ابراهیم بن سلیمان نهمی خزاز - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* آشنایی اجمالی */

2026-05-28T18:22:27Z

آشنایی اجمالی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۵۲
خط ۷:		خط ۷:

	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	[[ابواسحاق ~~ابراهیم بن سلیمان بن حیان خزاز\|~~ابراهیم بن سلیمان بن عبدالله بن حیان النهمی الخزاز الکوفی]]، از [[محدثان]] بنام [[شیعه]] است که اگرچه در [[کتب رجالی]] ذکری از [[روایت]] مستقیم وی از [[امامان معصوم]]{{عم}} به میان نیامده و [[شیخ طوسی]] او را در زمره کسانی که از [[ائمه]]{{عم}} روایت نکرده‌اند آورده است<ref>عدم نقل روایت از یکی از ائمه{{عم}} لزوماً به معنای عدم معاصرت نیست، بلکه شاید به جهت عدم دیدار باشد.</ref>، لکن برخی [[محققان]] معتقدند وی [[دوران امام صادق]]{{ع}}، [[امام کاظم]]{{ع}}، [[امام رضا]]{{ع}} و [[امام جواد]]{{عم}} را [[درک]] کرده است<ref>{{عربی\|"لم أقف له روایة عن الأئمة{{عم}}، مع أنه کان فی عصر الصادق{{ع}}، و الکاظم{{ع}}، والرضا{{ع}}، و الجواد{{ع}}، بل عن أصحاب الباقر و الصادق{{عم}} مثل جابر الجعفی المتوفی سنة ۱۳۸ أو سنة ۱۳۲؛ و روی عنه حمید بن زیاد المتوفی سنة ۳۱۰"}}؛ تهذیب المقال، ج۱، پاورقی ص۲۹۲-۲۹۳، ش۲۰.</ref>. ابراهیم بن سلیمان افزون بر درک دوران [[امامان]]، از محدثانی همچون [[جابر بن یزید جعفی]]، [[عمرو بن شمر]]، [[حسین بن سعید]] [[نخعی]] و [[عبید بن عبدالرحمن تیمی]] [[حدیث]] آموخته و روایت کرده است<ref>{{متن حدیث\|... أَخْبَرَنَا جَمَاعَةٌ، عَنْ أَبِی الْمُفَضَّلِ، قَالَ: حَدَّثَنِی أَبُو شَبَّةَ سَنَةَ سِتَّ عَشْرَةَ وَ ثَلَاثِ مِائَةٍ، وَ فِیهَا مَاتَ (رَحِمَهُ اللَّهُ)، قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنُ سُلَیْمَانَ النِّهْمِیُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ الْأَعْشَی، عَنْ زِیَادِ بْنِ الْمُنْذِرِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ{{عم}}، عَنْ أَبِیهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ: قَالَ عَلِیٌّ{{ع}}...}}؛ الأمالی (طوسی)، ص۵۰۱، ش۱۰۹۷)؛ {{متن حدیث\|عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَالِکٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ سُلَیْمَانَ الْخَزَّازِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِی عُبَیْدَةَ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ{{ع}} یَقُولُ:...}}؛(مستدرک الوسائل، ج۴، ص۴۴۸، ح۵۱۳۰)؛ الفهرست (طوسی)، ص۳۵ (ش ۴۲ - ۴۳)، ۱۳۲ (ش ۱۸۹)، ۲۵۱ (ش ۳۶۹)، ۲۸۰ (۴۱۲)، ۳۰۲ (ش۴۵۹)، ۳۱۳ (ش ۴۸۰)، ص۳۲۰ - ۳۲۱ (ش۴۹۷)، ۳۶۴ (ش۵۶۹)، ۳۶۶ (ش ۵۷۲)، ۴۲۵ (ش ۶۵۷ - ۶۵۹)، ۴۳۵ (ش۶۸۹)، ۴۶۱ (ش ۷۳۵)، ۴۹۸ (ش ۷۸۹)؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۵۵۵ (ح۷۱۰) و۶۰۶ (۷۶۴)؛ الرسالة العلویه، ص۳۲-۳۳.</ref>. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان [[حمید بن زیاد]]، [[ابوشیبه]] و [[جعفر بن محمد بن مالک]] می‌باشند<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص۴۶۰ (ح۶۰۲) و ۵۵۵ (ح۷۱۰)؛ الأمالی (طوسی)، ص۵۰۱، ح۱۰۹۷؛ وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۳۰۹، ح۲۱۶۲۳؛ فلاح السائل، ص۲۴۳ - ۲۴۴؛ رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰.</ref>.		[[ابواسحاق ابراهیم بن سلیمان بن عبدالله بن حیان النهمی الخزاز الکوفی]]، از [[محدثان]] بنام [[شیعه]] است که اگرچه در [[کتب رجالی]] ذکری از [[روایت]] مستقیم وی از [[امامان معصوم]]{{عم}} به میان نیامده و [[شیخ طوسی]] او را در زمره کسانی که از [[ائمه]]{{عم}} روایت نکرده‌اند آورده است<ref>عدم نقل روایت از یکی از ائمه{{عم}} لزوماً به معنای عدم معاصرت نیست، بلکه شاید به جهت عدم دیدار باشد.</ref>، لکن برخی [[محققان]] معتقدند وی [[دوران امام صادق]]{{ع}}، [[امام کاظم]]{{ع}}، [[امام رضا]]{{ع}} و [[امام جواد]]{{عم}} را [[درک]] کرده است<ref>{{عربی\|"لم أقف له روایة عن الأئمة{{عم}}، مع أنه کان فی عصر الصادق{{ع}}، و الکاظم{{ع}}، والرضا{{ع}}، و الجواد{{ع}}، بل عن أصحاب الباقر و الصادق{{عم}} مثل جابر الجعفی المتوفی سنة ۱۳۸ أو سنة ۱۳۲؛ و روی عنه حمید بن زیاد المتوفی سنة ۳۱۰"}}؛ تهذیب المقال، ج۱، پاورقی ص۲۹۲-۲۹۳، ش۲۰.</ref>. ابراهیم بن سلیمان افزون بر درک دوران [[امامان]]، از محدثانی همچون [[جابر بن یزید جعفی]]، [[عمرو بن شمر]]، [[حسین بن سعید]] [[نخعی]] و [[عبید بن عبدالرحمن تیمی]] [[حدیث]] آموخته و روایت کرده است<ref>{{متن حدیث\|... أَخْبَرَنَا جَمَاعَةٌ، عَنْ أَبِی الْمُفَضَّلِ، قَالَ: حَدَّثَنِی أَبُو شَبَّةَ سَنَةَ سِتَّ عَشْرَةَ وَ ثَلَاثِ مِائَةٍ، وَ فِیهَا مَاتَ (رَحِمَهُ اللَّهُ)، قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنُ سُلَیْمَانَ النِّهْمِیُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ الْأَعْشَی، عَنْ زِیَادِ بْنِ الْمُنْذِرِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ{{عم}}، عَنْ أَبِیهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ: قَالَ عَلِیٌّ{{ع}}...}}؛ الأمالی (طوسی)، ص۵۰۱، ش۱۰۹۷)؛ {{متن حدیث\|عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَالِکٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ سُلَیْمَانَ الْخَزَّازِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِی عُبَیْدَةَ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ{{ع}} یَقُولُ:...}}؛(مستدرک الوسائل، ج۴، ص۴۴۸، ح۵۱۳۰)؛ الفهرست (طوسی)، ص۳۵ (ش ۴۲ - ۴۳)، ۱۳۲ (ش ۱۸۹)، ۲۵۱ (ش ۳۶۹)، ۲۸۰ (۴۱۲)، ۳۰۲ (ش۴۵۹)، ۳۱۳ (ش ۴۸۰)، ص۳۲۰ - ۳۲۱ (ش۴۹۷)، ۳۶۴ (ش۵۶۹)، ۳۶۶ (ش ۵۷۲)، ۴۲۵ (ش ۶۵۷ - ۶۵۹)، ۴۳۵ (ش۶۸۹)، ۴۶۱ (ش ۷۳۵)، ۴۹۸ (ش ۷۸۹)؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۵۵۵ (ح۷۱۰) و۶۰۶ (۷۶۴)؛ الرسالة العلویه، ص۳۲-۳۳.</ref>. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان [[حمید بن زیاد]]، [[ابوشیبه]] و [[جعفر بن محمد بن مالک]] می‌باشند<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص۴۶۰ (ح۶۰۲) و ۵۵۵ (ح۷۱۰)؛ الأمالی (طوسی)، ص۵۰۱، ح۱۰۹۷؛ وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۳۰۹، ح۲۱۶۲۳؛ فلاح السائل، ص۲۴۳ - ۲۴۴؛ رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰.</ref>.

	درباره [[شخصیت]] [[ابراهیم بن سلیمان]]، میان [[علما]] و [[رجال‌نویسان]] [[اختلاف]] است: برخی چون ابن‌غضائری وی را محدثی که از [[ضعفا]] بسیار [[روایت]] می‌کند دانسته و مدعی شده‌اند که در [[مذهب]] او [[ضعف]] وجود دارد<ref>الرجال (ابن الغضائری)، ص۴۱، ش۱۳.</ref>. در مقابل، بزرگانی چون [[نجاشی]] و [[شیخ طوسی]] بر [[وثاقت]] وی تأکید کرده‌اند<ref>رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰؛ {{عربی\|إبراهیم بن سلیمان بن عبدالله بن حیان النهمی - بطن من همدان - الخزاز}}؛ علامه حلی درباره ضبط صحیح کلمات می‌نویسد: {{عربی\|حیان؛ بالحاء غیر المعجمة و الیاء المنقطة تحتها نقطتین المشددة و النون بعد الألف. النهمی؛ بکسر النون و إسکان الهاء؛ بطن من همدان بإسکان المیم و الدال غیر المعجمة و النون بعد الألف. الخزاز؛ بالخاء المعجمة و الزای بعدها و بعد الألف}}. خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۵، ش۱۱.</ref>. شیخ طوسی نوشته است: او در [[حدیث]] مورد [[اطمینان]] بود، در [[کوفه]] میان [[بنی‌تمیم]] و سپس [[بنی‌هلال]] ساکن شد و حمید بن زیاد اصول بسیاری را از وی روایت کرده است<ref>طوسی، الفهرست، ص۱۵، ش۸؛ {{عربی\|الکوفی، ابوإسحاق، ثقة فی الحدیث، سکن الکوفة فی بنی تمیم، فربما قیل: التمیمی، قالوا: ثم سکن فی بنی هلال، فربما قیل: الهلالی، و نسبه فی نهم. له من الکتب: کتاب النوادر، کتاب الخطب، کتاب الدعاء، کتاب المناسک، کتاب أخبار ذی القرنین، کتاب إرم ذات العماد، کتاب قبض روح المؤمن والکافر، کتاب الدفائن، کتاب خلق السماوات، أخبار جرهم...}}.</ref>. ابن‌داوود حلی نیز روایاتی را نقل کرده که بر پایه آنها وثاقت وی به دلیل تأییدات بزرگان بر تضعیفات ابن‌غضائری ترجیح دارد<ref>ابن داوود، الرجال، ص۴۱۵-۴۱۶، ش۷.</ref>. همچنین بنا بر دیدگاه محققانی چون [[علامه حلی]]، تعبیر «{{عربی\|ثقة فی الحدیث}}» درباره او، پاسخی به ادعای [[روایت]] از ضعفاست و عمل به روایاتش [[قوی]] دانسته شده است.<ref>علامه حلی: {{عربی\|قال الشیخ الله: إنه کان ثقة فی الحدیث،... و ضعفه ابن الغضائری قال: إنه یروی عن الضعفاء و فی مذهبه ضعف و النجاشی و ثقه أیضاً کالشیخ، فحینئذ یقوی عندی العمل بما یرویه}}؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۵، ش۱۱.</ref>. طبق تحلیلی که از اسناد برمی‌آید، گویا وی به دلیل [[روایت]] از [[جابر جعفی]] و سپس روایتِ [[حمید بن زیاد]] از او، [[عمر طولانی]] داشته یا روایاتش از متقدمان به صورت [[مرسل]] بوده است، اما به قرینه معاصرانش، حضور وی در [[دوران امام کاظم]] تا [[امام هادی]]{{عم}} محتمل‌تر می‌نماید.		درباره [[شخصیت]] [[ابراهیم بن سلیمان]]، میان [[علما]] و [[رجال‌نویسان]] [[اختلاف]] است: برخی چون ابن‌غضائری وی را محدثی که از [[ضعفا]] بسیار [[روایت]] می‌کند دانسته و مدعی شده‌اند که در [[مذهب]] او [[ضعف]] وجود دارد<ref>الرجال (ابن الغضائری)، ص۴۱، ش۱۳.</ref>. در مقابل، بزرگانی چون [[نجاشی]] و [[شیخ طوسی]] بر [[وثاقت]] وی تأکید کرده‌اند<ref>رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰؛ {{عربی\|إبراهیم بن سلیمان بن عبدالله بن حیان النهمی - بطن من همدان - الخزاز}}؛ علامه حلی درباره ضبط صحیح کلمات می‌نویسد: {{عربی\|حیان؛ بالحاء غیر المعجمة و الیاء المنقطة تحتها نقطتین المشددة و النون بعد الألف. النهمی؛ بکسر النون و إسکان الهاء؛ بطن من همدان بإسکان المیم و الدال غیر المعجمة و النون بعد الألف. الخزاز؛ بالخاء المعجمة و الزای بعدها و بعد الألف}}. خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۵، ش۱۱.</ref>. شیخ طوسی نوشته است: او در [[حدیث]] مورد [[اطمینان]] بود، در [[کوفه]] میان [[بنی‌تمیم]] و سپس [[بنی‌هلال]] ساکن شد و حمید بن زیاد اصول بسیاری را از وی روایت کرده است<ref>طوسی، الفهرست، ص۱۵، ش۸؛ {{عربی\|الکوفی، ابوإسحاق، ثقة فی الحدیث، سکن الکوفة فی بنی تمیم، فربما قیل: التمیمی، قالوا: ثم سکن فی بنی هلال، فربما قیل: الهلالی، و نسبه فی نهم. له من الکتب: کتاب النوادر، کتاب الخطب، کتاب الدعاء، کتاب المناسک، کتاب أخبار ذی القرنین، کتاب إرم ذات العماد، کتاب قبض روح المؤمن والکافر، کتاب الدفائن، کتاب خلق السماوات، أخبار جرهم...}}.</ref>. ابن‌داوود حلی نیز روایاتی را نقل کرده که بر پایه آنها وثاقت وی به دلیل تأییدات بزرگان بر تضعیفات ابن‌غضائری ترجیح دارد<ref>ابن داوود، الرجال، ص۴۱۵-۴۱۶، ش۷.</ref>. همچنین بنا بر دیدگاه محققانی چون [[علامه حلی]]، تعبیر «{{عربی\|ثقة فی الحدیث}}» درباره او، پاسخی به ادعای [[روایت]] از ضعفاست و عمل به روایاتش [[قوی]] دانسته شده است.<ref>علامه حلی: {{عربی\|قال الشیخ الله: إنه کان ثقة فی الحدیث،... و ضعفه ابن الغضائری قال: إنه یروی عن الضعفاء و فی مذهبه ضعف و النجاشی و ثقه أیضاً کالشیخ، فحینئذ یقوی عندی العمل بما یرویه}}؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۵، ش۱۱.</ref>. طبق تحلیلی که از اسناد برمی‌آید، گویا وی به دلیل [[روایت]] از [[جابر جعفی]] و سپس روایتِ [[حمید بن زیاد]] از او، [[عمر طولانی]] داشته یا روایاتش از متقدمان به صورت [[مرسل]] بوده است، اما به قرینه معاصرانش، حضور وی در [[دوران امام کاظم]] تا [[امام هادی]]{{عم}} محتمل‌تر می‌نماید.

Wasity: /* آشنایی اجمالی */

2026-05-28T18:20:46Z

آشنایی اجمالی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۵۰
خط ۷:		خط ۷:

	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	[[ابراهیم بن سلیمان بن حیان خزاز\|ابراهیم بن سلیمان بن عبدالله بن حیان النهمی الخزاز الکوفی]]، ~~ملقب به ابواسحاق،~~ از [[محدثان]] بنام [[شیعه]] است که اگرچه در [[کتب رجالی]] ذکری از [[روایت]] مستقیم وی از [[امامان معصوم]]{{عم}} به میان نیامده و [[شیخ طوسی]] او را در زمره کسانی که از [[ائمه]]{{عم}} روایت نکرده‌اند آورده است<ref>عدم نقل روایت از یکی از ائمه{{عم}} لزوماً به معنای عدم معاصرت نیست، بلکه شاید به جهت عدم دیدار باشد.</ref>، لکن برخی [[محققان]] معتقدند وی [[دوران امام صادق]]{{ع}}، [[امام کاظم]]{{ع}}، [[امام رضا]]{{ع}} و [[امام جواد]]{{عم}} را [[درک]] کرده است<ref>{{عربی\|"لم أقف له روایة عن الأئمة{{عم}}، مع أنه کان فی عصر الصادق{{ع}}، و الکاظم{{ع}}، والرضا{{ع}}، و الجواد{{ع}}، بل عن أصحاب الباقر و الصادق{{عم}} مثل جابر الجعفی المتوفی سنة ۱۳۸ أو سنة ۱۳۲؛ و روی عنه حمید بن زیاد المتوفی سنة ۳۱۰"}}؛ تهذیب المقال، ج۱، پاورقی ص۲۹۲-۲۹۳، ش۲۰.</ref>. ابراهیم بن سلیمان افزون بر درک دوران [[امامان]]، از محدثانی همچون [[جابر بن یزید جعفی]]، [[عمرو بن شمر]]، [[حسین بن سعید]] [[نخعی]] و [[عبید بن عبدالرحمن تیمی]] [[حدیث]] آموخته و روایت کرده است<ref>{{متن حدیث\|... أَخْبَرَنَا جَمَاعَةٌ، عَنْ أَبِی الْمُفَضَّلِ، قَالَ: حَدَّثَنِی أَبُو شَبَّةَ سَنَةَ سِتَّ عَشْرَةَ وَ ثَلَاثِ مِائَةٍ، وَ فِیهَا مَاتَ (رَحِمَهُ اللَّهُ)، قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنُ سُلَیْمَانَ النِّهْمِیُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ الْأَعْشَی، عَنْ زِیَادِ بْنِ الْمُنْذِرِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ{{عم}}، عَنْ أَبِیهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ: قَالَ عَلِیٌّ{{ع}}...}}؛ الأمالی (طوسی)، ص۵۰۱، ش۱۰۹۷)؛ {{متن حدیث\|عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَالِکٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ سُلَیْمَانَ الْخَزَّازِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِی عُبَیْدَةَ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ{{ع}} یَقُولُ:...}}؛(مستدرک الوسائل، ج۴، ص۴۴۸، ح۵۱۳۰)؛ الفهرست (طوسی)، ص۳۵ (ش ۴۲ - ۴۳)، ۱۳۲ (ش ۱۸۹)، ۲۵۱ (ش ۳۶۹)، ۲۸۰ (۴۱۲)، ۳۰۲ (ش۴۵۹)، ۳۱۳ (ش ۴۸۰)، ص۳۲۰ - ۳۲۱ (ش۴۹۷)، ۳۶۴ (ش۵۶۹)، ۳۶۶ (ش ۵۷۲)، ۴۲۵ (ش ۶۵۷ - ۶۵۹)، ۴۳۵ (ش۶۸۹)، ۴۶۱ (ش ۷۳۵)، ۴۹۸ (ش ۷۸۹)؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۵۵۵ (ح۷۱۰) و۶۰۶ (۷۶۴)؛ الرسالة العلویه، ص۳۲-۳۳.</ref>. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان [[حمید بن زیاد]]، [[ابوشیبه]] و [[جعفر بن محمد بن مالک]] می‌باشند<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص۴۶۰ (ح۶۰۲) و ۵۵۵ (ح۷۱۰)؛ الأمالی (طوسی)، ص۵۰۱، ح۱۰۹۷؛ وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۳۰۹، ح۲۱۶۲۳؛ فلاح السائل، ص۲۴۳ - ۲۴۴؛ رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰.</ref>.		[[ابواسحاق ابراهیم بن سلیمان بن حیان خزاز\|ابراهیم بن سلیمان بن عبدالله بن حیان النهمی الخزاز الکوفی]]، از [[محدثان]] بنام [[شیعه]] است که اگرچه در [[کتب رجالی]] ذکری از [[روایت]] مستقیم وی از [[امامان معصوم]]{{عم}} به میان نیامده و [[شیخ طوسی]] او را در زمره کسانی که از [[ائمه]]{{عم}} روایت نکرده‌اند آورده است<ref>عدم نقل روایت از یکی از ائمه{{عم}} لزوماً به معنای عدم معاصرت نیست، بلکه شاید به جهت عدم دیدار باشد.</ref>، لکن برخی [[محققان]] معتقدند وی [[دوران امام صادق]]{{ع}}، [[امام کاظم]]{{ع}}، [[امام رضا]]{{ع}} و [[امام جواد]]{{عم}} را [[درک]] کرده است<ref>{{عربی\|"لم أقف له روایة عن الأئمة{{عم}}، مع أنه کان فی عصر الصادق{{ع}}، و الکاظم{{ع}}، والرضا{{ع}}، و الجواد{{ع}}، بل عن أصحاب الباقر و الصادق{{عم}} مثل جابر الجعفی المتوفی سنة ۱۳۸ أو سنة ۱۳۲؛ و روی عنه حمید بن زیاد المتوفی سنة ۳۱۰"}}؛ تهذیب المقال، ج۱، پاورقی ص۲۹۲-۲۹۳، ش۲۰.</ref>. ابراهیم بن سلیمان افزون بر درک دوران [[امامان]]، از محدثانی همچون [[جابر بن یزید جعفی]]، [[عمرو بن شمر]]، [[حسین بن سعید]] [[نخعی]] و [[عبید بن عبدالرحمن تیمی]] [[حدیث]] آموخته و روایت کرده است<ref>{{متن حدیث\|... أَخْبَرَنَا جَمَاعَةٌ، عَنْ أَبِی الْمُفَضَّلِ، قَالَ: حَدَّثَنِی أَبُو شَبَّةَ سَنَةَ سِتَّ عَشْرَةَ وَ ثَلَاثِ مِائَةٍ، وَ فِیهَا مَاتَ (رَحِمَهُ اللَّهُ)، قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنُ سُلَیْمَانَ النِّهْمِیُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ الْأَعْشَی، عَنْ زِیَادِ بْنِ الْمُنْذِرِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ{{عم}}، عَنْ أَبِیهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ: قَالَ عَلِیٌّ{{ع}}...}}؛ الأمالی (طوسی)، ص۵۰۱، ش۱۰۹۷)؛ {{متن حدیث\|عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَالِکٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ سُلَیْمَانَ الْخَزَّازِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِی عُبَیْدَةَ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ{{ع}} یَقُولُ:...}}؛(مستدرک الوسائل، ج۴، ص۴۴۸، ح۵۱۳۰)؛ الفهرست (طوسی)، ص۳۵ (ش ۴۲ - ۴۳)، ۱۳۲ (ش ۱۸۹)، ۲۵۱ (ش ۳۶۹)، ۲۸۰ (۴۱۲)، ۳۰۲ (ش۴۵۹)، ۳۱۳ (ش ۴۸۰)، ص۳۲۰ - ۳۲۱ (ش۴۹۷)، ۳۶۴ (ش۵۶۹)، ۳۶۶ (ش ۵۷۲)، ۴۲۵ (ش ۶۵۷ - ۶۵۹)، ۴۳۵ (ش۶۸۹)، ۴۶۱ (ش ۷۳۵)، ۴۹۸ (ش ۷۸۹)؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۵۵۵ (ح۷۱۰) و۶۰۶ (۷۶۴)؛ الرسالة العلویه، ص۳۲-۳۳.</ref>. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان [[حمید بن زیاد]]، [[ابوشیبه]] و [[جعفر بن محمد بن مالک]] می‌باشند<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص۴۶۰ (ح۶۰۲) و ۵۵۵ (ح۷۱۰)؛ الأمالی (طوسی)، ص۵۰۱، ح۱۰۹۷؛ وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۳۰۹، ح۲۱۶۲۳؛ فلاح السائل، ص۲۴۳ - ۲۴۴؛ رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰.</ref>.

	درباره [[شخصیت]] [[ابراهیم بن سلیمان]]، میان [[علما]] و [[رجال‌نویسان]] [[اختلاف]] است: برخی چون ابن‌غضائری وی را محدثی که از [[ضعفا]] بسیار [[روایت]] می‌کند دانسته و مدعی شده‌اند که در [[مذهب]] او [[ضعف]] وجود دارد<ref>الرجال (ابن الغضائری)، ص۴۱، ش۱۳.</ref>. در مقابل، بزرگانی چون [[نجاشی]] و [[شیخ طوسی]] بر [[وثاقت]] وی تأکید کرده‌اند<ref>رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰؛ {{عربی\|إبراهیم بن سلیمان بن عبدالله بن حیان النهمی - بطن من همدان - الخزاز}}؛ علامه حلی درباره ضبط صحیح کلمات می‌نویسد: {{عربی\|حیان؛ بالحاء غیر المعجمة و الیاء المنقطة تحتها نقطتین المشددة و النون بعد الألف. النهمی؛ بکسر النون و إسکان الهاء؛ بطن من همدان بإسکان المیم و الدال غیر المعجمة و النون بعد الألف. الخزاز؛ بالخاء المعجمة و الزای بعدها و بعد الألف}}. خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۵، ش۱۱.</ref>. شیخ طوسی نوشته است: او در [[حدیث]] مورد [[اطمینان]] بود، در [[کوفه]] میان [[بنی‌تمیم]] و سپس [[بنی‌هلال]] ساکن شد و حمید بن زیاد اصول بسیاری را از وی روایت کرده است<ref>طوسی، الفهرست، ص۱۵، ش۸؛ {{عربی\|الکوفی، ابوإسحاق، ثقة فی الحدیث، سکن الکوفة فی بنی تمیم، فربما قیل: التمیمی، قالوا: ثم سکن فی بنی هلال، فربما قیل: الهلالی، و نسبه فی نهم. له من الکتب: کتاب النوادر، کتاب الخطب، کتاب الدعاء، کتاب المناسک، کتاب أخبار ذی القرنین، کتاب إرم ذات العماد، کتاب قبض روح المؤمن والکافر، کتاب الدفائن، کتاب خلق السماوات، أخبار جرهم...}}.</ref>. ابن‌داوود حلی نیز روایاتی را نقل کرده که بر پایه آنها وثاقت وی به دلیل تأییدات بزرگان بر تضعیفات ابن‌غضائری ترجیح دارد<ref>ابن داوود، الرجال، ص۴۱۵-۴۱۶، ش۷.</ref>. همچنین بنا بر دیدگاه محققانی چون [[علامه حلی]]، تعبیر «{{عربی\|ثقة فی الحدیث}}» درباره او، پاسخی به ادعای [[روایت]] از ضعفاست و عمل به روایاتش [[قوی]] دانسته شده است.<ref>علامه حلی: {{عربی\|قال الشیخ الله: إنه کان ثقة فی الحدیث،... و ضعفه ابن الغضائری قال: إنه یروی عن الضعفاء و فی مذهبه ضعف و النجاشی و ثقه أیضاً کالشیخ، فحینئذ یقوی عندی العمل بما یرویه}}؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۵، ش۱۱.</ref>. طبق تحلیلی که از اسناد برمی‌آید، گویا وی به دلیل [[روایت]] از [[جابر جعفی]] و سپس روایتِ [[حمید بن زیاد]] از او، [[عمر طولانی]] داشته یا روایاتش از متقدمان به صورت [[مرسل]] بوده است، اما به قرینه معاصرانش، حضور وی در [[دوران امام کاظم]] تا [[امام هادی]]{{عم}} محتمل‌تر می‌نماید.		درباره [[شخصیت]] [[ابراهیم بن سلیمان]]، میان [[علما]] و [[رجال‌نویسان]] [[اختلاف]] است: برخی چون ابن‌غضائری وی را محدثی که از [[ضعفا]] بسیار [[روایت]] می‌کند دانسته و مدعی شده‌اند که در [[مذهب]] او [[ضعف]] وجود دارد<ref>الرجال (ابن الغضائری)، ص۴۱، ش۱۳.</ref>. در مقابل، بزرگانی چون [[نجاشی]] و [[شیخ طوسی]] بر [[وثاقت]] وی تأکید کرده‌اند<ref>رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰؛ {{عربی\|إبراهیم بن سلیمان بن عبدالله بن حیان النهمی - بطن من همدان - الخزاز}}؛ علامه حلی درباره ضبط صحیح کلمات می‌نویسد: {{عربی\|حیان؛ بالحاء غیر المعجمة و الیاء المنقطة تحتها نقطتین المشددة و النون بعد الألف. النهمی؛ بکسر النون و إسکان الهاء؛ بطن من همدان بإسکان المیم و الدال غیر المعجمة و النون بعد الألف. الخزاز؛ بالخاء المعجمة و الزای بعدها و بعد الألف}}. خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۵، ش۱۱.</ref>. شیخ طوسی نوشته است: او در [[حدیث]] مورد [[اطمینان]] بود، در [[کوفه]] میان [[بنی‌تمیم]] و سپس [[بنی‌هلال]] ساکن شد و حمید بن زیاد اصول بسیاری را از وی روایت کرده است<ref>طوسی، الفهرست، ص۱۵، ش۸؛ {{عربی\|الکوفی، ابوإسحاق، ثقة فی الحدیث، سکن الکوفة فی بنی تمیم، فربما قیل: التمیمی، قالوا: ثم سکن فی بنی هلال، فربما قیل: الهلالی، و نسبه فی نهم. له من الکتب: کتاب النوادر، کتاب الخطب، کتاب الدعاء، کتاب المناسک، کتاب أخبار ذی القرنین، کتاب إرم ذات العماد، کتاب قبض روح المؤمن والکافر، کتاب الدفائن، کتاب خلق السماوات، أخبار جرهم...}}.</ref>. ابن‌داوود حلی نیز روایاتی را نقل کرده که بر پایه آنها وثاقت وی به دلیل تأییدات بزرگان بر تضعیفات ابن‌غضائری ترجیح دارد<ref>ابن داوود، الرجال، ص۴۱۵-۴۱۶، ش۷.</ref>. همچنین بنا بر دیدگاه محققانی چون [[علامه حلی]]، تعبیر «{{عربی\|ثقة فی الحدیث}}» درباره او، پاسخی به ادعای [[روایت]] از ضعفاست و عمل به روایاتش [[قوی]] دانسته شده است.<ref>علامه حلی: {{عربی\|قال الشیخ الله: إنه کان ثقة فی الحدیث،... و ضعفه ابن الغضائری قال: إنه یروی عن الضعفاء و فی مذهبه ضعف و النجاشی و ثقه أیضاً کالشیخ، فحینئذ یقوی عندی العمل بما یرویه}}؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۵، ش۱۱.</ref>. طبق تحلیلی که از اسناد برمی‌آید، گویا وی به دلیل [[روایت]] از [[جابر جعفی]] و سپس روایتِ [[حمید بن زیاد]] از او، [[عمر طولانی]] داشته یا روایاتش از متقدمان به صورت [[مرسل]] بوده است، اما به قرینه معاصرانش، حضور وی در [[دوران امام کاظم]] تا [[امام هادی]]{{عم}} محتمل‌تر می‌نماید.

	[[تاریخ]] دقیق [[وفات]] وی معلوم نیست، ولی با توجه به وفات شاگردانش همچون حمید بن زیاد در [[سال ۳۱۰ هجری]] و [[ابوشیبه]] در ۳۱۶ [[هجری]]، وی باید در اواسط [[قرن]] ۳ هجری درگذشته باشد<ref>ر. ک: رجال النجاشی، ص۱۳۲، ش۳۳۹؛ {{عربی\|ابراهیم بن سلیمان بن حیان...، روی عنه حمید بن زیاد أصولاً کثیرة}}؛رجال الطوسی، ص۴۰۸، ش۵۹۴۳؛ {{متن حدیث\|أَخْبَرَنَا جَمَاعَةٌ، عَنْ أَبِی الْمُفَضَّلِ، قَالَ: حَدَّثَنِی أَبُو شَبَّةَ سَنَةَ سِتَّ عَشْرَةَ وَ ثَلَاثِ مِائَةٍ، وَ فِیهَا مَاتَ (رَحِمَهُ اللَّهُ)، قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنُ سُلَیْمَانَ النِّهْمِیُّ، قَالَ:...}}؛ طوسی، الأمالی، ص۵۰۱، ح۱۰۹۷.</ref>. او دارای تألیفاتی چون کتاب [[النوادر]]، کتاب الخطب، کتاب الدعاء، کتاب المناسک، أخبار ذی‌القرنین، إرم [[ذات العماد]]، [[مقتل امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[خلق]] السماوات و کتاب الدفائن بوده است<ref>رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰؛ طوسی، الفهرست، ص۱۵، ش۸.</ref>.		[[تاریخ]] دقیق [[وفات]] وی معلوم نیست، ولی با توجه به وفات شاگردانش همچون حمید بن زیاد در [[سال ۳۱۰ هجری]] و [[ابوشیبه]] در ۳۱۶ [[هجری]]، وی باید در اواسط [[قرن]] ۳ هجری درگذشته باشد<ref>ر. ک: رجال النجاشی، ص۱۳۲، ش۳۳۹؛ {{عربی\|ابراهیم بن سلیمان بن حیان...، روی عنه حمید بن زیاد أصولاً کثیرة}}؛رجال الطوسی، ص۴۰۸، ش۵۹۴۳؛ {{متن حدیث\|أَخْبَرَنَا جَمَاعَةٌ، عَنْ أَبِی الْمُفَضَّلِ، قَالَ: حَدَّثَنِی أَبُو شَبَّةَ سَنَةَ سِتَّ عَشْرَةَ وَ ثَلَاثِ مِائَةٍ، وَ فِیهَا مَاتَ (رَحِمَهُ اللَّهُ)، قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنُ سُلَیْمَانَ النِّهْمِیُّ، قَالَ:...}}؛ طوسی، الأمالی، ص۵۰۱، ح۱۰۹۷.</ref>. او دارای تألیفاتی چون کتاب [[النوادر]]، کتاب الخطب، کتاب الدعاء، کتاب المناسک، أخبار ذی‌القرنین، إرم [[ذات العماد]]، [[مقتل امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[خلق]] السماوات و کتاب الدفائن بوده است<ref>رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰؛ طوسی، الفهرست، ص۱۵، ش۸.</ref>.


	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Ali در ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۶

2026-05-28T12:06:50Z

نمایش تغییرات

Ali: /* منابع */

2026-05-28T10:34:41Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۰۴
خط ۹۳:		خط ۹۳:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:~~IM009725~~.jpg\|22px]] [[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)\|'''رجال تفسیری ج۱''']]		# [[پرونده:IM011106.jpg\|22px]] [[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)\|'''رجال تفسیری ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Wasity: /* منابع */

2024-10-21T10:11:46Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۴۱
خط ۸۷:		خط ۸۷:
	===یادآوری===		===یادآوری===
	در میان [[رجالیان اهل سنت]]، [[ابن حبان]] نام او را در کتاب الثقات خویش ذکر کرده است<ref>ر. ک: الثقات (ابن حبان)، ج۸، ص۸۶ و ۸۸.</ref><ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۳۱۴-۳۱۶.</ref>		در میان [[رجالیان اهل سنت]]، [[ابن حبان]] نام او را در کتاب الثقات خویش ذکر کرده است<ref>ر. ک: الثقات (ابن حبان)، ج۸، ص۸۶ و ۸۸.</ref><ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۱ ص ۳۱۴-۳۱۶.</ref>

			== جستارهای وابسته ==
			* [[جعفر بن ابراهیم بن سلیمان نهمی خزاز]] (فرزند)

	== منابع ==		== منابع ==

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == ابراهیم بن سلیمانر. ک: أ. منابع شیعی: الرجال(ابن الغضائری)، ص۴۱، ش۱۳؛ رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰؛ رجال الطوسی، ص۴۰۸ (ش۵۹۴۳) و ۴۱۴ (ش۵۹۹۳)، الفهرست (طوسی)، ص...» ایجاد کرد

2023-08-26T06:46:22Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == ابراهیم بن سلیمان<ref>ر. ک: أ. منابع شیعی: الرجال(ابن الغضائری)، ص۴۱، ش۱۳؛ رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰؛ رجال الطوسی، ص۴۰۸ (ش۵۹۴۳) و ۴۱۴ (ش۵۹۹۳)، الفهرست (طوسی)، ص...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات