ابراهیم بن ابی‌رجاء کوفی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2026-05-20T06:33:25Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۳
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[ابراهیم بن ابی رجاء]]، [[اخی طربال]]، [[کوفی]]، از [[اصحاب امامان]] [[امام باقر]] و [[امام صادق]]{{ع}} است<ref>ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۲۳، ش۱۲۳۶؛ ص۱۵۸، ش۱۷۵۵.</ref>. نام وی در [[کتب رجالی]] ذکر نشده<ref>ر. ک: أ. منابع شیعی: تنقیح المقال، ج۳، ص۲۲۶، ش۸۵؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۰۴، ش ۶۱-۶۲ و ص۵۲۳، ش ۱۸۹۸؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۴۳، ش۴۳؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۷۶، ش۸۰.		[[ابراهیم بن ابی رجاء]]، [[اخی طربال]]، [[کوفی]]، از [[اصحاب امامان]] [[امام باقر]] و [[امام صادق]]{{ع}} است<ref>ر.ک: رجال الطوسی، ص۱۲۳، ش۱۲۳۶؛ ص۱۵۸، ش۱۷۵۵.</ref>. نام وی در [[کتب رجالی]] ذکر نشده<ref>ر.ک: أ. منابع شیعی: تنقیح المقال، ج۳، ص۲۲۶، ش۸۵؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۰۴، ش ۶۱-۶۲ و ص۵۲۳، ش ۱۸۹۸؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۴۳، ش۴۳؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۷۶، ش۸۰.
	ب. منابع سنی: لسان المیزان، ج۱، ص۵۶، ش۱۴۲.</ref>؛ ولی با تعابیر مختلف در اسناد روایات واقع شده است: «{{عربی\|إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی رَجَاءٍ أَخِی طِرْبَالٍ}}؛ {{عربی\|إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی رَجَاءٍ عَنْ أَخِی طِرْبَالٍ}}<ref>التوحید، ج۱، ص۴۵۹ - ۴۶۰، ح۲۸.</ref>؛ {{عربی\|إِبْرَاهِیمَ بْنِ رَجَاءٍ أَخِی طِرْبَالٍ}}<ref>{{متن حدیث\|جَعْفَرُ بْنُ أَحْمَدَ الْقُمِّیُّ فِی کِتَابِ الْغَایَاتِ، عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ رَجَاءٍ أَخِی طِرْبَالٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} یَقُولُ: مَا عُبِدَ اللَّهُ بِشَیْءٍ مِثْلِ الصَّمْتِ وَ الْمَشْیِ إِلَی بَیْتِهِ}}؛ جامع أحادیث الشیعه، ج۱۰، ص۴۷۸، ح۱۳۷۲.</ref>؛ {{عربی\|"إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی رَجَاءٍ"}}<ref>{{متن حدیث\|عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی رَجَاءٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: حُسْنُ الْجِوَارِ یَزِیدُ فِی الرِّزْقِ}}؛ الکافی، ج۲، ص۶۶۶ ح۳.</ref>؛ {{عربی\|"أخو الطربال"}}<ref>{{متن حدیث\|وَ عَنْ أَخِی الطِّرْبَالِ قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِنَّ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی الْأَرْضِ حُرُمَاتٍ...}}؛ المؤمن، ص۷۳، ح۲۰۱.</ref>. تمام روایاتی که از وی در کتب حدیثی نقل شده، از امام صادق{{ع}} است<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۴۱۹ به گزارش از التوحید، ج۱، ص۴۵۹ - ۴۶۰، ح۲۸: {{عربی\|أبی قال: حدثنا محمد بن یحیی العطار عن محمد بن الحسین بن أبی الخطاب عن ابن فضال عن علی بن شجرة عن إبراهیم بن أبی رجاء عن أخی طربال عن إبراهیم بن أبی رجاء أخی طربال خ ل قال:...}}</ref>، جز یک [[روایت]] او از [[معتمر بن سلیمان]]<ref>الخصال، ج۱، ص۱۷۹، ح۲۴۳.</ref>. ابراهیم بن ابی رجاء افزون بر [[امامان معصوم]]، از محدثانی همچون معتمر بن سلیمان [[حدیث]] آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان [[علی بن شجرة]]، [[ابراهیم بن اسحاق]]<ref>رجال الطوسی، ص۱۲۳، ش۱۲۳۶.</ref>، [[یحیی بن محمد بن صاعد]]<ref>الزهد، ص۴۳، ح۱۱۵.</ref>، [[اسماعیل بن مهران]]<ref>الکافی، ج۲، ص۶۶۶، ح۳.</ref> و [[علی بن اسحاق]]<ref>الزهد، ص۴۳، ح۱۱۵.</ref> می‌باشند.		ب. منابع سنی: لسان المیزان، ج۱، ص۵۶، ش۱۴۲.</ref>؛ ولی با تعابیر مختلف در اسناد روایات واقع شده است: «{{عربی\|إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی رَجَاءٍ أَخِی طِرْبَالٍ}}؛ {{عربی\|إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی رَجَاءٍ عَنْ أَخِی طِرْبَالٍ}}<ref>التوحید، ج۱، ص۴۵۹ - ۴۶۰، ح۲۸.</ref>؛ {{عربی\|إِبْرَاهِیمَ بْنِ رَجَاءٍ أَخِی طِرْبَالٍ}}<ref>{{متن حدیث\|جَعْفَرُ بْنُ أَحْمَدَ الْقُمِّیُّ فِی کِتَابِ الْغَایَاتِ، عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ رَجَاءٍ أَخِی طِرْبَالٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} یَقُولُ: مَا عُبِدَ اللَّهُ بِشَیْءٍ مِثْلِ الصَّمْتِ وَ الْمَشْیِ إِلَی بَیْتِهِ}}؛ جامع أحادیث الشیعه، ج۱۰، ص۴۷۸، ح۱۳۷۲.</ref>؛ {{عربی\|"إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی رَجَاءٍ"}}<ref>{{متن حدیث\|عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی رَجَاءٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: حُسْنُ الْجِوَارِ یَزِیدُ فِی الرِّزْقِ}}؛ الکافی، ج۲، ص۶۶۶ ح۳.</ref>؛ {{عربی\|"أخو الطربال"}}<ref>{{متن حدیث\|وَ عَنْ أَخِی الطِّرْبَالِ قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِنَّ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی الْأَرْضِ حُرُمَاتٍ...}}؛ المؤمن، ص۷۳، ح۲۰۱.</ref>. تمام روایاتی که از وی در کتب حدیثی نقل شده، از امام صادق{{ع}} است<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۴۱۹ به گزارش از التوحید، ج۱، ص۴۵۹ - ۴۶۰، ح۲۸: {{عربی\|أبی قال: حدثنا محمد بن یحیی العطار عن محمد بن الحسین بن أبی الخطاب عن ابن فضال عن علی بن شجرة عن إبراهیم بن أبی رجاء عن أخی طربال عن إبراهیم بن أبی رجاء أخی طربال خ ل قال:...}}</ref>، جز یک [[روایت]] او از [[معتمر بن سلیمان]]<ref>الخصال، ج۱، ص۱۷۹، ح۲۴۳.</ref>. ابراهیم بن ابی رجاء افزون بر [[امامان معصوم]]، از محدثانی همچون معتمر بن سلیمان [[حدیث]] آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان [[علی بن شجرة]]، [[ابراهیم بن اسحاق]]<ref>رجال الطوسی، ص۱۲۳، ش۱۲۳۶.</ref>، [[یحیی بن محمد بن صاعد]]<ref>الزهد، ص۴۳، ح۱۱۵.</ref>، [[اسماعیل بن مهران]]<ref>الکافی، ج۲، ص۶۶۶، ح۳.</ref> و [[علی بن اسحاق]]<ref>الزهد، ص۴۳، ح۱۱۵.</ref> می‌باشند.

	درباره [[شخصیت]] [[ابراهیم بن ابی رجاء]]، میان [[علما]] و [[رجال‌نویسان]] [[اختلاف]] است. [[علامه مامقانی]] اصل عنوان را [[اشتباه]] دانسته و مدعی شده که کلمه «ابی» اضافه است و صحیح آن «[[ابراهیم بن رجاء]]» است که [[متحد]] با [[ابراهیم بن رجاء جحدری]] معنون در [[کتب رجالی]] می‌باشد<ref>{{عربی\|أقول: ذکره هنا اشتباه، منشأه زیادة کلمة (أبی) فی نسخته فهو إبراهیم بن رجاء الذی یأتی التعرض لحاله... و زعم التعدد و ذکره هنا بإضافة کلمة الأب إلی (رجاء) و... کما صدر من جامع الرواة لا وجه له}}؛ تنقیح المقال، ج۳، ص۲۲۷، ش۸۵.</ref>. در مقابل، [[آیت‌الله خویی]] اصل عنوان را صحیح دانسته؛ ولی [[اتحاد]] را نپذیرفته است<ref>{{عربی\|هو غیر إبراهیم بن رجاء الآتی}}؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۷۶، ش۸۰.</ref>، چنان که [[علامه شوشتری]] نیز عنوان را درست دانسته و به تغایر [[معتقد]] شده است<ref>ر. ک: قاموس الرجال، ج۱، ص۱۴۳، ش۴۳.</ref>. بر اساس تحقیق، [[ظن]] [[قوی]] هست که [[کنیه~~]] [[جمیل]]،~~ [[ابورجاء]] باشد که گاه به [[ابراهیم بن جمیل]] از وی یاد می‌شود و گاه به ابراهیم بن ابی رجاء، در نتیجه عنوان [[راوی]] «{{عربی\|ابراهیم بن جمیل، أبورجاء، أخو طربال الکوفی}}» است. در کتب رجالی، جرح و تعدیلی از ابراهیم بن ابی رجاء نشده؛ ولی علی بن شجرة که از وی [[نقل حدیث]] می‌کند، از [[اجلاء]] و معاریف است و از [[ثقات]] به شمار می‌آید<ref>علامه حلی به جای عبارت {{عربی\|وجوه جلة}}، تعبیر {{عربی\|وجوه أعیان أجلة}} را به کار برده است؛ رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۱۰۲؛ رجال النجاشی، ص۲۷۵، ش۷۲۰.</ref>. [[ابن حجر عسقلانی]] از [[رجالیان]] معروف [[اهل سنت]] نوشته است: «{{عربی\|إبراهیم بن أبی رجاء الکوفی، ذکره الکشی<ref>یادآوری می‌شود که در رجال کشی موجود، به نام راوی اشاره‌ای نشده است.</ref> فی رجال الشیعة الرواة عن جعفر الصادق}}<ref>لسان المیزان، ج۱، ص۵۶، ش۱۴۲.</ref>.		درباره [[شخصیت]] [[ابراهیم بن ابی رجاء]]، میان [[علما]] و [[رجال‌نویسان]] [[اختلاف]] است. [[علامه مامقانی]] اصل عنوان را [[اشتباه]] دانسته و مدعی شده که کلمه «ابی» اضافه است و صحیح آن «[[ابراهیم بن رجاء]]» است که [[متحد]] با [[ابراهیم بن رجاء جحدری]] معنون در [[کتب رجالی]] می‌باشد<ref>{{عربی\|أقول: ذکره هنا اشتباه، منشأه زیادة کلمة (أبی) فی نسخته فهو إبراهیم بن رجاء الذی یأتی التعرض لحاله... و زعم التعدد و ذکره هنا بإضافة کلمة الأب إلی (رجاء) و... کما صدر من جامع الرواة لا وجه له}}؛ تنقیح المقال، ج۳، ص۲۲۷، ش۸۵.</ref>. در مقابل، [[آیت‌الله خویی]] اصل عنوان را صحیح دانسته؛ ولی [[اتحاد]] را نپذیرفته است<ref>{{عربی\|هو غیر إبراهیم بن رجاء الآتی}}؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۷۶، ش۸۰.</ref>، چنان که [[علامه شوشتری]] نیز عنوان را درست دانسته و به تغایر [[معتقد]] شده است<ref>ر.ک: قاموس الرجال، ج۱، ص۱۴۳، ش۴۳.</ref>. بر اساس تحقیق، [[ظن]] [[قوی]] هست که کنیه جمیل، [[ابورجاء]] باشد که گاه به [[ابراهیم بن جمیل]] از وی یاد می‌شود و گاه به ابراهیم بن ابی رجاء، در نتیجه عنوان راوی «{{عربی\|ابراهیم بن جمیل، أبورجاء، أخو طربال الکوفی}}» است. در کتب رجالی، جرح و تعدیلی از ابراهیم بن ابی رجاء نشده؛ ولی علی بن شجرة که از وی نقل حدیث می‌کند، از اجلاء و معاریف است و از ثقات به شمار می‌آید<ref>علامه حلی به جای عبارت {{عربی\|وجوه جلة}}، تعبیر {{عربی\|وجوه أعیان أجلة}} را به کار برده است؛ رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۱۰۲؛ رجال النجاشی، ص۲۷۵، ش۷۲۰.</ref>. [[ابن حجر عسقلانی]] از [[رجالیان]] معروف [[اهل سنت]] نوشته است: «{{عربی\|إبراهیم بن أبی رجاء الکوفی، ذکره الکشی<ref>یادآوری می‌شود که در رجال کشی موجود، به نام راوی اشاره‌ای نشده است.</ref> فی رجال الشیعة الرواة عن جعفر الصادق}}<ref>لسان المیزان، ج۱، ص۵۶، ش۱۴۲.</ref>.

	[[تاریخ]] دقیق [[وفات]] وی معلوم نیست. [[آیت‌الله بروجردی]]، [[ابراهیم بن ابی رجاء]] را در طبقه پنجم راویان قرار داده است<ref>ر. ک: طبقات رجال الکافی، الموسوعة الرجالیه، ص۲۶.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ~~ج۱،~~ ص۱۷۹-۱۸۴.</ref>		[[تاریخ]] دقیق [[وفات]] وی معلوم نیست. [[آیت‌الله بروجردی]]، [[ابراهیم بن ابی رجاء]] را در طبقه پنجم راویان قرار داده است<ref>ر.ک: طبقات رجال الکافی، الموسوعة الرجالیه، ص۲۶.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)\|رجال تفسیری ج۱]]، ص۱۷۹-۱۸۴.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Ali در ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۳

2026-05-18T10:13:42Z

نمایش تغییرات

Wasity در ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۶

2024-02-26T13:16:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۴۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = اصحاب امام باقر\| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == نام ابراهیم بن ابی رجاء اخی طربالر. ک: أ. منابع شیعی: تنقیح المقال، ج۳، ص۲۲۶، ش۸۵؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۰۴ (ش ۶۱- ۶۲ و ۵۲۳ (ش ۱۸۹۸)؛ قاموس الرجا...» ایجاد کرد

2023-08-26T05:28:22Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == نام ابراهیم بن ابی رجاء اخی طربال<ref>ر. ک: أ. منابع شیعی: تنقیح المقال، ج۳، ص۲۲۶، ش۸۵؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۰۴ (ش ۶۱- ۶۲ و ۵۲۳ (ش ۱۸۹۸)؛ قاموس الرجا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}

== مقدمه ==
نام ابراهیم بن ابی رجاء اخی [[طربال]]<ref>ر. ک: أ. منابع [[شیعی]]: [[تنقیح المقال]]، ج۳، ص۲۲۶، ش۸۵؛ مستدرکات [[علم رجال الحدیث]]، ج۱، ص۱۰۴ (ش ۶۱- ۶۲ و ۵۲۳ (ش ۱۸۹۸)؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۴۳، ش۴۳؛ معجم [[رجال]] الحدیث، ج۱، ص۱۷۶، ش۸۰.
ب. منابع [[سنی]]: لسان [[المیزان]]، ج۱، ص۵۶، ش۱۴۲.</ref> فقط در سند ۱ [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] یاد گردیده، که از کتاب [[توحید]] [[شیخ صدوق]] نقل شده است:

{{متن حدیث|وَ‌بإسناده إلی إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ أَخِي طِرْبَالٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} يَقُولُ كَفُّ الْأَذَى وَ قِلَّةُ الصَّخَبِ يَزِيدَانِ فِي الرِّزْقِ}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۴۱۹ به گزارش از التوحید، ج۱، ص۴۵۹ - ۴۶۰، ح۲۸: {{عربی|أبی قال: حدثنا محمد بن یحیی العطار عن محمد بن الحسین بن أبی الخطاب عن ابن فضال عن علی بن شجرة عن إبراهیم بن أبی رجاء عن أخی طربال عن إبراهیم بن أبی رجاء أخی طربال خ ل قال:...}}</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۷۹.</ref>

== شرح حال [[راوی]] ==
نام یادشده در کتب رجالی ذکر نشده؛ ولی با تعابیر مختلف در [[اسناد روایات]] واقع شده است: {{عربی|"إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي رَجَاءٍ أَخِي طِرْبَالٍ"}}؛ {{عربی|"إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ أَخِي طِرْبَالٍ"}}<ref>التوحید، ج۱، ص۴۵۹ - ۴۶۰، ح۲۸.</ref>؛ {{عربی|"إِبْرَاهِيمَ بْنِ رَجَاءٍ أَخِي طِرْبَالٍ"}}<ref>{{متن حدیث|جَعْفَرُ بْنُ أَحْمَدَ الْقُمِّيُّ فِي كِتَابِ الْغَايَاتِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ رَجَاءٍ أَخِي طِرْبَالٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} يَقُولُ: مَا عُبِدَ اللَّهُ بِشَيْءٍ مِثْلِ الصَّمْتِ وَ الْمَشْيِ إِلَى بَيْتِهِ}}؛ (جامع أحادیث الشیعه، ج۱۰، ص۴۷۸، ح۱۳۷۲).</ref>؛ {{عربی|"إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي رَجَاءٍ"}}<ref>{{متن حدیث|عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالَ: حُسْنُ الْجِوَارِ يَزِيدُ فِي الرِّزْقِ}}؛ (الکافی، ج۲، ص۶۶۶ ح۳).</ref>؛ {{عربی|"أخو الطربال"}}<ref>{{متن حدیث|وَ عَنْ أَخِي الطِّرْبَالِ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِي الْأَرْضِ حُرُمَاتٍ...}}؛ المؤمن، ص۷۳، ح۲۰۱).</ref>.

[[علامه مامقانی]] ذیل عنوان ابراهیم بن ابی رجاء بعد از [[نقل روایت]] کافی که در سند آن ابراهیم بن ابی رجاء یاد شده: اصل عنوان [[اشتباه]] است و کلمه «ابی» اضافه است و صحیح آن «ابراهیم بن رجاء» است که [[متحد]] با [[ابراهیم بن رجاء جحدری]] معنون در کتب رجالی می‌باشد <ref>{{عربی|أقول: ذکره هنا اشتباه، منشأه زیادة کلمة (أبی) فی نسخته فهو إبراهیم بن رجاء الذی یأتی التعرض لحاله... و زعم التعدد و ذکره هنا بإضافة کلمة الأب إلی (رجاء) و... کما صدر من جامع الرواة لا وجه له}}؛ (تنقیح المقال، ج۳، ص۲۲۷، ش۸۵).</ref>.

[[آیت الله خویی]] اصل عنوان را صحیح دانسته؛ ولی [[اتحاد]] را نپذیرفته است<ref>{{عربی|هو غیر إبراهیم بن رجاء الآتی}}؛ (معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۷۶، ش۸۰).</ref>، چنان که [[علامه شوشتری]] نیز عنوان را درست دانسته و به تغایر [[معتقد]] شده است<ref>ر. ک: قاموس الرجال، ج۱، ص۱۴۳، ش۴۳.</ref>.

===یادآوری===
عنوان ابراهیم بن رجاء در کتب رجالی، مشترک میان «ابراهیم بن رجاء جحدری» و «[[ابراهیم بن رجاء شیبانی]]» معروف به «ابن ابی هراسة» است.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۷۹-۱۸۰.</ref>

== تحقیق ==
اتحاد ابراهیم بن ابی رجاء با ابراهیم بن رجاء جحدری به دلیل تفاوت طبقه بعید است؛ زیرا ابراهیم بن ابی رجاء از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] می‌کند<ref>ر. ک: الزهد، ص۳۰، ح۷۶؛ الکافی، ج۲، ص۶۶۶، ح۳؛ التوحید، ص۴۵۹، ح۲۸؛ و....</ref>؛ ولی [[شیخ طوسی]] عنوان ابراهیم بن رجاء جحدری را در باب {{عربی|"من لم یرو عنهم {{عم}}"}} ذکر کرده و می‌نویسد: {{عربی|"روی عنه ابراهیم بن هاشم"}}<ref>رجال الطوسی، ص۴۱۳، ش۵۹۷۶.</ref>. [[ابن داوود]] نیز می‌نگارد: {{عربی|" له مجلس یصف فیه أبا محمد العسکری {{ع}}"}}<ref>الرجال (ابن داوود)، ص۱۴، ش۱۸.</ref>، چنان که در [[اسناد روایات]] و کتب [[رجال]]، به {{عربی|"أخو طربال"}} [[مقید]] نشده است.

آری! اتحادش با ابراهیم بن رجاء شیبانی به جهت [[قرب]] طبقه، شدنی است؛ زیرا هر دو از امام صادق {{ع}} روایت می‌کنند<ref>ر. ک: بشارة المصطفی {{صل}}، ص۵۱؛ عوالم العلوم و المعارف و الأحوال (الإمام علی بن أبی طالب {{ع}})، ص۴۷۴؛ مستدرک الوسائل (الخاتمة)، ج۱، ص۲۱۴.</ref>؛ ولی دلیل روشنی برای این اتحاد وجود ندارد، بلکه مراد از ابراهیم بن ابی رجاء در [[سند روایت]] مورد بحث، [[ابراهیم بن جمیل]]، اخو [[طربال کوفی]] است، به دو دلیل:
# [[اتحاد]] [[راوی]] و مروی عنه، چون [[شیخ طوسی]]، [[ابراهیم بن جمیل]] را از [[اصحاب امامان]] [[امام باقر]] و [[امام صادق]] {{عم}} شمرده و می‌نویسد: {{عربی|" روی عنه علی بن شجرة"}}<ref>رجال الطوسی، ص۱۲۳، ش۱۲۳۶.</ref> و در سند مورد بحث هم علی بن شجرة از ابراهیم بن ابی رجاء [[روایت]] می‌کند.
# شیخ طوسی، ابراهیم بن جمیل را با قید {{عربی|"أخو طربال"}} آورده<ref>{{عربی|ابراهیم بن جمیل، أخو طربال الکوفی روی عنه علی بن شجرة}}؛ (رجال الطوسی، ص۱۲۳، ش۱۲۳۶).</ref> و در سند مورد بحث، در بعضی نسخه‌ها نیز ابراهیم بن ابی رجاء با قید {{عربی|"أخو طربال"}} آمده است. افزون بر این، جز ایشان راوی دیگری با وصف {{عربی|"أخو طربال"}} ثبت نشده است.

بر این اساس، [[ظن]] [[قوی]] هست که [[کنیه]] [[جمیل]]، ابورجاء باشد که گاه به ابراهیم بن جمیل از وی یاد می‌شود و گاه به ابراهیم بن ابی رجاء، در نتیجه عنوان راوی {{عربی|"ابراهیم بن جمیل، أبورجاء، أخو طربال الکوفی"}} است و نسخه {{عربی|"ابراهیم بن أبی رجاء عن أخی طربال"}} که در [[سند روایت]] [[توحید]] [[صدوق]] آمده، صحیح نیست.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۸۱-۱۸۲.</ref>

== طبقه راوی ==
از [[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] راوی اطلاعی در دست نیست؛ لکن با توجه به استظهار گذشته - که مراد از «ابراهیم بن رجاء»، «ابراهیم بن جمیل» است - و با در نظر گرفتن سند روایت مورد بحث، وی از اصحاب امامان [[امام باقر]] و [[امام صادق]] {{عم}} است، چنان که شیخ طوسی نیز [[ابراهیم بن جمیل]] را در زمره اصحاب امامان باقر و صادق {{عم}}<ref>ر. ک: رجال الطوسی، ص۱۲۳، ش۱۲۳۶؛ ص۱۵۸، ش۱۷۵۵.</ref> نام می‌برد، هرچند روایتی از [[امام باقر]] {{ع}} از طریق ایشان به دست ما نرسیده است.

[[آیت الله بروجردی]] ابراهیم بن ابی رجاء را در طبقه پنجم [[راویان]] قرار داده است<ref>ر. ک: الموسوعة الرجالیه (طبقات رجال الکافی)، ص۲۶.</ref><ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۸۲.</ref>

== استادان و [[شاگردان]] راوی ==
تمام روایاتی که از راوی در [[کتب حدیثی]] نقل شده، از [[امام صادق]] {{ع}} است، جز یک روایت او از شخصی به نام [[معتمر بن سلیمان]]<ref>الخصال، ج۱، ص۱۷۹، ح۲۴۳.</ref> که از [[مشایخ]] او شمرده می‌شود؛ ولی افراد گوناگونی از ایشان [[حدیث]] نقل کرده‌اند که از [[شاگردان]] [[حدیثی]] وی شمرده می‌گردند؛ مانند [[علی بن شجرة]] و [[ابراهیم بن اسحاق]]<ref>رجال الطوسی، ص۱۲۳، ش۱۲۳۶.</ref>، [[یحیی بن محمد بن صاعد]]<ref>الخصال، ج۱، ص۱۷۹، ح۲۴۳.</ref>، [[اسماعیل بن مهران]]<ref>الکافی، ج۲، ص۶۶۶، ح۳.</ref> و [[علی بن اسحاق]]<ref>الزهد، ص۴۳، ح۱۱۵.</ref><ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۸۳.</ref>

== جایگاه حدیثی [[راوی]] ==
در کتب رجالی، [[جرح]] و تعدیلی از ابراهیم بن ابی رجاء نشده؛ ولی علی بن شجرة که از وی [[نقل حدیث]] می‌کند، از اجلاء و معاریف است و از [[ثقات]] به شمار می‌آید. افزون بر این، دارای کتاب حدیثی است که عده‌ای آن را [[روایت]] کرده‌اند:

[[نجاشی]]: {{عربی|"علی بن شجرة بن میمون بن أبی أراکة النبال... و أخوه الحسن بن شجرة روی و کلهم ثقات وجوه جلة<ref>علامه حلی به جای عبارت {{عربی|وجوه جلة}}، تعبیر {{عربی|وجوه أعیان أجلة}} را به کار برده است. (خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۱۰۲).</ref> و لعلی کتاب یرویه جماعة..."}}<ref>رجال النجاشی، ص۲۷۵، ش۷۲۰.</ref>.

[[ابن حجر عسقلانی]] از [[رجالیان]] معروف [[اهل سنت]]: {{عربی|"إبراهیم بن أبی رجاء الکوفی، ذکره الکشی<ref>یادآوری می‌شود که در رجال کشی موجود، به نام راوی اشاره‌ای نشده است.</ref> فی رجال الشیعة الرواة عن جعفر الصادق"}}<ref>لسان المیزان، ج۱، ص۵۶، ش۱۴۲.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۱۸۳-۱۸۴.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM009725.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:رجال تفسیری]]
[[رده:اعلام]]
[[رده:طبقه پنجم راویان]]
[[رده:اصحاب امام باقر]]
[[رده:اصحاب امام صادق]]