آیه مباهله در فقه اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۳

2025-12-23T09:03:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۳
خط ۶۵:		خط ۶۵:

	=== [[مشروعیت]] مشارکت زنان در [[امور سیاسی]] و [[اجتماعی]] [[جامعه]] ===		=== [[مشروعیت]] مشارکت زنان در [[امور سیاسی]] و [[اجتماعی]] [[جامعه]] ===
	برخی معتقدند: این مطلب از واژه {{متن قرآن\|نساءَنا}} و حضور حضرت [[فاطمه]]{{س}} در [[ماجرای مباهله]] برداشت شده است<ref>الغفوری، ~~خالد،~~ مقاله~~: «خوانش~~ فقهی جدید از آیه مباهله(2)~~»، ترجمه محمود رضا توکلی محمدی، نشریه~~ کوثر ~~معارف، شماره ۲۲، تابستان ۱۳۹۱ش،~~ ص۴۸-۴۹.</ref> به گفته [[سید عبد الاعلی سبزواری]] [[مفسر]] [[شیعه]] (درگذشت ۱۴۱۴ق)، با اینکه بنای [[قرآن]] بر کنایه و حفظ حرمت [[زنان]] است، استفاده از واژه {{متن قرآن\|نساء}} در [[آیه مباهله]] دلایلی دارد که یکی از آنها اشاره به مشارکت زنان در امورِ مربوط به [[دین]] است<ref>سبزواری، سید عبدالاعلی، مواهب الرحمان، ۱۴۰۹-۱۴۱۰ق، ج۶، ص۱۸-۱۹.</ref>.		برخی معتقدند: این مطلب از واژه {{متن قرآن\|نساءَنا}} و حضور حضرت [[فاطمه]]{{س}} در [[ماجرای مباهله]] برداشت شده است<ref>[[خالد الغفوری\|الغفوری، خالد]]، [[خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۲ (مقاله)\|خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۲]]، [[کوثر معارف (نشریه)\|کوثر معارف]]، ص۴۸-۴۹.</ref> به گفته [[سید عبد الاعلی سبزواری]] [[مفسر]] [[شیعه]] (درگذشت ۱۴۱۴ق)، با اینکه بنای [[قرآن]] بر کنایه و حفظ حرمت [[زنان]] است، استفاده از واژه {{متن قرآن\|نساء}} در [[آیه مباهله]] دلایلی دارد که یکی از آنها اشاره به مشارکت زنان در امورِ مربوط به [[دین]] است<ref>سبزواری، سید عبدالاعلی، مواهب الرحمان، ۱۴۰۹-۱۴۱۰ق، ج۶، ص۱۸-۱۹.</ref>.

	[[رشید رضا]]، از مفسران اهل سنت نیز معتقد است: در آیه مباهله به مشارکت زنان با مردان در مبارزه‌های قومی و [[دینی]] [[حکم]] شده است و این حکم مبنی است بر [[تساوی]] زنان و مردان در کارهای عمومی و عادی، مگر در اموری مثل [[جنگ]] که استثنا شده است<ref>رشید رضا، تفسیر المنار، ۱۹۹۰م، ج۳، ص۲۶۶.</ref>.		[[رشید رضا]]، از مفسران اهل سنت نیز معتقد است: در آیه مباهله به مشارکت زنان با مردان در مبارزه‌های قومی و [[دینی]] [[حکم]] شده است و این حکم مبنی است بر [[تساوی]] زنان و مردان در کارهای عمومی و عادی، مگر در اموری مثل [[جنگ]] که استثنا شده است<ref>رشید رضا، تفسیر المنار، ۱۹۹۰م، ج۳، ص۲۶۶.</ref>.
خط ۷۲:		خط ۷۲:
	شکى نیست که [[آیه]] فوق یک دستور کلى براى [[دعوت]] به [[مباهله]] به [[مسلمانان]] نمى‌دهد، بلکه روى سخن در آن، تنها به [[پیامبر اسلام]]{{صل}} است، ولى این موضوع مانع از آن نخواهد بود که مباهله در برابر مخالفان، یک [[حکم]] عمومى باشد و افراد با [[ایمان]] که از [[تقوا]] و خداپرستى کامل برخوردارند به هنگامى که استدلالات آنها در برابر [[دشمنان]] بر اثر [[لجاجت]] به جائى نرسد از آنها دعوت به مباهله کنند.		شکى نیست که [[آیه]] فوق یک دستور کلى براى [[دعوت]] به [[مباهله]] به [[مسلمانان]] نمى‌دهد، بلکه روى سخن در آن، تنها به [[پیامبر اسلام]]{{صل}} است، ولى این موضوع مانع از آن نخواهد بود که مباهله در برابر مخالفان، یک [[حکم]] عمومى باشد و افراد با [[ایمان]] که از [[تقوا]] و خداپرستى کامل برخوردارند به هنگامى که استدلالات آنها در برابر [[دشمنان]] بر اثر [[لجاجت]] به جائى نرسد از آنها دعوت به مباهله کنند.

	از روایاتى که در منابع اسلامى نقل شده نیز، عمومیت این حکم استفاده می‌شود: به عنوان نمونه: از [[امام صادق]]{{ع}} چنین نقل شده که فرمود: «اگر سخنان [[حق]] شما را مخالفان نپذیرفتند آنها را به مباهله دعوت کنید»! راوى مى گوید: سؤال کردم چگونه مباهله کنم؟ فرمود: «خود را سه [[روز]] [[اصلاح]] اخلاقى کن»! و [[گمان]] مى کنم فرمود: [[روزه]] بگیر و [[غسل]] کن، و با کسى که مى خواهى مباهله کنى به صحرا برو، سپس انگشتان دست راستت را در انگشتان راست او بیفکن و از خودت آغاز کن و بگو: خداوندا! تو [[پروردگار]] آسمان‌هاى هفتگانه و زمین‌هاى هفتگانه‌ و [[آگاه]] از [[اسرار]] [[نهان]] هستى و رحمان و رحیمى، اگر مخالف من حقى را [[انکار]] کرده و ادعاى باطلى دارد بلائى از [[آسمان]] بر او بفرست و او را به [[عذاب]] دردناکى [[مبتلا]] ساز! و بعد بار دیگر این [[دعا]] را تکرار کن و بگو: اگر این شخص حق را انکار کرده و ادعاى باطلى مى‌کند بلائى از آسمان بر او بفرست و او را به عذابى مبتلا کن! سپس فرمود: «چیزى نخواهد گذشت که نتیجه این دعا آشکار خواهد شد، به [[خدا]] [[سوگند]]! هرگز نیافتم کسى را که حاضر باشد این چنین با من مباهله کند»<ref>نجفی، «جواهر الکلام»، ج۵، ص۴۰، دار الکتب الاسلامیة، چاپخانه خورشید؛ طباطبایی، «المیزان»، ج۴، ص۴۱۰، انتشارات جامعه مدرسین؛ کلینی، «کافى»، ج۲، ص۵۱۳ و ۵۱۴، دار الکتب الاسلامیة؛ حر عاملی، «وسائل الشیعه»، ج۷، ص۱۳۴، چاپ آل البیت؛ مجلسی، «بحار الانوار»، ج۹۲، ص۳۴۹؛ «عدّة الداعى»، ص۲۱۴ و ۲۱۵، دار الکتاب الاسلامى، ۱۴۰۷ هـ ق؛ «نور الثقلین»، ج۱، ص۳۵۱، مؤسسه اسماعیلیان، طبع چهارم، ۱۴۱۲ هـ ق.</ref>برخی با استناد به آیه مباهله، [[مشروعیت]] [[مباهله]] در [[دین اسلام]] را [[استنباط]] کرده‌<ref>~~ر.ک:~~ الغفوری، ~~خالد،~~ مقاله~~: «خوانش~~ فقهی جدید از آیه مباهله(۱)~~»، ترجمه محمودرضا توکلی محمدی،~~ کوثر ~~معارف، شماره ۲۱، بهار ۱۳۹۱ش،~~ ص۷۳.</ref> و برای [[اثبات]] ادعای خود به نمونه‌هایی از سفارش به مباهله یا [[آموزش]] چگونگی آن توسط [[معصومان]]{{عم}} استناد کرده است؛ مانند اینکه بُرَیر بن خُضیر همْدانی از [[اصحاب امام حسین]]{{ع}} در [[روز عاشورا]] از یزید بن مَعقِل از لشکر عمر بن سعد در روز عاشورا برای مباهله [[دعوت]] کرد<ref>طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۳۸۷ق، ج۵، ص۴۳۲.</ref> و [[امام حسین]]{{ع}} او را از این کار [[نهی]] نکرد<ref>الغفوری، ~~خالد،~~ مقاله~~: «خوانش~~ فقهی جدید از آیه مباهله(۱)»، ص۷۶-۷۹.</ref>.		از روایاتى که در منابع اسلامى نقل شده نیز، عمومیت این حکم استفاده می‌شود: به عنوان نمونه: از [[امام صادق]]{{ع}} چنین نقل شده که فرمود: «اگر سخنان [[حق]] شما را مخالفان نپذیرفتند آنها را به مباهله دعوت کنید»! راوى مى گوید: سؤال کردم چگونه مباهله کنم؟ فرمود: «خود را سه [[روز]] [[اصلاح]] اخلاقى کن»! و [[گمان]] مى کنم فرمود: [[روزه]] بگیر و [[غسل]] کن، و با کسى که مى خواهى مباهله کنى به صحرا برو، سپس انگشتان دست راستت را در انگشتان راست او بیفکن و از خودت آغاز کن و بگو: خداوندا! تو [[پروردگار]] آسمان‌هاى هفتگانه و زمین‌هاى هفتگانه‌ و [[آگاه]] از [[اسرار]] [[نهان]] هستى و رحمان و رحیمى، اگر مخالف من حقى را [[انکار]] کرده و ادعاى باطلى دارد بلائى از [[آسمان]] بر او بفرست و او را به [[عذاب]] دردناکى [[مبتلا]] ساز! و بعد بار دیگر این [[دعا]] را تکرار کن و بگو: اگر این شخص حق را انکار کرده و ادعاى باطلى مى‌کند بلائى از آسمان بر او بفرست و او را به عذابى مبتلا کن! سپس فرمود: «چیزى نخواهد گذشت که نتیجه این دعا آشکار خواهد شد، به [[خدا]] [[سوگند]]! هرگز نیافتم کسى را که حاضر باشد این چنین با من مباهله کند»<ref>نجفی، «جواهر الکلام»، ج۵، ص۴۰، دار الکتب الاسلامیة، چاپخانه خورشید؛ طباطبایی، «المیزان»، ج۴، ص۴۱۰، انتشارات جامعه مدرسین؛ کلینی، «کافى»، ج۲، ص۵۱۳ و ۵۱۴، دار الکتب الاسلامیة؛ حر عاملی، «وسائل الشیعه»، ج۷، ص۱۳۴، چاپ آل البیت؛ مجلسی، «بحار الانوار»، ج۹۲، ص۳۴۹؛ «عدّة الداعى»، ص۲۱۴ و ۲۱۵، دار الکتاب الاسلامى، ۱۴۰۷ هـ ق؛ «نور الثقلین»، ج۱، ص۳۵۱، مؤسسه اسماعیلیان، طبع چهارم، ۱۴۱۲ هـ ق.</ref>برخی با استناد به آیه مباهله، [[مشروعیت]] [[مباهله]] در [[دین اسلام]] را [[استنباط]] کرده‌<ref>[[خالد الغفوری\|الغفوری، خالد]]، [[خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۱ (مقاله)\|خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۱]]، [[کوثر معارف (نشریه)\|کوثر معارف]]، ص۷۳.</ref> و برای [[اثبات]] ادعای خود به نمونه‌هایی از سفارش به مباهله یا [[آموزش]] چگونگی آن توسط [[معصومان]]{{عم}} استناد کرده است؛ مانند اینکه بُرَیر بن خُضیر همْدانی از [[اصحاب امام حسین]]{{ع}} در [[روز عاشورا]] از یزید بن مَعقِل از لشکر عمر بن سعد در روز عاشورا برای مباهله [[دعوت]] کرد<ref>طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۳۸۷ق، ج۵، ص۴۳۲.</ref> و [[امام حسین]]{{ع}} او را از این کار [[نهی]] نکرد<ref>[[خالد الغفوری\|الغفوری، خالد]]، [[خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۱ (مقاله)\|خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۱]]، [[کوثر معارف (نشریه)\|کوثر معارف]]، ص۷۶-۷۹.</ref>.

	از این رو برخی بر این باورند که هر چند خطاب دعوت به مباهله در آیه مباهله، مختص [[پیامبر]]{{صل}} است؛ اما دعوت به مباهله، امری [[مشروع]] و حکمی عمومی است<ref>ر.ک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲، ص۵۸۹.</ref>.		از این رو برخی بر این باورند که هر چند خطاب دعوت به مباهله در آیه مباهله، مختص [[پیامبر]]{{صل}} است؛ اما دعوت به مباهله، امری [[مشروع]] و حکمی عمومی است<ref>ر.ک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲، ص۵۸۹.</ref>.

	=== مشروعیت [[دفاع از اسلام]] با فداکردن [[جان]] و [[دارایی]]~~<ref>الغفوری، خالد، مقاله «خوانش فقهی جدید از آیه مباهله(۲)»، ص۵۲.</ref>~~ ===		=== مشروعیت [[دفاع از اسلام]] با فداکردن [[جان]] و [[دارایی]] ===
	برخی نیز معتقدند: یکی از نکاتی که از آیه مباهله استفاده می‌شود این است که [[هدف]] هر [[انسانی]] باید اِحقاق [[حق]] و حمایت از آن باشد و این آمادگی را داشته باشد که در این راه جان و [[مال]] و خانواده‌اش را [[فدا]] کند<ref>سبزواری، سید عبدالاعلی، مواهب الرحمان، ۱۴۰۹-۱۴۱۰ق، ج۶، ص۸.</ref>.		برخی نیز معتقدند: یکی از نکاتی که از آیه مباهله استفاده می‌شود این است که [[هدف]] هر [[انسانی]] باید اِحقاق [[حق]] و حمایت از آن باشد و این آمادگی را داشته باشد که در این راه جان و [[مال]] و خانواده‌اش را [[فدا]] کند<ref>سبزواری، سید عبدالاعلی، مواهب الرحمان، ۱۴۰۹-۱۴۱۰ق، ج۶، ص۸.</ref>.<ref>[[خالد الغفوری\|الغفوری، خالد]]، [[خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۲ (مقاله)\|خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۲]]، [[کوثر معارف (نشریه)\|کوثر معارف]]، ص۵۲.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* منابع */

2025-12-23T09:00:11Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۰
خط ۸۳:		خط ۸۳:
	# [[پرونده:1368945.jpg\|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱''']]		# [[پرونده:1368945.jpg\|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱''']]
	# [[پرونده:IM010223.jpg\|22px]] [[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]		# [[پرونده:IM010223.jpg\|22px]] [[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[خالد الغفوری\|الغفوری، خالد]]، [[خوانش فقهی جدید از آیه مباهله (مقاله)\|خوانش فقهی جدید از آیه مباهله]]، [[کوثر معارف (نشریه)\|'''کوثر معارف''']]		# [[پرونده:22632.jpg\|22px]] [[خالد الغفوری\|الغفوری، خالد]]، [[خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۱ (مقاله)\|خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۱]]، [[کوثر معارف (نشریه)\|'''کوثر معارف''']]
			# [[پرونده:22632.jpg\|22px]] [[خالد الغفوری\|الغفوری، خالد]]، [[خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۲ (مقاله)\|خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۲]]، [[کوثر معارف (نشریه)\|'''کوثر معارف''']]
	# [[پرونده:42439.jpg\|22px]] [[زینب ابراهیمی\|ابراهیمی، زینب]]، [[مباهله (مقاله)\|مباهله]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲''']]		# [[پرونده:42439.jpg\|22px]] [[زینب ابراهیمی\|ابراهیمی، زینب]]، [[مباهله (مقاله)\|مباهله]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]

Bahmani در ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۹

2025-12-20T09:19:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[آبان]]\|روز=[[25]]\|سال=[[1403]]\|کاربر=فرقانی}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = آیه مباهله		\| موضوع مرتبط = آیه مباهله

Bahmani: /* منابع */

2025-12-20T09:19:29Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۹
خط ۸۴:		خط ۸۴:
	# [[پرونده:1368945.jpg\|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱''']]		# [[پرونده:1368945.jpg\|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱''']]
	# [[پرونده:IM010223.jpg\|22px]] [[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]		# [[پرونده:IM010223.jpg\|22px]] [[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]
			# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[خالد الغفوری\|الغفوری، خالد]]، [[خوانش فقهی جدید از آیه مباهله (مقاله)\|خوانش فقهی جدید از آیه مباهله]]، [[کوثر معارف (نشریه)\|'''کوثر معارف''']]
	# [[پرونده:42439.jpg\|22px]] [[زینب ابراهیمی\|ابراهیمی، زینب]]، [[مباهله (مقاله)\|مباهله]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲''']]		# [[پرونده:42439.jpg\|22px]] [[زینب ابراهیمی\|ابراهیمی، زینب]]، [[مباهله (مقاله)\|مباهله]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]

Bahmani: /* منابع */

2025-12-20T09:14:10Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۴
خط ۸۳:		خط ۸۳:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1368945.jpg\|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱''']]		# [[پرونده:1368945.jpg\|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱''']]
			# [[پرونده:IM010223.jpg\|22px]] [[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]
			# [[پرونده:42439.jpg\|22px]] [[زینب ابراهیمی\|ابراهیمی، زینب]]، [[مباهله (مقاله)\|مباهله]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲''']]
			# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]
			# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani در ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۰

2025-12-20T09:10:46Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۱

2025-12-20T09:01:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[آبان]]\|روز=[[25]]\|سال=[[1403]]\|کاربر=فرقانی}}		{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[آبان]]\|روز=[[25]]\|سال=[[1403]]\|کاربر=فرقانی}}

	'''[[آیه مباهله]]''' {{متن قرآن\|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}} ۶۱ [[سورۀ آل عمران]] است که مربوط به داستان مباهلۀ [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و همراه کردن اهل بیتشان با خود در برابر نصارای [[نجران]] است. از منظر فقهای شیعه این [[آیه]] علاوه بر دلالت بر صدق دعوی نبوت و حقانیت [[پیامبر اکرم]] {{صل}}، افضلیت اهل بیت{{عم}} و به تبع امامت آنها، با توجه به آنکه از [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} به عنوان [[فرزندان رسول خدا]]{{صل}} یاد شده، بر جواز گرفتن [[خمس]] از ساداتی که از مادر [[هاشمی]] هستند نیز دلالت دارد.

	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = آیه مباهله		\| موضوع مرتبط = آیه مباهله
خط ۹:		خط ۶:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

			'''[[آیه مباهله]]''' {{متن قرآن\|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}} ۶۱ [[سورۀ آل عمران]] است که مربوط به داستان مباهلۀ [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و همراه کردن اهل بیتشان با خود در برابر نصارای [[نجران]] است. از منظر فقهای شیعه این [[آیه]] علاوه بر دلالت بر صدق دعوی نبوت و حقانیت [[پیامبر اکرم]] {{صل}}، افضلیت اهل بیت{{عم}} و به تبع امامت آنها، با توجه به آنکه از [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} به عنوان [[فرزندان رسول خدا]]{{صل}} یاد شده، بر جواز گرفتن [[خمس]] از ساداتی که از مادر [[هاشمی]] هستند نیز دلالت دارد.

	== معناشناسی مباهله ==		== معناشناسی مباهله ==

فرقانی در ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۳

2025-12-20T08:33:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۳
خط ۱:		خط ۱:
			{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[آبان]]\|روز=[[25]]\|سال=[[1403]]\|کاربر=فرقانی}}

	'''[[آیه مباهله]]''' {{متن قرآن\|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}} ۶۱ [[سورۀ آل عمران]] است که مربوط به داستان مباهلۀ [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و همراه کردن اهل بیتشان با خود در برابر نصارای [[نجران]] است. از منظر فقهای شیعه این [[آیه]] علاوه بر دلالت بر صدق دعوی نبوت و حقانیت [[پیامبر اکرم]] {{صل}}، افضلیت اهل بیت{{عم}} و به تبع امامت آنها، با توجه به آنکه از [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} به عنوان [[فرزندان رسول خدا]]{{صل}} یاد شده، بر جواز گرفتن [[خمس]] از ساداتی که از مادر [[هاشمی]] هستند نیز دلالت دارد.		'''[[آیه مباهله]]''' {{متن قرآن\|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}} ۶۱ [[سورۀ آل عمران]] است که مربوط به داستان مباهلۀ [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و همراه کردن اهل بیتشان با خود در برابر نصارای [[نجران]] است. از منظر فقهای شیعه این [[آیه]] علاوه بر دلالت بر صدق دعوی نبوت و حقانیت [[پیامبر اکرم]] {{صل}}، افضلیت اهل بیت{{عم}} و به تبع امامت آنها، با توجه به آنکه از [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} به عنوان [[فرزندان رسول خدا]]{{صل}} یاد شده، بر جواز گرفتن [[خمس]] از ساداتی که از مادر [[هاشمی]] هستند نیز دلالت دارد.

	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = آیه مباهله		\| موضوع مرتبط = آیه مباهله

فرقانی در ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۱

2025-12-20T08:31:51Z

نمایش تغییرات

فرقانی: /* دیدگاه فقها در دلالت فقهی آیه */

2025-12-20T08:30:57Z

دیدگاه فقها در دلالت فقهی آیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۰
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	متکلمان و مفسران دلالت [[آیه مباهله]] بر اموری همچون: [[صدق]] [[دعوی نبوت]] [[رسول خدا]]{{صل}}، افضلییت [[اهل بیت]]{{عم}} بر دیگران، [[افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و به تبع، [[عصمت]] و [[امامت]] آن حضرت را به [[اثبات]] رسانده‌اند. در این میان [[فقهای اسلامی]] نیز برداشت‌هایی از این [[آیه]] کرده و بر اساس آن به بیان برخی احکان [[شرعی]] پرداخته‌اند که در این بخش به آنها اشاره می‌نماییم.		متکلمان و مفسران دلالت [[آیه مباهله]] بر اموری همچون: [[صدق]] [[دعوی نبوت]] [[رسول خدا]]{{صل}}، افضلییت [[اهل بیت]]{{عم}} بر دیگران، [[افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و به تبع، [[عصمت]] و [[امامت]] آن حضرت را به [[اثبات]] رسانده‌اند. در این میان [[فقهای اسلامی]] نیز برداشت‌هایی از این [[آیه]] کرده و بر اساس آن به بیان برخی احکان [[شرعی]] پرداخته‌اند که در این بخش به آنها اشاره می‌نماییم.

	~~== دیدگاه فقها در دلالت فقهی آیه ==~~		== جواز [[استحقاق]] [[ خمس]] به [[سادات]] [[هاشمی]] از سمت مادر ==
	=== جواز [[استحقاق]] [[ خمس]] به [[سادات]] [[هاشمی]] از سمت مادر ===
	برخی فقهای امامیه با استناد به [[آیه]] {{متن قرآن\|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودی‌های خویش و خودی‌های شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref> بر جواز دریافت [[خمس]] از سوی کسانی که از طرف مادر به هاشم (جدّ اعلای پیامبر {{صل}}) انتساب پیدا می‏‌کنند، [[استدلال]] کرده‌اند.		برخی فقهای امامیه با استناد به [[آیه]] {{متن قرآن\|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودی‌های خویش و خودی‌های شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref> بر جواز دریافت [[خمس]] از سوی کسانی که از طرف مادر به هاشم (جدّ اعلای پیامبر {{صل}}) انتساب پیدا می‏‌کنند، [[استدلال]] کرده‌اند.

	==== [[محقق بحرانی]] ====		=== [[محقق بحرانی]] ===
	[[محقق بحرانی]] برای [[اثبات]] [[حقیقی]] بودن انتساب فرزند از طریق دختر به [[انسان]]، به مجموعه‌ای از [[اخبار]] و [[احادیث]] [[تمسک]] می‌کند. به عنوان نمونه: یکی از مستندات ایشان در این زمینه، روایتی است که به صحیحه ابی‌الجارود مشهور است.		[[محقق بحرانی]] برای [[اثبات]] [[حقیقی]] بودن انتساب فرزند از طریق دختر به [[انسان]]، به مجموعه‌ای از [[اخبار]] و [[احادیث]] [[تمسک]] می‌کند. به عنوان نمونه: یکی از مستندات ایشان در این زمینه، روایتی است که به صحیحه ابی‌الجارود مشهور است.

خط ۵۲:		خط ۵۱:
	[[محقق بحرانی]] در ادامه با استناد به این [[روایت]]، با لحنی بسیار شدید به نقد دیدگاه مشهور می‌پردازد. ایشان معتقدند صراحت این روایت در [[اثبات]] مطلوب به حدی است که قائلین به قول مشهور را در جایگاهی بسیار سخت قرار می‌دهد؛ به نحوی که آنان را در رد [[کتاب خدا]]، با [[عامه]] [[شریک]] می‌سازد؛ امری که به تعبیر ایشان، می‌تواند به خروج از [[اسلام]] منجر شود. ایشان البته در ادامه برای فقهای [[بزرگوار]] عذری را مطرح کرده و می‌فرمایند علت این امر، عدم تتبع کامل [[ادله]] و نیافتن این [[روایات]] بوده است؛ چراکه این ادله در ابواب مختلف [[فقهی]] پراکنده هستند و در نهایت چنین نتیجه می‌گیرند که این [[روایت]] به وضوح تمام [[اثبات]] می‌کند که اطلاق “فرزند” و “ابن” بر فرزند دختر، یک اطلاق کاملاً [[حقیقی]] است و او نه تنها فرزند، بلکه “فرزند صلبی” محسوب می‌شود، هر چند این انتساب با یک واسطه یعنی مادر صورت گرفته باشد. بنابراین، از منظر حقیقی بودن، هیچ تفاوتی میان فرزند پسری و فرزند دختری وجود ندارد و همان‌طور که فرزند پسری مستحق [[خمس]] است، فرزند دختری نیز به همان نحو مستحق خواهد بود<ref>«و لا يخفى ما فيه من الصراحة في المطلوب و الظهور و التشنيع الفظيع على من قال بالقول المشهور و مشاركته للعامة في رد كتاب اللَّه المؤذِن بالخروج عن الإسلام نعوذ باللَّه من زيغ الأفهام و طغيان الأقلام، و لكن العذر لهم _تجاوز اللَّه عنَّا و عنهم_ واضحٌ بعدم تتبع الأدلة و الوقوف عليها من مظانها لتفرقها و عدم اجتماعها في باب معلوم و في الخبر كما ترى دلالة واضحة على أنّ إطلاق الولد في الآيات المتقدمة على ابن البنت على جهة الحقيقة و أنه ولد للصلب حقيقة و إن كان بواسطة لا فرق بينه و بين الولد للصلب الذي هو متفق عليه بينهم»، الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة، بحراني، شيخ يوسف، ج۱۲، ص۳۹۹</ref>.<ref>برگرفته از درس خارج فقه استاد محمدعلی ‌بهبهانی، ۱۴۰۴/۰۷/۲۷، كتاب الخمس، موضوع: مستحقين الخمس، مساله سوم: شرایط دریافت‌ کننده خمس: شرط نخست: انتساب پدری به هاشم</ref>.		[[محقق بحرانی]] در ادامه با استناد به این [[روایت]]، با لحنی بسیار شدید به نقد دیدگاه مشهور می‌پردازد. ایشان معتقدند صراحت این روایت در [[اثبات]] مطلوب به حدی است که قائلین به قول مشهور را در جایگاهی بسیار سخت قرار می‌دهد؛ به نحوی که آنان را در رد [[کتاب خدا]]، با [[عامه]] [[شریک]] می‌سازد؛ امری که به تعبیر ایشان، می‌تواند به خروج از [[اسلام]] منجر شود. ایشان البته در ادامه برای فقهای [[بزرگوار]] عذری را مطرح کرده و می‌فرمایند علت این امر، عدم تتبع کامل [[ادله]] و نیافتن این [[روایات]] بوده است؛ چراکه این ادله در ابواب مختلف [[فقهی]] پراکنده هستند و در نهایت چنین نتیجه می‌گیرند که این [[روایت]] به وضوح تمام [[اثبات]] می‌کند که اطلاق “فرزند” و “ابن” بر فرزند دختر، یک اطلاق کاملاً [[حقیقی]] است و او نه تنها فرزند، بلکه “فرزند صلبی” محسوب می‌شود، هر چند این انتساب با یک واسطه یعنی مادر صورت گرفته باشد. بنابراین، از منظر حقیقی بودن، هیچ تفاوتی میان فرزند پسری و فرزند دختری وجود ندارد و همان‌طور که فرزند پسری مستحق [[خمس]] است، فرزند دختری نیز به همان نحو مستحق خواهد بود<ref>«و لا يخفى ما فيه من الصراحة في المطلوب و الظهور و التشنيع الفظيع على من قال بالقول المشهور و مشاركته للعامة في رد كتاب اللَّه المؤذِن بالخروج عن الإسلام نعوذ باللَّه من زيغ الأفهام و طغيان الأقلام، و لكن العذر لهم _تجاوز اللَّه عنَّا و عنهم_ واضحٌ بعدم تتبع الأدلة و الوقوف عليها من مظانها لتفرقها و عدم اجتماعها في باب معلوم و في الخبر كما ترى دلالة واضحة على أنّ إطلاق الولد في الآيات المتقدمة على ابن البنت على جهة الحقيقة و أنه ولد للصلب حقيقة و إن كان بواسطة لا فرق بينه و بين الولد للصلب الذي هو متفق عليه بينهم»، الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة، بحراني، شيخ يوسف، ج۱۲، ص۳۹۹</ref>.<ref>برگرفته از درس خارج فقه استاد محمدعلی ‌بهبهانی، ۱۴۰۴/۰۷/۲۷، كتاب الخمس، موضوع: مستحقين الخمس، مساله سوم: شرایط دریافت‌ کننده خمس: شرط نخست: انتساب پدری به هاشم</ref>.

	==== [[محقق قمی]] ====		=== [[محقق قمی]] ===
	[[محقق قمی]] و برخی دیگر از [[فقها]] با استناد به صحیحه [[محمد بن مسلم]] از یکی از دو [[امام]] [[بزرگوار]]، [[امام باقر]] یا [[امام صادق]]{{عم}}، اطلاق فرزند بر پسران دختری را حقیقی دانسته‌اند.		[[محقق قمی]] و برخی دیگر از [[فقها]] با استناد به صحیحه [[محمد بن مسلم]] از یکی از دو [[امام]] [[بزرگوار]]، [[امام باقر]] یا [[امام صادق]]{{عم}}، اطلاق فرزند بر پسران دختری را حقیقی دانسته‌اند.

خط ۶۳:		خط ۶۲:
	محقق قمی با استناد به این روایت می‌گوید: نحوه [[استدلال]] به این روایت، دقیقاً مشابه استدلال به [[آیات]] در بخش قبل است. این روایت به وضوح دلالت می‌کند که جد [[مادری]]، پدر [[حقیقی]] محسوب می‌شود؛ زیرا اگر چنین نبود، استدلال به آیه حرمت ازدواج با همسران پدران و اجداد برای [[اثبات]] حرمت ازدواج نوه دختری با همسر جد مادری‌اش، صحیح [[و]] معتبر نمی‌بود. هنگامی که ثابت شد جد [[مادری]]، “پدر” [[حقیقی]] است، بر اساس قاعده تضایف،[[ ثابت]] می‌شود که نوه دختری نیز “فرزند” حقیقی است. تضایف به این معناست که دو مفهوم به گونه‌ای به یکدیگر وابسته هستند که تحقق یکی مستلزم تحقق دیگری است؛ همانند رابطه پدری و [[فرزندی]]. بنابراین، همان‌طور که جد [[مادری]] حقیقتاً “جد” و از مصادیق “آباء” است، نوه دختری نیز حقیقتاً “فرزند” و از مصادیق “ابناء” خواهد بود. این نتیجه، مبنای اصلی نظریه دوم را که انتساب از طریق مادر را برای دریافت [[خمس]] کافی می‌داند، به طور کامل [[اثبات]] می‌کند. [[محقق بحرانی]](قدس‌سره) برای تقویت دیدگاه خود به [[روایات]] دیگری نیز استناد نموده‌اند. <ref>{{عربی\|إنّ الرواية دلّت على أنّ أب الأُم أبٌ حقيقةً، و إلا لما صح الاستدلال بالآية على تحريم‌ زوجة الجدّ على ولد البنت. فإذا ثبت أنّه أبٌ حقيقةً فيثبت أنّ ابن البنت ابنٌ كذلك؛ لمكان التضايف}}. غنائم الأيّام في مسائل الحلال و الحرام، قمّي، ميرزا أبو القاسم، ج۴، ص۳۶۴</ref>.<ref>برگرفته از درس خارج فقه استاد محمدعلی ‌بهبهانی، ۱۴۰۴/۰۷/۲۷، كتاب الخمس، موضوع: مستحقين الخمس، مساله سوم: شرایط دریافت‌ کننده خمس: شرط نخست: انتساب پدری به هاشم</ref>.		محقق قمی با استناد به این روایت می‌گوید: نحوه [[استدلال]] به این روایت، دقیقاً مشابه استدلال به [[آیات]] در بخش قبل است. این روایت به وضوح دلالت می‌کند که جد [[مادری]]، پدر [[حقیقی]] محسوب می‌شود؛ زیرا اگر چنین نبود، استدلال به آیه حرمت ازدواج با همسران پدران و اجداد برای [[اثبات]] حرمت ازدواج نوه دختری با همسر جد مادری‌اش، صحیح [[و]] معتبر نمی‌بود. هنگامی که ثابت شد جد [[مادری]]، “پدر” [[حقیقی]] است، بر اساس قاعده تضایف،[[ ثابت]] می‌شود که نوه دختری نیز “فرزند” حقیقی است. تضایف به این معناست که دو مفهوم به گونه‌ای به یکدیگر وابسته هستند که تحقق یکی مستلزم تحقق دیگری است؛ همانند رابطه پدری و [[فرزندی]]. بنابراین، همان‌طور که جد [[مادری]] حقیقتاً “جد” و از مصادیق “آباء” است، نوه دختری نیز حقیقتاً “فرزند” و از مصادیق “ابناء” خواهد بود. این نتیجه، مبنای اصلی نظریه دوم را که انتساب از طریق مادر را برای دریافت [[خمس]] کافی می‌داند، به طور کامل [[اثبات]] می‌کند. [[محقق بحرانی]](قدس‌سره) برای تقویت دیدگاه خود به [[روایات]] دیگری نیز استناد نموده‌اند. <ref>{{عربی\|إنّ الرواية دلّت على أنّ أب الأُم أبٌ حقيقةً، و إلا لما صح الاستدلال بالآية على تحريم‌ زوجة الجدّ على ولد البنت. فإذا ثبت أنّه أبٌ حقيقةً فيثبت أنّ ابن البنت ابنٌ كذلك؛ لمكان التضايف}}. غنائم الأيّام في مسائل الحلال و الحرام، قمّي، ميرزا أبو القاسم، ج۴، ص۳۶۴</ref>.<ref>برگرفته از درس خارج فقه استاد محمدعلی ‌بهبهانی، ۱۴۰۴/۰۷/۲۷، كتاب الخمس، موضوع: مستحقين الخمس، مساله سوم: شرایط دریافت‌ کننده خمس: شرط نخست: انتساب پدری به هاشم</ref>.

	==== [[سید محمود هاشمی شاهرودی]] ====		=== [[سید محمود هاشمی شاهرودی]] ===
	ایشان معتقد است از آنجا که مراد از {{متن قرآن\|أَبْنَاءَنَا}} [[امام‏ حسن]] {{ع}} و [[امام حسین]] {{ع}} هستند که به [[نصّ]] [[آیه شریفه]]، از سوی مادرشان، [[فرزندان رسول خدا]] به شمار رفته‌‏اند<ref>زبدة‏البيان، ص:۶۴۹ ـ۶۵۰</ref> پس انتساب از طریق مادر همچون پدر [[ثابت]] می‏‌شود<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)\|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱]]، صفحه ۲۰۴</ref>.		ایشان معتقد است از آنجا که مراد از {{متن قرآن\|أَبْنَاءَنَا}} [[امام‏ حسن]] {{ع}} و [[امام حسین]] {{ع}} هستند که به [[نصّ]] [[آیه شریفه]]، از سوی مادرشان، [[فرزندان رسول خدا]] به شمار رفته‌‏اند<ref>زبدة‏البيان، ص:۶۴۹ ـ۶۵۰</ref> پس انتساب از طریق مادر همچون پدر [[ثابت]] می‏‌شود<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)\|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱]]، صفحه ۲۰۴</ref>.

	=== [[مشروعیت]] [[مشارکت زنان]] در [[امور سیاسی]] و [[اجتماعی]] [[جامعه]] ===		== [[مشروعیت]] [[مشارکت زنان]] در [[امور سیاسی]] و [[اجتماعی]] [[جامعه]] ==
	برخی معتقدند: این مطلب از واژه {{متن قرآن\|نساءَنا}} و حضور حضرت [[فاطمه]]{{س}} در [[ماجرای مباهله]] برداشت شده است<ref>الغفوری، خالد، مقاله: «خوانش فقهی جدید از آیه مباهله(2)»، ترجمه محمود رضا توکلی محمدی، نشریه کوثر معارف، شماره ۲۲، تابستان ۱۳۹۱ش، ص۴۸-۴۹</ref> به گفته [[سید عبد الاعلی سبزواری]] [[مفسر]] [[شیعه]] (درگذشت ۱۴۱۴ق)، با اینکه بنای [[قرآن]] بر کنایه و [[حفظ حرمت]] [[زنان]] است، استفاده از واژه {{متن قرآن\|نساء}} در [[آیه مباهله]] دلایلی دارد که یکی از آنها اشاره به مشارکت زنان در امورِ مربوط به [[دین]] است<ref>سبزواری، سید عبدالاعلی، مواهب الرحمان، ۱۴۰۹-۱۴۱۰ق، ج۶، ص۱۸-۱۹</ref>		برخی معتقدند: این مطلب از واژه {{متن قرآن\|نساءَنا}} و حضور حضرت [[فاطمه]]{{س}} در [[ماجرای مباهله]] برداشت شده است<ref>الغفوری، خالد، مقاله: «خوانش فقهی جدید از آیه مباهله(2)»، ترجمه محمود رضا توکلی محمدی، نشریه کوثر معارف، شماره ۲۲، تابستان ۱۳۹۱ش، ص۴۸-۴۹</ref> به گفته [[سید عبد الاعلی سبزواری]] [[مفسر]] [[شیعه]] (درگذشت ۱۴۱۴ق)، با اینکه بنای [[قرآن]] بر کنایه و [[حفظ حرمت]] [[زنان]] است، استفاده از واژه {{متن قرآن\|نساء}} در [[آیه مباهله]] دلایلی دارد که یکی از آنها اشاره به مشارکت زنان در امورِ مربوط به [[دین]] است<ref>سبزواری، سید عبدالاعلی، مواهب الرحمان، ۱۴۰۹-۱۴۱۰ق، ج۶، ص۱۸-۱۹</ref>

	[[رشید رضا]]، از مفسران اهل سنت نیز معتقد است: در آیه مباهله به مشارکت زنان با مردان در مبارزه‌های قومی و [[دینی]] [[حکم]] شده است و این حکم مبنی است بر [[تساوی]] زنان و مردان در کارهای عمومی و عادی، مگر در اموری مثل [[جنگ]] که استثنا شده است<ref>رشید رضا، تفسیر المنار، ۱۹۹۰م، ج۳، ص۲۶۶</ref>		[[رشید رضا]]، از مفسران اهل سنت نیز معتقد است: در آیه مباهله به مشارکت زنان با مردان در مبارزه‌های قومی و [[دینی]] [[حکم]] شده است و این حکم مبنی است بر [[تساوی]] زنان و مردان در کارهای عمومی و عادی، مگر در اموری مثل [[جنگ]] که استثنا شده است<ref>رشید رضا، تفسیر المنار، ۱۹۹۰م، ج۳، ص۲۶۶</ref>

	=== مشروعیت [[مباهله]] ===		== مشروعیت [[مباهله]] ==
	شکى نیست که [[آیه]] فوق یک دستور کلى براى [[دعوت]] به [[مباهله]] به [[مسلمانان]] نمى‌دهد، بلکه روى سخن در آن، تنها به [[پیامبر اسلام]]{{صل}} است، ولى این موضوع مانع از آن نخواهد بود که مباهله در برابر مخالفان، یک [[حکم]] عمومى باشد و افراد با [[ایمان]] که از [[تقوا]] و خداپرستى کامل برخوردارند به هنگامى که استدلالات آنها در برابر [[دشمنان]] بر اثر [[لجاجت]] به جائى نرسد از آنها دعوت به مباهله کنند.		شکى نیست که [[آیه]] فوق یک دستور کلى براى [[دعوت]] به [[مباهله]] به [[مسلمانان]] نمى‌دهد، بلکه روى سخن در آن، تنها به [[پیامبر اسلام]]{{صل}} است، ولى این موضوع مانع از آن نخواهد بود که مباهله در برابر مخالفان، یک [[حکم]] عمومى باشد و افراد با [[ایمان]] که از [[تقوا]] و خداپرستى کامل برخوردارند به هنگامى که استدلالات آنها در برابر [[دشمنان]] بر اثر [[لجاجت]] به جائى نرسد از آنها دعوت به مباهله کنند.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۰
خط ۸۳:		خط ۸۳:
	# [[پرونده:1368945.jpg\|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱''']]		# [[پرونده:1368945.jpg\|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱''']]
	# [[پرونده:IM010223.jpg\|22px]] [[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]		# [[پرونده:IM010223.jpg\|22px]] [[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[خالد الغفوری\|الغفوری، خالد]]، [[خوانش فقهی جدید از آیه مباهله (مقاله)\|خوانش فقهی جدید از آیه مباهله]]، [[کوثر معارف (نشریه)\|'''کوثر معارف''']]		# [[پرونده:22632.jpg\|22px]] [[خالد الغفوری\|الغفوری، خالد]]، [[خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۱ (مقاله)\|خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۱]]، [[کوثر معارف (نشریه)\|'''کوثر معارف''']]
			# [[پرونده:22632.jpg\|22px]] [[خالد الغفوری\|الغفوری، خالد]]، [[خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۲ (مقاله)\|خوانش فقهی جدید از آیه مباهله ۲]]، [[کوثر معارف (نشریه)\|'''کوثر معارف''']]
	# [[پرونده:42439.jpg\|22px]] [[زینب ابراهیمی\|ابراهیمی، زینب]]، [[مباهله (مقاله)\|مباهله]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲''']]		# [[پرونده:42439.jpg\|22px]] [[زینب ابراهیمی\|ابراهیمی، زینب]]، [[مباهله (مقاله)\|مباهله]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۹
خط ۸۴:		خط ۸۴:
	# [[پرونده:1368945.jpg\|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱''']]		# [[پرونده:1368945.jpg\|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱''']]
	# [[پرونده:IM010223.jpg\|22px]] [[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]		# [[پرونده:IM010223.jpg\|22px]] [[محمد ساعدی\|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)\|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]
			# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[خالد الغفوری\|الغفوری، خالد]]، [[خوانش فقهی جدید از آیه مباهله (مقاله)\|خوانش فقهی جدید از آیه مباهله]]، [[کوثر معارف (نشریه)\|'''کوثر معارف''']]
	# [[پرونده:42439.jpg\|22px]] [[زینب ابراهیمی\|ابراهیمی، زینب]]، [[مباهله (مقاله)\|مباهله]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲''']]		# [[پرونده:42439.jpg\|22px]] [[زینب ابراهیمی\|ابراهیمی، زینب]]، [[مباهله (مقاله)\|مباهله]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]