آیه السابقون السابقون - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity در ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۳

2026-04-20T09:53:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۲۳
خط ۱۸۳:		خط ۱۸۳:
	پیش از [[دهلوی]] این اشکال از سوی [[ابن تیمیه]] مطرح شده است. ابن تیمیه نیز ادعا می‌کند که [[حدیث]] سابق بودن [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} که از طریق [[ابن عباس]] [[روایت]] شده [[باطل]] است. وی دلایلی برای [[اثبات]] ادعای خود ذکر می‌کند، از آن جمله می‌نویسد: «سوم [[خداوند]] می‌فرماید: «کسانی از مهاجران و انصار که بر [[ایمان]][[ سبقت]] گرفتند و کسانی که به [[نیکی]] از آنان [[پیروی]] کردند، خداوند از آنها [[خشنود]] است و آنان از [[خدا]] خشنود و خداوند برای ایشان باغ‌های در [[بهشت]] محیا ساخته که از زیر آنها نهرها جاری است»<ref>سوره توبه، آیه ۱۰۰.</ref>. همچنین [[خدای تعالی]] می‌فرماید: «سپس آنان که از میان بندگان‌مان برگزیدیم را [[وارث]] کتاب قرار دادیم. برخی از آنها به خود [[ظلم]] کردند و بعضی راه [[عدالت]] پیمودند و برخی دیگر به [[اذن خداوند]] به هر خیری سبقت می‌گیرند»<ref>سوره فاطر آیه ۳۲.</ref> و «والسابقون الاولون» کسانی هستند که قبل از فتح [[انفاق]] کرده‌اند و جنگیدند. آنان از کسانی که بعد از فتح انفاق کرده و جنگیده‌اند برترند. [[اهل]] [[بیعت رضوان]] نیز داخل در گروه «السابقون الاولون» هستند و آنان بیش از هزار و چهارصد نفر بودند؛ از این رو چگونه گفته می‌شود سابق این [[امت]] یک نفر است؟»<ref>منهاج السنه، ج۷، ص۱۱۰ ـ ۱۱۱.</ref>		پیش از [[دهلوی]] این اشکال از سوی [[ابن تیمیه]] مطرح شده است. ابن تیمیه نیز ادعا می‌کند که [[حدیث]] سابق بودن [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} که از طریق [[ابن عباس]] [[روایت]] شده [[باطل]] است. وی دلایلی برای [[اثبات]] ادعای خود ذکر می‌کند، از آن جمله می‌نویسد: «سوم [[خداوند]] می‌فرماید: «کسانی از مهاجران و انصار که بر [[ایمان]][[ سبقت]] گرفتند و کسانی که به [[نیکی]] از آنان [[پیروی]] کردند، خداوند از آنها [[خشنود]] است و آنان از [[خدا]] خشنود و خداوند برای ایشان باغ‌های در [[بهشت]] محیا ساخته که از زیر آنها نهرها جاری است»<ref>سوره توبه، آیه ۱۰۰.</ref>. همچنین [[خدای تعالی]] می‌فرماید: «سپس آنان که از میان بندگان‌مان برگزیدیم را [[وارث]] کتاب قرار دادیم. برخی از آنها به خود [[ظلم]] کردند و بعضی راه [[عدالت]] پیمودند و برخی دیگر به [[اذن خداوند]] به هر خیری سبقت می‌گیرند»<ref>سوره فاطر آیه ۳۲.</ref> و «والسابقون الاولون» کسانی هستند که قبل از فتح [[انفاق]] کرده‌اند و جنگیدند. آنان از کسانی که بعد از فتح انفاق کرده و جنگیده‌اند برترند. [[اهل]] [[بیعت رضوان]] نیز داخل در گروه «السابقون الاولون» هستند و آنان بیش از هزار و چهارصد نفر بودند؛ از این رو چگونه گفته می‌شود سابق این [[امت]] یک نفر است؟»<ref>منهاج السنه، ج۷، ص۱۱۰ ـ ۱۱۱.</ref>

	این همه تلاش نافرجام و دست و پا زدن صرفاً به جهت [[نفی]] اختصاص آیه {{متن قرآن\| وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}} به امیرالمؤمنین{{ع}} است و این امر نشانگر [[کینه]] و [[عداوت]] مخالفان با [[خلیفه بلافصل]] [[رسول خدا]]{{صل}} است. در پاسخ به این تأویلات نابجا می‌گویم: «[[ثله]]» در لغت به معنای بعض آمده است<ref>الصحاح، ج۴، ص۶۴۸ ؛ لسان العرب، ج ۱۱، ص۹۰.</ref> و مصداق آن می تواند دو نفر باشد. همچنین [[سابقون]] در [[آیه]] {{متن ~~قران~~\|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ....}} نیز هرگز بر جمع کثیر دلالت نمی‌کند،؛ چراکه بر اساس آیه ۱۴۴ [[سوره آل عمران]]، بسیاری از آنان که در اطراف [[رسول خدا]]{{صل}} بوده‌اند (از [[مهاجران]] و [[انصار]]) به گذشته خویش بازگشته و [[مشرک]] شده‌اند. [[خدای تعالی]] در این [[آیه]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىَ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ}}؛ و محمّد جز فرستاده ای از سوی [[خدا]] که پیش از او هم فرستادگانی [آمده و] گذشته اند، نیست. پس آیا اگر او بمیرد یا کشته شود، [[[ایمان]] و [[عمل صالح]] را ترک می کنید و] به روش گذشتگان و نیاکان خود برمی گردید؟! و هر کس به روش گذشتگان خود برگردد، هیچ زیانی به خدا نمی رساند؛ و یقیناً خدا [[سپاس]] گزاران را [[پاداش]] می‌دهد<ref>سوره آل عمران، آیه ۱۴۴.</ref>.		این همه تلاش نافرجام و دست و پا زدن صرفاً به جهت [[نفی]] اختصاص آیه {{متن قرآن\| وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}} به امیرالمؤمنین{{ع}} است و این امر نشانگر [[کینه]] و [[عداوت]] مخالفان با [[خلیفه بلافصل]] [[رسول خدا]]{{صل}} است. در پاسخ به این تأویلات نابجا می‌گویم: «[[ثله]]» در لغت به معنای بعض آمده است<ref>الصحاح، ج۴، ص۶۴۸ ؛ لسان العرب، ج ۱۱، ص۹۰.</ref> و مصداق آن می تواند دو نفر باشد. همچنین [[سابقون]] در [[آیه]] {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ....}} نیز هرگز بر جمع کثیر دلالت نمی‌کند،؛ چراکه بر اساس آیه ۱۴۴ [[سوره آل عمران]]، بسیاری از آنان که در اطراف [[رسول خدا]]{{صل}} بوده‌اند (از [[مهاجران]] و [[انصار]]) به گذشته خویش بازگشته و [[مشرک]] شده‌اند. [[خدای تعالی]] در این [[آیه]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىَ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ}}؛ و محمّد جز فرستاده ای از سوی [[خدا]] که پیش از او هم فرستادگانی [آمده و] گذشته اند، نیست. پس آیا اگر او بمیرد یا کشته شود، [[[ایمان]] و [[عمل صالح]] را ترک می کنید و] به روش گذشتگان و نیاکان خود برمی گردید؟! و هر کس به روش گذشتگان خود برگردد، هیچ زیانی به خدا نمی رساند؛ و یقیناً خدا [[سپاس]] گزاران را [[پاداش]] می‌دهد<ref>سوره آل عمران، آیه ۱۴۴.</ref>.

	بنابراین به مقتضای جمع میان آیه شریفه {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ...}} و [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ.....}}، هر کس که در [[ایمان به رسول]] خدا{{صل}} پیشی گرفته و پس از [[شهادت]] آن حضرت، بر [[عهد]] و [[پیمان]] خویش با حضرتش باقی مانده باشد، نزد [[خداوند]] داری [[اجر]] است. اما آنکه به گذشته خود بازگردد، از دایره [[بندگی خدا]] بیرون رفته و اجری ندارد و چون افراد معدودی در [[غدیر خم]] بر عهد خود با رسول خدا{{صل}} باقی مانده‌اند، در نتیجه سابقان در این آیه نیز شامل جمع کثیر نمی‌شود.		بنابراین به مقتضای جمع میان آیه شریفه {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ...}} و [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ.....}}، هر کس که در [[ایمان به رسول]] خدا{{صل}} پیشی گرفته و پس از [[شهادت]] آن حضرت، بر [[عهد]] و [[پیمان]] خویش با حضرتش باقی مانده باشد، نزد [[خداوند]] داری [[اجر]] است. اما آنکه به گذشته خود بازگردد، از دایره [[بندگی خدا]] بیرون رفته و اجری ندارد و چون افراد معدودی در [[غدیر خم]] بر عهد خود با رسول خدا{{صل}} باقی مانده‌اند، در نتیجه سابقان در این آیه نیز شامل جمع کثیر نمی‌شود.

	اما مهم‌تر از همه اینکه [[صحت حدیث]] سابق بودن [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} که در ذیل آیه آمده است، پیش از این [[اثبات]] شده است و چون [[سیره]] و [[سنت]] صحیح [[پیامبر]]{{صل}} [[مفسر قرآن]] است، هر [[تفسیر]] دیگری که با آن مخالف باشد مردود است و برداشت [[دهلوی]] و [[ابن تیمیه]] از آیاتی که مدعی‌اند [[مفسّر]] آیه {{متن ~~قران~~\|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ...}} است، برداشتی نادرست و بر اساس [[هوای نفس]] آنان است و هیچ تعارضی میان [[روایات]] و [[آیات]] یاد شده وجود ندارد.		اما مهم‌تر از همه اینکه [[صحت حدیث]] سابق بودن [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} که در ذیل آیه آمده است، پیش از این [[اثبات]] شده است و چون [[سیره]] و [[سنت]] صحیح [[پیامبر]]{{صل}} [[مفسر قرآن]] است، هر [[تفسیر]] دیگری که با آن مخالف باشد مردود است و برداشت [[دهلوی]] و [[ابن تیمیه]] از آیاتی که مدعی‌اند [[مفسّر]] آیه {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ...}} است، برداشتی نادرست و بر اساس [[هوای نفس]] آنان است و هیچ تعارضی میان [[روایات]] و [[آیات]] یاد شده وجود ندارد.

	'''هفتم:'''		'''هفتم:'''

Wasity: /* مناقشات عبدالعزیز دهلوی */

2026-04-20T09:51:12Z

مناقشات عبدالعزیز دهلوی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۲۱
خط ۱۳۴:		خط ۱۳۴:
	ثانیاً اینکه وی [[اعتراف]] می‌کند [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} صاحب سابقه و [[فضائل]] غیرقابل [[انکار]] است، دقیقاً همان مدعای شیعه و [[علامه حلی]] را [[تأیید]] کرده و بر آن صحه می‌گذارد؛ چراکه شیعه هرگز این [[آیه]] را [[نصّ]] در [[امامت]] نمی‌داند، بلکه ـ همانگونه که [[علامه حلی]] [[استدلال]] کرده ـ این [[آیه]] [[نص]] در [[افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} است و [[اثبات]] [[افضلیت]] بر اساس قاعده [[قبح]] تقدم [[مفضول]] بر [[فاضل]] مثبِت امامت است. به بیانی دیگر راه [[اثبات امامت]] منحصر به نص نیست، بلکه از طریق اثبات افضلیت نیز امامت[[ ثابت]] می‌شود<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۱۰۸ ـ ۱۰۶.</ref>.		ثانیاً اینکه وی [[اعتراف]] می‌کند [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} صاحب سابقه و [[فضائل]] غیرقابل [[انکار]] است، دقیقاً همان مدعای شیعه و [[علامه حلی]] را [[تأیید]] کرده و بر آن صحه می‌گذارد؛ چراکه شیعه هرگز این [[آیه]] را [[نصّ]] در [[امامت]] نمی‌داند، بلکه ـ همانگونه که [[علامه حلی]] [[استدلال]] کرده ـ این [[آیه]] [[نص]] در [[افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} است و [[اثبات]] [[افضلیت]] بر اساس قاعده [[قبح]] تقدم [[مفضول]] بر [[فاضل]] مثبِت امامت است. به بیانی دیگر راه [[اثبات امامت]] منحصر به نص نیست، بلکه از طریق اثبات افضلیت نیز امامت[[ ثابت]] می‌شود<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۱۰۸ ـ ۱۰۶.</ref>.

	=== مناقشات [[~~عبدالعزیز~~ دهلوی]] ===		=== مناقشات [[ابوعبدالعزیز دهلوی]] ===
	[[ابوعبدالعزیز هندی]] صاحب کتاب [[تحفة اثنا عشریه]]، در پاسخ استدلال به [[آیه شریفه]] بر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌نویسد: {{عربی\|و منها قوله تعالی: «{{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}» (الواقعه) روی عن [[ابن عباس]] مرفاعاً أنّه: «قال السابقون ثلاثة، فالسابق الی [[موسی]] [[یوشع بن نون]]، و السابق الی [[عیسی]] صاحب [[یاسین]] والسابق الی محمد{{صل}} [[علی بن ابی‌طالب]]}} و این [[تمسک]] هم به [[حدیث]] است، به آیه نیست و این حدیث به [[روایت]] [[طبرانی]] و [[ابن مردویه]] از ابن عباس و دیلمی از [[عایشه]] ثابت شده، لکن مدار اسناد او بر [[ابوالحسن]] اشقر است که بالاجماع [[ضعیف]] است. {{عربی\|قال العقیلی هم شیعی متروک الحدیث و لایعرف هذا الخبر و هو حدیث منکر}}؛ بلکه امارات وضع در این حدیث نیر یافته می‌شود؛ زیرا که صاحب یاسین اول {{عربی\|مَن آمن بعیسی}} نیست بلکه اول {{عربی\|مَن آمن برسل عیسی}} است {{عربی\|کما یدل علیه نص الکتاب}} و هر [[حدیثی]] که در [[اخبار]] و [[قصص]] مناقض مدلول کتاب باشد موضوع است {{عربی\|کما هو المقرر عند المحدثین}} و نیز [[انحصار]] سباق در سه کس غیر معقول است زیرا که هر [[نبی]] را سابقی خواهد بود و بعد اللتیا و التی چه ضرور است که هر سابق صحاب [[زعامت]] کبری باشد یا هر [[مقرب]]، [[امام]] باشد و نیز اگر روایت صحیح باشد مناقض صریح آیه گردد زیرا که در [[حق]] [[سابقین]] فرمود: {{متن قرآن\|ثُلَّةٌ مِّنَ الأَوَّلِينَ * وَقَلِيلٌ مِّنَ الآخِرِينَ }}<ref>سوره واقعه، آیه ۱۳ ـ ۱۴.</ref> و [[ثله]] به معنی جمع کثیر است و دو کس را جمع کثیر نتوان گفت و هر واحد را قلیل نیز نتوان گفت پس معلوم شد که از [[آیه]] [[سبق]] [[حقیقی]] مراد نیست بلکه سبق [[عرفی]] یا اضافی که شامل جماعة کثیره است به دلیل آیه دیگر {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ}}<ref>سوره توبه، آیه ۱۰۰.</ref> {{عربی\|و القرآن یفسر بعضه بعضا}} و نیز به [[اجماع]] [[شیعه]] و [[سنی]] اول من آمن حقیقةً [[حضرت خدیجه]]{{س}} است، پس اگر مجرد [[سبق]] به [[ایمان]] موجب [[صحت]] [[امامت]] شود لازم آید که [[خدیجه]]{{س}} نیز قابل باشند و هو [[باطل]] بالاجماع و اگر گویند که در خدیجه مانعی متحقق شد و هو الانوثه گوییم در [[حضرت امیر]] نیز مانعی متحقق شده باشد قبل از رسیدن [[وقت]] امامت او چون آن مانع مرتفع شد و آن مانع مرتفع شد [[امام]] شد و آن مانع وجود [[خلفاء]] ثلاثه که [[اصلح]] بودند در [[حق]] [[ریاست]] نسبت به او نزد [[جمهور]] [[اهل سنت]] یا بقای آن جناب بعد از خلفاء ثلاثه و [[موت]] ایشان قبل از او نزد تفصیلیه {{عربی\|فإنهم قالوا لو کان اماما عند وفاة النبی{{صل}} لم ینل [[احد]] من الخلفاء الامامه و ما توافی عهده و قد سبق فی [[علم]] [[الله]] أنّ الخلفاء أربعة فلزم الترتیب علی الموت...}} بالجمله تمسکات شیعه به [[آیات]] از همین جنس است و صاحب الفین به همین طریق آیات بسیار را بر این مدعا دلیل ساخته و چون حال اولی و اقوی معلوم شد باقی را بر آن [[قیاس]] باید کرد و کلیه آن تقریر اکثر استدلالات ایشان به آیات تمام نمی‌شود و احتمالات مسدود نمی‌گردد و الا به ضم مقدمات مخترعه مخدوشه ممنوعه و [[روایات]] متروکه مردوده و به این وجه [[استدلال]] لطفی ندارد، لیکن چون غشاوه [[تعصب]] بر [[بصیرت]] می‌تند [[قبیح]] از حسن متمیز نمی‌گردد و ساخته و پرداخته خود خوش‌تر از هرچه مقابل آن است می‌نماید»<ref>تحفه اثتا عشریه، ص۲۰۷ ـ ۲۰۸.</ref>.<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۱۰۸ ـ ۱۱۱.</ref>		[[ابوعبدالعزیز هندی]] صاحب کتاب [[تحفة اثنا عشریه]]، در پاسخ استدلال به [[آیه شریفه]] بر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌نویسد: {{عربی\|و منها قوله تعالی: «{{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}» (الواقعه) روی عن [[ابن عباس]] مرفاعاً أنّه: «قال السابقون ثلاثة، فالسابق الی [[موسی]] [[یوشع بن نون]]، و السابق الی [[عیسی]] صاحب [[یاسین]] والسابق الی محمد{{صل}} [[علی بن ابی‌طالب]]}} و این [[تمسک]] هم به [[حدیث]] است، به آیه نیست و این حدیث به [[روایت]] [[طبرانی]] و [[ابن مردویه]] از ابن عباس و دیلمی از [[عایشه]] ثابت شده، لکن مدار اسناد او بر [[ابوالحسن]] اشقر است که بالاجماع [[ضعیف]] است. {{عربی\|قال العقیلی هم شیعی متروک الحدیث و لایعرف هذا الخبر و هو حدیث منکر}}؛ بلکه امارات وضع در این حدیث نیر یافته می‌شود؛ زیرا که صاحب یاسین اول {{عربی\|مَن آمن بعیسی}} نیست بلکه اول {{عربی\|مَن آمن برسل عیسی}} است {{عربی\|کما یدل علیه نص الکتاب}} و هر [[حدیثی]] که در [[اخبار]] و [[قصص]] مناقض مدلول کتاب باشد موضوع است {{عربی\|کما هو المقرر عند المحدثین}} و نیز [[انحصار]] سباق در سه کس غیر معقول است زیرا که هر [[نبی]] را سابقی خواهد بود و بعد اللتیا و التی چه ضرور است که هر سابق صحاب [[زعامت]] کبری باشد یا هر [[مقرب]]، [[امام]] باشد و نیز اگر روایت صحیح باشد مناقض صریح آیه گردد زیرا که در [[حق]] [[سابقین]] فرمود: {{متن قرآن\|ثُلَّةٌ مِّنَ الأَوَّلِينَ * وَقَلِيلٌ مِّنَ الآخِرِينَ }}<ref>سوره واقعه، آیه ۱۳ ـ ۱۴.</ref> و [[ثله]] به معنی جمع کثیر است و دو کس را جمع کثیر نتوان گفت و هر واحد را قلیل نیز نتوان گفت پس معلوم شد که از [[آیه]] [[سبق]] [[حقیقی]] مراد نیست بلکه سبق [[عرفی]] یا اضافی که شامل جماعة کثیره است به دلیل آیه دیگر {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ}}<ref>سوره توبه، آیه ۱۰۰.</ref> {{عربی\|و القرآن یفسر بعضه بعضا}} و نیز به [[اجماع]] [[شیعه]] و [[سنی]] اول من آمن حقیقةً [[حضرت خدیجه]]{{س}} است، پس اگر مجرد [[سبق]] به [[ایمان]] موجب [[صحت]] [[امامت]] شود لازم آید که [[خدیجه]]{{س}} نیز قابل باشند و هو [[باطل]] بالاجماع و اگر گویند که در خدیجه مانعی متحقق شد و هو الانوثه گوییم در [[حضرت امیر]] نیز مانعی متحقق شده باشد قبل از رسیدن [[وقت]] امامت او چون آن مانع مرتفع شد و آن مانع مرتفع شد [[امام]] شد و آن مانع وجود [[خلفاء]] ثلاثه که [[اصلح]] بودند در [[حق]] [[ریاست]] نسبت به او نزد [[جمهور]] [[اهل سنت]] یا بقای آن جناب بعد از خلفاء ثلاثه و [[موت]] ایشان قبل از او نزد تفصیلیه {{عربی\|فإنهم قالوا لو کان اماما عند وفاة النبی{{صل}} لم ینل [[احد]] من الخلفاء الامامه و ما توافی عهده و قد سبق فی [[علم]] [[الله]] أنّ الخلفاء أربعة فلزم الترتیب علی الموت...}} بالجمله تمسکات شیعه به [[آیات]] از همین جنس است و صاحب الفین به همین طریق آیات بسیار را بر این مدعا دلیل ساخته و چون حال اولی و اقوی معلوم شد باقی را بر آن [[قیاس]] باید کرد و کلیه آن تقریر اکثر استدلالات ایشان به آیات تمام نمی‌شود و احتمالات مسدود نمی‌گردد و الا به ضم مقدمات مخترعه مخدوشه ممنوعه و [[روایات]] متروکه مردوده و به این وجه [[استدلال]] لطفی ندارد، لیکن چون غشاوه [[تعصب]] بر [[بصیرت]] می‌تند [[قبیح]] از حسن متمیز نمی‌گردد و ساخته و پرداخته خود خوش‌تر از هرچه مقابل آن است می‌نماید»<ref>تحفه اثتا عشریه، ص۲۰۷ ـ ۲۰۸.</ref>.<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۱۰۸ ـ ۱۱۱.</ref>

Wasity: /* مناقشات عبدالعزیز دهلوی */

2026-04-20T09:50:50Z

مناقشات عبدالعزیز دهلوی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۲۰
خط ۱۳۵:		خط ۱۳۵:

	=== مناقشات [[عبدالعزیز دهلوی]] ===		=== مناقشات [[عبدالعزیز دهلوی]] ===
	[[~~عبدالعزیز~~ هندی]] صاحب کتاب [[تحفة اثنا عشریه]]، در پاسخ استدلال به [[آیه شریفه]] بر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌نویسد: {{عربی\|و منها قوله تعالی: «{{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}» (الواقعه) روی عن [[ابن عباس]] مرفاعاً أنّه: «قال السابقون ثلاثة، فالسابق الی [[موسی]] [[یوشع بن نون]]، و السابق الی [[عیسی]] صاحب [[یاسین]] والسابق الی محمد{{صل}} [[علی بن ابی‌طالب]]}} و این [[تمسک]] هم به [[حدیث]] است، به آیه نیست و این حدیث به [[روایت]] [[طبرانی]] و [[ابن مردویه]] از ابن عباس و دیلمی از [[عایشه]] ثابت شده، لکن مدار اسناد او بر [[ابوالحسن]] اشقر است که بالاجماع [[ضعیف]] است. {{عربی\|قال العقیلی هم شیعی متروک الحدیث و لایعرف هذا الخبر و هو حدیث منکر}}؛ بلکه امارات وضع در این حدیث نیر یافته می‌شود؛ زیرا که صاحب یاسین اول {{عربی\|مَن آمن بعیسی}} نیست بلکه اول {{عربی\|مَن آمن برسل عیسی}} است {{عربی\|کما یدل علیه نص الکتاب}} و هر [[حدیثی]] که در [[اخبار]] و [[قصص]] مناقض مدلول کتاب باشد موضوع است {{عربی\|کما هو المقرر عند المحدثین}} و نیز [[انحصار]] سباق در سه کس غیر معقول است زیرا که هر [[نبی]] را سابقی خواهد بود و بعد اللتیا و التی چه ضرور است که هر سابق صحاب [[زعامت]] کبری باشد یا هر [[مقرب]]، [[امام]] باشد و نیز اگر روایت صحیح باشد مناقض صریح آیه گردد زیرا که در [[حق]] [[سابقین]] فرمود: {{متن قرآن\|ثُلَّةٌ مِّنَ الأَوَّلِينَ * وَقَلِيلٌ مِّنَ الآخِرِينَ }}<ref>سوره واقعه، آیه ۱۳ ـ ۱۴.</ref> و [[ثله]] به معنی جمع کثیر است و دو کس را جمع کثیر نتوان گفت و هر واحد را قلیل نیز نتوان گفت پس معلوم شد که از [[آیه]] [[سبق]] [[حقیقی]] مراد نیست بلکه سبق [[عرفی]] یا اضافی که شامل جماعة کثیره است به دلیل آیه دیگر {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ}}<ref>سوره توبه، آیه ۱۰۰.</ref> {{عربی\|و القرآن یفسر بعضه بعضا}} و نیز به [[اجماع]] [[شیعه]] و [[سنی]] اول من آمن حقیقةً [[حضرت خدیجه]]{{س}} است، پس اگر مجرد [[سبق]] به [[ایمان]] موجب [[صحت]] [[امامت]] شود لازم آید که [[خدیجه]]{{س}} نیز قابل باشند و هو [[باطل]] بالاجماع و اگر گویند که در خدیجه مانعی متحقق شد و هو الانوثه گوییم در [[حضرت امیر]] نیز مانعی متحقق شده باشد قبل از رسیدن [[وقت]] امامت او چون آن مانع مرتفع شد و آن مانع مرتفع شد [[امام]] شد و آن مانع وجود [[خلفاء]] ثلاثه که [[اصلح]] بودند در [[حق]] [[ریاست]] نسبت به او نزد [[جمهور]] [[اهل سنت]] یا بقای آن جناب بعد از خلفاء ثلاثه و [[موت]] ایشان قبل از او نزد تفصیلیه {{عربی\|فإنهم قالوا لو کان اماما عند وفاة النبی{{صل}} لم ینل [[احد]] من الخلفاء الامامه و ما توافی عهده و قد سبق فی [[علم]] [[الله]] أنّ الخلفاء أربعة فلزم الترتیب علی الموت...}} بالجمله تمسکات شیعه به [[آیات]] از همین جنس است و صاحب الفین به همین طریق آیات بسیار را بر این مدعا دلیل ساخته و چون حال اولی و اقوی معلوم شد باقی را بر آن [[قیاس]] باید کرد و کلیه آن تقریر اکثر استدلالات ایشان به آیات تمام نمی‌شود و احتمالات مسدود نمی‌گردد و الا به ضم مقدمات مخترعه مخدوشه ممنوعه و [[روایات]] متروکه مردوده و به این وجه [[استدلال]] لطفی ندارد، لیکن چون غشاوه [[تعصب]] بر [[بصیرت]] می‌تند [[قبیح]] از حسن متمیز نمی‌گردد و ساخته و پرداخته خود خوش‌تر از هرچه مقابل آن است می‌نماید»<ref>تحفه اثتا عشریه، ص۲۰۷ ـ ۲۰۸.</ref>.<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۱۰۸ ـ ۱۱۱.</ref>		[[ابوعبدالعزیز هندی]] صاحب کتاب [[تحفة اثنا عشریه]]، در پاسخ استدلال به [[آیه شریفه]] بر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌نویسد: {{عربی\|و منها قوله تعالی: «{{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}» (الواقعه) روی عن [[ابن عباس]] مرفاعاً أنّه: «قال السابقون ثلاثة، فالسابق الی [[موسی]] [[یوشع بن نون]]، و السابق الی [[عیسی]] صاحب [[یاسین]] والسابق الی محمد{{صل}} [[علی بن ابی‌طالب]]}} و این [[تمسک]] هم به [[حدیث]] است، به آیه نیست و این حدیث به [[روایت]] [[طبرانی]] و [[ابن مردویه]] از ابن عباس و دیلمی از [[عایشه]] ثابت شده، لکن مدار اسناد او بر [[ابوالحسن]] اشقر است که بالاجماع [[ضعیف]] است. {{عربی\|قال العقیلی هم شیعی متروک الحدیث و لایعرف هذا الخبر و هو حدیث منکر}}؛ بلکه امارات وضع در این حدیث نیر یافته می‌شود؛ زیرا که صاحب یاسین اول {{عربی\|مَن آمن بعیسی}} نیست بلکه اول {{عربی\|مَن آمن برسل عیسی}} است {{عربی\|کما یدل علیه نص الکتاب}} و هر [[حدیثی]] که در [[اخبار]] و [[قصص]] مناقض مدلول کتاب باشد موضوع است {{عربی\|کما هو المقرر عند المحدثین}} و نیز [[انحصار]] سباق در سه کس غیر معقول است زیرا که هر [[نبی]] را سابقی خواهد بود و بعد اللتیا و التی چه ضرور است که هر سابق صحاب [[زعامت]] کبری باشد یا هر [[مقرب]]، [[امام]] باشد و نیز اگر روایت صحیح باشد مناقض صریح آیه گردد زیرا که در [[حق]] [[سابقین]] فرمود: {{متن قرآن\|ثُلَّةٌ مِّنَ الأَوَّلِينَ * وَقَلِيلٌ مِّنَ الآخِرِينَ }}<ref>سوره واقعه، آیه ۱۳ ـ ۱۴.</ref> و [[ثله]] به معنی جمع کثیر است و دو کس را جمع کثیر نتوان گفت و هر واحد را قلیل نیز نتوان گفت پس معلوم شد که از [[آیه]] [[سبق]] [[حقیقی]] مراد نیست بلکه سبق [[عرفی]] یا اضافی که شامل جماعة کثیره است به دلیل آیه دیگر {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ}}<ref>سوره توبه، آیه ۱۰۰.</ref> {{عربی\|و القرآن یفسر بعضه بعضا}} و نیز به [[اجماع]] [[شیعه]] و [[سنی]] اول من آمن حقیقةً [[حضرت خدیجه]]{{س}} است، پس اگر مجرد [[سبق]] به [[ایمان]] موجب [[صحت]] [[امامت]] شود لازم آید که [[خدیجه]]{{س}} نیز قابل باشند و هو [[باطل]] بالاجماع و اگر گویند که در خدیجه مانعی متحقق شد و هو الانوثه گوییم در [[حضرت امیر]] نیز مانعی متحقق شده باشد قبل از رسیدن [[وقت]] امامت او چون آن مانع مرتفع شد و آن مانع مرتفع شد [[امام]] شد و آن مانع وجود [[خلفاء]] ثلاثه که [[اصلح]] بودند در [[حق]] [[ریاست]] نسبت به او نزد [[جمهور]] [[اهل سنت]] یا بقای آن جناب بعد از خلفاء ثلاثه و [[موت]] ایشان قبل از او نزد تفصیلیه {{عربی\|فإنهم قالوا لو کان اماما عند وفاة النبی{{صل}} لم ینل [[احد]] من الخلفاء الامامه و ما توافی عهده و قد سبق فی [[علم]] [[الله]] أنّ الخلفاء أربعة فلزم الترتیب علی الموت...}} بالجمله تمسکات شیعه به [[آیات]] از همین جنس است و صاحب الفین به همین طریق آیات بسیار را بر این مدعا دلیل ساخته و چون حال اولی و اقوی معلوم شد باقی را بر آن [[قیاس]] باید کرد و کلیه آن تقریر اکثر استدلالات ایشان به آیات تمام نمی‌شود و احتمالات مسدود نمی‌گردد و الا به ضم مقدمات مخترعه مخدوشه ممنوعه و [[روایات]] متروکه مردوده و به این وجه [[استدلال]] لطفی ندارد، لیکن چون غشاوه [[تعصب]] بر [[بصیرت]] می‌تند [[قبیح]] از حسن متمیز نمی‌گردد و ساخته و پرداخته خود خوش‌تر از هرچه مقابل آن است می‌نماید»<ref>تحفه اثتا عشریه، ص۲۰۷ ـ ۲۰۸.</ref>.<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۱۰۸ ـ ۱۱۱.</ref>

	==== نقد و بررسی مناقشات دهلوی ====		==== نقد و بررسی مناقشات دهلوی ====

Wasity: /* مناقشات عبدالعزیز دهلوی */

2026-04-20T09:49:06Z

مناقشات عبدالعزیز دهلوی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۹
خط ۱۳۵:		خط ۱۳۵:

	=== مناقشات [[عبدالعزیز دهلوی]] ===		=== مناقشات [[عبدالعزیز دهلوی]] ===
	[[عبدالعزیز~~]] [[~~هندی]] صاحب کتاب تحفة اثنا ~~عشریه،~~ در پاسخ استدلال به [[آیه شریفه]] بر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌نویسد: {{عربی\|و منها قوله تعالی: «{{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}» (الواقعه) روی عن [[ابن عباس]] مرفاعاً أنّه: «قال السابقون ثلاثة، فالسابق الی [[موسی]] [[یوشع بن نون]]، و السابق الی [[عیسی]] صاحب [[یاسین]] والسابق الی محمد{{صل}} [[علی بن ابی‌طالب]]}} و این [[تمسک]] هم به [[حدیث]] است، به آیه نیست و این حدیث به [[روایت]] [[طبرانی]] و [[ابن مردویه]] از ابن عباس و دیلمی از [[عایشه]] ثابت شده، لکن مدار اسناد او بر [[ابوالحسن]] اشقر است که بالاجماع [[ضعیف]] است. {{عربی\|قال العقیلی هم شیعی متروک الحدیث و لایعرف هذا الخبر و هو حدیث منکر}}؛ بلکه امارات وضع در این حدیث نیر یافته می‌شود؛ زیرا که صاحب یاسین اول {{عربی\|مَن آمن بعیسی}} نیست بلکه اول {{عربی\|مَن آمن برسل عیسی}} است {{عربی\|کما یدل علیه نص الکتاب}} و هر [[حدیثی]] که در [[اخبار]] و [[قصص]] مناقض مدلول کتاب باشد موضوع است {{عربی\|کما هو المقرر عند المحدثین}} و نیز [[انحصار]] سباق در سه کس غیر معقول است زیرا که هر [[نبی]] را سابقی خواهد بود و بعد اللتیا و التی چه ضرور است که هر سابق صحاب [[زعامت]] کبری باشد یا هر [[مقرب]]، [[امام]] باشد و نیز اگر روایت صحیح باشد مناقض صریح آیه گردد زیرا که در [[حق]] [[سابقین]] فرمود: {{متن قرآن\|ثُلَّةٌ مِّنَ الأَوَّلِينَ * وَقَلِيلٌ مِّنَ الآخِرِينَ }}<ref>سوره واقعه، آیه ۱۳ ـ ۱۴.</ref> و [[ثله]] به معنی جمع کثیر است و دو کس را جمع کثیر نتوان گفت و هر واحد را قلیل نیز نتوان گفت پس معلوم شد که از [[آیه]] [[سبق]] [[حقیقی]] مراد نیست بلکه سبق [[عرفی]] یا اضافی که شامل جماعة کثیره است به دلیل آیه دیگر {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ}}<ref>سوره توبه، آیه ۱۰۰.</ref> {{عربی\|و القرآن یفسر بعضه بعضا}} و نیز به [[اجماع]] [[شیعه]] و [[سنی]] اول من آمن حقیقةً [[حضرت خدیجه]]{{س}} است، پس اگر مجرد [[سبق]] به [[ایمان]] موجب [[صحت]] [[امامت]] شود لازم آید که [[خدیجه]]{{س}} نیز قابل باشند و هو [[باطل]] بالاجماع و اگر گویند که در خدیجه مانعی متحقق شد و هو الانوثه گوییم در [[حضرت امیر]] نیز مانعی متحقق شده باشد قبل از رسیدن [[وقت]] امامت او چون آن مانع مرتفع شد و آن مانع مرتفع شد [[امام]] شد و آن مانع وجود [[خلفاء]] ثلاثه که [[اصلح]] بودند در [[حق]] [[ریاست]] نسبت به او نزد [[جمهور]] [[اهل سنت]] یا بقای آن جناب بعد از خلفاء ثلاثه و [[موت]] ایشان قبل از او نزد تفصیلیه {{عربی\|فإنهم قالوا لو کان اماما عند وفاة النبی{{صل}} لم ینل [[احد]] من الخلفاء الامامه و ما توافی عهده و قد سبق فی [[علم]] [[الله]] أنّ الخلفاء أربعة فلزم الترتیب علی الموت...}} بالجمله تمسکات شیعه به [[آیات]] از همین جنس است و صاحب الفین به همین طریق آیات بسیار را بر این مدعا دلیل ساخته و چون حال اولی و اقوی معلوم شد باقی را بر آن [[قیاس]] باید کرد و کلیه آن تقریر اکثر استدلالات ایشان به آیات تمام نمی‌شود و احتمالات مسدود نمی‌گردد و الا به ضم مقدمات مخترعه مخدوشه ممنوعه و [[روایات]] متروکه مردوده و به این وجه [[استدلال]] لطفی ندارد، لیکن چون غشاوه [[تعصب]] بر [[بصیرت]] می‌تند [[قبیح]] از حسن متمیز نمی‌گردد و ساخته و پرداخته خود خوش‌تر از هرچه مقابل آن است می‌نماید»<ref>تحفه اثتا عشریه، ص۲۰۷ ـ ۲۰۸.</ref>.<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۱۰۸ ـ ۱۱۱.</ref>		[[عبدالعزیز هندی]] صاحب کتاب [[تحفة اثنا عشریه]]، در پاسخ استدلال به [[آیه شریفه]] بر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌نویسد: {{عربی\|و منها قوله تعالی: «{{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}» (الواقعه) روی عن [[ابن عباس]] مرفاعاً أنّه: «قال السابقون ثلاثة، فالسابق الی [[موسی]] [[یوشع بن نون]]، و السابق الی [[عیسی]] صاحب [[یاسین]] والسابق الی محمد{{صل}} [[علی بن ابی‌طالب]]}} و این [[تمسک]] هم به [[حدیث]] است، به آیه نیست و این حدیث به [[روایت]] [[طبرانی]] و [[ابن مردویه]] از ابن عباس و دیلمی از [[عایشه]] ثابت شده، لکن مدار اسناد او بر [[ابوالحسن]] اشقر است که بالاجماع [[ضعیف]] است. {{عربی\|قال العقیلی هم شیعی متروک الحدیث و لایعرف هذا الخبر و هو حدیث منکر}}؛ بلکه امارات وضع در این حدیث نیر یافته می‌شود؛ زیرا که صاحب یاسین اول {{عربی\|مَن آمن بعیسی}} نیست بلکه اول {{عربی\|مَن آمن برسل عیسی}} است {{عربی\|کما یدل علیه نص الکتاب}} و هر [[حدیثی]] که در [[اخبار]] و [[قصص]] مناقض مدلول کتاب باشد موضوع است {{عربی\|کما هو المقرر عند المحدثین}} و نیز [[انحصار]] سباق در سه کس غیر معقول است زیرا که هر [[نبی]] را سابقی خواهد بود و بعد اللتیا و التی چه ضرور است که هر سابق صحاب [[زعامت]] کبری باشد یا هر [[مقرب]]، [[امام]] باشد و نیز اگر روایت صحیح باشد مناقض صریح آیه گردد زیرا که در [[حق]] [[سابقین]] فرمود: {{متن قرآن\|ثُلَّةٌ مِّنَ الأَوَّلِينَ * وَقَلِيلٌ مِّنَ الآخِرِينَ }}<ref>سوره واقعه، آیه ۱۳ ـ ۱۴.</ref> و [[ثله]] به معنی جمع کثیر است و دو کس را جمع کثیر نتوان گفت و هر واحد را قلیل نیز نتوان گفت پس معلوم شد که از [[آیه]] [[سبق]] [[حقیقی]] مراد نیست بلکه سبق [[عرفی]] یا اضافی که شامل جماعة کثیره است به دلیل آیه دیگر {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ}}<ref>سوره توبه، آیه ۱۰۰.</ref> {{عربی\|و القرآن یفسر بعضه بعضا}} و نیز به [[اجماع]] [[شیعه]] و [[سنی]] اول من آمن حقیقةً [[حضرت خدیجه]]{{س}} است، پس اگر مجرد [[سبق]] به [[ایمان]] موجب [[صحت]] [[امامت]] شود لازم آید که [[خدیجه]]{{س}} نیز قابل باشند و هو [[باطل]] بالاجماع و اگر گویند که در خدیجه مانعی متحقق شد و هو الانوثه گوییم در [[حضرت امیر]] نیز مانعی متحقق شده باشد قبل از رسیدن [[وقت]] امامت او چون آن مانع مرتفع شد و آن مانع مرتفع شد [[امام]] شد و آن مانع وجود [[خلفاء]] ثلاثه که [[اصلح]] بودند در [[حق]] [[ریاست]] نسبت به او نزد [[جمهور]] [[اهل سنت]] یا بقای آن جناب بعد از خلفاء ثلاثه و [[موت]] ایشان قبل از او نزد تفصیلیه {{عربی\|فإنهم قالوا لو کان اماما عند وفاة النبی{{صل}} لم ینل [[احد]] من الخلفاء الامامه و ما توافی عهده و قد سبق فی [[علم]] [[الله]] أنّ الخلفاء أربعة فلزم الترتیب علی الموت...}} بالجمله تمسکات شیعه به [[آیات]] از همین جنس است و صاحب الفین به همین طریق آیات بسیار را بر این مدعا دلیل ساخته و چون حال اولی و اقوی معلوم شد باقی را بر آن [[قیاس]] باید کرد و کلیه آن تقریر اکثر استدلالات ایشان به آیات تمام نمی‌شود و احتمالات مسدود نمی‌گردد و الا به ضم مقدمات مخترعه مخدوشه ممنوعه و [[روایات]] متروکه مردوده و به این وجه [[استدلال]] لطفی ندارد، لیکن چون غشاوه [[تعصب]] بر [[بصیرت]] می‌تند [[قبیح]] از حسن متمیز نمی‌گردد و ساخته و پرداخته خود خوش‌تر از هرچه مقابل آن است می‌نماید»<ref>تحفه اثتا عشریه، ص۲۰۷ ـ ۲۰۸.</ref>.<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۱۰۸ ـ ۱۱۱.</ref>

	==== نقد و بررسی مناقشات دهلوی ====		==== نقد و بررسی مناقشات دهلوی ====

Wasity: /* احادیث مرتبط با آیه */

2026-04-20T09:40:51Z

احادیث مرتبط با آیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۰
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	[[حدیث]] مربوط به [[نزول]] [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} در [[شأن]] امیرالمؤمنین{{ع}}، در زمان‌های مختلف و از سوی جمع بسیاری از بزرگان [[تفسیر]] و حدیث [[سنی]] [[روایت]] شده که اسامی برخی از آنان ـ به ترتیب سال [[وفات]] ـ به شرح زیر است؛		[[حدیث]] مربوط به [[نزول]] [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} در [[شأن]] امیرالمؤمنین{{ع}}، در زمان‌های مختلف و از سوی جمع بسیاری از بزرگان [[تفسیر]] و حدیث [[سنی]] [[روایت]] شده که اسامی برخی از آنان ـ به ترتیب سال [[وفات]] ـ به شرح زیر است؛
	# [[أبواسحاق سبیعی]] (متوفای ۱۲۷)؛		# [[أبواسحاق سبیعی]] (متوفای ۱۲۷)؛
	# سفیان بن عیینة (متوفای ۱۹۸)؛		# [[سفیان بن عیینة]] (متوفای ۱۹۸)؛
	# ~~ابوجعفر~~ [[مطیّن]] (متوفای ۲۹۷)؛		# [[ابوجعفر مطیّن]] (متوفای ۲۹۷)؛
	# [[ابن ~~ابی حاتم~~]] (متوفای ۳۲۷)؛		# [[ابن ابی‌حاتم]] (متوفای ۳۲۷)؛
	# [[ابوالقاسم طبرانی]] (متوفای ۳۶۰)؛		# [[ابوالقاسم طبرانی]] (متوفای ۳۶۰)؛
	# [[ابوعبدالله~~]] [[~~حاکم نیشابوری ]](متوفای ۴۰۵)؛		# [[ابوعبدالله حاکم نیشابوری]] (متوفای ۴۰۵)؛
	# [[ابوبکر~~]] [[~~ابن مردویه~~]] [[~~اصفهانی]] (متوفای ۴۱۰)؛		# [[ابوبکر ابن مردویه اصفهانی]] (متوفای ۴۱۰)؛
	# [[ابونعیم اصفهانی]] (متوفای ۴۳۰)؛		# [[ابونعیم اصفهانی]] (متوفای ۴۳۰)؛
	# [[ابن مغازلی]] ~~واسطی~~ (متوفای ۴۳۸)؛		# [[ابن مغازلی واسطی]] (متوفای ۴۳۸)؛
	# [[حاکم حسکانی]] (متوفای ۴۷۰)؛		# [[حاکم حسکانی]] (متوفای ۴۷۰)؛
	# شرویه بن شهردار دیلمی (متوفای ۵۰۹)؛		# [[شرویه بن شهردار دیلمی]] (متوفای ۵۰۹)؛
	# [[خطیب خوارزمی]] (متوفای ۵۶۸)؛		# [[خطیب خوارزمی]] (متوفای ۵۶۸)؛
	# [[فخر رازی]] (متوفای ۶۰۶)؛		# [[فخر رازی]] (متوفای ۶۰۶)؛
	# [[سبط ابن جوزی~~]] [[~~حنفی]] (متوفای ۶۵۴)؛		# [[سبط ابن جوزی حنفی]] (متوفای ۶۵۴)؛
	# [[محب الدین طبری]] (متوفای ۶۹۴)؛		# [[محب الدین طبری]] (متوفای ۶۹۴)؛
	# صدر الدین [[حموینی]] (متوفای ۷۲۲)؛		# [[صدر الدین حموینی]] (متوفای ۷۲۲)؛
	# [[ابن کثیر دمشقی]] (متوفای ۷۴۴)؛		# [[ابن کثیر دمشقی]] (متوفای ۷۴۴)؛
	# ~~نورالدین~~ [[هیثمی]] (متوفای ۸۰۷)؛		# [[نورالدین هیثمی]] (متوفای ۸۰۷)؛
	# [[جلال الدین سیوطی]] (متوفای ۹۱۱)؛		# [[جلال الدین سیوطی]] (متوفای ۹۱۱)؛
	# [[ابن حجر~~]] [[~~مکی ]](متوفای ۹۷۳)؛		# [[ابن حجر مکی]] (متوفای ۹۷۳)؛
	#[[ علی ~~]][[~~متقی هندی]] (متوفای ۹۷۵)؛		# [[علی متقی هندی]] (متوفای ۹۷۵)؛
	# [[قاضی القضاة~~]] [[~~شوکانی ]](متوفای ۱۲۵۰)؛		# [[قاضی القضاة شوکانی]] (متوفای ۱۲۵۰)؛
	# شهاب الدین [[آلوسی]] (متوفای ۱۲۷۰).		# [[شهاب الدین آلوسی]] (متوفای ۱۲۷۰).

	ذکر راویان حدیث و آن هم از طبقات و زمان‌های مختلف به روشنی نشانگر اتصال آن به عصر [[تابعین]] و [[صحابه]] است و از این جهت حائز اهمیت است. البته به [[یقین]] در هر دوره‌ای بیش از یک [[راوی]] این حدیث را نقل کرده است و ما به ذکر اسامی شاخص ترین [[عالمان]] سنی در هر [[قرن]] اکتفا می کنیم<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۹۷ ـ ۹۸.</ref>.		ذکر راویان حدیث و آن هم از طبقات و زمان‌های مختلف به روشنی نشانگر اتصال آن به عصر [[تابعین]] و [[صحابه]] است و از این جهت حائز اهمیت است. البته به [[یقین]] در هر دوره‌ای بیش از یک [[راوی]] این حدیث را نقل کرده است و ما به ذکر اسامی شاخص ترین [[عالمان]] سنی در هر [[قرن]] اکتفا می کنیم<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۹۷ ـ ۹۸.</ref>.

فرقانی: /* دلالت آیه */

2026-02-26T08:15:24Z

دلالت آیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۵
خط ۱۱۲:		خط ۱۱۲:
	=== افضلیت و امامت امیرالمومنین{{ع}} ===		=== افضلیت و امامت امیرالمومنین{{ع}} ===
	[[علامه حلی]] در کتاب [[منهاج الکرامه]] می‌نویسد: «آیه {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}، [[نص]] در [[افضلیت]] امیرالمؤمنین{{ع}} است چرا که بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ به همین روی او [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را [[سبقت]] گیرنده از این [[امت]] در پذیرش اسلام، معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر [[اهل سنت]] آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. به عنوان نمونه:[[ابو نعیم]] [[حافظ]] در ذیل این آیه از [[ابن عباس]] [[روایت]] می‌کند که گفت: سبقت گیرنده [به اسلام]، [[علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} است. [[ابن مغازلی]] [[شافعی]] نیز از [[مجاهد]] از ابن عباس روایت می‌کند که در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} گفت: [[یوشع بن نون]] در [[[ایمان]] به] [[موسی]] پیشی گرفت و موسی بر [[[دعوت]]] [[فرعون]] [به [[یگانه پرستی]]] پیشی گرفت و صاحب [[یاسین]] در [ایمان به] [[عیسی]] پیشی گرفت و علی{{ع}} در [ایمان به][[ محمد]]{{صل}} پیشی گرفت . این [[فضیلت]] برای احدی از [[صحابه]] جز [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}[[ ثابت]] نشده است، از این رو ایشان [[افضل]] و در نتیجه [[امام]] است»<ref>منهاج الکرامه، ص ۱۲۸ - ۱۲۹.</ref>.<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۹۵ ـ ۹۷.</ref>.		[[علامه حلی]] در کتاب [[منهاج الکرامه]] می‌نویسد: «آیه {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}، [[نص]] در [[افضلیت]] امیرالمؤمنین{{ع}} است چرا که بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ به همین روی او [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را [[سبقت]] گیرنده از این [[امت]] در پذیرش اسلام، معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر [[اهل سنت]] آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. به عنوان نمونه:[[ابو نعیم]] [[حافظ]] در ذیل این آیه از [[ابن عباس]] [[روایت]] می‌کند که گفت: سبقت گیرنده [به اسلام]، [[علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} است. [[ابن مغازلی]] [[شافعی]] نیز از [[مجاهد]] از ابن عباس روایت می‌کند که در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} گفت: [[یوشع بن نون]] در [[[ایمان]] به] [[موسی]] پیشی گرفت و موسی بر [[[دعوت]]] [[فرعون]] [به [[یگانه پرستی]]] پیشی گرفت و صاحب [[یاسین]] در [ایمان به] [[عیسی]] پیشی گرفت و علی{{ع}} در [ایمان به][[ محمد]]{{صل}} پیشی گرفت . این [[فضیلت]] برای احدی از [[صحابه]] جز [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}[[ ثابت]] نشده است، از این رو ایشان [[افضل]] و در نتیجه [[امام]] است»<ref>منهاج الکرامه، ص ۱۲۸ - ۱۲۹.</ref>.<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۹۵ ـ ۹۷.</ref>.

			پس از [[اثبات افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} از این [[آیه]]،[[ امامت]] آن حضرت از طریق [[حکم عقلی]] [[لزوم]] تقدیم [[افضل]] بر [[مفضول]][[ ثابت]] خواهد شد.

	== مناقشات [[عامه]] ==		== مناقشات [[عامه]] ==

فرقانی: /* دلالت آیه */

2026-02-26T08:14:05Z

دلالت آیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۴
خط ۱۱۰:		خط ۱۱۰:

	== دلالت آیه ==		== دلالت آیه ==
	=== افضلیت و امامت امیرالمومنین{{ع} ===		=== افضلیت و امامت امیرالمومنین{{ع}} ===
	[[علامه حلی]] در کتاب [[منهاج الکرامه]] ~~فی [[اثبات]] امامت در ضمن [[براهین قرآنی]] دلالت کننده بر امامت امیرالمؤمنین{{ع}}~~ می‌نویسد: ~~آیه~~ {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}، [[نص]] در [[افضلیت]] ~~امیر المؤمنین~~{{ع}} است چرا که بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ به همین روی او [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را [[سبقت]] گیرنده این [[امت]] معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر [[اهل سنت]] آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. به عنوان نمونه:[[ابو نعیم]] [[حافظ]] در ذیل این آیه از [[ابن عباس]] [[روایت]] می‌کند که گفت: سبقت گیرنده [به اسلام]، [[علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} است. [[ابن مغازلی]] [[شافعی]] نیز از [[مجاهد]] از ابن عباس روایت می‌کند که در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} گفت: [[یوشع بن نون]] در [[[ایمان]] به] [[موسی]] پیشی گرفت و موسی بر [[[دعوت]]] [[فرعون]] [به [[یگانه پرستی]]] پیشی گرفت و صاحب [[یاسین]] در [ایمان به] [[عیسی]] پیشی گرفت و علی{{ع}} در [ایمان به][[ محمد]]{{صل}} پیشی گرفت . این [[فضیلت]] برای احدی از [[صحابه]] جز [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}[[ ثابت]] نشده است، از این رو ایشان [[افضل]] و در نتیجه [[امام]] است»<ref>منهاج الکرامه، ص ۱۲۸ - ۱۲۹.</ref>.<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۹۵ ـ ۹۷.</ref>.		[[علامه حلی]] در کتاب [[منهاج الکرامه]] می‌نویسد: «آیه {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}، [[نص]] در [[افضلیت]] امیرالمؤمنین{{ع}} است چرا که بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ به همین روی او [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را [[سبقت]] گیرنده از این [[امت]] در پذیرش اسلام، معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر [[اهل سنت]] آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. به عنوان نمونه:[[ابو نعیم]] [[حافظ]] در ذیل این آیه از [[ابن عباس]] [[روایت]] می‌کند که گفت: سبقت گیرنده [به اسلام]، [[علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} است. [[ابن مغازلی]] [[شافعی]] نیز از [[مجاهد]] از ابن عباس روایت می‌کند که در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} گفت: [[یوشع بن نون]] در [[[ایمان]] به] [[موسی]] پیشی گرفت و موسی بر [[[دعوت]]] [[فرعون]] [به [[یگانه پرستی]]] پیشی گرفت و صاحب [[یاسین]] در [ایمان به] [[عیسی]] پیشی گرفت و علی{{ع}} در [ایمان به][[ محمد]]{{صل}} پیشی گرفت . این [[فضیلت]] برای احدی از [[صحابه]] جز [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}[[ ثابت]] نشده است، از این رو ایشان [[افضل]] و در نتیجه [[امام]] است»<ref>منهاج الکرامه، ص ۱۲۸ - ۱۲۹.</ref>.<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۹۵ ـ ۹۷.</ref>.

	== مناقشات [[عامه]] ==		== مناقشات [[عامه]] ==
خط ۲۰۰:		خط ۲۰۰:
	# اولاً سبقت حضرت خدیجه{{س}} بر امیرالمؤمنین{{ع}} ادعایی [[اثبات]] نشده است و شیعیان و بسیاری از بزرگان اهل سنت بر تقدّم و سبقت [[امیر المؤمنین]]{{ع}} معتقدند.		# اولاً سبقت حضرت خدیجه{{س}} بر امیرالمؤمنین{{ع}} ادعایی [[اثبات]] نشده است و شیعیان و بسیاری از بزرگان اهل سنت بر تقدّم و سبقت [[امیر المؤمنین]]{{ع}} معتقدند.
	# ثانیاً [[اصلح]] بودن حاکمان پس از رسول خدا{{صل}} نیز مصادره به مطلوب و محل [[نزاع]] است و [[دهلوی]] هیچ دلیلی بر این ادعا اقامه نکرده است<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۱۰۹ ـ ۱۱۹.</ref>.		# ثانیاً [[اصلح]] بودن حاکمان پس از رسول خدا{{صل}} نیز مصادره به مطلوب و محل [[نزاع]] است و [[دهلوی]] هیچ دلیلی بر این ادعا اقامه نکرده است<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۱۰۹ ـ ۱۱۹.</ref>.


	== منابع ==		== منابع ==

فرقانی: /* دلالت آیه */

2026-02-26T08:12:29Z

دلالت آیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۲
خط ۱۱۰:		خط ۱۱۰:

	== دلالت آیه ==		== دلالت آیه ==
			=== افضلیت و امامت امیرالمومنین{{ع} ===
			[[علامه حلی]] در کتاب [[منهاج الکرامه]] فی [[اثبات]] امامت در ضمن [[براهین قرآنی]] دلالت کننده بر امامت امیرالمؤمنین{{ع}} می‌نویسد: آیه {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}، [[نص]] در [[افضلیت]] امیر المؤمنین{{ع}} است چرا که بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ به همین روی او [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را [[سبقت]] گیرنده این [[امت]] معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر [[اهل سنت]] آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. به عنوان نمونه:[[ابو نعیم]] [[حافظ]] در ذیل این آیه از [[ابن عباس]] [[روایت]] می‌کند که گفت: سبقت گیرنده [به اسلام]، [[علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} است. [[ابن مغازلی]] [[شافعی]] نیز از [[مجاهد]] از ابن عباس روایت می‌کند که در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن\|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} گفت: [[یوشع بن نون]] در [[[ایمان]] به] [[موسی]] پیشی گرفت و موسی بر [[[دعوت]]] [[فرعون]] [به [[یگانه پرستی]]] پیشی گرفت و صاحب [[یاسین]] در [ایمان به] [[عیسی]] پیشی گرفت و علی{{ع}} در [ایمان به][[ محمد]]{{صل}} پیشی گرفت . این [[فضیلت]] برای احدی از [[صحابه]] جز [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}[[ ثابت]] نشده است، از این رو ایشان [[افضل]] و در نتیجه [[امام]] است»<ref>منهاج الکرامه، ص ۱۲۸ - ۱۲۹.</ref>.<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۹۵ ـ ۹۷.</ref>.

	== مناقشات [[عامه]] ==		== مناقشات [[عامه]] ==
	پس از ذکر [[حدیث]] [[سبقت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[ایمان آوردن]] به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بر سایر [[امت]] و راویان آن در طبقات و اعصار مختلف و ذکر اسانید و اثبات [[صحت]] آنها، به طرح مناقشات مخالفان درباره دلالت آیه و نقد و بررسی آنها می‌پردازیم.		پس از ذکر [[حدیث]] [[سبقت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[ایمان آوردن]] به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بر سایر [[امت]] و راویان آن در طبقات و اعصار مختلف و ذکر اسانید و اثبات [[صحت]] آنها، به طرح مناقشات مخالفان درباره دلالت آیه و نقد و بررسی آنها می‌پردازیم.

Bahmani در ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۵۱

2026-02-26T07:51:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۱
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی		\| موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[آیه ~~مسابقه~~ در تفسیر و علوم قرآنی]]		\| مداخل مرتبط = [[آیه السابقون السابقون در تفسیر و علوم قرآنی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = آیه مسابقه در تفسیر و علوم قرآنی | پرسش مرتبط = }} {{جعبه اطلاعات آیات نامدار | نام آیه = آیه مسابقه | نام تصویر = آیه ۱۰-۱۴ سوره واقعه.jpg | توضیح تصویر = | متن آیه = | معنی آ...» ایجاد کرد

2026-02-26T07:49:07Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = آیه مسابقه در تفسیر و علوم قرآنی | پرسش مرتبط = }} {{جعبه اطلاعات آیات نامدار | نام آیه = آیه مسابقه | نام تصویر = آیه ۱۰-۱۴ سوره واقعه.jpg | توضیح تصویر = | متن آیه = | معنی آ...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات