Wasity: جایگزینی متن - ' هـ ' به 'ه‍ '

2023-01-05T12:31:05Z

جایگزینی متن - ' هـ ' به 'ه‍ '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۰۱
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	آثار [[علمی]] او عبارت‌اند از: اثبات الرسل، التوحید، التعدیل و التجویز، الرد علی اصحاب الهیولی، الرد علی الدهریه، الرد علی المرجئه، الرد علی اصحاب الاثنین، الرد علی اصناف الملحدین، المعرفه، تقدیر القدر، المحال المخلوق علی المجبره، العدل، الترک المستطیع، التولد، الوعید، الجوابات، النکث، الجزء المعانی علی معمر الطفره، المکامنه، المداخله، العالم الکبیر، العالم الصغیر، الحدث، الانسان المنطق، الحرکات الجواهر و الاعراض العروس، الارزاق، حرکات اهل الجنه، خلق الشییء، الصفات القرآن ماهو و الافاعیل.<ref>الفهرست (الندیم)، ص۲۰۵ و ۲۰۶.</ref>		آثار [[علمی]] او عبارت‌اند از: اثبات الرسل، التوحید، التعدیل و التجویز، الرد علی اصحاب الهیولی، الرد علی الدهریه، الرد علی المرجئه، الرد علی اصحاب الاثنین، الرد علی اصناف الملحدین، المعرفه، تقدیر القدر، المحال المخلوق علی المجبره، العدل، الترک المستطیع، التولد، الوعید، الجوابات، النکث، الجزء المعانی علی معمر الطفره، المکامنه، المداخله، العالم الکبیر، العالم الصغیر، الحدث، الانسان المنطق، الحرکات الجواهر و الاعراض العروس، الارزاق، حرکات اهل الجنه، خلق الشییء، الصفات القرآن ماهو و الافاعیل.<ref>الفهرست (الندیم)، ص۲۰۵ و ۲۰۶.</ref>

	وی که [[شرب خمر]] هم می‌‌کرده، در حال مستی از بالای بلندی [[سقوط]] کرد و در دوره [[معتصم]] یا [[واثق]] <ref>سیر اعلام النبلاء، ج۱۰، ص۵۴۱.</ref> و در [[خانه]] حمویه که با طاووس‌هایش شناخته می‌‌شده، درگذشت.<ref>الفهرست (الندیم)، ص۲۰۵.</ref> [[تاریخ]] دقیق [[مرگ]] او روشن نیست، از این رو آن را در حدود ~~۲۳۰ هـ~~ آورده‌اند <ref>الوافی بالوفیات، ج۶، ص۱۸.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص۸۵ - ۸۶.</ref>		وی که [[شرب خمر]] هم می‌‌کرده، در حال مستی از بالای بلندی [[سقوط]] کرد و در دوره [[معتصم]] یا [[واثق]] <ref>سیر اعلام النبلاء، ج۱۰، ص۵۴۱.</ref> و در [[خانه]] حمویه که با طاووس‌هایش شناخته می‌‌شده، درگذشت.<ref>الفهرست (الندیم)، ص۲۰۵.</ref> [[تاریخ]] دقیق [[مرگ]] او روشن نیست، از این رو آن را در حدود ۲۳۰ه‍ آورده‌اند <ref>الوافی بالوفیات، ج۶، ص۱۸.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص۸۵ - ۸۶.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == ابواسحاق ابراهیم بن سیار بن هانی بصری، معروف به نظّام اجدادش از موالی آل زیاد بودند، اما یکی از پدرانش حریّت و آزادگی را به دست آورد.الفهر...» ایجاد کرد

2022-10-11T06:40:33Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == ابواسحاق ابراهیم بن سیار بن هانی بصری، معروف به نظّام اجدادش از موالی آل زیاد بودند، اما یکی از پدرانش حریّت و آزادگی را به دست آورد.<ref>الفهر...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}

== آشنایی اجمالی ==
[[ابواسحاق ابراهیم بن سیار بن هانی بصری]]، معروف به [[نظّام]] اجدادش از [[موالی]] [[آل زیاد]] بودند، اما یکی از پدرانش [[حریّت]] و [[آزادگی]] را به دست آورد.<ref>الفهرست (الندیم)، ص۲۰۵.</ref> برخی هم آنان را از موالی [[بنی حارث بن عباد ضبعی]]، تیره‌ای از [[بنی قیس بن ثعلبه]] به شمار آورده اند<ref>الاکمال، ج۳، ص۳۵۷.</ref> که در [[بصره]] زاده شد و [[رشد]] یافت و نزد دایی‌اش [[ابوالهذیل علاف]] [[دانش]] آموخت. او با استاد خود [[مناظره]] هم داشته است.<ref>طبقات المعتزله، ص۴۴ و ۵۰.</ref> سپس به منظور کسب دانش بیشتر به [[بغداد]] [[سفر]] کرد و از [[دانشمندان]] بغداد [[کسب علم]] کرد.<ref>تاریخ بغداد، ج۶، ص۹۷.</ref>

در نامگذاری ابراهیم به نظّام، گفته شده است که هوادارانش علت آن را [[زیبایی]] بیانش در [[نظم]] و [[نثر]] دانسته‌اند، اما مخالفانش دلیل آن را گویا ساختن چیزی [[شبیه]] [[تسبیح]] و فروش آن در بازار بصره قلمداد کرده‌اند. همچنین گویند که ابراهیم نظّام در [[جوانی]] با گروه‌هایی از قبیل ثنویه، سُمَینه (قومی در [[هند]] که [[دهری]] و قائل به [[تناسخ]] بودند) و [[فلاسفه]] ملحد [[معاشرت]] و [[همنشینی]] داشت و از اینان مطالبی فراگرفت، به گونه‌ای که این آموزه‌ها در آرا و اندیشه‌های او تأثیر گذاشت.<ref>الاعلام،ج۱، ص۴۳.</ref>

ابراهیم متکلمی برجسته و تیز هوش و از بزرگان [[اهل]] نظر بر مشرب [[معتزله]] به شمار می‌‌رفت.<ref>تاریخ بغداد، ج۶، ص۹۷.</ref> [[سید مرتضی]] ضمن [[ستودن]] دقت و غوص در معانی و دانش کلامی‌اش، می‌‌گوید که پدرش او را نزد [[خلیل بن احمد فراهیدی]]، ادیب و لغوی مشهور برد تا [[تعلیم]] دهد. [[خلیل]] گفت: باید او را بیازماید و از ابراهیم خواست شیشه‌ای را که در دست استاد بود، توصیف نماید. ابراهیم به تفکیک و با نظر خواستن از استاد، [[خوبی‌ها]] و معایب شیشه را بیان کرد. آن گاه [[خلیل بن احمد]] از وی خواست درخت خرمایی را که در حیاط [[خانه]] بود، وصف کند و او همانند شیشه توصیف کرد. خلیل گفت: فرزندم، من به [[آموختن]] از تو محتاج ترم.<ref>الامالی، ج۱، ص۱۳۲ و ۱۳۴.</ref> روزی نظّام با [[حسین بن محمد بن عبدالله نجار]]، از بزرگان جبریه و [[رئیس]] [[فرقه نجاریه]] در [[خانه]] یکی از دوستانش [[ملاقات]] و [[مناظره]] کرد و در پایان، لگد محکمی به نجار کوبید و بیرونش راند. همین ضربه باعث [[مرگ]] نجار شد.<ref>الوافی بالوفیات، ج۶، ص۱۵.</ref> گویند که روزی [[هارون]] وی را با حسنیه، [[کنیز]] [[امام صادق]]{{ع}} برای مناظره [[دعوت]] کرد و ابراهیم در این مناظره مغلوب شد.<ref>الفرق بین الفرق، ص۱۱۳ و ۱۱۴.</ref>

نظّام در [[فلسفه]] طبیعی و [[الهی]] متبحر بود و به آثار مکتوب [[فلسفی]] آشنایی کامل داشت.<ref>الاعلام، ج۱، ص۴۳.</ref> وی [[عقاید]] [[کلامی]] ویژه‌ای داشت و فرقه‌ای از [[معتزله]] مشهور به نظّامیه [[پیروان]] او بودند.<ref>لسان المیزان، ج۱، ص۶۷.</ref> این فرقه با گروه‌های دیگر معتزله مناقشات طولانی داشت، از این رو فِرَق دیگر علیه نظّام و پیروانش ردّیه‌های بسیار نوشته و او را به [[کفر]] و [[زندیق]] بودن متهم نمودند.<ref>سیر اعلام النبلاء، ج۱۰، ص۵۴۱.</ref>

ابراهیم نظّام [[دشمن]] سرسخت [[اهل حدیث]] بود، به همین خاطر آنان در متهم کردن او به [[عقاید انحرافی]] نقش اساسی دارند.<ref>الفهرست (الندیم)، ص۲۰۵.</ref> [[ذهبی]] برخی از عقاید او را این گونه می‌‌آورد: [[خدا]] [[قدرت]] بر [[ظلم]] و [[شر]] و بیرون آوردن [[جهنمیان]] از [[دوزخ]] را ندارد. وی [[دین]] برهمن‌ها را داشت و منکر [[نبوت]] و [[بعثت]] بود و آن را پنهان می‌‌کرد،<ref>ریحانة الادب، ج۶، ص۱۹۵.</ref> اما عنوان نوشته‌هایش خلاف آن را ثابت می‌‌کند و چنین برمی‌آید که شماری از این آثار را در [[دفاع از خود]] نگاشته باشد.
همچنین نظّام به شیعه‌گری و رفض متهم شده و گفته‌اند که او [[اجماع]] و [[قیاس]] را در [[مسائل شرعی]] [[حجت]] نمی‌دانست و [[معتقد]] بود که تنها قول [[امام]] [[معصوم]] حجت است. با [[بدگویی]] و [[سرزنش]] بزرگانی از [[صحابه]] می‌‌گفت: [[امامت]] تنها با [[نصّ]] و تعیین [[رسول خدا]]{{صل}} [[ثابت]] می‌‌شود و ایشان در چند جا، آشکار و روشن به [[امامت علی]]{{ع}}تصریح کرده است اما [[عمر]] به خاطر [[بیعت با ابوبکر]]، این امر را پنهان داشت. همچنین [[آتش زدن خانه حضرت فاطمه]]{{س}} و سقط جنین محسن، [[شک]] در [[نبوت]] [[پیامبر]] که نتیجه‌اش [[شک]] در [[دین]] است، [[نماز تراویح]]، [[نهی]] از [[متعه حج]] و برخی موارد دیگر را از اقدامات [[نکوهیده]] و بدعت‌های عمر شمرده و بسیاری از عمل کردهای [[عثمان]] را [[سرزنش]] کرده است.<ref>الملل و النحل، ج۱، ص۵۷.</ref> نظّام درباره [[اجتهاد]] [[صحابه]] هم [[عقیده]] داشت که یا [[جاهل]] به [[حکم]] بودند که در این صورت [[اجازه]] اجتهاد نداشتند و یا عالم به حکم بودند ولی برخلاف [[شرع]] و [[دستورات]] پیامبر، در پی مذهب‌سازی بودند که این [[نفاق]] است. از نظر نظّام [[مجتهد]] جاهل به [[احکام]]، [[کافر]] و [[منافق]] نیز [[فاسق]] یا کافر و هر دو [[مخلد]] در [[جهنّم]] هستند.<ref>الوافی بالوفیات، ج۶، ص۱۷.</ref>

[[جاحظ]] یکی از [[شاگردان]] برجسته اوست که حکایات بسیاری از وی نقل کرده است.<ref>المنتظم، ج۱۱، ص۶۶.</ref> [[احمد بن خالط]]،<ref>الکنی و الالقاب، ج۳، ص۲۵۳.</ref>[[محمد بن شبیب]] و [[زرقان متکلم]] در شمار شاگردان اویند.<ref>التنبیه و الاشراف، ص۳۴۲.</ref> نظّام، ادیب و شاعر هم بود و اشعارش دارای [[بلاغت]] و الفاظ [[زیبا]] و برخوردار از معانی و مفاهیم دقیق [[کلامی]] و [[فلسفی]] بود.<ref>الفهرست (الندیم)، ص۲۰۵.</ref>

آثار [[علمی]] او عبارت‌اند از: اثبات الرسل، التوحید، التعدیل و التجویز، الرد علی اصحاب الهیولی، الرد علی الدهریه، الرد علی المرجئه، الرد علی اصحاب الاثنین، الرد علی اصناف الملحدین، المعرفه، تقدیر القدر، المحال المخلوق علی المجبره، العدل، الترک المستطیع، التولد، الوعید، الجوابات، النکث، الجزء المعانی علی معمر الطفره، المکامنه، المداخله، العالم الکبیر، العالم الصغیر، الحدث، الانسان المنطق، الحرکات الجواهر و الاعراض العروس، الارزاق، حرکات اهل الجنه، خلق الشییء، الصفات القرآن ماهو و الافاعیل.<ref>الفهرست (الندیم)، ص۲۰۵ و ۲۰۶.</ref>

وی که [[شرب خمر]] هم می‌‌کرده، در حال مستی از بالای بلندی [[سقوط]] کرد و در دوره [[معتصم]] یا [[واثق]] <ref>سیر اعلام النبلاء، ج۱۰، ص۵۴۱.</ref> و در [[خانه]] حمویه که با طاووس‌هایش شناخته می‌‌شده، درگذشت.<ref>الفهرست (الندیم)، ص۲۰۵.</ref> [[تاریخ]] دقیق [[مرگ]] او روشن نیست، از این رو آن را در حدود ۲۳۰ هـ آورده‌اند <ref>الوافی بالوفیات، ج۶، ص۱۸.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص۸۵ - ۸۶.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: IM009687.jpg|22px]] جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]

ابراهیم بن سیار - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - ' هـ ' به 'ه‍ '