آزادی عقیده در فقه سیاسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* عقل */

2023-05-09T08:58:32Z

عقل

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۲۸
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	نکته [[استدلال]]، این عبارت و [[نص]] کلام امام {{ع}} است که با قوه قهریه [[حجت]] و [[براهین]] [[دینی]] [[پایدار]] نمی‌ماند. در کتب [[تاریخی]] آمده است در عصر [[خلافت امام علی]] {{ع}} نمایندگان متعددی از مکاتب و [[ادیان]] مختلف برای گفت‌وگوهای [[علمی]] به [[کوفه]] رفت و آمد داشتند. حضرت برای این منظور بیشتر در [[مسجد]] حاضر می‌شد و به [[مذاکره]] می‌پرداخت و به اطرافیان خود توصیه کرده بود در صورت ورود نماینده مکتبی، فوراً او را با خبر کنند<ref>ر.ک: پیرامون جمهوری اسلامی، ص۱۲۹.</ref>. دیگر [[امامان شیعه]] نیز بر این [[سیره]] [[سلوک]] می‌کردند<ref>ر.ک: محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج۳، ص۵۹؛ شیخ طبرسی، الاحتجاج، ص۷۵.</ref>.		نکته [[استدلال]]، این عبارت و [[نص]] کلام امام {{ع}} است که با قوه قهریه [[حجت]] و [[براهین]] [[دینی]] [[پایدار]] نمی‌ماند. در کتب [[تاریخی]] آمده است در عصر [[خلافت امام علی]] {{ع}} نمایندگان متعددی از مکاتب و [[ادیان]] مختلف برای گفت‌وگوهای [[علمی]] به [[کوفه]] رفت و آمد داشتند. حضرت برای این منظور بیشتر در [[مسجد]] حاضر می‌شد و به [[مذاکره]] می‌پرداخت و به اطرافیان خود توصیه کرده بود در صورت ورود نماینده مکتبی، فوراً او را با خبر کنند<ref>ر.ک: پیرامون جمهوری اسلامی، ص۱۲۹.</ref>. دیگر [[امامان شیعه]] نیز بر این [[سیره]] [[سلوک]] می‌کردند<ref>ر.ک: محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج۳، ص۵۹؛ شیخ طبرسی، الاحتجاج، ص۷۵.</ref>.

	=== [[عقل]] ===		== [[عقل]] و آزادی عقیده ==
	عقل در [[فقه]] از جایگاه رفیعی برخوردار است، به گونه‌ای که در کنار [[قرآن]] و [[روایات]] از منابع و [[ادله]] [[دین]] به شمار می‌آید. ارج نهادن به [[تفکر]] و [[تعقل]] در قرآن و روایات و [[تشویق]] به آن از مسلمات به حساب می‌آید. شایان ذکر است همان طور که در علم اصول [[ثابت]] شده، حجیت عقل ذاتی است و دارنده آن ـ هر چند به [[خطا]] رفته باشد ـ معذور است. این مفاد "اصل تخطئه" است که در فقه [[امامیه]] ـ بر خلاف فقه [[اهل سنت]] ـ پذیرفته شده است.		عقل در [[فقه]] از جایگاه رفیعی برخوردار است، به گونه‌ای که در کنار [[قرآن]] و [[روایات]] از منابع و [[ادله]] [[دین]] به شمار می‌آید. ارج نهادن به [[تفکر]] و [[تعقل]] در قرآن و روایات و [[تشویق]] به آن از مسلمات به حساب می‌آید. شایان ذکر است همان طور که در علم اصول [[ثابت]] شده، حجیت عقل ذاتی است و دارنده آن ـ هر چند به [[خطا]] رفته باشد ـ معذور است. این مفاد "اصل تخطئه" است که در فقه [[امامیه]] ـ بر خلاف فقه [[اهل سنت]] ـ پذیرفته شده است.

Bahmani: /* سیره عملی معصومان {{عم}} در آزادی عقیده = */

2023-05-09T08:58:10Z

سیره عملی معصومان {{عم}} در آزادی عقیده =

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۲۸
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	# '''[[حق حیات]] و [[حرمت]] [[قتل]]''': [[آزادی حق حیات]] از آزادی‌های [[فطری]] و طبیعی [[انسان]] است و احدی نمی‌تواند این [[حق]] اولیه را سلب کند، به طوری که بنا به فرمایش [[قرآن]]، کشتن یک انسان بی‌گناه مانند قتل تمامی انسان‌هاست. پس کشتن یک فرد، هر چند برای [[دعوت به اسلام]] باشد برخلاف [[آیات]] حق حیات است، مگر اینکه دلیل خاصی بر [[مشروعیت]] آن باشد؛ اما [[آیات جهاد]] نمی‌تواند این مشروعیت را بدهد، چراکه اطلاق آیات فوق با آیات دیگری مقید شده است که به بعضی از آنها اشاره شد<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[آزادی در فقه و حدود آن (کتاب)\|آزادی در فقه و حدود آن]]، ص ۱۱۰-۱۲۰.</ref>.		# '''[[حق حیات]] و [[حرمت]] [[قتل]]''': [[آزادی حق حیات]] از آزادی‌های [[فطری]] و طبیعی [[انسان]] است و احدی نمی‌تواند این [[حق]] اولیه را سلب کند، به طوری که بنا به فرمایش [[قرآن]]، کشتن یک انسان بی‌گناه مانند قتل تمامی انسان‌هاست. پس کشتن یک فرد، هر چند برای [[دعوت به اسلام]] باشد برخلاف [[آیات]] حق حیات است، مگر اینکه دلیل خاصی بر [[مشروعیت]] آن باشد؛ اما [[آیات جهاد]] نمی‌تواند این مشروعیت را بدهد، چراکه اطلاق آیات فوق با آیات دیگری مقید شده است که به بعضی از آنها اشاره شد<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[آزادی در فقه و حدود آن (کتاب)\|آزادی در فقه و حدود آن]]، ص ۱۱۰-۱۲۰.</ref>.

	== سیره عملی معصومان {{عم}} در آزادی عقیده ===		== سیره عملی معصومان {{عم}} در آزادی عقیده ==
	نگاهی به سیره عملی [[پیامبر اسلام]] {{صل}} در مواجهه با مخالفان، اصل [[آزادی]] [[انتخاب]] [[دین]] و عدم توسل به زور و [[اکراه]] در پذیرش دین را به ما نشان می‌دهد. پیامبر به [[تبعیت]] از [[آیات الهی]] ـ که اشاره شد ـ بنیان جنگ‌های خود را بر [[دفاع]] از کیان اسلام و مسلمانان پی‌ریزی می‌کرد و [[جنگ با کفار]] به منظور دفع [[توطئه‌ها]] و نقشه‌های آنان علیه [[اسلام]] بود. دلیل و [[شاهد]] مدعای فوق، [[آزاد]] گذاشتن [[مشرکان]] [[مکه]] در جریان [[فتح]] آن بود. این فتح و [[پیروزی]] در اوج [[قدرت]] [[جبهه]] اسلام و [[ضعف]] [[کافران]] صورت گرفت. اگر [[اکراه]] در [[دین]]، صواب بود، [[فتح مکه]] [[بهترین]] فرصت برای [[اجبار]] اهالی آن به اسلام آوردن بود، اما [[تاریخ]] هیچ گزارشی از چنین اکراهی را ارائه نکرده است<ref>آیت الله خامنه‌ای در این باره می‌گوید: «ما در تاریخ نداریم که پیغمبر وقتی وارد مکه شد، مردم را اجبار کرده باشد که باید همه شما به اسلام بگروید» (مجله اندیشه حوزه، سال چهارم، ش۲، ص۳۹).</ref>.		نگاهی به سیره عملی [[پیامبر اسلام]] {{صل}} در مواجهه با مخالفان، اصل [[آزادی]] [[انتخاب]] [[دین]] و عدم توسل به زور و [[اکراه]] در پذیرش دین را به ما نشان می‌دهد. پیامبر به [[تبعیت]] از [[آیات الهی]] ـ که اشاره شد ـ بنیان جنگ‌های خود را بر [[دفاع]] از کیان اسلام و مسلمانان پی‌ریزی می‌کرد و [[جنگ با کفار]] به منظور دفع [[توطئه‌ها]] و نقشه‌های آنان علیه [[اسلام]] بود. دلیل و [[شاهد]] مدعای فوق، [[آزاد]] گذاشتن [[مشرکان]] [[مکه]] در جریان [[فتح]] آن بود. این فتح و [[پیروزی]] در اوج [[قدرت]] [[جبهه]] اسلام و [[ضعف]] [[کافران]] صورت گرفت. اگر [[اکراه]] در [[دین]]، صواب بود، [[فتح مکه]] [[بهترین]] فرصت برای [[اجبار]] اهالی آن به اسلام آوردن بود، اما [[تاریخ]] هیچ گزارشی از چنین اکراهی را ارائه نکرده است<ref>آیت الله خامنه‌ای در این باره می‌گوید: «ما در تاریخ نداریم که پیغمبر وقتی وارد مکه شد، مردم را اجبار کرده باشد که باید همه شما به اسلام بگروید» (مجله اندیشه حوزه، سال چهارم، ش۲، ص۳۹).</ref>.

Bahmani در ‏۹ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۵۷

2023-05-09T08:57:49Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* آزادی مذهب */

2023-05-09T08:11:35Z

آزادی مذهب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۱
خط ۵۸:		خط ۵۸:

	علاوه اینکه عقل بعد از فحص در [[منابع دینی]]، [[آزادی]] [[انتخاب]] دین را جزء آموزه‌های خود دین می‌یابد که نقش عقل در آن، کاشفیت است<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[آزادی در فقه و حدود آن (کتاب)\|آزادی در فقه و حدود آن]]، ص ۱۱۰-۱۲۰.</ref>.		علاوه اینکه عقل بعد از فحص در [[منابع دینی]]، [[آزادی]] [[انتخاب]] دین را جزء آموزه‌های خود دین می‌یابد که نقش عقل در آن، کاشفیت است<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[آزادی در فقه و حدود آن (کتاب)\|آزادی در فقه و حدود آن]]، ص ۱۱۰-۱۲۰.</ref>.

	~~== [[آزادی مذهب]] ==~~
	مقصود از [[آزادی مذهب]] ـ به معنای اخص آن ـ [[آزادی]] [[مذاهب]] و فرقه‌های مختلف و منشعب یک [[دین]] است. [[اسلام]] از حیث [[اصول اعتقادی]] به سه [[مذهب]] معروف [[اشاعره]]، [[معتزله]] و [[شیعه]] تقسیم می‌شود؛ البته هر کدام نیز به فرقه‌های مختلف دیگر منشعب می‌شود؛ اما از حیث [[احکام فقهی]]، دو [[مکتب]] [[اهل سنت]] و شیعه در اسلام رواج یافته‌اند.

	[[فقهای امامیه]] در مواجهه با اهل سنت، آرای مختلف و متضادی را ابراز داشته‌اند، اما درباره [[احکام]] [[دنیوی]] و [[معاشرت]] و [[همزیستی]] با [[اهل تسنن]]، آنان را با شیعه یکسان تلقی می‌کنند، هرچند درباره [[سعادت]] و [[نجات]] آنان در [[آخرت]] مناقشاتی وجود دارد<ref>ر. ک: محمدحسن قدردان قراملکی، «نظریه جدا انگاری امامت از اصول دین»، نامه مفید، (تابستان ۱۳۷۷).</ref>. البته برخی از افراطی‌های هر [[فرقه]]، دیگران را [[تکفیر]] می‌کردند که در کتب [[تاریخ]] ثبت شده است<ref>ر. ک: مجله حوزه، ش۱۹، ص۶۰ و ش۱۴، ص۸۰؛ الامام الصادق والمذاهب الأربعة، ج۱، ص۱۹۰.</ref>. به دلیل یکسان‌انگاری [[تسنن]] و [[تشیع]] در حوزه [[سیاست]]، در [[حکومت اسلامی]] [[ایران]] و نیز [[قانون اساسی]] آن، [[حقوق]] [[سیاسی]] اهل تسنن با تشیع برابر آمده و همه [[مسلمانان]] اعم از شیعه و [[سنی]] را یک [[امت]] وصف کرده است<ref>قانون اساسی، اصل ۱۱.</ref>: دین رسمی ایران، اسلام و [[مذهب جعفری]] [[اثنا عشری]] است و این اصل الی‌الابد غیرقابل [[تغییر]] است، و مذاهب دیگر [[اسلامی]] اعم از [[حنفی]]، [[شافعی]]، [[مالکی]]، [[حنبلی]] و [[زیدی]] دارای [[احترام]] کامل هستند و [[پیروان]] این مذاهب در انجام [[مراسم مذهبی]]، طبق [[فقه]] خودشان آزادند و در [[تعلیم و تربیت]] [[دینی]] و احوال شخصیه ([[ازدواج]]، [[طلاق]]، [[ارث]] و [[وصیت]]) و دعاوی مربوط به آن در دادگاه‌ها رسمیت دارند و در هر منطقه‌ای که پیروان هر یک از این مذاهب [[اکثریت]] داشته باشند، مقررات محلی در [[حدود اختیارات]] شوراها بر طبق آن مذهب خواهد بود، با [[حفظ]] حقوق پیروان سایر مذاهب<ref>قانون اساسی، اصل ۱۲.</ref><ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[آزادی در فقه و حدود آن (کتاب)\|آزادی در فقه و حدود آن]]، ص ۱۵۰.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* پانویس */

2023-05-09T07:58:29Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۸
خط ۷۳:		خط ۷۳:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			{{آزادی}}

	[[رده:آزادی]]		[[رده:آزادی]]
	[[رده:مدخل‌های ~~در انتظار~~ تلخیص]]		[[رده:مدخل‌های تلخیص شده]]
	~~{{آزادی}}~~

Bahmani: /* پانویس */

2023-05-01T07:35:13Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۵
خط ۷۵:		خط ۷۵:

	[[رده:آزادی]]		[[رده:آزادی]]
			[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]
	{{آزادی}}		{{آزادی}}

Bahmani در ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۴

2023-02-13T09:34:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = آزادی		\| موضوع مرتبط = آزادی عقیده
	\| عنوان مدخل = [[آزادی عقیده]]		\| عنوان مدخل = آزادی عقیده
	\| مداخل مرتبط = [[آزادی عقیده در قرآن]] - [[آزادی عقیده در ~~حدیث~~]] - [[آزادی عقیده در ~~نهج البلاغه~~]] - [[آزادی عقیده در ~~معارف دعا و زیارات~~]] - [[آزادی عقیده در ~~فقه سیاسی~~]] - [[آزادی عقیده در ~~فقه~~ فرهنگ~~]] - [[آزادی عقیده در سیره پیامبر خاتم~~]]		\| مداخل مرتبط = [[آزادی عقیده در قرآن]] - [[آزادی عقیده در کلام اسلامی]] - [[آزادی عقیده در فقه سیاسی]] - [[آزادی عقیده در فقه فرهنگ]] - [[آزادی عقیده در معارف و سیره نبوی]] - [[آزادی عقیده در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط = آزادی (پرسش)		\| پرسش مرتبط = آزادی (پرسش)
	}}		}}
خط ۷۴:		خط ۷۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:آزادی ~~عقیده~~]]		[[رده:آزادی]]

	{{آزادی}}		{{آزادی}}

Wasity: /* پانویس */

2023-01-24T06:54:25Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۴
خط ۷۴:		خط ۷۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:آزادی]]		[[رده:آزادی عقیده]]

	{{آزادی}}		{{آزادی}}

Bahmani: /* پانویس */

2023-01-22T16:29:01Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۵۹
خط ۷۴:		خط ۷۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:آزادی ~~عقیده~~]]		[[رده:آزادی]]

	{{آزادی}}		{{آزادی}}

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-09T15:10:55Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۰
خط ۶۲:		خط ۶۲:
	مقصود از [[آزادی مذهب]] ـ به معنای اخص آن ـ [[آزادی]] [[مذاهب]] و فرقه‌های مختلف و منشعب یک [[دین]] است. [[اسلام]] از حیث [[اصول اعتقادی]] به سه [[مذهب]] معروف [[اشاعره]]، [[معتزله]] و [[شیعه]] تقسیم می‌شود؛ البته هر کدام نیز به فرقه‌های مختلف دیگر منشعب می‌شود؛ اما از حیث [[احکام فقهی]]، دو [[مکتب]] [[اهل سنت]] و شیعه در اسلام رواج یافته‌اند.		مقصود از [[آزادی مذهب]] ـ به معنای اخص آن ـ [[آزادی]] [[مذاهب]] و فرقه‌های مختلف و منشعب یک [[دین]] است. [[اسلام]] از حیث [[اصول اعتقادی]] به سه [[مذهب]] معروف [[اشاعره]]، [[معتزله]] و [[شیعه]] تقسیم می‌شود؛ البته هر کدام نیز به فرقه‌های مختلف دیگر منشعب می‌شود؛ اما از حیث [[احکام فقهی]]، دو [[مکتب]] [[اهل سنت]] و شیعه در اسلام رواج یافته‌اند.

	[[فقهای امامیه]] در مواجهه با اهل سنت، آرای مختلف و متضادی را ابراز داشته‌اند، اما درباره [[احکام]] [[دنیوی]] و [[معاشرت]] و [[همزیستی]] با [[اهل تسنن]]، آنان را با شیعه یکسان تلقی می‌کنند، هرچند درباره [[سعادت]] و [[نجات]] آنان در [[آخرت]] مناقشاتی وجود دارد<ref>ر. ک: محمدحسن قدردان قراملکی، «نظریه جدا انگاری امامت از اصول دین»، نامه مفید، (تابستان ۱۳۷۷).</ref>. البته برخی از افراطی‌های هر [[فرقه]]، دیگران را [[تکفیر]] می‌کردند که در کتب [[تاریخ]] ثبت شده است<ref>ر. ک: مجله حوزه، ش۱۹، ص۶۰ و ش۱۴، ص۸۰؛ الامام الصادق والمذاهب الأربعة، ج۱، ص۱۹۰.</ref>. به دلیل یکسان‌انگاری [[تسنن]] و [[تشیع]] در حوزه [[سیاست]]، در [[حکومت اسلامی]] [[ایران]] و نیز [[قانون اساسی]] آن، [[حقوق]] [[سیاسی]] اهل تسنن با تشیع برابر آمده و همه [[مسلمانان]] اعم از شیعه و [[سنی]] را یک [[امت]] [[وصف]] کرده است<ref>قانون اساسی، اصل ۱۱.</ref>: دین رسمی ایران، اسلام و [[مذهب جعفری]] [[اثنا عشری]] است و این اصل الی‌الابد غیرقابل [[تغییر]] است، و مذاهب دیگر [[اسلامی]] اعم از [[حنفی]]، [[شافعی]]، [[مالکی]]، [[حنبلی]] و [[زیدی]] دارای [[احترام]] کامل هستند و [[پیروان]] این مذاهب در انجام [[مراسم مذهبی]]، طبق [[فقه]] خودشان آزادند و در [[تعلیم و تربیت]] [[دینی]] و احوال شخصیه ([[ازدواج]]، [[طلاق]]، [[ارث]] و [[وصیت]]) و دعاوی مربوط به آن در دادگاه‌ها رسمیت دارند و در هر منطقه‌ای که پیروان هر یک از این مذاهب [[اکثریت]] داشته باشند، مقررات محلی در [[حدود اختیارات]] شوراها بر طبق آن مذهب خواهد بود، با [[حفظ]] حقوق پیروان سایر مذاهب<ref>قانون اساسی، اصل ۱۲.</ref><ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[آزادی در فقه و حدود آن (کتاب)\|آزادی در فقه و حدود آن]]، ص ۱۵۰.</ref>		[[فقهای امامیه]] در مواجهه با اهل سنت، آرای مختلف و متضادی را ابراز داشته‌اند، اما درباره [[احکام]] [[دنیوی]] و [[معاشرت]] و [[همزیستی]] با [[اهل تسنن]]، آنان را با شیعه یکسان تلقی می‌کنند، هرچند درباره [[سعادت]] و [[نجات]] آنان در [[آخرت]] مناقشاتی وجود دارد<ref>ر. ک: محمدحسن قدردان قراملکی، «نظریه جدا انگاری امامت از اصول دین»، نامه مفید، (تابستان ۱۳۷۷).</ref>. البته برخی از افراطی‌های هر [[فرقه]]، دیگران را [[تکفیر]] می‌کردند که در کتب [[تاریخ]] ثبت شده است<ref>ر. ک: مجله حوزه، ش۱۹، ص۶۰ و ش۱۴، ص۸۰؛ الامام الصادق والمذاهب الأربعة، ج۱، ص۱۹۰.</ref>. به دلیل یکسان‌انگاری [[تسنن]] و [[تشیع]] در حوزه [[سیاست]]، در [[حکومت اسلامی]] [[ایران]] و نیز [[قانون اساسی]] آن، [[حقوق]] [[سیاسی]] اهل تسنن با تشیع برابر آمده و همه [[مسلمانان]] اعم از شیعه و [[سنی]] را یک [[امت]] وصف کرده است<ref>قانون اساسی، اصل ۱۱.</ref>: دین رسمی ایران، اسلام و [[مذهب جعفری]] [[اثنا عشری]] است و این اصل الی‌الابد غیرقابل [[تغییر]] است، و مذاهب دیگر [[اسلامی]] اعم از [[حنفی]]، [[شافعی]]، [[مالکی]]، [[حنبلی]] و [[زیدی]] دارای [[احترام]] کامل هستند و [[پیروان]] این مذاهب در انجام [[مراسم مذهبی]]، طبق [[فقه]] خودشان آزادند و در [[تعلیم و تربیت]] [[دینی]] و احوال شخصیه ([[ازدواج]]، [[طلاق]]، [[ارث]] و [[وصیت]]) و دعاوی مربوط به آن در دادگاه‌ها رسمیت دارند و در هر منطقه‌ای که پیروان هر یک از این مذاهب [[اکثریت]] داشته باشند، مقررات محلی در [[حدود اختیارات]] شوراها بر طبق آن مذهب خواهد بود، با [[حفظ]] حقوق پیروان سایر مذاهب<ref>قانون اساسی، اصل ۱۲.</ref><ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[آزادی در فقه و حدود آن (کتاب)\|آزادی در فقه و حدود آن]]، ص ۱۵۰.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==