آزادی در معارف و سیره علوی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* آزادی رفتار و کردار */

2026-03-15T06:33:37Z

آزادی رفتار و کردار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۳
خط ۱۴۴:		خط ۱۴۴:

	=== آزادی رفتار و کردار ===		=== آزادی رفتار و کردار ===
	کسانی که در [[سایه]] [[حکومت اسلامی]] [[زندگی]] می‌کنند، اعم از [[مسلمان]] و غیرمسلمان، [[اهل کتاب]] و غیر آن، از [[حقوق اجتماعی]] متساوی برخوردارند و همه [[شهروندان]] در برابر [[قانون]] برابرند. حتی [[دیه]] [[ذمی]] با دیه مسلمان برابر است؛ چنان‌که [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث\|مَنْ أَعْطَاهُ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} ذِمَّةً فَدِيَتُهُ كَامِلَةٌ}}؛ «هر که را [[پیامبر]] [[ذمه]] داده است، دیه او دیه کامل (هزار دینار) است». آن‌گاه [[زراره]] از حضرت می‌پرسد: {{متن حدیث\|فَهَؤُلَاءِ مَا؟}} «اینان ([[یهود]] و نصارای عصر متأخر) چگونه‌اند؟» حضرت فرمودند: «اینان نیز مشمول ذمه پیامبرند»<ref>شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۹۱-۹۲؛ شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج۱۰، ص۱۸۷.</ref>. اما دیه [[اهل]] کتابی که جزو شهروندان نبوده، معاهد یا [[مستأمن]] یا تحت الحمایه در جوار [[کشور اسلامی]] زندگی می‌کند، هشتصد درهم است.		کسانی که در [[سایه]] [[حکومت اسلامی]] [[زندگی]] می‌کنند، اعم از [[مسلمان]] و غیرمسلمان، [[اهل کتاب]] و غیر آن، از [[حقوق اجتماعی]] متساوی برخوردارند و همه [[شهروندان]] در برابر [[قانون]] برابرند. حتی دیه [[ذمی]] با دیه مسلمان برابر است؛ چنان‌که [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث\|مَنْ أَعْطَاهُ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} ذِمَّةً فَدِيَتُهُ كَامِلَةٌ}}؛ «هر که را [[پیامبر]] [[ذمه]] داده است، دیه او دیه کامل (هزار دینار) است». آن‌گاه [[زراره]] از حضرت می‌پرسد: {{متن حدیث\|فَهَؤُلَاءِ مَا؟}} «اینان ([[یهود]] و نصارای عصر متأخر) چگونه‌اند؟» حضرت فرمودند: «اینان نیز مشمول ذمه پیامبرند»<ref>شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۹۱-۹۲؛ شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج۱۰، ص۱۸۷.</ref>. اما دیه [[اهل]] کتابی که جزو شهروندان نبوده، معاهد یا [[مستأمن]] یا تحت الحمایه در جوار [[کشور اسلامی]] زندگی می‌کند، هشتصد درهم است.

	به این ترتیب، [[احکام اسلامی]] سه گونه است: [[تکالیف]]؛ معاملات؛ و احکام انتظامی. تکالیف - اعم از احکام الزامی ([[واجبات]] و [[محرمات]]) و [[عبادات]] - مخصوص [[مسلمانان]] است. معاملات نیز برای مسلمانان است و دیگران (غیر مسلمانان) مخیرند به احکام [[آیین]] خود عمل کنند یا به احکام اسلامی، و به هر کدام عمل کنند، از آنان پذیرفته است. انتظامات نیز فراگیر است و همه را شامل می‌شود، و مسلمان و غیر مسلمان باید بدان ملتزم باشد. تفصیل و [[دلایل]] هر بخش در مباحث [[آینده]] آمده است<ref>[[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[حقوق متقابل مردم و حکومت (مقاله)\|مقاله «حقوق متقابل مردم و حکومت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۵]]، ص ۲۱۳.</ref>.		به این ترتیب، [[احکام اسلامی]] سه گونه است: [[تکالیف]]؛ معاملات؛ و احکام انتظامی. تکالیف - اعم از احکام الزامی ([[واجبات]] و [[محرمات]]) و [[عبادات]] - مخصوص [[مسلمانان]] است. معاملات نیز برای مسلمانان است و دیگران (غیر مسلمانان) مخیرند به احکام [[آیین]] خود عمل کنند یا به احکام اسلامی، و به هر کدام عمل کنند، از آنان پذیرفته است. انتظامات نیز فراگیر است و همه را شامل می‌شود، و مسلمان و غیر مسلمان باید بدان ملتزم باشد. تفصیل و [[دلایل]] هر بخش در مباحث [[آینده]] آمده است<ref>[[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[حقوق متقابل مردم و حکومت (مقاله)\|مقاله «حقوق متقابل مردم و حکومت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۵]]، ص ۲۱۳.</ref>.

Bahmani: /* آزادی اندیشه و بیان */

2026-03-15T06:33:27Z

آزادی اندیشه و بیان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۳
خط ۱۳۴:		خط ۱۳۴:
	بنابراین، بحث [[آزاد]] در چنین محیط صمیمی و گرمی که [[روح]] تفاهم بر آن [[حاکم]] باشد، به طور قطع نتیجه مطلوب می‌دهد، و این چیزی است که با روح آزادی‌خواهی و [[آزادمنشی]] [[اسلام]] تطابق دارد. مسئله «نُصْحُ الأئمَّه» نیز در همین زمینه مطرح است. در [[سایه]] [[حکومت عدل علوی]]، این آزادمنشی در بحث و اندیشه و [[آزادی]] در بیان و گفت‌وگو، به خوبی جلوه‌گر بود، طرح مسائل ابن الکوا با [[امیر مؤمنان]]{{ع}} و مسائل ابن الأزرق با [[ابن عباس]] از همین نمونه است. همچنین طرح مسائل [[ابن ابی العوجا]] با [[امام صادق]]{{ع}} و مناظرات [[امام رضا]]{{ع}} با [[پیروان]] ادیانِ دیگر، نمونه‌های درخشانی از [[آزادی فکر]] و بیان در اسلام است.		بنابراین، بحث [[آزاد]] در چنین محیط صمیمی و گرمی که [[روح]] تفاهم بر آن [[حاکم]] باشد، به طور قطع نتیجه مطلوب می‌دهد، و این چیزی است که با روح آزادی‌خواهی و [[آزادمنشی]] [[اسلام]] تطابق دارد. مسئله «نُصْحُ الأئمَّه» نیز در همین زمینه مطرح است. در [[سایه]] [[حکومت عدل علوی]]، این آزادمنشی در بحث و اندیشه و [[آزادی]] در بیان و گفت‌وگو، به خوبی جلوه‌گر بود، طرح مسائل ابن الکوا با [[امیر مؤمنان]]{{ع}} و مسائل ابن الأزرق با [[ابن عباس]] از همین نمونه است. همچنین طرح مسائل [[ابن ابی العوجا]] با [[امام صادق]]{{ع}} و مناظرات [[امام رضا]]{{ع}} با [[پیروان]] ادیانِ دیگر، نمونه‌های درخشانی از [[آزادی فکر]] و بیان در اسلام است.

	[[آزادی اندیشه]] و بیان، موهبتی [[الهی]] است که نمی‌باید به بهانه‌های بی‌ارزش از [[مردم]] سلب شود؛ مگر آشکار شود که حسن نیتی در کار نیست و توطئه‌ای در راه است. البته در مسائل [[عقیدتی]] و [[سیاسی]] و [[امنیتی]] که با [[حفظ]] کیان [[نظام اسلامی]] سرو کار دارد، می‌باید قاطعانه برخورد کرد. [[خداوند]] درباره این [[بیماردلان]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ * أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلَكِنْ لَا يَشْعُرُونَ}}<ref>«و چون به ایشان گفته شود در زمین تباهی نورزید می‌گویند جز این نیست که ما مصلحیم * آگاه باشید! آنانند که تبهکارند امّا در نمی‌یابند» سوره بقره، آیه ۱۱-۱۲.</ref>. خداوند در پایان می‌فرماید: اینان بیماردلانند که همیشه بر [[بیماری]] آنان افزوده می‌شود و در نهایت در [[آتش]] فتنه‌ای که خود روشن کرده‌اند، خواهند سوخت<ref>[[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[حقوق متقابل مردم و حکومت (مقاله)\|مقاله «حقوق متقابل مردم و حکومت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۵]]، ص ۲۱۰.</ref>.		[[آزادی اندیشه]] و بیان، موهبتی [[الهی]] است که نمی‌باید به بهانه‌های بی‌ارزش از [[مردم]] سلب شود؛ مگر آشکار شود که حسن نیتی در کار نیست و توطئه‌ای در راه است. البته در مسائل [[عقیدتی]] و [[سیاسی]] و [[امنیتی]] که با [[حفظ]] کیان [[نظام اسلامی]] سرو کار دارد، می‌باید قاطعانه برخورد کرد. [[خداوند]] درباره این بیماردلان می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ * أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلَكِنْ لَا يَشْعُرُونَ}}<ref>«و چون به ایشان گفته شود در زمین تباهی نورزید می‌گویند جز این نیست که ما مصلحیم * آگاه باشید! آنانند که تبهکارند امّا در نمی‌یابند» سوره بقره، آیه ۱۱-۱۲.</ref>. خداوند در پایان می‌فرماید: اینان بیماردلانند که همیشه بر [[بیماری]] آنان افزوده می‌شود و در نهایت در [[آتش]] فتنه‌ای که خود روشن کرده‌اند، خواهند سوخت<ref>[[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[حقوق متقابل مردم و حکومت (مقاله)\|مقاله «حقوق متقابل مردم و حکومت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۵]]، ص ۲۱۰.</ref>.

	=== آزادی عقیده و دین ===		=== آزادی عقیده و دین ===

Bahmani: /* توصیف آزادی */

2026-03-15T06:33:07Z

توصیف آزادی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۳
خط ۱۱۸:		خط ۱۱۸:
	آزادی را به دو گونه می‌توان توصیف کرد: آزادی مطلق و آزادی در محدوده [[قانون]]. [[آدمی]] تعهداتی دارد که ملزم به ایفای آنها است؛ تعهداتی [[فطری]]، [[انسانی]]، [[دینی]]، [[اخلاقی]]، [[اجتماعی]] و.... چنین انسانی را [[متعهد]] و پایبند به [[وظایف]] گویند و در اصطلاح [[شرع]]، او را «[[متقی]]» می‌نامند. «[[تقوا]]» از ریشه «وقایه» و به معنای حفاظت و حراست از شرافت انسانی در [[سایه]] عمل به [[تعهد]] است.		آزادی را به دو گونه می‌توان توصیف کرد: آزادی مطلق و آزادی در محدوده [[قانون]]. [[آدمی]] تعهداتی دارد که ملزم به ایفای آنها است؛ تعهداتی [[فطری]]، [[انسانی]]، [[دینی]]، [[اخلاقی]]، [[اجتماعی]] و.... چنین انسانی را [[متعهد]] و پایبند به [[وظایف]] گویند و در اصطلاح [[شرع]]، او را «[[متقی]]» می‌نامند. «[[تقوا]]» از ریشه «وقایه» و به معنای حفاظت و حراست از شرافت انسانی در [[سایه]] عمل به [[تعهد]] است.

	هیچ انسانی نمی‌تواند به نام آزادی، از [[تعهدات]] خویش سر باز زند؛ زیرا هر جامعه‌ای بر پایه تعهدات متقابل [[استوار]] است و افراد نمی‌توانند بدون التزام به تعهدات خویش، از تعهدات دیگران بهره ببرند. از این‌رو، آزادی مطلق تحقق یافتنی نیست و تنها آزادی در محدوده قانون، قابل پذیرش و تحقق است؛ به این معنا که همگان در برابر قانون یکسان باشند و هر کس در حد امکانات [[مشروع]] و در چارچوب قانون از [[حقوق]] خود بهره ببرد. این، همان آزادی‌ای است که متفکران [[جهان]] همواره در پی تحقق کامل آن بوده‌اند و مصداق کامل [[عدل]] اجتماعی است. روشن است که آزادی مطلق، به معنای بی‌اعتنایی به مقررات [[جامعه]]، نتیجه معکوس می‌دهد و آزادی را از همگان سلب می‌کند و جز هرج و مرج و [[آشوب]] نتیجه دیگری ندارد و به اصطلاح، [[نقض غرض]] است<ref>[[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[حقوق متقابل مردم و حکومت (مقاله)\|مقاله «حقوق متقابل مردم و حکومت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۵]]، ص ۲۰۹.</ref>.		هیچ انسانی نمی‌تواند به نام آزادی، از [[تعهدات]] خویش سر باز زند؛ زیرا هر جامعه‌ای بر پایه تعهدات متقابل [[استوار]] است و افراد نمی‌توانند بدون التزام به تعهدات خویش، از تعهدات دیگران بهره ببرند. از این‌رو، آزادی مطلق تحقق یافتنی نیست و تنها آزادی در محدوده قانون، قابل پذیرش و تحقق است؛ به این معنا که همگان در برابر قانون یکسان باشند و هر کس در حد امکانات [[مشروع]] و در چارچوب قانون از [[حقوق]] خود بهره ببرد. این، همان آزادی‌ای است که متفکران [[جهان]] همواره در پی تحقق کامل آن بوده‌اند و مصداق کامل [[عدل]] اجتماعی است. روشن است که آزادی مطلق، به معنای بی‌اعتنایی به مقررات [[جامعه]]، نتیجه معکوس می‌دهد و آزادی را از همگان سلب می‌کند و جز هرج و مرج و [[آشوب]] نتیجه دیگری ندارد و به اصطلاح، نقض غرض است<ref>[[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[حقوق متقابل مردم و حکومت (مقاله)\|مقاله «حقوق متقابل مردم و حکومت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۵]]، ص ۲۰۹.</ref>.

	== اقسام آزادی ==		== اقسام آزادی ==

Jaafari در ‏۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۲

2026-02-02T08:02:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = آزادی		\| موضوع مرتبط = آزادی
	\| عنوان مدخل = آزادی		\| عنوان مدخل = آزادی
	\| مداخل مرتبط = [[آزادی در لغت]] - [[آزادی در قرآن]] - [[آزادی در کلام اسلامی]] - [[آزادی در نهج البلاغه]] - [[آزادی در فقه اسلامی]] - [[آزادی در فقه سیاسی]] - [[آزادی در معارف دعا و زیارات]] - [[آزادی در معارف و سیره نبوی]] - [[آزادی در معارف و سیره علوی]] - [[آزادی در معارف و سیره سجادی]] - [[آزادی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[آزادی از دیدگاه برون‌دینی]] - [[آزادی در حقوق اسلامی]] - [[آزادی در خانواده]]		\| مداخل مرتبط = [[آزادی در لغت]] - [[آزادی در قرآن]] - [[آزادی در کلام اسلامی]] - [[آزادی در نهج البلاغه]] - [[آزادی در فقه اسلامی]] - [[آزادی در فقه سیاسی]] - [[آزادی در معارف دعا و زیارات]] - [[آزادی در معارف و سیره نبوی]] - [[آزادی در معارف و سیره علوی]] - [[آزادی در معارف و سیره سجادی]] - [[آزادی در معارف و سیره معصوم]] - [[آزادی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[آزادی از دیدگاه برون‌دینی]] - [[آزادی در حقوق اسلامی]] - [[آزادی در خانواده]]
	\| پرسش مرتبط = آزادی (پرسش)		\| پرسش مرتبط = آزادی (پرسش)
	}}		}}

Bahmani در ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۰

2025-10-16T09:30:07Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۰

2025-10-16T08:20:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = آزادی		\| موضوع مرتبط = آزادی
	\| عنوان مدخل = آزادی		\| عنوان مدخل = آزادی
	\| مداخل مرتبط = [[آزادی در لغت]] - [[آزادی در قرآن]] - [[آزادی در کلام اسلامی]] - [[آزادی در نهج البلاغه]] - [[آزادی در فقه سیاسی]] - [[آزادی در معارف دعا و زیارات]] - [[آزادی در معارف و سیره نبوی]] - [[آزادی در معارف و سیره علوی]] - [[آزادی در معارف و سیره سجادی]] - [[آزادی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[آزادی از دیدگاه برون‌دینی]] - [[آزادی در حقوق اسلامی]] - [[آزادی در خانواده]]		\| مداخل مرتبط = [[آزادی در لغت]] - [[آزادی در قرآن]] - [[آزادی در کلام اسلامی]] - [[آزادی در نهج البلاغه]] - [[آزادی در فقه اسلامی]] - [[آزادی در فقه سیاسی]] - [[آزادی در معارف دعا و زیارات]] - [[آزادی در معارف و سیره نبوی]] - [[آزادی در معارف و سیره علوی]] - [[آزادی در معارف و سیره سجادی]] - [[آزادی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[آزادی از دیدگاه برون‌دینی]] - [[آزادی در حقوق اسلامی]] - [[آزادی در خانواده]]
	\| پرسش مرتبط = آزادی (پرسش)		\| پرسش مرتبط = آزادی (پرسش)
	}}		}}

Bahmani: /* حق آزادی */

2025-10-16T07:17:49Z

حق آزادی

نمایش تغییرات

Wasity: /* آزادی مردم */

2025-09-29T09:03:00Z

آزادی مردم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۳
خط ۹۰:		خط ۹۰:
	از مجموعه این سخنان استفاده می‌شود که [[امام علی]]{{ع}} به اصل آزادی [[احترام]] می‌گذاشته و اینکه ما فقط به موارد آزادی بیان اشاره کردیم، به این دلیل است که در حوزه [[حقوق سیاسی]] اهمیت ویژه‌ای دارد و بررسی تک‌تک موارد آن نیازمند مقاله‌ای جداگانه است که در این مجال نمی‌گنجد. در ادامه این نوشتار به نمونه دیگری از [[حقوق بشر]] ([[مساوات]]) خواهیم پرداخت.<ref>[[سید مصطفی محقق داماد\|محقق داماد، سید مصطفی]]، [[حقوق بشر - محقق داماد (مقاله)\|مقاله «حقوق بشر»]]، [[دانشنامه امام علی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۵]] ص ۶۷.</ref>		از مجموعه این سخنان استفاده می‌شود که [[امام علی]]{{ع}} به اصل آزادی [[احترام]] می‌گذاشته و اینکه ما فقط به موارد آزادی بیان اشاره کردیم، به این دلیل است که در حوزه [[حقوق سیاسی]] اهمیت ویژه‌ای دارد و بررسی تک‌تک موارد آن نیازمند مقاله‌ای جداگانه است که در این مجال نمی‌گنجد. در ادامه این نوشتار به نمونه دیگری از [[حقوق بشر]] ([[مساوات]]) خواهیم پرداخت.<ref>[[سید مصطفی محقق داماد\|محقق داماد، سید مصطفی]]، [[حقوق بشر - محقق داماد (مقاله)\|مقاله «حقوق بشر»]]، [[دانشنامه امام علی ج۵ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۵]] ص ۶۷.</ref>

	==آزادی مردم==		==آزادی به مثابه حق مردم بر حکومت==
	آزادی و [[آزادمنشی]] از اصول اولیه [[اسلام]] است که [[امام علی]]{{ع}} بر آن تأکید داشته و خود در عمل چنین [[رفتار]] کرده است. آزادی به معنای «[[حق]]» و «[[اختیار]]» و به طور کلی «مستقل و مختار بودن شخص در [[گزینش]] [[اعمال]] خود» است و شامل [[آزادی عقیده]] و بیان، آزادی قلم، [[آزادی اجتماعی]]، آزادی کار و... می‌شود. مجموع آزادی‌هایی را که افراد یک [[جامعه]] از آنها بهره‌مند هستند، اصطلاحاً «[[حقوق]]»، «[[آزادی‌های فردی]]»، «[[حقوق اساسی]] فرد»، «[[حقوق عمومی]] [[شهروندان]]»، «[[حقوق بشر]] و [[شهروند]]» یا «[[آزادی‌های عمومی]]» می‌نامند.		آزادی و [[آزادمنشی]] از اصول اولیه [[اسلام]] است که [[امام علی]]{{ع}} بر آن تأکید داشته و خود در عمل چنین [[رفتار]] کرده است. آزادی به معنای «[[حق]]» و «[[اختیار]]» و به طور کلی «مستقل و مختار بودن شخص در [[گزینش]] [[اعمال]] خود» است و شامل [[آزادی عقیده]] و بیان، آزادی قلم، [[آزادی اجتماعی]]، آزادی کار و... می‌شود. مجموع آزادی‌هایی را که افراد یک [[جامعه]] از آنها بهره‌مند هستند، اصطلاحاً «[[حقوق]]»، «[[آزادی‌های فردی]]»، «[[حقوق اساسی]] فرد»، «[[حقوق عمومی]] [[شهروندان]]»، «[[حقوق بشر]] و [[شهروند]]» یا «[[آزادی‌های عمومی]]» می‌نامند.
	آزادی عمومی عبارت از [[حقوقی]] است که نوعی [[استقلال]] و خودسامانی را در زمینه‌های مختلف [[زندگی اجتماعی]] برای افراد تأمین می‌کند و این حقوق از لحاظ [[رشد شخصیت]] [[انسانی]]، ضروری شناخته شده است.		آزادی عمومی عبارت از [[حقوقی]] است که نوعی [[استقلال]] و خودسامانی را در زمینه‌های مختلف [[زندگی اجتماعی]] برای افراد تأمین می‌کند و این حقوق از لحاظ [[رشد شخصیت]] [[انسانی]]، ضروری شناخته شده است.

Jaafari: /* جستارهای وابسته */

2025-09-29T07:27:29Z

جستارهای وابسته

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2025-09-29T07:23:56Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۳
خط ۱۳۵:		خط ۱۳۵:
	# [[پرونده:10059092.jpg\|22px]] [[محمد رضا کریمی والا\|کریمی والا، محمد رضا]]، [[وظایف متقابل مردم و حکومت در حاکمیت علوی (کتاب)\|'''وظایف متقابل مردم و حکومت در حاکمیت علوی''']]		# [[پرونده:10059092.jpg\|22px]] [[محمد رضا کریمی والا\|کریمی والا، محمد رضا]]، [[وظایف متقابل مردم و حکومت در حاکمیت علوی (کتاب)\|'''وظایف متقابل مردم و حکومت در حاکمیت علوی''']]
	# [[پرونده:1368103.jpg\|22px]] [[سید مصطفی محقق داماد\|محقق داماد، سید مصطفی]]، [[حقوق بشر - محقق داماد (مقاله)\|مقاله «حقوق بشر»]]، [[دانشنامه امام علی ج۵ (کتاب)\|'''دانشنامه امام علی ج۵''']]		# [[پرونده:1368103.jpg\|22px]] [[سید مصطفی محقق داماد\|محقق داماد، سید مصطفی]]، [[حقوق بشر - محقق داماد (مقاله)\|مقاله «حقوق بشر»]]، [[دانشنامه امام علی ج۵ (کتاب)\|'''دانشنامه امام علی ج۵''']]
			# [[پرونده:1368103.jpg\|22px]] [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[حقوق متقابل مردم و حکومت (مقاله)\|مقاله «حقوق متقابل مردم و حکومت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۵ (کتاب)\|'''دانشنامه امام علی ج۵''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}