آفرینش در معارف و سیره علوی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۶ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۳۳

2023-06-06T15:33:02Z

Bahmani در ‏۶ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۲۱

2023-06-06T15:21:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۵۱
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = آفرینش		\| موضوع مرتبط = آفرینش
	\| عنوان مدخل = آفرینش		\| عنوان مدخل = آفرینش
	\| مداخل مرتبط = [[آفرینش در قرآن~~]] - [[آفرینش در حدیث~~]] - [[آفرینش در کلام اسلامی]] - [[آفرینش در فلسفه اسلامی]] - [[آفرینش در عرفان اسلامی]] - [[آفرینش در نهج البلاغه~~]] - [[آفرینش در معارف دعا و زیارات~~]] - [[آفرینش در معارف و سیره علوی]] - [[آفرینش در معارف و سیره رضوی]]		\| مداخل مرتبط = [[آفرینش در قرآن]] - [[آفرینش در کلام اسلامی]] - [[آفرینش در فلسفه اسلامی]] - [[آفرینش در عرفان اسلامی]] - [[آفرینش در نهج البلاغه]] - [[آفرینش در معارف و سیره علوی]] - [[آفرینش در معارف و سیره رضوی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:آفرینش]]

Wasity: /* قانونمند بودن فعل الهی */

2023-06-03T05:58:30Z

قانونمند بودن فعل الهی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۲۸
خط ۷:		خط ۷:

	==[[احکام کلی]] [[آفرینش]]==		==[[احکام کلی]] [[آفرینش]]==
	===[[قانونمند]] بودن ~~فعل~~ [[الهی]]===		===[[قانونمند]] بودن [[فعل الهی]]===
	گاه مقصود از [[قانون]]، همان قانون [[تشریعی]] یا [[امر و نهی]] الهی است و گاه مقصود، [[سنت الهی]] و قانون [[تکوینی]] است؛ مانند {{متن حدیث\|بِالْعَدْلِ قَامَتِ السَّمَوَاتُ وَ الْأَرْضُ‌}}. بی‌گمان بر [[خلقت]] الهی، قانون علت و معلول و لوازم و پی آمدهای آن [[حاکم]] است؛ زیرا اگر قانون در میان باشد، فعل الهی دارای [[نظم]] و [[هدف]] می‌شود. هر فعل قانونمند، نیازمند علت غایی است و در این صورت می‌توان از فعل الهی بر [[معاد]] [[استدلال]] کرد و نیز [[اثبات وجود]] فاعل و [[خالق]] برای هر مخلوقی از راه قانونمند بودن خلقت میسر است؛ زیرا شرط هرگونه [[استنتاج]] آن است که رابطه میان فعل و فاعل کلی و پیوسته باشد و [[سنت]] را [[تغییر]] و تبدیل و تحویل روی ندهد. در اینجا از بیان غرض [[خدای متعال]] از خلقت و [[هدفمند بودن]] فعل خدای متعال می‌گذریم؛ مهم، [[حکمت]] خلقت و ترتب فایده بر آن است که در [[کتاب‌های کلامی]] مفصل، طرح و شرح شده است<ref>ر.ک: شریف مرتضی، علم الهدی، رسائل الشریف المرتضی، ج۱، ص۱۲۹: قاضی عبدالجبار، المغنی، ج۱۱، ص١٠٠.</ref>. [[روایات]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نیز پای می‌فشارند که فعل الهی از روی [[عدل]] است<ref>خطبتان للامام امیر المؤمنین{{ع}} الخالیة عن النقطة و الخالیة عن الالف، ص۵.</ref>. این روایات برای ما باز می‌گویند که کل خلقت را هدفی است والا و در برخی [[احادیث]] دیگر [[امام]]، [[هدفمندی]] [[خلقت انسان]] را پیش می‌کشد و می‌فرماید:		گاه مقصود از [[قانون]]، همان قانون [[تشریعی]] یا [[امر و نهی]] الهی است و گاه مقصود، [[سنت الهی]] و قانون [[تکوینی]] است؛ مانند {{متن حدیث\|بِالْعَدْلِ قَامَتِ السَّمَوَاتُ وَ الْأَرْضُ‌}}. بی‌گمان بر [[خلقت]] الهی، قانون علت و معلول و لوازم و پی آمدهای آن [[حاکم]] است؛ زیرا اگر قانون در میان باشد، فعل الهی دارای [[نظم]] و [[هدف]] می‌شود. هر فعل قانونمند، نیازمند علت غایی است و در این صورت می‌توان از فعل الهی بر [[معاد]] [[استدلال]] کرد و نیز [[اثبات وجود]] فاعل و [[خالق]] برای هر مخلوقی از راه قانونمند بودن خلقت میسر است؛ زیرا شرط هرگونه [[استنتاج]] آن است که رابطه میان فعل و فاعل کلی و پیوسته باشد و [[سنت]] را [[تغییر]] و تبدیل و تحویل روی ندهد. در اینجا از بیان غرض [[خدای متعال]] از خلقت و [[هدفمند بودن]] فعل خدای متعال می‌گذریم؛ مهم، [[حکمت]] خلقت و ترتب فایده بر آن است که در [[کتاب‌های کلامی]] مفصل، طرح و شرح شده است<ref>ر.ک: شریف مرتضی، علم الهدی، رسائل الشریف المرتضی، ج۱، ص۱۲۹: قاضی عبدالجبار، المغنی، ج۱۱، ص١٠٠.</ref>. [[روایات]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نیز پای می‌فشارند که فعل الهی از روی [[عدل]] است<ref>خطبتان للامام امیر المؤمنین{{ع}} الخالیة عن النقطة و الخالیة عن الالف، ص۵.</ref>. این روایات برای ما باز می‌گویند که کل خلقت را هدفی است والا و در برخی [[احادیث]] دیگر [[امام]]، [[هدفمندی]] [[خلقت انسان]] را پیش می‌کشد و می‌فرماید:
	{{متن حدیث\|اتَّقُوا اللَّهَ جِهَةَ مَا خَلَقَكُمْ لَهُ<ref>آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، با شرح خوانساری، ج۲، ص۲۳۹؛ مدیر شانه چی، کاظم، الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۴۱، ش۱۸۱.</ref> لِغَیْرِهَا [دنیا] خُلِقْتُمْ<ref>الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۶۹، ش۵۷۹.</ref>. اِعْلَمْ يَا بُنَيَّ أَنَّكَ إِنَّمَا خُلِقْتَ لِلْآخِرَةِ لَا لِلدُّنْيَا وَ لِلْفَنَاءِ لَا لِلْبَقَاءِ<ref>الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۱۴۶، ش۱۶۶۹.</ref>. إِنْ كُنْتُمْ فِي الْبَقَاءِ رَاغِبِينَ فَازْهَدُوا فِي عَالَمِ الْفَنَاءِ<ref>الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۲۱۰، ش۲۵۲۹.</ref>. أَبَى اللَّهُ إِلَّا خَرَابَ الدُّنْيَا وَ عِمَارَةَ الْآخِرَةِ<ref>الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۳۶، ش۱۳۵.</ref>}}.<ref>[[احمد عابدی\|عابدی، احمد]]، [[خلقت - عابدی (مقاله)\|مقاله «خلقت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۳۶۵.</ref>		{{متن حدیث\|اتَّقُوا اللَّهَ جِهَةَ مَا خَلَقَكُمْ لَهُ<ref>آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، با شرح خوانساری، ج۲، ص۲۳۹؛ مدیر شانه چی، کاظم، الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۴۱، ش۱۸۱.</ref> لِغَیْرِهَا [دنیا] خُلِقْتُمْ<ref>الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۶۹، ش۵۷۹.</ref>. اِعْلَمْ يَا بُنَيَّ أَنَّكَ إِنَّمَا خُلِقْتَ لِلْآخِرَةِ لَا لِلدُّنْيَا وَ لِلْفَنَاءِ لَا لِلْبَقَاءِ<ref>الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۱۴۶، ش۱۶۶۹.</ref>. إِنْ كُنْتُمْ فِي الْبَقَاءِ رَاغِبِينَ فَازْهَدُوا فِي عَالَمِ الْفَنَاءِ<ref>الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۲۱۰، ش۲۵۲۹.</ref>. أَبَى اللَّهُ إِلَّا خَرَابَ الدُّنْيَا وَ عِمَارَةَ الْآخِرَةِ<ref>الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۳۶، ش۱۳۵.</ref>}}.<ref>[[احمد عابدی\|عابدی، احمد]]، [[خلقت - عابدی (مقاله)\|مقاله «خلقت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۳۶۵.</ref>

Jaafari در ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۵۱

2023-06-03T04:51:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط = آفرینش
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل = آفرینش
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط = [[آفرینش در قرآن]] - [[آفرینش در حدیث]] - [[آفرینش در کلام اسلامی]] - [[آفرینش در فلسفه اسلامی]] - [[آفرینش در عرفان اسلامی]] - [[آفرینش در نهج البلاغه]] - [[آفرینش در معارف دعا و زیارات]] - [[آفرینش در معارف و سیره علوی]] - [[آفرینش در معارف و سیره رضوی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==احکام کلی آفرینش== ===قانونمند بودن فعل الهی=== گاه مقصود از قانون، همان قانون تشریعی یا امر و نهی الهی است و گاه مقصود، سنت الهی و قانون تکوینی است؛ مان...» ایجاد کرد

2023-06-03T04:51:06Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==احکام کلی آفرینش== ===قانونمند بودن فعل الهی=== گاه مقصود از قانون، همان قانون تشریعی یا امر و نهی الهی است و گاه مقصود، سنت الهی و قانون تکوینی است؛ مان...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==[[احکام کلی]] [[آفرینش]]==
===[[قانونمند]] بودن فعل [[الهی]]===
گاه مقصود از [[قانون]]، همان قانون [[تشریعی]] یا [[امر و نهی]] الهی است و گاه مقصود، [[سنت الهی]] و قانون [[تکوینی]] است؛ مانند {{متن حدیث|بِالْعَدْلِ قَامَتِ السَّمَوَاتُ وَ الْأَرْضُ‌}}. بی‌گمان بر [[خلقت]] الهی، قانون علت و معلول و لوازم و پی آمدهای آن [[حاکم]] است؛ زیرا اگر قانون در میان باشد، فعل الهی دارای [[نظم]] و [[هدف]] می‌شود. هر فعل قانونمند، نیازمند علت غایی است و در این صورت می‌توان از فعل الهی بر [[معاد]] [[استدلال]] کرد و نیز [[اثبات وجود]] فاعل و [[خالق]] برای هر مخلوقی از راه قانونمند بودن خلقت میسر است؛ زیرا شرط هرگونه [[استنتاج]] آن است که رابطه میان فعل و فاعل کلی و پیوسته باشد و [[سنت]] را [[تغییر]] و تبدیل و تحویل روی ندهد. در اینجا از بیان غرض [[خدای متعال]] از خلقت و [[هدفمند بودن]] فعل خدای متعال می‌گذریم؛ مهم، [[حکمت]] خلقت و ترتب فایده بر آن است که در [[کتاب‌های کلامی]] مفصل، طرح و شرح شده است<ref>ر.ک: شریف مرتضی، علم الهدی، رسائل الشریف المرتضی، ج۱، ص۱۲۹: قاضی عبدالجبار، المغنی، ج۱۱، ص١٠٠.</ref>. [[روایات]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نیز پای می‌فشارند که فعل الهی از روی [[عدل]] است<ref>خطبتان للامام امیر المؤمنین{{ع}} الخالیة عن النقطة و الخالیة عن الالف، ص۵.</ref>. این روایات برای ما باز می‌گویند که کل خلقت را هدفی است والا و در برخی [[احادیث]] دیگر [[امام]]، [[هدفمندی]] [[خلقت انسان]] را پیش می‌کشد و می‌فرماید:
{{متن حدیث|اتَّقُوا اللَّهَ جِهَةَ مَا خَلَقَكُمْ لَهُ<ref>آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، با شرح خوانساری، ج۲، ص۲۳۹؛ مدیر شانه چی، کاظم، الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۴۱، ش۱۸۱.</ref> لِغَیْرِهَا [دنیا] خُلِقْتُمْ<ref>الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۶۹، ش۵۷۹.</ref>. اِعْلَمْ يَا بُنَيَّ أَنَّكَ إِنَّمَا خُلِقْتَ لِلْآخِرَةِ لَا لِلدُّنْيَا وَ لِلْفَنَاءِ لَا لِلْبَقَاءِ<ref>الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۱۴۶، ش۱۶۶۹.</ref>. إِنْ كُنْتُمْ فِي الْبَقَاءِ رَاغِبِينَ فَازْهَدُوا فِي عَالَمِ الْفَنَاءِ<ref>الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۲۱۰، ش۲۵۲۹.</ref>. أَبَى اللَّهُ إِلَّا خَرَابَ الدُّنْيَا وَ عِمَارَةَ الْآخِرَةِ<ref>الحکم من کلام الامام امیر المؤمنین{{ع}}، ج۱، ص۳۶، ش۱۳۵.</ref>}}.<ref>[[احمد عابدی|عابدی، احمد]]، [[خلقت - عابدی (مقاله)|مقاله «خلقت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۳۶۵.</ref>

===[[خلقت]]، [[نشانه]] [[تدبیر الهی]]===
از آنجا که [[آیات شریفه قرآن]] و [[روایات]]، وجود [[خدای متعال]] را مسلم و [[قطعی]] فرض کرده‌اند، کمتر به بحث و [[استدلال]] در این باره پرداخته‌اند و چون [[اختلاف]] عمده [[موحدان]] و [[مشرکان]] و [[کافران]] در [[صفات الهی]] است، بیش‌ترین پای فشاری [[قرآن مجید]] بر صفات الهی است. روشن است که اگر [[انسان]] تصویری درست از مفهوم [[خداوند]] در [[ذهن]] آورد، بی‌درنگ تصدیقش می‌کند و دیگر به استدلال برای وجود خداوند نیازی نمی‌افتد. [[حضرت علی]]{{ع}} [[آفرینش جهان]] را پرتوی از [[علم]] و [[قدرت الهی]] می‌داند و در [[خطبه]] نخست [[نهج البلاغه]]، [[بدیع]] و بی‌سابقه بودن فعل [[خدا]] را یاد می‌کند و نیز اینکه خدای متعال از چیزی یا کسی [[یاری]] و کمک نمی‌جوید. در خطبه‌ای می‌فرماید: {{متن حدیث|فَصَارَ كُلُّ شَيْ‌ءٍ خَلَقَ حُجَّةً لَهُ وَ مُنْتَسِباً إِلَيْهِ فَإِنْ كَانَ خَلْقاً صَامِتاً فَحُجَّتُهُ بِالتَّدْبِيرِ نَاطِقَةٌ فِيهِ فَقَدَّرَ مَا خَلَقَ فَأَحْكَمَ تَقْدِيرَهُ وَ وَضَعَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ بِلُطْفِ تَدْبِيرِهِ مَوْضِعَهُ}}<ref>قاضی سعید قمی، شرح توحید الصدوق، ج۱، ص۲۷۰.</ref>؛ این جا [[امام]] لوازم [[جسم]] را باز می‌گوید که این لوازم هیچ‌گاه از جسم جدا نمی‌شوند. وجود هر صفت ناقصی می‌طلبد که صفتی کامل در برابرش باشد وگرنه ناقص پدید نمی‌آمد<ref>قاضی سعید قمی، شرح توحید الصدوق، ج۱، ص۳۶۱.</ref>. از این رو، صفات ناقص [[مخلوقات]] دلیل بر صفات کامل خدایند و حدوث اشیا، [[گواه]] بر [[ازلیت]] او است و عجز آنها دلیل بر [[قدرت]] کاملش و فنایشان دلیل بر بقایش<ref>{{متن حدیث|مُسْتَشْهِدٌ بِحُدُوثِ الْأَشْيَاءِ عَلَى أَزَلِيَّتِهِ وَ بِمَا وَسَمَهَا بِهِ مِنَ الْعَجْزِ عَلَى قُدْرَتِهِ وَ بِمَا اضْطَرَّهَا إِلَيْهِ مِنَ الْفَنَاءِ عَلَى دَوَامِهِ}}؛ (شرح توحید الصدوق، ج۲، ص۳۶۱).</ref>. به هر سان، با نگاه به مخلوقات [[الهی]] باید به دقت و [[استحکام]] و ظرافت ترکیب آنها پی بریم و نشانه‌های [[ربوبیت خدا]] را بازشناسیم<ref>{{متن حدیث|أَ فَلَا يَنْظُرُونَ إِلَى مَا خَلَقَ كَيْفَ أَحْكَمَ خَلْقَهُ وَ أَتْقَنَ تَرْكِيبَهُ}}؛ (نوادر الاخبار، ص۷۸)؛ {{متن حدیث|وَ لَوْ فَكَّرُوا فِي عَظِيمِ الْقُدْرَةِ وَ جَسِيمِ النِّعْمَةِ لَرَجَعُوا إِلَى الطَّرِيقِ وَ خَافُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ وَ لَكِنِ الْقُلُوبُ عَلِيلَةٌ وَ الْأَبْصَارُ مَدْخُولَةٌ أَ فَلَا يَنْظُرُونَ إِلَى صَغِيرِ مَا خَلَقَ كَيْفَ أَحْكَمَ خَلْقَهُ وَ أَتْقَنَ تَرْكِيبَهُ}}؛ (الاحتجاج، ج۱، ص۳۰۵).</ref>. [[خداوند]] با این [[خلقت]]، [[قدرت]] خود را آشکار می‌سازد و حکمتش را به نمایش می‌گذارد.

[[حضرت علی]]{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|إِنَّمَا أَرَادَ بِالْخَلْقِ إِظْهَارَ قُدْرَتِهِ وَ إِبْدَاءَ سُلْطَانِهِ وَ تَبْيِينَ بَرَاهِينِ حِكْمَتِهِ فَخَلَقَ مَا شَاءَ كَمَا شَاءَ وَ أَجْرَى فِعْلَ بَعْضِ الْأَشْيَاءِ عَلَى أَيْدِي مَنِ اصْطَفَى مِنْ أُمَنَائِهِ فَكَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَهُ وَ أَمْرُهُمْ أَمْرَهُ}}<ref>الاحتجاج، ج۱، ص۳۷۴.</ref>؛ این [[روایت شریف]]، نشانه‌های [[ربوبیت الهی]] را بیان می‌کند و هدف‌های سه گانه اظهار قدرت، نمایاندن [[سلطنت]] خداوند و [[برهان‌های الهی]] را برای خلقت برمی‌شمارد و دو نکته می‌توان از آن دریافت: اول آن‌که [[روایت]]، شاهدی است بر مضمون [[حدیث مشهور]]، اما غیر مستند {{متن حدیث|كُنْتُ كَنْزاً مَخْفِيّاً فَأَحْبَبْتُ أَنْ اعْرَفَ فَخَلَقْتُ الخَلْقَ کَیْ اُعْرِفَ}}؛ زیرا هر دو روایت، [[هدف خلقت]] را آشکار ساختن گنج پنهان می‌دانند. دوم آن‌که گاه برخی [[اولیای الهی]] کارهایی را انجام می‌دهند و فعل آنها فعل [[خدا]] است. توضیح و تبیین این [[حدیث]] نیازمند بحث از کیفیت پیدایش کثرت در عالم است که آن را باید در کتاب‌های [[فلسفی]] پی جست. [[امام علی]]{{ع}} در جایی دیگر نیز می‌فرماید: {{متن حدیث|جَعَلَ الْخَلْقَ دَلِيلًا عَلَيْهِ فَكَشَفَ بِهِ رُبُوبِيَّتِهِ}}<ref>الاحتجاج، ج۱، ص۲۹۸.</ref>.<ref>[[احمد عابدی|عابدی، احمد]]، [[خلقت - عابدی (مقاله)|مقاله «خلقت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۳۶۶.</ref>

===خلقت برای [[عبادت]]===
گاه مراد، از [[عبودیت]]، عبودیت [[تکوینی]] است: {{متن قرآن|إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمَنِ عَبْدًا}}<ref>«جز این نیست که هر که در آسمان‌ها و زمین است به بندگی به درگاه (خداوند) بخشنده می‌آید» سوره مریم، آیه ۹۳.</ref> و گاه عبودیت [[تشریعی]]: {{متن قرآن|وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ}}<ref>«و پریان و آدمیان را نیافریدم جز برای آنکه مرا بپرستند» سوره ذاریات، آیه ۵۶.</ref> حضرت علی{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|الَّذِي خَلَقَ الْخَلْقَ لِعِبَادَتِهِ وَ أَقْدَرَهُمْ عَلَى طَاعَتِهِ بِمَا جَعَلَ فِيهِمْ وَ قَطَعَ عُذْرَهُمْ بِالْحُجَجِ فَعَنْ بَيِّنَةٍ هَلَكَ مَنْ هَلَكَ وَ عَنْ بَيِّنَةٍ نَجَا مَنْ نَجَا}}<ref>شرح توحید الصدوق، ج۱، ص۸۱.</ref>؛ [[خداوند]] [[آدمیان]] را [[آفریده]] است که او را [[عبادت]] کنند و این عبادت [[آدمی]] را در [[عقل عملی]] و نظری به کمال می‌رساند و به [[معرفت خدا]] می‌رساند و در نتیجه به خیر مطلقش بار می‌دهد که مقصود اصلی [[خلقت]] است. [[امام]] در جایی دیگر، [[هدف]] از [[هبوط آدم]] را در [[زمین]] [[عمران زمین]] دانسته است<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱: {{متن حدیث|فَأَهْبَطَهُ بَعْدَ التَّوْبَةِ لِيَعْمُرَ أَرْضَهُ بِنَسْلِهِ}}.</ref>. هر چند [[عمران]] غالباً به معنای [[آبادانی]] و احیای زمین است، گاه در مفهوم عمران [[معنوی]] نیز به کار می‌رود؛ همچنان‌که عمران [[مسجد]] به [[اقامه نماز]] و [[ذکر خدا]] است. از این رو، احتمال دارد عمران زمین به معنای [[احیای نام]] و [[یاد خدا]] در زمین باشد و به همین دلیل، [[آفرینش]] [[فرشتگان]] نیز، که برای عمران [[ملکوت اعلی]] است<ref>نهج البلاغه، خطبه ۹۱: {{متن حدیث|ثُمَّ خَلَقَ سُبْحَانَهُ لِإِسْكَانِ سَمَاوَاتِهِ وَ عِمَارَةِ الصَّفِيحِ الْأَعْلَى مِنْ مَلَكُوتِهِ خَلْقاً بَدِيعاً مِنْ مَلَائِكَتِهِ}}.</ref>، گونه‌ای عمران ملکوت اعلی است.<ref>[[احمد عابدی|عابدی، احمد]]، [[خلقت - عابدی (مقاله)|مقاله «خلقت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۳۶۷.</ref>

===حدوث خلقت===
«حدوث» در مقابل «قِدَم» است و حادث و قدیم نیز به ذاتی و زمانی تقسیم می‌شوند. قدیم ذاتی موجودی است که برای بودن و موجود ماندن، نیازمند به غیر نیست. قدیم زمانی نیز موجودی است که مسبوق به غیر و عدم زمانی نیست؛ موجودی که هیچ زمانی معدوم نبوده و نیست. همچنین حدوث ذاتی به معنای [[نیازمندی]] شیء در وجود است به غیر. حدوث زمانی بدین معنا است که شیء مسبوق به عدم زمانی باشد؛ یعنی در زمانی نباشد و سپس پدید آید.
[[حضرت امیر]]{{ع}} همواره بر حدوث غیر [[خدای تعالی]] صحه گذاشته، با بیان‌های گوناگون از آن سخن می‌گوید<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۸۵ و ۹۱ و ۱.</ref>. روشن است که همه خلقت [[الهی]] دارای حدوث ذاتی است حتی اگر دارای حدوث زمانی نباشد. پس وجود ماسوی [[الله]] - تبارک و تعالی- از [[خدای متعال]] است و همه [[مخلوقات]] اعم از مجردات و [[مادیات]] حادث ذاتی‌اند، چه حادث زمانی باشند یا نباشند. ولی آیا همه موجودات حادث زمانی‌اند؟ یا برخی مانند [[نور]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} قدیم زمانی‌اند که [[حضرت علی]]{{ع}} آن را نخستین مخلوق خوانده است؟<ref>بحار الانوار، ج۵۷، ص۲۰۰ - ۱۹۸.</ref>.

پاسخ بدین [[پرسش]] نیازمند شرح و تفصیل است که جایش در این مقاله نیست. به هر سان حادث بودن همه مخلوقات دلیل است بر آن‌که آورنده آنها قدیم بالذات و [[واجب الوجود]] است. اما حدوث [[جهان]] از راه‌های گوناگون [[اثبات]] پذیر است؛ مثلاً گستردگی فضا یا فرار کهکشان‌ها دلیل بر آن است که آغازی داشته‌اند. از سوی دیگر، اینکه حادثی نیازمند [[محدث]] و پدید آورنده است که خود حادث نیست، شاید از بدیهیات باشد.<ref>[[احمد عابدی|عابدی، احمد]]، [[خلقت - عابدی (مقاله)|مقاله «خلقت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۳۶۸.</ref>

===آینه و [[آیت]] بودن [[خلقت]]===
[[حضرت امیر]]{{ع}} به [[پیروی]] از [[قرآن کریم]] همواره بر این [[حقیقت]] صحه می‌گذارد که مخلوقات موجوداتی مستقل نیستند، بلکه آیت و نشانه خدایند<ref>نهج السعاده، ج۳، ص۵۸، خطبه ۱۴.</ref>.<ref>[[احمد عابدی|عابدی، احمد]]، [[خلقت - عابدی (مقاله)|مقاله «خلقت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۳۶۸.</ref>

===مقصود خلقت===
ارکان و عناصری که در این جهان پدید آمده‌اند، برای پدید آمدن نباتات و گیاهانند و پدید آمدن گیاهان پدید آمده‌اند تا حیوانات پدید آیند و مقصود از پدید آمدن حیوانات، پدید آمدن [[بدن انسان]] است و [[هدف]] از پدید آمدن بدن انسان، خلقت [[روح انسانی]] و نفس ناطقه است و [[نفوس]] ناطقه، مقدمه پدید آمدن ولی کاملند که [[خلیفه خدا]] است<ref>ملاصدرا، اسرار الآیات، ص۱۹۰.</ref>.<ref>[[احمد عابدی|عابدی، احمد]]، [[خلقت - عابدی (مقاله)|مقاله «خلقت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۳۶۹.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:136899.jpg|22px]] [[احمد عابدی|عابدی، احمد]]، [[خلقت - عابدی (مقاله)|مقاله «خلقت»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه امام علی ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}