آیه سقایة الحاج در حدیث - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2026-04-18T07:40:44Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۰
خط ۱۰۴:		خط ۱۰۴:
	{{فضائل اهل بیت}}		{{فضائل اهل بیت}}

	[[رده:~~آیات امامت]]~~		[[رده:آیه سقایة الحاج]]
	~~[[رده:آیات نامدار]]~~
	~~[[رده:فضائل امام علی]]~~
	~~[[رده:آیات دارای شأن نزول~~]]

Bahmani در ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۷

2026-04-18T07:37:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۷
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	~~آیه~~ '''سقایة الحاج''' از جمله آیاتی است که با توجه به [[احادیث]] ذیل آن، بر [[افضلیت]] و در نتیجه خلافت بلافصل [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} دلالت دارد. براساس احادیث [[تفسیری]] ذیل آیه که در متون معتبر فریقین و توسط محدثان و [[مفسران]] نامدار و مورد اعتماد [[روایت]] شده، این آیه در [[شأن]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} نازل شده است. هنگامی که طلحة بن شیبه و [[عباس بن عبدالمطلب]] با یکدیگر [[تفاخر]] می‌کردند و یکی سقایت و آب رسانی به حجاج را نشانه [[برتری]] خود معرفی می‌کرد و دیگری کلید داری و تعمیر [[مسجد الحرام]] را [[فضیلت]] بالاتری می‌دانست. امیرالمؤمنین{{ع}} با اشاره به [[ایمان]]، [[هجرت]] و [[جهاد]] خود در [[راه خدا]] افضلیت خویش را یادآور می‌شوند. در این هنگام [[خداوند سبحان]] در [[تأیید]] [[ولیّ]] خود، این آیات را نازل فرمود.		'''آیه سقایة الحاج''' از جمله آیاتی است که با توجه به [[احادیث]] ذیل آن، بر [[افضلیت]] و در نتیجه خلافت بلافصل [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} دلالت دارد. براساس احادیث [[تفسیری]] ذیل آیه که در متون معتبر فریقین و توسط محدثان و [[مفسران]] نامدار و مورد اعتماد [[روایت]] شده، این آیه در [[شأن]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} نازل شده است. هنگامی که طلحة بن شیبه و [[عباس بن عبدالمطلب]] با یکدیگر [[تفاخر]] می‌کردند و یکی سقایت و آب رسانی به حجاج را نشانه [[برتری]] خود معرفی می‌کرد و دیگری کلید داری و تعمیر [[مسجد الحرام]] را [[فضیلت]] بالاتری می‌دانست. امیرالمؤمنین{{ع}} با اشاره به [[ایمان]]، [[هجرت]] و [[جهاد]] خود در [[راه خدا]] افضلیت خویش را یادآور می‌شوند. در این هنگام [[خداوند سبحان]] در [[تأیید]] [[ولیّ]] خود، این آیات را نازل فرمود.

	== متن آیه ==		== متن آیه ==

Bahmani در ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۸

2026-04-18T06:38:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[فروردین]]\|روز=[[29]]\|سال=[[1405]]\|کاربر=فرقانی}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = آیه سقایة الحاج		\| موضوع مرتبط = آیه سقایة الحاج

Bahmani در ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۸

2026-04-18T06:38:25Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[فروردین]]\|روز=[[29]]\|سال=[[1405]]\|کاربر=فرقانی}}		{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[فروردین]]\|روز=[[29]]\|سال=[[1405]]\|کاربر=فرقانی}}
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ~~آیات امامت امام علی~~		\| موضوع مرتبط = آیه سقایة الحاج
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل = آیه سقایة الحاج
	\| مداخل مرتبط = [[آیه سقایة الحاج]] - [[آیه سقایة الحاج در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه سقایة الحاج از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[آیه سقایة الحاج در حدیث]] - [[آیه سقایة الحاج در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه سقایة الحاج از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}
	~~{{جعبه اطلاعات آیات نامدار~~
	~~\| نام آیه = آیه سقایة الحاج~~
	~~\| نام تصویر =~~
	~~\| توضیح تصویر =~~
	\| متن آیه = أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لاَ يَسْتَوُونَ عِندَ اللَّهِ
	\| معنی آیه = آیا آب دادن به حاجیان و آبادسازی مسجد الحرام را همگون کار آن کس قرار داده‌اید که به خداوند و روز واپسین ایمان آورده و در راه خداوند جهاد کرده است؟ (هرگز این دو) نزد خداوند برابر نیستند
	~~\| شماره آیه = ۱۹- ۲۲~~
	~~\| نام سوره = توبه~~
	~~\| شماره جزء = ۱۰~~
	~~\| نام‌های دیگر =~~
	~~\| شأن نزول = امیرالمؤمنین {{ع}}~~
	~~\| مصداق آیه = امیرالمؤمنین {{ع}}~~
	~~\| دلالت آیه = {{فهرست جعبه \| دلالت بر افضلیت [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} \| دلالت بر امامت امیرالمومنین{{ع}} \| }}~~
	~~\| نتایج آیه =~~
	}}		}}

فرقانی در ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۵۴

2026-04-18T05:54:48Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۴
خط ۳:		خط ۳:
	\| موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی		\| موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[آیه سقایة الحاج]] - [[آیه سقایة الحاج از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[آیه سقایة الحاج]] - [[آیه سقایة الحاج در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه سقایة الحاج از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

فرقانی در ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۹

2026-04-18T05:19:34Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{مدخل مرتبط
-| موضوع مرتبط = آیه سقایة الحاج
+| موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی
-| عنوان مدخل  = آیه سقایة الحاج
+| عنوان مدخل  =
-| مداخل مرتبط = [[آیه سقایة الحاج در حدیث]]
+| مداخل مرتبط = [[آیه سقایة الحاج]] - [[آیه سقایة الحاج از دیدگاه اهل سنت]]
 | پرسش مرتبط  =
 }}

Bahmani: /* حدیث اول */

2026-04-18T05:16:47Z

حدیث اول

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۴۶
خط ۳۲:		خط ۳۲:

	==== حدیث اول ====		==== حدیث اول ====
	{{متن حدیث\|عَنْ مُحَمَّدِ بْن كَعْب القُرْظِي قال: اقْتَخَرَ شَيْبَةُ بن أبي طَلْحَةَ وَ رَجُلُ ذَكَرَ اسْمَهُ وَ عَلَى بن أبي طالب{{ع}}. فَقَالَ شَيْبَةُ بنُ أَبِي طَلْحَةَ: مَعِي مِفْتَاحُ الْبَيْتِ وَلَوْ اَشَاءُ بِتُّ فِيهِ وَ قَالَ ذلك الرَّجُلُ: أَنَا صَاحِبُ السَّقايَةِ وَ لَوْ أَشَاءَ بِتُّ فِي الْمَسْجِدِ وَ قَالَ عَلَى{{ع}}: مَا أَدْرِي مَا تَقُولَانِ قَدْ صَلَّيْتُ إِلَى الْقِبْلَةِ قَبْلَ النَّاسِ وَأَنَا صَاحِبُ الْجِهَادِ. فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ}}}}؛ «[[محمد بن کعب]] قُرظی گوید: روزی [[شیبة بن ابی طلحه]] و مردی دیگر و امیرالمؤمنين{{ع}} با یکدیگر [[تفاخر]] می‌کردند، شیبه می‌گفت: «من تعمیر کننده [[مسجد الحرام]] و کلید دار [[خانه خدا]] هستم». عباس می‌گفت: «من صاحب منصب سقایی حاجيانم» علی{{ع}} می‌گفت: «من نمی‌دانم شما چه می‌گویید، من قبل از همه به سوی [[قبله]] به [[نماز]] ایستادم و من صاحب [[جهاد در راه خدا]] هستم، در همین رابطه بود که [[آیه]] {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ}}، نازل شد»<ref>مجلسی، بحارالانوار، ج۳۶، ص۳۷.</ref>.		{{متن حدیث\|عَنْ مُحَمَّدِ بْن كَعْب القُرْظِي قال: اقْتَخَرَ شَيْبَةُ بن أبي طَلْحَةَ وَ رَجُلُ ذَكَرَ اسْمَهُ وَ عَلَى بن أبي طالب{{ع}}. فَقَالَ شَيْبَةُ بنُ أَبِي طَلْحَةَ: مَعِي مِفْتَاحُ الْبَيْتِ وَلَوْ اَشَاءُ بِتُّ فِيهِ وَ قَالَ ذلك الرَّجُلُ: أَنَا صَاحِبُ السَّقايَةِ وَ لَوْ أَشَاءَ بِتُّ فِي الْمَسْجِدِ وَ قَالَ عَلَى{{ع}}: مَا أَدْرِي مَا تَقُولَانِ قَدْ صَلَّيْتُ إِلَى الْقِبْلَةِ قَبْلَ النَّاسِ وَأَنَا صَاحِبُ الْجِهَادِ. فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ}}}}؛ «[[محمد بن کعب]] قُرظی گوید: روزی شیبة بن ابی طلحه و مردی دیگر و امیرالمؤمنين{{ع}} با یکدیگر [[تفاخر]] می‌کردند، شیبه می‌گفت: «من تعمیر کننده [[مسجد الحرام]] و کلید دار [[خانه خدا]] هستم». عباس می‌گفت: «من صاحب منصب سقایی حاجيانم» علی{{ع}} می‌گفت: «من نمی‌دانم شما چه می‌گویید، من قبل از همه به سوی [[قبله]] به [[نماز]] ایستادم و من صاحب [[جهاد در راه خدا]] هستم، در همین رابطه بود که [[آیه]] {{متن قرآن\|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ}}، نازل شد»<ref>مجلسی، بحارالانوار، ج۳۶، ص۳۷.</ref>.

	==== حدیث دوم ====		==== حدیث دوم ====

Bahmani در ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۶

2026-04-18T05:16:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۴۶
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	آیه '''سقایة الحاج''' از جمله آیاتی است که با توجه به [[احادیث]] ذیل آن، بر [[افضلیت]] و در نتیجه خلافت بلافصل [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} دلالت دارد. براساس احادیث [[تفسیری]] ذیل آیه که در متون معتبر فریقین و توسط محدثان و [[مفسران]] نامدار و مورد اعتماد [[روایت]] شده، این آیه در [[شأن]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} نازل شده است. هنگامی که [[طلحة بن شیبه]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] با یکدیگر [[تفاخر]] می‌کردند و یکی سقایت و آب رسانی به حجاج را نشانه [[برتری]] خود معرفی می‌کرد و دیگری کلید داری و تعمیر [[مسجد الحرام]] را [[فضیلت]] بالاتری می‌دانست. امیرالمؤمنین{{ع}} با اشاره به [[ایمان]]، [[هجرت]] و [[جهاد]] خود در [[راه خدا]] افضلیت خویش را یادآور می‌شوند. در این هنگام [[خداوند سبحان]] در [[تأیید]] [[ولیّ]] خود، این آیات را نازل فرمود.		آیه '''سقایة الحاج''' از جمله آیاتی است که با توجه به [[احادیث]] ذیل آن، بر [[افضلیت]] و در نتیجه خلافت بلافصل [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} دلالت دارد. براساس احادیث [[تفسیری]] ذیل آیه که در متون معتبر فریقین و توسط محدثان و [[مفسران]] نامدار و مورد اعتماد [[روایت]] شده، این آیه در [[شأن]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} نازل شده است. هنگامی که طلحة بن شیبه و [[عباس بن عبدالمطلب]] با یکدیگر [[تفاخر]] می‌کردند و یکی سقایت و آب رسانی به حجاج را نشانه [[برتری]] خود معرفی می‌کرد و دیگری کلید داری و تعمیر [[مسجد الحرام]] را [[فضیلت]] بالاتری می‌دانست. امیرالمؤمنین{{ع}} با اشاره به [[ایمان]]، [[هجرت]] و [[جهاد]] خود در [[راه خدا]] افضلیت خویش را یادآور می‌شوند. در این هنگام [[خداوند سبحان]] در [[تأیید]] [[ولیّ]] خود، این آیات را نازل فرمود.

	== متن آیه ==		== متن آیه ==

Bahmani: /* شان نزول آیه */

2026-04-18T05:15:45Z

شان نزول آیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۴۵
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	علی{{ع}} که از کنار آنها عبور می‌کرد و سخنان آنها را شنید، به نزد ایشان رفت و پس از [[سلام]] و ادای [[احترام]]، [[اجازه]] خواست سخنی بگوید، اجازه [[سخن]] داده شد. حضرت فرمود: «[[خداوند]] افتخاری به من عنایت کرده که از همه افتخارات بالاتر و نصیب هیچ کس نشده است!» گفتند: آن چیست؟ فرمود: من قبل از همه شما [[ایمان]] آوردم و به خاطر رضای خداوند قبل از همه [[هجرت]] کردم و در [[راه خدا]] با [[مال]] و جانم [[جهاد]] نمودم! و شما و امثال شما، به [[برکت]] جهاد من و امثال من [[مسلمان]] شدید و [[اسلام]] را پذیرفتید! بنابراین بالاترین افتخار {{متن قرآن\|سِقَايَةَ الْحَاجِّ}} یا {{متن قرآن\|عِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ}} نیست، بلکه «[[ایمان به خدا]]» و «هجرت در مسیر رضای او» و «جهاد در راه او» بالاترین افتخار است.		علی{{ع}} که از کنار آنها عبور می‌کرد و سخنان آنها را شنید، به نزد ایشان رفت و پس از [[سلام]] و ادای [[احترام]]، [[اجازه]] خواست سخنی بگوید، اجازه [[سخن]] داده شد. حضرت فرمود: «[[خداوند]] افتخاری به من عنایت کرده که از همه افتخارات بالاتر و نصیب هیچ کس نشده است!» گفتند: آن چیست؟ فرمود: من قبل از همه شما [[ایمان]] آوردم و به خاطر رضای خداوند قبل از همه [[هجرت]] کردم و در [[راه خدا]] با [[مال]] و جانم [[جهاد]] نمودم! و شما و امثال شما، به [[برکت]] جهاد من و امثال من [[مسلمان]] شدید و [[اسلام]] را پذیرفتید! بنابراین بالاترین افتخار {{متن قرآن\|سِقَايَةَ الْحَاجِّ}} یا {{متن قرآن\|عِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ}} نیست، بلکه «[[ایمان به خدا]]» و «هجرت در مسیر رضای او» و «جهاد در راه او» بالاترین افتخار است.

	عبّاس عموی پیامبر و علی{{ع}}، با شنیدن این سخن [[خشمگین]] و ناراحت شد و به خدمت پیامبر اکرم]]{{صل}} رسید و ماجرا را برای آن حضرت بیان نمود و از علی [[شکایت]] کرد، که وی مقام و موقعیّت مرا زیر سؤال برده است.		عبّاس عموی پیامبر و علی{{ع}}، با شنیدن این سخن [[خشمگین]] و ناراحت شد و به خدمت پیامبر اکرم{{صل}} رسید و ماجرا را برای آن حضرت بیان نمود و از علی [[شکایت]] کرد، که وی مقام و موقعیّت مرا زیر سؤال برده است.

	[[پیامبر]] شخصی را به دنبال علی{{ع}} فرستاد، وقتی علی به خدمت پیامبر{{صل}} رسید، حضرت از او توضیح خواست و فرمود: چه گفته‌ای که عمویت عبّاس را عصبانی کرده‌ای؟ علی عرض کرد: سخن حقّی گفته‌ام، عمویم از سخن [[حقّ]] من ناراحت شده است، سپس آنچه اتّفاق افتاده بود را برای [[پیامبر اسلام]]{{صل}} بازگو کرد. ضمناً این نکته را یادآور شد که من در مقام تعریف و [[تمجید]] از خود نبودم، بلکه می‌خواستم به آنها بگویم «سقایة الحاج» و «عمارة المسجد الحرام» بالاترین افتخارات نیست و افتخاراتی بالاتر از آن هم وجود دارد. در این هنگام آیه سقایة الحاج نازل شد و خداوند سخن علی{{ع}} را [[تأیید]] کرد<ref>شواهد التّنزیل، ج۱، ص۲۴۹ به بعد.</ref>.<ref>[[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[آیات ولایت در قرآن - مکارم شیرازی (کتاب)\|آیات ولایت در قرآن]]، ص۲۲۹-۳۲۰.</ref>		[[پیامبر]] شخصی را به دنبال علی{{ع}} فرستاد، وقتی علی به خدمت پیامبر{{صل}} رسید، حضرت از او توضیح خواست و فرمود: چه گفته‌ای که عمویت عبّاس را عصبانی کرده‌ای؟ علی عرض کرد: سخن حقّی گفته‌ام، عمویم از سخن [[حقّ]] من ناراحت شده است، سپس آنچه اتّفاق افتاده بود را برای [[پیامبر اسلام]]{{صل}} بازگو کرد. ضمناً این نکته را یادآور شد که من در مقام تعریف و [[تمجید]] از خود نبودم، بلکه می‌خواستم به آنها بگویم «سقایة الحاج» و «عمارة المسجد الحرام» بالاترین افتخارات نیست و افتخاراتی بالاتر از آن هم وجود دارد. در این هنگام آیه سقایة الحاج نازل شد و خداوند سخن علی{{ع}} را [[تأیید]] کرد<ref>شواهد التّنزیل، ج۱، ص۲۴۹ به بعد.</ref>.<ref>[[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[آیات ولایت در قرآن - مکارم شیرازی (کتاب)\|آیات ولایت در قرآن]]، ص۲۲۹-۳۲۰.</ref>

Bahmani: /* احادیث شیعه */

2026-04-18T05:15:27Z

احادیث شیعه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۴۵
خط ۲۸:		خط ۲۸:

	== [[احادیث]] مرتبط با آیه ==		== [[احادیث]] مرتبط با آیه ==
	=== [[احادیث شیعه]] ===		=== احادیث شیعه ===
	[[احادیث]] متعددی در منابع معتبر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] [[امامیه]] در [[تفسیر]] این [[آیات]] وارد شده که ضمن بیان نزول این آیات در شان [[امام]] امیرالمومین{{ع}}، بر [[افضلیت]] و به تبع امت و خلافت بلافصل آن حضرت دلالت دارند. در این بخش برخی از آن احادیث را نقل می‌نماییم.		[[احادیث]] متعددی در منابع معتبر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] [[امامیه]] در [[تفسیر]] این [[آیات]] وارد شده که ضمن بیان نزول این آیات در شان [[امام]] امیرالمومین{{ع}}، بر [[افضلیت]] و به تبع امت و خلافت بلافصل آن حضرت دلالت دارند. در این بخش برخی از آن احادیث را نقل می‌نماییم.