آیه تبلیغ در حدیث - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۸

2025-11-18T08:48:32Z

Bahmani: /* منابع */

2025-11-18T08:47:35Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۷
خط ۱۳۹:		خط ۱۳۹:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:IM009868.jpg\|22px]] [[فتح‌الله نجارزادگان\|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت (کتاب)\|'''بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت''']]		# [[پرونده:IM009868.jpg\|22px]] [[فتح‌الله نجارزادگان\|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت (کتاب)\|'''بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت''']]
			# [[پرونده:136868.jpg\|22px]] [[علی اصغر رضوانی\|رضوانی، علی اصغر]]، [[امام‌شناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)\|'''امام‌شناسی و پاسخ به شبهات''']]
			# [[پرونده:4432.jpg\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|'''تجلی امامت''']]
			# [[پرونده:IM010223.jpg\|22px]] [[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

فرقانی: /* دلالت آیه */

2025-11-18T08:24:57Z

دلالت آیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۴
خط ۱۳۲:		خط ۱۳۲:

	== دلالت آیه ==		== دلالت آیه ==
	در دلالت این آیه میان علمای شیعه و [[اهل سنت]] اختلافاتی وجود دارد به نحوی که علمای شیعه و ~~بسیاری~~ از علمای [[اهل تسنن]] بر این باورند که [[سوره مائده]]، آخرین [[سوره]] نازل شده از [[قرآن]] است خصوصاً [[آیه]]: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ...}} و معتقدند که این آیه در [[روز ۱۸ ذی حجه]] پس از تمام شدن [[اعمال]] [[حجة الوداع]] در «[[غدیر خم]]» و قبل از این که [[پیامبر]]، [[امام علی]] را به عنوان [[خلیفه]] خود معرفی کند، نازل شده است و [[شأن نزول]] این [[آیه]] را، [[جانشینی حضرت علی]] و [[نصب]] آن حضرت از سوی [[رسول خدا]]، دانسته‌اند<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|تجلی امامت]]، ~~ص۴۹~~.</ref>.		در دلالت این آیه میان علمای شیعه و اهل سنت اختلافاتی وجود دارد به نحوی که علمای شیعه و برخی از علمای [[اهل تسنن]] بر این باورند که [[سوره مائده]]، آخرین [[سوره]] نازل شده از [[قرآن]] است خصوصاً [[آیه]]: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ...}} و معتقدند که این آیه در [[روز]] ۱۸ [[ذی حجه]] پس از تمام شدن [[اعمال]] [[حجة الوداع]] در «[[غدیر خم]]» و قبل از این که [[پیامبر]]، [[امام علی]] را به عنوان [[خلیفه]] خود معرفی کند، نازل شده است و [[شأن نزول]] این آیه را، [[جانشینی حضرت علی]] و [[نصب]] آن حضرت از سوی [[رسول خدا]]، دانسته‌اند<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|تجلی امامت]]، ص ۴۹.</ref>. با این حال غالب اهل سنت در دلالت این [[آیه]] اقوال دیگری را مطرح کرده‌اند. جمهور آنان بر این باورند که این آیه مورد نزول خاصی ندارد. [[خداوند]] به پیامبرش دستور می‌دهد هرچه بر ایشان نازل می‌کند، [[ابلاغ]] کرده، از هیچ چیزی [[احساس]] [[ترس]] و خطر ننماید و خداوند [[وعده]] داده ایشان را در برابر خطرها [[حفظ]] نماید. اما برخی از اهل سنت به این اجمال بسنده نکرده، در پی [[شناسایی]] مورد نزول آیه اقوالی را ذکر می‌کنند. این دیدگاه‌ها به دو دسته کلی تقسیم می‌شود؛ برخی از آنها به استناد روایاتی است که در مصادر آنان در این باره رسیده و برخی [[استنباط]] شخصی [[مفسران]] است<ref>[[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.</ref>.

	~~با این حال برخی~~ از ~~بزرگان~~ اهل سنت نزول ~~این~~ آیه در [[روز غدیر~~]] و بیان [[حدیث غدیر]] از سوی~~ رسول خدا{{صل}} ~~را پذیرفته‌~~ و ~~به تعیین معنای [[ولایت]] و اولویت در تصرف از میان معانی ده گانه برای ولی در این [[~~حدیث~~]] تصریح کرده و نر داده‌اند اما بسیاری دیگر برغم پذیرش نزول آیه در [[~~غدیر~~]]،~~ معتقدند مأموریتی که در این آیه بر دوش رسول خدا{{صل}} قرار داده شده مربوط به [[امامت]] و [[~~ولایت~~ امیرالمؤمنین]]{{ع}} نیست، بلکه آیه به این خاطر نازل ~~شده~~ که پیامبر در روز غدیر [[مردم]] را به [[دوستی]] با [[امیرالمؤمنین]] سفارش ~~کرده~~ و یا اعلام کند که آن حضرت در تمام شرایط یار و [[یاور]] پیامبر بوده است~~<ref>ر~~.~~ک: الغدیر، ج۱، ص۲۱۴ به بعد.</ref>. با~~ این ~~حال جمهور آنان بر این باورند~~ که ~~این آیه مورد نزول خاصی ندارد.~~ [[~~خداوند]] به پیامبرش دستور می‌دهد هرچه بر ایشان نازل می‌کند، [[ابلاغ]] کرده، از هیچ چیزی [[احساس]] [[ترس~~]] و ~~خطر ننماید و خداوند [[وعده]] داده ایشان را در برابر خطرها [[حفظ]] نماید. برخی اما به~~ این ~~اجمال درباره~~ آیه ~~بسنده نکرده،~~ در پی [[~~شناسایی~~]] مورد نزول آیه اقوالی را ذکر می‌کنند. این دیدگاه‌ها به دو دسته کلی تقسیم می‌شود؛ برخی از آنها به استناد روایاتی است که در مصادر آنان در ~~این باره رسیده و برخی~~ [[~~استنباط~~]] ~~شخصی~~ [[~~مفسران~~]] است~~. دسته اول عبارت‌اند از:~~<ref>[[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.</ref>.		به طور خلاصه آن دسته از اهل سنت که نزول آیه در روز غدیر بر رسول خدا {{صل}} و بیان حدیث غدیر از سوی آن حضرت را پذیرفته‌اند، معتقدند مأموریتی که در این آیه بر دوش [[رسول خدا]] {{صل}} قرار داده شده مربوط به [[امامت]] و ولایت [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} نیست، بلکه آیه به این خاطر نازل شد که [[پیامبر]] در [[روز غدیر]] [[مردم]] را به [[دوستی]] با امیرالمؤمنین سفارش کند و یا اعلام کند که حضرت در تمام شرایط یار و [[یاور]] پیامبر بوده است. اما این قول قابل پذیریش نیست، چرا که [[روایات]] صحیح و متعددی دربارۀ نزول این آیه در [[روز غدیر]] و در [[شأن]] امیرالمؤمنین علی {{ع}} به تواتر [[نقل]] شده است<ref>ر.ک: الغدیر: ج۱، ص۲۱۴ به بعد.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

فرقانی: /* دلالت آیه */

2025-11-18T08:22:29Z

دلالت آیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۲
خط ۱۳۴:		خط ۱۳۴:
	در دلالت این آیه میان علمای شیعه و [[اهل سنت]] اختلافاتی وجود دارد به نحوی که علمای شیعه و بسیاری از علمای [[اهل تسنن]] بر این باورند که [[سوره مائده]]، آخرین [[سوره]] نازل شده از [[قرآن]] است خصوصاً [[آیه]]: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ...}} و معتقدند که این آیه در [[روز ۱۸ ذی حجه]] پس از تمام شدن [[اعمال]] [[حجة الوداع]] در «[[غدیر خم]]» و قبل از این که [[پیامبر]]، [[امام علی]] را به عنوان [[خلیفه]] خود معرفی کند، نازل شده است و [[شأن نزول]] این [[آیه]] را، [[جانشینی حضرت علی]] و [[نصب]] آن حضرت از سوی [[رسول خدا]]، دانسته‌اند<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|تجلی امامت]]، ص۴۹.</ref>.		در دلالت این آیه میان علمای شیعه و [[اهل سنت]] اختلافاتی وجود دارد به نحوی که علمای شیعه و بسیاری از علمای [[اهل تسنن]] بر این باورند که [[سوره مائده]]، آخرین [[سوره]] نازل شده از [[قرآن]] است خصوصاً [[آیه]]: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ...}} و معتقدند که این آیه در [[روز ۱۸ ذی حجه]] پس از تمام شدن [[اعمال]] [[حجة الوداع]] در «[[غدیر خم]]» و قبل از این که [[پیامبر]]، [[امام علی]] را به عنوان [[خلیفه]] خود معرفی کند، نازل شده است و [[شأن نزول]] این [[آیه]] را، [[جانشینی حضرت علی]] و [[نصب]] آن حضرت از سوی [[رسول خدا]]، دانسته‌اند<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|تجلی امامت]]، ص۴۹.</ref>.

	~~[[اهل سنت]] اما (بر خلاف [[شیعه]]) درباره [[تفسیر]]~~ این ~~آیه همداستان نیستند.~~ برخی از بزرگان اهل سنت نزول این آیه در [[روز غدیر]] و بیان [[حدیث غدیر]] از سوی رسول خدا{{صل}} را پذیرفته‌ و به تعیین معنای [[ولایت]] و اولویت در تصرف از میان معانی ده گانه برای ولی در این [[حدیث]] تصریح کرده و نر داده‌اند اما بسیاری دیگر برغم پذیرش نزول آیه در [[غدیر]]، معتقدند مأموریتی که در این آیه بر دوش رسول خدا{{صل}} قرار داده شده مربوط به [[امامت]] و [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} نیست، بلکه آیه به این خاطر نازل شده که پیامبر در روز غدیر [[مردم]] را به [[دوستی]] با [[امیرالمؤمنین]] سفارش کرده و یا اعلام کند که آن حضرت در تمام شرایط یار و [[یاور]] پیامبر بوده است<ref>ر.ک: الغدیر، ج۱، ص۲۱۴ به بعد.</ref>. با این حال جمهور آنان بر این باورند که این آیه مورد نزول خاصی ندارد. [[خداوند]] به پیامبرش دستور می‌دهد هرچه بر ایشان نازل می‌کند، [[ابلاغ]] کرده، از هیچ چیزی [[احساس]] [[ترس]] و خطر ننماید و خداوند [[وعده]] داده ایشان را در برابر خطرها [[حفظ]] نماید. برخی اما به این اجمال درباره آیه بسنده نکرده، در پی [[شناسایی]] مورد نزول آیه اقوالی را ذکر می‌کنند. این دیدگاه‌ها به دو دسته کلی تقسیم می‌شود؛ برخی از آنها به استناد روایاتی است که در مصادر آنان در این باره رسیده و برخی [[استنباط]] شخصی [[مفسران]] است. دسته اول عبارت‌اند از:<ref>[[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.</ref>.		با این حال برخی از بزرگان اهل سنت نزول این آیه در [[روز غدیر]] و بیان [[حدیث غدیر]] از سوی رسول خدا{{صل}} را پذیرفته‌ و به تعیین معنای [[ولایت]] و اولویت در تصرف از میان معانی ده گانه برای ولی در این [[حدیث]] تصریح کرده و نر داده‌اند اما بسیاری دیگر برغم پذیرش نزول آیه در [[غدیر]]، معتقدند مأموریتی که در این آیه بر دوش رسول خدا{{صل}} قرار داده شده مربوط به [[امامت]] و [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} نیست، بلکه آیه به این خاطر نازل شده که پیامبر در روز غدیر [[مردم]] را به [[دوستی]] با [[امیرالمؤمنین]] سفارش کرده و یا اعلام کند که آن حضرت در تمام شرایط یار و [[یاور]] پیامبر بوده است<ref>ر.ک: الغدیر، ج۱، ص۲۱۴ به بعد.</ref>. با این حال جمهور آنان بر این باورند که این آیه مورد نزول خاصی ندارد. [[خداوند]] به پیامبرش دستور می‌دهد هرچه بر ایشان نازل می‌کند، [[ابلاغ]] کرده، از هیچ چیزی [[احساس]] [[ترس]] و خطر ننماید و خداوند [[وعده]] داده ایشان را در برابر خطرها [[حفظ]] نماید. برخی اما به این اجمال درباره آیه بسنده نکرده، در پی [[شناسایی]] مورد نزول آیه اقوالی را ذکر می‌کنند. این دیدگاه‌ها به دو دسته کلی تقسیم می‌شود؛ برخی از آنها به استناد روایاتی است که در مصادر آنان در این باره رسیده و برخی [[استنباط]] شخصی [[مفسران]] است. دسته اول عبارت‌اند از:<ref>[[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۱

2025-11-18T08:21:41Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۲

2025-11-18T08:12:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۲
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	'''آیه تبلیغ''' آیه ۶۷ سوره مائده، خبر از [[ابلاغ]] دستور مهمی به [[رسول اکرم]]{{صل}} می‌دهد که اگر حضرت به انجام نرساند، کل [[اسلام]] در معرض خطر قرار می‌گیرد. موضوع این ابلاغ چنان مهم است که آن حضرت با بیانی خاص مورد خطاب [[الهی]] قرار گرفته است. روایات صحیح و متعددی در منابع شیعه و سنی در تفسیر این آیه وارد شده که شان نزول آن را امامت و خلافت امام علی {{ع}} معرفی کرده است و این همان مطلبی است که [[خداوند]] دستور به ابلاغ آن می‌دهد؛ این روایات از افرادی همچون ابن عباس، ابوسعید خدری، عبدالله بن مسعود، ابوهریره و دیگران نقل شده است. از مهم‌ترین این روایات، حدیث مشهور [[غدیر]] است که به تواتر از [[شیعه]] و [[سنی]] نقل گردیده است.		'''آیه تبلیغ''' آیه ۶۷ سوره مائده، خبر از [[ابلاغ]] دستور مهمی به [[رسول اکرم]]{{صل}} می‌دهد که اگر حضرت به انجام نرساند، کل [[اسلام]] در معرض خطر قرار می‌گیرد. موضوع این ابلاغ چنان مهم است که آن حضرت با بیانی خاص مورد خطاب [[الهی]] قرار گرفته است. روایات صحیح و متعددی در منابع شیعه و سنی در تفسیر این آیه وارد شده که شان نزول آن را امامت و خلافت امام علی {{ع}} معرفی کرده است و این همان مطلبی است که [[خداوند]] دستور به ابلاغ آن می‌دهد؛ این روایات از افرادی همچون ابن عباس، ابوسعید خدری، عبدالله بن مسعود، ابوهریره و دیگران نقل شده است. از مهم‌ترین این روایات، حدیث مشهور [[غدیر]] است که به تواتر از [[شیعه]] و [[سنی]] نقل گردیده است.

فرقانی در ‏۱۲ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۴

2025-08-12T08:44:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۴
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = آیه تبلیغ		\| موضوع مرتبط = آیه تبلیغ
	\| عنوان مدخل = آیه تبلیغ		\| عنوان مدخل = آیه تبلیغ
	\| مداخل مرتبط = [[آیه تبلیغ در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه تبلیغ در حدیث]] - [[آیه تبلیغ در کلام اسلامی~~]] - [[آیه تبلیغ در معارف و سیره رضوی~~]] - [[آیه تبلیغ از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[آیه تبلیغ در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه تبلیغ در حدیث]] - [[آیه تبلیغ در کلام اسلامی]] - [[آیه تبلیغ از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

فرقانی: /* امامت و ولایت امام علی {{ع}} */

2025-08-12T07:19:29Z

امامت و ولایت امام علی {{ع}}

@@ خط ۹: / خط ۹: @@
 == [[شأن نزول]] ==
 === امامت و ولایت امام علی {{ع}} ===
 ==== روایات شیعه ====
 روایاتی که در مصادر شیعه درباره مورد نزول [[آیه تبلیغ]] وارد شده، همه پیرامون [[اعلان]] [[ولایت امام علی]] {{ع}} است و آن را مربوط به [[روز]] [[غدیرخم]] می‌داند. در این [[روایات]]، [[آیه]] مذکور از یک‌سو با [[آیه ولایت]] ([[آیه ۵۵ سوره مائده]])، [[اولی الامر]] ([[آیه ۵۹ سوره نساء]]) و [[آیه اکمال دین]] ([[آیه ۳ سوره مائده]]) و از سوی دیگر با [[حدیث ثقلین]] پیوند خورده است.
 #[[ابوجعفر کلینی]] با سند صحیح از [[زراره]]، [[فضیل بن یسار]]، [[بکیر بن اعین]]، [[محمد بن مسلم]]، [[برید بن معاویه]] و [[أبی الجارود]] جملگی از [[امام باقر]] {{ع}} چنین نقل می‌کنند: {{متن حدیث|أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ رَسُولَهُ بِوَلَايَةِ عَلِيٍّ {{ع}} وَ أَنْزَلَ عَلَيْهِ- {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ}}<ref>«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.</ref> وَ فَرَضَ وَلَايَةَ أُولِي الْأَمْرِ فَلَمْ يَدْرُوا مَا هِيَ فَأَمَرَ اللَّهُ مُحَمَّداً {{صل}} أَنْ يُفَسِّرَ لَهُمُ الْوَلَايَةَ كَمَا فَسَّرَ لَهُمُ الصَّلَاةَ وَ الزَّكَاةَ وَ الصَّوْمَ وَ الْحَجَّ فَلَمَّا أَتَاهُ ذَلِكَ مِنَ اللَّهِ ضَاقَ بِذَلِكَ صَدْرُ رَسُولِ اللَّهِ {{صل}} وَ تَخَوَّفَ أَنْ يَرْتَدُّوا عَنْ دِينِهِمْ وَ أَنْ يُكَذِّبُوهُ فَضَاقَ صَدْرُهُ وَ رَاجَعَ رَبَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}<ref>«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.</ref> فَصَدَعَ بِأَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى ذِكْرُهُ فَقَامَ بِوَلَايَةِ عَلِيٍّ {{ع}} يَوْمَ غَدِيرِ خُمٍّ فَنَادَى الصَّلَاةَ جَامِعَةً وَ أَمَرَ النَّاسَ أَنْ يُبَلِّغَ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ...}}؛ [[خداوند]]، پیامبرش را به [[ولایت علی]] {{ع}} [[فرمان]] داد و بر او چنین نازل کرد: «تنها ولی شما [[خدا]] و [[رسول]] و مؤمنانی هستند که [[نماز]] به پا می‌دارند و در [[رکوع]] [[زکات]] می‌دهند» و نیز [[خداوند]] [[ولایت اولی الامر]] را [[واجب]] کرد، آنان نمی‌دانستند این [[ولایت]] چیست، پس خداوند به محمد {{صل}} [[فرمان]] داد ولایت را برای آنان [[تفسیر]] کند، همان‌گونه که [[احکام]] نماز و زکات و [[روزه]] و [[حج]] را تفسیر می‌کنند. چون این فرمان رسید، حضرت دلتنگ و نگران شد که نکند [[مردم]] از دینشان برگردند و ایشان را [[تکذیب]] کنند. حضرت به پروردگارشان [[رجوع]] کردند و چاره خواستند پس خداوند چنین [[وحی]] فرستاد: «ای رسول، آنچه بر تو نازل شد، [[ابلاغ]] کن؛ اگر نکنی [[رسالت]] آن [خدا] را به انجام نرسانده‌ای و خدا تو را از مردم نگه می‌دارد.».... پس حضرت به [[فرمان خدا]] امر ولایت را آشکار ساخت و به معرفی [[ولایت علی]] {{ع}} در [[روز]] [[غدیرخم]] پرداخت... و به مردم فرمان داد تا حاضران به غایبان اطلاع دهند.»..<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما نص الله عزوجل و رسوله علی الأئمة {{عم}} واحدا واحدا، ج۱، ص۲۸۹، ح۴ و ص۲۹۰، ح۶ و نیز ر.ک: ابن عقده، کتاب الولایة، ص۱۹۸، ح۳۱ و به همین مضمون ر.ک: حموئی، فرائد السمطین، ج۱، ص۳۱۴، ح۲۵۰، باب ۵۸.</ref>.این [[حدیث]]، مأموریتی را که خداوند در [[آیه تبلیغ]] بر عهده [[پیامبر]] نهاده، به خوبی تبیین می‌کند و آن را با [[آیه ولایت]] و [[اولی الامر]] و اکمال پیوند می‌دهد. [[ابوجعفر کلینی]] مضمون این حدیث را از طرف دیگر نیز نقل کرده است<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۹۰، ح۶.</ref>. [[ابن طاووس]] نیز آن را از الرسالة الواضحة با سند مؤلف آن [[مظفر بن جعفر بن حسن]]، از [[امام رضا]] {{ع}} از جدشان [[امام صادق]] {{ع}} نقل کرده است<ref>ابن طاوس، الیقین، ص۳۷۲، باب ۱۲۲.</ref>.

فرقانی: /* دلالت آیه */

2025-08-12T07:18:46Z

دلالت آیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۸
خط ۱۱۴:		خط ۱۱۴:

	== دلالت آیه ==		== دلالت آیه ==
			در دلالت این آیه میان علمای شیعه و [[اهل سنت]] اختلافاتی وجود دارد به نحوی که علمای شیعه و بسیاری از علمای [[اهل تسنن]] بر این باورند که [[سوره مائده]]، آخرین [[سوره]] نازل شده از [[قرآن]] است خصوصاً [[آیه]]: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ...}} و معتقدند که این آیه در [[روز ۱۸ ذی حجه]] پس از تمام شدن [[اعمال]] [[حجة الوداع]] در «[[غدیر خم]]» و قبل از این که [[پیامبر]]، [[امام علی]] را به عنوان [[خلیفه]] خود معرفی کند، نازل شده است و [[شأن نزول]] این [[آیه]] را، [[جانشینی حضرت علی]] و [[نصب]] آن حضرت از سوی [[رسول خدا]]، دانسته‌اند<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|تجلی امامت]]، ص۴۹.</ref>.

			[[اهل سنت]] اما (بر خلاف [[شیعه]]) درباره [[تفسیر]] این آیه همداستان نیستند. برخی از بزرگان اهل سنت نزول این آیه در [[روز غدیر]] و بیان [[حدیث غدیر]] از سوی رسول خدا{{صل}} را پذیرفته‌ و به تعیین معنای [[ولایت]] و اولویت در تصرف از میان معانی ده گانه برای ولی در این [[حدیث]] تصریح کرده و نر داده‌اند اما بسیاری دیگر برغم پذیرش نزول آیه در [[غدیر]]، معتقدند مأموریتی که در این آیه بر دوش رسول خدا{{صل}} قرار داده شده مربوط به [[امامت]] و [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} نیست، بلکه آیه به این خاطر نازل شده که پیامبر در روز غدیر [[مردم]] را به [[دوستی]] با [[امیرالمؤمنین]] سفارش کرده و یا اعلام کند که آن حضرت در تمام شرایط یار و [[یاور]] پیامبر بوده است<ref>ر.ک: الغدیر، ج۱، ص۲۱۴ به بعد.</ref>. با این حال [[جمهور]] آنان بر این باورند که این آیه مورد نزول خاصی ندارد. [[خداوند]] به پیامبرش دستور می‌دهد هرچه بر ایشان نازل می‌کند، [[ابلاغ]] کرده، از هیچ چیزی [[احساس]] [[ترس]] و خطر ننماید و خداوند [[وعده]] داده ایشان را در برابر خطرها [[حفظ]] نماید. برخی اما به این اجمال درباره آیه بسنده نکرده، در پی [[شناسایی]] مورد نزول آیه اقوالی را ذکر می‌کنند. این دیدگاه‌ها به دو دسته کلی تقسیم می‌شود؛ برخی از آنها به استناد روایاتی است که در مصادر آنان در این باره رسیده و برخی [[استنباط]] شخصی [[مفسران]] است. دسته اول عبارت‌اند از:<ref>[[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

فرقانی: /* نزول آیه درباره مکر یهود */

2025-08-12T07:15:58Z

نزول آیه درباره مکر یهود

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۵
خط ۱۰۱:		خط ۱۰۱:
	=== نزول آیه درباره مکر یهود ===		=== نزول آیه درباره مکر یهود ===
	اولین کسی که [[آیه تبلیغ]] را در قضیه [[مکر]] [[یهود]] [[تفسیر]] کرد، [[مقاتل]] بن سلیمان است<ref>تفسير مقاتل بن سلیمان، ج۱، ص۴۹۱ و ۴۹۲.</ref> و پس از وی [[طبری]] و [[بغوی]] و [[محمد بن ابی بکر]] رازی این قول و تفسیر را [[اختیار]] کرده‌اند<ref>طبری، جامع البیان، ج۴، ص۳۰۷؛ بغوی، تفسير معالم التنزيل، ج۲، ص۵۱؛ رازی، تفسير اسألة القرآن المجيد و اجوبتها، ص۷۴.</ref>. [[فخر رازی]] نیز پس از احتمالات فراوان در مورد نزول آیه مورد بحث، همین قول را برگزیده و تنها دلیل آن را نیز سیاق یا تناسب [[آیات]] قبل و بعد دانسته که جملگی درباره [[یهودیان]] است<ref>رازی، مفاتيح الغيب، ج ۱۲، ص۵۰.</ref>.<ref>[[علی اصغر رضوانی\|رضوانی، علی اصغر]]، امامت در قرآن، ص۲۵۸-۲۶۲.</ref>		اولین کسی که [[آیه تبلیغ]] را در قضیه [[مکر]] [[یهود]] [[تفسیر]] کرد، [[مقاتل]] بن سلیمان است<ref>تفسير مقاتل بن سلیمان، ج۱، ص۴۹۱ و ۴۹۲.</ref> و پس از وی [[طبری]] و [[بغوی]] و [[محمد بن ابی بکر]] رازی این قول و تفسیر را [[اختیار]] کرده‌اند<ref>طبری، جامع البیان، ج۴، ص۳۰۷؛ بغوی، تفسير معالم التنزيل، ج۲، ص۵۱؛ رازی، تفسير اسألة القرآن المجيد و اجوبتها، ص۷۴.</ref>. [[فخر رازی]] نیز پس از احتمالات فراوان در مورد نزول آیه مورد بحث، همین قول را برگزیده و تنها دلیل آن را نیز سیاق یا تناسب [[آیات]] قبل و بعد دانسته که جملگی درباره [[یهودیان]] است<ref>رازی، مفاتيح الغيب، ج ۱۲، ص۵۰.</ref>.<ref>[[علی اصغر رضوانی\|رضوانی، علی اصغر]]، امامت در قرآن، ص۲۵۸-۲۶۲.</ref>

	~~'''دیدگاه [[مقاتل]] بن سلیمان:'''~~

	~~[[مقاتل بن سلیمان]] (م. ۱۵۰ق) نخستین کسی است که این قول را طرح کرده و آن را مدلل ساخته است. وی می‌گوید:~~
	«پیامبر خدا{{صل}} یهود را بارها به اسلام فراخواند، اما آنان مسخره می‌کردند و می‌گفتند: {{عربی\|أتريد يا محمد أن نتخذك حنانا، كما اتخذت النصارى عيسى ابن مريم حنانا}}؛ آیا تو می‌خواهی، تو را محبوب و مورد علاقه خود قرار دهیم؛ همان‌گونه که نصارا [[عیسی بن مریم]] را محبوب و [[معشوق]] خود قرار دادند؟!» پس چون [[پیامبر]] چنین دیدند، ساکت شدند؛ آنگاه [[خداوند]] پیامبر را واداشت تا باز هم آنان را به سوی [[خدا]] فراخواند و [[تکذیب]] و استهزای آنان، مانع از ادامه کار نشود و چنین نازل کرد: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ}}<ref>«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی [[پیام]] او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) [[مردم]] در پناه می‌گیرد» [[سوره مائده]]، آیه ۶۷.</ref>؛ یعنی خداوند تو را از یهود [[حفظ]] می‌کند تا تو را نکشند؛ پس چون این آیه نازل شد، پیامبر از [[قتل]] و [[ترس]] [[ایمنی]] یافت و فرمود: باکی بر من نیست که چه کسی من را [[خوار]] کند و چه کسی من را [[یاری]] کند؛ زیرا حضرت پیش از این می‌ترسید یهودیان، ایشان را [[فریب]] دهند و به [[قتل]] رسانند»<ref>تفسیر مقاتل بن سلیمان، ج۱، ص۴۹۱-۴۹۲.</ref>.

	~~'''دیدگاه [[طبری]]، [[بغوی]]، [[محمد بن ابی بکر]] و فخر رازی:'''~~

	پس از وی، [[طبری]]<ref>طبری، جامع البیان، ج۴، ص۳۰۷.</ref> (م. ۳۰۳ق)، [[بغوی]]<ref>بغوی، معالم التنزیل، ج۲، ص۵۱.</ref> (م. ۵۱۶ق) و [[محمد بن ابی بکر]] رازی<ref>رازی، محمد بن ابی بکر، تفسیر اسئلة القرآن المجید و اجوبتها، ص۷۴.</ref> (م. ۶۶۰ق) نیز همین قول را [[اختیار]] کرده‌اند، و [[فخر رازی]] نیز پس از ارایه احتمال‌های گوناگون در مورد نزول آیه مورد بحث، همین قول را برگزیده است، و تنها دلیل این افراد سیاق یا تناسب [[آیات]] قبل و بعد از این [[آیه]] می‌باشد که همه درباره [[یهودیان]] است؛ برای نمونه فخر رازی می‌نویسد: «سزاوارتر است که بگوییم [[خداوند تعالی]] [[پیامبر]] را از [[مکر]] [[یهود]] و [[نصارا]]، [[ایمنی]] و به ایشان دستور داد بدون [[هراس]] از ایشان [[تبلیغ]] خود را آشکار سازد؛ زیرا آیات زیادی پیش از این آیه و پس از آن درباره یهود و نصاراست و ممکن نیست این آیه بدون ارتباط با آنها در بینشان قرار گیرد...؛ از این رو، [[خداوند]] به پیامبرش دستور داد این سخن را که برای [[اهل کتاب]] به شدت گران تمام می‌شود، [[ابلاغ]] کند و بگوید: {{متن قرآن\|قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَى شَيْءٍ حَتَّى تُقِيمُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا...}}<ref>«بگو: ای اهل کتاب! تا تورات و انجیل و آنچه را از پروردگارتان به سوی شما فرو فرستاده شده است بر پا ندارید بر حق نیستید؛ و بی‌گمان آنچه از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است بر سرکشی و کفر بسیاری از آنان می‌افزاید پس بر گروه کافران اندوه مخور» سوره مائده، آیه ۶۸.</ref>.

	'''پاسخ کلی به دلالت [[آیه]] بر [[مکر]] [[یهود]]:'''		'''پاسخ کلی به دلالت [[آیه]] بر [[مکر]] [[یهود]]:'''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۸
خط ۱۱۰:		خط ۱۱۰:
	# اولاً این روایات بر فرض احراز صدور، در صدد بیان مورد نزول آیه نیست و با آن منافاتی ندارد بلکه در آنها تنها استناد پیامبر خدا{{صل}} را به بخشی از این آیه نشان می‌دهد و چون در متن برخی از روایات تصریح شده این ترخیص از ناحیۀ [[رسول خدا]]{{صل}} در [[مدینه]] بوده است احتمال دارد در فاصله [[غدیر خم]] تا [[وفات پیامبر]] [[خدا]] باشد.		# اولاً این روایات بر فرض احراز صدور، در صدد بیان مورد نزول آیه نیست و با آن منافاتی ندارد بلکه در آنها تنها استناد پیامبر خدا{{صل}} را به بخشی از این آیه نشان می‌دهد و چون در متن برخی از روایات تصریح شده این ترخیص از ناحیۀ [[رسول خدا]]{{صل}} در [[مدینه]] بوده است احتمال دارد در فاصله [[غدیر خم]] تا [[وفات پیامبر]] [[خدا]] باشد.
	# ثانياً: اساساً [[مفسّران]] [[اهل سنت]] این [[روایات]] را غریب دانسته و بر این قول متفقند که چون آیۀ مذکور مدنی و در اواخر [[بعثت]] نازل شده است با حراست [[ابو طالب]] در [[مکه]] پیوندی ندارد<ref>تفسير ابن كثير، ج۲، ص۷۹.</ref>.		# ثانياً: اساساً [[مفسّران]] [[اهل سنت]] این [[روایات]] را غریب دانسته و بر این قول متفقند که چون آیۀ مذکور مدنی و در اواخر [[بعثت]] نازل شده است با حراست [[ابو طالب]] در [[مکه]] پیوندی ندارد<ref>تفسير ابن كثير، ج۲، ص۷۹.</ref>.
	# ثالثاً قول به اینکه [[آیه]] فوق دو بار یکی در اوائل بعثت و دیگری در [[مدینه]] در اواخر بعثت نازل شده باشد نمی‌تواند مشکلی را حل کند؛ زیرا بر فرض که آیه در اوائل بعثت نازل شده باشد و در آن تضمین [[خداوند]] بر [[حفظ]] [[پیامبر]]{{صل}} باشد ولی نیازی به نگهبانی [[رسول خدا]]، در مدینه توسط یارانش نخواهد بود<ref>[[علی اصغر رضوانی\|رضوانی، علی اصغر]]، ~~امامت در قرآن،~~ ص۲۵۸-۲۶۲.</ref>.		# ثالثاً قول به اینکه [[آیه]] فوق دو بار یکی در اوائل بعثت و دیگری در [[مدینه]] در اواخر بعثت نازل شده باشد نمی‌تواند مشکلی را حل کند؛ زیرا بر فرض که آیه در اوائل بعثت نازل شده باشد و در آن تضمین [[خداوند]] بر [[حفظ]] [[پیامبر]]{{صل}} باشد ولی نیازی به نگهبانی [[رسول خدا]]، در مدینه توسط یارانش نخواهد بود<ref>[[علی اصغر رضوانی\|رضوانی، علی اصغر]]، [[امام‌شناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)\|امام‌شناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۲۵۸-۲۶۲.</ref>.

	=== نزول آیه در [[جنگ با بنی انمار]] ===		=== نزول آیه در [[جنگ با بنی انمار]] ===
خط ۱۱۹:		خط ۱۱۹:

	=== نزول آیه درباره مکر یهود ===		=== نزول آیه درباره مکر یهود ===
	اولین کسی که [[آیه تبلیغ]] را در قضیه [[مکر]] [[یهود]] [[تفسیر]] کرد، [[مقاتل]] بن سلیمان است<ref>تفسير مقاتل بن سلیمان، ج۱، ص۴۹۱ و ۴۹۲.</ref> و پس از وی [[طبری]] و [[بغوی]] و [[محمد بن ابی بکر]] رازی این قول و تفسیر را [[اختیار]] کرده‌اند<ref>طبری، جامع البیان، ج۴، ص۳۰۷؛ بغوی، تفسير معالم التنزيل، ج۲، ص۵۱؛ رازی، تفسير اسألة القرآن المجيد و اجوبتها، ص۷۴.</ref>. [[فخر رازی]] نیز پس از احتمالات فراوان در مورد نزول آیه مورد بحث، همین قول را برگزیده و تنها دلیل آن را نیز سیاق یا تناسب [[آیات]] قبل و بعد دانسته که جملگی درباره [[یهودیان]] است<ref>رازی، مفاتيح الغيب، ج ۱۲، ص۵۰.</ref>.<ref>[[علی اصغر رضوانی\|رضوانی، علی اصغر]]، ~~امامت در قرآن،~~ ص۲۵۸-۲۶۲.</ref>		اولین کسی که [[آیه تبلیغ]] را در قضیه [[مکر]] [[یهود]] [[تفسیر]] کرد، [[مقاتل]] بن سلیمان است<ref>تفسير مقاتل بن سلیمان، ج۱، ص۴۹۱ و ۴۹۲.</ref> و پس از وی [[طبری]] و [[بغوی]] و [[محمد بن ابی بکر]] رازی این قول و تفسیر را [[اختیار]] کرده‌اند<ref>طبری، جامع البیان، ج۴، ص۳۰۷؛ بغوی، تفسير معالم التنزيل، ج۲، ص۵۱؛ رازی، تفسير اسألة القرآن المجيد و اجوبتها، ص۷۴.</ref>. [[فخر رازی]] نیز پس از احتمالات فراوان در مورد نزول آیه مورد بحث، همین قول را برگزیده و تنها دلیل آن را نیز سیاق یا تناسب [[آیات]] قبل و بعد دانسته که جملگی درباره [[یهودیان]] است<ref>رازی، مفاتيح الغيب، ج ۱۲، ص۵۰.</ref>.<ref>[[علی اصغر رضوانی\|رضوانی، علی اصغر]]، [[امام‌شناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)\|امام‌شناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۲۵۸-۲۶۲.</ref>

	'''پاسخ کلی به دلالت [[آیه]] بر [[مکر]] [[یهود]]:'''		'''پاسخ کلی به دلالت [[آیه]] بر [[مکر]] [[یهود]]:'''
خط ۱۲۶:		خط ۱۲۶:
	# سیاق بر فرض ظهور داشتن قرینۀ مقامی است و در برابر [[نص]] [[روایات]] و قرینه‌های دیگر، ظهوری نخواهد داشت.		# سیاق بر فرض ظهور داشتن قرینۀ مقامی است و در برابر [[نص]] [[روایات]] و قرینه‌های دیگر، ظهوری نخواهد داشت.
	# بنا بر گفته [[فخر رازی]]، حکمی که خداوند دربارهٔ یهود نازل کرد و به قدری بر آنان گران تمام شد که موجب تأخیر در [[ابلاغ]] آن از سوی [[رسول خدا]]{{صل}} گردید، این بود:{{متن قرآن\|يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَى شَيْءٍ}}<ref>«بگو: ای اهل کتاب! تا تورات و انجیل و آنچه را از پروردگارتان به سوی شما فرو فرستاده شده است بر پا ندارید، بر حق نیستید»... سوره مائده، آیه ۶۸.</ref>. در حالی که قرآن پیش از این [[آیه]] در آیه ۶۴ همین [[سوره]] خطاب تندتری به يهود دارد: {{متن قرآن\|وَقَالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا}}<ref>«و یهودیان گفتند که دست خداوند بسته است، دستشان بسته باد و بر آنچه گفته‌اند لعنت بر ایشان باد»... سوره مائده، آیه ۶۴.</ref>.		# بنا بر گفته [[فخر رازی]]، حکمی که خداوند دربارهٔ یهود نازل کرد و به قدری بر آنان گران تمام شد که موجب تأخیر در [[ابلاغ]] آن از سوی [[رسول خدا]]{{صل}} گردید، این بود:{{متن قرآن\|يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَى شَيْءٍ}}<ref>«بگو: ای اهل کتاب! تا تورات و انجیل و آنچه را از پروردگارتان به سوی شما فرو فرستاده شده است بر پا ندارید، بر حق نیستید»... سوره مائده، آیه ۶۸.</ref>. در حالی که قرآن پیش از این [[آیه]] در آیه ۶۴ همین [[سوره]] خطاب تندتری به يهود دارد: {{متن قرآن\|وَقَالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا}}<ref>«و یهودیان گفتند که دست خداوند بسته است، دستشان بسته باد و بر آنچه گفته‌اند لعنت بر ایشان باد»... سوره مائده، آیه ۶۴.</ref>.
	# وجود این آیه در بین [[آیات]] یهود، ممکن است اشاره به این نکته باشد که منافقانی که پیامبر{{صل}} از آنها خوف داشت، به منزلۀ یهود و از سنخ آنان در [[کفر]] و ضلالت‌اند<ref>علی اصغر رضوانی، ~~امامت در قرآن،~~ ص۲۵۸-۲۶۲.</ref>.		# وجود این آیه در بین [[آیات]] یهود، ممکن است اشاره به این نکته باشد که منافقانی که پیامبر{{صل}} از آنها خوف داشت، به منزلۀ یهود و از سنخ آنان در [[کفر]] و ضلالت‌اند<ref>[[علی اصغر رضوانی\|رضوانی، علی اصغر]]، [[امام‌شناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)\|امام‌شناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۲۵۸-۲۶۲.</ref>.

	==== جمع‌بندی اقوال ====		==== جمع‌بندی اقوال ====