Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = آموزش قرآن | عنوان مدخل = آموزش قرآن | مداخل مرتبط = آموزش قرآن در اخلاق اسلامی - آموزش قرآن در تربیت اسلامی | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == آموزش قرآن کریم در سیره پیامبر{{صل}} و اهل بیت{{عم}} از جایگاه والایی برخوردار است؛...» ایجاد کرد

2024-10-21T15:48:55Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = آموزش قرآن | عنوان مدخل = آموزش قرآن | مداخل مرتبط = آموزش قرآن در اخلاق اسلامی - آموزش قرآن در تربیت اسلامی | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == آموزش قرآن کریم در سیره پیامبر{{صل}} و اهل بیت{{عم}} از جایگاه والایی برخوردار است؛...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = آموزش قرآن
| عنوان مدخل = آموزش قرآن
| مداخل مرتبط = [[آموزش قرآن در اخلاق اسلامی]] - [[آموزش قرآن در تربیت اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}

== مقدمه ==
آموزش قرآن کریم در سیره پیامبر{{صل}} و اهل بیت{{عم}} از جایگاه والایی برخوردار است؛ زیرا همه آنچه برای [[هدایت]] و [[راهنمایی]] [[انسان]] ضروری است در آن آمده است: {{متن قرآن|إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ}}<ref>«بی‌گمان این قرآن به آیین استوارتر رهنمون می‌گردد» سوره اسراء، آیه ۹.</ref>. سیره معصومان{{عم}} در آموزش قرآن چنین است:

== نخست: آموزش قرآن به عموم مردم ==
قرآن مهم‌ترین منبع معارف دین اسلام است و بهترین و مطمئن‌ترین راه برای آشنایی با توصیه‌ها، موعظه‌ها، [[دستورها]] و [[حلال و حرام]] [[الهی]] مطالعه قرآن و [[تأمل]] و [[تدبر]] در آن است. به همین سبب، معصومان{{عم}} به آموزش قرآن به [[مسلمانان]] بسیار اهمیت می‌دادند. در سیره پیامبر{{صل}} آمده است: مردی نزد [[پیامبر]]{{صل}} آمد تا پیامبر{{صل}} به او قرآن بیاموزد. هنگامی که به [[آیه]] {{متن قرآن|فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}}<ref>«پس هر کس همسنگ ذره‌ای نیکی ورزد، آن را خواهد دید * و هر کس همسنگ ذره‌ای بدی کند، آن را خواهد دید» سوره زلزال، آیه ۷-۸.</ref> رسید، گفت: بس است و رفت. پیامبر{{صل}} فرمود: رفت در حالی که [[فقیه]] شده بود<ref>{{متن حدیث|رُويَ أنَّ رجُلاً جاءَ إلَى النبيِّ صلى الله عليه و آله لِيُعَلِّمَهُ القرآنَ، فانتَهى إلى قولِهِ تعالى: {{متن قرآن|فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}}. فقالَ: يَكفِيني هذ، و انصَرَفَ، فقالَ رسولُ اللّه{{صل}}: انصَرَفَ الرجُلُ و هُو فَقيهٌ}}.</ref>.

[[امام باقر]]{{ع}} نیز می‌فرماید: [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} بعد از اقامه نماز صبح تا طلوع [[آفتاب]]، تعقیبات [[نماز]] را انجام می‌داد. زمانی که آفتاب طلوع می‌کرد [[فقرا]] و دیگر [[مردمان]] نزد او جمع می‌شدند و [[امام]]{{ع}} به آنان [[فقه]] و [[قرآن]] می‌آموخت<ref>{{متن حدیث|عَنْ أبى جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بِنْ عَلىٍّ{{ع}} قالَ: كانَ عَلىٌّ{{ع}} إذا صَلَّى الْفَجْرَلَمْ يَزَلْ مُعَقِّباً إلى أنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ،فَإذا طَلَعَتْ إجْتَمَعَ إلَيْهِ الْفُقَراءُ وَالْمَساكينُ وَغَيْرِهِ مِنَ النّاسِ فَيُعَلِّمُهُمْ الْفِقهَ وَالْقُرْآنَ}}. (ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۱۰۹)</ref>.

همچنین [[پیامبر]]{{صل}} پیش از [[هجرت به مدینه]]، برای [[آموزش قرآن]] به [[مسلمانان]] [[مدینه]] [[مصعب بن عمیر]] را به این [[شهر]] اعزام کرد<ref>ابن هشام، محمد بن اسحاق، سیرة النبی، ج۲، ص۲۹۶.</ref> و پس از هجرت به مدینه و گسترش اسلام نیز یکی از [[وظایف]] اصلی نمایندگان خود در [[شهرها]] را آموزش قرآن به [[مردم]] قرار می‌داد. گاه همراه نماینده و [[حاکم]] شهر، شخصی دیگر را عهده‌دار آموزش قرآن و سایر [[معارف دینی]] به مردم آن شهر می‌کرد. برای نمونه، پس از [[فتح مکه]] [[معاذ بن جبل]] و [[عتاب]] بن اُسَید را عهده‌دار آموزش قرآن به مردم [[مکه]] کرد<ref>ابن هشام، محمد بن اسحاق، سیرة النبی، ج۴، ص۹۳۶.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی‌زاده|حسینی‌زاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۱۶۲.</ref>

== دوم: قرآن، اولین ماده درسی ==
دوره کودکی و نوجوانی دوره‌ای است که [[انسان]] آسان‌تر می‌آموزد و آموخته‌هایش نیز پایدارتر و استوارتر است. پیامبر{{صل}} می‌فرماید: آنکه در [[جوانی]] بیاموزد، آموزشش به منزله نقش در سنگ است و آنکه در بزرگسالی بیاموزد، آموزشش به منزله نوشتن بر آب است<ref>{{متن حدیث|موسی بن جعفر، عن آبائه{{عم}} قال: قال رسول الله{{صل}}: مَن تَعَلَّمَ في شَبابِهِ كانَ بِمَنزِلَةِ الرَّسمِ في الحَجَرِ، و مَن تَعَلَّمَ و هُو كبيرٌ كانَ بمَنزِلَةِ الكِتابِ على وَجهِ الماءِ}}. (مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۱، ص۲۲۲)</ref>. افزون بر این، دوره کودکی و نوجوانی دوره شکل‌گیری [[شخصیت]] است و به همین سبب، در این دوره انعطاف‌پذیری و تأثیر‌پذیری و به تبع آن، آمادگی تغییر‌پذیری بسیار زیاد است. در حالی که به موازات افزایش سن، [[میزان]] انعطاف‌پذیری و تغییر‌پذیری کاهش می‌یابد و در دوره کهنسالی به کمترین حد می‌رسد.

[[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در نامه‌اش به فرزندش [[امام حسن]]{{ع}} به همین نکته اشاره می‌کند و می‌فرماید: [[قلب]] و [[جان]] [[جوان]] چون [[زمین]] ناکاشته است؛ هر بذری را که در آن افکنده شود می‌پذیرد؛ از این‌رو به [[ادب]] آموختنت پرداختم، پیش از آنکه قلب و جانت سخت شود و ذهنت مشغول گردد<ref>{{متن حدیث|إنّما قَلْبُ الحَدَثِ كالأرضِ الخالِيةِ ما اُلقِيَ فيها مِنْ شيءٍ قَبِلَتْهُ، فبادَرْتُكَ بالأدبِ قبلَ أن يَقْسُوَ قلبُكَ و يَشتغِلَ لُبّكَ}}. (نهج البلاغه، ص۲۹۵)</ref>.

از نظر [[امام]]{{ع}} [[روح]] و روان کودک و نوجوان همانند زمین [[کشاورزی]] کشت نشده است که هر بذری در آن بکارند، می‌روید و [[رشد]] می‌کند. در حالی که روح و روان کهنسالان و میانسالان همانند زمین کشاورزی کاشته شده است که [[توانایی]] رویاندن بذر جدید را ندارد. به دیگر سخن، گویی امام{{ع}} بر این است که تغییر‌پذیری و انعطاف‌پذیری [[انسان]] مانند توانایی باتری غیر قابل شارژ، محدود است. از آنجا که بزرگسالان این توانایی را در دوره کودکی و نوجوانی [[مصرف]] کرده‌اند، توانایی پذیرش [[معرفت‌ها]] و [[باورها]] و رفتارهای جدید را ندارند. اما کودکان و نوجوانان این توانایی را مصرف نکرده‌اند و به همین سبب قابلیت پذیرش ساختارهای نو در آنها باقی است.

[[امام صادق]]{{ع}} نیز به احول که در کار گسترش [[تشیع]] در [[بصره]] [[موفقیت]] چندانی به دست نیاورده بود، توصیه می‌کند به [[جوانان]] رو بیاورد؛ زیرا جوانان بیشتر از بزرگسالان آماده پذیرش [[دعوت]] وی هستند: [[اسماعیل بن عبدالخالق]] می‌گوید: امام صادق{{ع}} به احول فرمود: بصره رفتی؟ احول گفت: آری. امام فرمود: استقبال [[مردم]] از این موضوع [[امامت]] و پذیرش آنها را چگونه دیدی؟ احول گفت: به [[خدا]] استقبال آنان کم بود؛ استقبال می‌کردند، اما بسیار کم. [[امام]] فرمود: به [[جوان‌ها]] رو بیاور که زودتر از دیگران به سوی خوبی‌ها می‌شتابند<ref>{{متن حدیث|عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَبْدِ اَلْخَالِقِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ{{ع}} يَقُولُ لِأَبِي جَعْفَرٍ اَلْأَحْوَلِ وَ أَنَا أَسْمَعُ أَتَيْتَ اَلْبَصْرَةَ فَقَالَ نَعَمْ قَالَ كَيْفَ رَأَيْتَ مُسَارَعَةَ النَّاسِ إِلَى هَذَا الْأَمْرِ وَ دُخُولَهُمْ فِيهِ قَالَ وَ اللَّهِ إِنَّهُمْ لَقَلِيلٌ وَ لَقَدْ فَعَلُوا وَ إِنَّ ذَلِكَ لَقَلِيلٌ فَقَالَ عَلَيْكَ بِالْأَحْدَاثِ فَإِنَّهُمْ أَسْرَعُ إِلَى كُلِّ خَيْرٍ}}. (مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۲۳، ص۲۳۶)</ref>.

از سوی دیگر، [[هدف]] قرآن‌آموزی تنها [[قرائت قرآن]] نیست؛ بلکه قرائت قرآن مقدمه آشنایی با آموزه‌ها و معارف وحیانی و عمل به آنهاست. به عبارتی دقیق‌تر، غرض اصلی [[آموزش قرآن]] این است که [[شخصیت]] متربی شخصیتی [[قرآنی]] گردد، به گونه‌ای که تمام [[اعمال]] و [[رفتار]] و گفتار وی با معیارهای قرآنی منطبق باشد. بنابراین اگر بخواهیم نسل جدید [[قرآن]] را به آسانی بیاموزند و از دریای معارف آن بهره‌مند شوند و کاخ شخصیت آنها بر پایۀ [[آموزه‌های وحیانی]] بنا شود، بهترین راه این است که در اولین فرصت و به عنوان اولین ماده درسی وی را با قرآن آشنا کنیم و قرائت قرآن را به وی بیاموزیم؛ چنان که [[معصومان]]{{عم}} چنین می‌کردند. در [[سیره امام حسین]]{{ع}} آمده است: عبدالرحمان بن سلمی به فرزند امام حسین{{ع}} [[سوره حمد]] آموخت. هنگامی که فرزند امام، سوره حمد را نزد امام خواند، امام به عبدالرحمان هزار دینار و هزار حله داد و دهانش را پر از در کرد<ref>{{عربی|إن عبد الرحمن السلمی علم ولد الحسین{{ع}} الحمد. قلما قرأها علی أبیه أعطاه ألف دینار، و ألف حلة، و حشا فاه درا}}. (مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۴۴، ص۱۹۱)</ref>.

در نامه [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} به [[امام حسن]]{{ع}} نیز به صراحت بیان شده که ایشان در کودکی قرآن به امام حسن{{ع}} آموخته است. افزون بر این در این نامه بیان شده که ایشان قرآن را پیش از هر مطلب دیگری و به عنوان اولین ماده درسی به [[امام حسن]]{{ع}} آموخته است. در این نامه می‌خوانیم: [[آموزش]] تو را با [[کتاب خدا]] و [[تفسیر]] آن و [با آموزش] [[شرایع]] [[اسلام]] و [[احکام]] و [[حلال و حرام]] آن آغاز کردم<ref>{{متن حدیث|أن أبتَدِئَكَ بِتَعليمِ كِتابِ اللّه عَزَّ و جلَّ و تَأويلِهِ، و شَرائعِ الإسلامِ و أحكامِه و حَلالِهِ و حَرامِهِ}}. (مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۱، ص۲۱۹).</ref>.

به علاوه، [[معصومان]]{{عم}} [[مسلمانان]] را نیز به [[آموزش قرآن]] به [[فرزندان]] خود توصیه کرده‌اند. در روایتی از [[پیامبر]]{{صل}} آمده است: کسی که به فرزندش [[قرآن]] بیاموزد، گویی ده هزار [[حج]] انجام داده است...<ref>{{متن حدیث|قال رسول الله{{صل}}: من علم ولده القرآن فكأنما حج البيت عشرة ألف حجة، و اعتمر عشرة ألف عمرة، و أعتق عشرة ألف رقبة من ولد إسماعيل{{ع}} و غزا عشرة ألف غزوة، و أطعم عشرة ألف مسكين مسلم جائع، و كأنما كسا عشرة ألف عار مسلم، و يكتب له بكل حرف عشرة حسنات، و يمحي عنه عشر سيئات، و يكون معه في قبره حتي يبعث، و يثقل ميزانه، و يتجاوز به علي الطراط كالبرق الخاطف، و لم يفارقه القرآن حتي ينزل به من الكرامة أفضل ما يتمني}}. (مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۸۹، ص۱۸۸)</ref>.<ref>[[سید علی حسینی‌زاده|حسینی‌زاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۱۶۲.</ref>

== مأنوس کردن با قرآن ==
[[تسلط]] بر [[قرائت قرآن]] گوهری گران‌بهاست که طالبش باید بهای آن را بپردازد و بهای آن، [[تلاوت]] مداوم قرآن و انس با آن است. افزون بر این، قرآن با کتاب‌های بشری تفاوت دارد؛ شاید بتوان تمام مطالب کتاب‌های عادی را با یک بار خواندن [[درک]] کرد و فهمید، اما قرآن کتابی است که «ظاهری دارد و [[باطنی]]؛ ظاهرش [[حکم]] و دستور و باطنش [[علم]] و [[معرفت]] است؛ ظاهرش [[نیکو]] و [[زیبا]] و باطنش پر عمق و ژرفاست... عجایبش ناشمردنی و غرایبش کهنه‌ناشدنی است؛ چراغ‌های [[هدایت]] و علایم و نشانه‌های [[حکمت]] در آن است»<ref>{{متن حدیث|عن الصادق عن آبائه عن رسول الله{{صل}}:... و له ظهر و بطن؛ فظاهره حكم الله و باطنه علم الله تعالي فظاهره وثيق و باطنه له تخوم، و علي تخومه تخوم؛ لا تحصي عجائبه و لا تبلي غرائبه؛ فيه مصابيح الهدي و منار الحكمة}}. (کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۵۹۶)</ref>. بدیهی است به چنگ آوردن درهای گران‌بهای [[معرفت]] و گوهرهای بی‌بدیل [[حکمت]] موجود در این دریای ژرف جز با غواصی مکرر در آن به دست نمی‌آید. گذشته از این، نهال [[شخصیت]] کودک و نوجوان به یکباره [[قرآنی]] نمی‌شود و به بار نمی‌نشیند، بلکه روزها و ماه‌ها و سال‌ها باید این نهال با زلال معرفت و حیانی آبیاری و با حکمت‌های قرآنی تغذیه شود و در معرض [[نور]] [[آفتاب]] کتاب الهی قرار گیرد تا به تدریج [[رشد]] کند و شکوفه بر آن بروید و میوه دهد. بنابراین [[تسلط]] بر [[قرآن]] و دست یافتن به زلال معارف جاری در آن و پرورش یافتن شخصیت مطابق با [[آموزه‌های قرآنی]] مستلزم انس با قرآن و [[تلاوت]] مکرر آن است و از این‌رو در روایتی از [[امام صادق]]{{ع}} می‌خوانیم: «کسی که در [[جوانی]] قرآن تلاوت کند قرآن با گوشت و خونش آمیخته می‌گردد»<ref>{{متن حدیث|عن أبی عبدالله{{ع}} قال: من قرأ القرآن و هو شاب مؤمن اختلط القرآن بلحمه و دمه...}}. (کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۶۰۳)</ref>.

به همین سبب، در [[سیره معصومان]]{{عم}} [[قرائت قرآن]] و انس با آن بسیار مورد توجه واقع شده و [[مسلمانان]] به آن فراوان توصیه شده‌اند. [[پیامبر]]{{صل}} می‌فرماید: خانه‌هایتان را با [[تلاوت قرآن]] روشن کنید... هرگاه در خانه‌ای قرآن بسیار تلاوت شود، خیر آن بسیار گردد و [[اهل]] آن [[خانه]] برخوردار گردند و این خانه برای آسمانیان می‌درخشد، چنان که [[ستارگان]] برای زمینیان می‌درخشند<ref>قال النبی{{صل}}: نوروا بیوتکم بتلاوة القرآن... فأن البیت إذا کثر فیه تلاوة القرآن کثر خیره، و امتع أهله، و أضاء لأهل السماء، کما تضی نجوم السماء لأهل الدنیا}}. (کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۲۰۰).</ref>.

از امام صادق{{ع}} نیز [[روایت]] شده است: قرآن را تلاوت کنید که [[درجات بهشت]] به تعداد [[آیات قرآن]] است. آنگاه که [[قیامت]] برپا شود، به [[قاری قرآن]] گفته می‌شود: بخوان و بالا رو و او با خواندن هر [[آیه]]، یک درجه بالا می‌رود<ref>{{متن حدیث|عن الصادق{{ع}} أنه قال: عَلَيْكُمْ بِمَكَارِمِ اَلْأَخْلاَقِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُحِبُّهَا وَ إِيَّاكُمْ وَ مَذَامَّ الْأَفْعَالِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُبْغِضُهَا وَ عَلَيْكُمْ بِتِلاَوَةِ الْقُرْآنِ فَإِنَّ دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ عَلَى عَدَدِ آيَاتِ الْقُرْآنِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يُقَالُ لِقَارِئِ الْقُرْآنِ اِقْرَأْ وَ اِرْقَ فَكُلَّمَا قَرَأَ آيَةً رَقَا دَرَجَةً}}. (مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۸۹، ص۱۹۷)</ref>. همچنین [[معصومان]]{{عم}} تنها به [[آموزش قرآن]] به نونهالان اکتفا نمی‌کردند؛ بلکه علاوه بر آن، آنها را به [[تلاوت]] روزانه [[قرآن]] وادار می‌کردند تا با قرآن انس بگیرند و به تلاوت آن عادت کنند. [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: پدرم ما را جمع می‌کرد و دستور می‌داد تا طلوع [[آفتاب]] ذکر بگوییم و دستور می‌داد هر کس می‌تواند قرآن بخواند و آنکه نمی‌تواند ذکر بگوید<ref>{{متن حدیث|وَ كَانَ يَجْمَعُنَا فَيَأْمُرُنَا بِالذِّكْرِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَ يَأْمُرُ بِالْقِرَاءَةِ مَنْ كَانَ يَقْرَأُ مِنَّا وَ مَنْ كَانَ لاَ يَقْرَأُ مِنَّا أَمَرَهُ بِالذِّكْرِ}}. (کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۴۹۸)</ref>.

در اینجا [[تذکر]] سه نکته ضروری است. نخست آنکه معصومان{{عم}} گرچه به عادت دادن کودکان به [[قرائت قرآن]] اهتمام داشتند، اما در این کار سختگیری نمی‌کردند و به کودکان [[اجازه]] می‌دادند برخی آداب قرائت قرآن را رعایت نکنند. برای مثال، به کودکانی که می‌خواستند قرآن تلاوت کنند اجازه می‌دادند بدون [[وضو]] هم قرآن تلاوت کنند؛ با اینکه یکی از آداب تلاوت قرآن وضو داشتن است به این [[سیره]] توجه فرمایید: [[اسماعیل پسر امام صادق]]{{ع}} نزد او بود. [[امام]] به او گفت: پسرم! قرآن بخوان. اسماعیل گفت: وضو ندارم امام فرمود [قرآن بخوان اما] به نوشته قرآن دست نزن و به ورق آن دست بزن<ref>{{متن حدیث|عن أبی عبدالله{{ع}} قَالَ: كَانَ إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ عِنْدَهُ فَقَالَ يَا بُنَيَّ اِقْرَأِ اَلْمُصْحَفَ فَقَالَ إِنِّي لَسْتُ عَلَى وُضُوءٍ فَقَالَ لاَ تَمَسَّ اَلْكِتَابَةَ وَ مَسَّ اَلْوَرَقَ}}. (شیخ طوسی، محمد بن الحسن، الاستبصار، ج۱، ص۱۱۳)</ref>.

دوم آنکه در متون دینی بر [[ترتیل]] در [[تلاوت قرآن]] تأکید شده است. در [[قرآن]] آمده است: {{متن قرآن|وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا}}<ref>«یا (اندکی) بر آن بیفزای و قرآن را آرام و روشن بخوان» سوره مزمل، آیه ۴.</ref>. عبدالله بن سلیمان معنای این [[آیه]] را از [[امام صادق]]{{ع}} پرسید و [[امام]] به نقل از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} ترتیل را چنین معنا کرد: [قرآن را] شمرده و روشن [[تلاوت]] کن و آن را نه مانند [[شعر]]، بسیار تند و نه بسیار کند [به گونه‌ای که ارتباط کلمات از هم جدا و پراکنده گردند]تلاوت کن»<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۶۱۵.</ref>.

بنابراین، ترتیل بدین معناست که [[آیات قرآن]] به گونه‌ای تلاوت شود که هر کلمه‌ای به خوبی تلفظ شود و شنونده به آسانی آنها را بفهمد، که در این صورت، [[درک]] معانی قرآن نیز برای [[قاری]] و شنونده آسان‌تر و [[قدرت]] نفوذ و تأثیرگذاری [[آیات]] قاری و شنونده بیشتر خواهد بود.

نکته سوم اینکه در متون [[اسلامی]] بر تلاوت قرآن با صوت و لحن [[زیبا]] تأکید شده است. [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|لِكُلِّ شَيْءٍ حِلْيَةٌ وَ حِلْيَةُ الْقُرْآنِ الصَّوْتُ الْحَسَنُ}}<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۶۱۵.</ref>؛ هر چیزی زینتی دارد و [[زینت]] قرآن صوت زیباست. به همین سبب، [[امامان]]{{عم}} قرآن را با صوتی بسیار زیبا تلاوت می‌کردند. «[[امام زین العابدین]]{{ع}} قرآن را چنان زیبا تلاوت می‌کردند که گاه راهگذران با شنیدن آن بیهوش می‌شدند»<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۶۱۵.</ref> و در روایتی دیگر آمده است: «سقاها با شنیدن صدای تلاوت قرآن [[امام سجاد]]{{ع}} از رفتن بازمی‌ماندند و به تلاوت ایشان گوش فرا می‌دادند»<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۶۱۶.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی‌زاده|حسینی‌زاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۱۶۵.</ref>

==[[تشویق]] به [[تفکر]] و [[تأمل]] در قرآن==
[[معصومان]]{{عم}} در [[آموزش قرآن]] تنها به درست تلاوت کردن، با آهنگ تلاوت کردن، و مستمر تلاوت کردن قرآن بسنده نمی‌کردند و افزون بر آن متربیان را به تأمل و تدبر در آیات قرآن فرامی‌خواندند؛ چراکه قرآن چنان که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود، «ظاهری دارد و [[باطنی]] و [[باطن]] آن نیز باطن‌هایی دارد، عجایبش شمردنی و کهنه‌شدنی نیست»<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۶۰۳.</ref>. بدیهی است پی بردن به باطن قرآن و دستیابی به عجایب و غرایب [[معرفت]] و [[حکمت]] نهفته در ژرفای اقیانوس [[قرآن]] با ابزار قرائت ممکن نیست، بلکه ابزار قوی‌تر و نافذتر مثل [[اندیشه]] و [[تعقل]] لازم است تا بتوان از سطح آن گذر کرد و به درون آن راه یافت و نظاره‌گر گوهرهای ناب معرفت و [[حکمت الهی]] شد. از این‌رو، [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در فرازی از سخنی طولانی می‌فرماید: [[آگاه]] باشید، خیری نیست در قرائتی که همراه با [[تدبر]] نباشد...<ref>{{متن حدیث|أَلاَ لا خَيْرَ فِي عِلْمٍ لَيْسَ فِيهِ تَفَهُّمٌ أَلا لا خَيْرَ فِي قِرَاءَةٍ لَيْسَ فِيهَا تَدَبُّرٌ}}. (کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۳۶).</ref> و اصولاً قرآن نازل شده است تا [[مردم]] در آن بیندیشند: {{متن قرآن|كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ}}<ref>«(این) کتابی خجسته است که ما به سوی تو فرو فرستاده‌ایم تا در آیات آن نیک بیندیشند» سوره ص، آیه ۲۹.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی‌زاده|حسینی‌زاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۱۶۷.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:11227.jpg|22px]] [[سید علی حسینی‌زاده|حسینی‌زاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|'''سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:قرآن]]
[[رده:آموزش]]

آموزش قرآن در تربیت اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۵
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = آموزش قرآن		\| موضوع مرتبط = آموزش قرآن
	\| عنوان مدخل = آموزش قرآن		\| عنوان مدخل = آموزش قرآن
	\| مداخل مرتبط = [[آموزش قرآن در اخلاق اسلامی]] - [[آموزش قرآن در تربیت اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[آموزش قرآن در اخلاق اسلامی]] - [[آموزش قرآن در تربیت اسلامی]] - [[آموزش قرآن در معارف و سیره نبوی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}