آیین دادرسی در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2025-10-20T09:39:08Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۹
خط ۴۸:		خط ۴۸:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~اصطلاحات فقهی~~]]		[[رده:آیین دادرسی]]

Jaafari در ‏۴ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۵

2025-10-04T06:45:56Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = آیین دادرسی		\| موضوع مرتبط = آیین دادرسی
	\| عنوان مدخل = آیین دادرسی		\| عنوان مدخل = آیین دادرسی
	\| مداخل مرتبط = [[آیین دادرسی در قرآن]] - [[آیین دادرسی در حدیث]] - [[آیین دادرسی در معارف و سیره نبوی]] - [[آیین دادرسی در فقه سیاسی]]		\| مداخل مرتبط = [[آیین دادرسی در قرآن]] - [[آیین دادرسی در حدیث]] - [[آیین دادرسی در معارف و سیره نبوی]] - [[آیین دادرسی در معارف و سیره علوی]] - [[آیین دادرسی در فقه سیاسی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Wasity: جایگزینی متن - 'همان گونه' به 'همان‌گونه'

2023-09-07T23:15:40Z

جایگزینی متن - 'همان گونه' به 'همان‌گونه'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۲:۴۵
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	{{متن قرآن\|فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«پس نه، به پروردگارت سوگند که ایمان نمی‌آورند تا در آنچه میانشان ستیز رخ داده است تو را داور کنند سپس از آن داوری که کرده‌ای در خود دلتنگی نیابند و یکسره (بدان) تن در دهند» سوره نساء، آیه ۶۵.</ref>. سپس از حکمی که کرده‌ای، در دل‌هایشان [[احساس]] [[ناراحتی]] نکنند و سر تسلیم فرود آورند.		{{متن قرآن\|فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«پس نه، به پروردگارت سوگند که ایمان نمی‌آورند تا در آنچه میانشان ستیز رخ داده است تو را داور کنند سپس از آن داوری که کرده‌ای در خود دلتنگی نیابند و یکسره (بدان) تن در دهند» سوره نساء، آیه ۶۵.</ref>. سپس از حکمی که کرده‌ای، در دل‌هایشان [[احساس]] [[ناراحتی]] نکنند و سر تسلیم فرود آورند.

	یعنی ~~همان گونه~~ که دادرسی برای [[پیامبر]] و [[جانشینان]] او ضروری است، طرفین [[نزاع]] نیز باید به دادرسی ایشان و نتیجه آن هر چه باشد، تن در دهند. برخی دیگر از [[آیات]]، [[پیامبر اعظم]] {{صل}} را در دادرسی میان [[اهل کتاب]] مختار می‌گذارد: {{متن قرآن\|فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ}}<ref>«پس اگر به نزد تو آمدند میان آنان داوری کن و یا از آنان رو بگردان» سوره مائده، آیه ۴۲.</ref>.		یعنی همان‌گونه که دادرسی برای [[پیامبر]] و [[جانشینان]] او ضروری است، طرفین [[نزاع]] نیز باید به دادرسی ایشان و نتیجه آن هر چه باشد، تن در دهند. برخی دیگر از [[آیات]]، [[پیامبر اعظم]] {{صل}} را در دادرسی میان [[اهل کتاب]] مختار می‌گذارد: {{متن قرآن\|فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ}}<ref>«پس اگر به نزد تو آمدند میان آنان داوری کن و یا از آنان رو بگردان» سوره مائده، آیه ۴۲.</ref>.

	با [[تأمل]] در آیات یادشده روشن می‌شود که لفظ حکم به کار رفته در آنها به معنی دادرسی رایج و اصطلاحی است، نه شیوه [[داوری]] که پیش از [[اسلام]] موجود بود<ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۹.</ref>.		با [[تأمل]] در آیات یادشده روشن می‌شود که لفظ حکم به کار رفته در آنها به معنی دادرسی رایج و اصطلاحی است، نه شیوه [[داوری]] که پیش از [[اسلام]] موجود بود<ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۹.</ref>.

Bahmani در ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۰۱

2023-03-09T07:01:49Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۱
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = آیین دادرسی		\| موضوع مرتبط = آیین دادرسی
	\| عنوان مدخل = آیین دادرسی		\| عنوان مدخل = آیین دادرسی
	\| مداخل مرتبط = [[آیین دادرسی در قرآن]] - [[آیین دادرسی در حدیث]] - [[آیین دادرسی در معارف و سیره نبوی]]		\| مداخل مرتبط = [[آیین دادرسی در قرآن]] - [[آیین دادرسی در حدیث]] - [[آیین دادرسی در معارف و سیره نبوی]] - [[آیین دادرسی در فقه سیاسی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani در ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۰۰

2023-03-09T07:00:18Z

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T10:02:58Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۲
خط ۴۹:		خط ۴۹:

	یعنی همان گونه که [[دادرسی]] برای [[پیامبر]] و [[جانشینان]] او ضروری است، طرفین [[نزاع]] نیز باید به دادرسی ایشان و نتیجه آن هر چه باشد، تن در دهند.		یعنی همان گونه که [[دادرسی]] برای [[پیامبر]] و [[جانشینان]] او ضروری است، طرفین [[نزاع]] نیز باید به دادرسی ایشان و نتیجه آن هر چه باشد، تن در دهند.
	برخی دیگر از [[آیات]]، [[پیامبر اعظم]]{{صل}} را در دادرسی میان [[اهل کتاب]] مختار می‌گذارد: {{متن قرآن\|فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ}}<ref>«پس اگر به نزد تو آمدند میان آنان داوری کن و یا از آنان رو بگردان» سوره مائده، آیه ۴۲.</ref>.		برخی دیگر از [[آیات]]، [[پیامبر اعظم]] {{صل}} را در دادرسی میان [[اهل کتاب]] مختار می‌گذارد: {{متن قرآن\|فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ}}<ref>«پس اگر به نزد تو آمدند میان آنان داوری کن و یا از آنان رو بگردان» سوره مائده، آیه ۴۲.</ref>.

	با [[تأمل]] در آیات یادشده روشن می‌شود که لفظ حکم به کار رفته در آنها به معنی دادرسی رایج و اصطلاحی است، نه شیوه [[داوری]] که پیش از [[اسلام]] موجود بود.<ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۹.</ref>		با [[تأمل]] در آیات یادشده روشن می‌شود که لفظ حکم به کار رفته در آنها به معنی دادرسی رایج و اصطلاحی است، نه شیوه [[داوری]] که پیش از [[اسلام]] موجود بود.<ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۹.</ref>

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-08-24T07:04:48Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۴
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==تأکید بر [[اجرای عدالت]]==		== تأکید بر [[اجرای عدالت]] ==
	قرآن که نخستین و مهم‌ترین سرچشمه [[احکام اسلامی]] است، بر اجرای عدالت که اساس دادرسی است، تأکید ویژه‌ای دارد. برای نمونه، [[خداوند]] می‌فرماید:		قرآن که نخستین و مهم‌ترین سرچشمه [[احکام اسلامی]] است، بر اجرای عدالت که اساس دادرسی است، تأکید ویژه‌ای دارد. برای نمونه، [[خداوند]] می‌فرماید:
	{{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! برای خداوند بپاخیزید و با دادگری گواهی دهید و نباید دشمنی با گروهی شما را وادارد که دادگری نکنید، دادگری ورزید که به پرهیزگاری نزدیک‌تر است و از خداوند پروا کنید که خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره مائده، آیه ۸.</ref>.		{{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! برای خداوند بپاخیزید و با دادگری گواهی دهید و نباید دشمنی با گروهی شما را وادارد که دادگری نکنید، دادگری ورزید که به پرهیزگاری نزدیک‌تر است و از خداوند پروا کنید که خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره مائده، آیه ۸.</ref>.
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	{{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه ۲۵.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۶.</ref>		{{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه ۲۵.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۶.</ref>

	==[[ضرورت]] دادرسی==		== [[ضرورت]] دادرسی ==
	صحنه دادرسی، مهم‌ترین صحنه تجلی [[روح]] عدالت در [[زندگی اجتماعی]] هر ملتی است و [[اسلام]] اهمیت ویژه‌ای به آن داده است. در [[قرآن مجید]]، چندین آیه به طور مستقیم به بایستگی دادرسی اختصاص یافته است:		صحنه دادرسی، مهم‌ترین صحنه تجلی [[روح]] عدالت در [[زندگی اجتماعی]] هر ملتی است و [[اسلام]] اهمیت ویژه‌ای به آن داده است. در [[قرآن مجید]]، چندین آیه به طور مستقیم به بایستگی دادرسی اختصاص یافته است:
	{{متن قرآن\|إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ}}<ref>«ما این کتاب (آسمانی) را بر تو، به حق فرو فرستاده‌ایم تا در میان مردم بدانچه خداوند به تو نمایانده است داوری کنی و طرفدار خائنان مباش» سوره نساء، آیه ۱۰۵.</ref>"		{{متن قرآن\|إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ}}<ref>«ما این کتاب (آسمانی) را بر تو، به حق فرو فرستاده‌ایم تا در میان مردم بدانچه خداوند به تو نمایانده است داوری کنی و طرفدار خائنان مباش» سوره نساء، آیه ۱۰۵.</ref>"
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	از این [[آیه]] به روشنی درمی‌یابیم که [[پیامبران]] به [[دادرسی]] می‌پرداختند و مهم‌ترین [[وظیفه]] آنان (پس از [[دعوت به یکتاپرستی]]) دادرسی بود. دادرسی نیز از [[شئون]] [[جانشینی خدا]] در [[زمین]] دانسته شده است که [[جانشین]] باید ویژگی‌های جانشین گذار را در خود فراهم آورد<ref>سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۷، ص۱۹۵.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۷.</ref>		از این [[آیه]] به روشنی درمی‌یابیم که [[پیامبران]] به [[دادرسی]] می‌پرداختند و مهم‌ترین [[وظیفه]] آنان (پس از [[دعوت به یکتاپرستی]]) دادرسی بود. دادرسی نیز از [[شئون]] [[جانشینی خدا]] در [[زمین]] دانسته شده است که [[جانشین]] باید ویژگی‌های جانشین گذار را در خود فراهم آورد<ref>سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۷، ص۱۹۵.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۷.</ref>

	==عادلانه بودن دادرسی==		== عادلانه بودن دادرسی ==
	در [[آیات]] دیگر تأکید شده است که دادرسی باید عادلانه و بر اساس [[احکام الهی]] باشد: {{متن قرآن\|وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ}}<ref>«و در میان آنان بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری کن و از خواسته‌های آنان پیروی مکن» سوره مائده، آیه ۴۹.</ref>.		در [[آیات]] دیگر تأکید شده است که دادرسی باید عادلانه و بر اساس [[احکام الهی]] باشد: {{متن قرآن\|وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ}}<ref>«و در میان آنان بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری کن و از خواسته‌های آنان پیروی مکن» سوره مائده، آیه ۴۹.</ref>.

خط ۳۱:		خط ۳۱:
	{{متن قرآن\|إِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ}}<ref>«و چون میان مردم داوری می‌کنید با دادگری داوری کنید» سوره نساء، آیه ۵۸.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸.</ref>		{{متن قرآن\|إِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ}}<ref>«و چون میان مردم داوری می‌کنید با دادگری داوری کنید» سوره نساء، آیه ۵۸.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸.</ref>

	==ملاک عادلانه بودن دادرسی==		== ملاک عادلانه بودن دادرسی ==
	در [[قرآن]]، در کنار عادلانه بودن دادرسی، ملاک و ضابطه آن نیز بیان شده که محور بودن احکام الهی در دادرسی است. دادرسی اگر بر پایه احکام الهی باشد، عادلانه است و در غیر این صورت، [[فسق]] و [[ظلم]] و [[کفر]] معرفی شده است:		در [[قرآن]]، در کنار عادلانه بودن دادرسی، ملاک و ضابطه آن نیز بیان شده که محور بودن احکام الهی در دادرسی است. دادرسی اگر بر پایه احکام الهی باشد، عادلانه است و در غیر این صورت، [[فسق]] و [[ظلم]] و [[کفر]] معرفی شده است:
	{{متن قرآن\|مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ}}<ref>«و آن کسان که بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری نکنند نافرمانند» سوره مائده، آیه ۴۷.</ref>.		{{متن قرآن\|مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ}}<ref>«و آن کسان که بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری نکنند نافرمانند» سوره مائده، آیه ۴۷.</ref>.
خط ۳۹:		خط ۳۹:
	{{متن قرآن\|مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ}}<ref>«و آن کسان که بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری نکنند کافرند» سوره مائده، آیه ۴۴.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸.</ref>		{{متن قرآن\|مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ}}<ref>«و آن کسان که بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری نکنند کافرند» سوره مائده، آیه ۴۴.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸.</ref>

	==ممنوع بودن دادستانی از [[حاکمان ستمگر]]==		== ممنوع بودن دادستانی از [[حاکمان ستمگر]] ==
	در آیاتی چند از قرآن نیز دادستانی از [[حاکمان]] [[ستم]] کار به شدت [[نکوهش]] شده است و عاملان آن، بسیار [[گمراه]] و دور از [[سعادت]] قلمداد شده اند:		در آیاتی چند از قرآن نیز دادستانی از [[حاکمان]] [[ستم]] کار به شدت [[نکوهش]] شده است و عاملان آن، بسیار [[گمراه]] و دور از [[سعادت]] قلمداد شده اند:
	{{متن قرآن\|يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا}}<ref>«بر آنند که داوری (های خود را) نزد طاغوت برند با آنکه به آنان فرمان داده شده است که به آن کفر ورزند و شیطان سر آن دارد که آنان را به گمراهی ژرفی درافکند» سوره نساء، آیه ۶۰.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸.</ref>		{{متن قرآن\|يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا}}<ref>«بر آنند که داوری (های خود را) نزد طاغوت برند با آنکه به آنان فرمان داده شده است که به آن کفر ورزند و شیطان سر آن دارد که آنان را به گمراهی ژرفی درافکند» سوره نساء، آیه ۶۰.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸.</ref>

	==[[لزوم]] [[تسلیم شدن]] در برابر [[حکم]] [[قاضی]]==		== [[لزوم]] [[تسلیم شدن]] در برابر [[حکم]] [[قاضی]] ==
	در [[آیه]] دیگر می‌خوانیم:		در [[آیه]] دیگر می‌خوانیم:
	{{متن قرآن\|فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«پس نه، به پروردگارت سوگند که ایمان نمی‌آورند تا در آنچه میانشان ستیز رخ داده است تو را داور کنند سپس از آن داوری که کرده‌ای در خود دلتنگی نیابند و یکسره (بدان) تن در دهند» سوره نساء، آیه ۶۵.</ref>.		{{متن قرآن\|فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«پس نه، به پروردگارت سوگند که ایمان نمی‌آورند تا در آنچه میانشان ستیز رخ داده است تو را داور کنند سپس از آن داوری که کرده‌ای در خود دلتنگی نیابند و یکسره (بدان) تن در دهند» سوره نساء، آیه ۶۵.</ref>.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T04:02:27Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۳۲
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = آیین دادرسی		\| موضوع مرتبط = آیین دادرسی
خط ۶۳:		خط ۶۲:

	[[رده:آیین دادرسی]]		[[رده:آیین دادرسی]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

2022-07-10T21:01:10Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۲

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T06:41:43Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[~~آیین دادرسی~~]]''' است. "'''~~[[آیین دادرسی]]~~'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[آیین دادرسی در قرآن]] - [[آیین دادرسی در حدیث]] - [[آیین دادرسی در معارف و سیره نبوی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = آیین دادرسی
			\| عنوان مدخل = [[آیین دادرسی]]
			\| مداخل مرتبط = [[آیین دادرسی در قرآن]] - [[آیین دادرسی در حدیث]] - [[آیین دادرسی در معارف و سیره نبوی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==تأکید بر [[اجرای عدالت]]==		==تأکید بر [[اجرای عدالت]]==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۲:۴۵
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	{{متن قرآن\|فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«پس نه، به پروردگارت سوگند که ایمان نمی‌آورند تا در آنچه میانشان ستیز رخ داده است تو را داور کنند سپس از آن داوری که کرده‌ای در خود دلتنگی نیابند و یکسره (بدان) تن در دهند» سوره نساء، آیه ۶۵.</ref>. سپس از حکمی که کرده‌ای، در دل‌هایشان [[احساس]] [[ناراحتی]] نکنند و سر تسلیم فرود آورند.		{{متن قرآن\|فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«پس نه، به پروردگارت سوگند که ایمان نمی‌آورند تا در آنچه میانشان ستیز رخ داده است تو را داور کنند سپس از آن داوری که کرده‌ای در خود دلتنگی نیابند و یکسره (بدان) تن در دهند» سوره نساء، آیه ۶۵.</ref>. سپس از حکمی که کرده‌ای، در دل‌هایشان [[احساس]] [[ناراحتی]] نکنند و سر تسلیم فرود آورند.

	یعنی ~~همان گونه~~ که دادرسی برای [[پیامبر]] و [[جانشینان]] او ضروری است، طرفین [[نزاع]] نیز باید به دادرسی ایشان و نتیجه آن هر چه باشد، تن در دهند. برخی دیگر از [[آیات]]، [[پیامبر اعظم]] {{صل}} را در دادرسی میان [[اهل کتاب]] مختار می‌گذارد: {{متن قرآن\|فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ}}<ref>«پس اگر به نزد تو آمدند میان آنان داوری کن و یا از آنان رو بگردان» سوره مائده، آیه ۴۲.</ref>.		یعنی همان‌گونه که دادرسی برای [[پیامبر]] و [[جانشینان]] او ضروری است، طرفین [[نزاع]] نیز باید به دادرسی ایشان و نتیجه آن هر چه باشد، تن در دهند. برخی دیگر از [[آیات]]، [[پیامبر اعظم]] {{صل}} را در دادرسی میان [[اهل کتاب]] مختار می‌گذارد: {{متن قرآن\|فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ}}<ref>«پس اگر به نزد تو آمدند میان آنان داوری کن و یا از آنان رو بگردان» سوره مائده، آیه ۴۲.</ref>.

	با [[تأمل]] در آیات یادشده روشن می‌شود که لفظ حکم به کار رفته در آنها به معنی دادرسی رایج و اصطلاحی است، نه شیوه [[داوری]] که پیش از [[اسلام]] موجود بود<ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۹.</ref>.		با [[تأمل]] در آیات یادشده روشن می‌شود که لفظ حکم به کار رفته در آنها به معنی دادرسی رایج و اصطلاحی است، نه شیوه [[داوری]] که پیش از [[اسلام]] موجود بود<ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۹.</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۳۱
خط ۱۵:		خط ۱۵:

	همچنین [[فلسفه]] و [[آرمان]] [[بعثت پیامبران]] و [[نزول]] [[کتاب‌های آسمانی]]، اجرای عدالت معرفی شده است:		همچنین [[فلسفه]] و [[آرمان]] [[بعثت پیامبران]] و [[نزول]] [[کتاب‌های آسمانی]]، اجرای عدالت معرفی شده است:
	{{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه ۲۵.</ref>.<ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۶.</ref>		{{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه ۲۵.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۶.</ref>

	==[[ضرورت]] دادرسی==		==[[ضرورت]] دادرسی==
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	همچنین در قرآن آمده است: {{متن قرآن\|يَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ}}<ref>«ای داوود! ما تو را در زمین خلیفه (خویش) کرده‌ایم پس میان مردم به درستی داوری کن» سوره ص، آیه ۲۶.</ref>.		همچنین در قرآن آمده است: {{متن قرآن\|يَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ}}<ref>«ای داوود! ما تو را در زمین خلیفه (خویش) کرده‌ایم پس میان مردم به درستی داوری کن» سوره ص، آیه ۲۶.</ref>.

	از این [[آیه]] به روشنی درمی‌یابیم که [[پیامبران]] به [[دادرسی]] می‌پرداختند و مهم‌ترین [[وظیفه]] آنان (پس از [[دعوت به یکتاپرستی]]) دادرسی بود. دادرسی نیز از [[شئون]] [[جانشینی خدا]] در [[زمین]] دانسته شده است که [[جانشین]] باید ویژگی‌های جانشین گذار را در خود فراهم آورد<ref>سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۷، ص۱۹۵.</ref>.<ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۷.</ref>		از این [[آیه]] به روشنی درمی‌یابیم که [[پیامبران]] به [[دادرسی]] می‌پرداختند و مهم‌ترین [[وظیفه]] آنان (پس از [[دعوت به یکتاپرستی]]) دادرسی بود. دادرسی نیز از [[شئون]] [[جانشینی خدا]] در [[زمین]] دانسته شده است که [[جانشین]] باید ویژگی‌های جانشین گذار را در خود فراهم آورد<ref>سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۷، ص۱۹۵.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۷.</ref>

	==عادلانه بودن دادرسی==		==عادلانه بودن دادرسی==
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	{{متن قرآن\|...فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ...}}<ref>«...میان آنان به داد داوری کن»... سوره مائده، آیه ۴۲.</ref>.		{{متن قرآن\|...فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ...}}<ref>«...میان آنان به داد داوری کن»... سوره مائده، آیه ۴۲.</ref>.

	{{متن قرآن\|إِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ}}<ref>«و چون میان مردم داوری می‌کنید با دادگری داوری کنید» سوره نساء، آیه ۵۸.</ref>.<ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸.</ref>		{{متن قرآن\|إِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ}}<ref>«و چون میان مردم داوری می‌کنید با دادگری داوری کنید» سوره نساء، آیه ۵۸.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸.</ref>

	==ملاک عادلانه بودن دادرسی==		==ملاک عادلانه بودن دادرسی==
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	{{متن قرآن\|مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ}}<ref>«و آن کسان که بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری نکنند ستمگرند» سوره مائده، آیه ۴۵.</ref>.		{{متن قرآن\|مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ}}<ref>«و آن کسان که بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری نکنند ستمگرند» سوره مائده، آیه ۴۵.</ref>.

	{{متن قرآن\|مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ}}<ref>«و آن کسان که بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری نکنند کافرند» سوره مائده، آیه ۴۴.</ref>.<ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸.</ref>		{{متن قرآن\|مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ}}<ref>«و آن کسان که بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری نکنند کافرند» سوره مائده، آیه ۴۴.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸.</ref>

	==ممنوع بودن دادستانی از [[حاکمان ستمگر]]==		==ممنوع بودن دادستانی از [[حاکمان ستمگر]]==
	در آیاتی چند از قرآن نیز دادستانی از [[حاکمان]] [[ستم]] کار به شدت [[نکوهش]] شده است و عاملان آن، بسیار [[گمراه]] و دور از [[سعادت]] قلمداد شده اند:		در آیاتی چند از قرآن نیز دادستانی از [[حاکمان]] [[ستم]] کار به شدت [[نکوهش]] شده است و عاملان آن، بسیار [[گمراه]] و دور از [[سعادت]] قلمداد شده اند:
	{{متن قرآن\|يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا}}<ref>«بر آنند که داوری (های خود را) نزد طاغوت برند با آنکه به آنان فرمان داده شده است که به آن کفر ورزند و شیطان سر آن دارد که آنان را به گمراهی ژرفی درافکند» سوره نساء، آیه ۶۰.</ref>.<ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸.</ref>		{{متن قرآن\|يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا}}<ref>«بر آنند که داوری (های خود را) نزد طاغوت برند با آنکه به آنان فرمان داده شده است که به آن کفر ورزند و شیطان سر آن دارد که آنان را به گمراهی ژرفی درافکند» سوره نساء، آیه ۶۰.</ref><ref>[[محمد درگاه‌زاده\|درگاه‌زاده، محمد]]، [[آیین دادرسی پیامبر اعظم (کتاب)\|آیین دادرسی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸.</ref>

	==[[لزوم]] [[تسلیم شدن]] در برابر [[حکم]] [[قاضی]]==		==[[لزوم]] [[تسلیم شدن]] در برابر [[حکم]] [[قاضی]]==

آیین دادرسی در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

Jaafari در ‏۴ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۵

Wasity: جایگزینی متن - 'همان گونه' به 'همان‌گونه'

Bahmani در ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۰۱

Bahmani در ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۰۰

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

Heydari: جایگزینی متن - '\(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '