آیه تبلیغ از دیدگاه اهل سنت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

فرقانی در ‏۱۲ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۵

2025-08-12T08:45:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۵
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = آیه تبلیغ		\| موضوع مرتبط = آیه تبلیغ
	\| عنوان مدخل = آیه تبلیغ		\| عنوان مدخل = آیه تبلیغ
	\| مداخل مرتبط = [[آیه تبلیغ در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه تبلیغ در حدیث]] - [[آیه تبلیغ در کلام اسلامی~~]] - [[آیه تبلیغ در معارف و سیره رضوی~~]] - [[آیه تبلیغ از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[آیه تبلیغ در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه تبلیغ در حدیث]] - [[آیه تبلیغ در کلام اسلامی]] - [[آیه تبلیغ از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

فرقانی: /* دلالت بر مکر یهود */

2025-08-12T07:17:29Z

دلالت بر مکر یهود

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۷
خط ۲۵۴:		خط ۲۵۴:
	'''دیدگاه [[طبری]]، [[بغوی]] و [[محمد بن ابی بکر]] رازی:'''		'''دیدگاه [[طبری]]، [[بغوی]] و [[محمد بن ابی بکر]] رازی:'''

	پس از وی، [[طبری]]<ref>طبری، جامع البیان، ج۴، ص۳۰۷.</ref> (م. ۳۰۳ق)، [[بغوی]]<ref>بغوی، معالم التنزیل، ج۲، ص۵۱.</ref> (م. ۵۱۶ق) و [[محمد بن ابی بکر]] رازی<ref>رازی، محمد بن ابی بکر، تفسیر اسئلة القرآن المجید و اجوبتها، ص۷۴.</ref> (م. ۶۶۰ق) نیز همین قول را [[اختیار]] کرده‌اند، و [[فخر رازی]] نیز پس از ارایه احتمال‌های گوناگون در مورد نزول آیه مورد بحث، همین قول را برگزیده است، و تنها دلیل این افراد سیاق یا تناسب [[آیات]] قبل و بعد از این [[آیه]] می‌باشد که همه درباره [[یهودیان]] است؛ برای نمونه فخر رازی می‌نویسد: «سزاوارتر است که بگوییم [[خداوند تعالی]] [[پیامبر]] را از [[مکر]] [[یهود]] و [[نصارا]]، [[ایمنی]] و به ایشان دستور داد بدون [[هراس]] از ایشان [[تبلیغ]] خود را آشکار سازد؛ زیرا آیات زیادی پیش از این آیه و پس از آن درباره یهود و نصاراست و ممکن نیست این آیه بدون ارتباط با آنها در بینشان قرار گیرد...؛ از این رو، [[خداوند]] به پیامبرش دستور داد این سخن را که برای [[اهل کتاب]] به شدت گران تمام می‌شود، [[ابلاغ]] کند و بگوید: {{متن قرآن\|قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَى شَيْءٍ حَتَّى تُقِيمُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا...}}<ref>«بگو: ای اهل کتاب! تا تورات و انجیل و آنچه را از پروردگارتان به سوی شما فرو فرستاده شده است بر پا ندارید بر حق نیستید؛ و بی‌گمان آنچه از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است بر سرکشی و کفر بسیاری از آنان می‌افزاید پس بر گروه کافران اندوه مخور» سوره مائده، آیه ۶۸.</ref>.		پس از وی، [[طبری]]<ref>طبری، جامع البیان، ج۴، ص۳۰۷.</ref> (م. ۳۰۳ق)، [[بغوی]]<ref>بغوی، معالم التنزیل، ج۲، ص۵۱.</ref> (م. ۵۱۶ق) و [[محمد بن ابی بکر]] رازی<ref>رازی، محمد بن ابی بکر، تفسیر اسئلة القرآن المجید و اجوبتها، ص۷۴.</ref> (م. ۶۶۰ق) نیز همین قول را [[اختیار]] کرده‌اند.

	'''دیدگاه فخر رازی'''		'''دیدگاه فخر رازی'''

			[[فخر رازی]] نیز پس از ارایه احتمال‌های گوناگون در مورد نزول آیه مورد بحث، همین قول را برگزیده است، و تنها دلیل این افراد سیاق یا تناسب [[آیات]] قبل و بعد از این [[آیه]] می‌باشد که همه درباره [[یهودیان]] است؛ برای نمونه فخر رازی می‌نویسد: «سزاوارتر است که بگوییم [[خداوند تعالی]] [[پیامبر]] را از [[مکر]] [[یهود]] و [[نصارا]]، [[ایمنی]] و به ایشان دستور داد بدون [[هراس]] از ایشان [[تبلیغ]] خود را آشکار سازد؛ زیرا آیات زیادی پیش از این آیه و پس از آن درباره یهود و نصاراست و ممکن نیست این آیه بدون ارتباط با آنها در بینشان قرار گیرد...؛ از این رو، [[خداوند]] به پیامبرش دستور داد این سخن را که برای [[اهل کتاب]] به شدت گران تمام می‌شود، [[ابلاغ]] کند و بگوید: {{متن قرآن\|قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَى شَيْءٍ حَتَّى تُقِيمُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا...}}<ref>«بگو: ای اهل کتاب! تا تورات و انجیل و آنچه را از پروردگارتان به سوی شما فرو فرستاده شده است بر پا ندارید بر حق نیستید؛ و بی‌گمان آنچه از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است بر سرکشی و کفر بسیاری از آنان می‌افزاید پس بر گروه کافران اندوه مخور» سوره مائده، آیه ۶۸.</ref>.

	فخر رازی روایتی را از [[حسن بصری]] بدین صورت نقل می‌کند تا تأییدی بر این قول به شمار آید: {{عربی\|إن الله بعثني برسالته فضقت بها ذرعا و عرفت أن الناس يكذبوني و اليهود و النصارى و قريش يخوفوني فلما أنزل الله هذه الآية زال الخوف بالكلية}}؛ «خداوند من را برای [[رسالت]] خود برانگیخت. من از این مأموریت دلتنگ بودم و می‌دانستم [[مردم]] مرا [[تکذیب]] و [[یهود]] و [[نصارا]] و [[قریش]] من را [[تهدید]] می‌کنند؛ پس چون این [[آیه]] نازل شد، تمام ترس‌ها و [[دل]] [[نگرانی‌ها]] از میان رفت».		فخر رازی روایتی را از [[حسن بصری]] بدین صورت نقل می‌کند تا تأییدی بر این قول به شمار آید: {{عربی\|إن الله بعثني برسالته فضقت بها ذرعا و عرفت أن الناس يكذبوني و اليهود و النصارى و قريش يخوفوني فلما أنزل الله هذه الآية زال الخوف بالكلية}}؛ «خداوند من را برای [[رسالت]] خود برانگیخت. من از این مأموریت دلتنگ بودم و می‌دانستم [[مردم]] مرا [[تکذیب]] و [[یهود]] و [[نصارا]] و [[قریش]] من را [[تهدید]] می‌کنند؛ پس چون این [[آیه]] نازل شد، تمام ترس‌ها و [[دل]] [[نگرانی‌ها]] از میان رفت».

Bahmani: /* منابع */

2025-08-10T10:15:22Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۵
خط ۴۲۷:		خط ۴۲۷:
	# [[پرونده:IM010223.jpg\|22px]] [[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]		# [[پرونده:IM010223.jpg\|22px]] [[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]
	# [[پرونده:4432.jpg\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|'''تجلی امامت''']]		# [[پرونده:4432.jpg\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|'''تجلی امامت''']]

			# [[پرونده:4670311.jpg\|22px]] [[رضا محمدی\|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی - محمدی (کتاب)\|'''امام‌شناسی''']]
			# [[پرونده:440259451.jpg\|22px]] [[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت امام علی (مقاله)\|'''امامت امام علی''']]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]
			# [[پرونده:1100836.jpg\|22px]] [[سید محمد مرتضوی\|مرتضوی، سید محمد]]، [[آیات ولایت در قرآن - مرتضوی ج۲ (کتاب)\|'''آیات ولایت در قرآن''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* براء بن عازب انصاری */

2025-08-10T10:11:34Z

براء بن عازب انصاری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۱
خط ۶۹:		خط ۶۹:
	[[سید علی همدانی]]<ref>به نقل از: قندوزی، ینابیع المودة، ج۲، ص۲۴۹، ح۶۹۹، مرحوم میرحامد حسین هندی در کتاب عبقات الانوار به شرح حال سید علی همدانی به نقل از عبدالرحمن بن احمد الجامی و دیگران پرداخته است (ر.ک: هندی، عبقات الانوار، ج۱۰، ص۳۳۴).</ref> (م. ۷۸۶ق) و [[سید عبدالوهاب بخاری]]<ref>به نقل از: امینی، الغدیر، ج۱، ص۴۳۵. درباره شرح حال سید عبدالوهاب بخاری (ر.ک: الغدیر، ج۱، ص۲۸۴).</ref> (م. ۹۳۲ق) نیز از براء بن عازب همین مضمون را آورده‌اند.		[[سید علی همدانی]]<ref>به نقل از: قندوزی، ینابیع المودة، ج۲، ص۲۴۹، ح۶۹۹، مرحوم میرحامد حسین هندی در کتاب عبقات الانوار به شرح حال سید علی همدانی به نقل از عبدالرحمن بن احمد الجامی و دیگران پرداخته است (ر.ک: هندی، عبقات الانوار، ج۱۰، ص۳۳۴).</ref> (م. ۷۸۶ق) و [[سید عبدالوهاب بخاری]]<ref>به نقل از: امینی، الغدیر، ج۱، ص۴۳۵. درباره شرح حال سید عبدالوهاب بخاری (ر.ک: الغدیر، ج۱، ص۲۸۴).</ref> (م. ۹۳۲ق) نیز از براء بن عازب همین مضمون را آورده‌اند.

	علاوه بر [[صحابه]]، تعداد زیادی از [[تابعین]] نیز روایاتی را در خصوص [[شان نزول]] این [[آیه]] درباره [[امام علی]]{{ع}} نقل کرده‌اند<ref>[[فتح‌الله نجارزادگان\|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[بررسی تطبیقی [[تفسیر~~]] [[~~آیات ولایت]] (کتاب)\|بررسی تطبیقی [[تفسیر]] آیات ولایت]]، ص۱۳۶-۱۴۳.</ref>.		علاوه بر [[صحابه]]، تعداد زیادی از [[تابعین]] نیز روایاتی را در خصوص [[شان نزول]] این [[آیه]] درباره [[امام علی]]{{ع}} نقل کرده‌اند<ref>[[فتح‌الله نجارزادگان\|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت (کتاب)\|بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت]]، ص۱۳۶-۱۴۳.</ref>.

	با این حال عده‌ای دیگر از ایشان، [[شأن]] نزول‌های دیگری را برای این آیه بیان کرده‌اند که در ادامه به بیان و بررسی آنها می‌پردازیم:		با این حال عده‌ای دیگر از ایشان، [[شأن]] نزول‌های دیگری را برای این آیه بیان کرده‌اند که در ادامه به بیان و بررسی آنها می‌پردازیم:

Bahmani: /* ابوهریره */

2025-08-10T10:11:06Z

ابوهریره

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۱
خط ۵۹:		خط ۵۹:

	===== [[ابوهریره]] =====		===== [[ابوهریره]] =====
	[[حاکم حسکانی]] به نقل از ابوهریره چنین آورده است: [[خداوند]] - عز وجل - چنین نازل کرد: «ای [[رسول]]، آنچه بر تو از پروردگارت درباره [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} نازل شده، برسان و اگر چنین نکنی، [[رسالت]] پروردگارت را نرسانده‌ای»<ref>فأنزل الله عزوجل {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ...}} فی [[علی بن أبی طالب]] {{متن قرآن\|وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ...}}.</ref>.<ref>حسکانی، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۴۹، ح۲۴۴.</ref> ابواسحاق جوینی [[حموئی]] (م. ۷۳۰ق) نیز از سه استاد خود از ابوهریره این [[حدیث]] را نقل کرده است<ref>حموئی، فرائد السمطین، ج۱، ص۱۵۸، ح۱۲۰.</ref>.<ref>[[فتح‌الله نجارزادگان\|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[بررسی تطبیقی [[تفسیر~~]] [[~~آیات ولایت]] (کتاب)\|بررسی تطبیقی [[تفسیر]] آیات ولایت]]، ص۱۳۶.</ref>		[[حاکم حسکانی]] به نقل از ابوهریره چنین آورده است: [[خداوند]] - عز وجل - چنین نازل کرد: «ای [[رسول]]، آنچه بر تو از پروردگارت درباره [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} نازل شده، برسان و اگر چنین نکنی، [[رسالت]] پروردگارت را نرسانده‌ای»<ref>فأنزل الله عزوجل {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ...}} فی [[علی بن أبی طالب]] {{متن قرآن\|وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ...}}.</ref>.<ref>حسکانی، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۴۹، ح۲۴۴.</ref> ابواسحاق جوینی [[حموئی]] (م. ۷۳۰ق) نیز از سه استاد خود از ابوهریره این [[حدیث]] را نقل کرده است<ref>حموئی، فرائد السمطین، ج۱، ص۱۵۸، ح۱۲۰.</ref>.<ref>[[فتح‌الله نجارزادگان\|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت (کتاب)\|بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت]]، ص۱۳۶.</ref>

	===== [[عبدالله بن ابی اوفی]] أسلمی =====		===== [[عبدالله بن ابی اوفی]] أسلمی =====

Bahmani: /* جابر بن عبدالله الانصاری */

2025-08-10T10:10:42Z

جابر بن عبدالله الانصاری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۰
خط ۵۶:		خط ۵۶:

	===== [[جابر بن عبدالله الانصاری]] =====		===== [[جابر بن عبدالله الانصاری]] =====
	[[حاکم حسکانی]] - از دانشمندان~~]] [[~~قرن پنجم - به نقل از [[ابن عباس]] و [[جابر بن عبدالله]] می‌گوید<ref>حسکانی، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۵۵، ح۲۴۹.</ref>: [[خداوند]] به پیامبرش محمد{{صل}} دستور داد علی{{ع}} را برای [[مردم]] [[منصوب]] کرده، آنان را از ولایتش [[آگاه]] کند؛ پس [[رسول خدا]]{{صل}} نگران بودند که مردم بگویند وی این [[مقام]] را از سوی خود به پسر عمویش بخشید و در این باره [[طعنه]] زنند؛ پس خداوند به ایشان [[وحی]] کرد: «ای رسول، آنچه بر تو نازل شده، برسان».... پس رسول خدا{{صل}} به [[اعلان]] [[ولایت علی]]{{ع}} در [[روز غدیر]] اقدام فرمود<ref>{{عربی\|أمر الله محمداً أن ينصب عليا للناس ليخبرهم بولايته فتخوف رسول الله{{صل}} أن يقولوا حابي ابن عمه و أن يطعنوا في ذلك عليه، فأوحى الله إليه: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ...}} فقام رسول الله بولايته يوم غدير خم}}.</ref>.<ref>[[فتح‌الله نجارزادگان\|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت (کتاب)\|بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت]]، ص۱۳۵.</ref>		[[حاکم حسکانی]] - از دانشمندان قرن پنجم - به نقل از [[ابن عباس]] و [[جابر بن عبدالله]] می‌گوید<ref>حسکانی، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۵۵، ح۲۴۹.</ref>: [[خداوند]] به پیامبرش محمد{{صل}} دستور داد علی{{ع}} را برای [[مردم]] [[منصوب]] کرده، آنان را از ولایتش [[آگاه]] کند؛ پس [[رسول خدا]]{{صل}} نگران بودند که مردم بگویند وی این [[مقام]] را از سوی خود به پسر عمویش بخشید و در این باره [[طعنه]] زنند؛ پس خداوند به ایشان [[وحی]] کرد: «ای رسول، آنچه بر تو نازل شده، برسان».... پس رسول خدا{{صل}} به [[اعلان]] [[ولایت علی]]{{ع}} در [[روز غدیر]] اقدام فرمود<ref>{{عربی\|أمر الله محمداً أن ينصب عليا للناس ليخبرهم بولايته فتخوف رسول الله{{صل}} أن يقولوا حابي ابن عمه و أن يطعنوا في ذلك عليه، فأوحى الله إليه: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ...}} فقام رسول الله بولايته يوم غدير خم}}.</ref>.<ref>[[فتح‌الله نجارزادگان\|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت (کتاب)\|بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت]]، ص۱۳۵.</ref>

	===== [[ابوهریره]] =====		===== [[ابوهریره]] =====

Bahmani در ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۹

2025-08-10T10:09:18Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۳۳

2025-08-10T06:33:43Z

نمایش تغییرات

فرقانی: /* انصراف کلمه «مولی در معانی دوست، یار و یاور */

2025-08-04T08:36:11Z

انصراف کلمه «مولی در معانی دوست، یار و یاور

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۶
خط ۴۴۴:		خط ۴۴۴:
	'''نقد و بررسی'''		'''نقد و بررسی'''

	[[متکلمان]] و [[مفسران]] در جای خود به فراوانی قرائن و شواهد درباره [[دلالت حدیث غدیر]] بر [[امامت]] و [[خلافت]] و [[اراده]] معنای «[[اولی به تصرف]]» از واژه «[[مولی]]»[[ سخن]] گفته‌اند. همچنین درباره عدم امکان اراده معنای [[دوستی]] و [[یاری]] از واژه یاد شده [[ادله]] و قرائن گوناگونی اقامه کرده‌اند. مجموع این قرائن و شواهد حالیه و مقالیه به [[شایستگی]] می‌نمایاند که منظور از موضوع مورد نظر جز ابلاغ [[جانشین پیامبر اکرم]]{{صل}} نبوده است و هر تفسیر دیگری جز آنچه که مربوط به [[ولایت]] و امامت و [[خلافت]] است، نادرست بوده و با آن تناسبی ندارد..<ref>[[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص234-236.</ref>.		[[متکلمان]] و [[مفسران]] در جای خود به فراوانی قرائن و شواهد درباره [[دلالت حدیث غدیر]] بر [[امامت]] و [[خلافت]] و [[اراده]] معنای «[[اولی به تصرف]]» از واژه «[[مولی]]»[[ سخن]] گفته‌اند. همچنین درباره عدم امکان اراده معنای [[دوستی]] و [[یاری]] از واژه یاد شده [[ادله]] و قرائن گوناگونی اقامه کرده‌اند. این قرائن در پاسخ به شبهه تردید و مناقشه در معنای پیشوا از مولی، گذشت، مجموع این قرائن و شواهد حالیه و مقالیه به [[شایستگی]] می‌نمایاند که منظور از موضوع مورد نظر جز ابلاغ [[جانشین پیامبر اکرم]]{{صل}} نبوده است و هر تفسیر دیگری جز آنچه که مربوط به [[ولایت]] و امامت و [[خلافت]] است، نادرست بوده و با آن تناسبی ندارد..<ref>[[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص234-236.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

فرقانی: /* تردید و مناقشه در معنای پیشوا برای «مولی» */

2025-08-04T08:34:56Z

تردید و مناقشه در معنای پیشوا برای «مولی»

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۴
خط ۴۰۴:		خط ۴۰۴:
	این قرائن به طور فشرده چنین است:		این قرائن به طور فشرده چنین است:

	# ~~دلالت قرائن داخلی و خارجی [[آیه شریفه]] بر مسئله [[جانشینی]] و [[ولایت]]~~		# بیان [[دوستی علی]]{{ع}} نیاز به آن همه مقدمات و [[تشکیلات]] و [[خطبه]] خوانی در وسط بیابان خشک و سوزان و نگه داشتن [[جمعیت]] و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از آنان ندارد؛ پس موضوع فراتر از بیان یک دوستی[[ ساده]] و عادی بوده است.
	## [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[~~مؤمنان~~]]~~، مطلب پنهان~~ و ~~پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم~~ در وسط بیابان خشک و سوزان و [[~~خطبه~~]] ~~خواندن~~ و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از [[~~جمعیت]] باشد؛ چراکه [[رسول خدا~~]]{{صل}} در ~~[[طول حیات]]~~ خویش ~~بارها و~~ به ~~مناسبت‌های گوناگون~~ بر [[~~لزوم~~]] [[~~محبت~~]] و [[~~دوستی~~]] [[~~مسلمانان~~]] ~~با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف~~ از [[~~احادیث~~]] ~~را در کتب خود~~ به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. <ref>شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴</ref>. افزون بر این [[قرآن]] ~~با صراحت می‌گوید~~ {{~~متن قرآن\|إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ~~}}<ref>«جز این نیست که مؤمنان برادرند، پس میان برادرانتان را آشتی دهید و از خداوند پروا کنید باشد که بر شما بخشایش آورند» سوره حجرات، آیه 10.</ref> و در جای دیگر می‌‌فرماید: {{متن قرآن\|وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ}}<ref>«و مردان و زنان مؤمن، دوستان یکدیگرند که به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و نماز را برپا می‌دارند و زکات می‌پردازند و از خداوند و پیامبرش فرمان می‌برند، اینانند که خداوند به زودی بر آنان بخشایش می‌آورد، به راستی خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره توبه، آیه 71.</ref> خلاصه اینکه [[~~اخوت اسلامی~~]] ~~و دوستی مسلمانان با یکدیگر~~ از ~~بدیهی‌ترین مسائل~~ [[~~اسلامی~~]] ~~است که از آغاز~~ [[~~اسلام~~]] ~~وجود داشت و~~ [[~~پیامبر~~]]{{صل}} ~~بارها آن را~~ [[~~تبلیغ]] کرد و بر آن تأکید نهاد به علاوه مسئله‌ای نبوده که با آن لحن تند در [[آیه~~]] ~~بیان شود و پیامبر از افشای آن [[احساس]] خطر کند.~~		# جمله {{عربی\|ألست اولی بکم من انفسکم}} که حضرت{{صل}} در خطبه خویش بدان استناد کرده‌اند، به هیچ وجه رابطه‌ای با بیان یک دوستی ساده ندارد؛ بلکه به روشنی بر معنای [[اولویت در تصرف]] دلالت دارد.
	~~## جمله~~ {{~~متن حدیث\|الستُ أولى بكم من انفسكم~~}}~~؛ آیا من نسبت~~ به ~~شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این~~ [[~~روایت~~]] ~~آمده است هیچ تناسبی با بیان یک~~ [[~~دوستی~~]] [[ ~~ساده~~]] ~~ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان~~ [[~~اولویت~~]] ~~و اختیاری که من نسبت به شما دارم و~~ [[~~پیشوا~~]] ~~و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت~~ است ~~و هرگونه~~ [[~~تفسیری~~]] ~~برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور~~ از [[~~انصاف~~]] ~~و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم~~.		# بر اساس [[نص]] [[حدیث متواتر]] [[غدیر]]، تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] به [[امام علی]]{{ع}} گفته شد، جز با [[ولایت]] به معنای خلافت سازگار نیست.
	#~~# تبریک‌هایی که~~ از ~~سوی~~ [[~~مردم~~]] ~~در این واقعه~~ [[~~تاریخی~~]] ~~به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر»~~ و «[[~~ابوبکر~~]]~~» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله~~ [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و [[تهنیت]] باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. مگر [[حضرت علی]]{{ع}} ~~تا آن~~ [[~~روز~~]] ~~به عنوان یک~~ [[~~مسلمان~~]] عادی که دوستی وی بر همه لازم است شناخته نشده بود؟ مگر دوستی مسلمانان با یکدیگر چیز تازه‌ای بود که نیاز به تبریک داشته باشد آن هم در [[~~سال آخر عمر پیامبر~~]]~~؟ در~~ [[~~مسند احمد~~]] ~~آمده است که عمر بعد~~ از ~~آن بیانات~~ [[~~پیامبر~~]]{{صل}} ~~به علی~~ {{~~ع}} گفت: {{عربی~~\|~~هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة~~}} ~~گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی.~~ <ref>~~احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹.</ref>. [[فخر رازی]] نیز در ذیل [[آیه]] یاد شده سخن عمر~~ را ~~آورده است که گفت: {{عربی\|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} <ref>تفسير الكبير~~ (~~مفاتیح الغيب~~)~~، ج ۴، جزء ۱۲، ص۴۰۱؛ برخی دیگر از منابعی که روایت بالا را~~ در آورده‌اند عبارت‌اند از: احمد بن على الخطيب البغدادی، تاریخ بغداد، ج۸ ص290؛ محمد عبد الرؤف المناوى، فيض القدير، ج۶، ص۲۱۸-۲۱۷؛ يوسف بن فرغلى، سبط بن الجوزی، تذكرة الخواص، ص۲۹؛ الحسن بن محمد النيشابوری، تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان، ج۲، ص۶۱۶؛ علی بن محمد ابن،مغازلی مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۶۹؛ ابراهيم بن محمد الجوينی فرائد السمطین، ج۱، ص۷۱ -۷۷ محمد بن عبدالله الاسكافى المعتزلى المعيار و الموزنة، ص۲۱۳؛ المحسن بن كرانه البيهقى الجشمى، تنبيه الغافلين عن فضائل الطالبين، ص١٠٣؛ موفق بن احمد الخورزمي، المناقب، ص۱۵۵-۱۵۶؛ جهت اطلاع بیشتر از دیگر منابع و طرق حدیث: رک سید على الحسيني الميلاني، نفحات الزهار، ج۹، ص۱۴۹-۱۵۲.</ref>~~. به این ترتیب عمر او را مولای خود و مولای همه~~ [[~~مؤمنان~~]] ~~می‌شمرد ناگفته پیداست [[دوستی]] ساده‌ای که میان همه مؤمنان با یکدیگر است چنین تشریفاتی ندارد و~~ این جز با [[~~ولایت~~]] ~~به معنای~~ [[~~خلافت~~]] ~~سازگار نیست.~~		# پیش از [[واقعه غدیر خم]]، بارها [[لزوم]] [[محبت]] و یارى على{{ع}} توسط [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم [[ابلاغ]] شده بود.
	~~## از جمله قرائنی که دلالت می‌کند بر اینکه حديث~~ [[~~غدیر]] خاص [[امامت امام علی~~]]{{ع}} ~~است، این است~~ که [[~~شاعران~~]] ~~نیز همین جریان را به [[شعر]] در آورده و~~ از [[~~جریان غدیر~~]] ~~معنای~~ [[~~امامت~~]] را ~~استفاده کرده‌اند. [[حسان بن ثابت]] [[شاعر]] معاصر [[رسول خدا]]{{صل}} است~~ که با [[~~زبان شعر~~]] ~~از رسول خدا~~ و ~~اقدامات ایشان [[حمایت]] می‌کرد. وی در جریان غدیر پس از آنکه رسول خدا{{صل}}~~ این [[~~مراسم~~]] را ~~برگزار کرد~~ [[~~خدمت~~]] [[~~پیامبر~~]] ~~رسید~~ و [[~~اجازه~~]] ~~خواست تادر این زمینه شعری بسراید که با اجازه حضرت این شعر را سرود: {{عربی\|يناديهم يوم الغدير نبيهم... بخم~~ و ~~اسمع بالرسول منادياً...}} «یعنی پیامبر آنها در~~ [[~~روز غدیر~~]] در [[~~سرزمین~~]] ~~خم به آنها ندا داد و چه ندا دهنده گرانقدری~~ که ~~فرمود: مولای شما و پیامبر شما کیست؟ و آنها بدون~~ [[~~چشم پوشی~~]] و [[~~اغماض~~]] ~~صریحاً پاسخ گفتند: خدای تو مولای ماست و تو پیامبر مایی و ما از~~ [[~~پذیرش ولایت~~]] ~~تو سر پیچی نخواهیم کرد. پیامبر به علی گفت: برخیز زیرا من تو~~ را ~~بعد از خودم~~ [[~~امام~~]] و [[~~رهبر~~]] [[~~انتخاب~~]] ~~کردم. سپس فرمود: هر کس من~~ [[~~مولی~~]] و ~~رهبر اویم~~ این [[~~مرد~~ ]]~~مولی~~ و ~~رهبر او است. پس شما همه از سر~~ [[~~صدق~~]] ~~و [[راستی]] از او [[پیروی]] کنید~~. <ref>~~مکارم شیرازی، پیام قرآن، ج۹، ص۱۸۸-۱۸۹~~</ref>. در این ~~هنگام پیامبر~~ به [[~~خدای متعال~~]] ~~عرض کرد: بارالها!~~ [[~~دوست~~]] ~~او را دوست بدار~~ و [[~~دشمن~~]] ~~او را دشمن بدار». <ref>يوسف بن فرغلى، سبط بن الجوزى، تذكرة الخواص، ص۳۳.</ref>. این اشعار را جمعی از بزرگان~~ و [[~~دانشمندان~~]] ~~[[اهل تسنن]] نیز نقل کرده‌اند~~. <ref>~~احمد بن موسی، ابن مردویه، مناقب علی بن ابی طالب، ص۲۴۱-۲۴۰.~~</ref>.<ref>[[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ~~ص۲۱۶~~-~~۲۲۲~~.</ref>.		# سروده [[شاعران]] و [[فهم]] [[اصحاب]] [[گواه]] آن است که این [[نخبگان]] نیز از [[جریان غدیر]] معنای امامت را فهم کرده‌اند.
			# اعترافات برخی از علمای [[عامه]] مانند گنجی [[شافعی]] و [[سبط ابن جوزی]] بر دلالت حدیث غدیر بر [[جانشینی امام علی]]{{ع}}، تصریح دارد.
			# [[نزول آیه]] [[عذاب]]
			# اعلام [[حمایت]] ویژه [[خداوند]] از [[رسول خدا]]{{صل}} {{متن قرآن\|وَٱللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ ٱلنَّاسِ}}<ref>«و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد». سوره مائده، آیه 67.</ref> که بر مخاطره آمیز بودن موضوع [[تبلیغ]] دلالت دارد. این دریافت با دیدگاه نویسنده [[المنار]] تناسبی ندارد؛ زیرا صرف اعلام [[ضرورت]] [[دوست داشتن امیر مؤمنان]]{{ع}} چنین حساسیتی ندارد که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} از [[اختلاف]] [[مسلمانان]] درباره آن بیمناک باشد و این امر را به تاخیر اندازد تا خداوند به ایشان بفرماید: آنچه را که بر تو نازل کرده‌ام،[[ تبلیغ]] کن و اگر این کار را انجام ندهی، [[رسالت الهی]] را انجام نداده‌ای
			# ظاهر [[آیه شریفه]] می‌رساند که مسئله مورد نظر دارای اهمیت و [[عظمت]] فوق العاده‌ای بوده و با کیان [[رسالت]] و [[نبوت]] گره خورده است؛ چراکه خداوند به [[پیامبر]] دستور می‌دهد که آن را [[ابلاغ]] کند و اگر چنین نشود،[[ رسالت]] [[پروردگار]] را ابلاغ نکرده است؛ لذا مسئله‌ای که در آیه شریفه همسان نبوت دانسته شده، قطعاً با [[تفسیر]] «[[مولی]]» به [[دوستی]] و [[یاری]] تناسب ندارد و معنای این چیزی نیست مگر [[امامت]] و [[جانشینی رسول خدا]]{{صل}}. <ref>جهت اطلاع بیشتر درباره اراده معنای «اولی» و سزاوارتر به تصرف از واژه «مولی» و اعترافات برخی از علما و اندیشمندان عامه بر این مهم. رک: سید على الحسينى الميلاني، نفحات الازهار في خلاصة عبقات الانوار، ج ۸، ص١٠٩.</ref>.

			به هر روی مجموع این قرائن و شواهد حالیه و مقالیه به [[شایستگی]] می‌نمایاند که منظور از موضوع مورد نظر جز ابلاغ [[جانشین پیامبر اکرم]]{{صل}} نبوده است و هر تفسیر دیگری جز آنچه که مربوط به [[ولایت]] و امامت و [[خلافت]] است، نادرست بوده و با آن تناسبی ندارد. <ref>رشید رضا، المنار، ص399</ref>.<ref>[[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص234-236.</ref>.

	=== تشکیک در شأن نزول آیه [[عذاب]]: {{متن قرآن\|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ}}<ref>«خواهنده‌ای عذابی رخ‌دهنده را خواست» سوره معارج، آیه 1.</ref> ===		=== تشکیک در شأن نزول آیه [[عذاب]]: {{متن قرآن\|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ}}<ref>«خواهنده‌ای عذابی رخ‌دهنده را خواست» سوره معارج، آیه 1.</ref> ===

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۵
خط ۴۲۷:		خط ۴۲۷:
	# [[پرونده:IM010223.jpg\|22px]] [[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]		# [[پرونده:IM010223.jpg\|22px]] [[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]
	# [[پرونده:4432.jpg\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|'''تجلی امامت''']]		# [[پرونده:4432.jpg\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|'''تجلی امامت''']]

			# [[پرونده:4670311.jpg\|22px]] [[رضا محمدی\|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی - محمدی (کتاب)\|'''امام‌شناسی''']]
			# [[پرونده:440259451.jpg\|22px]] [[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت امام علی (مقاله)\|'''امامت امام علی''']]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]
			# [[پرونده:1100836.jpg\|22px]] [[سید محمد مرتضوی\|مرتضوی، سید محمد]]، [[آیات ولایت در قرآن - مرتضوی ج۲ (کتاب)\|'''آیات ولایت در قرآن''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}