پارسایی
**مراتب ورع و پارسایی
**پارسایی و ورع در [[عرفان اسلامی]]
*تجرید از غیر خدا در منزل [[تبتل]]
**تبتل در [[تضرع]] جویی به خدا
**تبتل در عرفان اسلامی
**درجات تبتل عرفانی
*[[مراقبت]] و روش‌های آن
**آثار و نتایج [[مراقبه]]
*[[استقامت]] بر [[اخلاص]] در [[شریعت]]
**استقامت بر محور اخلاص در مدار شریعت
**مراتب استقامت از نظر عرفان
*[[توکل]] آغاز منازل [[تفویض]] و [[تسلیم]]
**تفویض، مرتبه متوسط [[ایمان]] [[سالک]] و مملوک
**تسلیم، منزل قبولی تملک و رد [[امانت]]
*منزل [[صبر]] و [[حلم]] عارفان
**معناشناسی و مفهوم‌شناسی
**صبر در عرفان
**[[اقسام صبر]] و مراتب آن
**[[آداب]] [[صبر]]
**[[آثار صبر]]
*داده‌ها و نداده‌ها در [[مقام رضا]]
**آثار مقام رضا در [[انسان]]
**عوامل و زمینه‌های ایجادی مقام رضا
**مقام رضا در [[عرفان]]
*[[شناخت]] [[نعمت]] و [[منعم]] در [[مقام]][[شکر]]
**[[آثار شکر]]
**زمینه‌ها و بستر‌های [[شکرگزاری]]
**[[شکر]] در عرفان [[قرآنی]]
*[[حیا]]،[[منزل]] [[شرم]] از [[زشتی]] و [[پاکی]] در [[آداب]]
**حیا در عرفان قرآنی
**درجات و انواع حیا
*[[منزل]] [[صدق]]، کمال در [[صحت و سلامت]]
**منزل صدق در [[قرآن کریم]]
**[[آثار صدق]] و [[راستی]] راستان
**نشانه‌های راستی و صدق
**فنای در [[حق]] با [[لباس]] صدق
**مقام [[معتقد]] صدق
*[[ایثار]]، منزل [[سبقت]] [[رحمت]] بر [[غضب]]
**ایثار در عرفان قرآنی
**ایثار و [[شهادت‌طلبی]]
**داستانی از ایثار [[جان]] و [[شهادت]]
*[[تواضع]] منزل [[خشوع]] عملی
**تواضع در عرفان قرآنی
**نشانه‌های تواضع
**ریشه‌ها و بستر‌های تواضع
**[[مراتب تواضع]]
*ذکر،[[تذکر]] [[حقیقت]] و [[رهایی]] از [[غفلت]]
**[[آثار ذکر]] «[[الله]]»
**مراتب [[اتحاد]] ذکر، [[ذاکر]] و مذکور
**آداب و اوقات ذکر «الله»
*[[بصیرت]]، منزل رهایی از [[حیرت]]
**آثار بصیرت از نظر [[قرآن]]
*[[فراست]]، منزل [[مکاشفه]] نوری و [[اخبار]] [[یقینی]]
**فراست از منظر قرآن
*[[الهام]] و [[وحی]]، [[تعلیم الهی]] به [[محبان]] [[مطیع]]
**الهام و وحی غیر [[تشریعی]]
**راه کسب الهام و وحی غیر تشریعی
*[[یقین]]، [[رؤیت]] به عیان با [[قوه]] [[ایمان]]
**راه‌های کسب [[مراتب یقین]]
**مرتبه [[حق الیقین]] مرتبه [[امام]] [[معصوم]]{{ع}}
*رواداری [[ادب]] با [[خلق]] و [[خالق]]
**ادب [[حقیقی]] [[حفاظت]] بر حدود [[شریعت]]
**[[ادب مع الله]]
*[[فقر]] هویتی در [[فنای فی الله]]
**فقر، [[فخر]] [[سالک]] فانی
**مراد از [[وحدت]]، [[شهود]] فنا
*[[احسان]]، مقام رؤیت و شهود
**مراتب احسان در قرآن
**آثار احسان عفوی و اکرامی
**احسان حقیقی، رؤیت و شهود هستی
*منزل [[حکمت]]،[[خیر]] کثیر [[الهی]]
**[[حکمت الهی]] در [[علم]] و عمل
**زمینه‌های بهره‌مندی از حکمت الهی
*نقش علم و [[عقل]] در [[صبوری]]
**عوامل ایجادی [[صبر]]
*[[اطمینان]]، [[مقام]] [[آرامش]] هنگام [[شهود]]
**عوامل و ابزار‌های آرامش
**مراتب اطمینان
*[[خلق]] به [[همت]] و [[عزم]] عالی
**مفهوم‌شناسی همت
**محل همت
**همت در [[فرهنگ قرآنی]]
**اقسام و مراتب همت
*[[محبت]]، مفهوم [[حقیقی]] [[ایمان]] و [[عرفان]]
**مراتب و درجات محبت
**تعریف محبت
*[[غیرت]]، غیرزدایی از [[حریم]] [[عشق]] و عاشقی
**غیرت [[اخلاقی]]
**[[نشانه‌ها]] و آثار غیرت
**تعریف غیرت در اصطلاح [[عرفانی]]
**غیرت و مراتب آن
*تمکن،[[استقامت]] در [[ولایت]] محبت
**مراتب [[تمکین]] و تلوین
*[[ذوق]]، چشیدن [[حقیقت]] در مقام [[کشف]]
**از برق حقیقت تا ذوق [[شهادت]]
**مراتب ذوق مادی و [[معنوی]]
*صفای [[دل]] در [[رهایی]] از ناخالصی
**صفای وقتی تا اصطفای مقامی
**مراتب صفای دل از نظر [[عارفان]]
*[[سرور]] [[قلب]] [[سالک]] در مقام شهود
**عوامل سرور و [[فرح]] حقیقی
**اقسام سرور و مراتب آن
*[[اسرار]] مگو برای [[اصحاب]] سر
**[[کتمان سر]] و اسرار مگو
*[[غربت]] و [[تنهایی]] [[عارف]] در میان [[مردم]]
**غربت [[امیرمؤمنان]]{{ع}} در میام مردم
**غربت در مقام [[وحدت]] شهود
*[[سیر]] از استغراق ذکری تا [[غرق]] [[شهودی]]
**استغراق در [[حق]] و [[آگاهی]] از وقایع
*[[غیب]] در سراپرده [[نور]] [[کشف و شهود]]
**[[غیبت]] اشیا و غیبت سالک
**غیب در عرفان [[ابن عربی]]
*سیر از [[مکاشفه]] تا [[مشاهده]] و معاینه
**عارفان متاله و متحققان به [[حقایق الهی]]
**مراتب سه‌گانه کشف و شهود و عین
*[[حیات طیب]] نوری برای [[اهل]] تحقیق
**حیات طیب معنوی
**مراتب [[حیات معنوی]] عرفانی
*[[قبض]] و بسط حق در همه هستی
**مراتب قبض و بسط اولیای متحقق [[الهی]]
*[[صعق]] و [[صحو]] سالک فانی باقی
**مراتب و درجات صعق و صحو
*انس و هیبت در مقام قبض و بسط
**آثار و نشانه‌های انس و هیبت
**درجات و مراتب انس
**قبض و بسط سالک
**آثار قبض و بسط
*اتصال به حق و انفصال از [[ذات]]
**مراتب اتصال در عرفان
**مناطق ممنوع در مقام انفصال
*[[معرفت شهودی]] تا بقای فانی
**[[مراتب معرفت]] در عرفان
**[[منزل]] فنای [[انانیت]] و ماهیت در نهایات
**تحقق به [[حقیقت]] وجود در [[مقام]] [[بقای بالله]]
*فصل و وصل در منازل تحقیق و [[تلبیس]]
**تلبیس[[حق]] به اسباب و [[ظواهر]]
**تحقیق و تلبیس در [[عرفان اسلامی]]
*تجرید و تفرید [[سالک]] از [[حق تعالی]]
**تجرید و تفرید در عرفان اسلامی
*[[توحید]] در فراتر از [[قرب]] النوافل و [[الفرائض]]
**تنزلات امری و [[عروج]] در [[عوالم هستی]]
**مقام جمع و توحید در عرفان اسلامی
*منابع
{{پایان فهرست اثر}}

== دربارهٔ پدیدآورنده ==
{{پدیدآورنده ساده
| پدیدآورنده کتاب = خلیل منصوری}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:کتاب]]
[[رده:کتاب‌های خلیل منصوری]]
[[رده:آثار خلیل منصوری]]
[[رده:کتاب‌های فاقد چکیده]]
[[رده:کتاب‌های دارای فهرست]]
[[رده:کتاب‌های فاقد متن دیجیتال]]
[[رده:کتاب‌های فاقد متن PDF]]

پایبندی به عهد

Wasity — Sun, 19 Apr 2026 11:50:51 GMT

تغییرمسیر به وفای به عهد

صفحهٔ تازه

#تغییر_مسیر [[وفای به عهد]]

خشیت از خدا

Wasity — Sun, 19 Apr 2026 11:50:21 GMT

تغییرمسیر به ترس از خدا

صفحهٔ تازه

#تغییر_مسیر [[ترس از خدا]]

انابه در عرفان اسلامی

Wasity — Sun, 19 Apr 2026 11:08:23 GMT

انابه منزل ترک معصیت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۳۸
خط ۷:		خط ۷:

	==انابه منزل ترک معصیت==		==انابه منزل ترک معصیت==
	پس از [[بیداری]] و [[توبه از گناه]]، [[انسان]] باید در حالتی قرار گیرد که از آن به «انابه» یاد می‌کنند. اگر [[توبه]] بازگشت و برگشت از راه خطای سابق و [[گناه]] گذشته است؛ ~~انابه،~~ بازگشت و برگشت به [[طاعت خدا]] و دور ماندن از [[خطا]] و گناه [[آینده]] است. پس در [[حقیقت توبه]] و انابه در کلیت برگشت و [[رجعت]] همانند است؛ با این فرق که یکی برگشت از خطا و دیگری برگشت به [[طاعت]] است. پس انسان با انابه، [[عزم]] خویش را جزم می‌کند تا هماره در راه [[طاعت الهی]] باشد و به گناه در نیاید و [[آلوده]] آن نشود. از این روست که [[عارفان]] و سالکان، انابه را نوعی توبه و رجعت دانسته‌اند که تنها فرق آن در نوع برگشت و بازگشت است. از این‌رو [[مقام]] توبه را مقدم بر مقام انابه دانسته‌اند. پس کسی که توبه کرده در مقام انابه در می‌آید و نمی‌توان بدون توبه در مقام و منزل انابه وارد شد<ref>ر.ک: لسان العرب، ابن منظور، ذیل واژه نوب؛ فروق اللغه، ابی هلال عسکری، ذیل واژه.</ref>؛ چرا انسان نخست باید از گناه و خطا و [[گمراهی]] و کژراهی باز گردد و سپس به [[اطاعت]] بازگردد. برگشت اول توبه و برگشت دوم انابه است؛ هرچند که برخی توبه را بازگشت از [[معصیت]] به اطاعت و انابه را بازگشت از [[غفلت]] به ذکر و [[فکر]] دانسته‌اند؛ اما به نظر می‌رسد که توبه همراه با [[ندامت]] از گذشته است، در حالی که انابه بازگشت از معصیت به اطاعت است؛ چنان‌که از [[امام سجاد]]{{ع}} چنین [[تفسیری]] از توبه و انابه و فرق میان آن دو نقل می‌شود.<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)\|عرفان در قرآن]]، ص ۴۱.</ref>		پس از «[[بیداری]]» و «[[توبه از گناه]]»، [[انسان]] باید در حالتی قرار گیرد که از آن به «انابه» یاد می‌کنند. اگر [[توبه]] بازگشت و برگشت از راه خطای سابق و [[گناه]] گذشته است؛ «انابه»، بازگشت و برگشت به [[طاعت خدا]] و دور ماندن از [[خطا]] و گناه [[آینده]] است. پس در [[حقیقت توبه]] و انابه در کلیت برگشت و [[رجعت]] همانند است؛ با این فرق که یکی برگشت از خطا و دیگری برگشت به [[طاعت]] است. پس انسان با انابه، [[عزم]] خویش را جزم می‌کند تا هماره در راه [[طاعت الهی]] باشد و به گناه در نیاید و [[آلوده]] آن نشود. از این روست که [[عارفان]] و سالکان، انابه را نوعی توبه و رجعت دانسته‌اند که تنها فرق آن در نوع برگشت و بازگشت است. از این‌رو [[مقام]] توبه را مقدم بر مقام انابه دانسته‌اند. پس کسی که توبه کرده در مقام انابه در می‌آید و نمی‌توان بدون توبه در مقام و منزل انابه وارد شد<ref>ر.ک: لسان العرب، ابن منظور، ذیل واژه نوب؛ فروق اللغه، ابی هلال عسکری، ذیل واژه.</ref>؛ چرا انسان نخست باید از گناه و خطا و [[گمراهی]] و کژراهی باز گردد و سپس به [[اطاعت]] بازگردد. برگشت اول توبه و برگشت دوم انابه است؛ هرچند که برخی توبه را بازگشت از [[معصیت]] به اطاعت و انابه را بازگشت از [[غفلت]] به ذکر و [[فکر]] دانسته‌اند؛ اما به نظر می‌رسد که توبه همراه با [[ندامت]] از گذشته است، در حالی که انابه بازگشت از معصیت به اطاعت است؛ چنان‌که از [[امام سجاد]]{{ع}} چنین [[تفسیری]] از توبه و انابه و فرق میان آن دو نقل می‌شود.<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)\|عرفان در قرآن]]، ص ۴۱.</ref>

	==معنای لغوی و اصطلاحی انابه==		==معنای لغوی و اصطلاحی انابه==

آیه وزارت از دیدگاه اهل سنت

Wasity — Sun, 19 Apr 2026 11:02:39 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۳۲
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱:		خط ۱:
	{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[فروردین]]\|روز=[[29]]\|سال=[[1405]]\|کاربر=فرقانی}}		{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[فروردین]]\|روز=[[29]]\|سال=[[1405]]\|کاربر=فرقانی}}
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ~~آیات امامت امام علی~~		\| موضوع مرتبط = آیه وزارت
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل = آیه وزارت
	\| مداخل مرتبط = [[آیه وزارت]]		\| مداخل مرتبط = [[آیه وزارت در تفسیر و علوم قرآنی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

بحث:سیره نظامی حضرت فاطمه

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 09:20:34 GMT

صفحه‌ای تازه حاوی «== مشارکت‌های نظامی == تا آنجا که مدارک تاریخی نشان می‌دهد فاطمه{{س}} در صحنه‌های نظامی نیز حضور داشت. '''غزوه اُحُد''': پس از شنیدن خبر مجروح شدن رسول الله{{صل}}، فاطمه{{س}} با تعدادی از زنان در حالی که کوله‌پشتی بر پشت خود حمل می‌کرد و در آ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

== مشارکت‌های نظامی ==
تا آنجا که مدارک [[تاریخی]] نشان می‌دهد فاطمه{{س}} در صحنه‌های نظامی نیز حضور داشت.

'''[[غزوه اُحُد]]''': پس از شنیدن خبر مجروح شدن [[رسول الله]]{{صل}}، فاطمه{{س}} با تعدادی از [[زنان]] در حالی که کوله‌پشتی بر پشت خود حمل می‌کرد و در آن خوراکی و [[آشامیدنی]] بود، خود را به [[اُحُد]] رساند. او چون چهره [[پیامبر اکرم]]{{صل}} را خونین دید، او را در آغوش گرفت و شروع به [[پاک]] کردن [[خون]] از چهره آن حضرت نمود. رسول الله{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|اشْتَدَّ غَضَبُ اللّٰهِ عَلَى قَوْمٍ، أَدْمُوا وَجْهَ رَسُولِهِ}} [[خشم الهی]] نسبت به مردمی که چهره پیامبرش را خونین کردند، شدید خواهد بود. [[امام علی]]{{ع}} در سپر خود آب آورد، چون در دهان پیامبر اکرم{{صل}} خون جمع شده بود، با آن آب مضمضه نموده و دهان خود را شستشو داد، فاطمه{{س}} خون چهره [[پیامبر]]{{صل}} را می‌شست و امام علی{{ع}} با سپر خود آب می‌ریخت، ولی چون [[فاطمه]]{{س}} دید که خون بند نمی‌آید، قطعه حصیری را سوزاند و چون خاکستر شد، آن را بر زخم پاشید و خون بند آمد. همچنین گفته شده است که با پشم سوخته آن را معالجه کرد و بدین ترتیب پیامبر اکرم{{صل}} را [[درمان]] کرد<ref>المغازی، ج۱، ص۲۴۹-۲۵۰؛ الکامل فی التاریخ، ج۱، ص۵۵۴؛ صحیح مسلم، ج۵، ص۱۷۸.</ref>.

'''[[غزوه خندق]]''': نقل شده که فاطمه نان می‌پخت و در آن شرایط و موقعیت خطرناک خود را به چادر پدر می‌رساند و نان را به او می‌داد. یک‌بار [[رسول الله]]{{صل}} فرمود: فاطمه [[جان]]! پدرت سه [[روز]] بود که چیزی نخورده بود.

'''[[فتح مکه]]''': فاطمه در این [[غزوه]] نیز حضور داشت و طرف [[مشورت پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} قرار می‌گرفت. فتح مکه خود یک [[حرکت]] نظامی بود<ref> [[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۷.</ref>.

== پانویس ==
{{پانویس}}

سیره نظامی حضرت فاطمه

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 09:18:39 GMT

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۴۸
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	# فاطمه {{س}} در [[فتح مکه]] نیز حضور داشت و به پدر و همسرش کمک می‌کرد<ref>مغازی، ج۲، ص۸۳۰.</ref>. در جریان [[بیعت]] زنان [[مشرک]] با [[پیامبر]] {{صل}} نیز حضور داشت<ref>مغازی، ج۲، ص۸۵۰.</ref>.		# فاطمه {{س}} در [[فتح مکه]] نیز حضور داشت و به پدر و همسرش کمک می‌کرد<ref>مغازی، ج۲، ص۸۳۰.</ref>. در جریان [[بیعت]] زنان [[مشرک]] با [[پیامبر]] {{صل}} نیز حضور داشت<ref>مغازی، ج۲، ص۸۵۰.</ref>.

	بدین ترتیب [[زندگی]] فاطمه {{س}} همان‌گونه که در ابعاد فردی، [[عبادی]]، [[اخلاقی]] و [[تربیتی]] [[حجت]] است، در ابعاد [[اجتماعی]]، [[سیاسی]] و نظامی نیز حجت و درس‌آموز است. او به همگان آموخت که درباره مسائل مختلف فردی و اجتماعی چگونه موضع بگیرند و نیز آموخت که در مواردی که [[ضرورت]] ایجاب کند، با [[حفظ]] معیارها و ضوابط مذهبی می‌توان به میدان اجتماعی پا نهاد و حتی وارد عرصه [[کارزار]] شد و به [[یاری]] [[رزمندگان]] شتافت. همچنین نشان داد که [[زن]] [[مسلمان]] باید در عرصه سیاسی، آن‌گاه که تشخیص دهد، [[حق]] به [[انزوا]] و فراموشی سپرده شده و [[مردم]]، راه [[انحراف]] در پیش گرفته‌اند، به [[دفاع از حق]] بپردازد و با پرچمداران [[باطل]] به [[ستیز]] برخیزد و در این راه تا سرحد [[شهادت]] پیش رود<ref>[[علی رفیعی\|رفیعی، علی]]، [[درآمدی بر سیره فاطمی (کتاب)\|درآمدی بر سیره فاطمی]]، ص ~~۱۵۳~~.</ref>.		بدین ترتیب [[زندگی]] فاطمه {{س}} همان‌گونه که در ابعاد فردی، [[عبادی]]، [[اخلاقی]] و [[تربیتی]] [[حجت]] است، در ابعاد [[اجتماعی]]، [[سیاسی]] و نظامی نیز حجت و درس‌آموز است. او به همگان آموخت که درباره مسائل مختلف فردی و اجتماعی چگونه موضع بگیرند و نیز آموخت که در مواردی که [[ضرورت]] ایجاب کند، با [[حفظ]] معیارها و ضوابط مذهبی می‌توان به میدان اجتماعی پا نهاد و حتی وارد عرصه [[کارزار]] شد و به [[یاری]] [[رزمندگان]] شتافت. همچنین نشان داد که [[زن]] [[مسلمان]] باید در عرصه سیاسی، آن‌گاه که تشخیص دهد، [[حق]] به [[انزوا]] و فراموشی سپرده شده و [[مردم]]، راه [[انحراف]] در پیش گرفته‌اند، به [[دفاع از حق]] بپردازد و با پرچمداران [[باطل]] به [[ستیز]] برخیزد و در این راه تا سرحد [[شهادت]] پیش رود<ref>[[علی رفیعی\|رفیعی، علی]]، [[درآمدی بر سیره فاطمی (کتاب)\|درآمدی بر سیره فاطمی]]، ص ۱۵۳؛ [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۷.</ref>.

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:10068654.jpg\|22px]] [[علی رفیعی\|رفیعی، علی]]، [[درآمدی بر سیره فاطمی (کتاب)\|'''درآمدی بر سیره فاطمی''']]		# [[پرونده:10068654.jpg\|22px]] [[علی رفیعی\|رفیعی، علی]]، [[درآمدی بر سیره فاطمی (کتاب)\|'''درآمدی بر سیره فاطمی''']]
			# [[پرونده:IM011013.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|'''زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

سیره عبادی حضرت فاطمه در تاریخ اسلامی

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 09:15:37 GMT

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۴۵
خط ۷۹:		خط ۷۹:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:10068654.jpg\|22px]] [[علی رفیعی\|رفیعی، علی]]، [[درآمدی بر سیره فاطمی (کتاب)\|'''درآمدی بر سیره فاطمی''']]		# [[پرونده:10068654.jpg\|22px]] [[علی رفیعی\|رفیعی، علی]]، [[درآمدی بر سیره فاطمی (کتاب)\|'''درآمدی بر سیره فاطمی''']]
			# [[پرونده:IM011013.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|'''زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

بحث:حضرت فاطمه در تاریخ اسلامی

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 09:15:21 GMT

عابدی نمونه

@@ خط ۱۲۲: / خط ۱۲۲: @@
 فاطمه{{س}} در زمانی [[عهد]]ه‌دار [[تربیت فرزندان]] خود بود که از یک‌طرف [[جامعه]] دارای شرایط [[بحرانی]] و جنگی و [[شهر مدینه]] در محاصره بود و از طرف دیگر نیز در [[تمشیت امور]] خود از حیث [[خوراک]] و [[پوشاک]] باید با حداقل‌ها می‌ساخت و حتی زمانی نیز می‌گذشت که [[حسنین]]{{عم}} از شدت [[گرسنگی]] بی‌قرار و گریان شب را به صبح می‌رساندند، با این احوال در هیچ دوره از زندگانی فاطمه{{س}} سراغ نداریم که وی حتی به‌طور غیرمستقیم [[گلایه]] و شکایتی از وضع خود بر زبان جاری ساخته باشد و یا خواستار آن شده باشد که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} حضور خود را در [[خانواده]] بیشتر و یا اینکه کمتر به جبهه برود.
 فاطمه{{س}} در شش سال اول [[زندگی]] مشترک خود با امیرالمؤمنین{{ع}} هیچ‌گونه کمک‌کاری در خانه نداشت و تردیدی وجود ندارد که هفت تا هشت سال ابتدای زندگی حسنین{{عم}} که مهمترین سال‌های شکل‌گیری [[شخصیت]] آن دو [[بزرگوار]] بود، نقش فاطمه{{س}} در [[تربیت]] حسنین به مراتب از امیرالمؤمنین بیشتر بوده است. او علاوه بر [[مادری]]، به بهترین نحو ممکن توانسته بود جای خالی پدر را نیز در خانه پر کند. تربیت‌یافتگان دامان فاطمه{{س}} چهار نفرند که هیچ نمونه‌ای مثل آنان در [[تاریخ]] [[بشر]] نمی‌توان پیدا نمود.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۰.</ref>
 ==مشارکت در امور اجتماعی==

سیره عبادی حضرت فاطمه در تاریخ اسلامی

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 09:15:05 GMT

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۴۵
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

			== عابدی نمونه ==
			فاطمه{{س}} در [[اطاعت]] [[پروردگار]] نمونه است. او هنگامی که از کارهای [[خانه]] [[فراغت]] می‌یافت، به [[عبادت]] می‌پرداخت. [[نماز]] و دعا برای دیگران و [[تضرع]] و [[زاری]] به درگاه [[خداوند]]. او آن‌قدر بر پاهایش به عبادت می‌ایستاد که پاهایش تاول می‌زد. او در نماز از [[خشیت]] خداوند می‌لرزید و نفسش به شماره می‌افتاد و [[فرزندان]] خردسالش شاهدی بر [[اعمال]] مادر خویش بودند که در هنگام [[دعا]]، هیچ‌کس را از دعای خود بی‌نصیب نمی‌کرد مگر خودش را. [[امام حسن]]{{ع}} درباره عبادت مادرش می‌فرمود: مادرم را می‌دیدم که [[شب‌های جمعه]] در [[محراب]] عبادتش ایستاده و تا طلوع صبح به [[رکوع]] و [[سجود]] به سر می‌برد. خود می‌شنیدم که او برای مردان و [[زنان]] [[مؤمن]] دعا می‌کند و حتی آنان را نام می‌برد و جهت برطرف شدن [[گرفتاری]] و برآورده شدن خواسته‌هایشان بسیار دعا می‌کرد و برای خویش سخنی نمی‌گفت و دعایی نمی‌کرد، عرض کردم: مادرم چرا برای خود همانند دیگران دعا نمی‌کنی؟ [[جواب]] داد: {{متن حدیث\|يَا بُنَيَّ الْجَارَ ثُمَّ الدَّارَ}} فرزندم! اول [[همسایه]] را مقدم دار و سپس خود و [[اهل]] خانه را<ref>بحارالانوار، ج۴۳، ص۸۱.</ref>.

			بدین ترتیب فاطمه{{س}} نوع‌دوستی و [[احترام]] به [[همسایگان]] را به فرزندش عملاً یاد می‌داد. فاطمه{{س}} [[ایثار]] محض بود و زیباترین [[سرمشق]] [[بخشش]] و اینها درس‌هایی است که بیش از همه حسنین و زینبین{{عم}} از آنها بهره‌مند می‌شدند.

			[[صدوق]] در [[امالی]] می‌نویسد: «هنگامی که [[رسول‌الله]]{{صل}} قصد [[سفر]] داشت آخرین کسی را که دیدار می‌کرد، فاطمه{{س}} بود و چون باز می‌گشت نخست به دیدار او می‌رفت و مدت طولانی در نزد او می‌نشست. یک‌بار از [[جنگی]] بازگشت و به [[خانه فاطمه]]{{س}} رفت و دید که [[زهرا]] گردنبند و گوشواری برای خود فراهم آورده و بر در خانه پرده‌ای آویخته شده است. همچنین بر دست حسن و حسین دستبند نقره‌ای دید. آن حضرت با مشاهده این موارد پس از توقفی کوتاه ناخرسندانه بیرون آمد و رو به [[مسجد]] نهاد. طولی نکشید که فرستاده فاطمه{{س}} با گردنبند، دستبند و گوشواره‌ها و پرده نزد [[پیامبر اکرم]]{{صل}} آمد و گفت: دخترت می‌گوید این زیورها را بفروش و در [[راه خدا]] صرف کن. رسول‌الله{{صل}} فرمود: پدرش فدای او باد. آنچه باید بکند، کرد. [[دنیا]] برای محمد و آل او نیست<ref>مناقب آل ابی‌طالب، ج۲، ص۴۷۱؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۰ و نیز ر.ک: مسند احمد بن حنبل، ح۴۷۲۷.</ref>.

			[[رسول‌خدا]]{{صل}} چون صفات عالی [[انسانی]] را در دخترش می‌دید و [[تربیت اسلامی]] را در [[کردار]] و [[رفتار]] و گفتار او مشاهده می‌کرد، او را می‌ستود و درباره او [[دعای خیر]] می‌گفت و گاه شدت [[محبت]] خود را به او، با بوسه بر سر و دستش نشان می‌داد<ref>مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۳۳.</ref> و برای اینکه [[منزلت]] و رتبه او را به [[مسلمانان]] نشان دهد، می‌فرمود: «او پاره تن من است، کسی که او را بیازارد مرا آزرده است»<ref>صحیح بخاری، ج۵، ص۲۶.</ref>.

			خانه فاطمه{{س}} جذابیت و نورانیتی داشت که پیوسته رسول‌الله{{صل}} به سوی آن [[خانه]] جذب می‌شد. این نورانیت که پیامبر اکرم{{صل}} نمی‌توانست آن را در جای دیگری بیابد، [[نور]] [[عرفان]] و نور [[معرفت حق]] بود. به وضوح معلوم است که در خانه فاطمه چون محیط مصفا و [[مطهر]] است، زمینه و شرایط برای دریافت اشراقات راحت‌تر است و نور خدا در این خانه بهتر دیده می‌شد. محور توجه رسول‌الله{{صل}} به خانه فاطمه{{س}} خود [[فاطمه]] است و نوری که در آن خانه می‌دید، نور [[حقیقت توحید]] بود. این چه مشکاتی و چه مصباحی و کدامین زجاجه و روغنی است که هیچ‌گاه تمام نمی‌شود. در خانه فاطمه{{س}} چراغی روشن بود در مشکاتی که در این مشکات [[حقیقت]] نور بود. عرفان او به [[حق]]، عبادتش، مجاهدتش در راه حق، [[سختی‌ها]] و مشقت‌هایی که در عمر کوتاه و پربارش در [[راه خدا]] بر خود هموار نمود، فرزندداری و [[تربیت]] فرزندانش، [[همسرداری]] و مادری‌اش، استغراق و [[خلوص]] کاملش در حق باعث شده بود انسان‌هایی که در اطراف او [[رشد]] می‌کردند، از وجود [[نورانی]] او نور بگیرند و دارای [[عزت]] و [[کرامت]]، نفسی مطمئن و [[قوی]] شوند. به همین دلیل بود که [[امام حسین]]{{ع}} در صحرای [[کربلا]] و روبروی خیل عظیم [[دشمن]] فریاد می‌زند: دامنی که مرا پرورش داده است، [[ذلت]] را بر من نمی‌پسندد<ref>الارشاد، ج۲، ص۴۵۰.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۳.</ref>

	== [[عبادت]] و [[بندگی]] خالصانه ==		== [[عبادت]] و [[بندگی]] خالصانه ==
	[[معصومان]] از جمله [[حضرت زهرا]] {{س}} در بالاترین مرحله [[شناخت]] [[حق تعالی]] جای دارند و همین [[درک]] و شناخت عمیق، آنان را به [[ارتباط]] و انسی همیشگی با [[خدا]] و عبادت خالصانه و مشتاقانه در پیشگاه [[معبود]]، وا می‌دارد.		[[معصومان]] از جمله [[حضرت زهرا]] {{س}} در بالاترین مرحله [[شناخت]] [[حق تعالی]] جای دارند و همین [[درک]] و شناخت عمیق، آنان را به ارتباط و انسی همیشگی با [[خدا]] و عبادت خالصانه و مشتاقانه در پیشگاه [[معبود]]، وا می‌دارد.

	عبادت، [[خضوع]] و [[خشوع]] [[بنده]] در برابر معبود و سر ساییدن عاجزانه [[آفریده]] [[ضعیف]] و [[ناتوان]] به درگاه آفریننده [[قادر]] [[عزیز]] و کامل است. عبادت، نیاز بنده [[فقیر]] است به پیشگاه [[خداوند]] [[غنی]]، بنده هر چه خود را نیاز مند‌تر و ضعیف‌تر ببیند، بیشتر شیفته و واله [[عظمت]] و جلال معبود می‌گردد و با بندگی خالصانه به تماشای [[جمال]] [[یار]] می‌نشیند.		عبادت، [[خضوع]] و [[خشوع]] [[بنده]] در برابر معبود و سر ساییدن عاجزانه [[آفریده]] [[ضعیف]] و [[ناتوان]] به درگاه آفریننده قادر [[عزیز]] و کامل است. عبادت، نیاز بنده [[فقیر]] است به پیشگاه [[خداوند]] [[غنی]]، بنده هر چه خود را نیاز مند‌تر و ضعیف‌تر ببیند، بیشتر شیفته و واله [[عظمت]] و جلال معبود می‌گردد و با بندگی خالصانه به تماشای [[جمال]] [[یار]] می‌نشیند.

	شرط دستیابی به کمال و برخورداری از [[نعمت‌های الهی]]، توجه به منشأکمالات و ولی همه [[نعمت‌ها]] و فیوضات است؛ چه آنکه هر چه هست از اوست: {{متن قرآن\|وَمَا بِكُمْ مِنْ نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ}}<ref>«و هر نعمتی دارید از خداوند است» سوره نحل، آیه ۵۳.</ref>. حتی [[توفیق]] بندگی و [[تزکیه نفس]] نیز از [[عنایات]] ویژه اوست:		شرط دستیابی به کمال و برخورداری از [[نعمت‌های الهی]]، توجه به منشأکمالات و ولی همه [[نعمت‌ها]] و فیوضات است؛ چه آنکه هر چه هست از اوست: {{متن قرآن\|وَمَا بِكُمْ مِنْ نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ}}<ref>«و هر نعمتی دارید از خداوند است» سوره نحل، آیه ۵۳.</ref>. حتی [[توفیق]] بندگی و [[تزکیه نفس]] نیز از [[عنایات]] ویژه اوست:

دعای خمسه عشر

Wasity — Sun, 19 Apr 2026 09:14:26 GMT

تغییرمسیر به مناجات خمس عشر

صفحهٔ تازه

#تغییر_مسیر [[مناجات خمس عشر]]

توبه در عرفان اسلامی

Wasity — Sun, 19 Apr 2026 09:14:01 GMT

مقام توبه، بازگشت به راه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۴۴
خط ۷:		خط ۷:

	==مقام توبه، بازگشت به راه==		==مقام توبه، بازگشت به راه==
	[[امام سجاد]]{{ع}} نخستین گام در راه [[سیر و سلوک]] را در دعای خمسه [[عشر]]، توبه دانسته است؛ زیرا [[بیداری]] از [[غفلت]] اگر همراه با توبه و بازگشت به راه نرفته نباشد، گویی هیچ اتفاقی در سیر و سلوک نیافتاده است؛ زیرا خطایا [[جامه]] [[ذلت]] بر تن [[آدمی]] می‌کند و موجب بُعد و [[دوری از خدا]] شده و [[انسان]] را از [[حرکت]] به [[سکونی]] می‌رساند که [[مسکنت]] و زمین‌گیر شدن است و [[دل]] به [[جنایت]] می‌میرد و [[توانایی]] [[درک]] و [[فهم]] [[حقایق]] را از دست می‌دهد. بنابراین، اگر انسان به این [[آگاهی]] و [[معرفت حقیقی]] رسید که گناه‌ها و خطایا چنین با او می‌کند، تنها زمانی می‌تواند [[موفقیت]] را برای خود رقم زند که از آنچه کرده توبه نماید و با این کار [[قلب]] خویش را زنده و [[احیا]] کند و با بهره‌گیری از [[عنایت الهی]] و [[لطف]] خداوندی، از [[غفران]] و [[آمرزش خدا]] بهره‌مند شده و [[خداوند]] جبار به جبران مافات او پردازد و بستر [[اصلاح]] را فراهم آورد. از این روست که خداوند توبه را با غفران خویش و [[اصلاح‌گری]] [[بنده]] آمیخته است: {{متن قرآن\|إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَبَيَّنُوا فَأُولَئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَأَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيمُ}}<ref>«جز کسانی که توبه کردند و به اصلاح (کار خود) پرداختند و (پوشیده‌ها را) روشن بیان داشتند، که آنان را می‌آمرزم و من توبه‌پذیر بخشاینده‌ام» سوره بقره، آیه ۱۶۰؛ {{متن قرآن\|إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَاعْتَصَمُوا بِاللَّهِ وَأَخْلَصُوا دِينَهُمْ لِلَّهِ فَأُولَئِكَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ وَسَوْفَ يُؤْتِ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ أَجْرًا عَظِيمًا}} «مگر آنان که توبه کنند و به راه آیند و به خداوند توسّل جویند و دینشان را برای خداوند، ناب گردانند؛ که اینان با مؤمنان (همراه)‌اند و زودا که خداوند به مؤمنان پاداشی سترگ بخشد» سوره نساء، آیه ۱۴۶؛ {{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ}} «از تو از انفال می‌پرسند بگو: انفال از آن خداوند و پیامبر است پس، از خداوند پروا کنید و میانه خود را سازش دهید و اگر مؤمنید از خداوند و پیامبرش فرمان برید» سوره انفال، آیه ۱؛ {{متن قرآن\|ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُوا السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}} «سپس بی‌گمان پروردگارت نسبت به کسانی که از سر نادانی کار بد انجام داده‌اند آنگاه پس از آن توبه کرده و به راه آمده‌اند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۱۱۹.</ref>.		[[امام سجاد]]{{ع}} نخستین گام در راه [[سیر و سلوک]] را در [[دعای خمسه عشر]]، توبه دانسته است؛ زیرا [[بیداری]] از [[غفلت]] اگر همراه با توبه و بازگشت به راه نرفته نباشد، گویی هیچ اتفاقی در سیر و سلوک نیافتاده است؛ زیرا خطایا [[جامه]] [[ذلت]] بر تن [[آدمی]] می‌کند و موجب بُعد و [[دوری از خدا]] شده و [[انسان]] را از [[حرکت]] به [[سکونی]] می‌رساند که [[مسکنت]] و زمین‌گیر شدن است و [[دل]] به [[جنایت]] می‌میرد و [[توانایی]] [[درک]] و [[فهم]] [[حقایق]] را از دست می‌دهد. بنابراین، اگر انسان به این [[آگاهی]] و [[معرفت حقیقی]] رسید که گناه‌ها و خطایا چنین با او می‌کند، تنها زمانی می‌تواند [[موفقیت]] را برای خود رقم زند که از آنچه کرده توبه نماید و با این کار [[قلب]] خویش را زنده و [[احیا]] کند و با بهره‌گیری از [[عنایت الهی]] و [[لطف]] خداوندی، از [[غفران]] و [[آمرزش خدا]] بهره‌مند شده و [[خداوند]] جبار به جبران مافات او پردازد و بستر [[اصلاح]] را فراهم آورد. از این روست که خداوند توبه را با غفران خویش و [[اصلاح‌گری]] [[بنده]] آمیخته است: {{متن قرآن\|إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَبَيَّنُوا فَأُولَئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَأَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيمُ}}<ref>«جز کسانی که توبه کردند و به اصلاح (کار خود) پرداختند و (پوشیده‌ها را) روشن بیان داشتند، که آنان را می‌آمرزم و من توبه‌پذیر بخشاینده‌ام» سوره بقره، آیه ۱۶۰؛ {{متن قرآن\|إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَاعْتَصَمُوا بِاللَّهِ وَأَخْلَصُوا دِينَهُمْ لِلَّهِ فَأُولَئِكَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ وَسَوْفَ يُؤْتِ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ أَجْرًا عَظِيمًا}} «مگر آنان که توبه کنند و به راه آیند و به خداوند توسّل جویند و دینشان را برای خداوند، ناب گردانند؛ که اینان با مؤمنان (همراه)‌اند و زودا که خداوند به مؤمنان پاداشی سترگ بخشد» سوره نساء، آیه ۱۴۶؛ {{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ}} «از تو از انفال می‌پرسند بگو: انفال از آن خداوند و پیامبر است پس، از خداوند پروا کنید و میانه خود را سازش دهید و اگر مؤمنید از خداوند و پیامبرش فرمان برید» سوره انفال، آیه ۱؛ {{متن قرآن\|ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُوا السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}} «سپس بی‌گمان پروردگارت نسبت به کسانی که از سر نادانی کار بد انجام داده‌اند آنگاه پس از آن توبه کرده و به راه آمده‌اند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۱۱۹.</ref>.

	باید توجه داشت که هر توبه [[انسانی]] محفوف به دو توبه و بازگشت [[الهی]] است؛ زیرا تا عنایتی از سوی [[خدا]] نباشد [[انسان]] نسبت به [[خطا]] و [[گناه]] خویش [[آگاهی]] نیافته و [[اراده]] و [[عزم]] عملی برای بازگشت از [[گمراهی]] و کژراهی در او ایجاد نمی‌شود؛ پس از آن است که انسان توبه می‌کند و سپس باز خداوند است که توبه او را پذیرفته و در [[مقام]] [[غفران]] او را می‌بخشد و به عنوان جبار به جبران خطایش می‌پردازد و بستری را برای [[اصلاح اعمال]] وی فراهم می‌آورد تا از آن پس در مسیر درست و راست برود و عمل کند.		باید توجه داشت که هر توبه [[انسانی]] محفوف به دو توبه و بازگشت [[الهی]] است؛ زیرا تا عنایتی از سوی [[خدا]] نباشد [[انسان]] نسبت به [[خطا]] و [[گناه]] خویش [[آگاهی]] نیافته و [[اراده]] و [[عزم]] عملی برای بازگشت از [[گمراهی]] و کژراهی در او ایجاد نمی‌شود؛ پس از آن است که انسان توبه می‌کند و سپس باز خداوند است که توبه او را پذیرفته و در [[مقام]] [[غفران]] او را می‌بخشد و به عنوان جبار به جبران خطایش می‌پردازد و بستری را برای [[اصلاح اعمال]] وی فراهم می‌آورد تا از آن پس در مسیر درست و راست برود و عمل کند.

آیه وزارت

فرقانی — Sun, 19 Apr 2026 09:10:22 GMT

احادیث شیعه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۴۰
خط ۴۴:		خط ۴۴:
	==== روایت پنجم ====		==== روایت پنجم ====
	{{متن حدیث\|عن ابن عباس، قَالَ: أَخَذَ رَسُولُ الله{{صل}} يَدِي وَ يَدَ اميرالمؤمنين على بن أبيطالب{{ع}} فَعَلا بِنَا عَلَى ثَبِير ثُمَّ صَلَّى رَكَعَاتِ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ إِلَى السَّمَاء فَقَالَ: اللَّهُمَّ اِنَّ موسى بن عمران{{ع}} سالك و أنا مُحَمَّد نَبِيُكَ؛ أَسْأَلُكَ أَنْ تَشْرَحَ لِى صَدْرِي وَتُيَسِرَ لِي أَمْرِى و تَحلُل عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي لِيَفقْهَوا قَوْلِي وَ اجْعَل لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِی عَلَى يُن أبىطال الي الله أخي اشدُد به ازرِي وَ أَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي.}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۳۹، ص۲۹۰ و ج۳۶، ص۱۲۶.</ref>.		{{متن حدیث\|عن ابن عباس، قَالَ: أَخَذَ رَسُولُ الله{{صل}} يَدِي وَ يَدَ اميرالمؤمنين على بن أبيطالب{{ع}} فَعَلا بِنَا عَلَى ثَبِير ثُمَّ صَلَّى رَكَعَاتِ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ إِلَى السَّمَاء فَقَالَ: اللَّهُمَّ اِنَّ موسى بن عمران{{ع}} سالك و أنا مُحَمَّد نَبِيُكَ؛ أَسْأَلُكَ أَنْ تَشْرَحَ لِى صَدْرِي وَتُيَسِرَ لِي أَمْرِى و تَحلُل عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي لِيَفقْهَوا قَوْلِي وَ اجْعَل لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِی عَلَى يُن أبىطال الي الله أخي اشدُد به ازرِي وَ أَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي.}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۳۹، ص۲۹۰ و ج۳۶، ص۱۲۶.</ref>.

			==== روایت ششم ====
			{{متن حدیث\|عن أسماء بنت عُمَيْسٍ قَالَت: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ بِإِزاء ثَبیر وَ هُوَ يَقُول: أشرِق ثَبيرُ أشرِق ثَبيرُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلِكَ مَا سَأَلَكَ أَخي مُوسَى{{ع}} أَنْ تَشْرَحَ لَى صَدْري و تُيَسِرَ لِي أَمْرِي وَ أَنْ تَحِلَّ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي وَ أَنْ تَجْعَل لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلى علیّا أخي اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي وَ أَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي كَيْ نُسَبِّحَكَ كَثِيراً وَ نَذْكُرَكَ كَثِيراً إِنَّكَ كُنْتَ بِنَا بَصِياً.}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۳۸، ص۱۴۳.</ref>.

	=== [[احادیث عامه]] ===		=== [[احادیث عامه]] ===

فرزندان حضرت فاطمه

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 09:10:14 GMT

@@ خط ۱۰: / خط ۱۰: @@
 در سخنی [[پیامبر]] {{صل}} در [[فضیلت]] این [[خانواده]] فرمود: به [[درستی]] که [[علی]] {{ع}} [[وصی]] و خلیفۀ من است. همسرش [[فاطمه]] {{س}} سرور زنان عالمیان، دختر من است. حسن و حسین {{عم}} دو سرو [[جوانان]] [[بهشت]]، [[فرزندان]] من هستند. هر کس آنان را [[دوست]] بدارد، مرا دوست داشته و هر کس [[دشمن]] بدارد، با من [[دشمنی]] کرده است<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۱۷۹ و ۴۲۰.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص۲۳۷.</ref>
 == منابع ==
@@ خط ۱۵: / خط ۳۷: @@
 # [[پرونده:1100516.jpg|22px]] [[علی اکبر ذاکری|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|'''درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه''']]
 # [[پرونده:42439.jpg|22px]] [[منیره شریعت‌جو|شریعت‌جو، منیره]]، [[حضرت فاطمه زهرا (مقاله)|«حضرت فاطمه زهرا»]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱''']]
 {{پایان منابع}}

بحث:حضرت فاطمه در تاریخ اسلامی

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 09:10:03 GMT

فرزندان فاطمه{{س}}

نمایش تغییرات

بحث:شهادت حضرت فاطمه در تاریخ اسلامی

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 09:05:06 GMT

صفحه‌ای تازه حاوی «== شهادت جانگداز فاطمه{{س}} == فاطمه{{س}} بعد از رحلت رسول‌الله{{صل}}، انحراف اسلام از مسیر اصلی، مظلوم شدن همسر، هجوم به خانه، شکستن حرمتش، غصب فدک، از دست رفتن حق و دیدن آن همه بی‌حرمتی از اصحاب رسول‌الله{{صل}} و بالاتر از همه دگر...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

== شهادت جانگداز فاطمه{{س}} ==
فاطمه{{س}} بعد از رحلت [[رسول‌الله]]{{صل}}، [[انحراف]] اسلام از مسیر اصلی، [[مظلوم]] شدن [[همسر]]، هجوم به [[خانه]]، شکستن حرمتش، [[غصب فدک]]، از دست رفتن [[حق]] و دیدن آن همه بی‌حرمتی از [[اصحاب]] رسول‌الله{{صل}} و بالاتر از همه دگرگونی‌هایی که پس از [[رسول خدا]] به فاصله‌ای اندک در [[سنت]] [[مسلمانی]] پدید آمد، [[روح]] و سپس جسمش سخت آزرده شد و نالان در بستر [[بیماری]] افتاد. هرکدام از این پیشامدها به [[تنهایی]] برای از پای انداختن هر زنی کفایت می‌کند. چنان‌که [[تاریخ]] نشان می‌دهد او پیش از مرگ پدر، [[بیماری جسمی]] نداشته و چهار فرزند سالم و [[رشید]] به [[دنیا]] آورده است.

در اینکه زهرا{{س}} چند [[روز]] در بستر بیماری به سر برده، معلوم نیست اما دو هفته مانده به شهادت، حال حضرت بسیار وخیم بود. تاریخ شهادتش هفتاد و پنج یا نود و پنج روز و یا به قولی شش ماه بعد از رحلت رسول‌الله{{صل}} بود. از [[حضرت صادق]]{{ع}} [[روایت]] شده که فاطمه{{س}} در سوم [[جمادی‌الآخر]] [[سال یازدهم هجری]] [[وفات]] نمود.

در روز وفات، سلمی همسر [[ابورافع]] در [[خانه فاطمه]]{{س}} مشغول خدمت بود. او می‌گوید: فاطمه{{س}} آن روز حالش بهتر شده بود به‌نحوی که این بهبودی خیال اطرافیان را راحت نمود. در آن روز تب و سردردی عارض نشد. همسرش امیرالمؤمنین علی{{ع}} که در این ایام بیشتر در کنار او به سر می‌برد، برای امرار معاش [[خانواده]] از خانه بیرون رفت. ممکن است آن حضرت به قصد [[عبادت]] در [[مسجدالنبی]] از خانه خارج شده باشد.

[[فاطمه]]{{س}} دخترانش را به خانه یکی از زنان [[بنی‌هاشم]] و پسرانش را برای [[زیارت]] مرقد مطهر رسول‌الله{{صل}} از خانه بیرون فرستاد. آن‌گاه از سلمی خواست تا آبی حاضر کند و [[غسل]] نماید. آن روز به بهترین وجه غسل کرد و جامه‌های تازه پوشید و فرمود: بسترم را در وسط اتاق بیفکن؛ و بعد از دو رکعت [[نماز]] در بستر به سوی [[قبله]] دراز کشید و دست راست خود را زیر گونه خود نهاد و چهره خود را با گوشه عبا پوشانید و به من فرمود: قدری استراحت می‌کنم. مدتی که گذشت سه بار مرا صدا بزن اگر جوابی نشنیدی بدان که [[جان]] به جان‌آفرین [[تسلیم]] نموده‌ام. سلمی امر فاطمه{{س}} را [[اطاعت]] نمود. پس از اینکه فاطمه{{س}} را صدا زد و صدایی نشنید، دانست که او رحلت فرموده است.

[[زمان]] رحلت فاطمه{{س}} بین نماز عصر و مغرب بود و در روز [[وفات]] بین هیچ‌کدام از مورخین اختلافی دیده نمی‌شود و همگی روز سه‌شنبه را بیان کرده‌اند. سلمی گوید در این وقت حسنین به خانه آمدند و سراغ مادر را گرفتند. من به آنان گفتم به نزد پدر بروید و او را از [[مرگ]] مادر باخبر سازید. امیرالمؤمنین علی{{ع}} پیکر [[پاک]] فاطمه{{س}} را با کمک [[اسماء بنت عمیس]] که در هنگام [[بیماری]] فاطمه{{س}} دائماً به خانه او رفت و آمد داشت، غسل داد و [[کفن]] نمود. سپس بر او نماز خواند و دست‌ها را بر [[آسمان]] بالا برد و عرض کرد: بارالها! این دختر پیامبرت فاطمه است که او را از [[ظلمات]] به سوی [[نور]] بالا بردی. آن‌گاه از فرزندانش خواست تا با مادر [[وداع]] کنند<ref>کشف الغمه فی معرفة الائمه، ج۲، ص۶۳.</ref>.

[[ابن عبدالبر]] نوشته است چون دختر پیامبر زندگانی را بدرود گفت، [[عایشه]] قصد حضور در خانه بر بالین او را داشت اما [[اسماء]] مانع حضور او شد و طبق [[وصیت]] او را راه نداد. عایشه [[شکایت]] به پدر برد که: این [[زن]] خثعمیه<ref>خثعم از قحطانیان و از عرب‌های جنوبی بوده است و این سرزنشی است که عدنانیان و از جمله قریش به قحطانیان می‌کردند.</ref> میان من و دختر [[رسول‌الله]]{{صل}} درآمده است و نمی‌گذارد من نزد جسد او بروم. [[ابوبکر]] به در [[حجره]] دختر [[پیغمبر]] آمد و گفت: اسماء! چرا نمی‌گذاری عایشه نزد دختر رسول‌الله{{صل}} برود؟ این وصیت [[فاطمه]] است و او چنین خواسته است. حال که چنین است هرچه به تو گفته چنان کن!<ref>الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۷۵۱.</ref> عایشه که در زمان بیماری فاطمه{{س}} هیچ‌گاه به ملاقاتش نیامده بود، از افتخار حضور بر پیکر مقدسش نیز [[محروم]] شد<ref>بحارالانوار، ج۴۳، ص۱۸۹.</ref>.

مردم مدینه نزد [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌آمدند و او را [[تسلیت]] می‌گفتند و [[منتظر]] تشییع جنازه فاطمه{{س}} بودند؛ اما [[ابوذر]] بیرون آمد و گفت: ای [[مردم]]! به خانه‌هاتان بازگردید، مراسم تشییع عقب افتاده است. با شنیدن این سخن و اینکه شب نیز فرا رسیده بود، همگی به خانه‌های خود بازگشتند و فقط [[بنی‌هاشم]] و اصحاب خاص امیرالمؤمنین علی{{ع}} حضور داشتند.

سرانجام علی{{ع}} به همراه [[فرزندان]] و تعدادی اندک از [[نزدیکان]] و یارانش در [[تاریکی]] شب بدن مطهر فاطمه{{س}} را [[تشییع]] و مخفیانه او را تدفین نمودند<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۱۸.</ref> و با چشمان اشکبار و دل‌های سوزان با او وداع کردند و مادر، غریبانه در [[دل]] شب به خاک سپرده شد. گویا طفلان هم رخصت نداشتند بانگ شیون را بلند کنند، مبادا [[همسایگان]] بشنوند و خبر [[دفن]] زهرا{{س}} پخش شود. بنا بر وصیت فاطمه{{س}} هیچ‌کس از آنان که مورد [[خشم]] آن حضرت بودند، در تشییع جنازه او حضور پیدا نکردند. فاطمه{{س}} از اطرافیانش خواسته بود به‌نحوی [[برنامه‌ریزی]] کنند که افراد خاصی حضور داشته باشند و آنانی که به او [[جفا]] کرده‌اند، حتماً در مراسم حضور نیابند. امیرالمؤمنین علی{{ع}} به وصیت همسرش عمل فرمود و سفارش دختر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} عملی شد<ref>ر.ک: الطبقات الکبری، ج۵، ص۱۸؛ انساب الاشراف، ج۲، ص۴۰۵.</ref>.

[[بخاری]] می‌نویسد: «همسرش او را شبانه به خاک سپرد و [[اجازه]] نداد تا [[ابوبکر]] بر جنازه او حاضر شود»<ref>صحیح بخاری، ج۵، ص۱۷۷.</ref>.

[[اسماء دختر عمیس]] خثعمی گوید: در [[نماز]] بر پیکر [[پاک]] فاطمه{{س}}، امیرالمؤمنین علی{{ع}}، حسنین، [[عمار]]، [[مقداد]]، [[عقیل]]، [[زبیر]]، ابوذر، [[سلمان]]، بریده، سلمی، [[ام‌سلمه]]، من و گروهی شرکت داشتند و او را در دل شب طبق وصیتش دفن کردند<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۱۴.</ref>.

== پانویس ==
{{پانویس}}

شهادت حضرت فاطمه در تاریخ اسلامی

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 09:03:55 GMT

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۳
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۵۳:		خط ۵۳:
	== اندوه امام علی از فقدان حضرت فاطمه ==		== اندوه امام علی از فقدان حضرت فاطمه ==
	{{اصلی\|اندوه امام علی از فقدان حضرت فاطمه}}		{{اصلی\|اندوه امام علی از فقدان حضرت فاطمه}}
	هنگامی‌که امام علی {{ع}} خاک [[قبر زهرا]] را از دستان خود می‌زدود، برای از دست دادن پاره تن [[رسول خدا]] {{صل}} و [[همسر]] [[مهربان]] خویش که در کمال [[صفا]] و [[صمیمیت]] و [[پاکی]] و گذشت و [[ایثار]] با وی [[زندگی]] کرده و در مسیر اهداف او [[دشواری‌ها]] و [[سختی‌ها]] را [[تحمّل]] نموده بود، [[حزن]] و [[اندوه]] وجودش را فراگرفت و [[اشک]] بر گونه‌های مبارکش جاری شد و صورت خود را به سمت [[قبر مطهر]] رسول خدا {{صل}} برگرداند و عرضه داشت: ای رسول خدا! از من و از دخترت که به [[دیدار]] تو شتافته و در کنارت در زیر خروارها خاک آرمیده است، بر تو [[درود]] باد، [[اراده خدا]] بر این تعلق گرفت که او پیش از دیگران به تو بپیوندد، [[مرگ]] او [[صبر]] و [[شکیبایی]] از من گرفته و تاب و توان از کفم ربوده است، امّا همان‌گونه که در فقدان تو [[بردباری]] پیشه ساختم در مرگ دخترت [[فخر]] جهانیان نیز چاره‌ای جز صبر و بردباری ندارم که صبر و شکیبایی بر سختی‌ها [[سنّت]] توست، ای [[پیامبر خدا]]! [[جان]] [[عزیز]] تو بر روی سینه‌ام از [[بدن]] پاکت مفارقت کرد. چشمان مبارکت را با دستان خود بستم و پیکر مبارکت را به خاک سپردم، [[پیام]] [[قرآن]] آن است که پایان زندگی همه بازگشت به سوی خداست، هم اکنون امانتی که به من سپرده بودی بازگردانده شد و [[روح]] بلندی که در بدن گروگان بود، ستانده شد و زهرا از دستم ربوده شد، ای رسول خدا! پس از [[فاطمه]] [[آسمان]] و زمین بس [[زشت]] می‌نماید...<ref>بحار الانوار، ج۴۳، ص۱۹۳.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۳ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۳]]، ~~ص۲۵۶~~.</ref>		هنگامی‌که امام علی {{ع}} خاک [[قبر زهرا]] را از دستان خود می‌زدود، برای از دست دادن پاره تن [[رسول خدا]] {{صل}} و [[همسر]] [[مهربان]] خویش که در کمال [[صفا]] و [[صمیمیت]] و [[پاکی]] و گذشت و [[ایثار]] با وی [[زندگی]] کرده و در مسیر اهداف او [[دشواری‌ها]] و [[سختی‌ها]] را [[تحمّل]] نموده بود، [[حزن]] و [[اندوه]] وجودش را فراگرفت و [[اشک]] بر گونه‌های مبارکش جاری شد و صورت خود را به سمت [[قبر مطهر]] رسول خدا {{صل}} برگرداند و عرضه داشت: ای رسول خدا! از من و از دخترت که به [[دیدار]] تو شتافته و در کنارت در زیر خروارها خاک آرمیده است، بر تو [[درود]] باد، [[اراده خدا]] بر این تعلق گرفت که او پیش از دیگران به تو بپیوندد، [[مرگ]] او [[صبر]] و [[شکیبایی]] از من گرفته و تاب و توان از کفم ربوده است، امّا همان‌گونه که در فقدان تو [[بردباری]] پیشه ساختم در مرگ دخترت [[فخر]] جهانیان نیز چاره‌ای جز صبر و بردباری ندارم که صبر و شکیبایی بر سختی‌ها [[سنّت]] توست، ای [[پیامبر خدا]]! [[جان]] [[عزیز]] تو بر روی سینه‌ام از [[بدن]] پاکت مفارقت کرد. چشمان مبارکت را با دستان خود بستم و پیکر مبارکت را به خاک سپردم، [[پیام]] [[قرآن]] آن است که پایان زندگی همه بازگشت به سوی خداست، هم اکنون امانتی که به من سپرده بودی بازگردانده شد و [[روح]] بلندی که در بدن گروگان بود، ستانده شد و زهرا از دستم ربوده شد، ای رسول خدا! پس از [[فاطمه]] [[آسمان]] و زمین بس [[زشت]] می‌نماید...<ref>بحار الانوار، ج۴۳، ص۱۹۳.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۳ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۳]]، ص۲۵۶؛ [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۱۴.</ref>

	== نبش قبر حضرت فاطمه ==		== نبش قبر حضرت فاطمه ==
خط ۱۰۰:		خط ۱۰۰:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:151917.jpg\|22px]] [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۳ (کتاب)\|'''پیشوایان هدایت ج۳''']]		# [[پرونده:151917.jpg\|22px]] [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۳ (کتاب)\|'''پیشوایان هدایت ج۳''']]
			# [[پرونده:IM011013.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|'''زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

بحث:حضرت فاطمه در تاریخ اسلامی

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 08:55:36 GMT

محل دفن فاطمه{{س}}

@@ خط ۲۱۴: / خط ۲۱۴: @@
 [[خدا]] [[گواه]] است که دخترت پنهانی به خاک می‌رود. هنوز روزی چند از مرگ تو نگذشته و نام تو از زبان‌ها نرفته، [[حق]] او را بردند و [[میراث]] او را خوردند، [[درد دل]] را با تو در میان می‌گذارم و [[دل]] را با یاد تو خوش می‌دارم که [[درود خدا]] بر تو باد و [[سلام]] و [[رضوان خدا]] بر [[فاطمه]]<ref>الکافی، ج۱، ص۴۵۸-۴۵۹.</ref>.
 فقدان دختر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} علی را سخت آزرده ساخت. در سندهای دیرین دو [[بیت]] را به او نسبت داده‌اند که نشان‌دهنده سوز درونی او است. [[پیام]] [[حاکم]] بر این دو بیت [[نفی]] [[حب]] و [[دلبستگی]] به دنیاست و اینکه هیچ عُلقه و [[دوستی]] و محبتی [[پایدار]] نیست<ref>ر.ک: دیوان امام علی{{ع}}، ص۴۱۶.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۱۴.</ref>
 == منابع ==

بحث:دفن حضرت فاطمه

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 08:55:16 GMT

صفحه‌ای تازه حاوی «==محل دفن فاطمه{{س}}== زهرا{{س}} می‌خواست دور از چشم ناسپاسان و حق‌ناشناسان به خاک سپرده شود و نشانی او هم دور از چشم آنان باشد. درباره مزار دختر رسول‌خدا{{صل}} در تاریخ سه قول آمده است: #او را در خانه‌اش دفن کردند<ref>الکافی، ج۱، ص۴۶۱.</ref>. #در...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

==محل دفن فاطمه{{س}}==
زهرا{{س}} می‌خواست دور از چشم ناسپاسان و حق‌ناشناسان به خاک سپرده شود و نشانی او هم دور از چشم آنان باشد.
درباره [[مزار]] دختر [[رسول‌خدا]]{{صل}} در [[تاریخ]] سه قول آمده است:
#او را در خانه‌اش [[دفن]] کردند<ref>الکافی، ج۱، ص۴۶۱.</ref>.
#در [[خانه]] [[عقیل]] [[برادر]] [[حضرت علی]]{{ع}} به خاک سپرده شد. خانه عقیل ظاهراً میان [[بقیع]] و [[حرم]] [[رسول‌الله]]{{صل}} است<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۰.</ref>.
#در [[قبرستان بقیع]] مدفون گردید<ref>بحارالانوار، ج۴۳، ص۱۷۱.</ref>.
درباره قول سوم با توجه به [[بی‌رغبتی]] فاطمه{{س}} که نمی‌خواست گروه حاکمه در [[مراسم]] او شرکت داشته باشند و اگر جنازه تا بقیع حمل می‌شد، آنها متوجه می‌شدند، پس این قول از اعتبار کمتری برخوردار است.
اما قول اول و دوم قابل‌قبول‌تر هستند و هرکدام را بپذیریم در جریان [[توسعه]] حرم، [[قبر]] فاطمه{{س}} در محدوده حرم قرار گرفته است. به نظر می‌آید [[حدیثی]] از رسول‌الله{{صل}} که فرموده‌اند: میان [[منبر]] و قبر من روضه‌ای از روضات [[بهشت]] است، به قبر فاطمه{{س}} نظر دارد. [[ابن‌شهرآشوب]] از گفته [[شیخ طوسی]] می‌نویسد: آنچه درست‌تر می‌نماید اینکه او را در خانه‌اش یا در [[روضه]] [[پیامبر]] به خاک سپردند<ref>مناقب آل ابی طالب، ج۳، ص۳۶۵.</ref>.

اما گفته شده که [[امام علی]]{{ع}} برای پنهان داشتن قبر فاطمه{{س}} صورت هفت قبر و به روایتی چهل قبر ساخت<ref>بحارالانوار، ج۴۳، ص۱۷۱.</ref> و این قرینه‌ای است که قبر در داخل خانه نبوده است. علاوه بر آن [[امام]] قبر فاطمه{{س}} را در جایی قرار نمی‌داد که فرزندانش دائماً آن را بنگرند. با این [[حساب]] قول دوم از اعتبار بیشتری برخوردار خواهد بود.
به هر حال از پنهان داشتن قبر [[فاطمه]]{{س}} پیداست که او می‌خواسته با این کار [[ناخشنودی]] خود را برای همیشه آشکار سازد.
پس از [[شهادت]] آن حضرت نیز [[عمر بن خطاب]] سهم او را به فرزندانش نداد. گفته شده به [[روزگار]] رسول‌خدا{{صل}} و مدت [[خلافت ابوبکر]] هر کس از سهامداران که می‌مرد یا کشته می‌شد، سهمش به [[وارثان]] او می‌رسید. چون عمر بن خطاب به [[خلافت]] رسید، سهم هر کس را که مرده بود، می‌گرفت و به [[وراث]] او نمی‌داد، چنان‌که سهم [[زید بن حارثه]] و [[جعفر بن ابی‌طالب]] را [[تصرف]] کرد و با آن‌که [[علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} در این مورد با او صحبت کرد، نپذیرفت. عمر سهم فاطمه{{س}} را هم پرداخت نکرد و با وجود آن‌که در این مورد با او [[مذاکره]] شد، او نپذیرفت؛ فقط نسبت به وراث [[همسران]] [[رسول‌الله]]{{صل}} [[اجازه]] می‌داد که هر کاری می‌خواهند بکنند، بفروشند یا به دیگری ببخشند<ref>مغازی واقدی، ج۲، ص۵۳۲.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۱۸.</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

تفکر در عرفان اسلامی

Jaafari — Sun, 19 Apr 2026 08:49:44 GMT

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۹
خط ۶۳:		خط ۶۳:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)\|'''عرفان در قرآن''']]		# [[پرونده:IM011028.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)\|'''عرفان در قرآن''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

انابه در عرفان اسلامی

Jaafari — Sun, 19 Apr 2026 08:49:40 GMT

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۹
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)\|'''عرفان در قرآن''']]		# [[پرونده:IM011028.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)\|'''عرفان در قرآن''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

توبه در عرفان اسلامی

Jaafari — Sun, 19 Apr 2026 08:49:36 GMT

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۹
خط ۵۶:		خط ۵۶:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)\|'''عرفان در قرآن''']]		# [[پرونده:IM011028.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)\|'''عرفان در قرآن''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

بیداری در عرفان اسلامی

Jaafari — Sun, 19 Apr 2026 08:49:31 GMT

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۹
خط ۵۵:		خط ۵۵:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)\|'''عرفان در قرآن''']]		# [[پرونده:IM011028.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)\|'''عرفان در قرآن''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

ریاضت در عرفان اسلامی

Jaafari — Sun, 19 Apr 2026 08:49:15 GMT

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۹
خط ۵۳:		خط ۵۳:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)\|'''عرفان در قرآن''']]		# [[پرونده:IM011028.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)\|'''عرفان در قرآن''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

ترس در عرفان اسلامی

Jaafari — Sun, 19 Apr 2026 08:48:44 GMT

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۸
خط ۵۵:		خط ۵۵:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)\|'''عرفان در قرآن''']]		# [[پرونده:IM011028.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)\|'''عرفان در قرآن''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

آیه وزارت

فرقانی — Sun, 19 Apr 2026 08:34:25 GMT

احادیث شیعه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۴
خط ۴۰:		خط ۴۰:

	==== روایت چهارم ====		==== روایت چهارم ====
	{{متن حدیث\|عَنْ أَبِي ذَرَ الْغفارِي قَالَ: إِنى صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ الله{{صل}} يَوْمَا فَسَأَلَ سَائل فی الْمَسْجِدِ فَلَمْ يُعْطِهِ أَحَدٌ شَيْئا وَ كَانَ عَلَىّ فی الصَّلَاةِ رَاكِعَاً فَأَوْمَا إِلَيْهِ بِخِنْصِرِهِ الْيُمْنى فَاقبل السائل السائِلُ فَأَخَذَ الْخَاتَمَ مِنْ خِنصِرِهِ وَ ذَلِكَ بِمَرأى مِنَ النَّبِي{{صل}} وَ هُوَ يُصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ النَّبِي{{صل}} من صَلَاتِهِ رَفَعَ رَأَسَهُ إِلَى السَّمَاءِ وَ قَالَ: اللَّهُمَّ إِنَّ أَخي مُوسَى{{ع}} سَأَلَكَ فَقَالَ: {{متن قرآن\|قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي * وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي * وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي * يَفْقَهُوا قَوْلِي * وَاجْعَلْ لِي وَزِيرًا مِنْ أَهْلِي * هَارُونَ أَخِي * اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي}} فَأَنْزَلْتَ عَلَيْهِ قُرْآنَا نَاطِقَاً سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَ نَجْعَلُ لَكُما سلْطَانَا فَلَا يَصِلُونَ إِلَيْكُما بِآيَاتِنَا اللَّهُمَّ وَ أَنَا مُحَمَّدٌ نَبيُّكَ وَ صَفِيُّكَ. اللَّهُمَّ [ف] اشْرَح لي صَدْرِي وَ يَسْرُ لِي أَمْرِي وَ اجْعَلْ لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِي عَلِيّا اشْدُدْ بِهِ ظَهْرِي. قَالَ أَبُوذَرَ: فَمَا اسْتَتَمَّ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} كَلَامَهُ حَتَّى نَزَلَ جَبْرِئِيلُ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ عَزَّوَجَلٌ فَقَالَ: يَا مُحَمَّد اِقْرَاً فَأَنْزِلَ الله عَلَيْهِ {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ.}}}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۳۵، ص۱۹۴؛ دیلمی، ارشاد القلوب، ج۲، ص۲۲۰؛المناقب، ج۳، ص۳</ref>.		{{متن حدیث\|عَنْ أَبِي ذَرَ الْغفارِي قَالَ: إِنى صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ الله{{صل}} يَوْمَا فَسَأَلَ سَائل فی الْمَسْجِدِ فَلَمْ يُعْطِهِ أَحَدٌ شَيْئا وَ كَانَ عَلَىّ فی الصَّلَاةِ رَاكِعَاً فَأَوْمَا إِلَيْهِ بِخِنْصِرِهِ الْيُمْنى فَاقبل السائل السائِلُ فَأَخَذَ الْخَاتَمَ مِنْ خِنصِرِهِ وَ ذَلِكَ بِمَرأى مِنَ النَّبِي{{صل}} وَ هُوَ يُصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ النَّبِي{{صل}} من صَلَاتِهِ رَفَعَ رَأَسَهُ إِلَى السَّمَاءِ وَ قَالَ: اللَّهُمَّ إِنَّ أَخي مُوسَى{{ع}} سَأَلَكَ فَقَالَ: {{متن قرآن\|قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي * وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي * وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي * يَفْقَهُوا قَوْلِي * وَاجْعَلْ لِي وَزِيرًا مِنْ أَهْلِي * هَارُونَ أَخِي * اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي}} فَأَنْزَلْتَ عَلَيْهِ قُرْآنَا نَاطِقَاً سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَ نَجْعَلُ لَكُما سلْطَانَا فَلَا يَصِلُونَ إِلَيْكُما بِآيَاتِنَا اللَّهُمَّ وَ أَنَا مُحَمَّدٌ نَبيُّكَ وَ صَفِيُّكَ. اللَّهُمَّ [ف] اشْرَح لي صَدْرِي وَ يَسْرُ لِي أَمْرِي وَ اجْعَلْ لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِي عَلِيّا اشْدُدْ بِهِ ظَهْرِي. قَالَ أَبُوذَرَ: فَمَا اسْتَتَمَّ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} كَلَامَهُ حَتَّى نَزَلَ جَبْرِئِيلُ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ عَزَّوَجَلٌ فَقَالَ: يَا مُحَمَّد اِقْرَاً فَأَنْزِلَ الله عَلَيْهِ {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ.}}}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۳۵، ص۱۹۴؛ دیلمی، ارشاد القلوب، ج۲، ص۲۲۰؛المناقب، ج۳، ص۳.</ref>.

			==== روایت پنجم ====
			{{متن حدیث\|عن ابن عباس، قَالَ: أَخَذَ رَسُولُ الله{{صل}} يَدِي وَ يَدَ اميرالمؤمنين على بن أبيطالب{{ع}} فَعَلا بِنَا عَلَى ثَبِير ثُمَّ صَلَّى رَكَعَاتِ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ إِلَى السَّمَاء فَقَالَ: اللَّهُمَّ اِنَّ موسى بن عمران{{ع}} سالك و أنا مُحَمَّد نَبِيُكَ؛ أَسْأَلُكَ أَنْ تَشْرَحَ لِى صَدْرِي وَتُيَسِرَ لِي أَمْرِى و تَحلُل عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي لِيَفقْهَوا قَوْلِي وَ اجْعَل لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِی عَلَى يُن أبىطال الي الله أخي اشدُد به ازرِي وَ أَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي.}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۳۹، ص۲۹۰ و ج۳۶، ص۱۲۶.</ref>.

	=== [[احادیث عامه]] ===		=== [[احادیث عامه]] ===

بحث:خطبه فدکیه در تاریخ اسلامی

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 08:31:07 GMT

صفحه‌ای تازه حاوی «==فدک== {{اصلی|فدک}} هنوز چندی از این جریان نگذشته بود که حادثه دیگری رخ داد. قطعه زمین فدک که با نیروی نظامی گرفته نشده بود و خالصه پیامبر اکرم{{صل}} به حساب می‌آمد و رسول‌الله{{صل}} آن را به دخترش داده بود<ref>تفسیر الدر المنثور، ج۴، ص۱۷۷.</ref...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات

بحث:حضرت فاطمه در تاریخ اسلامی

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 08:30:52 GMT

فدک

نمایش تغییرات

آیه وزارت

فرقانی — Sun, 19 Apr 2026 08:28:00 GMT

روایت چهارم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۸
خط ۴۰:		خط ۴۰:

	==== روایت چهارم ====		==== روایت چهارم ====
	{{متن حدیث\|عَنْ أَبِي ذَرَ الْغفارِي قَالَ: إِنى صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ الله{{صل}} يَوْمَا فَسَأَلَ سَائل فی الْمَسْجِدِ فَلَمْ يُعْطِهِ أَحَدٌ شَيْئا وَ كَانَ عَلَىّ فی الصَّلَاةِ رَاكِعَاً فَأَوْمَا إِلَيْهِ بِخِنْصِرِهِ الْيُمْنى فَاقبل السائل السائِلُ فَأَخَذَ الْخَاتَمَ مِنْ خِنصِرِهِ وَ ذَلِكَ بِمَرأى مِنَ النَّبِي{{صل}} وَ هُوَ يُصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ النَّبِي{{صل}} من صَلَاتِهِ رَفَعَ رَأَسَهُ إِلَى السَّمَاءِ وَ قَالَ: اللَّهُمَّ إِنَّ أَخي مُوسَى{{ع}} سَأَلَكَ فَقَالَ: {{{متن قرآن\|قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي * وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي * وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي * يَفْقَهُوا قَوْلِي * وَاجْعَلْ لِي وَزِيرًا مِنْ أَهْلِي * هَارُونَ أَخِي * اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي}} فَأَنْزَلْتَ عَلَيْهِ قُرْآنَا نَاطِقَاً سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَ نَجْعَلُ لَكُما سلْطَانَا فَلَا يَصِلُونَ إِلَيْكُما بِآيَاتِنَا اللَّهُمَّ وَ أَنَا مُحَمَّدٌ نَبيُّكَ وَ صَفِيُّكَ. اللَّهُمَّ [ف] اشْرَح لي صَدْرِي وَ يَسْرُ لِي أَمْرِي وَ اجْعَلْ لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِي عَلِيّا اشْدُدْ بِهِ ظَهْرِي. قَالَ أَبُوذَرَ: فَمَا اسْتَتَمَّ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} كَلَامَهُ حَتَّى نَزَلَ جَبْرِئِيلُ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ عَزَّوَجَلٌ فَقَالَ: يَا مُحَمَّد اِقْرَاً فَأَنْزِلَ الله عَلَيْهِ {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ.}}}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۳۵، ص۱۹۴؛ دیلمی، ارشاد القلوب، ج۲، ص۲۲۰؛المناقب، ج۳، ص۳</ref>.		{{متن حدیث\|عَنْ أَبِي ذَرَ الْغفارِي قَالَ: إِنى صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ الله{{صل}} يَوْمَا فَسَأَلَ سَائل فی الْمَسْجِدِ فَلَمْ يُعْطِهِ أَحَدٌ شَيْئا وَ كَانَ عَلَىّ فی الصَّلَاةِ رَاكِعَاً فَأَوْمَا إِلَيْهِ بِخِنْصِرِهِ الْيُمْنى فَاقبل السائل السائِلُ فَأَخَذَ الْخَاتَمَ مِنْ خِنصِرِهِ وَ ذَلِكَ بِمَرأى مِنَ النَّبِي{{صل}} وَ هُوَ يُصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ النَّبِي{{صل}} من صَلَاتِهِ رَفَعَ رَأَسَهُ إِلَى السَّمَاءِ وَ قَالَ: اللَّهُمَّ إِنَّ أَخي مُوسَى{{ع}} سَأَلَكَ فَقَالَ: {{متن قرآن\|قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي * وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي * وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي * يَفْقَهُوا قَوْلِي * وَاجْعَلْ لِي وَزِيرًا مِنْ أَهْلِي * هَارُونَ أَخِي * اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي}} فَأَنْزَلْتَ عَلَيْهِ قُرْآنَا نَاطِقَاً سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَ نَجْعَلُ لَكُما سلْطَانَا فَلَا يَصِلُونَ إِلَيْكُما بِآيَاتِنَا اللَّهُمَّ وَ أَنَا مُحَمَّدٌ نَبيُّكَ وَ صَفِيُّكَ. اللَّهُمَّ [ف] اشْرَح لي صَدْرِي وَ يَسْرُ لِي أَمْرِي وَ اجْعَلْ لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِي عَلِيّا اشْدُدْ بِهِ ظَهْرِي. قَالَ أَبُوذَرَ: فَمَا اسْتَتَمَّ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} كَلَامَهُ حَتَّى نَزَلَ جَبْرِئِيلُ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ عَزَّوَجَلٌ فَقَالَ: يَا مُحَمَّد اِقْرَاً فَأَنْزِلَ الله عَلَيْهِ {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ.}}}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۳۵، ص۱۹۴؛ دیلمی، ارشاد القلوب، ج۲، ص۲۲۰؛المناقب، ج۳، ص۳</ref>.

	=== [[احادیث عامه]] ===		=== [[احادیث عامه]] ===

بحث:حضرت فاطمه در تاریخ اسلامی

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 08:27:56 GMT

فاطمه در کلام و دیده رسول الله{{صل}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۷
خط ۱۷۶:		خط ۱۷۶:

	'''[[فتح مکه]]''': فاطمه در این [[غزوه]] نیز حضور داشت و طرف [[مشورت پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} قرار می‌گرفت. فتح مکه خود یک [[حرکت]] نظامی بود.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۷.</ref>		'''[[فتح مکه]]''': فاطمه در این [[غزوه]] نیز حضور داشت و طرف [[مشورت پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} قرار می‌گرفت. فتح مکه خود یک [[حرکت]] نظامی بود.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۷.</ref>

	~~==فاطمه در کلام و دیده رسول الله{{صل}}==~~
	[[رسول خدا]]{{صل}} او را از همه فرزندانش و حتی از همه عزیزانش بیشتر [[دوست]] می‌داشت. هرگاه فاطمه بر پیامبر اکرم{{صل}} وارد می‌شد، آن حضرت برای [[احترام]] وی از جای خود بر می‌خاست و پیشانی‌اش را می‌بوسید و او را در جای خود می‌نشانید<ref>مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۳۳.</ref> و می‌فرمود: من بوی [[بهشت]] را از وجود او استشمام می‌کنم<ref>ینابیع الموده، ص۲۶۰؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۳.</ref>.
	چون از [[عایشه]] پرسیدند چه کسی نزد [[خدا]] از همگان محبوب‌تر است؟ گفت: [[فاطمه]]{{س}}<ref>شرح نهج‌البلاغه، ج۱۳، ص۲۵۳؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۳.</ref>.
	[[جمیع بن عمیر]] گوید: شنیدم که عمه‌ام به عایشه گفت: منظور تو از اینکه با [[امام علی]]{{ع}} [[مخالفت]] کردی، چه بود؟ عایشه گفت: {{متن حدیث\|دَعِينَا مِنْكِ، إِنَّهُ مَا كَانَ مِنَ الرِّجَالِ أَحَبُّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} مِنْ عَلِيٍّ{{ع}}، وَ لَا مِنَ النِّسَاءِ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ فَاطِمَةَ{{س}}}}<ref>سنن ترمذی، ج۵، ص۷۰۱؛ المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۶۷؛ المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۴۰۳؛ خصائص نسائی، ص۱۰۹؛ شرح الاخبار، ج۳، ص۵۵؛ [[مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۷۹؛ کشف الغمه فی معرفة الائمه، ج۲، ص۸۸؛ اسد الغابه، ج۵، ص۵۲۲؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۴، ص۳۷۵؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۷۵۱؛ تفسیر ثعلبی، ج۳، ص۱۳۹؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۳.</ref> ما را واگذار و در این باره چیزی مپرس که از میان مردان در نزد [[پیامبر]]، کسی محبوب‌تر از علی{{ع}} و از میان [[زنان]] کسی چون فاطمه{{س}} نبود.
	و گفت: هرگز کسی را راستگوتر از فاطمه جز پدرش ندیده‌ام؛ و هیچ‌کس را ندیدم که از نظر سخن و گفتار و [[خوی]] و [[سیرت]] شبیه‌تر از فاطمه به رسول خدا{{صل}} باشد<ref>حلیة الاولیاء و طبقات الاصفیاء، ص۴۲.</ref>.

	[[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|إِنَّ اللَّهَ لَيَغْضَبُ لِغَضَبِ فَاطِمَةَ وَ يَرْضَى لِرِضَاهَا}}<ref>عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۴۶؛ بشارة المصطفی{{صل}}، ص۲۰۸؛ اعلام الوری باعلام الهدی، ج۲، ص۱۴۹؛ کنز العمال، ج۱۲، ص۱۱۱؛ امالی صدوق، ص۳۱۳؛ الاحتجاج، ج۲، ص۲۵۴؛ مناقب ابن مغازلی، ص۳۵۱؛ مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۷۲؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۴۵۳؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۵۴؛ عوالم العلوم الامام الحسین{{ع}}، ج۱۱، ص۱۱۹.</ref> [[خداوند]] به سبب [[غضب فاطمه]]{{س}} [[غضب]] می‌کند و به [[خشنودی]] او [[خشنود]] می‌گردد.
	و فرمود: {{متن حدیث\|ابْنَتِي فَاطِمَةُ سَيِّدَةُ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ}}<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۱۷؛ بشارة المصطفی، ص۳۴؛ کفایة الطالب، ص۴۱۹؛ کشف الغمه فی معرفة الائمه، ج۲، ص۷۸؛ تفسیر تبیان، ج۲، ص۴۵۶؛ المحاسن و الاضداد، ص۱۰۸؛ دلائل الامامه، ص۵۴؛ وصول الاخیار فی أصول الاخبار، ص۵۹؛ المنتخب، ص۱۵۰؛ مشکل الآثار، ج۱، ص۴۸؛ اسد الغابه، ج۵، ص۵۲۲؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۴، ص۳۶۷؛ عوالم العلوم الامام الحسین{{ع}}، ج۱۱، ص۵۰؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۳۹.</ref> دخترم [[فاطمه]] [[سرور زنان عالمیان]] است.
	و فرمود: {{متن حدیث\|فَاطِمَةُ بَضْعَةٌ مِنِّي مَنْ سَرَّهَا فَقَدْ سَرَّنِي وَ مَنْ سَاءَهَا فَقَدْ سَاءَنِي فَاطِمَةُ أَعَزُّ النَّاسِ عَلَيَّ}}<ref>المحتضره، ص۱۳۶؛ امالی صدوق، ص۳۹۴؛ بشارة المصطفی، ص۱۸۷؛ الصواعق المحرقه، ص۲۳۰؛ شرح نهج‌البلاغه، ج۱۳، ص۲۵۳؛ جلاء العیون، ج۱، ص۱۳۳؛ عوالم العلوم الامام الحسین{{ع}}، ج۱۱، ص۵۳؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۳، ۳۹.</ref> فاطمه پاره تن من است، هر که او را شادمان کند، مرا خوشحال نموده و هر که به او [[بدی]] کند، به من بدی نموده است، فاطمه عزیزترین [[مردم]] در نزد من است.

	[[ابن جوزی]] به اسناد خود از [[حضرت علی]]{{ع}} نقل می‌کند که [[رسول الله]]{{صل}} به فاطمه{{س}} فرمود: {{متن حدیث\|إِنَّ اللَّهَ يَغْضَبُ لِغَضَبِكِ وَ يَرْضَى لِرِضَاكِ}} به [[درستی]] که خداوند به خاطر غضب تو غضب می‌کند و به خاطر رضای تو [[راضی]] می‌شود. همچنین به طور [[متواتر]] از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نقل شده که: {{متن حدیث\|فَاطِمَةُ سَيِّدَةُ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ}}<ref>شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۶۵.</ref>.
	[[علی بن ابراهیم قمی]] در [[تفسیر]] خود، درباره [[آیه]]: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يُؤْذُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُهِينًا}}<ref>«خداوند آنان را که خداوند و فرستاده او را می‌آزارند در این جهان و جهان بازپسین لعنت می‌کند و برای آنها عذابی خوارساز آماده کرده است» سوره احزاب، آیه ۵۷.</ref>؛ گوید: این آیه درباره کسانی نازل شده است که [[حق علی]] را [[غصب]] نمودند و [[حقوق]] فاطمه را زیر پا نهاده و او را [[اذیت]] نمودند، که پیامبر اکرم{{صل}} فرموده است: {{متن حدیث\|مَنْ آذَاهَا فِي حَيَاتِي كَمَنْ آذَاهَا بَعْدَ مَوْتِي وَ مَنْ آذَاهَا بَعْدَ مَوْتِي كَمَنْ آذَاهَا فِي حَيَاتِي وَ مَنْ آذَاهَا فَقَدْ آذَانِي وَ مَنْ آذَانِي فَقَدْ آذَى اللَّهَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ إِنَّ الَّذِينَ يُؤْذُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ}} هر که [[فاطمه]] را در [[زمان]] [[حیات]] من [[اذیت و آزار]] نماید، مثل آن است که او را بعد از [[مرگ]] من مورد اذیت قرار داده باشد و کسی که او را بعد از مرگم مورد [[آزار]] قرار دهد، مثل آن است که او را در زمان حیات من اذیت کرده باشد و هر که او را آزار رساند، مرا اذیت کرده و هر که مرا اذیت کند، [[خدا]] را اذیت کرده است؛ چراکه [[خداوند متعال]] می‌فرماید: هر که خدا و رسولش را آزار رساند<ref>تفسیر نور الثقلین، ج۴، ص۳۰۵؛ عوالم العلوم الامام الحسین{{ع}}، ج۱۱، ص۵۲. با اشاره به آیه ۵۷ {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يُؤْذُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُهِينًا}} «خداوند آنان را که خداوند و فرستاده او را می‌آزارند در این جهان و جهان بازپسین لعنت می‌کند و برای آنها عذابی خوارساز آماده کرده است» سوره احزاب، آیه ۵۷.</ref>.

	[[زید بن أرقم]] گوید [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ، أَنَا حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَهُمْ و سلم لِمَنْ سَالَمَهُمْ}}<ref>المعجم الکبیر، ج۳، ص۳۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۶۷.</ref> من با هر کس که با علی، فاطمه، حسن و حسین{{عم}} در [[جنگ]] باشند، در جنگ هستم و با هر که با آنان در [[صلح]] باشند، در صلح هستم.
	پیامبر اکرم{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنَ النِّسَاءِ أَرْبَع [أَرْبَعاً] مَرْيَمَ وَ آسِيَةَ وَ خَدِيجَةَ وَ فَاطِمَةَ}}<ref>بحارالانوار، ج۴۳، ص۳۶.</ref> همانا خداوند متعال از میان [[زنان]] [[جهان]]، چهار تن را [[فضیلت]] و [[برتری]] داده است: [[مریم]]، [[آسیه]]، [[خدیجه]] و فاطمه{{عم}}.
	و فرمود: {{متن حدیث\|أَفْضَلُ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ مَرْيَمُ بِنْتُ عِمْرَانَ وَ خَدِيجَةُ بِنْتُ خُوَيْلِدٍ وَ فَاطِمَةُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ وَ آسِيَةُ امْرَأَةُ فِرْعَوْنَ}}<ref>الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۶۴؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۳۷.</ref> [[مریم دختر عمران]]، [[خدیجه دختر خویلد]]، [[فاطمه دختر محمد]] و [[آسیه همسر فرعون]]{{عم}} بر همه [[زنان]] [[بهشتی]] [[برتری]] دارند.
	و فرمود: {{متن حدیث\|الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ خَيْرُ أَهْلِ الْأَرْضِ بَعْدِي وَ بَعْدَ أَبِيهِمَا وَ أُمُّهُمَا أَفْضَلُ نِسَاءِ أَهْلِ الْأَرْضِ}}<ref>بحارالانوار، ج۴۳، ص۳۶.</ref> حسن و حسین پس از من و پدرشان، بهترین [[مردم]] [[زمین]] و مادرشان [[فاطمه]] [[برترین]] زنان زمین است.

	[[پیامبر اکرم]]{{صل}} در [[تأویل]] [[آیه]] ۱۲ از [[سوره تحریم]] که می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا}}<ref>«و (نیز) مریم دختر عمران را که پاکدامن بود» سوره تحریم، آیه ۱۲.</ref> فرموده است: {{متن حدیث\|إِنَّ فَاطِمَةَ أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَحَرَّمَ اللَّهُ ذُرِّيَّتَهَا عَلَى النَّارِ}} همانا فاطمه{{س}} نیز [[عفت]] خویش را [[پاس]] داشت، پس [[خداوند]] [[آتش]] را بر [[خاندان]] و [[فرزندان]] او [[حرام]] گردانید<ref>عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۲۳۴؛ المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۶۵؛ کفایة الطالب، ص۳۶۶؛ المعجم الکبیر، ج۳، ص۴۱؛ لسان المیزان، ج۴، ص۳۲۲؛ ذخائر العقبی، ص۴۸؛ معانی الاخبار، ص۱۰۵؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۰۲؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۳۷.</ref>.
	درباره اینکه مقصود از ذریّه [[حضرت فاطمه]]{{س}} در این [[روایت]] چیست؟ بین [[علمای اسلام]] [[اختلاف]] وجود دارد. [[ابن منده]] گفته است که مقصود همان حسن و حسین{{عم}} هستند.
	[[حسن بن زیاد عطار]] گوید: به [[امام صادق]]{{ع}} گفتم: آیا [[قول پیامبر اکرم]]{{صل}} که فرمود: فاطمه{{س}} [[سرور زنان]] [[بهشت]] می‌باشد، به این معناست که او [[سرور]] و [[سید]] زنان [[زمان]] خود بوده است؟

	[[امام]] فرمود: {{متن حدیث\|مَرْيَمُ وَ فَاطِمَةُ سَيِّدَةُ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ}} [[مریم]] و فاطمه{{س}} سرور زنان بهشتی از اولین و آخرین آنها می‌باشند.
	~~پس پرسیدم: معنی فرمایش [[رسول الله]]{{صل}} که فرمود حسن و حسین [[سرور جوانان بهشت]] هستند چیست؟~~
	امام فرمود: {{متن حدیث\|هُمَا وَ اللَّهِ سَيِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ}}؛ به خداوند [[سوگند]] آن دو، سرور و بزرگ تمام [[جوانان بهشت]]، از اولین و آخرین آنها هستند<ref>عوالم العلوم الامام الحسین{{ع}}، ج۱۱، ص۵۰؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۳۷.</ref>.
	[[شایستگی]] [[فاطمه]]{{س}}، [[فضایل]] و امتیازاتی که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و دیگران درباره او گفته‌اند، تنها به علت انتساب او به پدرش، [[همسر]] و فرزندانش نیست، بلکه فضایی که او را فاطمه کرده است از دستاوردهای خود اوست. آنچه او را شایسته این [[حرمت]] ساخت، [[ازخودگذشتگی]]، [[پارسایی]]، [[زهد]]، [[دانش]] و دیگر [[ملکات]] [[انسانی]] است که در او به حدّ کمال بوده است و همه [[مورخان]] [[شیعه]] و [[سنی]] این امتیازات را برای وی در کتاب‌های معتبر خویش نوشته‌اند. [[اخبار]] و [[احادیث]] بسیاری از شیعه و سنی در [[عظمت شأن]] فاطمه{{س}} [[روایت]] شده به نحوی که [[دوست]] و [[دشمن]] به [[عظمت مقام]] او [[اذعان]] دارند و او را به [[عظمت]] می‌ستایند.

	[[رسول الله]]{{صل}} چون از سفری بر می‌گشت نخست دو رکعت [[نماز]] در [[مسجد]] می‌خواند و سپس به دیدن فاطمه{{س}} می‌رفت و مدتی را در نزد او می‌نشست، سپس از [[زنان]] خود دیدن می‌کرد. وقتی قصد رفتن به [[سفر]] داشت، آخرین نفری را که دیدار می‌کرد و از او [[خداحافظی]] می‌نمود، فاطمه{{س}} بود و برای اینکه دیگران بدانند سرچشمه این [[محبت]] تنها [[عطوفت]] پدری نیست و او فاطمه را به خاطر دارا بودن صفاتی که از یک [[زن]] والامقام چون او [[انتظار]] می‌رود، دوست می‌دارد، آنجا که باید وی را به [[وظیفه]] سنگینی که بر عهده دارد، متوجه می‌سازد و [[پاداش]] او را به [[لطف پروردگار]] و رسیدن به نعمت‌های آن [[جهان]] حوالت می‌فرماید.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۰۱.</ref>

	==بیماری و رحلت رسول الله{{صل}}==		==بیماری و رحلت رسول الله{{صل}}==

حضرت فاطمه در معارف و سیره نبوی

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 08:27:44 GMT

منابع

@@ خط ۷۵: / خط ۷۵: @@
 [[امام علی]] {{ع}} فرمود: پناه بر [[خدا]]! تو بانوی [[بزرگواری]] هستی و آگاه‌تر، پرهیزگارتر، وارسته‌تر و خدا ترس‌تر از آنی که سرزنشت کنم یا از نافرمانی‌ات آزرده شوم<ref>روضة الواعظین، ص۱۳۰.</ref>.<ref>[[حیدر مظفری ورسی|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)|مادران چهارده معصوم]]، ص۱۰۸.</ref>
 == رفتار پیامبر خاتم با حضرت فاطمه ==
@@ خط ۱۷۳: / خط ۲۰۲: @@
 # [[پرونده:IM009688.jpg|22px]] [[سید حسین اسحاقی|اسحاقی، سید حسین]]، [[فرهنگنامه فاطمی ج۱ (کتاب)|'''فرهنگنامه فاطمی ج۱''']] و [[فرهنگنامه فاطمی ج۵ (کتاب)|'''فرهنگنامه فاطمی ج۵''']]
 # [[پرونده:1379590.jpg|22px]] [[غلام حسن محرمی|محرمی، غلام حسن]]، [[فاطمه همراه پیامبر (مقاله)| مقاله «فاطمه همراه پیامبر»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه فاطمی ج۱''']]
 {{پایان منابع}}

بحث:حضرت فاطمه در تاریخ اسلامی

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 08:09:35 GMT

آیاتی از قرآن درباره فاطمه{{س}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۹
خط ۱۷۶:		خط ۱۷۶:

	'''[[فتح مکه]]''': فاطمه در این [[غزوه]] نیز حضور داشت و طرف [[مشورت پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} قرار می‌گرفت. فتح مکه خود یک [[حرکت]] نظامی بود.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۷.</ref>		'''[[فتح مکه]]''': فاطمه در این [[غزوه]] نیز حضور داشت و طرف [[مشورت پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} قرار می‌گرفت. فتح مکه خود یک [[حرکت]] نظامی بود.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۷.</ref>

	~~==آیاتی از [[قرآن]] درباره فاطمه{{س}}==~~
	آیاتی در [[شأن]] فاطمه{{س}} و دیگر افراد [[اهل‌بیت]] رسول الله{{صل}} نازل شده است که آنان مصداق اتم و اکمل آن [[آیات]] و نمونه کامل موضوع [[آیه]] می‌باشند. برخی از آیاتی که در شأن آنان نازل شده است:

	~~===آیه تطهیر===~~
	{{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}<ref>«جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref>.
	~~مصداق اهل‌بیت که [[مطهر]] و [[پاک]] می‌باشند، فاطمه، علی و [[حسنین]]{{عم}} هستند.~~
	[[بلاذری]] از [[انس بن مالک]] نقل می‌کند که پیامبر تا شش ماه پس از [[نزول]] این آیه در حال رفتن به [[نماز صبح]] از [[خانه فاطمه]]{{س}} می‌گذشت و می‌فرمود: {{متن حدیث\|الصَّلَاةَ أَهْلَ الْبَيْتِ}}<ref>ر.ک: مسند احمد بن حنبل، ج۱، ص۱۵۸؛ اسد الغابه، ج۵، ص۱۷۳؛ ینابیع الموده، ج۱، ص۲۵۶؛ تفسیر الدر المنثور، ج۵، ص۱۹۹؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۱۳۴؛ المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۵۸؛ ذخائر العقبی، ص۲۴؛ وفاء الوفاء باحوال دار المصطفی، ج۲، ص۴۶۷؛ امالی صدوق، ص۱۴۴؛ امالی مفید، ص۱۹۶؛ امالی طوسی، ج۱، ص۲۵۶.</ref>.
	این [[حدیث]] را بسیاری از [[محدثان]] و [[مورخان]] و [[مفسران شیعه]] و [[سنی]] نقل کرده‌اند. منابع [[شیعی]] نیز آیه را به دنبال [[حدیث کساء]] مطرح می‌کنند که چون [[رسول الله]]{{صل}} [[اهل]] بیتش را در زیر [[کساء]] گرد آورد، [[جبرئیل]] نازل شد و [[آیه تطهیر]] را برای آن حضرت [[تلاوت]] کرد<ref>ر.ک: مسند احمد بن حنبل، ج۶، ص۲۹۴، ۲۹۶، ۲۹۸؛ تفسیر طبری، ج۲۲، ص۶-۷؛ تفسیر الدر المنثور، ج۵، ص۱۹۸؛ مشکل الآثار، ج۱، ص۳۲۴؛ المعجم الکبیر، ج۳، ص۴۶-۴۷؛ المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۴۶؛ سنن ترمذی، ج۵، ص۶۹۹.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۷.</ref>

	~~===آیه مباهله===~~
	{{متن قرآن\|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودی‌های خویش و خودی‌های شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref>.

	در این [[آیه]]، [[فاطمه]]{{س}} تنها [[زن]] مورد [[تأیید]] [[حضرت حق]] و تنها مصداق {{متن قرآن\|نِسَاءَنَا}} بود. این آیه نیز همانند آیه تطهیر بزرگ‌ترین و مهم‌ترین سند [[افتخار]] و [[فضیلت]] [[خاندان رسول الله]]{{صل}} است که [[پروردگار]] آنان را برگزید و به عنوان [[شایستگان]] و اسوه‌های [[بشریت]] معرفی نمود.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۸.</ref>

	~~===آیات سوره دهر===~~
	{{متن قرآن\|إِنَّ الْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا * عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ * يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا * يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا * وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا * إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا * إِنَّا نَخَافُ مِنْ رَبِّنَا يَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِيرًا * فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَلِكَ الْيَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُورًا * وَجَزَاهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا}}<ref>«نیکان از پیاله‌ای می‌نوشند که آمیخته به بوی خوش است * از چشمه‌ای که بندگان خداوند از آن می‌آشامند آن را به خواست خود روان می‌سازند * از چشمه‌ای که بندگان خداوند از آن می‌آشامند آن را به خواست خود روان می‌سازند * به پیمان خود وفا می‌کنند و از روزی می‌هراسند که شرّ آن همه‌گیر است * و خوراک را با دوست داشتنش به بینوا و یتیم و اسیر می‌دهند * (با خود می‌گویند:) شما را تنها برای خشنودی خداوند خوراک می‌دهیم، نه پاداشی از شما خواهانیم و نه سپاسی * بی‌گمان ما از پروردگارمان، روزی که تیره و بسیار سخت است می‌هراسیم * پس خدا آنان را از شرّ آن روز نگاه می‌دارد و به آنان شادابی و شادمانی می‌نمایاند * و به آنان برای شکیبی که ورزیده‌اند بهشت و (پوشاک) پرنیان پاداش می‌دهد» سوره انسان، آیه ۵-۱۲.</ref>.
	این [[آیات]] بخشی از [[سوره دهر]] است که در [[شأن امام علی]]{{ع}} و [[خانواده]] آن حضرت نازل شده است. [[سیاق آیات]]، [[سیاق]] سرودن یک [[داستان]] است. داستان [[واقعی]] مردمی از [[مؤمنین]] که [[قرآن]] نامشان را [[ابرار]] خواند و از پاره‌ای کارهایشان یعنی وفای به [[نذر]] و [[اطعام]] [[مسکین]] و یتیم و اسیرشان خبر داده، ایشان را می‌ستاید و [[وعده]] جمیلشان می‌دهد.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۸.</ref>

	~~===آیه مودت===~~
	{{متن قرآن\|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ}}<ref>«بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمی‌خواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را و هر کس کاری نیک انجام دهد برای او در آن پاداشی نیک بیفزاییم که خداوند آمرزنده‌ای سپاس‌پذیر است» سوره شوری، آیه ۲۳.</ref>.
	[[اهل‌بیت]] [[رسول الله]] کسانی هستند که خداوند [[مودّت]] آنان را برای هر [[مسلمانی]] [[واجب]] کرده است و منظور از واجب کردن مودّت اهل‌بیت تنها این است که [[محبت]] را وسیله‌ای قرار دهد برای اینکه [[مردم]] را به اهل‌بیت ارجاع دهد و آنان [[مرجع علمی]] و [[دینی]] مردم قرار گیرند. پس مودّتی که [[اجر رسالت]] فرض شده چیزی ماورای خود [[رسالت]] و دعوی دینی و بقا و دوام آن نیست<ref>تفسیر المیزان، ج۱۸، ص۷۳.</ref>.

	[[دوستی]] [[ذوی‌القربی]] بازگشت به مسئله [[ولایت]] و قبول [[رهبری]] [[ائمه معصومین]]{{عم}} از [[دودمان پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} می‌باشد که در حقیقت [[تداوم رهبری]] رسول الله{{صل}} و ادامه مسئله [[ولایت الهیه]] است و پرواضح است که قبول این ولایت و رهبری همانند [[نبوت]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} سبب [[سعادت]] خود انسان‌هاست و نتیجه‌اش به خود آنان بازگشت می‌کند.
	[[امام حسن]]{{ع}} بعد از [[شهادت]] پدرش در خطبه‌ای که برای مردم ایراد کرد، فرمود: ما از [[اهل‌بیتی]] هستیم که [[خدای تعالی]] مودّت آنان را بر هر مسلمانی واجب کرده است.
	مرحوم [[کلینی]] به سند خود از [[عبدالله بن عجلان]]، از [[امام باقر]]{{ع}} [[روایت]] آورده که در [[تفسیر]] این [[آیه]] فرمود: منظور از «قُربی» اهل‌بیت{{عم}} هستند.

	~~کمیت [[شاعر]] نیز به همین روایت اشاره کرده است که می‌گوید:~~
	~~{{عربی\|وَجَدْنَا لَكُمْ، فِي آلِ حَم، آيَةً *** تَأَوَّلَهَا مِنَّا تَقِيٌّ وَ مُعَرِّبُ}}~~
	در [[سوره]] حم ([[شوری]]) ما برای [[خاندان پیامبر]] اکرم{{صل}} آیه‌ای یافته‌ایم که گروه تقیه‌کننده، از فشار [[ستم]] و [[استبداد]] [[خشن]]، آن را [[تأویل]] می‌کنند و گروه آشکارکننده و برخوردار از [[آزادی بیان]] و نظر هم آن را به طور آشکار در [[شأن]] و جایگاه بلند شما بیان می‌نمایند<ref>مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲۲، ص۱۳۰؛ کنز العمال، ج۱، ص۲۱۸؛ الصواعق المحرقه، ص۱۰۱؛ فضائل الخمسه، ج۱، ص۳۶۲؛ شواهد التنزیل، ج۲، ص۱۴۲؛ تفسیر نور الثقلین، ج۲، ص۵۷۲.</ref>.
	~~[[شافعی]] در مورد این آیه گفته است:~~
	~~{{عربی\| يا [[أهل]] بيت [[رسول اللّه]] حبكم *** فرض من [[اللّه]] في القرآن أنزله~~
	~~كفاكم من عظيم القدر أنكم *** من لم يصلّ عليكم لا [[صلاة]] له }}<ref>الصواعق المحرقه، ص۱۷۳.</ref>~~
	ای خاندان پیامبر! [[محبت]] شما [[دستوری]] واجب است که از طرف [[خداوند]] در [[قرآن]] نازل شده است. شما را همین [[افتخار]] کفایت می‌کند که اگر کسی در [[نماز]] بر شما [[درود]] نفرستد، نمازش درست نیست.
	پس این [[آیه]] بر [[فضیلت]] [[اهل‌بیت]]{{عم}} و [[لزوم]] [[دوستی]] آنان بر همه [[مسلمانان]] دلالت روشن و غیر قابل انکاری دارد.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۹.</ref>

	~~===آیه ذا القربی===~~
	{{متن قرآن\|وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ}}<ref>«و حقّ خویشاوند را به او برسان» سوره اسراء، آیه ۲۶.</ref>. [[طبرسی]] با سلسله اسنادش از [[ابوسعید خدری]] [[صحابی]] [[رسول الله]]{{صل}} نقل می‌کند که وقتی این آیه نازل شد، [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[فدک]] را به [[فاطمه]]{{س}} بخشید<ref>تفسیر الدر المنثور، ج۴، ص۱۷۷.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۰۰.</ref>

	~~===آیه شجره طیبه===~~
	{{متن قرآن\|أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاءِ * تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا}}<ref>«آیا درنیافته‌ای که خداوند چگونه به کلمه‌ای پاک مثل می‌زند که همگون درختی پاک است، ریشه‌اش پابرجاست و شاخه‌اش سر بر آسمان دارد * به اذن پروردگارش هر دم بر خود را می‌دهد» سوره ابراهیم، آیه ۲۴-۲۵.</ref>.
	بی‌تردید شجره طیبه نهادی است که در [[تبلیغ]] و استوارسازی [[توحید]] در [[جامعه انسانی]] نقش والایی دارد و هموست که [[مردم]] را به [[یکتاپرستی]] و [[خدامحوری]] [[هدایت]] کرده است.
	[[ابن عقده]] از [[امام باقر]]{{ع}} [[روایت]] کرده است که: {{متن حدیث\| إن الشجرة رسول الله و فرعها علی و عنصر الشجرة فاطمة و ثمرتها أولادها و أغصانها و أوراقها شیعتنا }}<ref>تفسیر عیاشی، ج۲، ص۴۲۴؛ تفسیر قمی، ج۱، ص۳۶۹.</ref> [[درخت]] [[پاکیزه]] و بارور و ریشه‌دار، پیامبر اکرم{{صل}} و تنه و تبار آن، [[امام علی]]{{ع}} و فاطمه{{س}} و میوه آن، [[اولاد فاطمه]]{{س}} و شاخه‌ها و برگ‌های آن، [[شیعیان]] ما هستند. سپس فرمود: «هنگامی که یکی از شیعیان ما می‌میرد، برگی از آن درخت، ساقط می‌شود و چون طفل شیعه‌ای متولد می‌شود، برگی به جای آن برگ، سبز می‌شود».
	[[ابن عباس]] آورده است که [[فرشته وحی]] به پیامبر اکرم{{صل}} گفت: {{متن حدیث\|أَنْتَ الشَّجَرَةُ وَ عَلِيٌّ غُصْنُهَا وَ فَاطِمَةُ وَرَقُهَا وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ثَمَرُهَا}}<ref>الفردوس، ج۱، ص۵۲.</ref> وجود گرانمایه تو ای [[پیامبر]] آن درخت پاکیزه است و علی شاخه آن و [[فاطمه]] برگ و بار آن و حسن و حسین میوه آن هستند.
	مسلماً [[خاندان نبوت]] و پیروانشان یکی از مصادیق [[شجره طیبه]] می‌باشند.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۰۰.</ref>

	~~===آیه لؤلؤ و مرجان===~~
	{{متن قرآن\|مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيَانِ * بَيْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَا يَبْغِيَانِ * فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ * يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَالْمَرْجَانُ}}<ref>«دو دریای به هم رسیده را در هم آمیخت * میان آنها برزخی است تا به هم تجاوز نکنند * پس کدام [[نعمت]] پروردگارتان را [[دروغ]] می‌شمارید؟ * از آنها مروارید و مرجان برون می‌آید» [[سوره الرحمن]]، آیه ۱۹-۲۲.</ref>.
	گروهی از [[مفسران شیعه]] و [[اهل سنت]] از جمله [[سلمان]]، سفیان ثوری و [[سعید بن جبیر]] ضمن شرح و [[تفسیر]] این [[آیات]]، [[روایت]] آورده‌اند که: منظور از دو دریا، دریای [[ولایت]] و دریای [[عصمت]] و [[رسالت]] است که در وجود گرانمایه امام علی{{ع}} و فاطمه{{س}} پدیدار می‌باشد و فاصله میان آن دو نیز وجود [[ارزشمند]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است و لؤلؤ و مرجان عبارتند: از [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}}. روشن است که [[تشبیه]] آن دو [[انسان]] والا به دو دریا موضوع شگفت‌آوری نیست،؛ چراکه آنان در [[دانش]] و کمال و [[فضیلت]] و [[آراستگی]] به [[ارزش‌ها]] و والایی‌ها و امتیازات بی‌شمار، هرکدام دریایی از [[جمال]] و کمال بودند<ref>مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ذیل آیات ۱۹-۲۲ سوره الرحمن.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۰۱.</ref>

	==فاطمه در کلام و دیده رسول الله{{صل}}==		==فاطمه در کلام و دیده رسول الله{{صل}}==

حضرت فاطمه در قرآن

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 08:08:36 GMT

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۸
خط ۲۶۳:		خط ۲۶۳:
	# [[پرونده:151917.jpg\|22px]] [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۳ (کتاب)\|'''پیشوایان هدایت ج۳''']]		# [[پرونده:151917.jpg\|22px]] [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۳ (کتاب)\|'''پیشوایان هدایت ج۳''']]
	# [[پرونده:IM009688.jpg\|22px]] [[سید حسین اسحاقی\|اسحاقی، سید حسین]]، [[فرهنگنامه فاطمی ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگنامه فاطمی ج۱''']]		# [[پرونده:IM009688.jpg\|22px]] [[سید حسین اسحاقی\|اسحاقی، سید حسین]]، [[فرهنگنامه فاطمی ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگنامه فاطمی ج۱''']]
			# [[پرونده:IM011013.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|'''زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

بحث:حضرت فاطمه در قرآن

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 08:08:14 GMT

پانویس

@@ خط ۳۴: / خط ۳۴: @@
 [[خداوند متعال]] گروهی از [[فرشتگان]] را [[مأموریت]] داده که [[فاطمه]]{{س}} را از هر چهار طرف محافظت نمایند. این فرشتگان در [[زمان]] [[حیات فاطمه]]{{س}} و همچنین پس از رحلتش در [[قبر]] همراه او هستند و [[سلام]] و درودهای فراوان را نثار او، پدر، شوهر و فرزندانش می‌نمایند.
 علاوه بر دو [[آیه]] مذکور، [[آیات]] فراوان دیگری نیز درباره [[مقام]] و [[فضیلت حضرت فاطمه]]{{س}} وجود دارد که به جهت رعایت اختصار از [[نگارش]] آنها خودداری کرده و علاقه‌مندان به تحقیق در این زمینه را به کتابی تحت عنوان «[[فاطمة الزهرا]]{{س}} [[آیة]] عظمة [[الله]]» ارجاع می‌دهیم. در این کتاب با توجه به [[روایات معصومین]]، ١۶۴ آیه از [[آیات قرآن]] در [[شأن]] و [[مقام حضرت زهرا]]{{س}} تطبیق و [[تفسیر]] شده است<ref>فاطمة الزهراء{{س}} آیة عظمة الله، ص۱ و ١۶۴.</ref>. از مجموع این آیات می‌توان این مسئله را [[اثبات]] نمود که موضع‌گیری‌ها و سخنان حضرت فاطمه{{س}} در تمام زمینه‌ها از جمله در باب مسئله [[امامت]] [[حجیت شرعی]] داشته و تأیید شده از جانب [[خداوند]] است.<ref>[[محمد حیدر مظفری|مظفری، محمد حیدر]]، [[امامت در بیان حضرت فاطمه (کتاب)|امامت در بیان حضرت فاطمه]]، ص ۲۶.</ref>
 == پانویس ==
 {{پانویس}}

حضرت فاطمه در قرآن

Bahmani — Sun, 19 Apr 2026 08:07:30 GMT

آیه شجره طیبه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۷
خط ۲۰۳:		خط ۲۰۳:

	مسلماً خاندان نبوت و پیروانشان یکی از مصادیق [[شجره طیبه]] می‌باشند<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۰۰.</ref>.		مسلماً خاندان نبوت و پیروانشان یکی از مصادیق [[شجره طیبه]] می‌باشند<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۰۰.</ref>.

			== آیه لؤلؤ و مرجان ==
			{{متن قرآن\|مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيَانِ * بَيْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَا يَبْغِيَانِ * فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ * يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَالْمَرْجَانُ}}<ref>«دو دریای به هم رسیده را در هم آمیخت * میان آنها برزخی است تا به هم تجاوز نکنند * پس کدام [[نعمت]] پروردگارتان را [[دروغ]] می‌شمارید؟ * از آنها مروارید و مرجان برون می‌آید» [[سوره الرحمن]]، آیه ۱۹-۲۲.</ref>.

			گروهی از [[مفسران شیعه]] و [[اهل سنت]] از جمله [[سلمان]]، سفیان ثوری و [[سعید بن جبیر]] ضمن شرح و [[تفسیر]] این [[آیات]]، [[روایت]] آورده‌اند که: منظور از دو دریا، دریای [[ولایت]] و دریای [[عصمت]] و [[رسالت]] است که در وجود گرانمایه امام علی{{ع}} و فاطمه{{س}} پدیدار می‌باشد و فاصله میان آن دو نیز وجود ارزشمند [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است و لؤلؤ و مرجان عبارتند: از [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}}. روشن است که [[تشبیه]] آن دو [[انسان]] والا به دو دریا موضوع شگفت‌آوری نیست،؛ چراکه آنان در [[دانش]] و کمال و [[فضیلت]] و [[آراستگی]] به [[ارزش‌ها]] و والایی‌ها و امتیازات بی‌شمار، هرکدام دریایی از [[جمال]] و کمال بودند<ref>مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ذیل آیات ۱۹-۲۲ سوره الرحمن.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۰۱.</ref>

	== [[باطن]] برخی از [[آیات الهی]] ==		== [[باطن]] برخی از [[آیات الهی]] ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۷
خط ۱۷۶:		خط ۱۷۶:

	'''[[فتح مکه]]''': فاطمه در این [[غزوه]] نیز حضور داشت و طرف [[مشورت پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} قرار می‌گرفت. فتح مکه خود یک [[حرکت]] نظامی بود.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۷.</ref>		'''[[فتح مکه]]''': فاطمه در این [[غزوه]] نیز حضور داشت و طرف [[مشورت پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} قرار می‌گرفت. فتح مکه خود یک [[حرکت]] نظامی بود.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۷.</ref>

	~~==فاطمه در کلام و دیده رسول الله{{صل}}==~~
	[[رسول خدا]]{{صل}} او را از همه فرزندانش و حتی از همه عزیزانش بیشتر [[دوست]] می‌داشت. هرگاه فاطمه بر پیامبر اکرم{{صل}} وارد می‌شد، آن حضرت برای [[احترام]] وی از جای خود بر می‌خاست و پیشانی‌اش را می‌بوسید و او را در جای خود می‌نشانید<ref>مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۳۳.</ref> و می‌فرمود: من بوی [[بهشت]] را از وجود او استشمام می‌کنم<ref>ینابیع الموده، ص۲۶۰؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۳.</ref>.
	چون از [[عایشه]] پرسیدند چه کسی نزد [[خدا]] از همگان محبوب‌تر است؟ گفت: [[فاطمه]]{{س}}<ref>شرح نهج‌البلاغه، ج۱۳، ص۲۵۳؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۳.</ref>.
	[[جمیع بن عمیر]] گوید: شنیدم که عمه‌ام به عایشه گفت: منظور تو از اینکه با [[امام علی]]{{ع}} [[مخالفت]] کردی، چه بود؟ عایشه گفت: {{متن حدیث\|دَعِينَا مِنْكِ، إِنَّهُ مَا كَانَ مِنَ الرِّجَالِ أَحَبُّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} مِنْ عَلِيٍّ{{ع}}، وَ لَا مِنَ النِّسَاءِ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ فَاطِمَةَ{{س}}}}<ref>سنن ترمذی، ج۵، ص۷۰۱؛ المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۶۷؛ المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۴۰۳؛ خصائص نسائی، ص۱۰۹؛ شرح الاخبار، ج۳، ص۵۵؛ [[مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۷۹؛ کشف الغمه فی معرفة الائمه، ج۲، ص۸۸؛ اسد الغابه، ج۵، ص۵۲۲؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۴، ص۳۷۵؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۷۵۱؛ تفسیر ثعلبی، ج۳، ص۱۳۹؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۳.</ref> ما را واگذار و در این باره چیزی مپرس که از میان مردان در نزد [[پیامبر]]، کسی محبوب‌تر از علی{{ع}} و از میان [[زنان]] کسی چون فاطمه{{س}} نبود.
	و گفت: هرگز کسی را راستگوتر از فاطمه جز پدرش ندیده‌ام؛ و هیچ‌کس را ندیدم که از نظر سخن و گفتار و [[خوی]] و [[سیرت]] شبیه‌تر از فاطمه به رسول خدا{{صل}} باشد<ref>حلیة الاولیاء و طبقات الاصفیاء، ص۴۲.</ref>.

	[[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|إِنَّ اللَّهَ لَيَغْضَبُ لِغَضَبِ فَاطِمَةَ وَ يَرْضَى لِرِضَاهَا}}<ref>عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۴۶؛ بشارة المصطفی{{صل}}، ص۲۰۸؛ اعلام الوری باعلام الهدی، ج۲، ص۱۴۹؛ کنز العمال، ج۱۲، ص۱۱۱؛ امالی صدوق، ص۳۱۳؛ الاحتجاج، ج۲، ص۲۵۴؛ مناقب ابن مغازلی، ص۳۵۱؛ مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۳۷۲؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۴۵۳؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۵۴؛ عوالم العلوم الامام الحسین{{ع}}، ج۱۱، ص۱۱۹.</ref> [[خداوند]] به سبب [[غضب فاطمه]]{{س}} [[غضب]] می‌کند و به [[خشنودی]] او [[خشنود]] می‌گردد.
	و فرمود: {{متن حدیث\|ابْنَتِي فَاطِمَةُ سَيِّدَةُ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ}}<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۱۷؛ بشارة المصطفی، ص۳۴؛ کفایة الطالب، ص۴۱۹؛ کشف الغمه فی معرفة الائمه، ج۲، ص۷۸؛ تفسیر تبیان، ج۲، ص۴۵۶؛ المحاسن و الاضداد، ص۱۰۸؛ دلائل الامامه، ص۵۴؛ وصول الاخیار فی أصول الاخبار، ص۵۹؛ المنتخب، ص۱۵۰؛ مشکل الآثار، ج۱، ص۴۸؛ اسد الغابه، ج۵، ص۵۲۲؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۴، ص۳۶۷؛ عوالم العلوم الامام الحسین{{ع}}، ج۱۱، ص۵۰؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۳۹.</ref> دخترم [[فاطمه]] [[سرور زنان عالمیان]] است.
	و فرمود: {{متن حدیث\|فَاطِمَةُ بَضْعَةٌ مِنِّي مَنْ سَرَّهَا فَقَدْ سَرَّنِي وَ مَنْ سَاءَهَا فَقَدْ سَاءَنِي فَاطِمَةُ أَعَزُّ النَّاسِ عَلَيَّ}}<ref>المحتضره، ص۱۳۶؛ امالی صدوق، ص۳۹۴؛ بشارة المصطفی، ص۱۸۷؛ الصواعق المحرقه، ص۲۳۰؛ شرح نهج‌البلاغه، ج۱۳، ص۲۵۳؛ جلاء العیون، ج۱، ص۱۳۳؛ عوالم العلوم الامام الحسین{{ع}}، ج۱۱، ص۵۳؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۲۳، ۳۹.</ref> فاطمه پاره تن من است، هر که او را شادمان کند، مرا خوشحال نموده و هر که به او [[بدی]] کند، به من بدی نموده است، فاطمه عزیزترین [[مردم]] در نزد من است.

	[[ابن جوزی]] به اسناد خود از [[حضرت علی]]{{ع}} نقل می‌کند که [[رسول الله]]{{صل}} به فاطمه{{س}} فرمود: {{متن حدیث\|إِنَّ اللَّهَ يَغْضَبُ لِغَضَبِكِ وَ يَرْضَى لِرِضَاكِ}} به [[درستی]] که خداوند به خاطر غضب تو غضب می‌کند و به خاطر رضای تو [[راضی]] می‌شود. همچنین به طور [[متواتر]] از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نقل شده که: {{متن حدیث\|فَاطِمَةُ سَيِّدَةُ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ}}<ref>شرح نهج‌البلاغه، ج۱، ص۲۶۵.</ref>.
	[[علی بن ابراهیم قمی]] در [[تفسیر]] خود، درباره [[آیه]]: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يُؤْذُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُهِينًا}}<ref>«خداوند آنان را که خداوند و فرستاده او را می‌آزارند در این جهان و جهان بازپسین لعنت می‌کند و برای آنها عذابی خوارساز آماده کرده است» سوره احزاب، آیه ۵۷.</ref>؛ گوید: این آیه درباره کسانی نازل شده است که [[حق علی]] را [[غصب]] نمودند و [[حقوق]] فاطمه را زیر پا نهاده و او را [[اذیت]] نمودند، که پیامبر اکرم{{صل}} فرموده است: {{متن حدیث\|مَنْ آذَاهَا فِي حَيَاتِي كَمَنْ آذَاهَا بَعْدَ مَوْتِي وَ مَنْ آذَاهَا بَعْدَ مَوْتِي كَمَنْ آذَاهَا فِي حَيَاتِي وَ مَنْ آذَاهَا فَقَدْ آذَانِي وَ مَنْ آذَانِي فَقَدْ آذَى اللَّهَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ إِنَّ الَّذِينَ يُؤْذُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ}} هر که [[فاطمه]] را در [[زمان]] [[حیات]] من [[اذیت و آزار]] نماید، مثل آن است که او را بعد از [[مرگ]] من مورد اذیت قرار داده باشد و کسی که او را بعد از مرگم مورد [[آزار]] قرار دهد، مثل آن است که او را در زمان حیات من اذیت کرده باشد و هر که او را آزار رساند، مرا اذیت کرده و هر که مرا اذیت کند، [[خدا]] را اذیت کرده است؛ چراکه [[خداوند متعال]] می‌فرماید: هر که خدا و رسولش را آزار رساند<ref>تفسیر نور الثقلین، ج۴، ص۳۰۵؛ عوالم العلوم الامام الحسین{{ع}}، ج۱۱، ص۵۲. با اشاره به آیه ۵۷ {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يُؤْذُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُهِينًا}} «خداوند آنان را که خداوند و فرستاده او را می‌آزارند در این جهان و جهان بازپسین لعنت می‌کند و برای آنها عذابی خوارساز آماده کرده است» سوره احزاب، آیه ۵۷.</ref>.

	[[زید بن أرقم]] گوید [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ، أَنَا حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَهُمْ و سلم لِمَنْ سَالَمَهُمْ}}<ref>المعجم الکبیر، ج۳، ص۳۹؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۶۷.</ref> من با هر کس که با علی، فاطمه، حسن و حسین{{عم}} در [[جنگ]] باشند، در جنگ هستم و با هر که با آنان در [[صلح]] باشند، در صلح هستم.
	پیامبر اکرم{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى اخْتَارَ مِنَ النِّسَاءِ أَرْبَع [أَرْبَعاً] مَرْيَمَ وَ آسِيَةَ وَ خَدِيجَةَ وَ فَاطِمَةَ}}<ref>بحارالانوار، ج۴۳، ص۳۶.</ref> همانا خداوند متعال از میان [[زنان]] [[جهان]]، چهار تن را [[فضیلت]] و [[برتری]] داده است: [[مریم]]، [[آسیه]]، [[خدیجه]] و فاطمه{{عم}}.
	و فرمود: {{متن حدیث\|أَفْضَلُ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ مَرْيَمُ بِنْتُ عِمْرَانَ وَ خَدِيجَةُ بِنْتُ خُوَيْلِدٍ وَ فَاطِمَةُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ وَ آسِيَةُ امْرَأَةُ فِرْعَوْنَ}}<ref>الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۶۴؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۳۷.</ref> [[مریم دختر عمران]]، [[خدیجه دختر خویلد]]، [[فاطمه دختر محمد]] و [[آسیه همسر فرعون]]{{عم}} بر همه [[زنان]] [[بهشتی]] [[برتری]] دارند.
	و فرمود: {{متن حدیث\|الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ خَيْرُ أَهْلِ الْأَرْضِ بَعْدِي وَ بَعْدَ أَبِيهِمَا وَ أُمُّهُمَا أَفْضَلُ نِسَاءِ أَهْلِ الْأَرْضِ}}<ref>بحارالانوار، ج۴۳، ص۳۶.</ref> حسن و حسین پس از من و پدرشان، بهترین [[مردم]] [[زمین]] و مادرشان [[فاطمه]] [[برترین]] زنان زمین است.

	[[پیامبر اکرم]]{{صل}} در [[تأویل]] [[آیه]] ۱۲ از [[سوره تحریم]] که می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا}}<ref>«و (نیز) مریم دختر عمران را که پاکدامن بود» سوره تحریم، آیه ۱۲.</ref> فرموده است: {{متن حدیث\|إِنَّ فَاطِمَةَ أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَحَرَّمَ اللَّهُ ذُرِّيَّتَهَا عَلَى النَّارِ}} همانا فاطمه{{س}} نیز [[عفت]] خویش را [[پاس]] داشت، پس [[خداوند]] [[آتش]] را بر [[خاندان]] و [[فرزندان]] او [[حرام]] گردانید<ref>عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۲۳۴؛ المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۶۵؛ کفایة الطالب، ص۳۶۶؛ المعجم الکبیر، ج۳، ص۴۱؛ لسان المیزان، ج۴، ص۳۲۲؛ ذخائر العقبی، ص۴۸؛ معانی الاخبار، ص۱۰۵؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۰۲؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۳۷.</ref>.
	درباره اینکه مقصود از ذریّه [[حضرت فاطمه]]{{س}} در این [[روایت]] چیست؟ بین [[علمای اسلام]] [[اختلاف]] وجود دارد. [[ابن منده]] گفته است که مقصود همان حسن و حسین{{عم}} هستند.
	[[حسن بن زیاد عطار]] گوید: به [[امام صادق]]{{ع}} گفتم: آیا [[قول پیامبر اکرم]]{{صل}} که فرمود: فاطمه{{س}} [[سرور زنان]] [[بهشت]] می‌باشد، به این معناست که او [[سرور]] و [[سید]] زنان [[زمان]] خود بوده است؟

	[[امام]] فرمود: {{متن حدیث\|مَرْيَمُ وَ فَاطِمَةُ سَيِّدَةُ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ}} [[مریم]] و فاطمه{{س}} سرور زنان بهشتی از اولین و آخرین آنها می‌باشند.
	~~پس پرسیدم: معنی فرمایش [[رسول الله]]{{صل}} که فرمود حسن و حسین [[سرور جوانان بهشت]] هستند چیست؟~~
	امام فرمود: {{متن حدیث\|هُمَا وَ اللَّهِ سَيِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ}}؛ به خداوند [[سوگند]] آن دو، سرور و بزرگ تمام [[جوانان بهشت]]، از اولین و آخرین آنها هستند<ref>عوالم العلوم الامام الحسین{{ع}}، ج۱۱، ص۵۰؛ بحارالانوار، ج۴۳، ص۳۷.</ref>.
	[[شایستگی]] [[فاطمه]]{{س}}، [[فضایل]] و امتیازاتی که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و دیگران درباره او گفته‌اند، تنها به علت انتساب او به پدرش، [[همسر]] و فرزندانش نیست، بلکه فضایی که او را فاطمه کرده است از دستاوردهای خود اوست. آنچه او را شایسته این [[حرمت]] ساخت، [[ازخودگذشتگی]]، [[پارسایی]]، [[زهد]]، [[دانش]] و دیگر [[ملکات]] [[انسانی]] است که در او به حدّ کمال بوده است و همه [[مورخان]] [[شیعه]] و [[سنی]] این امتیازات را برای وی در کتاب‌های معتبر خویش نوشته‌اند. [[اخبار]] و [[احادیث]] بسیاری از شیعه و سنی در [[عظمت شأن]] فاطمه{{س}} [[روایت]] شده به نحوی که [[دوست]] و [[دشمن]] به [[عظمت مقام]] او [[اذعان]] دارند و او را به [[عظمت]] می‌ستایند.

	[[رسول الله]]{{صل}} چون از سفری بر می‌گشت نخست دو رکعت [[نماز]] در [[مسجد]] می‌خواند و سپس به دیدن فاطمه{{س}} می‌رفت و مدتی را در نزد او می‌نشست، سپس از [[زنان]] خود دیدن می‌کرد. وقتی قصد رفتن به [[سفر]] داشت، آخرین نفری را که دیدار می‌کرد و از او [[خداحافظی]] می‌نمود، فاطمه{{س}} بود و برای اینکه دیگران بدانند سرچشمه این [[محبت]] تنها [[عطوفت]] پدری نیست و او فاطمه را به خاطر دارا بودن صفاتی که از یک [[زن]] والامقام چون او [[انتظار]] می‌رود، دوست می‌دارد، آنجا که باید وی را به [[وظیفه]] سنگینی که بر عهده دارد، متوجه می‌سازد و [[پاداش]] او را به [[لطف پروردگار]] و رسیدن به نعمت‌های آن [[جهان]] حوالت می‌فرماید.<ref>[[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)\|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۰۱.</ref>

	==بیماری و رحلت رسول الله{{صل}}==		==بیماری و رحلت رسول الله{{صل}}==