ابان بن صالح قرشی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2026-05-20T08:26:21Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۶
خط ۲:		خط ۲:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[ابان بن صالح بن عمیر بن عبید قرشی]]، با [[کنیه]] [[ابوبکر]] یا ابومحمد، از موالی و راویان [[اهل سنت]] است که در شهرهایی چون [[مدینه]] و [[کوفه]] [[سکونت]] داشته است<ref>ابن حبان، کتاب الثقات، ج۶، ص۶۷.</ref>. نام وی در [[کتب رجالی شیعه]] ذکر نشده، اما [[رجالیان اهل سنت]] به شرح حال او پرداخته‌اند<ref>تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ص۱۴۱ - ۱۴۲، ش۳۳۵.</ref>. ابان بن صالح افزون بر [[درک]] افرادی چون [[عمر بن عبدالعزیز]]<ref>ر.ک: صحیح ابن حبان، ج۱۵، ص۴۸.</ref>، از محدثانی همچون [[انس بن مالک]]، [[حسن بصری]]، [[مجاهد بن جبر]]، [[عطاء بن ابی رباح]] و [[محمد بن مسلم بن شهاب زهری]] [[حدیث]] آموخته و [[روایت]] کرده است<ref>تهذیب الکمال، ج۲، ص۹-۱۰، ش۱۳۷.</ref>. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان [[محمد بن خالد جندی]]، [[محمد بن اسحاق بن یسار]] و [[عبدالملک بن عبدالعزیز بن جریج]] می‌باشند<ref>تهذیب الکمال، ج۲، ص۱۰، ش۱۳۷.</ref>.		[[ابان بن صالح بن عمیر بن عبید قرشی]]، با کنیه [[ابوبکر]] یا ابومحمد، از موالی و راویان [[اهل سنت]] است که در شهرهایی چون [[مدینه]] و [[کوفه]] [[سکونت]] داشته است<ref>ابن حبان، کتاب الثقات، ج۶، ص۶۷.</ref>. نام وی در [[کتب رجالی شیعه]] ذکر نشده، اما [[رجالیان اهل سنت]] به شرح حال او پرداخته‌اند<ref>تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ص۱۴۱ - ۱۴۲، ش۳۳۵.</ref>. ابان بن صالح افزون بر [[درک]] افرادی چون [[عمر بن عبدالعزیز]]<ref>ر.ک: صحیح ابن حبان، ج۱۵، ص۴۸.</ref>، از محدثانی همچون [[انس بن مالک]]، [[حسن بصری]]، [[مجاهد بن جبر]]، [[عطاء بن ابی رباح]] و [[محمد بن مسلم بن شهاب زهری]] [[حدیث]] آموخته و [[روایت]] کرده است<ref>تهذیب الکمال، ج۲، ص۹-۱۰، ش۱۳۷.</ref>. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان [[محمد بن خالد جندی]]، [[محمد بن اسحاق بن یسار]] و [[عبدالملک بن عبدالعزیز بن جریج]] می‌باشند<ref>تهذیب الکمال، ج۲، ص۱۰، ش۱۳۷.</ref>.

	درباره [[شخصیت]] ابان بن صالح، میان [[علما]] و [[رجال‌نویسان]] [[اختلاف]] است. برخی چون [[ابن حزم]]<ref>{{عربی\|وأما حدیث جابر فإنه روایة أبان بن صالح ولیس بالمشهور}}؛ المحلی، ج۱، ص۱۹۸؛ ج۷، ص۲۱۱.</ref> و [[ابن عبدالبر]]<ref>{{عربی\|ولیس حدیث جابر بصحیح عنه فیعرج علیه لأن أبان بن صالح الذی یرویه ضعیف}}؛ التمهید، ج۱، ص۳۱۲.</ref> وی را محدثی مجهول و [[ضعیف]] دانسته‌اند. در مقابل، بزرگانی چون یحیی بن معین، [[ابوحاتم رازی]]<ref>ر.ک: الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۹۷، ش۱۰۹۱.</ref> و [[عجلی]]<ref>ر.ک: معرفة الثقات، ج۱، ص۱۹۸، ش۱۴.</ref> بر [[وثاقت]] وی تأکید کرده‌اند. [[ابن حجر]] در رد [[تضعیف]] وی نوشته است: این غفلتی از آن دو و خطایی است که بر آن اتفاق کرده‌اند، پیش از آنها کسی [[ابان]] را تضعیف نکرده و قول [[ابن معین]] در [[توثیق]] وی کفایت می‌کند<ref>تهذیب التهذیب، ج۱، ص۸۲، ش۱۶۸.</ref>. طبق روایتی، ابان بن صالح در [[زمان]] عمر بن عبدالعزیز به دیدار وی رفته و [[خلیفه]] دستور داده است نامش را در [[دیوان]] ثبت کرده و برایش مقرری تعیین کنند<ref>ر.ک: الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶.</ref>.		درباره [[شخصیت]] ابان بن صالح، میان [[علما]] و [[رجال‌نویسان]] [[اختلاف]] است. برخی چون [[ابن حزم]]<ref>{{عربی\|وأما حدیث جابر فإنه روایة أبان بن صالح ولیس بالمشهور}}؛ المحلی، ج۱، ص۱۹۸؛ ج۷، ص۲۱۱.</ref> و [[ابن عبدالبر]]<ref>{{عربی\|ولیس حدیث جابر بصحیح عنه فیعرج علیه لأن أبان بن صالح الذی یرویه ضعیف}}؛ التمهید، ج۱، ص۳۱۲.</ref> وی را محدثی مجهول و [[ضعیف]] دانسته‌اند. در مقابل، بزرگانی چون یحیی بن معین، [[ابوحاتم رازی]]<ref>ر.ک: الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۹۷، ش۱۰۹۱.</ref> و عجلی<ref>ر.ک: معرفة الثقات، ج۱، ص۱۹۸، ش۱۴.</ref> بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند. [[ابن حجر]] در رد تضعیف وی نوشته است: این غفلتی از آن دو و خطایی است که بر آن اتفاق کرده‌اند، پیش از آنها کسی [[ابان]] را تضعیف نکرده و قول [[ابن معین]] در توثیق وی کفایت می‌کند<ref>تهذیب التهذیب، ج۱، ص۸۲، ش۱۶۸.</ref>. طبق روایتی، ابان بن صالح در [[زمان]] عمر بن عبدالعزیز به دیدار وی رفته و [[خلیفه]] دستور داده است نامش را در [[دیوان]] ثبت کرده و برایش مقرری تعیین کنند<ref>ر.ک: الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶.</ref>.

	[[تاریخ]] دقیق [[وفات]] وی به صورت [[قطعی]] معلوم نیست، ولی به تصریح [[ابن سعد]] وی اندکی پس از سال ۱۱۰ هجری در ۵۵ سالگی در [[عسقلان]] درگذشته است<ref>الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶؛ یادآوری می‌شود ابن عساکر در تاریخ دمشق، ج۶، ص۱۴۴، ش۳۳۵ به نقل از «ابن سعد» سن ابان بن صالح را ۶۵ سال ثبت کرده‌اند که نه با عبارت کتاب «طبقات»، نه با گزارش مشهور از کتاب طبقات همخوانی دارد، نه فاصله میان «ستین» سال ولادت ابان بن صالح و «بضع عشرة و مائة» ۶۵ سال می‌شود.</ref>. او دارای تألیفات مستقلی نبوده است. بر این اساس، مشهور [[اهل سنت]] ابان بن صالح را توثیق کرده و [[روایات]] وی را [[احادیث صحیح]] به شمار آورده‌اند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ~~ج۱،~~ ص۱۲۱-۱۲۴.</ref>		[[تاریخ]] دقیق [[وفات]] وی به صورت [[قطعی]] معلوم نیست، ولی به تصریح [[ابن سعد]] وی اندکی پس از سال ۱۱۰ هجری در ۵۵ سالگی در عسقلان درگذشته است<ref>الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶؛ یادآوری می‌شود ابن عساکر در تاریخ دمشق، ج۶، ص۱۴۴، ش۳۳۵ به نقل از «ابن سعد» سن ابان بن صالح را ۶۵ سال ثبت کرده‌اند که نه با عبارت کتاب «طبقات»، نه با گزارش مشهور از کتاب طبقات همخوانی دارد، نه فاصله میان «ستین» سال ولادت ابان بن صالح و «بضع عشرة و مائة» ۶۵ سال می‌شود.</ref>. او دارای تألیفات مستقلی نبوده است. بر این اساس، مشهور [[اهل سنت]] ابان بن صالح را توثیق کرده و [[روایات]] وی را احادیث صحیح به شمار آورده‌اند<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)\|رجال تفسیری ج۱]]، ص۱۲۱-۱۲۴.</ref>.

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Ali در ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۵۳

2026-05-19T19:53:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۲۳
خط ۲:		خط ۲:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[ابان بن صالح بن عمیر بن عبید قرشی]]، ~~مولای قرشیان، از~~ [[~~راویان~~]] [[~~اهل سنت]] است که در سند یک [[روایت]~~] ~~[[تفسیر کنز الدقائق~~]] دیده می‌شود.<ref>ر. ک: الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶؛ التاریخ الکبیر، ج۱، ص۴۵۱، ش۱۴۴۳؛ معرفة الثقات، ج۱، ص۱۹۸، ش۱۴؛ الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۹۷، ش۱۰۹۱؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۶، ص۶۷؛ التعدیل و التجریح، ج۱، ص۳۹۷، ش۱۳۱؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ص۱۴۱، ش۳۳۵؛ تهذیب الکمال، ج۲، ص۹، ش۱۳۷؛ الکاشف، ج۱، ص۲۰۵، ش۱۰۵؛ اکمال تهذیب الکمال، ج۱، ص۱۶۰، ش۱۷۵؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۵۱، ش۱۳۷؛ تهذیب التهذیب، ج۱، ص۸۲، ش۱۶۸؛ التحفة اللطیفه، ج۱، ص۶۰.</ref> این روایت به نقل از ~~کتاب البعث~~ و ~~النشور تألیف~~ [[~~احمد بن حسین بیهقی~~]] است که در آن [[~~محمد بن خالد جندی~~]] ~~از ابان بن صالح، از~~ [[~~حسن بصری~~]]~~، از~~ [[~~انس بن مالک~~]] نقل می‌کند.<ref>مقصود از راوی «حسن البصری» است؛ زیرا وی از «مالک بن انس» روایت می‌کند؛ ر. ک: بیهقی، السنن الکبری، ج۵، ص۲۵۰؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۲۱، ص۴۱۰؛ تفسیر کنز الدقائق، ج۸، ص۴۸۱؛ مجمع البیان، ج۷، ص۱۰۶.</ref> [[رجالیان اهل سنت]] نام راوی را در [[کتب رجالی]] یاد و به شرح حال وی پرداختند؛ ولی در [[کتاب‌های رجالی شیعه]] از ایشان اسم برده نشده است~~. بعضی وی را [[مدنی]]~~<ref>~~«ابان بن صالح بن عمیر المدنی»؛ التاریخ الکبیر، ج۱، ص۴۵۱، ش۱۴۴۳؛ نیز ر. ک: اکمال تهذیب الکمال، ص۱۶۰، ش۱۷۵؛~~ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۶، ص۶۷.</ref>~~، برخی~~ [[~~کوفی~~]]<ref>{{عربی\|ابان بن صالح بن عمیر من أهل الکوفة}}؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۶، ص۶۷؛ نیز ر. ک: معرفة الثقات، ج۱، ص۱۹۸، ش۱۴.</ref>، عده‌ای قرشی<ref>«ابان بن صالح بن عمیر القرشی»؛ الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۹۷، ش۱۰۹۱؛ نیز ر. ک: التعدیل و التجریح، ج۱، ص۳۹۷، ش۱۳۱؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ص۱۴۱، ش۳۳۵.</ref> و گروهی مکی<ref>{{عربی\|سئل أبو زرعة عن أبان بن صالح فقال: مکی ثقة}} الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۹۷، ش۱۰۹۱؛ نیز ر. ک: التعدیل و التجریح، ج۱، ص۳۹۷، ش۱۳۱.</ref> دانسته‌اند، چنان که برخی وی را به [[~~ابوبکر~~]]<ref>~~{{عربی\|و ولد أبان بن صالح…، و کان یکنی أبابکر}}؛ الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶؛ نیز ر. ک:~~ تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ~~ص۱۴۱،~~ ش۳۳۵.</ref> و شماری به ابومحمد<ref>{{عربی\|أبان بن صالح بن عمیر من أهل الکوفة أبو محمد...}}؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۶، ص۶۷.</ref> [[کنیه]] داده‌اند. ابن حبان می‌نویسد که اصل وی از [[مدینه]] بوده ولی در [[کوفه]] [[سکونت]] داشته است.<ref>ابن حبان، کتاب الثقات، ج۶، ص۶۷.</ref> [[ابان بن صالح~~]] در~~ [[~~زمان~~]] [[عمر بن عبدالعزیز]]<ref>ر. ک: صحیح ابن حبان، ج۱۵، ص۴۸.</ref> می‌زیسته و روزی به دیدارش می‌رود و عمر بن عبدالعزیز دستور می‌دهد نامش را در [[دیوان]] بنویسند و برایش مقرری در نظر بگیرند.<ref>ر. ک: الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶.</ref> ابان بن صالح بسیاری را [[درک]] کرده و از [[مشایخ]] متعددی [[روایت]] کرده است که برخی از ~~آنان~~ [[انس بن مالک]]، [[حسن بصری]]، [[~~علی~~ بن ~~عبدالله بن عباس~~]]، [[عطاء بن ابی رباح]]، [[~~عمر~~ بن ~~عبدالعزیز]]، [[مجاهد~~ بن ~~جبر~~]]، [[~~محمد بن مسلم بن شهاب زهری~~]] و [[~~منصور بن معتمر~~]] ~~می‌باشند.~~<ref>تهذیب الکمال، ج۲، ص۹ - ۱۰، ش۱۳۷.</ref> وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که ~~از جمله آنان~~ [[محمد بن خالد جندی]]، [[محمد بن اسحاق بن یسار]]، [[عبدالملک بن عبدالعزیز بن جریج~~]] و [[محمد بن عجلان~~]] می‌باشند.<ref>تهذیب الکمال، ج۲، ص۱۰، ش۱۳۷.</ref>		[[ابان بن صالح بن عمیر بن عبید قرشی]]، با [[کنیه]] [[ابوبکر]] یا ابومحمد، از موالی و راویان [[اهل سنت]] است که در شهرهایی چون [[مدینه]] و [[کوفه]] [[سکونت]] داشته است<ref>ابن حبان، کتاب الثقات، ج۶، ص۶۷.</ref>. نام وی در [[کتب رجالی شیعه]] ذکر نشده، اما [[رجالیان اهل سنت]] به شرح حال او پرداخته‌اند<ref>تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ص۱۴۱ - ۱۴۲، ش۳۳۵.</ref>. ابان بن صالح افزون بر [[درک]] افرادی چون [[عمر بن عبدالعزیز]]<ref>ر.ک: صحیح ابن حبان، ج۱۵، ص۴۸.</ref>، از محدثانی همچون [[انس بن مالک]]، [[حسن بصری]]، [[مجاهد بن جبر]]، [[عطاء بن ابی رباح]] و [[محمد بن مسلم بن شهاب زهری]] [[حدیث]] آموخته و [[روایت]] کرده است<ref>تهذیب الکمال، ج۲، ص۹-۱۰، ش۱۳۷.</ref>. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان [[محمد بن خالد جندی]]، [[محمد بن اسحاق بن یسار]] و [[عبدالملک بن عبدالعزیز بن جریج]] می‌باشند<ref>تهذیب الکمال، ج۲، ص۱۰، ش۱۳۷.</ref>.

	درباره [[شخصیت]] ابان بن صالح، میان [[~~علمای اهل سنت~~]] [[اختلاف]] است. [[ابن حزم]]<ref>{{عربی\|وأما حدیث جابر فإنه روایة أبان بن صالح ولیس بالمشهور}}؛ المحلی، ج۱، ص۱۹۸؛ ج۷، ص۲۱۱.</ref> ~~وی را مجهول~~ و [[ابن عبدالبر]]<ref>{{عربی\|ولیس حدیث جابر بصحیح عنه فیعرج علیه لأن أبان بن صالح الذی یرویه ضعیف}}؛ التمهید، ج۱، ص۳۱۲.</ref> وی را [[~~تضعیف~~]] ~~کرده است~~. در مقابل، بزرگانی چون [[یحیی بن ~~معین]]،~~ [[~~ابوزرعة رازی]]، [[ابو حاتم~~ رازی]]<ref>ر. ک: الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۹۷، ش۱۰۹۱.</ref>، [[عجلی]]<ref>ر. ک: معرفة الثقات، ج۱، ص۱۹۸، ش۱۴~~.</ref> و [[یعقوب بن شیبة سدوسی]]<ref>ر. ک: تهذیب الکمال، ج۲، ص۱۰، ش۱۳۷~~.</ref> بر [[وثاقت]] وی تأکید کرده‌اند. [[~~نسائی~~]] ~~نوشته است: لیس به~~ [[~~بأس~~]]~~<ref>ر. ک: تهذیب الکمال، ج۲، ص۱۱، ش۱۳۷.</ref>. ابن حبان نیز~~ وی ~~را در کتاب الثقات<ref>ر. ک~~: ~~ابن حبان، کتاب الثقات، ج۶، ص۶۷.</ref> یاد~~ و [[~~احادیث~~]] او را ~~در کتاب صحیح<ref>ر. ک: صحیح ابن حبان، ج۶، ص۲۴۹ - ۲۵۰.</ref> خود نقل کرده است.~~ [[ابن ~~حجر~~]] ~~بعد از نقل دیدگاه~~ [[~~ابن حزم~~]] و [[ابن عبدالبر]] می‌نویسد: {{عربی\|وهذه غفلة منهما وخطأ تواردا علیه فلم یضعف أبان هذا أحد قبلهما ویکفی فیه قول ابن معین ومن تقدم معه والله أعلم}}<ref>تهذیب التهذیب، ج۱، ص۸۲، ش۱۶۸.</ref>. ~~بر این اساس، مشهور [[اهل سنت]] [[~~ابان بن صالح~~]] را~~ [[~~توثیق~~]] ~~کرده~~ و [[~~روایات~~]] وی را [[~~احادیث صحیح~~]] ~~به شمار آورده‌اند~~.		درباره [[شخصیت]] ابان بن صالح، میان [[علما]] و [[رجال‌نویسان]] [[اختلاف]] است. برخی چون [[ابن حزم]]<ref>{{عربی\|وأما حدیث جابر فإنه روایة أبان بن صالح ولیس بالمشهور}}؛ المحلی، ج۱، ص۱۹۸؛ ج۷، ص۲۱۱.</ref> و [[ابن عبدالبر]]<ref>{{عربی\|ولیس حدیث جابر بصحیح عنه فیعرج علیه لأن أبان بن صالح الذی یرویه ضعیف}}؛ التمهید، ج۱، ص۳۱۲.</ref> وی را محدثی مجهول و [[ضعیف]] دانسته‌اند. در مقابل، بزرگانی چون یحیی بن معین، [[ابوحاتم رازی]]<ref>ر.ک: الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۹۷، ش۱۰۹۱.</ref> و [[عجلی]]<ref>ر.ک: معرفة الثقات، ج۱، ص۱۹۸، ش۱۴.</ref> بر [[وثاقت]] وی تأکید کرده‌اند. [[ابن حجر]] در رد [[تضعیف]] وی نوشته است: این غفلتی از آن دو و خطایی است که بر آن اتفاق کرده‌اند، پیش از آنها کسی [[ابان]] را تضعیف نکرده و قول [[ابن معین]] در [[توثیق]] وی کفایت می‌کند<ref>تهذیب التهذیب، ج۱، ص۸۲، ش۱۶۸.</ref>. طبق روایتی، ابان بن صالح در [[زمان]] عمر بن عبدالعزیز به دیدار وی رفته و [[خلیفه]] دستور داده است نامش را در [[دیوان]] ثبت کرده و برایش مقرری تعیین کنند<ref>ر.ک: الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶.</ref>.

	[[~~ابن سعد~~]] ~~درباره~~ [[~~تاریخ~~]] ~~ولادت و~~ [[~~وفات~~]] وی ~~می‌نویسد: {{عربی\|ولد أبان بن صالح سنة ستین، ومات بعسقلان سنة بضع عشرة ومئة، وهو ابن خمس و خمسین سنة}}~~<ref>الطبقات الکبری، ج۶، ~~ص۳۳۶. (~~یادآوری می‌شود ابن عساکر در تاریخ دمشق، ج۶، ص۱۴۴، ~~ش۳۳۵،~~ به نقل از «ابن سعد» سن ابان بن صالح را ~~شصت و پنج~~ سال ثبت کرده‌اند که نه با عبارت کتاب «طبقات»، نه با گزارش مشهور از کتاب طبقات همخوانی دارد، نه فاصله میان «ستین» سال ولادت ابان بن صالح و ~~«{{عربی\|بضع~~ عشرة و ~~مائة}}» شصت و پنج~~ سال می‌شود).</ref>. [[~~ابن حجر~~]] وی را از طبقه پنجم شمرده است.<ref>{{عربی\|أبان بن صالح بن عمیر بن عبید القرشی…، من الخامسة}}؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۵۱، ش۱۳۷.~~</ref>~~<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۱، ~~ص ۱۱۹~~-۱۲۴.</ref>		[[تاریخ]] دقیق [[وفات]] وی به صورت [[قطعی]] معلوم نیست، ولی به تصریح [[ابن سعد]] وی اندکی پس از سال ۱۱۰ هجری در ۵۵ سالگی در [[عسقلان]] درگذشته است<ref>الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶؛ یادآوری می‌شود ابن عساکر در تاریخ دمشق، ج۶، ص۱۴۴، ش۳۳۵ به نقل از «ابن سعد» سن ابان بن صالح را ۶۵ سال ثبت کرده‌اند که نه با عبارت کتاب «طبقات»، نه با گزارش مشهور از کتاب طبقات همخوانی دارد، نه فاصله میان «ستین» سال ولادت ابان بن صالح و «بضع عشرة و مائة» ۶۵ سال می‌شود.</ref>. او دارای تألیفات مستقلی نبوده است. بر این اساس، مشهور [[اهل سنت]] ابان بن صالح را توثیق کرده و [[روایات]] وی را [[احادیث صحیح]] به شمار آورده‌اند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۱، ص۱۲۱-۱۲۴.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Ali در ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۵۳

2026-05-17T17:53:01Z

نمایش تغییرات

Ali: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = ابان بن صالح قرشی در تراجم و رجال| پرسش مرتبط = }} == مقدمه == ابان بن صالح قرشیر. ک: الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶؛ التاریخ الکبیر، ج۱، ص۴۵۱، ش۱۴۴۳؛ معرفة الثقات، ج۱، ص۱۹۸، ش۱۴؛ الجرح و التعد...» ایجاد کرد

2023-07-13T09:49:59Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = ابان بن صالح قرشی در تراجم و رجال| پرسش مرتبط = }} == مقدمه == ابان بن صالح قرشی<ref>ر. ک: الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶؛ التاریخ الکبیر، ج۱، ص۴۵۱، ش۱۴۴۳؛ معرفة الثقات، ج۱، ص۱۹۸، ش۱۴؛ الجرح و التعد...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[ابان بن صالح قرشی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}

== مقدمه ==
ابان بن صالح قرشی<ref>ر. ک: الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶؛ التاریخ الکبیر، ج۱، ص۴۵۱، ش۱۴۴۳؛ معرفة الثقات، ج۱، ص۱۹۸، ش۱۴؛ الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۹۷، ش۱۰۹۱؛ الثقات (ابن حبان)، ج۶، ص۶۷؛ التعدیل و التجریح، ج۱، ص۳۹۷، ش۱۳۱؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ص۱۴۱، ش۳۳۵؛ تهذیب الکمال، ج۲، ص۹، ش۱۳۷؛ الکاشف، ج۱، ص۲۰۵، ش۱۰۵؛ اکمال تهذیب الکمال، ج۱، ص۱۶۰، ش۱۷۵؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۵۱، ش۱۳۷؛ تهذیب التهذیب، ج۱، ص۸۲، ش۱۶۸؛ التحفة اللطیفه، ج۱، ص۶۰. </ref> در سند ۱ [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] دیده می‌شود که به نقل از کتاب [[البعث و النشور (کتاب)|البعث و النشور]] تألیف «[[احمد بن حسین بیهقی]]» است: {{متن حدیث|فأما الحديث الذي أخبرنا به أبوعبدالله الحافظ بالإسناد عن محمد بن خالد الجندي، عن أبان بن صالح، عن الحسن<ref>مقصود از راوي «حسن البصري» است؛ زيرا وي از «مالك بن انس» روايت مي‌كند. (ر. ك: السنن الكبري (بيهقي)، ج۵، ص۲۵۰؛ تاريخ مدينة دمشق، ج۲۱، ص۴۱۰).</ref>، عن أنس بن مالك أن النبي {{صل}} قال: لا يزداد الأمر [الا] شدة، ولاالناس إلا شحاً، ولا الدنيا إلا إدباراً. ولا تقوم الساعة إلا علي شرار الناس. ولا مهدي إلا عيسي بن مريم. فهذا حديث تفرد به محمد بن خالد الجندي}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۸، ص۴۸۱؛ مجمع البیان، ج۷، ص۱۰۶.</ref><ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۱۹.</ref>

== شرح حال [[راوی]] ==
این راوی، همان «[[ابان بن صالح بن عمیر بن عبید قرشی]]» است، به دلیل روایتش از [[حسن بصری]]<ref>{{عربی|... عن أبان بن صالح، عن الحسن البصري: أنه سمع كعب بن عجرة يقول: فذبحت شاة}} (تفسیر قرآن العظیم (ابن کثیر)، ج۱، ص۳۹۷).</ref> و روایت «[[محمد بن خالد جندی]]» از وی.

[[رجالیان]] [[اهل سنت]]، نام راوی را در کتب رجالی یاد، و به شرح حال وی پرداختند؛ ولی در کتاب‌های رجالی [[شیعه]] از ایشان اسم برده نشده است.

«[[ابن عساکر]]»: {{عربی|أبان بن صالح بن عمير بن عبيد أبوبكر القرشي مولاهم أصله من العرب و أصابه سبأ حدث عن أنس بن مالك و الحسن بن مسلم بن يناق و عمر بن عبدالعزيز وله عليه وفادة و الحسن البصري و...}}<ref>تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ص۱۴۱ - ۱۴۲، ش۳۳۵.</ref>.

«[[مزی]]»: {{عربی|أبان بن صالح بن عمير بن عبيد القرشي، مولاهم، أبوبكر المدني، و قيل: المكي. أصله من العرب، و أصابه سبأ في الجاهلية... ، و روي عنه... محمد بن خالد الجندي}}<ref>تهذیب الکمال، ج۲، ص۹، ش۱۳۷.</ref>.

بعضی وی را [[مدنی]]<ref>«ابان بن صالح بن عمیر المدنی». (التاریخ الکبیر، ج۱، ص۴۵۱، ش۱۴۴۳)؛ نیز ر. ک: اکمال تهذیب الکمال، ص۱۶۰، ش۱۷۵؛ الثقات (ابن حبان)، ج۶، ص۶۷.</ref>، برخی [[کوفی]]<ref>{{عربی|ابان بن صالح بن عمیر من أهل الکوفة}}. (الثقات (ابن حبان)، ج۶، ص۶۷)؛ نیز ر. ک: معرفة الثقات، ج۱، ص۱۹۸، ش۱۴.</ref> و عده‌ای قرشی<ref>«ابان بن صالح بن عمیر القرشی». (الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۹۷، ش۱۰۹۱)؛ نیز ر. ک: التعدیل و التجریح، ج۱، ص۳۹۷، ش۱۳۱؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ص۱۴۱، ش۳۳۵.</ref> و گروهی مکی<ref>{{عربی|سئل أبو زرعة عن أبان بن صالح فقال: مکی ثقة}}. (الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۹۷، ش۱۰۹۱)؛ نیز ر. ک: التعدیل و التجریح، ج۱، ص۳۹۷، ش۱۳۱.</ref>دانسته‌اند، چنان که برخی وی را به «[[ابوبکر]]»<ref>{{عربی|و ولد أبان بن صالح... ، و کان یکنی أبابکر}}؛ (الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶؛ نیز ر. ک: تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ص۱۴۱، ش۳۳۵.</ref> و شماری به «ابومحمد»<ref>{{عربی|أبان بن صالح بن عمیر من أهل الکوفة أبو محمد...}}. (الثقات (ابن حبان)، ج۶، ص۶۷)</ref> [[کنیه]] داده‌اند.

[[اختلاف]] در [[بلد]] [[راوی]]، شاید بدان جهت باشد که در شهرهای مختلفی سکونت داشته؛ یا ولادتش در شهری، تحصیلاتش در [[شهر]] دیگر و سکونتش در شهر سومی بوده، چنان که «[[ابن حبان]]» به این مطلب اشاره دارد و می‌نویسد: {{عربی|أبان بن صالح بن عمير من أهل الكوفة أبومحمد يروي عن مجاهد و نافع أصله من المدينة ولكنه سكن الكوفة...}}<ref>الثقات (ابن حبان)، ج۶، ص۶۷.</ref>.

ابان بن صالح در [[زمان]] «[[عمر بن عبدالعزیز]]» <ref>ر. ک: صحیح ابن حبان، ج۱۵، ص۴۸.</ref> می‌زیسته و روزی به دیدارش می‌رود و عمر بن عبدالعزیز از وی می‌پرسد آیا نام شما در [[دیوان]] ما ثبت است و ایشان در جواب می‌گویند که در زمان خلفای قبل از شما [[دوست]] نداشتم نام من در [[دیوان]] باشد؛ ولی در [[زمان]] شما ابایی ندارم؛ سپس عمر بن عبدالعزیز دستور می‌دهد نامش را در دیوان بنویسند و برایش مقرری در نظر بگیرند<ref>ر. ک: الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶.</ref><ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۱۹-۱۲۱.</ref>

== طبقه [[راوی]] ==
«[[ابن سعد]]» درباره [[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] وی می‌نویسد: {{عربی|ولد أبان بن صالح سنة ستين، ومات بعسقلان سنة بضع عشرة ومئة، وهو ابن خمس و خمسین سنة}}<ref>الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶. (یادآوری می‌شود ابن عساکر در تاریخ دمشق (ج۶، ص۱۴۴، ش۳۳۵) به نقل از «ابن سعد» سن ابان بن صالح را شصت و پنج سال ثبت کرده‌اند که نه با عبارت کتاب «طبقات»، نه با گزارش مشهور از کتاب طبقات همخوانی دارد، نه فاصله میان «ستین» سال ولادت ابان بن صالح و «بضع عشرة و مائة» شصت و پنج سال می‌شود)</ref>.

«[[ابن حجر]]» وی را از طبقه پنجم شمرده است<ref>{{عربی|أبان بن صالح بن عمیر بن عبید القرشی... ، من الخامسة}}. (تقریب التهذیب، ج۱، ص۵۱، ش۱۳۷).</ref><ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۲۱-۱۲۲.</ref>

== استادان و [[شاگردان]] راوی ==
«ابان بن صالح» بسیاری را [[درک]] کرده، از این رو [[مشایخ]] متعدد داشته، چنان که افراد بسیاری از وی [[حدیث]] نقل کردند که از شاگردان وی شمرده می‌گردند.

برخی مشایخ وی: [[انس بن مالک]]، [[حسن بن ابی حسن بصری]]، [[حسن بن محمد بن علی بن ابی طالب]]، [[حسن بن مسلم بن یناق]]، [[حکم بن عتیبه]]، [[ربیعة بن عباد دیلی]]، [[شهر بن حوشب]]، [[عطاء ابن ابی رباح]]، [[عطاء بن یسار]]، [[علی بن عبدالله بن عباس]]، [[عمر بن عبدالعزیز]]، [[فضل بن معقل بن سنان اشجعی]]، [[قعقاع بن حکیم]]، [[مجاهد بن جبر]]، [[محمد بن کعب قرظی]]، [[محمد بن مسلم بن شهاب زهری]]، [[منصور بن معتمر]] و [[نافع مولی ابن عمر]]<ref>تهذیب الکمال، ج۲، ص۹ - ۱۰، ش۱۳۷.</ref>.

شماری از شاگردان وی: [[ابراهیم بن ابی عبلة مقدسی]]، [[اسامة بن زید لیثی مدنی]]، [[اسحاق بن عبدالله ابن ابی فروة]]، [[احارث بن یعقوب]]، [[خالد بن الیاس]]، [[سعد بن اسحاق بن کعب بن عجرة]]، [[عبدالله ابن عامر اسلمی]]، [[عبدالملک بن عبدالعزیز بن جریج]]، [[عبیدالله بن ابی جعفر]]، [[عقیل بن خالد ایلی]]، [[محمد بن اسحاق بن یسار]]، [[محمد بن خالد جندی]]، [[محمد بن عجلان]]، [[موسی بن خلف عمی]]، [[موسی ابن عبیدة ربذی]]<ref>تهذیب الکمال، ج۲، ص۱۰، ش۱۳۷.</ref><ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۲۲-۱۲۳.</ref>

== جایگاه [[حدیثی]] [[راوی]] ==
در منابع رجالی [[شیعه]]، هیچ از ایشان یاد نشده؛ اما [[رجالیان]] [[اهل سنت]]، مانند «[[یحیی بن معین]]، [[ابوزرعة رازی]]، [[ابو حاتم رازی]]<ref>ر. ک: الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۹۷، ش۱۰۹۱.</ref>، عجلی ([[احمد بن عبدالله بن صالح عجلی]])<ref>ر. ک: معرفة الثقات، ج۱، ص۱۹۸، ش۱۴.</ref> و [[یعقوب بن شیبة سدوسی]]»<ref>ر. ک: تهذیب الکمال، ج۲، ص۱۰، ش۱۳۷.</ref> وی را توثیق کرده‌اند.

«[[نسائی]]» نوشته است: {{عربی|ليس به بأس}}<ref>ر. ک: تهذیب الکمال، ج۲، ص۱۱، ش۱۳۷.</ref>. «[[ابن حبان]]» نیز وی را در کتاب الثقات<ref>ر. ک: الثقات (ابن حبان)، ج۶، ص۶۷.</ref> یاد و [[احادیث]] او را در کتاب صحیح<ref>ر. ک: صحیح ابن حبان، ج۶، ص۲۴۹ - ۲۵۰.</ref> خود نقل کرده است، ولی «[[ابن حزم]]»<ref>{{عربی|وأما حديث جابر فإنه رواية أبان بن صالح وليس بالمشهور}} (المحلی، ج۱، ص۱۹۸؛ ج۷، ص۲۱۱).</ref> وی را مجهول و «[[ابن عبدالبر]]»<ref>{{عربی|وليس حديث جابر بصحيح عنه فيعرج عليه لأن أبان بن صالح الذي يرويه ضعيف}}؛ (التمهید، ج۱، ص۳۱۲)</ref> وی را [[تضعیف]] کرده است.

«[[ابن حجر]]» بعد از نقل دیدگاه «ابن حزم» و «ابن عبدالبر»: {{عربی|وهذه غفلة منهما وخطأ تواردا عليه فلم يضعف أبان هذا أحد قبلهما ويكفي فيه قول ابن معين ومن تقدم معه والله أعلم}}<ref>تهذیب التهذیب، ج۱، ص۸۲، ش۱۶۸.</ref>.

بر این اساس، مشهور اهل سنت «ابان بن صالح» را توثیق کرده و [[روایات]] وی را [[احادیث صحیح]] به شمار آورده‌اند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۲۳-۱۲۴.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM009725.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:رجال تفسیری]]
[[رده:اعلام]]