آیه ولایت از دیدگاه اهل سنت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۱

2025-11-18T07:51:12Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۱
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[آبان]]\|روز=[[21]]\|سال=[[1403]]\|کاربر=فرقانی}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = آیه ولایت		\| موضوع مرتبط = آیه ولایت

Bahmani: /* شبهه پانزدهم: عدم نزاع در ولایت پیامبر{{صل}} */

2025-11-18T07:50:28Z

شبهه پانزدهم: عدم نزاع در ولایت پیامبر{{صل}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۰
خط ۵۱۱:		خط ۵۱۱:
	'''پاسخ به شبهه:'''		'''پاسخ به شبهه:'''

	پاسخ این است که [[آیه ولایت]] تنها به وضع [[زمان]] [[رسول]]{{صل}} ناظر نیست. بلکه به ماجرای [[امامت]]، حتی پس از [[پیامبر]]{{صل}} نیز می‌پردازد؛ یعنی [[ولایت]] پس از پیامبر{{صل}}، تنها از آن کسی است که در [[نماز]] [[صدقه]] می‌دهد. افزون بر این، کلمه «انّما» بیشتر به متن [[حقیقت]] ناظر است، نه [[واقعیت]] موجود. بنابراین اگر هیچ [[اختلاف]] و نزاعی نیز در کار نباشد، واژه [[حصر]] بی‌فایده نیست<ref>[[سلیمان امیری\|امیری، سلیمان]]، [[امامت و [[دلایل~~]] [[~~انتصابی]] بودن آن (کتاب)\|امامت و دلایل انتصابی بودن آن]]، ص۲۱۹.</ref>.		پاسخ این است که [[آیه ولایت]] تنها به وضع [[زمان]] [[رسول]]{{صل}} ناظر نیست. بلکه به ماجرای [[امامت]]، حتی پس از [[پیامبر]]{{صل}} نیز می‌پردازد؛ یعنی [[ولایت]] پس از پیامبر{{صل}}، تنها از آن کسی است که در [[نماز]] [[صدقه]] می‌دهد. افزون بر این، کلمه «انّما» بیشتر به متن [[حقیقت]] ناظر است، نه [[واقعیت]] موجود. بنابراین اگر هیچ [[اختلاف]] و نزاعی نیز در کار نباشد، واژه [[حصر]] بی‌فایده نیست<ref>[[سلیمان امیری\|امیری، سلیمان]]، [[امامت و دلایل انتصابی بودن آن (کتاب)\|امامت و دلایل انتصابی بودن آن]]، ص۲۱۹.</ref>.

	==== [[شبهه]] شانزدهم: عدم نزول آیه درباره [[امام علی]]{{ع}} ====		==== [[شبهه]] شانزدهم: عدم نزول آیه درباره [[امام علی]]{{ع}} ====

Bahmani: /* شبهه چهاردهم: دلالت نکردن «راکعون» بر رکوع در نماز */

2025-11-18T07:49:54Z

شبهه چهاردهم: دلالت نکردن «راکعون» بر رکوع در نماز

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۹
خط ۴۹۶:		خط ۴۹۶:
	'''پاسخ به شبهه'''		'''پاسخ به شبهه'''
	# [[مفسران اهل سنت]] که اصرار دارند واژه «[[زکات]]» در [[قرآن]] - از جمله در آیات ولایت - تنها در معنای اصطلاحی [[فقهی]] خود استعمال شده است، در کاربرد کلمه «رکوع» در معنای اصطلاحی‌اش تردید می‌کنند؛ در حالی که زکات در معنای خاص اصطلاحی خود، به تدریج پس از [[نزول وحی]] در عرف متشرع رایج شد، به خلاف رکوع که چون معنای اصطلاحی و لغوی‌اش تفاوتی ندارد، در عصر نزول وحی نیز به معنای اصطلاحی‌اش بدون قرینه به کار می‌رفت.		# [[مفسران اهل سنت]] که اصرار دارند واژه «[[زکات]]» در [[قرآن]] - از جمله در آیات ولایت - تنها در معنای اصطلاحی [[فقهی]] خود استعمال شده است، در کاربرد کلمه «رکوع» در معنای اصطلاحی‌اش تردید می‌کنند؛ در حالی که زکات در معنای خاص اصطلاحی خود، به تدریج پس از [[نزول وحی]] در عرف متشرع رایج شد، به خلاف رکوع که چون معنای اصطلاحی و لغوی‌اش تفاوتی ندارد، در عصر نزول وحی نیز به معنای اصطلاحی‌اش بدون قرینه به کار می‌رفت.
	# [[رکوع]] در لغت به معنای خم شدن است<ref>«رکوع» در اصل، برای خمیده شدن و انحنای محسوس وضع شده است؛ مانند {{عربی\|ركع الشيخ اي انحنى من الكبر}}؛ «پشت او از کهولت خمیده شد». (~~[[فیومی]]، [[احمد]]، [[~~المصباح ~~المنیر]]،~~ ص۲۳۷) از این رو می‌گویند: «هر چیزی که سر خم کند و به [[زمین]] نزدیک شود، راکع است». (فراهیدی، ~~[[خلیل]]،~~ ترتیب العین، ج۱، ص۷۰۸، ماده «ر.ک. ع») سپس همین معنا از [[رکوع]] در انحنای غیر محسوس به کار رفته است؛ مانند [[شعر~~]] [[~~لبید]] که در رثای برادرش می‌گوید: {{عربی\|... كاني كلما قمت راكع}}؛ «گویی هرگاه می‌ایستم خم می‌شوم» مراد لبید این است که [[مصیبت]] فراق برادرم، کمرم را شکسته و خم کرده است. [[دیوان]] لبید، ص۸۹، به نقل از: [[مفردات~~]] [[راغب]]،~~ ص۳۶۴. بنابراین استعمال رکوع در معنای [[تواضع]] و ~~[[تذلل]]،~~ قرینه می‌خواهد و خلاف اصل وضع لغوی آن است.</ref> و اگر در معنای تواضع به کار رود، خلاف اصل وضع آن و استعمال سبب و [[اراده]] مسبب است که به قرینه نیاز دارد. در این [[آیات]] نه تنها قرینه‌ای در کار نیست، [[روایات]] [[مبین]] [[شأن نزول آیه]]، استعمال رکوع در اصل معنای لغوی‌اش را در این آیات [[تأیید]] می‌کند.		# [[رکوع]] در لغت به معنای خم شدن است<ref>«رکوع» در اصل، برای خمیده شدن و انحنای محسوس وضع شده است؛ مانند {{عربی\|ركع الشيخ اي انحنى من الكبر}}؛ «پشت او از کهولت خمیده شد». (فیومی، احمد، المصباح المنیر، ص۲۳۷) از این رو می‌گویند: «هر چیزی که سر خم کند و به زمین نزدیک شود، راکع است». (فراهیدی، خلیل، ترتیب العین، ج۱، ص۷۰۸، ماده «ر.ک. ع») سپس همین معنا از رکوع در انحنای غیر محسوس به کار رفته است؛ مانند شعر لبید که در رثای برادرش می‌گوید: {{عربی\|... كاني كلما قمت راكع}}؛ «گویی هرگاه می‌ایستم خم می‌شوم» مراد لبید این است که مصیبت فراق برادرم، کمرم را شکسته و خم کرده است. دیوان لبید، ص۸۹، به نقل از: مفردات راغب، ص۳۶۴. بنابراین استعمال رکوع در معنای تواضع و تذلل، قرینه می‌خواهد و خلاف اصل وضع لغوی آن است.</ref> و اگر در معنای تواضع به کار رود، خلاف اصل وضع آن و استعمال سبب و [[اراده]] مسبب است که به قرینه نیاز دارد. در این [[آیات]] نه تنها قرینه‌ای در کار نیست، [[روایات]] [[مبین]] [[شأن نزول آیه]]، استعمال رکوع در اصل معنای لغوی‌اش را در این آیات [[تأیید]] می‌کند.
	# اگر رکوع به به معنای [[خشوع]] و تذلل باشد، باید به یکی از دو چیز ملتزم شویم: تنها مؤمنانی که با حال خشوع [[زکات]] می‌دهند، [[یاور]] و [[دوستدار]] [[مؤمنان]] دیگرند، یا آن‌که وصف [[خضوع]] در حال اعطای زکات پیامی ندارد و [[لغو]] است. هیچ یک از [[اهل سنت]] به این لوازم ملتزم نخواهند شد. بنابراین، [[رکوع]] در اینجا به معنای خضوع نیست.		# اگر رکوع به به معنای [[خشوع]] و تذلل باشد، باید به یکی از دو چیز ملتزم شویم: تنها مؤمنانی که با حال خشوع [[زکات]] می‌دهند، [[یاور]] و [[دوستدار]] [[مؤمنان]] دیگرند، یا آن‌که وصف [[خضوع]] در حال اعطای زکات پیامی ندارد و [[لغو]] است. هیچ یک از [[اهل سنت]] به این لوازم ملتزم نخواهند شد. بنابراین، [[رکوع]] در اینجا به معنای خضوع نیست.
	# رکوع به معنای نمازگزاردن هم نیست. چون لازمه‌اش [[تکرار]] تعبیر {{متن قرآن\|الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ}} است؛ زیرا در این صورت معنا چنین می‌شود: {{عربی\|الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَ يُصَلُّونَ}}. این نوع تکرار بدون فایده، و در [[کلام خدا]] [[قبیح]] است.		# رکوع به معنای نمازگزاردن هم نیست. چون لازمه‌اش [[تکرار]] تعبیر {{متن قرآن\|الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ}} است؛ زیرا در این صورت معنا چنین می‌شود: {{عربی\|الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَ يُصَلُّونَ}}. این نوع تکرار بدون فایده، و در [[کلام خدا]] [[قبیح]] است.

Bahmani: /* شبهه دهم: نیآمدن نام علی{{ع}} در قرآن */

2025-11-18T07:47:52Z

شبهه دهم: نیآمدن نام علی{{ع}} در قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۷
خط ۴۴۳:		خط ۴۴۳:
	'''پاسخ به شبهه'''		'''پاسخ به شبهه'''

	# اولا: نام بردن از اشخاص، تهدیدی برای قرآن به شمار می‌رفت و زمینه را برای تبدیل و [[تغییر]] فراهم می‌کرد و دیگران را از دید [[روان‌شناختی]] برمی‌انگیخت. [[قرآن کریم]] می‌بایست از هر [[تحریف]] و کم و بیشی مصون باشد. اسم نبردن از [[افراد در ~~قرآن]]،~~ از حکمت‌های [[الهی]] است<ref>[[سلیمان امیری\|امیری، سلیمان]]، [[امامت و دلایل انتصابی بودن آن (کتاب)\|امامت و دلایل انتصابی بودن آن]]، ص۲۱۴.</ref>.		# اولا: نام بردن از اشخاص، تهدیدی برای قرآن به شمار می‌رفت و زمینه را برای تبدیل و [[تغییر]] فراهم می‌کرد و دیگران را از دید [[روان‌شناختی]] برمی‌انگیخت. [[قرآن کریم]] می‌بایست از هر [[تحریف]] و کم و بیشی مصون باشد. اسم نبردن از افراد در قرآن، از حکمت‌های [[الهی]] است<ref>[[سلیمان امیری\|امیری، سلیمان]]، [[امامت و دلایل انتصابی بودن آن (کتاب)\|امامت و دلایل انتصابی بودن آن]]، ص۲۱۴.</ref>.
	# ثانیا: به فرض که نام آن حضرت در قرآن نیامده باشد اما هیچ کس حتی [[اهل سنت]] منکر نزول آیاتی در شان آن حضرت در قرآن نیستند از این رو [[مفسران]] [[فریقین]] [[آیات]] بسیاری را نام برده‌اند که در شان [[امام علی]]{{ع}} نازل شده و اوصاف و [[فضائل]] آن حضرت را بیان می‌دارند.		# ثانیا: به فرض که نام آن حضرت در قرآن نیامده باشد اما هیچ کس حتی [[اهل سنت]] منکر نزول آیاتی در شان آن حضرت در قرآن نیستند از این رو [[مفسران]] [[فریقین]] [[آیات]] بسیاری را نام برده‌اند که در شان [[امام علی]]{{ع}} نازل شده و اوصاف و [[فضائل]] آن حضرت را بیان می‌دارند.
	# ثالثا: اساسا عدم وجود نام امیرالمؤمنین{{ع}} در قرآن هر چند شبهه‌ای قدیمی است و به [[زمان]] حضرت [[ائمه معصومین]]{{ع}} باز می‌گردد اما با این حال با نگاهی به [[تفاسیر روایی]] می‌توان به این نتیجه دست یافت که در آیاتی از قرآن کریم نام آن حضرت به صراحت ذکر شده است. مثل آیه {{متن قرآن\|وَ وَهَبْنا لَهُمْ مِنْ رَحْمَتِنا وَ جَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْقٍ عَلِيًّا}}<ref>«و به آنان از رحمت خود بخشیدیم و برای آنان [در میان مردم] علی را به عنوان جانشین قرار دادیم»، آیه ۵۰ سوره مریم.</ref>.<ref>شواهدی در این خصوص وجود دارد: {{متن حدیث\|قال الصّادق{{ع}}: «وَ وَهَبْنا لَهُمْ مِنْ رَحْمَتِنا وَ جَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْقٍ عَلِیًّا» یَعْنِی عَلِیَّ‌ بْنَ‌أَبِیطَالِبٍ{{ع}}}}، تفسیر اهل بیت{{عم}} ج۹، ص۷۴؛ بحار الأنوار، ج۳۵، ص۵۹؛ {{متن حدیث\|عَنْ یُونُسَ‌ بْنِ‌ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَال: قُلْتُ لِأَبِی‌الْحَسَنِ‌الرِّضَا{{ع}}: إِنَّ قَوْماً طَالَبُونِی بِاسْمِ أَمِیرِ‌الْمُؤْمِنِینَ{{ع}} فِی کِتَابِ اللَّهِ عزّوجلّ فَقُلْتُ لَهُمْ: مِنْ قَوْلِهِ تَعَالَی: «وَ جَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْقٍ عَلِیًّا» فَقَالَ{{ع}}: صَدَقْتَ هُوَ هَکَذَا}}، یونس‌ بن‌ عبدالرّحمن گوید: به امام رضا{{ع}} عرض کردم: «جمعی از من خواسته‌اند نام امیرالمؤمنین{{ع}} را در قرآن به آنها نشان دهم؛ پس به ایشان گفتم: نام آن حضرت در آیه وَ جَعَلْنَا لَهُم لِسَانَ صِدْقٍ عَلِیًّا آمده است». حضرت فرمود: «راست گفتی؛ او چنین است». تفسیر اهل بیت{{عم}}، ج۹، ص۷۴؛ بحار الأنوار، ج۳۶، ص۵۷؛ تأویل الآیات الظاهرهً؛ ص۲۹۷.</ref>.<ref>مکاتبه اختصاصی [[دانشنامه]] [[امامت]] و [[ولایت]] با [[محمد هادی فرقانی]].</ref>		# ثالثا: اساسا عدم وجود نام امیرالمؤمنین{{ع}} در قرآن هر چند شبهه‌ای قدیمی است و به [[زمان]] حضرت [[ائمه معصومین]]{{ع}} باز می‌گردد اما با این حال با نگاهی به [[تفاسیر روایی]] می‌توان به این نتیجه دست یافت که در آیاتی از قرآن کریم نام آن حضرت به صراحت ذکر شده است. مثل آیه {{متن قرآن\|وَ وَهَبْنا لَهُمْ مِنْ رَحْمَتِنا وَ جَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْقٍ عَلِيًّا}}<ref>«و به آنان از رحمت خود بخشیدیم و برای آنان [در میان مردم] علی را به عنوان جانشین قرار دادیم»، آیه ۵۰ سوره مریم.</ref>.<ref>شواهدی در این خصوص وجود دارد: {{متن حدیث\|قال الصّادق{{ع}}: «وَ وَهَبْنا لَهُمْ مِنْ رَحْمَتِنا وَ جَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْقٍ عَلِیًّا» یَعْنِی عَلِیَّ‌ بْنَ‌أَبِیطَالِبٍ{{ع}}}}، تفسیر اهل بیت{{عم}} ج۹، ص۷۴؛ بحار الأنوار، ج۳۵، ص۵۹؛ {{متن حدیث\|عَنْ یُونُسَ‌ بْنِ‌ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَال: قُلْتُ لِأَبِی‌الْحَسَنِ‌الرِّضَا{{ع}}: إِنَّ قَوْماً طَالَبُونِی بِاسْمِ أَمِیرِ‌الْمُؤْمِنِینَ{{ع}} فِی کِتَابِ اللَّهِ عزّوجلّ فَقُلْتُ لَهُمْ: مِنْ قَوْلِهِ تَعَالَی: «وَ جَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْقٍ عَلِیًّا» فَقَالَ{{ع}}: صَدَقْتَ هُوَ هَکَذَا}}، یونس‌ بن‌ عبدالرّحمن گوید: به امام رضا{{ع}} عرض کردم: «جمعی از من خواسته‌اند نام امیرالمؤمنین{{ع}} را در قرآن به آنها نشان دهم؛ پس به ایشان گفتم: نام آن حضرت در آیه وَ جَعَلْنَا لَهُم لِسَانَ صِدْقٍ عَلِیًّا آمده است». حضرت فرمود: «راست گفتی؛ او چنین است». تفسیر اهل بیت{{عم}}، ج۹، ص۷۴؛ بحار الأنوار، ج۳۶، ص۵۷؛ تأویل الآیات الظاهرهً؛ ص۲۹۷.</ref>.<ref>مکاتبه اختصاصی دانشنامه [[امامت]] و [[ولایت]] با [[محمد هادی فرقانی]].</ref>

	==== [[شبهه]] یازدهم: عطف [[عاطفه]] بودن جمله {{متن قرآن\|وَهُمْ رَاكِعُونَ}} ====		==== [[شبهه]] یازدهم: عطف [[عاطفه]] بودن جمله {{متن قرآن\|وَهُمْ رَاكِعُونَ}} ====

Bahmani: /* شبهه نهم: عدم سازگاری بالفعل نبودن ولایت امیرالمؤمنین در زمان پیامبر با ظهور آیه */

2025-11-18T07:47:19Z

شبهه نهم: عدم سازگاری بالفعل نبودن ولایت امیرالمؤمنین در زمان پیامبر با ظهور آیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۷
خط ۴۳۴:		خط ۴۳۴:
	خلاصه: [[عقل]] و [[خرد]]، [[داوری]] می‌کنند که وجود دو رئیس تام [[علی الاطلاق]]، در عرض هم امکان پذیر نیست، مگر اینکه یکی در طول دیگری باشد. از این جهت، [[حکم عقلی]] را می‌توان قرینه گرفت که مقصود این است که امام پس از [[درگذشت پیامبر]]، زمام امور را به دست بگیرد<ref>[[جعفر سبحانی\|سبحانی، جعفر]]، [[پیشوائی از نظر اسلام (کتاب)\|پیشوائی از نظر اسلام]]، ص۱۷۰-۱۹۰.</ref>.		خلاصه: [[عقل]] و [[خرد]]، [[داوری]] می‌کنند که وجود دو رئیس تام [[علی الاطلاق]]، در عرض هم امکان پذیر نیست، مگر اینکه یکی در طول دیگری باشد. از این جهت، [[حکم عقلی]] را می‌توان قرینه گرفت که مقصود این است که امام پس از [[درگذشت پیامبر]]، زمام امور را به دست بگیرد<ref>[[جعفر سبحانی\|سبحانی، جعفر]]، [[پیشوائی از نظر اسلام (کتاب)\|پیشوائی از نظر اسلام]]، ص۱۷۰-۱۹۰.</ref>.

	به تعبیر دیگر، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} اگر چه بعد از [[شهادت رسول خدا]]{{صل}} امام و [[خلیفه]] بود، اما در حال [[حیات]] آن حضرت نیز برای او ولایت در امور مسلمانان بوده و با وجود پیامبر{{صل}} نیز احتیاج به او داشتند. چنان که [[حدیث منزلت]]<ref>حدیث منزلت بیانگر این است که همان طوری که حضرت هارون در زمان حضرت موسی{{ع}} خلیفه بوده، به حکم این حدیث حضرت امیرالمؤمنین علی{{ع}} نیز در زمان رسول خدا{{صل}} خلیفه بوده است و ولایت لازمه خلافت است.</ref> و [[حدیث]] غدیر<ref>نیز اقرار عمر و ابوبکر در داستان غدیر، که گفتند: {{عربی\|بخ بخ لک یابن أبی طالب أصحبت و أمسیت مولای و مولی کلّ مؤمن و مؤمنه}} دلالت بر مدّعا دارد، بدیهی است که این شاد باش بر [[خلافت]] فعلیه است نه خلافتی که بعداً حاصل خواهد شد. و نیز اعتراف صریح عمر بن خطاب به ولایت آن حضرت است: {{عربی\|.... فقال عمر: إنّه مولای}} چنان‌که بسیاری از علمای عامه نقل کرده‌اند. مثل: ~~{{عربی\|~~الصواعق المحرقه، ص۲۶؛ الریاض النضرة، ج۲، ص۱۷۰؛ ذخائر العقبی، ص۶۸؛ مناقب خوارزمی، ص۹۷، و غیره.</ref> و حدیث یوم الدّار<ref>رسول خدا{{صل}} فرمودند: {{متن حدیث\|إنّ هذا یعنی علیّا أخی و وصییّ و خلیفتی فیکم...}} در این حدیث نیز صریحا خلافت فعلیه حضرت امیرالمؤمنین علی{{ع}} را پیامبر{{صل}} امضا فرموده و وجوب اطاعت و پیروی از آن حضرت را که لازمه ولایت و خلافت حالیه است، خاطرنشان فرمودند.</ref> و حدیث {{متن حدیث\|هُوَ وَلِيُّ كُلِّ مُؤْمِنٍ‌}}<ref>احادیث بسیاری که از خاصّه و عامّه نقل شده که رسول خدا{{صل}} فرمودند: {{متن حدیث\|هُوَ وَلِيُّ كُلِّ مُؤْمِنٍ‌}} که ولایت فعلیه حضرت امیرالمؤمنین{{ع}} را امضاء فرموده است.</ref> و... بر این مطلب دلالت دارند و [[اطاعت]] او [[واجب]] و تصرّفاتش نافذ و ممضی است و [[مقام]] [[پیشوائی]] بالفعل را در مرتبه ثانیه دارا بوده، و لکن غالباً ساکت هستند.		به تعبیر دیگر، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} اگر چه بعد از [[شهادت رسول خدا]]{{صل}} امام و [[خلیفه]] بود، اما در حال [[حیات]] آن حضرت نیز برای او ولایت در امور مسلمانان بوده و با وجود پیامبر{{صل}} نیز احتیاج به او داشتند. چنان که [[حدیث منزلت]]<ref>حدیث منزلت بیانگر این است که همان طوری که حضرت هارون در زمان حضرت موسی{{ع}} خلیفه بوده، به حکم این حدیث حضرت امیرالمؤمنین علی{{ع}} نیز در زمان رسول خدا{{صل}} خلیفه بوده است و ولایت لازمه خلافت است.</ref> و [[حدیث]] غدیر<ref>نیز اقرار عمر و ابوبکر در داستان غدیر، که گفتند: {{عربی\|بخ بخ لک یابن أبی طالب أصحبت و أمسیت مولای و مولی کلّ مؤمن و مؤمنه}} دلالت بر مدّعا دارد، بدیهی است که این شاد باش بر [[خلافت]] فعلیه است نه خلافتی که بعداً حاصل خواهد شد. و نیز اعتراف صریح عمر بن خطاب به ولایت آن حضرت است: {{عربی\|.... فقال عمر: إنّه مولای}} چنان‌که بسیاری از علمای عامه نقل کرده‌اند. مثل: الصواعق المحرقه، ص۲۶؛ الریاض النضرة، ج۲، ص۱۷۰؛ ذخائر العقبی، ص۶۸؛ مناقب خوارزمی، ص۹۷، و غیره.</ref> و حدیث یوم الدّار<ref>رسول خدا{{صل}} فرمودند: {{متن حدیث\|إنّ هذا یعنی علیّا أخی و وصییّ و خلیفتی فیکم...}} در این حدیث نیز صریحا خلافت فعلیه حضرت امیرالمؤمنین علی{{ع}} را پیامبر{{صل}} امضا فرموده و وجوب اطاعت و پیروی از آن حضرت را که لازمه ولایت و خلافت حالیه است، خاطرنشان فرمودند.</ref> و حدیث {{متن حدیث\|هُوَ وَلِيُّ كُلِّ مُؤْمِنٍ‌}}<ref>احادیث بسیاری که از خاصّه و عامّه نقل شده که رسول خدا{{صل}} فرمودند: {{متن حدیث\|هُوَ وَلِيُّ كُلِّ مُؤْمِنٍ‌}} که ولایت فعلیه حضرت امیرالمؤمنین{{ع}} را امضاء فرموده است.</ref> و... بر این مطلب دلالت دارند و [[اطاعت]] او [[واجب]] و تصرّفاتش نافذ و ممضی است و [[مقام]] [[پیشوائی]] بالفعل را در مرتبه ثانیه دارا بوده، و لکن غالباً ساکت هستند.

	در [[زمان]] [[حیات رسول خدا]]{{صل}} [[امر]] و [[فرمان]] در [[اختیار]] آن حضرت بود و پس از [[شهادت پیامبر]]{{صل}} در دست امیرالمؤمنین علی{{ع}} است، چنان که این امر برای همه [[امامان]]{{عم}} نیز چنین است. پس [[حضرت مجتبی]]{{ع}} در زمان پدر بزرگوارش نیز [[ولیّ]] بوده و نهایت در مرتبه ثانیه و در رتبه بعد از [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}}، و همچنین است حال سایر امامان{{عم}} و هیچ گونه محذوری در ولایت دو ولیّ در یک زمان نیست، چنان که این مطلب از [[احادیث]] بسیاری که خاصّه و عامّه نقل کرده‌اند به صراحت استفاده می‌شود<ref>[[سید قاسم علی‌احمدی\|علی‌احمدی، سید قاسم]]، [[حقانیت در اوج مظلومیت ج۱ (کتاب)\|حقانیت در اوج مظلومیت ج۱]]، ص۲۵۸؛ [[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]].</ref>		در [[زمان]] [[حیات رسول خدا]]{{صل}} [[امر]] و [[فرمان]] در [[اختیار]] آن حضرت بود و پس از [[شهادت پیامبر]]{{صل}} در دست امیرالمؤمنین علی{{ع}} است، چنان که این امر برای همه [[امامان]]{{عم}} نیز چنین است. پس [[حضرت مجتبی]]{{ع}} در زمان پدر بزرگوارش نیز [[ولیّ]] بوده و نهایت در مرتبه ثانیه و در رتبه بعد از [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}}، و همچنین است حال سایر امامان{{عم}} و هیچ گونه محذوری در ولایت دو ولیّ در یک زمان نیست، چنان که این مطلب از [[احادیث]] بسیاری که خاصّه و عامّه نقل کرده‌اند به صراحت استفاده می‌شود<ref>[[سید قاسم علی‌احمدی\|علی‌احمدی، سید قاسم]]، [[حقانیت در اوج مظلومیت ج۱ (کتاب)\|حقانیت در اوج مظلومیت ج۱]]، ص۲۵۸؛ [[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]].</ref>

Bahmani: /* شبهه هفتم: منافات داشتن اعطای انگشتر در نماز با حضور قلب در نماز */

2025-11-18T07:46:12Z

شبهه هفتم: منافات داشتن اعطای انگشتر در نماز با حضور قلب در نماز

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۶
خط ۳۸۲:		خط ۳۸۲:
	## فاکهانی نیز می‌گوید: سر به دوش گرفتن [[امامه]] در نماز به جهت رفع عادت [[عرب]] بوده که از [دختران و به دوش گرفتن آنان [[کراهت]] داشتند؛ از این‌رو [[پیامبر]] با این عمل با آنان [[مخالفت]] کرد و حتی به جهت [[مبالغه]] در [[نفی]] [[فرهنگ]] عرب در نماز چنین کرد؛ زیرا بیان عملی به تحقیق قوی‌تر از گفتار است و چنان که [[شافعی]] اشاره می‌کند به این [[عمل پیامبر]] بر ترجیح عملی به اصل در برابر غالب [[استدلال]] می‌شود<ref>{{عربی\|وقال النووي: ادعى بعض المالكية أن هذا الحديث منسوخ، وبعضهم من الخصائص، وبعضهم أنه كان لضرورة. وكل ذلك دعاوي باطلة مردودة لا دليل عليها، وليس في الحديث ما يخالف قواعد الشرع لأن الآدمي طاهر وما في جوفه معفو عنه وثياب الأطفال وأجسادهم محمولة على الطهارة حتى تتبين النجاسة، والأعمال في الصلاة لا تبطلها إذا قلت أو تفرقت ودلائل الشرع متظاهرة على ذلك، و إنما فعل النبي{{صل}} ذلك لبيان الجواز. و قال الفاكهاني: وكان السر في حمله أمامة في الصلاة دفعا لما كانت العرب تألفه من كراهة البنات و حملهن، فخالفهم في ذلك حتى في الصلاة للمبالغة في ردعهم والبيان بالفعل قد يكون أقوى من القول، واستدل به على ترجيح العمل بالأصل على الغالب كما أشار إليه الشافعي}}؛ فتح الباری، ج۱، ص۴۸۹.</ref>.		## فاکهانی نیز می‌گوید: سر به دوش گرفتن [[امامه]] در نماز به جهت رفع عادت [[عرب]] بوده که از [دختران و به دوش گرفتن آنان [[کراهت]] داشتند؛ از این‌رو [[پیامبر]] با این عمل با آنان [[مخالفت]] کرد و حتی به جهت [[مبالغه]] در [[نفی]] [[فرهنگ]] عرب در نماز چنین کرد؛ زیرا بیان عملی به تحقیق قوی‌تر از گفتار است و چنان که [[شافعی]] اشاره می‌کند به این [[عمل پیامبر]] بر ترجیح عملی به اصل در برابر غالب [[استدلال]] می‌شود<ref>{{عربی\|وقال النووي: ادعى بعض المالكية أن هذا الحديث منسوخ، وبعضهم من الخصائص، وبعضهم أنه كان لضرورة. وكل ذلك دعاوي باطلة مردودة لا دليل عليها، وليس في الحديث ما يخالف قواعد الشرع لأن الآدمي طاهر وما في جوفه معفو عنه وثياب الأطفال وأجسادهم محمولة على الطهارة حتى تتبين النجاسة، والأعمال في الصلاة لا تبطلها إذا قلت أو تفرقت ودلائل الشرع متظاهرة على ذلك، و إنما فعل النبي{{صل}} ذلك لبيان الجواز. و قال الفاكهاني: وكان السر في حمله أمامة في الصلاة دفعا لما كانت العرب تألفه من كراهة البنات و حملهن، فخالفهم في ذلك حتى في الصلاة للمبالغة في ردعهم والبيان بالفعل قد يكون أقوى من القول، واستدل به على ترجيح العمل بالأصل على الغالب كما أشار إليه الشافعي}}؛ فتح الباری، ج۱، ص۴۸۹.</ref>.
	## نووی نیز در منهاج می‌نویسد: این عمل دلیلی است بر صحت [[نماز]] با حمل [[آدم]] یا حیوان [[پاک]] مثل پرنده، گوسفند و غیر آنها... و اینکه فعلِ کم نماز را [[باطل]] نمی‌کند و چنان چه [[افعال]] متعدد باشد، اما متوالی نباشد و بین آنها فاصله باشد، باز هم نماز را باطل نمی‌کند... و این دلالت می‌کند بر [[مذهب شافعی]] و موافقان وی که حمل پسر بچه‌ها، دختران و غیر آنان از حیوان پاک را در نماز جایز می‌شمارند و آن را بر [[امام]] و [[مأموم]] و در نماز فُرادا جایز می‌دانند. اما [[مالکیان]] این عمل را بر نافله حمل می‌کنند و آن را در [[نماز واجب]] جایز نمی‌شمارند، حال آن‌که این برداشت آنان صحیح نیست... و برخی از مالکیان ادعا می‌کنند که حدیث منسوخ است و برخی آن را از [[اختصاصات پیامبر]] شمرده و عده‌ای آن را اقتضای [[ضرورت]] دانسته‌اند؛ اما همه این [[گفتارها]] [[باطل]] و مردود است... بلکه حدیث صحیح است و در جواز این [[عمل]] صراحت دارد و در این [[حدیث]] چیزی که با قواعد [[شرع]] مخالف باشد، وجود ندارد و عمل پیامبر{{صل}} بیانی است بر جواز این کار و با این عمل ما را به قواعدی که بیان شد متوجه می‌کند<ref>{{عربی\|ففيه دليل لصحة صلاة من حمل آدميا أو حيوانا طاهرا من طير وشاة وغيرهما... وأن الفعل القليل لا يبطل الصلاة وأن الأفعال إذا تعددت ولم تتوال بل تفرقت لا تبطل الصلاة... هذا يدل لمذهب الشافعي ومن وافقه أنه يجوز حمل الصبي والصبية وغيرهما من الحيوان الطاهر في صلاة الفرض وصلاة النفل ويجوز ذلك للإمام والمأموم والمنفرد، وحمله أصحاب مالك على النافلة ومنعوا جواز ذلك في الفريضة وهذا التأويل فاسد... وادعى بعض المالكية أنه منسوخ وبعضهم أنه خاص بالنبي{{صل}} وبعضهم أنه كان لضرورة. وكل هذه الدعاوي باطلة و مردودة... بل الحديث صحيح صريح في جواز ذلك وليس فيه ما يخالف قواعد الشرع... وفعل النبي{{صل}} هذا بيانا للجواز وتنبيها به على هذه القواعد التي ذكرتها}}؛ شرح صحیح مسلم، ج۵، ص۳۱-۳۲.</ref>. نووی سپس اشکال «[[ابوسلیمان خطابی]]» را طرح می‌کند، مبنی بر این که [[عمل پیامبر]] عمدی نبوده است؛ زیرا عمل کثیرِ عمدی موجب دل‌مشغولی می‌شود. نووی در پاسخ این اشکال می‌گوید: {{عربی\|وحمل أمامة لا نسلم أنه يشغل القلب وإن شغله فيترتب عليه فوائد وبيان قواعد مما ذكرناه}}<ref>شرح صحیح مسلم، ج۵، ص۳۲-۳۳.</ref>؛ ما قبول نداریم که حمل [[امامه]] موجب دل‌مشغولی بوده است؛ اگر هم [[پیامبر]] را مشغول کرده باشد، فوائدی بر آن مترتب است، از جمله بیان قواعدی که ذکر کردیم.		## نووی نیز در منهاج می‌نویسد: این عمل دلیلی است بر صحت [[نماز]] با حمل [[آدم]] یا حیوان [[پاک]] مثل پرنده، گوسفند و غیر آنها... و اینکه فعلِ کم نماز را [[باطل]] نمی‌کند و چنان چه [[افعال]] متعدد باشد، اما متوالی نباشد و بین آنها فاصله باشد، باز هم نماز را باطل نمی‌کند... و این دلالت می‌کند بر [[مذهب شافعی]] و موافقان وی که حمل پسر بچه‌ها، دختران و غیر آنان از حیوان پاک را در نماز جایز می‌شمارند و آن را بر [[امام]] و [[مأموم]] و در نماز فُرادا جایز می‌دانند. اما [[مالکیان]] این عمل را بر نافله حمل می‌کنند و آن را در [[نماز واجب]] جایز نمی‌شمارند، حال آن‌که این برداشت آنان صحیح نیست... و برخی از مالکیان ادعا می‌کنند که حدیث منسوخ است و برخی آن را از [[اختصاصات پیامبر]] شمرده و عده‌ای آن را اقتضای [[ضرورت]] دانسته‌اند؛ اما همه این [[گفتارها]] [[باطل]] و مردود است... بلکه حدیث صحیح است و در جواز این [[عمل]] صراحت دارد و در این [[حدیث]] چیزی که با قواعد [[شرع]] مخالف باشد، وجود ندارد و عمل پیامبر{{صل}} بیانی است بر جواز این کار و با این عمل ما را به قواعدی که بیان شد متوجه می‌کند<ref>{{عربی\|ففيه دليل لصحة صلاة من حمل آدميا أو حيوانا طاهرا من طير وشاة وغيرهما... وأن الفعل القليل لا يبطل الصلاة وأن الأفعال إذا تعددت ولم تتوال بل تفرقت لا تبطل الصلاة... هذا يدل لمذهب الشافعي ومن وافقه أنه يجوز حمل الصبي والصبية وغيرهما من الحيوان الطاهر في صلاة الفرض وصلاة النفل ويجوز ذلك للإمام والمأموم والمنفرد، وحمله أصحاب مالك على النافلة ومنعوا جواز ذلك في الفريضة وهذا التأويل فاسد... وادعى بعض المالكية أنه منسوخ وبعضهم أنه خاص بالنبي{{صل}} وبعضهم أنه كان لضرورة. وكل هذه الدعاوي باطلة و مردودة... بل الحديث صحيح صريح في جواز ذلك وليس فيه ما يخالف قواعد الشرع... وفعل النبي{{صل}} هذا بيانا للجواز وتنبيها به على هذه القواعد التي ذكرتها}}؛ شرح صحیح مسلم، ج۵، ص۳۱-۳۲.</ref>. نووی سپس اشکال «[[ابوسلیمان خطابی]]» را طرح می‌کند، مبنی بر این که [[عمل پیامبر]] عمدی نبوده است؛ زیرا عمل کثیرِ عمدی موجب دل‌مشغولی می‌شود. نووی در پاسخ این اشکال می‌گوید: {{عربی\|وحمل أمامة لا نسلم أنه يشغل القلب وإن شغله فيترتب عليه فوائد وبيان قواعد مما ذكرناه}}<ref>شرح صحیح مسلم، ج۵، ص۳۲-۳۳.</ref>؛ ما قبول نداریم که حمل [[امامه]] موجب دل‌مشغولی بوده است؛ اگر هم [[پیامبر]] را مشغول کرده باشد، فوائدی بر آن مترتب است، از جمله بیان قواعدی که ذکر کردیم.
	# صرف نظر از [[درستی]] یا نادرستی [[احادیث]] [[اهل تسنّن]]، مسلّم است که آنان با وجود چنین روایاتی در [[صحاح]] خود و نیز با مبانیِ فقهیِ [[استوار]] شده بر پایه آن [[روایات]]، هرگز نمی‌توانند به [[عمل]] [[خاتم‌بخشی]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در حال [[نماز]] اشکال کنند. به همین جهت [[ابوبکر]] جصّاص از فقهای [[حنفی]] قرن چهارم، [[آیه ولایت]] را مبنای خویش قرار داده و به [[استنباط]] [[حکم]] بر اساس آن پرداخته است. وی در [[احکام القرآن]] که یکی از منابع معتبر در [[فقه]] القرآن در نزد [[اهل]] [[سنّت]] به شمار می‌رود، می‌نویسد: [[خدای تعالی]] می‌فرماید: «همانا صاحب اختیار شما [[خدا]] و رسولش و مؤمنانی هستند که نماز را برپا می‌دارند و در حال [[رکوع]]، [[زکات]] می‌دهند» از مجاهد، سدی، ابو جعفر و عتبة بن ابی [[حکیم]] [[روایت]] شده است که این [[آیه]] درباره [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} نازل شده است، هنگامی که در حال رکوع انگشتر خویش را [[تصدق]] کرد و این عمل [[دلالت]] می‌کند بر [[مباح]] بودن عمل کم در نماز. و به تحقیق، اخباری درباره مباح بودن عمل در نماز از پیامبر نقل شده است، از جمله بیرون آوردن کفش‌ها از پا در نماز، [[دست]] کشیدن به ریش، اشاره به دست... و این که ایشان در حال [[نماز]]، [[امامه دختر ابو العاص]] [[بن ربیع]] را به دوش گرفته بودند و هنگام [[سجده]] او را بر [[زمین]] گذاشته و به هنگام برخاستن دوباره او را به دوش می‌گرفتند. پس دلالت [[آیه]] ظاهر است در [[مباح]] بودن [[صدقه دادن]] در [[نماز]] اگر کسی بگوید مراد آن است که [[صدقه دادن]] در [[نماز]] موجب جواز صدقه دادن در نماز نیست. به او گفته می‌شود این [[تأویل]] از پیش ساقط است و قول [[خداوند]] که می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، [[اخبار]] از حالتی است که [[صدقه]] در آن واقع شده است، مانند این که گفته می‌شود: «فلانی در حالی که ایستاده بود سخن می‌گفت و این که فلانی در حالی که نشسته بود [[هدیه]] داد». این [[آیه]] نیز اخبار از حالِ فعل است..... پس ثابت شد معنایی که ما درباره [[مدح]] صدقه در حال [[رکوع]] و یا در حال نماز بیان کردیم و این که [[خدای تعالی]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، دلالت می‌کند که صدقه مستحبی [[زکات]] نامیده می‌شود؛ زیرا علی{{ع}} انگشتر خود را از باب [[استحباب]] صدقه داد و این نظیر آیه‌ای است که می‌فرماید: «و آن چه از زکات دادید - در حالی که [[خشنودی خدا]] را خواستارید – [چند برابر می‌شود] پس زکات دهندگان همان فزونی داده شده‌گانند». همانا زکات بر صدقه [[واجب]] و [[مستحب]] اطلاق می‌شود و اسم زکات بر واجب و مستحب متداول است، مانند اسم صدقه و اسم نماز که به هر دو امر تعلق می‌گیرد<ref>{{عربی\|قال الله تعالى {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}} روي عن [[مجاهد]] والسدي وأبي جعفر وعتبة بن أبي حكيم أنها نزلت في علي بن أبي طالب حين [[تصدق]] بخاتمه وهو راكع... فانه يدل على إباحة العمل اليسير في الصلاة. وقد روي عن النبي{{صل}} أخبار في إباحة العمل اليسير فيها، فمنها أنه خلع نعليه في الصلاة ومنها أنه مس لحيته وأنه أشار بيده.... ومنها أنه كان يصلي وهو حامل أمامة بنت أبي العاص بن الربيع فإذا سجد وضعها وإذا رفع رأسه حملها فدلالة الآية ظاهرة في إباحة الصدقة في الصلاة... فإن قال قائل: فالمراد أنهم يتصدقون ويصلون ولم يرد به فعل الصدقة في الصلاة. قيل له: هذا تأويل ساقط من قبل أن قوله تعالى [[وهم]] راكعون إخبار عن الحال التي تقع فيها الصدقة كقولك تكلم فلان وهو قائم وأعطى فلانا وهو قاعد، إنما هو إخبار عن حال الفعل وأيضا... فثبت أن المعنى ما ذكرنا من مدح الصدقة في حال الركوع أو في حال الصلاة وقوله تعالى {{متن قرآن\|وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}} يدل على أن صدقة التطوع، تسمی زكاة؛ لأن عليا تصدق بخاتمه تطوعا وهو نظير قوله تعالى {{متن قرآن\|وَمَا آتَيْتُمْ مِنْ زَكَاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ}} قد انتظم صدقة الفرض والنفل، فصار اسم الزكاة يتناول الفرض والنفل كاسم الصدقة وكاسم الصلاة ينتظم الأمرين}}؛ أحکام القرآن، ج۲، ص۵۵۷-۵۵۸.</ref>.		# صرف نظر از [[درستی]] یا نادرستی [[احادیث]] [[اهل تسنّن]]، مسلّم است که آنان با وجود چنین روایاتی در [[صحاح]] خود و نیز با مبانیِ فقهیِ [[استوار]] شده بر پایه آن [[روایات]]، هرگز نمی‌توانند به [[عمل]] [[خاتم‌بخشی]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در حال [[نماز]] اشکال کنند. به همین جهت [[ابوبکر]] جصّاص از فقهای [[حنفی]] قرن چهارم، [[آیه ولایت]] را مبنای خویش قرار داده و به [[استنباط]] [[حکم]] بر اساس آن پرداخته است. وی در [[احکام القرآن]] که یکی از منابع معتبر در [[فقه]] القرآن در نزد [[اهل]] [[سنّت]] به شمار می‌رود، می‌نویسد: [[خدای تعالی]] می‌فرماید: «همانا صاحب اختیار شما [[خدا]] و رسولش و مؤمنانی هستند که نماز را برپا می‌دارند و در حال [[رکوع]]، [[زکات]] می‌دهند» از مجاهد، سدی، ابو جعفر و عتبة بن ابی [[حکیم]] [[روایت]] شده است که این [[آیه]] درباره [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} نازل شده است، هنگامی که در حال رکوع انگشتر خویش را [[تصدق]] کرد و این عمل [[دلالت]] می‌کند بر [[مباح]] بودن عمل کم در نماز. و به تحقیق، اخباری درباره مباح بودن عمل در نماز از پیامبر نقل شده است، از جمله بیرون آوردن کفش‌ها از پا در نماز، [[دست]] کشیدن به ریش، اشاره به دست... و این که ایشان در حال [[نماز]]، [[امامه دختر ابو العاص]] [[بن ربیع]] را به دوش گرفته بودند و هنگام [[سجده]] او را بر [[زمین]] گذاشته و به هنگام برخاستن دوباره او را به دوش می‌گرفتند. پس دلالت [[آیه]] ظاهر است در [[مباح]] بودن [[صدقه دادن]] در [[نماز]] اگر کسی بگوید مراد آن است که [[صدقه دادن]] در [[نماز]] موجب جواز صدقه دادن در نماز نیست. به او گفته می‌شود این [[تأویل]] از پیش ساقط است و قول [[خداوند]] که می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، [[اخبار]] از حالتی است که [[صدقه]] در آن واقع شده است، مانند این که گفته می‌شود: «فلانی در حالی که ایستاده بود سخن می‌گفت و این که فلانی در حالی که نشسته بود [[هدیه]] داد». این [[آیه]] نیز اخبار از حالِ فعل است..... پس ثابت شد معنایی که ما درباره [[مدح]] صدقه در حال [[رکوع]] و یا در حال نماز بیان کردیم و این که [[خدای تعالی]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، دلالت می‌کند که صدقه مستحبی [[زکات]] نامیده می‌شود؛ زیرا علی{{ع}} انگشتر خود را از باب [[استحباب]] صدقه داد و این نظیر آیه‌ای است که می‌فرماید: «و آن چه از زکات دادید - در حالی که [[خشنودی خدا]] را خواستارید – [چند برابر می‌شود] پس زکات دهندگان همان فزونی داده شده‌گانند». همانا زکات بر صدقه [[واجب]] و [[مستحب]] اطلاق می‌شود و اسم زکات بر واجب و مستحب متداول است، مانند اسم صدقه و اسم نماز که به هر دو امر تعلق می‌گیرد<ref>{{عربی\|قال الله تعالى {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}} روي عن مجاهد والسدي وأبي جعفر وعتبة بن أبي حكيم أنها نزلت في علي بن أبي طالب حين تصدق بخاتمه وهو راكع... فانه يدل على إباحة العمل اليسير في الصلاة. وقد روي عن النبي{{صل}} أخبار في إباحة العمل اليسير فيها، فمنها أنه خلع نعليه في الصلاة ومنها أنه مس لحيته وأنه أشار بيده.... ومنها أنه كان يصلي وهو حامل أمامة بنت أبي العاص بن الربيع فإذا سجد وضعها وإذا رفع رأسه حملها فدلالة الآية ظاهرة في إباحة الصدقة في الصلاة... فإن قال قائل: فالمراد أنهم يتصدقون ويصلون ولم يرد به فعل الصدقة في الصلاة. قيل له: هذا تأويل ساقط من قبل أن قوله تعالى وهم راكعون إخبار عن الحال التي تقع فيها الصدقة كقولك تكلم فلان وهو قائم وأعطى فلانا وهو قاعد، إنما هو إخبار عن حال الفعل وأيضا... فثبت أن المعنى ما ذكرنا من مدح الصدقة في حال الركوع أو في حال الصلاة وقوله تعالى {{متن قرآن\|وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}} يدل على أن صدقة التطوع، تسمی زكاة؛ لأن عليا تصدق بخاتمه تطوعا وهو نظير قوله تعالى {{متن قرآن\|وَمَا آتَيْتُمْ مِنْ زَكَاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ}} قد انتظم صدقة الفرض والنفل، فصار اسم الزكاة يتناول الفرض والنفل كاسم الصدقة وكاسم الصلاة ينتظم الأمرين}}؛ أحکام القرآن، ج۲، ص۵۵۷-۵۵۸.</ref>.

	پس [[خاتم‌بخشی]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در حال [[نماز]] نه تنها هیچ اشکالی ندارد بلکه عملی بسیار [[نیکو]] و قابل [[مدح]] و ثناء است و برخی از [[فقهای اهل سنّت]] بر اساس [[آیه ولایت]] و [[عمل]]امیرالمؤمنین{{ع}} [[حکم]] کرده و [[فتوا]] می‌دهند. با این حال، بسیار عجیب است که برخی از [[اهل]] [[سنّت]] به این عمل خرده گرفته و آن را توجه به غیر [[خدا]] تلقی می‌کنند و معتقدند که این عمل با [[حضور قلب]] در نماز منافات دارد. گویا فراموش کرده‌اند که عمر در نماز خود چنان مشغول [[تجارت]] می‌شده که گاهی قرائت و ذکر را نیز فراموش می‌کرده است. [[بیهقی]] در سنن الکبری و [[متقی هندی]] در [[کنز العمال]] می‌نویسند: از [[ابراهیم نخعی]] نقل شده که عمر با [[مردم]] [[نماز مغرب]] خواند، اما تا پایان نماز چیزی قرائت نکرد. وقتی نماز وی تمام شد به او گفتند: تو چیزی نخواندی. او گفت: من قافله‌ای از شتر به [[شام]] فرستادم و آنها را از جایی به جای دیگر منتقل می‌کردم تا به شام رسیدم و شتران را به همراه بارها [[اموال]] و رواندازشان فروختم. عمر نماز را دوباره خواند و [[جماعت]] نیز نماز را دوباره خواندند<ref>{{عربی\|عن إبراهيم النخعي، أن عمر بن الخطاب صلى بالناس صلاة المغرب، فلم يقرأ شيئا حتى سلم، فلما فرغ قيل له: إنك لم تقرأ شيئا، فقال إني جهزت عيرا إلى الشام فجعلت أنزلها منقلة منقلة حتى قدمت الشام فبعتها وأقتابها وأحلاسها وأحمالها. فأعاد عمر وأعادوا}}؛ السنن الکبری (بیهقی)، ج۲، ص۳۸۲؛ کنز العمال، ج۸، ص۱۳۳.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۲ (کتاب)\|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۲]]، ص۳۳۲.</ref>		پس [[خاتم‌بخشی]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در حال [[نماز]] نه تنها هیچ اشکالی ندارد بلکه عملی بسیار [[نیکو]] و قابل [[مدح]] و ثناء است و برخی از [[فقهای اهل سنّت]] بر اساس [[آیه ولایت]] و [[عمل]]امیرالمؤمنین{{ع}} [[حکم]] کرده و [[فتوا]] می‌دهند. با این حال، بسیار عجیب است که برخی از [[اهل]] [[سنّت]] به این عمل خرده گرفته و آن را توجه به غیر [[خدا]] تلقی می‌کنند و معتقدند که این عمل با [[حضور قلب]] در نماز منافات دارد. گویا فراموش کرده‌اند که عمر در نماز خود چنان مشغول [[تجارت]] می‌شده که گاهی قرائت و ذکر را نیز فراموش می‌کرده است. [[بیهقی]] در سنن الکبری و [[متقی هندی]] در [[کنز العمال]] می‌نویسند: از [[ابراهیم نخعی]] نقل شده که عمر با [[مردم]] [[نماز مغرب]] خواند، اما تا پایان نماز چیزی قرائت نکرد. وقتی نماز وی تمام شد به او گفتند: تو چیزی نخواندی. او گفت: من قافله‌ای از شتر به [[شام]] فرستادم و آنها را از جایی به جای دیگر منتقل می‌کردم تا به شام رسیدم و شتران را به همراه بارها [[اموال]] و رواندازشان فروختم. عمر نماز را دوباره خواند و [[جماعت]] نیز نماز را دوباره خواندند<ref>{{عربی\|عن إبراهيم النخعي، أن عمر بن الخطاب صلى بالناس صلاة المغرب، فلم يقرأ شيئا حتى سلم، فلما فرغ قيل له: إنك لم تقرأ شيئا، فقال إني جهزت عيرا إلى الشام فجعلت أنزلها منقلة منقلة حتى قدمت الشام فبعتها وأقتابها وأحلاسها وأحمالها. فأعاد عمر وأعادوا}}؛ السنن الکبری (بیهقی)، ج۲، ص۳۸۲؛ کنز العمال، ج۸، ص۱۳۳.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۲ (کتاب)\|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۲]]، ص۳۳۲.</ref>

Bahmani: /* شبهه هفتم: منافات داشتن اعطای انگشتر در نماز با حضور قلب در نماز */

2025-11-18T07:44:53Z

شبهه هفتم: منافات داشتن اعطای انگشتر در نماز با حضور قلب در نماز

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۴
خط ۳۸۰:		خط ۳۸۰:
	# عالمان اهل سنّت بر اساس این [[روایات]] به طرح مباحث [[فقهی]] پرداخته‌اند.		# عالمان اهل سنّت بر اساس این [[روایات]] به طرح مباحث [[فقهی]] پرداخته‌اند.
	## [[ابن حجر عسقلانی]] در فتح [[الباری]] و در شرح این [[حدیث]] می‌نویسد: نووی می‌نویسد: برخی از [[پیروان]] مالک ادعا کرده‌اند که این [[حدیث منسوخ]] است و برخی آن را از [[خصائص پیامبر]] شمرده و برخی آن را اقتضای [[ضرورت]] دانسته‌اند. همه این ادعاها [[باطل]] و مردود است و سخن بدون دلیل است و در حدیث، نکته‌ای که مخالف با قواعد [[شرع]] باشد وجود ندارد؛ زیرا [[آدمی]] [[پاک]] است و آن چه در شکم دارد، مورد [[عفو]] قرار گرفته است. همچنین [[لباس]] و بدن [ودکان نیز حمل بر [[طهارت]] می‌شوند تا زمانی که نجاستشان آشکار گردد. این [[اعمال]] نیز موجب بطلان [[نماز]] نمی‌شود و [[دلایل]] شرع بر آن ظهور دارد و [[عمل پیامبر]]{{صل}} نیز به جهت بیان جواز این کار بوده است.		## [[ابن حجر عسقلانی]] در فتح [[الباری]] و در شرح این [[حدیث]] می‌نویسد: نووی می‌نویسد: برخی از [[پیروان]] مالک ادعا کرده‌اند که این [[حدیث منسوخ]] است و برخی آن را از [[خصائص پیامبر]] شمرده و برخی آن را اقتضای [[ضرورت]] دانسته‌اند. همه این ادعاها [[باطل]] و مردود است و سخن بدون دلیل است و در حدیث، نکته‌ای که مخالف با قواعد [[شرع]] باشد وجود ندارد؛ زیرا [[آدمی]] [[پاک]] است و آن چه در شکم دارد، مورد [[عفو]] قرار گرفته است. همچنین [[لباس]] و بدن [ودکان نیز حمل بر [[طهارت]] می‌شوند تا زمانی که نجاستشان آشکار گردد. این [[اعمال]] نیز موجب بطلان [[نماز]] نمی‌شود و [[دلایل]] شرع بر آن ظهور دارد و [[عمل پیامبر]]{{صل}} نیز به جهت بیان جواز این کار بوده است.
	## فاکهانی نیز می‌گوید: سر به دوش گرفتن [[امامه]] در نماز به جهت رفع عادت [[عرب]] بوده که از [دختران و به دوش گرفتن آنان [[کراهت]] داشتند؛ از این‌رو [[پیامبر]] با این عمل با آنان [[مخالفت]] کرد و حتی به جهت [[مبالغه]] در [[نفی]] [[فرهنگ]] عرب در نماز چنین کرد؛ زیرا بیان عملی به تحقیق قوی‌تر از گفتار است و چنان که [[شافعی]] اشاره می‌کند به این [[عمل پیامبر]] بر ترجیح عملی به اصل در برابر غالب [[استدلال]] می‌شود<ref>{{عربی\|وقال النووي: ادعى بعض المالكية أن هذا الحديث منسوخ، وبعضهم من الخصائص، وبعضهم أنه كان لضرورة. وكل ذلك دعاوي باطلة مردودة لا دليل عليها، وليس في الحديث ما يخالف قواعد الشرع لأن الآدمي طاهر وما في جوفه معفو عنه وثياب الأطفال وأجسادهم محمولة على الطهارة حتى تتبين النجاسة، والأعمال في الصلاة لا تبطلها إذا قلت أو تفرقت ودلائل الشرع متظاهرة على ذلك، و إنما فعل النبي{{صل}} ذلك لبيان الجواز. و قال الفاكهاني: وكان [[السر]] في [[حمله]] أمامة في الصلاة دفعا لما كانت العرب تألفه من كراهة البنات و حملهن، فخالفهم في ذلك حتى في الصلاة للمبالغة في ردعهم والبيان بالفعل قد يكون أقوى من القول، واستدل به على ترجيح العمل بالأصل على الغالب كما أشار إليه الشافعي}}؛ فتح الباری، ج۱، ص۴۸۹.</ref>.		## فاکهانی نیز می‌گوید: سر به دوش گرفتن [[امامه]] در نماز به جهت رفع عادت [[عرب]] بوده که از [دختران و به دوش گرفتن آنان [[کراهت]] داشتند؛ از این‌رو [[پیامبر]] با این عمل با آنان [[مخالفت]] کرد و حتی به جهت [[مبالغه]] در [[نفی]] [[فرهنگ]] عرب در نماز چنین کرد؛ زیرا بیان عملی به تحقیق قوی‌تر از گفتار است و چنان که [[شافعی]] اشاره می‌کند به این [[عمل پیامبر]] بر ترجیح عملی به اصل در برابر غالب [[استدلال]] می‌شود<ref>{{عربی\|وقال النووي: ادعى بعض المالكية أن هذا الحديث منسوخ، وبعضهم من الخصائص، وبعضهم أنه كان لضرورة. وكل ذلك دعاوي باطلة مردودة لا دليل عليها، وليس في الحديث ما يخالف قواعد الشرع لأن الآدمي طاهر وما في جوفه معفو عنه وثياب الأطفال وأجسادهم محمولة على الطهارة حتى تتبين النجاسة، والأعمال في الصلاة لا تبطلها إذا قلت أو تفرقت ودلائل الشرع متظاهرة على ذلك، و إنما فعل النبي{{صل}} ذلك لبيان الجواز. و قال الفاكهاني: وكان السر في حمله أمامة في الصلاة دفعا لما كانت العرب تألفه من كراهة البنات و حملهن، فخالفهم في ذلك حتى في الصلاة للمبالغة في ردعهم والبيان بالفعل قد يكون أقوى من القول، واستدل به على ترجيح العمل بالأصل على الغالب كما أشار إليه الشافعي}}؛ فتح الباری، ج۱، ص۴۸۹.</ref>.
	## نووی نیز در منهاج می‌نویسد: این عمل دلیلی است بر صحت [[نماز]] با حمل [[آدم]] یا حیوان [[پاک]] مثل پرنده، گوسفند و غیر آنها... و اینکه فعلِ کم نماز را [[باطل]] نمی‌کند و چنان چه [[افعال]] متعدد باشد، اما متوالی نباشد و بین آنها فاصله باشد، باز هم نماز را باطل نمی‌کند... و این دلالت می‌کند بر [[مذهب شافعی]] و موافقان وی که حمل پسر بچه‌ها، دختران و غیر آنان از حیوان پاک را در نماز جایز می‌شمارند و آن را بر [[امام]] و [[مأموم]] و در نماز فُرادا جایز می‌دانند. اما [[مالکیان]] این عمل را بر نافله حمل می‌کنند و آن را در [[نماز واجب]] جایز نمی‌شمارند، حال آن‌که این برداشت آنان صحیح نیست... و برخی از مالکیان ادعا می‌کنند که حدیث منسوخ است و برخی آن را از [[اختصاصات پیامبر]] شمرده و عده‌ای آن را اقتضای [[ضرورت]] دانسته‌اند؛ اما همه این [[گفتارها]] [[باطل]] و مردود است... بلکه حدیث صحیح است و در جواز این [[عمل]] صراحت دارد و در این [[حدیث]] چیزی که با قواعد [[شرع]] مخالف باشد، وجود ندارد و عمل پیامبر{{صل}} بیانی است بر جواز این کار و با این عمل ما را به قواعدی که بیان شد متوجه می‌کند<ref>{{عربی\|ففيه دليل لصحة صلاة من حمل آدميا أو حيوانا طاهرا من طير وشاة وغيرهما... وأن الفعل القليل لا يبطل الصلاة وأن الأفعال إذا تعددت ولم تتوال بل تفرقت لا تبطل الصلاة... هذا يدل لمذهب الشافعي ومن وافقه أنه يجوز حمل الصبي والصبية وغيرهما من الحيوان الطاهر في صلاة الفرض وصلاة النفل ويجوز ذلك للإمام والمأموم والمنفرد، وحمله أصحاب مالك على النافلة ومنعوا جواز ذلك في الفريضة وهذا التأويل فاسد... وادعى بعض المالكية أنه منسوخ وبعضهم أنه خاص بالنبي{{صل}} وبعضهم أنه كان لضرورة. وكل هذه الدعاوي باطلة و مردودة... بل الحديث صحيح صريح في جواز ذلك وليس فيه ما يخالف قواعد الشرع... وفعل النبي{{صل}} هذا بيانا للجواز وتنبيها به على هذه القواعد التي ذكرتها}}؛ شرح صحیح مسلم، ج۵، ص۳۱-۳۲.</ref>. نووی سپس اشکال «[[ابوسلیمان خطابی]]» را طرح می‌کند، مبنی بر این که [[عمل پیامبر]] عمدی نبوده است؛ زیرا عمل کثیرِ عمدی موجب دل‌مشغولی می‌شود. نووی در پاسخ این اشکال می‌گوید: {{عربی\|وحمل أمامة لا نسلم أنه يشغل القلب وإن شغله فيترتب عليه فوائد وبيان قواعد مما ذكرناه}}<ref>شرح صحیح مسلم، ج۵، ص۳۲-۳۳.</ref>؛ ما قبول نداریم که حمل [[امامه]] موجب دل‌مشغولی بوده است؛ اگر هم [[پیامبر]] را مشغول کرده باشد، فوائدی بر آن مترتب است، از جمله بیان قواعدی که ذکر کردیم.		## نووی نیز در منهاج می‌نویسد: این عمل دلیلی است بر صحت [[نماز]] با حمل [[آدم]] یا حیوان [[پاک]] مثل پرنده، گوسفند و غیر آنها... و اینکه فعلِ کم نماز را [[باطل]] نمی‌کند و چنان چه [[افعال]] متعدد باشد، اما متوالی نباشد و بین آنها فاصله باشد، باز هم نماز را باطل نمی‌کند... و این دلالت می‌کند بر [[مذهب شافعی]] و موافقان وی که حمل پسر بچه‌ها، دختران و غیر آنان از حیوان پاک را در نماز جایز می‌شمارند و آن را بر [[امام]] و [[مأموم]] و در نماز فُرادا جایز می‌دانند. اما [[مالکیان]] این عمل را بر نافله حمل می‌کنند و آن را در [[نماز واجب]] جایز نمی‌شمارند، حال آن‌که این برداشت آنان صحیح نیست... و برخی از مالکیان ادعا می‌کنند که حدیث منسوخ است و برخی آن را از [[اختصاصات پیامبر]] شمرده و عده‌ای آن را اقتضای [[ضرورت]] دانسته‌اند؛ اما همه این [[گفتارها]] [[باطل]] و مردود است... بلکه حدیث صحیح است و در جواز این [[عمل]] صراحت دارد و در این [[حدیث]] چیزی که با قواعد [[شرع]] مخالف باشد، وجود ندارد و عمل پیامبر{{صل}} بیانی است بر جواز این کار و با این عمل ما را به قواعدی که بیان شد متوجه می‌کند<ref>{{عربی\|ففيه دليل لصحة صلاة من حمل آدميا أو حيوانا طاهرا من طير وشاة وغيرهما... وأن الفعل القليل لا يبطل الصلاة وأن الأفعال إذا تعددت ولم تتوال بل تفرقت لا تبطل الصلاة... هذا يدل لمذهب الشافعي ومن وافقه أنه يجوز حمل الصبي والصبية وغيرهما من الحيوان الطاهر في صلاة الفرض وصلاة النفل ويجوز ذلك للإمام والمأموم والمنفرد، وحمله أصحاب مالك على النافلة ومنعوا جواز ذلك في الفريضة وهذا التأويل فاسد... وادعى بعض المالكية أنه منسوخ وبعضهم أنه خاص بالنبي{{صل}} وبعضهم أنه كان لضرورة. وكل هذه الدعاوي باطلة و مردودة... بل الحديث صحيح صريح في جواز ذلك وليس فيه ما يخالف قواعد الشرع... وفعل النبي{{صل}} هذا بيانا للجواز وتنبيها به على هذه القواعد التي ذكرتها}}؛ شرح صحیح مسلم، ج۵، ص۳۱-۳۲.</ref>. نووی سپس اشکال «[[ابوسلیمان خطابی]]» را طرح می‌کند، مبنی بر این که [[عمل پیامبر]] عمدی نبوده است؛ زیرا عمل کثیرِ عمدی موجب دل‌مشغولی می‌شود. نووی در پاسخ این اشکال می‌گوید: {{عربی\|وحمل أمامة لا نسلم أنه يشغل القلب وإن شغله فيترتب عليه فوائد وبيان قواعد مما ذكرناه}}<ref>شرح صحیح مسلم، ج۵، ص۳۲-۳۳.</ref>؛ ما قبول نداریم که حمل [[امامه]] موجب دل‌مشغولی بوده است؛ اگر هم [[پیامبر]] را مشغول کرده باشد، فوائدی بر آن مترتب است، از جمله بیان قواعدی که ذکر کردیم.
	# صرف نظر از [[درستی]] یا نادرستی [[احادیث]] [[اهل تسنّن]]، مسلّم است که آنان با وجود چنین روایاتی در [[صحاح]] خود و نیز با مبانیِ فقهیِ [[استوار]] شده بر پایه آن [[روایات]]، هرگز نمی‌توانند به [[عمل]] [[خاتم‌بخشی]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در حال [[نماز]] اشکال کنند. به همین جهت [[ابوبکر]] جصّاص از فقهای [[حنفی]] قرن چهارم، [[آیه ولایت]] را مبنای خویش قرار داده و به [[استنباط]] [[حکم]] بر اساس آن پرداخته است. وی در [[احکام القرآن]] که یکی از منابع معتبر در [[فقه]] القرآن در نزد [[اهل]] [[سنّت]] به شمار می‌رود، می‌نویسد: [[خدای تعالی]] می‌فرماید: «همانا صاحب اختیار شما [[خدا]] و رسولش و مؤمنانی هستند که نماز را برپا می‌دارند و در حال [[رکوع]]، [[زکات]] می‌دهند» از مجاهد، سدی، ابو جعفر و عتبة بن ابی [[حکیم]] [[روایت]] شده است که این [[آیه]] درباره [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} نازل شده است، هنگامی که در حال رکوع انگشتر خویش را [[تصدق]] کرد و این عمل [[دلالت]] می‌کند بر [[مباح]] بودن عمل کم در نماز. و به تحقیق، اخباری درباره مباح بودن عمل در نماز از پیامبر نقل شده است، از جمله بیرون آوردن کفش‌ها از پا در نماز، [[دست]] کشیدن به ریش، اشاره به دست... و این که ایشان در حال [[نماز]]، [[امامه دختر ابو العاص]] [[بن ربیع]] را به دوش گرفته بودند و هنگام [[سجده]] او را بر [[زمین]] گذاشته و به هنگام برخاستن دوباره او را به دوش می‌گرفتند. پس دلالت [[آیه]] ظاهر است در [[مباح]] بودن [[صدقه دادن]] در [[نماز]] اگر کسی بگوید مراد آن است که [[صدقه دادن]] در [[نماز]] موجب جواز صدقه دادن در نماز نیست. به او گفته می‌شود این [[تأویل]] از پیش ساقط است و قول [[خداوند]] که می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، [[اخبار]] از حالتی است که [[صدقه]] در آن واقع شده است، مانند این که گفته می‌شود: «فلانی در حالی که ایستاده بود سخن می‌گفت و این که فلانی در حالی که نشسته بود [[هدیه]] داد». این [[آیه]] نیز اخبار از حالِ فعل است..... پس ثابت شد معنایی که ما درباره [[مدح]] صدقه در حال [[رکوع]] و یا در حال نماز بیان کردیم و این که [[خدای تعالی]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، دلالت می‌کند که صدقه مستحبی [[زکات]] نامیده می‌شود؛ زیرا علی{{ع}} انگشتر خود را از باب [[استحباب]] صدقه داد و این نظیر آیه‌ای است که می‌فرماید: «و آن چه از زکات دادید - در حالی که [[خشنودی خدا]] را خواستارید – [چند برابر می‌شود] پس زکات دهندگان همان فزونی داده شده‌گانند». همانا زکات بر صدقه [[واجب]] و [[مستحب]] اطلاق می‌شود و اسم زکات بر واجب و مستحب متداول است، مانند اسم صدقه و اسم نماز که به هر دو امر تعلق می‌گیرد<ref>{{عربی\|قال الله تعالى {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}} روي عن [[مجاهد]] والسدي وأبي جعفر وعتبة بن أبي حكيم أنها نزلت في علي بن أبي طالب حين [[تصدق]] بخاتمه وهو راكع... فانه يدل على إباحة العمل اليسير في الصلاة. وقد روي عن النبي{{صل}} أخبار في إباحة العمل اليسير فيها، فمنها أنه خلع نعليه في الصلاة ومنها أنه مس لحيته وأنه أشار بيده.... ومنها أنه كان يصلي وهو حامل أمامة بنت أبي العاص بن الربيع فإذا سجد وضعها وإذا رفع رأسه حملها فدلالة الآية ظاهرة في إباحة الصدقة في الصلاة... فإن قال قائل: فالمراد أنهم يتصدقون ويصلون ولم يرد به فعل الصدقة في الصلاة. قيل له: هذا تأويل ساقط من قبل أن قوله تعالى [[وهم]] راكعون إخبار عن الحال التي تقع فيها الصدقة كقولك تكلم فلان وهو قائم وأعطى فلانا وهو قاعد، إنما هو إخبار عن حال الفعل وأيضا... فثبت أن المعنى ما ذكرنا من مدح الصدقة في حال الركوع أو في حال الصلاة وقوله تعالى {{متن قرآن\|وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}} يدل على أن صدقة التطوع، تسمی زكاة؛ لأن عليا تصدق بخاتمه تطوعا وهو نظير قوله تعالى {{متن قرآن\|وَمَا آتَيْتُمْ مِنْ زَكَاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ}} قد انتظم صدقة الفرض والنفل، فصار اسم الزكاة يتناول الفرض والنفل كاسم الصدقة وكاسم الصلاة ينتظم الأمرين}}؛ أحکام القرآن، ج۲، ص۵۵۷-۵۵۸.</ref>.		# صرف نظر از [[درستی]] یا نادرستی [[احادیث]] [[اهل تسنّن]]، مسلّم است که آنان با وجود چنین روایاتی در [[صحاح]] خود و نیز با مبانیِ فقهیِ [[استوار]] شده بر پایه آن [[روایات]]، هرگز نمی‌توانند به [[عمل]] [[خاتم‌بخشی]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در حال [[نماز]] اشکال کنند. به همین جهت [[ابوبکر]] جصّاص از فقهای [[حنفی]] قرن چهارم، [[آیه ولایت]] را مبنای خویش قرار داده و به [[استنباط]] [[حکم]] بر اساس آن پرداخته است. وی در [[احکام القرآن]] که یکی از منابع معتبر در [[فقه]] القرآن در نزد [[اهل]] [[سنّت]] به شمار می‌رود، می‌نویسد: [[خدای تعالی]] می‌فرماید: «همانا صاحب اختیار شما [[خدا]] و رسولش و مؤمنانی هستند که نماز را برپا می‌دارند و در حال [[رکوع]]، [[زکات]] می‌دهند» از مجاهد، سدی، ابو جعفر و عتبة بن ابی [[حکیم]] [[روایت]] شده است که این [[آیه]] درباره [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} نازل شده است، هنگامی که در حال رکوع انگشتر خویش را [[تصدق]] کرد و این عمل [[دلالت]] می‌کند بر [[مباح]] بودن عمل کم در نماز. و به تحقیق، اخباری درباره مباح بودن عمل در نماز از پیامبر نقل شده است، از جمله بیرون آوردن کفش‌ها از پا در نماز، [[دست]] کشیدن به ریش، اشاره به دست... و این که ایشان در حال [[نماز]]، [[امامه دختر ابو العاص]] [[بن ربیع]] را به دوش گرفته بودند و هنگام [[سجده]] او را بر [[زمین]] گذاشته و به هنگام برخاستن دوباره او را به دوش می‌گرفتند. پس دلالت [[آیه]] ظاهر است در [[مباح]] بودن [[صدقه دادن]] در [[نماز]] اگر کسی بگوید مراد آن است که [[صدقه دادن]] در [[نماز]] موجب جواز صدقه دادن در نماز نیست. به او گفته می‌شود این [[تأویل]] از پیش ساقط است و قول [[خداوند]] که می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، [[اخبار]] از حالتی است که [[صدقه]] در آن واقع شده است، مانند این که گفته می‌شود: «فلانی در حالی که ایستاده بود سخن می‌گفت و این که فلانی در حالی که نشسته بود [[هدیه]] داد». این [[آیه]] نیز اخبار از حالِ فعل است..... پس ثابت شد معنایی که ما درباره [[مدح]] صدقه در حال [[رکوع]] و یا در حال نماز بیان کردیم و این که [[خدای تعالی]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، دلالت می‌کند که صدقه مستحبی [[زکات]] نامیده می‌شود؛ زیرا علی{{ع}} انگشتر خود را از باب [[استحباب]] صدقه داد و این نظیر آیه‌ای است که می‌فرماید: «و آن چه از زکات دادید - در حالی که [[خشنودی خدا]] را خواستارید – [چند برابر می‌شود] پس زکات دهندگان همان فزونی داده شده‌گانند». همانا زکات بر صدقه [[واجب]] و [[مستحب]] اطلاق می‌شود و اسم زکات بر واجب و مستحب متداول است، مانند اسم صدقه و اسم نماز که به هر دو امر تعلق می‌گیرد<ref>{{عربی\|قال الله تعالى {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}} روي عن [[مجاهد]] والسدي وأبي جعفر وعتبة بن أبي حكيم أنها نزلت في علي بن أبي طالب حين [[تصدق]] بخاتمه وهو راكع... فانه يدل على إباحة العمل اليسير في الصلاة. وقد روي عن النبي{{صل}} أخبار في إباحة العمل اليسير فيها، فمنها أنه خلع نعليه في الصلاة ومنها أنه مس لحيته وأنه أشار بيده.... ومنها أنه كان يصلي وهو حامل أمامة بنت أبي العاص بن الربيع فإذا سجد وضعها وإذا رفع رأسه حملها فدلالة الآية ظاهرة في إباحة الصدقة في الصلاة... فإن قال قائل: فالمراد أنهم يتصدقون ويصلون ولم يرد به فعل الصدقة في الصلاة. قيل له: هذا تأويل ساقط من قبل أن قوله تعالى [[وهم]] راكعون إخبار عن الحال التي تقع فيها الصدقة كقولك تكلم فلان وهو قائم وأعطى فلانا وهو قاعد، إنما هو إخبار عن حال الفعل وأيضا... فثبت أن المعنى ما ذكرنا من مدح الصدقة في حال الركوع أو في حال الصلاة وقوله تعالى {{متن قرآن\|وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}} يدل على أن صدقة التطوع، تسمی زكاة؛ لأن عليا تصدق بخاتمه تطوعا وهو نظير قوله تعالى {{متن قرآن\|وَمَا آتَيْتُمْ مِنْ زَكَاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ}} قد انتظم صدقة الفرض والنفل، فصار اسم الزكاة يتناول الفرض والنفل كاسم الصدقة وكاسم الصلاة ينتظم الأمرين}}؛ أحکام القرآن، ج۲، ص۵۵۷-۵۵۸.</ref>.

Bahmani در ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۴

2025-11-18T07:44:12Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* شبهه هفتم: منافات داشتن اعطای انگشتر در نماز با حضور قلب در نماز */

2025-11-18T07:43:32Z

شبهه هفتم: منافات داشتن اعطای انگشتر در نماز با حضور قلب در نماز

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۳
خط ۳۷۴:		خط ۳۷۴:
	# به [[اعتراف]] برخی از عالمان اهل سنّت، حتی افراد متعصبی هم‌چون [[ابن جوزی]]<ref>ابوالفرج ابن جوزی (م ۵۹۷) فقیه، محدث، مفسر و واعظ حنبلی مذهب است و از عالمان متعصب به شمار می‌رود در بیان تعصب وی همین بس که ابن تیمیه از وی متأثر است و مطالب خویش را از او ابن حزم و ابن عربی مالکی گرفته است البته تعصب او از دو نفر دیگر کمتر بوده؛ از این‌رو به جواز لعن یزید فتوا داده است. وی در بغداد مجلس وعظی داشته که بزرگان حکومتی در آن شرکت می‌جستند. روزی در حالی که وی بر منبر سخنرانی بوده است، شخصی در مورد اعطای انگشتر در حین نماز از سوی امیرالمؤمنین{{ع}} سؤال می‌کند او شعر فوق را بالبداهه در پاسخ وی می‌سراید.</ref>، هیچ امری نمی‌تواند [[حضرت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را از توجه به [[خداوند سبحان]] باز دارد و به تعبیر نگارنده، ایشان مقامی دارد که {{متن حدیث\|لا يشغله شأن عن شأن}}. البته در مرتبه مخلوقیت! و یا به تعبیر [[ابن ابی الحدید]]، صفات مخالف و اضداد در [[امیر المؤمنین علی]]{{ع}} جمع شده است. پس [[خاتم‌بخشی]] حضرت امیرالمؤمنین{{ع}} عبادتی است که در حال [[عبادت]] دیگر انجام داده است و این اعلاء، [[اشرف]] و [[اجل]] [[فضائل]] و [[مناقب]] ایشان است و از این‌رو است که [[خدای تعالی]] با نزول [[آیه ولایت]] این عمل را امضاء کرده و [[ستوده]] است.		# به [[اعتراف]] برخی از عالمان اهل سنّت، حتی افراد متعصبی هم‌چون [[ابن جوزی]]<ref>ابوالفرج ابن جوزی (م ۵۹۷) فقیه، محدث، مفسر و واعظ حنبلی مذهب است و از عالمان متعصب به شمار می‌رود در بیان تعصب وی همین بس که ابن تیمیه از وی متأثر است و مطالب خویش را از او ابن حزم و ابن عربی مالکی گرفته است البته تعصب او از دو نفر دیگر کمتر بوده؛ از این‌رو به جواز لعن یزید فتوا داده است. وی در بغداد مجلس وعظی داشته که بزرگان حکومتی در آن شرکت می‌جستند. روزی در حالی که وی بر منبر سخنرانی بوده است، شخصی در مورد اعطای انگشتر در حین نماز از سوی امیرالمؤمنین{{ع}} سؤال می‌کند او شعر فوق را بالبداهه در پاسخ وی می‌سراید.</ref>، هیچ امری نمی‌تواند [[حضرت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را از توجه به [[خداوند سبحان]] باز دارد و به تعبیر نگارنده، ایشان مقامی دارد که {{متن حدیث\|لا يشغله شأن عن شأن}}. البته در مرتبه مخلوقیت! و یا به تعبیر [[ابن ابی الحدید]]، صفات مخالف و اضداد در [[امیر المؤمنین علی]]{{ع}} جمع شده است. پس [[خاتم‌بخشی]] حضرت امیرالمؤمنین{{ع}} عبادتی است که در حال [[عبادت]] دیگر انجام داده است و این اعلاء، [[اشرف]] و [[اجل]] [[فضائل]] و [[مناقب]] ایشان است و از این‌رو است که [[خدای تعالی]] با نزول [[آیه ولایت]] این عمل را امضاء کرده و [[ستوده]] است.
	# اساساً چنین اشکالی از سوی [[اهل تسنّن]] وارد نیست؛ زیرا بر اساس [[روایات]] و مبانی آنان، پرداختن به امور دیگر در [[نماز]] موجب بطلان نماز نمی‌شود.		# اساساً چنین اشکالی از سوی [[اهل تسنّن]] وارد نیست؛ زیرا بر اساس [[روایات]] و مبانی آنان، پرداختن به امور دیگر در [[نماز]] موجب بطلان نماز نمی‌شود.
	## به عنوان مثال در [[صحیح بخاری]] بابی است با عنوان {{عربی\|باب إذا حمل جارية صغيرة على عنقه في الصلاة}} از «أبواب سترة المصلی». در این باب [[بخاری]] از [[أبو قتاده انصاری]] نقل می‌کند: {{متن حدیث\|أن رسول الله{{صل}} كان يصلي وهو حامل أمامة بنت زينب بنت [[رسول الله]]{{صل}} ولأبي العاص بن ربيعة بن [[عبد ~~شمس]]،~~ فإذا سجد وضعها، وإذا قام حملها}}<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۱۲۷.</ref>؛ [[رسول خدا]]{{صل}} وقتی نماز می‌خواندند، [[امامه]] دختر [[زینب دختر رسول الله]]{{صل}} و [[ابو العاص بن ربیع]] بن عبد شمس را حمل می‌کردند و به هنگام [[سجده]] او را بر [[زمین]] گذاشته و به هنگام ایستادن، بار دیگر به دوش می‌گرفتند.		## به عنوان مثال در [[صحیح بخاری]] بابی است با عنوان {{عربی\|باب إذا حمل جارية صغيرة على عنقه في الصلاة}} از «أبواب سترة المصلی». در این باب [[بخاری]] از [[أبو قتاده انصاری]] نقل می‌کند: {{متن حدیث\|أن رسول الله{{صل}} كان يصلي وهو حامل أمامة بنت زينب بنت رسول الله{{صل}} ولأبي العاص بن ربيعة بن عبد شمس، فإذا سجد وضعها، وإذا قام حملها}}<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۱۲۷.</ref>؛ [[رسول خدا]]{{صل}} وقتی نماز می‌خواندند، [[امامه]] دختر [[زینب دختر رسول الله]]{{صل}} و [[ابو العاص بن ربیع]] بن عبد شمس را حمل می‌کردند و به هنگام [[سجده]] او را بر [[زمین]] گذاشته و به هنگام ایستادن، بار دیگر به دوش می‌گرفتند.
	## در [[روایت]] دیگر آمده است: {{متن حدیث\|خرج علينا النبي{{صل}} و أمامة بنت أبي العاص على عاتقه فصلى، فإذا ركع وضعها وإذا رفع رفعها}}<ref>صحیح البخاری، ج۷، ص۷۴.</ref>؛ [[پیامبر]]{{صل}} به سوی ما آمدند در حالی که [[امامه دختر ابو العاص]] بر دوش ایشان بود. آن‌گاه ایشان به همین حال [[نماز]] خواندند و به هنگام [[رکوع]] او را بر [[زمین]] گذاشته و هنگام برخاستن دوباره به دوش گرفتند.		## در [[روایت]] دیگر آمده است: {{متن حدیث\|خرج علينا النبي{{صل}} و أمامة بنت أبي العاص على عاتقه فصلى، فإذا ركع وضعها وإذا رفع رفعها}}<ref>صحیح البخاری، ج۷، ص۷۴.</ref>؛ [[پیامبر]]{{صل}} به سوی ما آمدند در حالی که [[امامه دختر ابو العاص]] بر دوش ایشان بود. آن‌گاه ایشان به همین حال [[نماز]] خواندند و به هنگام [[رکوع]] او را بر [[زمین]] گذاشته و هنگام برخاستن دوباره به دوش گرفتند.
	## [[ابن اثیر]] به نقل از [[بخاری]] و مسلم می‌نویسد: {{متن حدیث\|رأيت رسول الله{{صل}} يوم الناس وأمامة بنت أبي العاص على عاتقه، فإذا ركع وضعها وإذا رفع من السجود أعادها}}<ref>جامع الأصول، ج۵، ص۵۲۴.</ref>؛ دیدم که [[رسول خدا]]{{صل}} [[امام جماعت]] بودند و با [[مردم]] [[نماز]] می‌خواندند در حالی که [[امامه دختر ابو العاص]] بر دوش ایشان بود پس به هنگام [[رکوع]] او را به زمین می‌گذاشتند و هنگام برخاستن از [[سجود]] مجدداً به دوش می‌گرفتند.		## [[ابن اثیر]] به نقل از [[بخاری]] و مسلم می‌نویسد: {{متن حدیث\|رأيت رسول الله{{صل}} يوم الناس وأمامة بنت أبي العاص على عاتقه، فإذا ركع وضعها وإذا رفع من السجود أعادها}}<ref>جامع الأصول، ج۵، ص۵۲۴.</ref>؛ دیدم که [[رسول خدا]]{{صل}} [[امام جماعت]] بودند و با [[مردم]] [[نماز]] می‌خواندند در حالی که [[امامه دختر ابو العاص]] بر دوش ایشان بود پس به هنگام [[رکوع]] او را به زمین می‌گذاشتند و هنگام برخاستن از [[سجود]] مجدداً به دوش می‌گرفتند.

Bahmani: /* شبهه هفتم: منافات داشتن اعطای انگشتر در نماز با حضور قلب در نماز */

2025-11-18T07:42:37Z

شبهه هفتم: منافات داشتن اعطای انگشتر در نماز با حضور قلب در نماز

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۲
خط ۳۵۸:		خط ۳۵۸:

	==== [[شبهه]] هفتم: منافات داشتن اعطای انگشتر در [[نماز]] با [[حضور قلب]] در نماز ====		==== [[شبهه]] هفتم: منافات داشتن اعطای انگشتر در [[نماز]] با [[حضور قلب]] در نماز ====
	برخی گفته‌اند: شنیدن صدای [[سائل]] و تقدیم انگشتر به آن توسط حضرت با حضور قلب ایشان در نماز منافات دارد.<ref>ر.ک: رازی، فخرالدین، مفاتیح الغیب، ج۱۲، ص۳۱؛ نیشابوری، حسن، غرائب القرآن، ج۶، ص۱۷۰.</ref>.		برخی گفته‌اند: شنیدن صدای [[سائل]] و تقدیم انگشتر به آن توسط حضرت با حضور قلب ایشان در نماز منافات دارد<ref>ر.ک: رازی، فخرالدین، مفاتیح الغیب، ج۱۲، ص۳۱؛ نیشابوری، حسن، غرائب القرآن، ج۶، ص۱۷۰.</ref>.

	برخی دیگر دستگیری از نیازمند را با اعطای انگشتر، مصداق فعل کثیر دانسته، آن را منافی با نماز و سبب بطلان آن می‌شمرند<ref>ر.ک: رازی، فخرالدین، مفاتیح الغیب، ج۱۲، ص۳۲. ذکر این نکته لازم است که معنای غرق شدن در توجه به خدا، این نیست که انسان بی‌اختیار احساس خود را از دست بدهد. بلکه با اراده خویش توجه خود را از غیر خدا بر می‌گیرد. به قول ابن جوزی هنگامی که همین مسئله را از او پرسیدند. این شعر را انشاد کرد:		برخی دیگر دستگیری از نیازمند را با اعطای انگشتر، مصداق فعل کثیر دانسته، آن را منافی با نماز و سبب بطلان آن می‌شمرند<ref>ر.ک: رازی، فخرالدین، مفاتیح الغیب، ج۱۲، ص۳۲. ذکر این نکته لازم است که معنای غرق شدن در توجه به خدا، این نیست که انسان بی‌اختیار احساس خود را از دست بدهد. بلکه با اراده خویش توجه خود را از غیر خدا بر می‌گیرد. به قول ابن جوزی هنگامی که همین مسئله را از او پرسیدند. این شعر را انشاد کرد:

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۷
خط ۴۳۴:		خط ۴۳۴:
	خلاصه: [[عقل]] و [[خرد]]، [[داوری]] می‌کنند که وجود دو رئیس تام [[علی الاطلاق]]، در عرض هم امکان پذیر نیست، مگر اینکه یکی در طول دیگری باشد. از این جهت، [[حکم عقلی]] را می‌توان قرینه گرفت که مقصود این است که امام پس از [[درگذشت پیامبر]]، زمام امور را به دست بگیرد<ref>[[جعفر سبحانی\|سبحانی، جعفر]]، [[پیشوائی از نظر اسلام (کتاب)\|پیشوائی از نظر اسلام]]، ص۱۷۰-۱۹۰.</ref>.		خلاصه: [[عقل]] و [[خرد]]، [[داوری]] می‌کنند که وجود دو رئیس تام [[علی الاطلاق]]، در عرض هم امکان پذیر نیست، مگر اینکه یکی در طول دیگری باشد. از این جهت، [[حکم عقلی]] را می‌توان قرینه گرفت که مقصود این است که امام پس از [[درگذشت پیامبر]]، زمام امور را به دست بگیرد<ref>[[جعفر سبحانی\|سبحانی، جعفر]]، [[پیشوائی از نظر اسلام (کتاب)\|پیشوائی از نظر اسلام]]، ص۱۷۰-۱۹۰.</ref>.

	به تعبیر دیگر، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} اگر چه بعد از [[شهادت رسول خدا]]{{صل}} امام و [[خلیفه]] بود، اما در حال [[حیات]] آن حضرت نیز برای او ولایت در امور مسلمانان بوده و با وجود پیامبر{{صل}} نیز احتیاج به او داشتند. چنان که [[حدیث منزلت]]<ref>حدیث منزلت بیانگر این است که همان طوری که حضرت هارون در زمان حضرت موسی{{ع}} خلیفه بوده، به حکم این حدیث حضرت امیرالمؤمنین علی{{ع}} نیز در زمان رسول خدا{{صل}} خلیفه بوده است و ولایت لازمه خلافت است.</ref> و [[حدیث]] غدیر<ref>نیز اقرار عمر و ابوبکر در داستان غدیر، که گفتند: {{عربی\|بخ بخ لک یابن أبی طالب أصحبت و أمسیت مولای و مولی کلّ مؤمن و مؤمنه}} دلالت بر مدّعا دارد، بدیهی است که این شاد باش بر [[خلافت]] فعلیه است نه خلافتی که بعداً حاصل خواهد شد. و نیز اعتراف صریح عمر بن خطاب به ولایت آن حضرت است: {{عربی\|.... فقال عمر: إنّه مولای}} چنان‌که بسیاری از علمای عامه نقل کرده‌اند. مثل: ~~{{عربی\|~~الصواعق المحرقه، ص۲۶؛ الریاض النضرة، ج۲، ص۱۷۰؛ ذخائر العقبی، ص۶۸؛ مناقب خوارزمی، ص۹۷، و غیره.</ref> و حدیث یوم الدّار<ref>رسول خدا{{صل}} فرمودند: {{متن حدیث\|إنّ هذا یعنی علیّا أخی و وصییّ و خلیفتی فیکم...}} در این حدیث نیز صریحا خلافت فعلیه حضرت امیرالمؤمنین علی{{ع}} را پیامبر{{صل}} امضا فرموده و وجوب اطاعت و پیروی از آن حضرت را که لازمه ولایت و خلافت حالیه است، خاطرنشان فرمودند.</ref> و حدیث {{متن حدیث\|هُوَ وَلِيُّ كُلِّ مُؤْمِنٍ‌}}<ref>احادیث بسیاری که از خاصّه و عامّه نقل شده که رسول خدا{{صل}} فرمودند: {{متن حدیث\|هُوَ وَلِيُّ كُلِّ مُؤْمِنٍ‌}} که ولایت فعلیه حضرت امیرالمؤمنین{{ع}} را امضاء فرموده است.</ref> و... بر این مطلب دلالت دارند و [[اطاعت]] او [[واجب]] و تصرّفاتش نافذ و ممضی است و [[مقام]] [[پیشوائی]] بالفعل را در مرتبه ثانیه دارا بوده، و لکن غالباً ساکت هستند.		به تعبیر دیگر، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} اگر چه بعد از [[شهادت رسول خدا]]{{صل}} امام و [[خلیفه]] بود، اما در حال [[حیات]] آن حضرت نیز برای او ولایت در امور مسلمانان بوده و با وجود پیامبر{{صل}} نیز احتیاج به او داشتند. چنان که [[حدیث منزلت]]<ref>حدیث منزلت بیانگر این است که همان طوری که حضرت هارون در زمان حضرت موسی{{ع}} خلیفه بوده، به حکم این حدیث حضرت امیرالمؤمنین علی{{ع}} نیز در زمان رسول خدا{{صل}} خلیفه بوده است و ولایت لازمه خلافت است.</ref> و [[حدیث]] غدیر<ref>نیز اقرار عمر و ابوبکر در داستان غدیر، که گفتند: {{عربی\|بخ بخ لک یابن أبی طالب أصحبت و أمسیت مولای و مولی کلّ مؤمن و مؤمنه}} دلالت بر مدّعا دارد، بدیهی است که این شاد باش بر [[خلافت]] فعلیه است نه خلافتی که بعداً حاصل خواهد شد. و نیز اعتراف صریح عمر بن خطاب به ولایت آن حضرت است: {{عربی\|.... فقال عمر: إنّه مولای}} چنان‌که بسیاری از علمای عامه نقل کرده‌اند. مثل: الصواعق المحرقه، ص۲۶؛ الریاض النضرة، ج۲، ص۱۷۰؛ ذخائر العقبی، ص۶۸؛ مناقب خوارزمی، ص۹۷، و غیره.</ref> و حدیث یوم الدّار<ref>رسول خدا{{صل}} فرمودند: {{متن حدیث\|إنّ هذا یعنی علیّا أخی و وصییّ و خلیفتی فیکم...}} در این حدیث نیز صریحا خلافت فعلیه حضرت امیرالمؤمنین علی{{ع}} را پیامبر{{صل}} امضا فرموده و وجوب اطاعت و پیروی از آن حضرت را که لازمه ولایت و خلافت حالیه است، خاطرنشان فرمودند.</ref> و حدیث {{متن حدیث\|هُوَ وَلِيُّ كُلِّ مُؤْمِنٍ‌}}<ref>احادیث بسیاری که از خاصّه و عامّه نقل شده که رسول خدا{{صل}} فرمودند: {{متن حدیث\|هُوَ وَلِيُّ كُلِّ مُؤْمِنٍ‌}} که ولایت فعلیه حضرت امیرالمؤمنین{{ع}} را امضاء فرموده است.</ref> و... بر این مطلب دلالت دارند و [[اطاعت]] او [[واجب]] و تصرّفاتش نافذ و ممضی است و [[مقام]] [[پیشوائی]] بالفعل را در مرتبه ثانیه دارا بوده، و لکن غالباً ساکت هستند.

	در [[زمان]] [[حیات رسول خدا]]{{صل}} [[امر]] و [[فرمان]] در [[اختیار]] آن حضرت بود و پس از [[شهادت پیامبر]]{{صل}} در دست امیرالمؤمنین علی{{ع}} است، چنان که این امر برای همه [[امامان]]{{عم}} نیز چنین است. پس [[حضرت مجتبی]]{{ع}} در زمان پدر بزرگوارش نیز [[ولیّ]] بوده و نهایت در مرتبه ثانیه و در رتبه بعد از [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}}، و همچنین است حال سایر امامان{{عم}} و هیچ گونه محذوری در ولایت دو ولیّ در یک زمان نیست، چنان که این مطلب از [[احادیث]] بسیاری که خاصّه و عامّه نقل کرده‌اند به صراحت استفاده می‌شود<ref>[[سید قاسم علی‌احمدی\|علی‌احمدی، سید قاسم]]، [[حقانیت در اوج مظلومیت ج۱ (کتاب)\|حقانیت در اوج مظلومیت ج۱]]، ص۲۵۸؛ [[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]].</ref>		در [[زمان]] [[حیات رسول خدا]]{{صل}} [[امر]] و [[فرمان]] در [[اختیار]] آن حضرت بود و پس از [[شهادت پیامبر]]{{صل}} در دست امیرالمؤمنین علی{{ع}} است، چنان که این امر برای همه [[امامان]]{{عم}} نیز چنین است. پس [[حضرت مجتبی]]{{ع}} در زمان پدر بزرگوارش نیز [[ولیّ]] بوده و نهایت در مرتبه ثانیه و در رتبه بعد از [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}}، و همچنین است حال سایر امامان{{عم}} و هیچ گونه محذوری در ولایت دو ولیّ در یک زمان نیست، چنان که این مطلب از [[احادیث]] بسیاری که خاصّه و عامّه نقل کرده‌اند به صراحت استفاده می‌شود<ref>[[سید قاسم علی‌احمدی\|علی‌احمدی، سید قاسم]]، [[حقانیت در اوج مظلومیت ج۱ (کتاب)\|حقانیت در اوج مظلومیت ج۱]]، ص۲۵۸؛ [[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]].</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۶
خط ۳۸۲:		خط ۳۸۲:
	## فاکهانی نیز می‌گوید: سر به دوش گرفتن [[امامه]] در نماز به جهت رفع عادت [[عرب]] بوده که از [دختران و به دوش گرفتن آنان [[کراهت]] داشتند؛ از این‌رو [[پیامبر]] با این عمل با آنان [[مخالفت]] کرد و حتی به جهت [[مبالغه]] در [[نفی]] [[فرهنگ]] عرب در نماز چنین کرد؛ زیرا بیان عملی به تحقیق قوی‌تر از گفتار است و چنان که [[شافعی]] اشاره می‌کند به این [[عمل پیامبر]] بر ترجیح عملی به اصل در برابر غالب [[استدلال]] می‌شود<ref>{{عربی\|وقال النووي: ادعى بعض المالكية أن هذا الحديث منسوخ، وبعضهم من الخصائص، وبعضهم أنه كان لضرورة. وكل ذلك دعاوي باطلة مردودة لا دليل عليها، وليس في الحديث ما يخالف قواعد الشرع لأن الآدمي طاهر وما في جوفه معفو عنه وثياب الأطفال وأجسادهم محمولة على الطهارة حتى تتبين النجاسة، والأعمال في الصلاة لا تبطلها إذا قلت أو تفرقت ودلائل الشرع متظاهرة على ذلك، و إنما فعل النبي{{صل}} ذلك لبيان الجواز. و قال الفاكهاني: وكان السر في حمله أمامة في الصلاة دفعا لما كانت العرب تألفه من كراهة البنات و حملهن، فخالفهم في ذلك حتى في الصلاة للمبالغة في ردعهم والبيان بالفعل قد يكون أقوى من القول، واستدل به على ترجيح العمل بالأصل على الغالب كما أشار إليه الشافعي}}؛ فتح الباری، ج۱، ص۴۸۹.</ref>.		## فاکهانی نیز می‌گوید: سر به دوش گرفتن [[امامه]] در نماز به جهت رفع عادت [[عرب]] بوده که از [دختران و به دوش گرفتن آنان [[کراهت]] داشتند؛ از این‌رو [[پیامبر]] با این عمل با آنان [[مخالفت]] کرد و حتی به جهت [[مبالغه]] در [[نفی]] [[فرهنگ]] عرب در نماز چنین کرد؛ زیرا بیان عملی به تحقیق قوی‌تر از گفتار است و چنان که [[شافعی]] اشاره می‌کند به این [[عمل پیامبر]] بر ترجیح عملی به اصل در برابر غالب [[استدلال]] می‌شود<ref>{{عربی\|وقال النووي: ادعى بعض المالكية أن هذا الحديث منسوخ، وبعضهم من الخصائص، وبعضهم أنه كان لضرورة. وكل ذلك دعاوي باطلة مردودة لا دليل عليها، وليس في الحديث ما يخالف قواعد الشرع لأن الآدمي طاهر وما في جوفه معفو عنه وثياب الأطفال وأجسادهم محمولة على الطهارة حتى تتبين النجاسة، والأعمال في الصلاة لا تبطلها إذا قلت أو تفرقت ودلائل الشرع متظاهرة على ذلك، و إنما فعل النبي{{صل}} ذلك لبيان الجواز. و قال الفاكهاني: وكان السر في حمله أمامة في الصلاة دفعا لما كانت العرب تألفه من كراهة البنات و حملهن، فخالفهم في ذلك حتى في الصلاة للمبالغة في ردعهم والبيان بالفعل قد يكون أقوى من القول، واستدل به على ترجيح العمل بالأصل على الغالب كما أشار إليه الشافعي}}؛ فتح الباری، ج۱، ص۴۸۹.</ref>.
	## نووی نیز در منهاج می‌نویسد: این عمل دلیلی است بر صحت [[نماز]] با حمل [[آدم]] یا حیوان [[پاک]] مثل پرنده، گوسفند و غیر آنها... و اینکه فعلِ کم نماز را [[باطل]] نمی‌کند و چنان چه [[افعال]] متعدد باشد، اما متوالی نباشد و بین آنها فاصله باشد، باز هم نماز را باطل نمی‌کند... و این دلالت می‌کند بر [[مذهب شافعی]] و موافقان وی که حمل پسر بچه‌ها، دختران و غیر آنان از حیوان پاک را در نماز جایز می‌شمارند و آن را بر [[امام]] و [[مأموم]] و در نماز فُرادا جایز می‌دانند. اما [[مالکیان]] این عمل را بر نافله حمل می‌کنند و آن را در [[نماز واجب]] جایز نمی‌شمارند، حال آن‌که این برداشت آنان صحیح نیست... و برخی از مالکیان ادعا می‌کنند که حدیث منسوخ است و برخی آن را از [[اختصاصات پیامبر]] شمرده و عده‌ای آن را اقتضای [[ضرورت]] دانسته‌اند؛ اما همه این [[گفتارها]] [[باطل]] و مردود است... بلکه حدیث صحیح است و در جواز این [[عمل]] صراحت دارد و در این [[حدیث]] چیزی که با قواعد [[شرع]] مخالف باشد، وجود ندارد و عمل پیامبر{{صل}} بیانی است بر جواز این کار و با این عمل ما را به قواعدی که بیان شد متوجه می‌کند<ref>{{عربی\|ففيه دليل لصحة صلاة من حمل آدميا أو حيوانا طاهرا من طير وشاة وغيرهما... وأن الفعل القليل لا يبطل الصلاة وأن الأفعال إذا تعددت ولم تتوال بل تفرقت لا تبطل الصلاة... هذا يدل لمذهب الشافعي ومن وافقه أنه يجوز حمل الصبي والصبية وغيرهما من الحيوان الطاهر في صلاة الفرض وصلاة النفل ويجوز ذلك للإمام والمأموم والمنفرد، وحمله أصحاب مالك على النافلة ومنعوا جواز ذلك في الفريضة وهذا التأويل فاسد... وادعى بعض المالكية أنه منسوخ وبعضهم أنه خاص بالنبي{{صل}} وبعضهم أنه كان لضرورة. وكل هذه الدعاوي باطلة و مردودة... بل الحديث صحيح صريح في جواز ذلك وليس فيه ما يخالف قواعد الشرع... وفعل النبي{{صل}} هذا بيانا للجواز وتنبيها به على هذه القواعد التي ذكرتها}}؛ شرح صحیح مسلم، ج۵، ص۳۱-۳۲.</ref>. نووی سپس اشکال «[[ابوسلیمان خطابی]]» را طرح می‌کند، مبنی بر این که [[عمل پیامبر]] عمدی نبوده است؛ زیرا عمل کثیرِ عمدی موجب دل‌مشغولی می‌شود. نووی در پاسخ این اشکال می‌گوید: {{عربی\|وحمل أمامة لا نسلم أنه يشغل القلب وإن شغله فيترتب عليه فوائد وبيان قواعد مما ذكرناه}}<ref>شرح صحیح مسلم، ج۵، ص۳۲-۳۳.</ref>؛ ما قبول نداریم که حمل [[امامه]] موجب دل‌مشغولی بوده است؛ اگر هم [[پیامبر]] را مشغول کرده باشد، فوائدی بر آن مترتب است، از جمله بیان قواعدی که ذکر کردیم.		## نووی نیز در منهاج می‌نویسد: این عمل دلیلی است بر صحت [[نماز]] با حمل [[آدم]] یا حیوان [[پاک]] مثل پرنده، گوسفند و غیر آنها... و اینکه فعلِ کم نماز را [[باطل]] نمی‌کند و چنان چه [[افعال]] متعدد باشد، اما متوالی نباشد و بین آنها فاصله باشد، باز هم نماز را باطل نمی‌کند... و این دلالت می‌کند بر [[مذهب شافعی]] و موافقان وی که حمل پسر بچه‌ها، دختران و غیر آنان از حیوان پاک را در نماز جایز می‌شمارند و آن را بر [[امام]] و [[مأموم]] و در نماز فُرادا جایز می‌دانند. اما [[مالکیان]] این عمل را بر نافله حمل می‌کنند و آن را در [[نماز واجب]] جایز نمی‌شمارند، حال آن‌که این برداشت آنان صحیح نیست... و برخی از مالکیان ادعا می‌کنند که حدیث منسوخ است و برخی آن را از [[اختصاصات پیامبر]] شمرده و عده‌ای آن را اقتضای [[ضرورت]] دانسته‌اند؛ اما همه این [[گفتارها]] [[باطل]] و مردود است... بلکه حدیث صحیح است و در جواز این [[عمل]] صراحت دارد و در این [[حدیث]] چیزی که با قواعد [[شرع]] مخالف باشد، وجود ندارد و عمل پیامبر{{صل}} بیانی است بر جواز این کار و با این عمل ما را به قواعدی که بیان شد متوجه می‌کند<ref>{{عربی\|ففيه دليل لصحة صلاة من حمل آدميا أو حيوانا طاهرا من طير وشاة وغيرهما... وأن الفعل القليل لا يبطل الصلاة وأن الأفعال إذا تعددت ولم تتوال بل تفرقت لا تبطل الصلاة... هذا يدل لمذهب الشافعي ومن وافقه أنه يجوز حمل الصبي والصبية وغيرهما من الحيوان الطاهر في صلاة الفرض وصلاة النفل ويجوز ذلك للإمام والمأموم والمنفرد، وحمله أصحاب مالك على النافلة ومنعوا جواز ذلك في الفريضة وهذا التأويل فاسد... وادعى بعض المالكية أنه منسوخ وبعضهم أنه خاص بالنبي{{صل}} وبعضهم أنه كان لضرورة. وكل هذه الدعاوي باطلة و مردودة... بل الحديث صحيح صريح في جواز ذلك وليس فيه ما يخالف قواعد الشرع... وفعل النبي{{صل}} هذا بيانا للجواز وتنبيها به على هذه القواعد التي ذكرتها}}؛ شرح صحیح مسلم، ج۵، ص۳۱-۳۲.</ref>. نووی سپس اشکال «[[ابوسلیمان خطابی]]» را طرح می‌کند، مبنی بر این که [[عمل پیامبر]] عمدی نبوده است؛ زیرا عمل کثیرِ عمدی موجب دل‌مشغولی می‌شود. نووی در پاسخ این اشکال می‌گوید: {{عربی\|وحمل أمامة لا نسلم أنه يشغل القلب وإن شغله فيترتب عليه فوائد وبيان قواعد مما ذكرناه}}<ref>شرح صحیح مسلم، ج۵، ص۳۲-۳۳.</ref>؛ ما قبول نداریم که حمل [[امامه]] موجب دل‌مشغولی بوده است؛ اگر هم [[پیامبر]] را مشغول کرده باشد، فوائدی بر آن مترتب است، از جمله بیان قواعدی که ذکر کردیم.
	# صرف نظر از [[درستی]] یا نادرستی [[احادیث]] [[اهل تسنّن]]، مسلّم است که آنان با وجود چنین روایاتی در [[صحاح]] خود و نیز با مبانیِ فقهیِ [[استوار]] شده بر پایه آن [[روایات]]، هرگز نمی‌توانند به [[عمل]] [[خاتم‌بخشی]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در حال [[نماز]] اشکال کنند. به همین جهت [[ابوبکر]] جصّاص از فقهای [[حنفی]] قرن چهارم، [[آیه ولایت]] را مبنای خویش قرار داده و به [[استنباط]] [[حکم]] بر اساس آن پرداخته است. وی در [[احکام القرآن]] که یکی از منابع معتبر در [[فقه]] القرآن در نزد [[اهل]] [[سنّت]] به شمار می‌رود، می‌نویسد: [[خدای تعالی]] می‌فرماید: «همانا صاحب اختیار شما [[خدا]] و رسولش و مؤمنانی هستند که نماز را برپا می‌دارند و در حال [[رکوع]]، [[زکات]] می‌دهند» از مجاهد، سدی، ابو جعفر و عتبة بن ابی [[حکیم]] [[روایت]] شده است که این [[آیه]] درباره [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} نازل شده است، هنگامی که در حال رکوع انگشتر خویش را [[تصدق]] کرد و این عمل [[دلالت]] می‌کند بر [[مباح]] بودن عمل کم در نماز. و به تحقیق، اخباری درباره مباح بودن عمل در نماز از پیامبر نقل شده است، از جمله بیرون آوردن کفش‌ها از پا در نماز، [[دست]] کشیدن به ریش، اشاره به دست... و این که ایشان در حال [[نماز]]، [[امامه دختر ابو العاص]] [[بن ربیع]] را به دوش گرفته بودند و هنگام [[سجده]] او را بر [[زمین]] گذاشته و به هنگام برخاستن دوباره او را به دوش می‌گرفتند. پس دلالت [[آیه]] ظاهر است در [[مباح]] بودن [[صدقه دادن]] در [[نماز]] اگر کسی بگوید مراد آن است که [[صدقه دادن]] در [[نماز]] موجب جواز صدقه دادن در نماز نیست. به او گفته می‌شود این [[تأویل]] از پیش ساقط است و قول [[خداوند]] که می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، [[اخبار]] از حالتی است که [[صدقه]] در آن واقع شده است، مانند این که گفته می‌شود: «فلانی در حالی که ایستاده بود سخن می‌گفت و این که فلانی در حالی که نشسته بود [[هدیه]] داد». این [[آیه]] نیز اخبار از حالِ فعل است..... پس ثابت شد معنایی که ما درباره [[مدح]] صدقه در حال [[رکوع]] و یا در حال نماز بیان کردیم و این که [[خدای تعالی]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، دلالت می‌کند که صدقه مستحبی [[زکات]] نامیده می‌شود؛ زیرا علی{{ع}} انگشتر خود را از باب [[استحباب]] صدقه داد و این نظیر آیه‌ای است که می‌فرماید: «و آن چه از زکات دادید - در حالی که [[خشنودی خدا]] را خواستارید – [چند برابر می‌شود] پس زکات دهندگان همان فزونی داده شده‌گانند». همانا زکات بر صدقه [[واجب]] و [[مستحب]] اطلاق می‌شود و اسم زکات بر واجب و مستحب متداول است، مانند اسم صدقه و اسم نماز که به هر دو امر تعلق می‌گیرد<ref>{{عربی\|قال الله تعالى {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}} روي عن [[مجاهد]] والسدي وأبي جعفر وعتبة بن أبي حكيم أنها نزلت في علي بن أبي طالب حين [[تصدق]] بخاتمه وهو راكع... فانه يدل على إباحة العمل اليسير في الصلاة. وقد روي عن النبي{{صل}} أخبار في إباحة العمل اليسير فيها، فمنها أنه خلع نعليه في الصلاة ومنها أنه مس لحيته وأنه أشار بيده.... ومنها أنه كان يصلي وهو حامل أمامة بنت أبي العاص بن الربيع فإذا سجد وضعها وإذا رفع رأسه حملها فدلالة الآية ظاهرة في إباحة الصدقة في الصلاة... فإن قال قائل: فالمراد أنهم يتصدقون ويصلون ولم يرد به فعل الصدقة في الصلاة. قيل له: هذا تأويل ساقط من قبل أن قوله تعالى [[وهم]] راكعون إخبار عن الحال التي تقع فيها الصدقة كقولك تكلم فلان وهو قائم وأعطى فلانا وهو قاعد، إنما هو إخبار عن حال الفعل وأيضا... فثبت أن المعنى ما ذكرنا من مدح الصدقة في حال الركوع أو في حال الصلاة وقوله تعالى {{متن قرآن\|وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}} يدل على أن صدقة التطوع، تسمی زكاة؛ لأن عليا تصدق بخاتمه تطوعا وهو نظير قوله تعالى {{متن قرآن\|وَمَا آتَيْتُمْ مِنْ زَكَاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ}} قد انتظم صدقة الفرض والنفل، فصار اسم الزكاة يتناول الفرض والنفل كاسم الصدقة وكاسم الصلاة ينتظم الأمرين}}؛ أحکام القرآن، ج۲، ص۵۵۷-۵۵۸.</ref>.		# صرف نظر از [[درستی]] یا نادرستی [[احادیث]] [[اهل تسنّن]]، مسلّم است که آنان با وجود چنین روایاتی در [[صحاح]] خود و نیز با مبانیِ فقهیِ [[استوار]] شده بر پایه آن [[روایات]]، هرگز نمی‌توانند به [[عمل]] [[خاتم‌بخشی]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در حال [[نماز]] اشکال کنند. به همین جهت [[ابوبکر]] جصّاص از فقهای [[حنفی]] قرن چهارم، [[آیه ولایت]] را مبنای خویش قرار داده و به [[استنباط]] [[حکم]] بر اساس آن پرداخته است. وی در [[احکام القرآن]] که یکی از منابع معتبر در [[فقه]] القرآن در نزد [[اهل]] [[سنّت]] به شمار می‌رود، می‌نویسد: [[خدای تعالی]] می‌فرماید: «همانا صاحب اختیار شما [[خدا]] و رسولش و مؤمنانی هستند که نماز را برپا می‌دارند و در حال [[رکوع]]، [[زکات]] می‌دهند» از مجاهد، سدی، ابو جعفر و عتبة بن ابی [[حکیم]] [[روایت]] شده است که این [[آیه]] درباره [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} نازل شده است، هنگامی که در حال رکوع انگشتر خویش را [[تصدق]] کرد و این عمل [[دلالت]] می‌کند بر [[مباح]] بودن عمل کم در نماز. و به تحقیق، اخباری درباره مباح بودن عمل در نماز از پیامبر نقل شده است، از جمله بیرون آوردن کفش‌ها از پا در نماز، [[دست]] کشیدن به ریش، اشاره به دست... و این که ایشان در حال [[نماز]]، [[امامه دختر ابو العاص]] [[بن ربیع]] را به دوش گرفته بودند و هنگام [[سجده]] او را بر [[زمین]] گذاشته و به هنگام برخاستن دوباره او را به دوش می‌گرفتند. پس دلالت [[آیه]] ظاهر است در [[مباح]] بودن [[صدقه دادن]] در [[نماز]] اگر کسی بگوید مراد آن است که [[صدقه دادن]] در [[نماز]] موجب جواز صدقه دادن در نماز نیست. به او گفته می‌شود این [[تأویل]] از پیش ساقط است و قول [[خداوند]] که می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، [[اخبار]] از حالتی است که [[صدقه]] در آن واقع شده است، مانند این که گفته می‌شود: «فلانی در حالی که ایستاده بود سخن می‌گفت و این که فلانی در حالی که نشسته بود [[هدیه]] داد». این [[آیه]] نیز اخبار از حالِ فعل است..... پس ثابت شد معنایی که ما درباره [[مدح]] صدقه در حال [[رکوع]] و یا در حال نماز بیان کردیم و این که [[خدای تعالی]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، دلالت می‌کند که صدقه مستحبی [[زکات]] نامیده می‌شود؛ زیرا علی{{ع}} انگشتر خود را از باب [[استحباب]] صدقه داد و این نظیر آیه‌ای است که می‌فرماید: «و آن چه از زکات دادید - در حالی که [[خشنودی خدا]] را خواستارید – [چند برابر می‌شود] پس زکات دهندگان همان فزونی داده شده‌گانند». همانا زکات بر صدقه [[واجب]] و [[مستحب]] اطلاق می‌شود و اسم زکات بر واجب و مستحب متداول است، مانند اسم صدقه و اسم نماز که به هر دو امر تعلق می‌گیرد<ref>{{عربی\|قال الله تعالى {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}} روي عن مجاهد والسدي وأبي جعفر وعتبة بن أبي حكيم أنها نزلت في علي بن أبي طالب حين تصدق بخاتمه وهو راكع... فانه يدل على إباحة العمل اليسير في الصلاة. وقد روي عن النبي{{صل}} أخبار في إباحة العمل اليسير فيها، فمنها أنه خلع نعليه في الصلاة ومنها أنه مس لحيته وأنه أشار بيده.... ومنها أنه كان يصلي وهو حامل أمامة بنت أبي العاص بن الربيع فإذا سجد وضعها وإذا رفع رأسه حملها فدلالة الآية ظاهرة في إباحة الصدقة في الصلاة... فإن قال قائل: فالمراد أنهم يتصدقون ويصلون ولم يرد به فعل الصدقة في الصلاة. قيل له: هذا تأويل ساقط من قبل أن قوله تعالى وهم راكعون إخبار عن الحال التي تقع فيها الصدقة كقولك تكلم فلان وهو قائم وأعطى فلانا وهو قاعد، إنما هو إخبار عن حال الفعل وأيضا... فثبت أن المعنى ما ذكرنا من مدح الصدقة في حال الركوع أو في حال الصلاة وقوله تعالى {{متن قرآن\|وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}} يدل على أن صدقة التطوع، تسمی زكاة؛ لأن عليا تصدق بخاتمه تطوعا وهو نظير قوله تعالى {{متن قرآن\|وَمَا آتَيْتُمْ مِنْ زَكَاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ}} قد انتظم صدقة الفرض والنفل، فصار اسم الزكاة يتناول الفرض والنفل كاسم الصدقة وكاسم الصلاة ينتظم الأمرين}}؛ أحکام القرآن، ج۲، ص۵۵۷-۵۵۸.</ref>.

	پس [[خاتم‌بخشی]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در حال [[نماز]] نه تنها هیچ اشکالی ندارد بلکه عملی بسیار [[نیکو]] و قابل [[مدح]] و ثناء است و برخی از [[فقهای اهل سنّت]] بر اساس [[آیه ولایت]] و [[عمل]]امیرالمؤمنین{{ع}} [[حکم]] کرده و [[فتوا]] می‌دهند. با این حال، بسیار عجیب است که برخی از [[اهل]] [[سنّت]] به این عمل خرده گرفته و آن را توجه به غیر [[خدا]] تلقی می‌کنند و معتقدند که این عمل با [[حضور قلب]] در نماز منافات دارد. گویا فراموش کرده‌اند که عمر در نماز خود چنان مشغول [[تجارت]] می‌شده که گاهی قرائت و ذکر را نیز فراموش می‌کرده است. [[بیهقی]] در سنن الکبری و [[متقی هندی]] در [[کنز العمال]] می‌نویسند: از [[ابراهیم نخعی]] نقل شده که عمر با [[مردم]] [[نماز مغرب]] خواند، اما تا پایان نماز چیزی قرائت نکرد. وقتی نماز وی تمام شد به او گفتند: تو چیزی نخواندی. او گفت: من قافله‌ای از شتر به [[شام]] فرستادم و آنها را از جایی به جای دیگر منتقل می‌کردم تا به شام رسیدم و شتران را به همراه بارها [[اموال]] و رواندازشان فروختم. عمر نماز را دوباره خواند و [[جماعت]] نیز نماز را دوباره خواندند<ref>{{عربی\|عن إبراهيم النخعي، أن عمر بن الخطاب صلى بالناس صلاة المغرب، فلم يقرأ شيئا حتى سلم، فلما فرغ قيل له: إنك لم تقرأ شيئا، فقال إني جهزت عيرا إلى الشام فجعلت أنزلها منقلة منقلة حتى قدمت الشام فبعتها وأقتابها وأحلاسها وأحمالها. فأعاد عمر وأعادوا}}؛ السنن الکبری (بیهقی)، ج۲، ص۳۸۲؛ کنز العمال، ج۸، ص۱۳۳.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۲ (کتاب)\|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۲]]، ص۳۳۲.</ref>		پس [[خاتم‌بخشی]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در حال [[نماز]] نه تنها هیچ اشکالی ندارد بلکه عملی بسیار [[نیکو]] و قابل [[مدح]] و ثناء است و برخی از [[فقهای اهل سنّت]] بر اساس [[آیه ولایت]] و [[عمل]]امیرالمؤمنین{{ع}} [[حکم]] کرده و [[فتوا]] می‌دهند. با این حال، بسیار عجیب است که برخی از [[اهل]] [[سنّت]] به این عمل خرده گرفته و آن را توجه به غیر [[خدا]] تلقی می‌کنند و معتقدند که این عمل با [[حضور قلب]] در نماز منافات دارد. گویا فراموش کرده‌اند که عمر در نماز خود چنان مشغول [[تجارت]] می‌شده که گاهی قرائت و ذکر را نیز فراموش می‌کرده است. [[بیهقی]] در سنن الکبری و [[متقی هندی]] در [[کنز العمال]] می‌نویسند: از [[ابراهیم نخعی]] نقل شده که عمر با [[مردم]] [[نماز مغرب]] خواند، اما تا پایان نماز چیزی قرائت نکرد. وقتی نماز وی تمام شد به او گفتند: تو چیزی نخواندی. او گفت: من قافله‌ای از شتر به [[شام]] فرستادم و آنها را از جایی به جای دیگر منتقل می‌کردم تا به شام رسیدم و شتران را به همراه بارها [[اموال]] و رواندازشان فروختم. عمر نماز را دوباره خواند و [[جماعت]] نیز نماز را دوباره خواندند<ref>{{عربی\|عن إبراهيم النخعي، أن عمر بن الخطاب صلى بالناس صلاة المغرب، فلم يقرأ شيئا حتى سلم، فلما فرغ قيل له: إنك لم تقرأ شيئا، فقال إني جهزت عيرا إلى الشام فجعلت أنزلها منقلة منقلة حتى قدمت الشام فبعتها وأقتابها وأحلاسها وأحمالها. فأعاد عمر وأعادوا}}؛ السنن الکبری (بیهقی)، ج۲، ص۳۸۲؛ کنز العمال، ج۸، ص۱۳۳.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۲ (کتاب)\|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۲]]، ص۳۳۲.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۳
خط ۳۷۴:		خط ۳۷۴:
	# به [[اعتراف]] برخی از عالمان اهل سنّت، حتی افراد متعصبی هم‌چون [[ابن جوزی]]<ref>ابوالفرج ابن جوزی (م ۵۹۷) فقیه، محدث، مفسر و واعظ حنبلی مذهب است و از عالمان متعصب به شمار می‌رود در بیان تعصب وی همین بس که ابن تیمیه از وی متأثر است و مطالب خویش را از او ابن حزم و ابن عربی مالکی گرفته است البته تعصب او از دو نفر دیگر کمتر بوده؛ از این‌رو به جواز لعن یزید فتوا داده است. وی در بغداد مجلس وعظی داشته که بزرگان حکومتی در آن شرکت می‌جستند. روزی در حالی که وی بر منبر سخنرانی بوده است، شخصی در مورد اعطای انگشتر در حین نماز از سوی امیرالمؤمنین{{ع}} سؤال می‌کند او شعر فوق را بالبداهه در پاسخ وی می‌سراید.</ref>، هیچ امری نمی‌تواند [[حضرت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را از توجه به [[خداوند سبحان]] باز دارد و به تعبیر نگارنده، ایشان مقامی دارد که {{متن حدیث\|لا يشغله شأن عن شأن}}. البته در مرتبه مخلوقیت! و یا به تعبیر [[ابن ابی الحدید]]، صفات مخالف و اضداد در [[امیر المؤمنین علی]]{{ع}} جمع شده است. پس [[خاتم‌بخشی]] حضرت امیرالمؤمنین{{ع}} عبادتی است که در حال [[عبادت]] دیگر انجام داده است و این اعلاء، [[اشرف]] و [[اجل]] [[فضائل]] و [[مناقب]] ایشان است و از این‌رو است که [[خدای تعالی]] با نزول [[آیه ولایت]] این عمل را امضاء کرده و [[ستوده]] است.		# به [[اعتراف]] برخی از عالمان اهل سنّت، حتی افراد متعصبی هم‌چون [[ابن جوزی]]<ref>ابوالفرج ابن جوزی (م ۵۹۷) فقیه، محدث، مفسر و واعظ حنبلی مذهب است و از عالمان متعصب به شمار می‌رود در بیان تعصب وی همین بس که ابن تیمیه از وی متأثر است و مطالب خویش را از او ابن حزم و ابن عربی مالکی گرفته است البته تعصب او از دو نفر دیگر کمتر بوده؛ از این‌رو به جواز لعن یزید فتوا داده است. وی در بغداد مجلس وعظی داشته که بزرگان حکومتی در آن شرکت می‌جستند. روزی در حالی که وی بر منبر سخنرانی بوده است، شخصی در مورد اعطای انگشتر در حین نماز از سوی امیرالمؤمنین{{ع}} سؤال می‌کند او شعر فوق را بالبداهه در پاسخ وی می‌سراید.</ref>، هیچ امری نمی‌تواند [[حضرت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را از توجه به [[خداوند سبحان]] باز دارد و به تعبیر نگارنده، ایشان مقامی دارد که {{متن حدیث\|لا يشغله شأن عن شأن}}. البته در مرتبه مخلوقیت! و یا به تعبیر [[ابن ابی الحدید]]، صفات مخالف و اضداد در [[امیر المؤمنین علی]]{{ع}} جمع شده است. پس [[خاتم‌بخشی]] حضرت امیرالمؤمنین{{ع}} عبادتی است که در حال [[عبادت]] دیگر انجام داده است و این اعلاء، [[اشرف]] و [[اجل]] [[فضائل]] و [[مناقب]] ایشان است و از این‌رو است که [[خدای تعالی]] با نزول [[آیه ولایت]] این عمل را امضاء کرده و [[ستوده]] است.
	# اساساً چنین اشکالی از سوی [[اهل تسنّن]] وارد نیست؛ زیرا بر اساس [[روایات]] و مبانی آنان، پرداختن به امور دیگر در [[نماز]] موجب بطلان نماز نمی‌شود.		# اساساً چنین اشکالی از سوی [[اهل تسنّن]] وارد نیست؛ زیرا بر اساس [[روایات]] و مبانی آنان، پرداختن به امور دیگر در [[نماز]] موجب بطلان نماز نمی‌شود.
	## به عنوان مثال در [[صحیح بخاری]] بابی است با عنوان {{عربی\|باب إذا حمل جارية صغيرة على عنقه في الصلاة}} از «أبواب سترة المصلی». در این باب [[بخاری]] از [[أبو قتاده انصاری]] نقل می‌کند: {{متن حدیث\|أن رسول الله{{صل}} كان يصلي وهو حامل أمامة بنت زينب بنت [[رسول الله]]{{صل}} ولأبي العاص بن ربيعة بن [[عبد ~~شمس]]،~~ فإذا سجد وضعها، وإذا قام حملها}}<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۱۲۷.</ref>؛ [[رسول خدا]]{{صل}} وقتی نماز می‌خواندند، [[امامه]] دختر [[زینب دختر رسول الله]]{{صل}} و [[ابو العاص بن ربیع]] بن عبد شمس را حمل می‌کردند و به هنگام [[سجده]] او را بر [[زمین]] گذاشته و به هنگام ایستادن، بار دیگر به دوش می‌گرفتند.		## به عنوان مثال در [[صحیح بخاری]] بابی است با عنوان {{عربی\|باب إذا حمل جارية صغيرة على عنقه في الصلاة}} از «أبواب سترة المصلی». در این باب [[بخاری]] از [[أبو قتاده انصاری]] نقل می‌کند: {{متن حدیث\|أن رسول الله{{صل}} كان يصلي وهو حامل أمامة بنت زينب بنت رسول الله{{صل}} ولأبي العاص بن ربيعة بن عبد شمس، فإذا سجد وضعها، وإذا قام حملها}}<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۱۲۷.</ref>؛ [[رسول خدا]]{{صل}} وقتی نماز می‌خواندند، [[امامه]] دختر [[زینب دختر رسول الله]]{{صل}} و [[ابو العاص بن ربیع]] بن عبد شمس را حمل می‌کردند و به هنگام [[سجده]] او را بر [[زمین]] گذاشته و به هنگام ایستادن، بار دیگر به دوش می‌گرفتند.
	## در [[روایت]] دیگر آمده است: {{متن حدیث\|خرج علينا النبي{{صل}} و أمامة بنت أبي العاص على عاتقه فصلى، فإذا ركع وضعها وإذا رفع رفعها}}<ref>صحیح البخاری، ج۷، ص۷۴.</ref>؛ [[پیامبر]]{{صل}} به سوی ما آمدند در حالی که [[امامه دختر ابو العاص]] بر دوش ایشان بود. آن‌گاه ایشان به همین حال [[نماز]] خواندند و به هنگام [[رکوع]] او را بر [[زمین]] گذاشته و هنگام برخاستن دوباره به دوش گرفتند.		## در [[روایت]] دیگر آمده است: {{متن حدیث\|خرج علينا النبي{{صل}} و أمامة بنت أبي العاص على عاتقه فصلى، فإذا ركع وضعها وإذا رفع رفعها}}<ref>صحیح البخاری، ج۷، ص۷۴.</ref>؛ [[پیامبر]]{{صل}} به سوی ما آمدند در حالی که [[امامه دختر ابو العاص]] بر دوش ایشان بود. آن‌گاه ایشان به همین حال [[نماز]] خواندند و به هنگام [[رکوع]] او را بر [[زمین]] گذاشته و هنگام برخاستن دوباره به دوش گرفتند.
	## [[ابن اثیر]] به نقل از [[بخاری]] و مسلم می‌نویسد: {{متن حدیث\|رأيت رسول الله{{صل}} يوم الناس وأمامة بنت أبي العاص على عاتقه، فإذا ركع وضعها وإذا رفع من السجود أعادها}}<ref>جامع الأصول، ج۵، ص۵۲۴.</ref>؛ دیدم که [[رسول خدا]]{{صل}} [[امام جماعت]] بودند و با [[مردم]] [[نماز]] می‌خواندند در حالی که [[امامه دختر ابو العاص]] بر دوش ایشان بود پس به هنگام [[رکوع]] او را به زمین می‌گذاشتند و هنگام برخاستن از [[سجود]] مجدداً به دوش می‌گرفتند.		## [[ابن اثیر]] به نقل از [[بخاری]] و مسلم می‌نویسد: {{متن حدیث\|رأيت رسول الله{{صل}} يوم الناس وأمامة بنت أبي العاص على عاتقه، فإذا ركع وضعها وإذا رفع من السجود أعادها}}<ref>جامع الأصول، ج۵، ص۵۲۴.</ref>؛ دیدم که [[رسول خدا]]{{صل}} [[امام جماعت]] بودند و با [[مردم]] [[نماز]] می‌خواندند در حالی که [[امامه دختر ابو العاص]] بر دوش ایشان بود پس به هنگام [[رکوع]] او را به زمین می‌گذاشتند و هنگام برخاستن از [[سجود]] مجدداً به دوش می‌گرفتند.