Bahmani: /* پانویس */

2023-12-05T07:44:05Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۱۴
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:آزادی]]

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = آزادی فردی | عنوان مدخل = آزادی فردی | مداخل مرتبط = آزادی فردی در معارف و سیره علوی - آزادی فردی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی | پرسش مرتبط = آزادی (پرسش) }} ==مقدمه== در اندیشه امام علی{{ع}}، هر انسانی آزاد آفریده...» ایجاد کرد

2023-12-05T07:19:49Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = آزادی فردی | عنوان مدخل = آزادی فردی | مداخل مرتبط = آزادی فردی در معارف و سیره علوی - آزادی فردی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی | پرسش مرتبط = آزادی (پرسش) }} ==مقدمه== در اندیشه امام علی{{ع}}، هر انسانی آزاد آفریده...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = آزادی فردی
| عنوان مدخل = آزادی فردی
| مداخل مرتبط = [[آزادی فردی در معارف و سیره علوی]] - [[آزادی فردی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| پرسش مرتبط = آزادی (پرسش)
}}

==مقدمه==
در [[اندیشه]] امام علی{{ع}}، هر [[انسانی]] آزاد [[آفریده]] شده است و هیچ کس [[بنده]] و برده دیگری نیست. آزادی بدین معنا، حق طبیعی و [[موهوبی]] از جانب [[خداوند]] است؛ همان طور که در [[نامه]] ۳۱ فرمود: {{متن حدیث|وَ لَا تَكُنْ عَبْدَ غَيْرِكَ وَ قَدْ جَعَلَكَ اللَّهُ حُرّاً}}؛ «بنده دیگری مباش؛ چراکه خداوند، تو را آزاد آفریده است». گاهی افراد در اثر نوع برخورد [[حاکمان]]، [[درک]] [[درستی]] از آزادی طبیعی خود ندارند و آن را [[موهبت]] و لطفی از طرف حاکمان می‌دانند، ولی [[امیر مؤمنان]]{{ع}}، علی{{ع}} در مواقعی، مردم را به حق طبیعی خود [[آگاه]] می‌ساخت و بذر [[تفکر]] آزادی را در [[دل]] آنان می‌پاشید. ایشان به همه اعم از [[دوست]] و [[دشمن]] می‌فرمود: «شما در هیچ یک از حالات خود مجبور به انجام کاری نیستید». آزادی فرد، گونه‌هایی دارد که با رجوع به [[سخنان امام]]، می‌توان آنها را استخراج کرد.

'''آزادی تن (مصونیت جانی)''': بدین معنا که «فرد از هرگونه تعرض و [[تجاوز]] مانند [[قتل]]، [[جرح]]، ضرب، توقیف، [[حبس]]، [[تبعید]]، [[شکنجه]] و سایر مجازات‌های غیرقانونی و خودسرانه و یا اعمالی که منافی [[شئون]] و حیثیت [[انسانی]] اوست، مانند [[اسارت]]، تملک، [[بهره‌کشی]]، [[بردگی]] و [[فحشا]] و غیره، مصون و در [[امان]] باشد»<ref>منوچهر طباطبائی مؤتمنی، آزادی‌های عمومی و حقوق بشر، ص۶۳.</ref>. [[سیره نظری]] و عملی [[امیر مؤمنان]]، علی{{ع}}، به روشنی نشان دهنده توجه به این مسئله است. ایشان در روایتی، به بردگی کشیدن [[انسان‌ها]] را، سلب [[آزادی]] آنان می‌داند و می‌فرماید: {{متن حدیث|أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ آدَمَ لَمْ يَلِدْ عَبْداً وَ لَا أَمَةً وَ إِنَّ النَّاسَ كُلَّهُمْ أَحْرَارٌ}}<ref>کلینی، اصول کافی، تصحیح علی اکبر غفاری، ج۸، ح۲۶.</ref>؛ «ای [[مردم]]! [[آدم]]، [[بنده]] و [[کنیز]] زاده نشد و همه مردم آزادند».

'''آزادی در [[مسکن]]''': «این است که [[اجازه]] داده نشود کسی به [[منزل]] و مسکن خاص مردم، بدون اجازه آنان یا اجازه [[قانون]] وارد شود و [[علی بن ابی طالب]] به خوبی [[لزوم]] مراعات این نکته را می‌دانست و از همین جا بود که قصد داشت [[دولت]] و [[حکومت]] به این نمونه کامل از مظاهر آزادی توجه بیشتر داشته باشد»<ref>جرج جرداق، امام علی{{ع}} صدای عدالت انسانی، ترجمه سیدهادی خسروشاهی، ج۳ و ۴، ص۴۸.</ref>. در [[نامه]] ۲۵ خطاب به مأموران [[مالیات]] آمده است: {{متن حدیث|فَإِذَا قَدِمْتَ عَلَى الْحَيِّ فَانْزِلْ بِمَائِهِمْ مِنْ غَيْرِ أَنْ تُخَالِطَ أَبْيَاتَهُمْ}}؛ «چون به قبیله‌ای برسی، بر سر آب آنها فرود آی و به خانه‌هایشان داخل مشو».

'''آزادی کار و [[شغل]]''': آزادی در کار و شغل به این معناست که هر کس در [[انتخاب]] کار و شغل مورد علاقه‌اش [[آزاد]] است و نباید دولت، مردم را به انجام کاری مجبور سازد. جرج جرداق می‌نویسد: «[[[امام]]] می‌بیند که در [[اکراه]] و [[اجبار]] و در وادار ساختن مردم به کاری، [[توهین]] به [[زندگی]] داخلی [[انسان]] نهفته است و سرانجام [[آزار]] و [[ناراحتی]] را برای اکراه کننده و کسی که مجبور شده کاری را انجام دهد، به وجود خواهد آورد»<ref>جرج جرداق، امام علی{{ع}} صدای عدالت انسانی، ترجمه سیدهادی خسروشاهی، ج۳ و ۴، ص۴۶.</ref>.

«[[بلاذری]] می‌گوید: در [[زمان]] [[خلافت علی]]{{ع}} [[نمایندگان مردم]] یکی از [[شهرها]] حضور آن حضرت آمدند و معروض داشتند در [[سرزمین]] ما، آثار نهری هست که گذشت [[زمان]] و حوادث [[روزگار]] مجرای آن را به هم ریخته و ما را از فواید آن [[محروم]] ساخته. چنانچه آن [[نهر]] دوباره [[پاک‌سازی]] شود، در [[آبادی]] [[شهر]] ما فوق العاده مؤثر خواهد بود سپس از آن حضرت خواستند به [[فرماندار]] آنجا به نام [[قرظة بن کعب]] [[فرمان]] دهد تا همه [[مردم]] آن شهر را به کار وادارد و به حفر آن بگمارد. [[امیرمؤمنان]]، علی{{ع}} چون سخن آنان را شنید، به تجدید حفر نهر اظهار علاقه نمود، ولی با موضوع بیگاری و کار اجباری - با آنکه مورد تقاضای [[نمایندگان]] بود - موافقت ننمود و نامه‌ای به این مضمون به [[حاکم]] و فرماندار آنجا نوشت: گروهی از حوزه [[مأموریت]] تو نزد من آمدند و گفتند نهر سرزمین آنها خراب و متروک شده است و اگر اهالی آنجا آن نهر را حفر و استخراج نمایند، سرزمین‌هایشان آباد خواهد شد و [[قادر]] به پرداخت [[خراج]] خواهند گردید و در نتیجه، درآمد [[مسلمانان]] از ناحیه آنان افزایش خواهد یافت. هرگز آنان را به کندن نهر و تأمین [[هزینه]] آن مجبور نسازی {{متن حدیث|و لَسْتُ أرى أَنْ أجْبُرَ أحَداً علَى عَمَلٍ يَكْرَهُهُ}}؛ «من [[عقیده]] ندارم که کسی را به کاری که [[دوست]] ندارد، و ادارم و به کار اجباری بگمارم». بر شماست که مردم آن آبادی را نزد خود بطلبی. اگر کار نهر بر آن‌گونه باشد که آنان می‌گویند، هر کدام از آنان به [[طیب]] خاطر مایل به کار باشد، به کار بگمار»<ref>جعفر سبحانی، مبانی حکومت اسلامی، ص۴۴۷، ۴۴۸.</ref>.

'''[[آزادی]] در [[فکر]] و [[اندیشه]] و عقیده''': [[امام علی]]{{ع}} [[کسب معرفت]] و [[آگاهی]] را از نیازهای اساسی [[انسان]] می‌داند. جست‎وجوی [[علم]] و آگاهی، به معنای [[آزادی نظر]]، آزادی [[انتقاد]] و آزادی پذیرش است: «و سپس [[علی بن ابی طالب]] بسیار کوشید مردم را به [[طلب علم]] به مفهوم عام آن، که همان [[معرفت]] و [[فرهنگ]] است، [[ترغیب]] کند و [[طلب علم]] از نظر اساس و [[طبیعت]]، مربوط به [[آزادی]] دانشجو در [[اندیشه]] و [[تفکر]] است؛ چراکه بررسی [[معارف]] و [[علوم]]، نیازمند آزادی با مقیاس وسیعی است و بنابراین، کسی که تفکر و اندیشه ندارد، [[علم]] ندارد و شخصی که [[آزاد]] نباشد، [[فکر]] ندارد. پس نتیجه می‎گیریم که طلب علم و [[آزادی اندیشه]]، دو امر همگام و همراه هستند»<ref>جرج جرداق، امام علی{{ع}} صدای عدالت انسانی، ترجمه سیدهادی خسروشاهی، ص۵۲.</ref>.
روش [[حضرت علی]]{{ع}} این بود که [[مردم]] را به جوانب گوناگون مسئله [[آگاه]] سازد و سیاست‎هایش را تشریح کند و آن‎گاه می‎خواست با [[شناخت]] به دست آمده، دست به [[گزینش]] بزنند. وقتی نظر مردم در مسئله‌ای با [[امام]] مخالف بود، حضرت با ارائه [[دلایل]] منطقی و قانع کننده، آنان را روشن می‎ساخت تا درست [[انتخاب]] کنند. هنگام عزیمت به [[صفین]]، [[یاران]] [[عبد الله بن مسعود]] در [[حقانیت امام علی]]{{ع}} تردید کردند و نزد ایشان آمدند «و به او گفتند: ما با تو رهسپار می‎شویم، ولی در [[لشکرگاه]] شما فرود نمی‌آییم و خود اردویی جداگانه می‎زنیم تا در شما و [[شامیان]] بنگریم. هرگاه دیدیم یکی از دو طرف به کاری که بر او [[حلال]] نیست، دست یازید یا گردنکشی و ظلمی از او سر زد، ما بر ضد او وارد [[پیکار]] می‌شویم. علی{{ع}} گفت: آفرین! خوش آمدید. این معنا، به کار بردن [[بصیرت]] در [[دین]] و کار بستن [[دانش]] در [[سنت]] است و هرکس به چنین پیشنهادی [[راضی]] نشود، بی‌گمان [[خائن]] و [[ستمگر]] باشد»<ref>نصر بن مزاحم منقری، پیکار صفین، ترجمه پرویز اتابکی، تصحیح عبدالسلام محمد هارون، ص۱۶۲.</ref>.

چنین برخورد آزاداندیشانه امام با مردم و [[تشویق]] به [[آزاداندیشی]]، آن هم در خلال نبردی بسیار مهم، اوج آزادی اندیشه و ارج‌گذاری به [[رأی]]، اندیشه و [[عقیده]] دیگران است. این نوع برخورد، به معنای [[تربیت]] و پرورش مردم بر اساس [[عقل]] و دلایل منطقی است تا در صورت رسیدن به نتیجه [[قطعی]] همراه با [[اندیشه]] و [[آزادی]]، از [[اعتقاد]] و یافته‌های خود [[دفاع]] کنند؛ چنان که مناظره‌های [[امام]] با [[شورشیان]] [[نهروان]] بیانگر این مطلب است. با این حال، همیشه موانعی در راه [[آزادی تفکر]] و [[عقیده]] وجود دارد. [[وظیفه]] [[حاکمان]] آن است که آن موانع را برطرف سازند و [[مردم]] را به [[مبارزه]] با آن [[دعوت]] کنند. نگه‌داری مردم در حالت بی‌خبری، [[تفتیش عقاید]]، نشر و [[ترویج]] [[خرافات]]، شعله‌ور ساختن [[غرایز جنسی]] و هوس‌های نامحدود<ref>جعفر سبحانی، مبانی حکومت اسلامی، ترجمه داوود الهامی، ص۴۳۲.</ref>، سدهایی است که مانع [[آزاداندیشی]] هستند.<ref>[[مهدی محمدی صیفار|محمدی صیفار، مهدی]]، [[اندیشه و روش اصلاح جامعه از دیدگاه امام علی (کتاب)|اندیشه و روش اصلاح جامعه از دیدگاه امام علی]] ص ۷۱.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010602.jpg|22px]] [[مهدی محمدی صیفار|محمدی صیفار، مهدی]]، [[اندیشه و روش اصلاح جامعه از دیدگاه امام علی (کتاب)|'''اندیشه و روش اصلاح جامعه از دیدگاه امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

آزادی فردی در معارف و سیره علوی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */