آیه انذار در تفسیر و علوم قرآنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* منابع */

2025-05-15T07:45:53Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۵
خط ۶۲:		خط ۶۲:
	# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]
	# [[پرونده:1368914.jpg\|22px]] [[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)\|'''معارف و عقاید ۵''']]		# [[پرونده:1368914.jpg\|22px]] [[عبدالمجید زهادت\|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)\|'''معارف و عقاید ۵ ج۱''']]
			# [[پرونده:IM010856.jpg\|22px]] [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[قرآن و علم کلام (کتاب)\|'''قرآن و علم کلام''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* منابع */

2025-05-15T07:44:42Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۴
خط ۴۱:		خط ۴۱:

	[[ابن عربی]] نیز با نگاهی [[عرفانی]] می‌گوید: اینکه [[خداوند]]، به [[رسول]] خود فرمود تا {{متن قرآن\|الْأَقْرَبِينَ}} را [[انذار]] کند، منظورش همه [[خویشان]] او نبوده، بلکه مقصود، کسانی بوده‌اند که استعداد و [[آمادگی]] روحی‌شان به استعداد [[پیامبر]] {{صل}} نزدیک‌تر و حال‌شان به اقتضای [[فطرت]] با حال وی متناسب‌تر بوده است؛ زیرا قبول [[دعوت]]، ممکن نیست مگر به واسطه همجنس بودن آنچه که در [[نفس انسان]] است و نیز با نزدیکی [[روح]]<ref>تفسیر ابن عربی، ج۲، ص۹۵.</ref>.<ref>[[محمود سرمدی\|سرمدی، محمود]]، [[آیه انذار (مقاله)\|مقاله «آیه انذار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۷۸-۸۰.</ref>		[[ابن عربی]] نیز با نگاهی [[عرفانی]] می‌گوید: اینکه [[خداوند]]، به [[رسول]] خود فرمود تا {{متن قرآن\|الْأَقْرَبِينَ}} را [[انذار]] کند، منظورش همه [[خویشان]] او نبوده، بلکه مقصود، کسانی بوده‌اند که استعداد و [[آمادگی]] روحی‌شان به استعداد [[پیامبر]] {{صل}} نزدیک‌تر و حال‌شان به اقتضای [[فطرت]] با حال وی متناسب‌تر بوده است؛ زیرا قبول [[دعوت]]، ممکن نیست مگر به واسطه همجنس بودن آنچه که در [[نفس انسان]] است و نیز با نزدیکی [[روح]]<ref>تفسیر ابن عربی، ج۲، ص۹۵.</ref>.<ref>[[محمود سرمدی\|سرمدی، محمود]]، [[آیه انذار (مقاله)\|مقاله «آیه انذار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۷۸-۸۰.</ref>

			== [[آیه انذار]] دلیل نصب الهی امام علی ==
			دو وصف مُنذر «بیم دهنده» و [[هادی]] «[[هدایت کننده]]» از اوصاف پیامبران است که در [[قرآن]] نیز مورد تأکید قرار گرفته است: {{متن قرآن\|إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرٌ وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ}}<ref>«تو، تنها بیم‌دهنده‌ای و هر گروهی رهنمونی دارد» سوره رعد، آیه ۷.</ref>.

			در [[روایات]] متعدد فریقیین از [[پیامبر]]{{صل}} گزارش شده است که آن حضرت خود را «منذر» و حضرت علی{{ع}} را «هادی» [[امت]] بعد از خود توصیف می‌‌کرد: {{متن حدیث\|أَنْتَ الْهَادِي يَا عَلِيُّ بِكَ يَهْتَدِي مِنْ بَعْدِي}}<ref>ابن کثیر، تفسیر ابن کثیر، ج۲، ص۵۰۳؛ طبری، تفسیر طبری، ج۱۳، ص۱۰۸؛ محمود بن عبدالله آلوسی، تفسیر روح المعانی، ج۱۳، ص۱۰۸؛ ثعلبی، تفسیر ثعلبی، ج۵، ص۲۷۲؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۳۵۹.</ref>.

			وصف «هادی» در [[آیات قرآن]] و از جمله در این [[آیه شریفه]] در [[مقام]] والایی مانند [[پیامبران]] استعمال شده است. اطلاق وصف فوق به علی{{ع}} توسط [[پیغمبری]] که با معنا و [[حقیقت]] آن آشناست، دلیل اتصاف آن حضرت به وصف «هادی» است وگرنه [[کذب]] و [[اغراء به جهل]] لازم می‌‌آید. نفس اطلاق می‌‌توانست دلیل بر [[نبوت]] حضرت علی{{ع}} باشد، از آنجا که [[اسلام]] [[آیین خاتم]] است، اما به چنین مقامی نایل نخواهد آمد، اما مطابق صریح [[آیه]] و [[تفسیر]] و تطبیق پیامبر{{صل}}، حضرت علی{{ع}} مقام «هادی» و دیگر صفات لازم مقام هدایت و نبوت به استثنای [[وحی]] را داراست.

			بعد از نزول آیه شریفه {{متن قرآن\|إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرٌ وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ}}<ref>«تو، تنها بیم‌دهنده‌ای و هر گروهی رهنمونی دارد» سوره رعد، آیه ۷.</ref>، [[پیامبر]]{{صل}} خودش را منذر و با اشاره به علی{{ع}} فرمود: {{متن حدیث\|أَنْتَ الْهَادِي يَا عَلِيُّ بِكَ يَهْتَدِي الْمُهْتَدُونَ بَعْدِي}}<ref>طبری، تفسیر طبری، ج۸، جزء ۱۳، ص۱۰۸؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۱۹، ص۱۵؛ جلال الدین سیوطی، الدر المنثور، ج۴، ص۶۰۸.</ref>.

			[[پیامبر]]{{صل}} در جریان [[معراج]] خویش نقل می‌کند که [[آیه]] فوق به گوشم خورد و از [[خداوند]] پرسیدم که [[هادی]] کیست؟ خداوند فرمود: {{متن حدیث\|ذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ غَايَةُ الْمُهْتَدِينَ وَ إِمَامُ الْمُتَّقِينَ وَ قَائِدُ الْغُرِّ الْمُحَجَّلِينَ}}<ref>فراتی، تفسیر فرات، و شواهد التنزیل ذیل آیه ۷ رعد.</ref>.

			پیامبر{{صل}} در [[روایات]] مختلف و متعدد علی{{ع}} را [[مبیّن]] [[دین]] و [[مرجع]] حل نهایی اختلاف‌های [[امت اسلام]] معرفی می‌کند: {{متن حدیث\|أَنْتَ تُبَيِّنُ لِأُمَّتِي مَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنْ بَعْدِي}}<ref>شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۱۷۹.</ref>؛ {{متن حدیث\|يَا عَلِيُّ أَنْتَ الَّذِي تُبَيِّنُ لِأُمَّتِي مَا يَخْتَلِفُونَ فِيهِ بَعْدِي وَ تَقُومُ فِيهِمْ مَقَامِي قَوْلُكَ قَوْلِي وَ أَمْرُكَ أَمْرِي وَ طَاعَتُكَ طَاعَتِي وَ طَاعَتِي طَاعَةُ اللَّهِ وَ مَعْصِيَتُكَ مَعْصِيَتِي وَ مَعْصِيَتِي مَعْصِيَةُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ}}<ref>علی بن حسام متقی، کنز العمال، ج۱۱، ص۶۱۵؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۳۸۷.</ref>.

			درباره [[علم]] [[حضرت علی]]{{ع}} روایات متعددی در [[فریقین]] وارد شده که پیامبر{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|أَنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا}}<ref>ترمذی، صحیح ترمذی، ج۵، ص۶۳۷؛ حاکم، المستدرک، ج۳، صص ۱۲۷ و ۱۳۶؛ غزالی، احیاء العلوم، ج۲، ص۱۹۰؛ ابوسعید سمعانی، الأنساب، ج۱۳، ص۴۰۴؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۱۱، ص۲۴۳؛ زرلکی، الأعلام، ج۵، ص۱۷.</ref>. نکته گفتنی اینکه گوهر [[امامت]] نه [[مقام]] ظاهری [[حکومت]] و [[سیاست]]، بلکه مقام [[باطنی]] و [[معنوی]] ([[خلافة الله]] و [[برگزیدگی]] و دیگر صفات مثل [[علم لدنی]]، [[عصمت]]، [[الهام]]) است که کاربرد آن در شئونی مثل: [[مرجعیت علمی]]، [[دینی]]، [[قضاوت]] و حکومت متجلی و ظاهر می‌شود. [[آیات]] فوق و روایات ذیل آن بر گوهر فوق دلالت دارند، اما بعد [[سیاسی]] و [[حاکمیت]] آن لازمه وصف فوق و نیز از ظاهر [[ادله]] دیگر مستفاد می‌شود<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[قرآن و علم کلام (کتاب)\|قرآن و علم کلام]]، ص ۳۴۲.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = آیه انذار | عنوان مدخل = آیه انذار | مداخل مرتبط = آیه انذار در تفسیر و علوم قرآنی | پرسش مرتبط = حدیث یوم‌الدار (پرسش) }} آیه {{متن قرآن|وَأَنذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ}} معروف به '''آیه انذار''' است و شأن نزول آن...» ایجاد کرد

2024-09-17T05:36:57Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = آیه انذار | عنوان مدخل = آیه انذار | مداخل مرتبط = آیه انذار در تفسیر و علوم قرآنی | پرسش مرتبط = حدیث یوم‌الدار (پرسش) }} آیه {{متن قرآن|وَأَنذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ}} معروف به '''آیه انذار''' است و شأن نزول آن...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = آیه انذار
| عنوان مدخل = آیه انذار
| مداخل مرتبط = [[آیه انذار در تفسیر و علوم قرآنی]]
| پرسش مرتبط = حدیث یوم‌الدار (پرسش)
}}

[[آیه]] {{متن قرآن|وَأَنذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ}} معروف به '''آیه انذار''' است و [[شأن نزول]] آن از این قرار است که [[پیامبر خاتم]]{{صل}} در سال سوم بعثت مامور [[دعوت]] و [[انذار]] [[خویشان]] خود شدند. در این دعوت تنها کسی که به آن حضرت جواب مثبت دادند [[حضرت علی]]{{ع}} است و بسیاری از [[مفسران]] در [[تفاسیر]] خود به این موضوع پرداخته‌اند.

== مقدمه ==
آیه {{متن قرآن|وَأَنذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ}}<ref>و نزدیک‌ترین خویشاوندانت را بیم ده!؛ سوره شعراء، آیه: ۲۱۴.</ref> به لحاظ آنکه [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را [[مأمور]] نموده تا ابتدا [[خویشان]] نزدیکش را [[بیم]] دهد، به [[آیه انذار]] معروف شده است<ref>[[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه انذار (مقاله)|مقاله «آیه انذار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۷۸-۸۰.</ref>.

== معناشناسی ==
[[انذار]] از ریشه [[نذر]] مصدر باب [[افعال]] و به معانی [[آگاه]] ساختن، [[بیم]] دادن و [[ترسانیدن]] است. البته برای این واژه معنی [[ابلاغ]] را نیز گفته‌اند که فقط برای [[ترساندن]] به کار می‌رود و در این معنی با واژه نُذُر به یک معناست، [[خداوند متعال]] فرموده: {{متن قرآن|فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ}}<ref>«و (بنگر) عذاب و بیم دادن من چگونه بود؟» سوره قمر، آیه ۱۶.</ref>. در این [[آیه]] "نُذُر" به معنای "انذاری" به کار رفته است.

برخی دیگر از لغت‌شناسان می‌گویند [[انذار]] به معنی برحذر داشتن از امر ترسناک است که زمان و [[فرصت]] کافی برای [[پرهیز]] از آن باشد. ترسانیدنی که به صورت گفتاری بوده و در آن، [[امر]] ترسناک نیز معرفی شود، همچنین [[انگیزه]] در [[انذار]]، فقط [[محبت]] و علاقه و [[احسان]] به فرد [[انذار]] شده است. در مجموع می‌توان گفت: [[انذار]] یعنی [[پند]] دادن و [[آموزش]] آنچه [[مردم]] را در بازشناسی [[حق]] از [[باطل]] و درست از [[خطا]] توانا می‌سازد<ref>الصحاح التحقیق، ج۱۲، ص۷۵.</ref>.

[[طبرسی]] درباره عشیره می‌گوید: [[عشیره]] شخص، یعنی [[فامیل]] نزدیک او و به آن سبب آن را [[عشیره]] گفته‌اند که وی و ایشان با یکدیگر [[معاشرت]] می‌کنند<ref>مجمع البیان، ج۷، ص۲۰۶.</ref>.<ref>[[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه انذار (مقاله)|مقاله «آیه انذار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۷۸-۸۰.</ref>

== [[شأن نزول]] [[آیه یوم الدار]] ==
{{اصلی|یوم‌الدار}}
[[آیه]] در [[سال سوم بعثت]] نازل شده است. ماجرای [[آیه]] و [[دعوت پیامبر]] {{صل}} از خویشاوندانش چون در خانۀ [[ابوطالب]] یا [[پیامبر]] بوده، به [[حدیث]] الدّار یا یوم الدّار [[شهرت]] یافته و چون پس از [[نزول]] [[آیۀ انذار]] [[خویشاوندان]] بوده، به آن [[حدیث الإنذار]] هم می‌گویند که در بسیاری از کتب [[شیعه]] و [[سنی]] آمده است<ref>مسند احمد بن حنبل‌،ج۱، ص ۱۵۹؛ امالی‌، شیخ طوسی‌، ج ۲، ص۱۹۶- ۱۹۴؛ الغدیر، ج ۲ ص ۲۷۸ و ج ۹ ص ۹۳،۱۳۰،۲۱۸،۳۳۸، اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۲۷۳، موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج ۱، ص ۱۴۵، کتاب یوم الدار، سیّد طالب الحسینی الرفاعی، دانشنامۀ امام علی، ج ۱۰، ص ۲۷۰ و ج ۳، ص ۱۴۶، دانشنامۀ امیر المؤمنین، ج ۲، ص ۲۶.</ref>. [[پیامبر]] {{صل}} پیش از این، به گونۀ پنهانی و فقط کسان محدودی را به [[دین]] خود خوانده بود. پس از [[نزول آیه]]، [[مأموریت]] یافت آشکارا خویشانِ خود را به [[اسلام]] فرا بخواند.

جزئیات جریان [[یوم الانذار]] را منابع [[روائی]] و [[تاریخی]] و [[تفسیری]] در ضمن نقل‌های گوناگون از قریب به ده صجابی [[رسول خدا]] {{صل}} ذکر کرده‌اند. [[طبری]] از [[ابن عباس]] چنین [[نقل]] می‌‌کند: هنگامی که [[آیه]] {{متن قرآن|وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ}} نازل شد [[رسول خدا]] {{صل}}، امیرالمؤمنین علی {{ع}} را امر فرمود تا از [[فرزندان عبدالمطلب]] [[دعوت]] نموده و [[اطعام]] کند. بعد از صرف [[غذا]] همین که [[رسول خدا]] {{صل}} خواست شروع به سخن کرده و آنان را به [[اسلام]] [[دعوت]] نماید [[ابولهب]] با متهم کردن آن حضرت به ساحری، [[مانع]] از صحبت شد. [[دعوت]] مجددا تکرار شد و مجلس مهیای سخنان [[رسول مکرم اسلام]] {{صل}} گشت و با [[ابلاغ]] [[دعوت الهی]] به [[دین اسلام]] فرمود: {{متن حدیث|فَأَیُّکُمْ‏ یُوَازِرُنِی‏ عَلَی‏ هَذَا الْأَمْرِ عَلَی‏ أَنْ‏ یَکُونَ‏ أَخِی‏ وَ وَصِیِّی‏ وَ خَلِیفَتِی‏ فِیکُمْ‏}}، همگی [[سکوت]] کردند. اما [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در حالی که در سن از آنان کوچک‌تر بود ندای [[رسول خدا]] {{صل}} را پاسخ داد و عرضه داشت: {{متن حدیث|أَنَا یَا نَبِیَّ اللَّهِ‏ أَکُونُ‏ وَزِیرَکَ‏ عَلَیْهِ‏‏}}. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} دست [[مبارک]] خود را بر گردن [[علی]] {{ع}} گذاشته و فرمودند: {{متن حدیث|إِنَّ هَذَا أَخِی وَ وَصِیِّی‏ وَ خَلِیفَتِی‏ فِیکُمْ‏ فَاسْمَعُوا لَهُ‏ وَ أَطِیعُوهُ}}. حضار در حالی که می‌خندیدند از جای خود برخاسته و به [[ابوطالب]] گفتند: {{عربی|قَدْ أَمَرَکَ‏ أَنْ‏ تَسْمَعَ‏ لِابْنِکَ‏ وَ تُطِیعَ‏}}<ref>ر.ک: تفسیر طبری جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۱۹، ص۷۲؛ تاریخ الأمم والملوک، ج ۲، ص ۳۲۰.</ref>. نقل‌های دیگر این ماجرا هرچند در برخی از جزئیات متفاوتند، اما در اصل داستان و [[حمایت]] [[امیرالمؤمنین]] و اعلام [[وصایت]] و [[خلافت]] وی از سوی [[نبی]] مکرم {{صل}} چندان تفاوتی دیده نمی‌شود<ref>ر.ک: [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|معارف و عقاید ۵]]؛ [[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه انذار (مقاله)|مقاله «آیه انذار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۷۸-۸۰؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۲۲۳؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۶.</ref>.

== مراحل انذار پیامبر{{صل}} ==
براساس [[قرآن]]، چنان‌که از [[تاریخ]] [[نزول]] [[سوره‌های قرآن]] برمی آید<ref>سیر تحول قرآن، ص۱۴۱-۱۵۶.</ref>. [[پیامبر]] {{صل}} از همان ابتدای [[بعثت]] [[مأمور]] به [[انذار]] و [[ابلاغ]] [[آیات الهی]] بود: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ}}<ref>«ای جامه بر خود کشیده! برخیز و هشدار بده!» سوره مدثر، آیه ۱.</ref>. با توجه به سال [[نزول]] [[آیات قرآن]] می‌توان گفت [[انذار]] به طور کلی سه مرحله را طی کرده است: در مرحله اول و تا [[سال سوم بعثت]]، [[رسول خدا]] {{صل}} به علت [[خوف]] از [[مشرکان]] [[مکه]] و [[اذیت]] و [[آزار]] ایشان، نمی‌توانست آشکارا [[مردم]] را به [[اسلام]] [[دعوت]] کند و فقط گروه اندکی به [[دعوت]] وی به [[اسلام]] گرویده بودند. سپس در مرحله دوم از آنجا که گروهی از بزرگان و معتمدین [[مکه]] از جمله [[خویشاوندان]] وی بودند به منظور [[زمینه‌سازی]] برای [[دعوت عمومی]] در [[سال سوم بعثت]] با فرمانی سرگشاده [[مأموریت]] یافت تا نزدیک‌ترین افراد [[قبیله]] و فامیلش را [[انذار]] و [[دعوت]] نماید: {{متن قرآن|وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ}} که لازمه آن بیرون آمدن از مخفی‌گاه و علنی کردن [[دعوت]] بود و می‌توان آن را مرحله اصلی و کلیدی [[انذار]] به شمار آورد، چرا که شخصیت‌های [[هدف]] این [[انذار]] از سرشناس‌ترین افراد [[مکه]] بودند، از این مرحله به بعد، مُنذر بودن [[پیامبر]] {{صل}} صورت عملی آشکاری به خود گرفت<ref>دانشنامه قرآن لایدن، ج۵، ص۴۶۰.</ref> و بالاخره در مرحله سوم ([[سال هفتم بعثت]]) به گونه‌ای عام وی را با سرمایه‌ای به نام [[فرقان]]/ [[قرآن]] انذار دهنده‌ای جهانی معرفی کرده است: {{متن قرآن|تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا}}<ref>«بزرگوار است آن (خداوند) که فرقان را بر بنده خویش فرو فرستاد تا جهانیان را بیم‌دهنده باشد» سوره فرقان، آیه ۱.</ref>. البته در سال‌های بعد نیز این عمومیت در [[انذار]] را با بیانی دیگر اعلام می‌نماید. مثلاً در [[سال دهم بعثت]] به آن حضرت [[ابلاغ]] می‌شود تا تمام [[مکه]] و مناطق اطراف [[مکه]] را [[انذار]] و [[دعوت]] نماید: {{متن قرآن|وَهَذَا كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا}}<ref>«و این کتاب خجسته‌ای است که آن را فرو فرستاده‌ایم، آنچه را پیش از آن بوده است راست می‌شمارد و تا (مردم) "مادر شهر" (مکّه) و مردم پیرامون آن را بیم‌دهی» سوره انعام، آیه ۹۲.</ref>. همچنین در سال سیزدهم [[بعثت]] در [[سوره شوری]]: {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا}}<ref>«و بدین‌گونه ما به تو قرآنی عربی وحی کردیم تا (مردم) امّ القری و پیرامون آن را بیم دهی» سوره شوری، آیه ۷.</ref>.<ref>[[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه انذار (مقاله)|مقاله «آیه انذار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۷۸-۸۰.</ref>

== مفسران و آیه انذار ==
[[مفسران]] می‌گویند اَنذر یعنی با کمال روشنی و بدون [[نرمی]] در گفتار و با [[راستی]] و محکمی به ایشان هشدار ده و دعوتشان کن و به آن سبب از [[خویشان]] نزدیک [[پیامبر خدا]] {{صل}} آغاز کرد تا به دیگران بفهماند وی در امر [[دعوت به دین]]، حتی با [[نزدیکان]] هم [[سستی]] و [[سازش]] نمی‌کند، چه رسد با [[بیگانگان]]. نیز به این خاطر ابتدا [[دستور]] به [[انذار]] [[خویشان]] نزدیک داده شد، زیرا گردآوری و انذارشان آسان‌تر بود<ref>مجمع البیان.</ref>.

[[علامه طباطبایی]] [[معتقد]] است پیش از [[فرمان]] [[انذار]]، [[خداوند]] در [[آیه]] قبل، خود [[رسول]] را از [[شرک]] [[نهی]] نمود و سپس [[دستور]] [[انذار]] [[خویشان]] را صادر کرد تا به این وسیله همگان را [[آگاه]] کند که برخلاف روش [[پادشاهان]] در [[انذار]] و [[دعوت دینی]]، تفاوتی میان [[پیامبر]] {{صل}} و امتش و نیز خویش و غیر نیست و همگی [[بنده]] هستند و سرورشان [[خداوند]] است<ref>المیزان، ج۱۵، ص۳۵۹.</ref>.

[[میبدی]] می‌گوید: اینکه هشدار به [[خویشاوندان]] نزدیک را به طور ویژه ذکر نموده، به این لحاظ است که سریع‌تر از دیگران جمع می‌شوند و دیگر اینکه متوجه خواهند شد که نمی‌توانند به بهانه [[خویشاوندی]] با آن حضرت با [[شفاعت]] و وساطت وی، ترک [[طاعت]] گویند<ref>کشف الاسرار.</ref>.

در دیدگاه [[طبری]]، این [[انذار]]، اعلام تنها نبوده بلکه ایشان را از [[عذاب الهی]] به علت کفرشان ترسانیده است<ref>جامع البیان، ج۱۹، ص۱۱۸.</ref>.

[[علی بن ابراهیم]] {{متن قرآن|عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ}} را، تنها عبارت از همراهانی [[مخلص]] از [[قبیله]] [[پیامبر]] {{صل}} دانسته است<ref>تفسیر القمی، ص۴۷۴.</ref>.

[[زمخشری]] دو وجه برای [[تفسیر]] این [[آیه]] در نظر گرفته است: اول اینکه وی [[مأمور]] بوده از میان [[خویشان]]، {{عربی|"الاقرب فالاقرب"}} (نزدیک‌ترین و سپس [[نزدیکان]]) را رعایت نماید و از بین ایشان نیز از کسانی آغاز کند که [[اولویت]] دارند و سپس [[پیروان]] [[بلافصل]] خود و در مجموع [[انذار]] آنان را بر دیگران مقدم بدارد. لذا از آن حضرت {{صل}} گزارش شده که وقتی [هنگام [[فتح مکه]]] وارد آن [[شهر]] شد، فرمود: هر ربایی که از دوره [[جاهلیت]] به جا مانده، زیر دو پایم می‌گذارم و اولین آن، ربای عمویم [[عباس]] است. دوم آنکه در این [[انذار]]، دستخوش [[عطوفت]] و [[مهربانی]] [[خویشاوندی]] و [[قرابت]] نشود و بدون محابا و [[ترس]] به آنان هشدار دهد<ref>الکشاف، ج۲، ص۱۳۴.</ref>.

[[ابن عربی]] نیز با نگاهی [[عرفانی]] می‌گوید: اینکه [[خداوند]]، به [[رسول]] خود فرمود تا {{متن قرآن|الْأَقْرَبِينَ}} را [[انذار]] کند، منظورش همه [[خویشان]] او نبوده، بلکه مقصود، کسانی بوده‌اند که استعداد و [[آمادگی]] روحی‌شان به استعداد [[پیامبر]] {{صل}} نزدیک‌تر و حال‌شان به اقتضای [[فطرت]] با حال وی متناسب‌تر بوده است؛ زیرا قبول [[دعوت]]، ممکن نیست مگر به واسطه همجنس بودن آنچه که در [[نفس انسان]] است و نیز با نزدیکی [[روح]]<ref>تفسیر ابن عربی، ج۲، ص۹۵.</ref>.<ref>[[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه انذار (مقاله)|مقاله «آیه انذار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۷۸-۸۰.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه انذار (مقاله)|مقاله «آیه انذار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
# [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]
# [[پرونده:1414.jpg|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)|'''فرهنگ شیعه''']]
# [[پرونده:1368914.jpg|22px]] [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|'''معارف و عقاید ۵''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:آیات امامت]]
[[رده:آیات نامدار]]
[[رده:اثبات امامت امام علی]]