آیه ولایت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۷

2025-10-26T06:57:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۷
خط ۳۹:		خط ۳۹:
	== مفردات آیه ==		== مفردات آیه ==
	=== {{متن قرآن\| إِنَّمَا}} ===		=== {{متن قرآن\| إِنَّمَا}} ===
	واژه «انما« دال بر حصر است. دلالت لفظ انما بر حصر ـ یعنی [[اثبات]] [[حکم]] برای مذکور و [[نفی]] [[حکم]] از غیر مذکور ـ هم در لغت و هم در کاربرد‌های [[قرآنی]] مورد اتفاق است، بنابراین در [[آیه شریفه]]، منصب [[ولایت]] برای [[خدا]] و [[رسول]] والذین آمنوا، ثابت و از دیگران [[نفی]] شده است<ref>فاریاب، محمد ~~حسین،~~ معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان.</ref>.		واژه «انما« دال بر حصر است. دلالت لفظ انما بر حصر ـ یعنی [[اثبات]] [[حکم]] برای مذکور و [[نفی]] [[حکم]] از غیر مذکور ـ هم در لغت و هم در کاربرد‌های [[قرآنی]] مورد اتفاق است، بنابراین در [[آیه شریفه]]، منصب [[ولایت]] برای [[خدا]] و [[رسول]] والذین آمنوا، ثابت و از دیگران [[نفی]] شده است<ref>[[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)\|معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان]].</ref>.

	روشن است که [[حصر]] در آیه ولایت نیز، حصر اضافی<ref>حصر اضافی یا غیر حقیقی یعنی اختصاص چیزی (مقصور) به چیزی دیگر (مقصور علیه)، نه بر اساس واقع و حقیقت، بلکه نسبت به چیز معیّن دیگری؛ مانند جمله «ما شاعر الّا زید»، در جایی که متکلّم نمی‌خواهد بگوید فقط زید شاعر است، بلکه هدف وی رد و انکار مخاطب است که گمان می‌کند علاوه بر زید،‌ عمرو هم شاعر است، یا این که فکر می‌کند عمرو شاعر است و زید شاعر نیست. متکلّم با بیان این جمله می‌گوید: از بین این دو نفر، فقط زید شاعر است نه عمرو؛ یعنی حصر شاعریت در زید نسبت به عمرو است، نه نسبت به بقیه افراد. از این رو ممکن است شاعر دیگری غیر از زید هم وجود داشته باشد،‌ اما سخن متکلم ناظر به دیگران نیست. است. ر.ک: التفتازاني، مسعود بن عمر، «شرح المختصر»، صص ۱۷۶-۱۷۳.</ref> و نه حقیقی<ref>حصر حقیق یعنی اختصاص چیزی (مقصور) به چیزی دیگر (مقصور علیه)، بر اساس واقع و حقیقت، به گونه‌ای که مقصور از مقصور علیه تعدّی نکند؛ مانند اختصاص الوهیت به خداوند در جمله «لا اله الّا الله» که در واقع و حقیقت خدایی به جز خدای یگانه وجود ندارد. ر.ک: التفتازاني، مسعود بن عمر، «شرح المختصر»، صص ۱۷۶-۱۷۳.</ref> یعنی حصر [[ولایت]] و [[امامت]] در [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، نسبت به مدّعیان [[خلافت]] پس از [[پیامبر]] صلّی [[الله]] علیه و آله است. از این رو امامت و ولایت آنان [[نفی]] شده است، اما امامت و ولایت سایر [[ائمه]] {{عم}} نفی نشده و آیه ولایت در این باره ساکت است. البتّه [[شیعه]]،[[ امامت]] ایشان را از دیگر [[آیات]] و [[روایات]] که صدور آنها و دلالتشان بر امامت [[قطعی]] است و در منابع معتبر [[فریقین]] نقل شده، به [[اثبات]] می‌رساند.		روشن است که [[حصر]] در آیه ولایت نیز، حصر اضافی<ref>حصر اضافی یا غیر حقیقی یعنی اختصاص چیزی (مقصور) به چیزی دیگر (مقصور علیه)، نه بر اساس واقع و حقیقت، بلکه نسبت به چیز معیّن دیگری؛ مانند جمله «ما شاعر الّا زید»، در جایی که متکلّم نمی‌خواهد بگوید فقط زید شاعر است، بلکه هدف وی رد و انکار مخاطب است که گمان می‌کند علاوه بر زید،‌ عمرو هم شاعر است، یا این که فکر می‌کند عمرو شاعر است و زید شاعر نیست. متکلّم با بیان این جمله می‌گوید: از بین این دو نفر، فقط زید شاعر است نه عمرو؛ یعنی حصر شاعریت در زید نسبت به عمرو است، نه نسبت به بقیه افراد. از این رو ممکن است شاعر دیگری غیر از زید هم وجود داشته باشد،‌ اما سخن متکلم ناظر به دیگران نیست. است. ر.ک: التفتازاني، مسعود بن عمر، «شرح المختصر»، صص ۱۷۶-۱۷۳.</ref> و نه حقیقی<ref>حصر حقیق یعنی اختصاص چیزی (مقصور) به چیزی دیگر (مقصور علیه)، بر اساس واقع و حقیقت، به گونه‌ای که مقصور از مقصور علیه تعدّی نکند؛ مانند اختصاص الوهیت به خداوند در جمله «لا اله الّا الله» که در واقع و حقیقت خدایی به جز خدای یگانه وجود ندارد. ر.ک: التفتازاني، مسعود بن عمر، «شرح المختصر»، صص ۱۷۶-۱۷۳.</ref> یعنی حصر [[ولایت]] و [[امامت]] در [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، نسبت به مدّعیان [[خلافت]] پس از [[پیامبر]] صلّی [[الله]] علیه و آله است. از این رو امامت و ولایت آنان [[نفی]] شده است، اما امامت و ولایت سایر [[ائمه]] {{عم}} نفی نشده و آیه ولایت در این باره ساکت است. البتّه [[شیعه]]،[[ امامت]] ایشان را از دیگر [[آیات]] و [[روایات]] که صدور آنها و دلالتشان بر امامت [[قطعی]] است و در منابع معتبر [[فریقین]] نقل شده، به [[اثبات]] می‌رساند.

Bahmani: /* منابع */

2025-10-26T06:56:50Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۶
خط ۱۳۶:		خط ۱۳۶:
	# [[پرونده:11246.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[امامت در قرآن (کتاب)\|'''امامت در قرآن''']]		# [[پرونده:11246.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[امامت در قرآن (کتاب)\|'''امامت در قرآن''']]
	# [[پرونده:457575.jpeg\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|'''بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت''']]		# [[پرونده:457575.jpeg\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|'''بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت''']]
	# [[پرونده:291506008.~~jpeg~~\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)\|'''معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان''']]		# [[پرونده:291506008.jpg\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)\|'''معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان''']]
	# [[پرونده: 1100514.jpg\|22px]] [[سید عباس صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید عباس]]، [[آیه ولایت - صادقی فدکی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۱''']]		# [[پرونده: 1100514.jpg\|22px]] [[سید عباس صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید عباس]]، [[آیه ولایت - صادقی فدکی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۱''']]
	# [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)\|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱''']]		# [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)\|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱''']]
خط ۱۴۴:		خط ۱۴۴:
	# [[پرونده:4670311.jpg\|22px]] [[رضا محمدی\|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی ۵ (کتاب)\|'''امام‌شناسی ۵''']]		# [[پرونده:4670311.jpg\|22px]] [[رضا محمدی\|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی ۵ (کتاب)\|'''امام‌شناسی ۵''']]
	# [[پرونده:136871.jpg\|22px]] [[مهدی مقامی\|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)\|'''ولایت و امامت در قرآن''']]		# [[پرونده:136871.jpg\|22px]] [[مهدی مقامی\|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)\|'''ولایت و امامت در قرآن''']]
	# [[پرونده:4432.~~jpeg~~\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|'''تجلی امامت''']]		# [[پرونده:4432.jpg\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|'''تجلی امامت''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* منابع */

2025-10-26T06:56:33Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۶
خط ۱۳۶:		خط ۱۳۶:
	# [[پرونده:11246.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[امامت در قرآن (کتاب)\|'''امامت در قرآن''']]		# [[پرونده:11246.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[امامت در قرآن (کتاب)\|'''امامت در قرآن''']]
	# [[پرونده:457575.jpeg\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|'''بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت''']]		# [[پرونده:457575.jpeg\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|'''بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت''']]
			# [[پرونده:291506008.jpeg\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)\|'''معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان''']]
	# [[پرونده: 1100514.jpg\|22px]] [[سید عباس صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید عباس]]، [[آیه ولایت - صادقی فدکی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۱''']]		# [[پرونده: 1100514.jpg\|22px]] [[سید عباس صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید عباس]]، [[آیه ولایت - صادقی فدکی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۱''']]
	# [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)\|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱''']]		# [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)\|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱''']]
خط ۱۴۳:		خط ۱۴۴:
	# [[پرونده:4670311.jpg\|22px]] [[رضا محمدی\|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی ۵ (کتاب)\|'''امام‌شناسی ۵''']]		# [[پرونده:4670311.jpg\|22px]] [[رضا محمدی\|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی ۵ (کتاب)\|'''امام‌شناسی ۵''']]
	# [[پرونده:136871.jpg\|22px]] [[مهدی مقامی\|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)\|'''ولایت و امامت در قرآن''']]		# [[پرونده:136871.jpg\|22px]] [[مهدی مقامی\|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)\|'''ولایت و امامت در قرآن''']]
			# [[پرونده:4432.jpeg\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|'''تجلی امامت''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۱

2025-10-26T06:51:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۱
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[آبان]]\|روز=[[3]]\|سال=[[1404]]\|کاربر=فرقانی}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی		\| موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی

Bahmani در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۰

2025-10-26T06:50:30Z

نمایش تغییرات

فرقانی: /* {{متن قرآن| إِنَّمَا}} */

2025-10-26T05:52:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۲
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	واژه «انما« دال بر حصر است. دلالت لفظ انما بر حصر ـ یعنی [[اثبات]] [[حکم]] برای مذکور و [[نفی]] [[حکم]] از غیر مذکور ـ هم در لغت و هم در کاربرد‌های [[قرآنی]] مورد اتفاق است، بنابراین در [[آیه شریفه]]، منصب [[ولایت]] برای [[خدا]] و [[رسول]] والذین آمنوا، ثابت و از دیگران [[نفی]] شده است. <ref>فاریاب، محمد حسین، معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان</ref>.		واژه «انما« دال بر حصر است. دلالت لفظ انما بر حصر ـ یعنی [[اثبات]] [[حکم]] برای مذکور و [[نفی]] [[حکم]] از غیر مذکور ـ هم در لغت و هم در کاربرد‌های [[قرآنی]] مورد اتفاق است، بنابراین در [[آیه شریفه]]، منصب [[ولایت]] برای [[خدا]] و [[رسول]] والذین آمنوا، ثابت و از دیگران [[نفی]] شده است. <ref>فاریاب، محمد حسین، معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان</ref>.

	روشن است که [[حصر]] در [[آیه ولایت]] نیز، حصر اضافی<ref>اختصاص چیزی (مقصور) به چیزی دیگر (مقصور علیه)، نه بر اساس واقع و حقیقت، بلکه نسبت به چیز معیّن دیگری؛ مانند جمله «ما شاعر الّا زید»، در جایی که متکلّم نمی‌خواهد بگوید فقط زید شاعر است، بلکه هدف وی رد و انکار مخاطب است که گمان می‌کند علاوه بر زید،‌ عمرو هم شاعر است، یا این که فکر می‌کند عمرو شاعر است و زید شاعر نیست. متکلّم با بیان این جمله می‌گوید: از بین این دو نفر، فقط زید شاعر است نه عمرو؛ یعنی حصر شاعریت در زید نسبت به عمرو است، نه نسبت به بقیه افراد. از این رو ممکن است شاعر دیگری غیر از زید هم وجود داشته باشد،‌ اما سخن متکلم ناظر به دیگران نیست. است. ر.ک: التفتازاني، مسعود بن عمر، «شرح المختصر»، صص ۱۷۶-۱۷۳</ref> و نه حقیقی<ref>اختصاص چیزی (مقصور) به چیزی دیگر (مقصور علیه)، بر اساس واقع و حقیقت، به گونه‌ای که مقصور از مقصور علیه تعدّی نکند؛ مانند اختصاص الوهیت به خداوند در جمله «لا اله الّا الله» که در واقع و حقیقت خدایی به جز خدای یگانه وجود ندارد. ر.ک: التفتازاني، مسعود بن عمر، «شرح المختصر»، صص ۱۷۶-۱۷۳</ref> یعنی حصر [[ولایت]] و [[امامت]] در [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، نسبت به مدّعیان [[خلافت]] پس از [[پیامبر]] صلّی [[الله]] علیه و آله است. از این رو امامت و ولایت آنان [[نفی]] شده است، اما امامت و ولایت سایر [[ائمه]] {{عم}} نفی نشده و آیه ولایت در این باره ساکت است. البتّه [[شیعه]]،[[ امامت]] ایشان را از دیگر [[آیات]] و [[روایات]] که صدور آنها و دلالتشان بر امامت [[قطعی]] است و در منابع معتبر [[فریقین]] نقل شده، به [[اثبات]] می‌رساند.		روشن است که [[حصر]] در [[آیه ولایت]] نیز، حصر اضافی<ref>حصر اضافی یا غیر حقیقی یعنی اختصاص چیزی (مقصور) به چیزی دیگر (مقصور علیه)، نه بر اساس واقع و حقیقت، بلکه نسبت به چیز معیّن دیگری؛ مانند جمله «ما شاعر الّا زید»، در جایی که متکلّم نمی‌خواهد بگوید فقط زید شاعر است، بلکه هدف وی رد و انکار مخاطب است که گمان می‌کند علاوه بر زید،‌ عمرو هم شاعر است، یا این که فکر می‌کند عمرو شاعر است و زید شاعر نیست. متکلّم با بیان این جمله می‌گوید: از بین این دو نفر، فقط زید شاعر است نه عمرو؛ یعنی حصر شاعریت در زید نسبت به عمرو است، نه نسبت به بقیه افراد. از این رو ممکن است شاعر دیگری غیر از زید هم وجود داشته باشد،‌ اما سخن متکلم ناظر به دیگران نیست. است. ر.ک: التفتازاني، مسعود بن عمر، «شرح المختصر»، صص ۱۷۶-۱۷۳</ref> و نه حقیقی<ref>حصر حقیق یعنی اختصاص چیزی (مقصور) به چیزی دیگر (مقصور علیه)، بر اساس واقع و حقیقت، به گونه‌ای که مقصور از مقصور علیه تعدّی نکند؛ مانند اختصاص الوهیت به خداوند در جمله «لا اله الّا الله» که در واقع و حقیقت خدایی به جز خدای یگانه وجود ندارد. ر.ک: التفتازاني، مسعود بن عمر، «شرح المختصر»، صص ۱۷۶-۱۷۳</ref> یعنی حصر [[ولایت]] و [[امامت]] در [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، نسبت به مدّعیان [[خلافت]] پس از [[پیامبر]] صلّی [[الله]] علیه و آله است. از این رو امامت و ولایت آنان [[نفی]] شده است، اما امامت و ولایت سایر [[ائمه]] {{عم}} نفی نشده و آیه ولایت در این باره ساکت است. البتّه [[شیعه]]،[[ امامت]] ایشان را از دیگر [[آیات]] و [[روایات]] که صدور آنها و دلالتشان بر امامت [[قطعی]] است و در منابع معتبر [[فریقین]] نقل شده، به [[اثبات]] می‌رساند.

	=== {{متن قرآن\|وَلِيُّ}} ===		=== {{متن قرآن\|وَلِيُّ}} ===

فرقانی: /* مفردات آیه */

2025-10-26T05:51:34Z

مفردات آیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۱
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	واژه «انما« دال بر حصر است. دلالت لفظ انما بر حصر ـ یعنی [[اثبات]] [[حکم]] برای مذکور و [[نفی]] [[حکم]] از غیر مذکور ـ هم در لغت و هم در کاربرد‌های [[قرآنی]] مورد اتفاق است، بنابراین در [[آیه شریفه]]، منصب [[ولایت]] برای [[خدا]] و [[رسول]] والذین آمنوا، ثابت و از دیگران [[نفی]] شده است. <ref>فاریاب، محمد حسین، معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان</ref>.		واژه «انما« دال بر حصر است. دلالت لفظ انما بر حصر ـ یعنی [[اثبات]] [[حکم]] برای مذکور و [[نفی]] [[حکم]] از غیر مذکور ـ هم در لغت و هم در کاربرد‌های [[قرآنی]] مورد اتفاق است، بنابراین در [[آیه شریفه]]، منصب [[ولایت]] برای [[خدا]] و [[رسول]] والذین آمنوا، ثابت و از دیگران [[نفی]] شده است. <ref>فاریاب، محمد حسین، معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان</ref>.

	روشن است که [[حصر]] در [[آیه ولایت]] نیز، حصر اضافی ~~است؛~~ یعنی حصر [[ولایت]] و [[امامت]] در [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، نسبت به مدّعیان [[خلافت]] پس از [[پیامبر]] صلّی [[الله]] علیه و آله ~~است؛~~ از این رو امامت و ولایت آنان [[نفی]] شده است، اما امامت و ولایت سایر [[ائمه]] {{عم}} نفی نشده و آیه ولایت در این باره ساکت است. البتّه [[شیعه]]،[[ امامت]] ایشان را از دیگر [[آیات]] و [[روایات]] که صدور آنها و دلالتشان بر امامت [[قطعی]] است و در منابع معتبر [[فریقین]] نقل شده، به [[اثبات]] می‌رساند.		روشن است که [[حصر]] در [[آیه ولایت]] نیز، حصر اضافی<ref>اختصاص چیزی (مقصور) به چیزی دیگر (مقصور علیه)، نه بر اساس واقع و حقیقت، بلکه نسبت به چیز معیّن دیگری؛ مانند جمله «ما شاعر الّا زید»، در جایی که متکلّم نمی‌خواهد بگوید فقط زید شاعر است، بلکه هدف وی رد و انکار مخاطب است که گمان می‌کند علاوه بر زید،‌ عمرو هم شاعر است، یا این که فکر می‌کند عمرو شاعر است و زید شاعر نیست. متکلّم با بیان این جمله می‌گوید: از بین این دو نفر، فقط زید شاعر است نه عمرو؛ یعنی حصر شاعریت در زید نسبت به عمرو است، نه نسبت به بقیه افراد. از این رو ممکن است شاعر دیگری غیر از زید هم وجود داشته باشد،‌ اما سخن متکلم ناظر به دیگران نیست. است. ر.ک: التفتازاني، مسعود بن عمر، «شرح المختصر»، صص ۱۷۶-۱۷۳</ref> و نه حقیقی<ref>اختصاص چیزی (مقصور) به چیزی دیگر (مقصور علیه)، بر اساس واقع و حقیقت، به گونه‌ای که مقصور از مقصور علیه تعدّی نکند؛ مانند اختصاص الوهیت به خداوند در جمله «لا اله الّا الله» که در واقع و حقیقت خدایی به جز خدای یگانه وجود ندارد. ر.ک: التفتازاني، مسعود بن عمر، «شرح المختصر»، صص ۱۷۶-۱۷۳</ref> یعنی حصر [[ولایت]] و [[امامت]] در [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، نسبت به مدّعیان [[خلافت]] پس از [[پیامبر]] صلّی [[الله]] علیه و آله است. از این رو امامت و ولایت آنان [[نفی]] شده است، اما امامت و ولایت سایر [[ائمه]] {{عم}} نفی نشده و آیه ولایت در این باره ساکت است. البتّه [[شیعه]]،[[ امامت]] ایشان را از دیگر [[آیات]] و [[روایات]] که صدور آنها و دلالتشان بر امامت [[قطعی]] است و در منابع معتبر [[فریقین]] نقل شده، به [[اثبات]] می‌رساند.

	=== {{متن قرآن\|وَلِيُّ}} ===		=== {{متن قرآن\|وَلِيُّ}} ===

فرقانی: /* مفردات آیه */

2025-10-26T05:47:59Z

مفردات آیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۷
خط ۴۱:		خط ۴۱:
	=== {{متن قرآن\| إِنَّمَا}} ===		=== {{متن قرآن\| إِنَّمَا}} ===
	واژه «انما« دال بر حصر است. دلالت لفظ انما بر حصر ـ یعنی [[اثبات]] [[حکم]] برای مذکور و [[نفی]] [[حکم]] از غیر مذکور ـ هم در لغت و هم در کاربرد‌های [[قرآنی]] مورد اتفاق است، بنابراین در [[آیه شریفه]]، منصب [[ولایت]] برای [[خدا]] و [[رسول]] والذین آمنوا، ثابت و از دیگران [[نفی]] شده است. <ref>فاریاب، محمد حسین، معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان</ref>.		واژه «انما« دال بر حصر است. دلالت لفظ انما بر حصر ـ یعنی [[اثبات]] [[حکم]] برای مذکور و [[نفی]] [[حکم]] از غیر مذکور ـ هم در لغت و هم در کاربرد‌های [[قرآنی]] مورد اتفاق است، بنابراین در [[آیه شریفه]]، منصب [[ولایت]] برای [[خدا]] و [[رسول]] والذین آمنوا، ثابت و از دیگران [[نفی]] شده است. <ref>فاریاب، محمد حسین، معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان</ref>.

			روشن است که [[حصر]] در [[آیه ولایت]] نیز، حصر اضافی است؛ یعنی حصر [[ولایت]] و [[امامت]] در [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، نسبت به مدّعیان [[خلافت]] پس از [[پیامبر]] صلّی [[الله]] علیه و آله است؛ از این رو امامت و ولایت آنان [[نفی]] شده است، اما امامت و ولایت سایر [[ائمه]] {{عم}} نفی نشده و آیه ولایت در این باره ساکت است. البتّه [[شیعه]]،[[ امامت]] ایشان را از دیگر [[آیات]] و [[روایات]] که صدور آنها و دلالتشان بر امامت [[قطعی]] است و در منابع معتبر [[فریقین]] نقل شده، به [[اثبات]] می‌رساند.

	=== {{متن قرآن\|وَلِيُّ}} ===		=== {{متن قرآن\|وَلِيُّ}} ===

فرقانی: /* سوم: دلالت بر امامت و ولایت امام علی{{ع}} */

2025-10-26T05:42:41Z

سوم: دلالت بر امامت و ولایت امام علی{{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۲
خط ۸۹:		خط ۸۹:
	# [[حصر]] إِنَّمَا: {{متن قرآن\|إِنَّمَا}} از ادات حصر است و بر [[ولایتی]] خاص که به [[خداوند]] اختصاص دارد و با [[اذن]] او برای دیگران نیز ثابت می‌شود دلالت می‌‌کند<ref>مجمع البیان، ج۴ـ۳، ص۲۱۱؛ الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۹ـ۴۴۰؛ المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۲ـ۳۰۳.</ref>		# [[حصر]] إِنَّمَا: {{متن قرآن\|إِنَّمَا}} از ادات حصر است و بر [[ولایتی]] خاص که به [[خداوند]] اختصاص دارد و با [[اذن]] او برای دیگران نیز ثابت می‌شود دلالت می‌‌کند<ref>مجمع البیان، ج۴ـ۳، ص۲۱۱؛ الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۹ـ۴۴۰؛ المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۲ـ۳۰۳.</ref>
	# کلمه ولی به معنای [[سرپرستی]] و صاحب [[اختیار]] است: اگر چه واژۀ "ولی" بر معانی یا مصادیق متعددی اطلاق شده است، ولی هرگاه واژۀ "ولی" بدون قرینه به کار رود مراد از آن مالک امر بودن خواهد بود، به ویژه اگر به کسی [[اسناد]] داده شود که دارای [[شأن]] [[رهبری]] و [[فرمانروایی]] است؛ حال با توجه به اینکه [[ولایت]] در مورد [[خدا]] و [[رسول]]{{صل}} به معنای مالک امر بودن است و از طرفی {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} بر [[خداوند]] یا [[پیامبر]]{{صل}} عطف شده و [[حکم]] آنها یکی است؛ لذا ولایت در مورد مؤمنانی که در [[آیه]] توصیف شده‌‎اند نیز به معنای [[مالکیت]] امر [[تدبیر]] ([[امامت]]) خواهد بود<ref>مصباح الهدایة فی اثبات الولایة، ص۳۲۰ـ۳۲۱.</ref>.		# کلمه ولی به معنای [[سرپرستی]] و صاحب [[اختیار]] است: اگر چه واژۀ "ولی" بر معانی یا مصادیق متعددی اطلاق شده است، ولی هرگاه واژۀ "ولی" بدون قرینه به کار رود مراد از آن مالک امر بودن خواهد بود، به ویژه اگر به کسی [[اسناد]] داده شود که دارای [[شأن]] [[رهبری]] و [[فرمانروایی]] است؛ حال با توجه به اینکه [[ولایت]] در مورد [[خدا]] و [[رسول]]{{صل}} به معنای مالک امر بودن است و از طرفی {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} بر [[خداوند]] یا [[پیامبر]]{{صل}} عطف شده و [[حکم]] آنها یکی است؛ لذا ولایت در مورد مؤمنانی که در [[آیه]] توصیف شده‌‎اند نیز به معنای [[مالکیت]] امر [[تدبیر]] ([[امامت]]) خواهد بود<ref>مصباح الهدایة فی اثبات الولایة، ص۳۲۰ـ۳۲۱.</ref>.
	# مراد از {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} [[حضرت علی]]{{ع}} است: عبارت {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} هرچند همۀ [[مؤمنان]] را شامل ~~می‎‎شود~~ ولی مقصود بعضی از مؤمنان است؛ زیرا برای آنان صفت ~~ویژه‎ای~~ ـ اقامۀ [[نماز]] و دادن [[زکات]] در حال [[رکوع]] ـ بیان شده که [[شأن نزول]] آن دربارۀ ~~حضرت~~ است<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۰۶-۱۱۱.</ref>.		# مراد از {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} [[حضرت علی]]{{ع}} است: عبارت {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} هرچند همۀ [[مؤمنان]] را شامل می‌‎‎شود ولی به قرینه شأن نزول آیه، مقصود از آن تنها بعضی از مؤمنان است؛ زیرا برای آنان صفت ویژه‎ ـ اقامۀ [[نماز]] و دادن [[زکات]] در حال [[رکوع]] ـ بیان شده که [[شأن نزول]] آن صرفا دربارۀ امیرالمومنین {{ع}} است<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۰۶-۱۱۱.</ref>.

	در [[روایات]] متعدد از [[شیعه]] و [[اهل سنت]] وارد شده است که آیه فوق درباره حضرت علی نازل شده است. چنانکه [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: «خداوند پیامبرش را به [[ولایت امام علی]]{{ع}} [[فرمان]] داد و آیه دربارۀ او نازل شد: {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}<ref>«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.</ref>.<ref>سوره مائده، آیه:۵۵. </ref>.<ref>ر.ک: [[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)\|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱]]، ص۴۳۰ ـ ۴۳۶؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲.</ref>		در [[روایات]] متعدد از [[شیعه]] و [[اهل سنت]] وارد شده است که آیه فوق درباره حضرت علی نازل شده است. چنانکه [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: «خداوند پیامبرش را به [[ولایت امام علی]]{{ع}} [[فرمان]] داد و آیه دربارۀ او نازل شد: {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}<ref>«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.</ref>.<ref>سوره مائده، آیه:۵۵. </ref>.<ref>ر.ک: [[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)\|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱]]، ص۴۳۰ ـ ۴۳۶؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲.</ref>

فرقانی: /* دوم: دلالت بر ولایت تشریعی */

2025-10-26T05:40:41Z

دوم: دلالت بر ولایت تشریعی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۰
خط ۸۰:		خط ۸۰:
	=== دوم: دلالت بر [[ولایت تشریعی]] ===		=== دوم: دلالت بر [[ولایت تشریعی]] ===
	{{همچنین ببینید\|ولایت تشریعی}}		{{همچنین ببینید\|ولایت تشریعی}}
	[[آیۀ ولایت]] از جمله ادله‌ای است که می‌‎تواند دلیلی بر [[ولایت تشریعی امام]] باشد<ref>این آیه از دیرباز مورد بحث میان عالمان شیعه و سنی بوده است و متکلمان شیعی از این آیه برای اثبات ولایت امام علی{{ع}} بهره جسته‌اند. برای نمونه، ر.ک: نیشابوری، فضل بن شاذان، الایضاح، ص۱۹۹؛ حلبی، ابوالصلاح، تقریب المعارف، ص۱۸۴؛ کراجکی، ابوالفتح، التعجب، ص۱۱۹؛ لاهیجی، ملاعبدالرزاق، سرمایه ایمان، ص۱۲۳ ـ ۱۲۴. متکلمان زیدی نیز از این آیه برای اثبات امامت امام علی{{ع}} استفاده کرده‌اند؛ ر.ک: شرفی، احمد بن محمد بن صلاح، شرح الاساس الکبیر، ج۱، ص۵۲۵؛ زیدی، قاسم بن محمد بن علی، الاساس لعقائد الاکیاس، ص۱۴۹ـ ۱۵۰.</ref>؛ بدین صورت که [[ولایت]] و [[سرپرستی]] که در [[آیه]] برای [[خداوند]] بیان شده عام بوده و شامل حوزه‌‎های [[تکوین]] و [[تشریع]] می‌‌شود<ref>{{متن قرآن\|هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلَّهِ الْحَقِّ هُوَ خَيْرٌ ثَوَابًا وَخَيْرٌ عُقْبًا}}«آنجا، سروری از آن خداوند راستین است، او در پاداش دادن نیکوتر و در بخشیدن بهتر است» سوره کهف، آیه ۴۴.</ref> و از آنجا که ولایت خداوند و [[پیامبر]] و {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} یعنی [[امامان]]{{ع}} در یک سیاق بیان شده، نشان می‌‌دهد قلمرو ولایت نیز همسان ~~باشد~~. بنابراین می‌توان گفت براساس این آیه، امامان{{ع}} [[شأن]] [[تشریع احکام]] یعنی [[ولایت تشریعی]] را دارند.		[[آیۀ ولایت]] از جمله ادله‌ای است که می‌‎تواند دلیلی بر [[ولایت تشریعی امام]] باشد<ref>این آیه از دیرباز مورد بحث میان عالمان شیعه و سنی بوده است و متکلمان شیعی از این آیه برای اثبات ولایت امام علی{{ع}} بهره جسته‌اند. برای نمونه، ر.ک: نیشابوری، فضل بن شاذان، الایضاح، ص۱۹۹؛ حلبی، ابوالصلاح، تقریب المعارف، ص۱۸۴؛ کراجکی، ابوالفتح، التعجب، ص۱۱۹؛ لاهیجی، ملاعبدالرزاق، سرمایه ایمان، ص۱۲۳ ـ ۱۲۴. متکلمان زیدی نیز از این آیه برای اثبات امامت امام علی{{ع}} استفاده کرده‌اند؛ ر.ک: شرفی، احمد بن محمد بن صلاح، شرح الاساس الکبیر، ج۱، ص۵۲۵؛ زیدی، قاسم بن محمد بن علی، الاساس لعقائد الاکیاس، ص۱۴۹ـ ۱۵۰.</ref>؛ بدین صورت که [[ولایت]] و [[سرپرستی]] که در [[آیه]] برای [[خداوند]] بیان شده عام بوده و شامل حوزه‌‎های [[تکوین]] و [[تشریع]] می‌‌شود<ref>{{متن قرآن\|هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلَّهِ الْحَقِّ هُوَ خَيْرٌ ثَوَابًا وَخَيْرٌ عُقْبًا}}«آنجا، سروری از آن خداوند راستین است، او در پاداش دادن نیکوتر و در بخشیدن بهتر است» سوره کهف، آیه ۴۴.</ref> و از آنجا که ولایت خداوند و [[پیامبر]] و {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} یعنی [[امامان]]{{ع}} در یک سیاق بیان شده، نشان می‌‌دهد قلمرو ولایت نیز همسان است. بنابراین می‌توان گفت براساس این آیه، امامان{{ع}} [[شأن]] [[تشریع احکام]] یعنی [[ولایت تشریعی]] را دارند.<ref>ر.ک: [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۱۸۵ ـ ۱۸۸.</ref>.

	اشکال شده است که اطلاق آیه ولایت زمانی می‌‌تواند ولایت تشریعی و [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و [[ائمه]]{{ع}} را ثابت کند که قیدی برای آن نیامده باشد، در حالی که آیۀ {{متن قرآن\|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا}}<ref>«امروز دين شما را به كمال رسانيدم و نعمت خود بر شما تمام كردم و اسلام را دين شما برگزيدم» سوره مائده، آیه ۳.</ref> آیه ولایت را قید می‌‌زند؛ زیرا با وجود [[اکمال دین]] به ولی و ولایت احتیاجی نیست.

	در جواب گفته شده است معنای اتمام دین این نیست که [[دین اسلام]] احتیاج به [[مفسر]] و [[مبیّن]] ندارد، بلکه منظور این است که کلیات [[دین]] توسط [[پیامبر]] برای شما آورده شد. با این نگاه [[آیه اکمال]] علاوه بر اینکه [[آیه]] [[ولایت]] را قید نمی‌زند، بلکه به نوعی در جهت [[تأیید]] آن است؛ چراکه [[آیۀ اکمال]]، کلیات دین را تمام شده می‌‌داند، ولی برای [[تفسیر]] و تبین آن باید کسی باشد و با توجه به آیه ولایت، آن شخص کسی غیر از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} نیست. به عبارتی دیگر معارفی که در عصر [[نبوی]] گفته نشده به وسیلۀ [[امام]] [[تشریع]] یا بیان‌‎شدنی است لذا داشتنِ حق تشریع [[امامان]]{{ع}} با [[اکمال دین]] ناسازگار نیست، ضمن آنکه باید توجه داشت، اکمال دین، غیر از ختم دین است و آیۀ یادشده از اکمال دین سخن گفته از ‌‎این‎رو ناسازگاری میان اکمال دین و حق تشریع برای امام وجود ندارد<ref>ر.ک: [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۱۸۵ ـ ۱۸۸.</ref>.

	=== سوم: دلالت بر [[امامت امام علی\|امامت]] و [[ولایت امام علی]]{{ع}} ===		=== سوم: دلالت بر [[امامت امام علی\|امامت]] و [[ولایت امام علی]]{{ع}} ===

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۶
خط ۱۳۶:		خط ۱۳۶:
	# [[پرونده:11246.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[امامت در قرآن (کتاب)\|'''امامت در قرآن''']]		# [[پرونده:11246.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[امامت در قرآن (کتاب)\|'''امامت در قرآن''']]
	# [[پرونده:457575.jpeg\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|'''بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت''']]		# [[پرونده:457575.jpeg\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|'''بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت''']]
	# [[پرونده:291506008.~~jpeg~~\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)\|'''معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان''']]		# [[پرونده:291506008.jpg\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)\|'''معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان''']]
	# [[پرونده: 1100514.jpg\|22px]] [[سید عباس صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید عباس]]، [[آیه ولایت - صادقی فدکی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۱''']]		# [[پرونده: 1100514.jpg\|22px]] [[سید عباس صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید عباس]]، [[آیه ولایت - صادقی فدکی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۱''']]
	# [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)\|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱''']]		# [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)\|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱''']]
خط ۱۴۴:		خط ۱۴۴:
	# [[پرونده:4670311.jpg\|22px]] [[رضا محمدی\|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی ۵ (کتاب)\|'''امام‌شناسی ۵''']]		# [[پرونده:4670311.jpg\|22px]] [[رضا محمدی\|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی ۵ (کتاب)\|'''امام‌شناسی ۵''']]
	# [[پرونده:136871.jpg\|22px]] [[مهدی مقامی\|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)\|'''ولایت و امامت در قرآن''']]		# [[پرونده:136871.jpg\|22px]] [[مهدی مقامی\|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)\|'''ولایت و امامت در قرآن''']]
	# [[پرونده:4432.~~jpeg~~\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|'''تجلی امامت''']]		# [[پرونده:4432.jpg\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|'''تجلی امامت''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۶
خط ۱۳۶:		خط ۱۳۶:
	# [[پرونده:11246.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[امامت در قرآن (کتاب)\|'''امامت در قرآن''']]		# [[پرونده:11246.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[امامت در قرآن (کتاب)\|'''امامت در قرآن''']]
	# [[پرونده:457575.jpeg\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|'''بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت''']]		# [[پرونده:457575.jpeg\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|'''بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت''']]
			# [[پرونده:291506008.jpeg\|22px]] [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)\|'''معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان''']]
	# [[پرونده: 1100514.jpg\|22px]] [[سید عباس صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید عباس]]، [[آیه ولایت - صادقی فدکی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۱''']]		# [[پرونده: 1100514.jpg\|22px]] [[سید عباس صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید عباس]]، [[آیه ولایت - صادقی فدکی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۱''']]
	# [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)\|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱''']]		# [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)\|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱''']]
خط ۱۴۳:		خط ۱۴۴:
	# [[پرونده:4670311.jpg\|22px]] [[رضا محمدی\|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی ۵ (کتاب)\|'''امام‌شناسی ۵''']]		# [[پرونده:4670311.jpg\|22px]] [[رضا محمدی\|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی ۵ (کتاب)\|'''امام‌شناسی ۵''']]
	# [[پرونده:136871.jpg\|22px]] [[مهدی مقامی\|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)\|'''ولایت و امامت در قرآن''']]		# [[پرونده:136871.jpg\|22px]] [[مهدی مقامی\|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)\|'''ولایت و امامت در قرآن''']]
			# [[پرونده:4432.jpeg\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)\|'''تجلی امامت''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۲
خط ۸۹:		خط ۸۹:
	# [[حصر]] إِنَّمَا: {{متن قرآن\|إِنَّمَا}} از ادات حصر است و بر [[ولایتی]] خاص که به [[خداوند]] اختصاص دارد و با [[اذن]] او برای دیگران نیز ثابت می‌شود دلالت می‌‌کند<ref>مجمع البیان، ج۴ـ۳، ص۲۱۱؛ الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۹ـ۴۴۰؛ المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۲ـ۳۰۳.</ref>		# [[حصر]] إِنَّمَا: {{متن قرآن\|إِنَّمَا}} از ادات حصر است و بر [[ولایتی]] خاص که به [[خداوند]] اختصاص دارد و با [[اذن]] او برای دیگران نیز ثابت می‌شود دلالت می‌‌کند<ref>مجمع البیان، ج۴ـ۳، ص۲۱۱؛ الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۹ـ۴۴۰؛ المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۲ـ۳۰۳.</ref>
	# کلمه ولی به معنای [[سرپرستی]] و صاحب [[اختیار]] است: اگر چه واژۀ "ولی" بر معانی یا مصادیق متعددی اطلاق شده است، ولی هرگاه واژۀ "ولی" بدون قرینه به کار رود مراد از آن مالک امر بودن خواهد بود، به ویژه اگر به کسی [[اسناد]] داده شود که دارای [[شأن]] [[رهبری]] و [[فرمانروایی]] است؛ حال با توجه به اینکه [[ولایت]] در مورد [[خدا]] و [[رسول]]{{صل}} به معنای مالک امر بودن است و از طرفی {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} بر [[خداوند]] یا [[پیامبر]]{{صل}} عطف شده و [[حکم]] آنها یکی است؛ لذا ولایت در مورد مؤمنانی که در [[آیه]] توصیف شده‌‎اند نیز به معنای [[مالکیت]] امر [[تدبیر]] ([[امامت]]) خواهد بود<ref>مصباح الهدایة فی اثبات الولایة، ص۳۲۰ـ۳۲۱.</ref>.		# کلمه ولی به معنای [[سرپرستی]] و صاحب [[اختیار]] است: اگر چه واژۀ "ولی" بر معانی یا مصادیق متعددی اطلاق شده است، ولی هرگاه واژۀ "ولی" بدون قرینه به کار رود مراد از آن مالک امر بودن خواهد بود، به ویژه اگر به کسی [[اسناد]] داده شود که دارای [[شأن]] [[رهبری]] و [[فرمانروایی]] است؛ حال با توجه به اینکه [[ولایت]] در مورد [[خدا]] و [[رسول]]{{صل}} به معنای مالک امر بودن است و از طرفی {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} بر [[خداوند]] یا [[پیامبر]]{{صل}} عطف شده و [[حکم]] آنها یکی است؛ لذا ولایت در مورد مؤمنانی که در [[آیه]] توصیف شده‌‎اند نیز به معنای [[مالکیت]] امر [[تدبیر]] ([[امامت]]) خواهد بود<ref>مصباح الهدایة فی اثبات الولایة، ص۳۲۰ـ۳۲۱.</ref>.
	# مراد از {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} [[حضرت علی]]{{ع}} است: عبارت {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} هرچند همۀ [[مؤمنان]] را شامل ~~می‎‎شود~~ ولی مقصود بعضی از مؤمنان است؛ زیرا برای آنان صفت ~~ویژه‎ای~~ ـ اقامۀ [[نماز]] و دادن [[زکات]] در حال [[رکوع]] ـ بیان شده که [[شأن نزول]] آن دربارۀ ~~حضرت~~ است<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۰۶-۱۱۱.</ref>.		# مراد از {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} [[حضرت علی]]{{ع}} است: عبارت {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} هرچند همۀ [[مؤمنان]] را شامل می‌‎‎شود ولی به قرینه شأن نزول آیه، مقصود از آن تنها بعضی از مؤمنان است؛ زیرا برای آنان صفت ویژه‎ ـ اقامۀ [[نماز]] و دادن [[زکات]] در حال [[رکوع]] ـ بیان شده که [[شأن نزول]] آن صرفا دربارۀ امیرالمومنین {{ع}} است<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۰۶-۱۱۱.</ref>.

	در [[روایات]] متعدد از [[شیعه]] و [[اهل سنت]] وارد شده است که آیه فوق درباره حضرت علی نازل شده است. چنانکه [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: «خداوند پیامبرش را به [[ولایت امام علی]]{{ع}} [[فرمان]] داد و آیه دربارۀ او نازل شد: {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}<ref>«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.</ref>.<ref>سوره مائده، آیه:۵۵. </ref>.<ref>ر.ک: [[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)\|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱]]، ص۴۳۰ ـ ۴۳۶؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲.</ref>		در [[روایات]] متعدد از [[شیعه]] و [[اهل سنت]] وارد شده است که آیه فوق درباره حضرت علی نازل شده است. چنانکه [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: «خداوند پیامبرش را به [[ولایت امام علی]]{{ع}} [[فرمان]] داد و آیه دربارۀ او نازل شد: {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}<ref>«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.</ref>.<ref>سوره مائده، آیه:۵۵. </ref>.<ref>ر.ک: [[علی خراسانی\|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)\|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱]]، ص۴۳۰ ـ ۴۳۶؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)\|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۰
خط ۸۰:		خط ۸۰:
	=== دوم: دلالت بر [[ولایت تشریعی]] ===		=== دوم: دلالت بر [[ولایت تشریعی]] ===
	{{همچنین ببینید\|ولایت تشریعی}}		{{همچنین ببینید\|ولایت تشریعی}}
	[[آیۀ ولایت]] از جمله ادله‌ای است که می‌‎تواند دلیلی بر [[ولایت تشریعی امام]] باشد<ref>این آیه از دیرباز مورد بحث میان عالمان شیعه و سنی بوده است و متکلمان شیعی از این آیه برای اثبات ولایت امام علی{{ع}} بهره جسته‌اند. برای نمونه، ر.ک: نیشابوری، فضل بن شاذان، الایضاح، ص۱۹۹؛ حلبی، ابوالصلاح، تقریب المعارف، ص۱۸۴؛ کراجکی، ابوالفتح، التعجب، ص۱۱۹؛ لاهیجی، ملاعبدالرزاق، سرمایه ایمان، ص۱۲۳ ـ ۱۲۴. متکلمان زیدی نیز از این آیه برای اثبات امامت امام علی{{ع}} استفاده کرده‌اند؛ ر.ک: شرفی، احمد بن محمد بن صلاح، شرح الاساس الکبیر، ج۱، ص۵۲۵؛ زیدی، قاسم بن محمد بن علی، الاساس لعقائد الاکیاس، ص۱۴۹ـ ۱۵۰.</ref>؛ بدین صورت که [[ولایت]] و [[سرپرستی]] که در [[آیه]] برای [[خداوند]] بیان شده عام بوده و شامل حوزه‌‎های [[تکوین]] و [[تشریع]] می‌‌شود<ref>{{متن قرآن\|هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلَّهِ الْحَقِّ هُوَ خَيْرٌ ثَوَابًا وَخَيْرٌ عُقْبًا}}«آنجا، سروری از آن خداوند راستین است، او در پاداش دادن نیکوتر و در بخشیدن بهتر است» سوره کهف، آیه ۴۴.</ref> و از آنجا که ولایت خداوند و [[پیامبر]] و {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} یعنی [[امامان]]{{ع}} در یک سیاق بیان شده، نشان می‌‌دهد قلمرو ولایت نیز همسان ~~باشد~~. بنابراین می‌توان گفت براساس این آیه، امامان{{ع}} [[شأن]] [[تشریع احکام]] یعنی [[ولایت تشریعی]] را دارند.		[[آیۀ ولایت]] از جمله ادله‌ای است که می‌‎تواند دلیلی بر [[ولایت تشریعی امام]] باشد<ref>این آیه از دیرباز مورد بحث میان عالمان شیعه و سنی بوده است و متکلمان شیعی از این آیه برای اثبات ولایت امام علی{{ع}} بهره جسته‌اند. برای نمونه، ر.ک: نیشابوری، فضل بن شاذان، الایضاح، ص۱۹۹؛ حلبی، ابوالصلاح، تقریب المعارف، ص۱۸۴؛ کراجکی، ابوالفتح، التعجب، ص۱۱۹؛ لاهیجی، ملاعبدالرزاق، سرمایه ایمان، ص۱۲۳ ـ ۱۲۴. متکلمان زیدی نیز از این آیه برای اثبات امامت امام علی{{ع}} استفاده کرده‌اند؛ ر.ک: شرفی، احمد بن محمد بن صلاح، شرح الاساس الکبیر، ج۱، ص۵۲۵؛ زیدی، قاسم بن محمد بن علی، الاساس لعقائد الاکیاس، ص۱۴۹ـ ۱۵۰.</ref>؛ بدین صورت که [[ولایت]] و [[سرپرستی]] که در [[آیه]] برای [[خداوند]] بیان شده عام بوده و شامل حوزه‌‎های [[تکوین]] و [[تشریع]] می‌‌شود<ref>{{متن قرآن\|هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلَّهِ الْحَقِّ هُوَ خَيْرٌ ثَوَابًا وَخَيْرٌ عُقْبًا}}«آنجا، سروری از آن خداوند راستین است، او در پاداش دادن نیکوتر و در بخشیدن بهتر است» سوره کهف، آیه ۴۴.</ref> و از آنجا که ولایت خداوند و [[پیامبر]] و {{متن قرآن\|الَّذِينَ آمَنُوا}} یعنی [[امامان]]{{ع}} در یک سیاق بیان شده، نشان می‌‌دهد قلمرو ولایت نیز همسان است. بنابراین می‌توان گفت براساس این آیه، امامان{{ع}} [[شأن]] [[تشریع احکام]] یعنی [[ولایت تشریعی]] را دارند.<ref>ر.ک: [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۱۸۵ ـ ۱۸۸.</ref>.

	اشکال شده است که اطلاق آیه ولایت زمانی می‌‌تواند ولایت تشریعی و [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و [[ائمه]]{{ع}} را ثابت کند که قیدی برای آن نیامده باشد، در حالی که آیۀ {{متن قرآن\|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا}}<ref>«امروز دين شما را به كمال رسانيدم و نعمت خود بر شما تمام كردم و اسلام را دين شما برگزيدم» سوره مائده، آیه ۳.</ref> آیه ولایت را قید می‌‌زند؛ زیرا با وجود [[اکمال دین]] به ولی و ولایت احتیاجی نیست.

	در جواب گفته شده است معنای اتمام دین این نیست که [[دین اسلام]] احتیاج به [[مفسر]] و [[مبیّن]] ندارد، بلکه منظور این است که کلیات [[دین]] توسط [[پیامبر]] برای شما آورده شد. با این نگاه [[آیه اکمال]] علاوه بر اینکه [[آیه]] [[ولایت]] را قید نمی‌زند، بلکه به نوعی در جهت [[تأیید]] آن است؛ چراکه [[آیۀ اکمال]]، کلیات دین را تمام شده می‌‌داند، ولی برای [[تفسیر]] و تبین آن باید کسی باشد و با توجه به آیه ولایت، آن شخص کسی غیر از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} نیست. به عبارتی دیگر معارفی که در عصر [[نبوی]] گفته نشده به وسیلۀ [[امام]] [[تشریع]] یا بیان‌‎شدنی است لذا داشتنِ حق تشریع [[امامان]]{{ع}} با [[اکمال دین]] ناسازگار نیست، ضمن آنکه باید توجه داشت، اکمال دین، غیر از ختم دین است و آیۀ یادشده از اکمال دین سخن گفته از ‌‎این‎رو ناسازگاری میان اکمال دین و حق تشریع برای امام وجود ندارد<ref>ر.ک: [[محمد حسین فاریاب\|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)\|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۱۸۵ ـ ۱۸۸.</ref>.

	=== سوم: دلالت بر [[امامت امام علی\|امامت]] و [[ولایت امام علی]]{{ع}} ===		=== سوم: دلالت بر [[امامت امام علی\|امامت]] و [[ولایت امام علی]]{{ع}} ===