ابریشم در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-09T15:11:47Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۱
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	لفظ حریر در میان عرب فراوان به کار می‌رفته است؛ اما اطلاعات چندانی در مورد [[عربی]] بودن این کلمه نیست. آنها از الفاظ [[فارسی]] مثل ابریشم، استبرک و برنیان برای یادکرد از این نوع پارچه بهره می‌گرفتند؛<ref>المفصل، ج ۷، ص ۶۰۵؛ ج ۸، ص ۷۱۸ - ۷۱۹.</ref> نیز واژه یونانی یا رومی "سُنْدُس" در عربی نیز به کار می‌رود <ref>التحقیق، ج ۵، ص ۲۳۳؛ واژه‌های دخیل، ص ۲۷۰، «سندس».</ref> که افزون بر ابریشم، به پارچه زربافت گفته می‌شود <ref>مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۲۱؛ روح المعانی، ج ۱۵، ص ۳۹۱.</ref> که برای بیرون و روی لباس از آن استفاده می‌کردند.<ref>تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref> استبرق نیز به معنای ابریشم برّاق است <ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۷، ص ۲۴۰.</ref> که برای آستر و درون [[لباس]] آن را به کار می‌بردند.<ref>تفسیر سورآبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref>		لفظ حریر در میان عرب فراوان به کار می‌رفته است؛ اما اطلاعات چندانی در مورد [[عربی]] بودن این کلمه نیست. آنها از الفاظ [[فارسی]] مثل ابریشم، استبرک و برنیان برای یادکرد از این نوع پارچه بهره می‌گرفتند؛<ref>المفصل، ج ۷، ص ۶۰۵؛ ج ۸، ص ۷۱۸ - ۷۱۹.</ref> نیز واژه یونانی یا رومی "سُنْدُس" در عربی نیز به کار می‌رود <ref>التحقیق، ج ۵، ص ۲۳۳؛ واژه‌های دخیل، ص ۲۷۰، «سندس».</ref> که افزون بر ابریشم، به پارچه زربافت گفته می‌شود <ref>مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۲۱؛ روح المعانی، ج ۱۵، ص ۳۹۱.</ref> که برای بیرون و روی لباس از آن استفاده می‌کردند.<ref>تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref> استبرق نیز به معنای ابریشم برّاق است <ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۷، ص ۲۴۰.</ref> که برای آستر و درون [[لباس]] آن را به کار می‌بردند.<ref>تفسیر سورآبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref>

	در [[قرآن]] ۷ [[آیه]] درباره حریر هست: سه آیه با واژه حریر، سه آیه با کلمات سندس و استبرق و یک آیه با واژه استبرق آمده است که ۶ آیه درباره [[وصف]] لباس [[بهشتیان]] و یک آیه در مورد جنس آستر تخت‌هایی است که بهشتیان بر آنها تکیه می‌زنند.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۱۴.</ref> [[پوشش]] [[قارون]] در قرآن، بیانگر [[فخرفروشی]] او هنگام ظاهر شدن بر قومش [[بنی اسرائیل]] است: {{متن قرآن\|فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ}}<ref>«آنگاه با زیورهایش در پیش قوم خویش آشکار شد» سوره قصص، آیه ۷۹.</ref> او با تمام [[زینت]] خود و لباس زرّین و ابریشمی با اسبانی آراسته به [[ابریشم]] قرمز رنگ بر آنان ظاهر می‌شد.<ref>الجلالین، ص ۳۹۸؛ الکشاف، ج ۳، ص ۱۹۱.</ref> در دسته‌ای از [[آیات]]، لباس بهشتیان حریر دانسته شده که [[پاداش]] [[صبر]] [[ابرار]] است: {{متن قرآن\|وَجَزَاهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا}}<ref>«و به آنان برای شکیبی که ورزیده‌اند بهشت و (پوشاک) پرنیان پاداش می‌دهد» سوره انسان، آیه ۱۲.</ref> این [[آیه در شأن حضرت علی]] و [[خانواده]] ایشان {{عم}} و در داستان [[وفا]] به [[نذر]] و [[روزه]] داشتن و بخشیدن غذایشان هنگام [[افطار]] به [[مسکین]]، [[یتیم]] و [[اسیر]] نازل شده است.<ref>الکشاف، ج ۴، ص ۶۷۰؛ البرهان، ج ۵، ص ۵۵۲؛ المیزان، ج ۲۰، ص ۱۳۲.</ref> تعیین پاداش پوشش حریر در کنار [[بهشت]]، نشان از اهمیت این نوع پوشش در [[جامعه]] [[عرب]] دارد، بنابراین [[پوشیدن لباس]] حریر از [[نعمت‌های ویژه خدا]] به بهشتیان معرفی شده است: {{متن قرآن\|يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref>؛ {{متن قرآن\|جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«بهشت‌هایی جاودان که بدان درآیند و آنجا به دستبندهایی زرّین و (زیورهایی از) مروارید آراسته گردند و تن‌پوششان در آن پرند است» سوره فاطر، آیه ۳۳.</ref>؛ لکن [[پوشیدن]] آن در [[دنیا]] برای مردان [[حرام]] است، جز در موارد اندکی در [[جنگ‌ها]].<ref>شرایع الاسلام، ص ۶۹؛ تحریر الاحکام، ج ۱، ص ۱۹۵ - ۱۹۶.</ref>		در [[قرآن]] ۷ [[آیه]] درباره حریر هست: سه آیه با واژه حریر، سه آیه با کلمات سندس و استبرق و یک آیه با واژه استبرق آمده است که ۶ آیه درباره وصف لباس [[بهشتیان]] و یک آیه در مورد جنس آستر تخت‌هایی است که بهشتیان بر آنها تکیه می‌زنند.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۱۴.</ref> [[پوشش]] [[قارون]] در قرآن، بیانگر [[فخرفروشی]] او هنگام ظاهر شدن بر قومش [[بنی اسرائیل]] است: {{متن قرآن\|فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ}}<ref>«آنگاه با زیورهایش در پیش قوم خویش آشکار شد» سوره قصص، آیه ۷۹.</ref> او با تمام [[زینت]] خود و لباس زرّین و ابریشمی با اسبانی آراسته به [[ابریشم]] قرمز رنگ بر آنان ظاهر می‌شد.<ref>الجلالین، ص ۳۹۸؛ الکشاف، ج ۳، ص ۱۹۱.</ref> در دسته‌ای از [[آیات]]، لباس بهشتیان حریر دانسته شده که [[پاداش]] [[صبر]] [[ابرار]] است: {{متن قرآن\|وَجَزَاهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا}}<ref>«و به آنان برای شکیبی که ورزیده‌اند بهشت و (پوشاک) پرنیان پاداش می‌دهد» سوره انسان، آیه ۱۲.</ref> این [[آیه در شأن حضرت علی]] و [[خانواده]] ایشان {{عم}} و در داستان [[وفا]] به [[نذر]] و [[روزه]] داشتن و بخشیدن غذایشان هنگام [[افطار]] به [[مسکین]]، [[یتیم]] و [[اسیر]] نازل شده است.<ref>الکشاف، ج ۴، ص ۶۷۰؛ البرهان، ج ۵، ص ۵۵۲؛ المیزان، ج ۲۰، ص ۱۳۲.</ref> تعیین پاداش پوشش حریر در کنار [[بهشت]]، نشان از اهمیت این نوع پوشش در [[جامعه]] [[عرب]] دارد، بنابراین [[پوشیدن لباس]] حریر از [[نعمت‌های ویژه خدا]] به بهشتیان معرفی شده است: {{متن قرآن\|يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref>؛ {{متن قرآن\|جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«بهشت‌هایی جاودان که بدان درآیند و آنجا به دستبندهایی زرّین و (زیورهایی از) مروارید آراسته گردند و تن‌پوششان در آن پرند است» سوره فاطر، آیه ۳۳.</ref>؛ لکن [[پوشیدن]] آن در [[دنیا]] برای مردان [[حرام]] است، جز در موارد اندکی در [[جنگ‌ها]].<ref>شرایع الاسلام، ص ۶۹؛ تحریر الاحکام، ج ۱، ص ۱۹۵ - ۱۹۶.</ref>

	[[مفسران]] معتقدند که آیه {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«به یقین خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند به بوستان‌هایی درمی‌آورد که از بن آنها جویبارها جاری است، در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref> در [[جنگ بدر]] در فضیلت جانفشانی [[حضرت علی]] {{ع}} و [[حمزه]] و [[عبیدة بن حارث بن عبدالمطلب]] فرود آمده است.<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۱۲۳؛ کشف الاسرار، ج ۶، ص ۳۴۸.</ref> همچنین [[قرآن]] در بیان نوع و جنس [[لباس]] ابریشمی [[بهشتیان]] بیشتر سخن گفته است که [[پاداش]] [[ایمان]] و [[عمل صالح]] آنان است: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا}}<ref>«آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند بی‌گمان ما پاداش کسانی را که کاری نیکو کنند، فرو نمی‌نهیم» سوره کهف، آیه ۳۰.</ref>، {{متن قرآن\|أُولَئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا}}<ref>«آنان بهشت‌هایی جاویدان خواهند داشت که از بن (کاخ‌های) آنان، جویبارها روان است؛ در آنجا به دستبندهایی زرّین آراسته می‌گردند و جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر می‌پوشند در حالی که بر تخت‌ها پشت می‌دهند؛ آن پاداش، خوب و (آن بهشت) آسایشگاهی نیکوس» سوره کهف، آیه ۳۱.</ref> لباس حریر بهشتیان از هر دو جنس حریر نازک و ضخیم است: {{متن قرآن\|يَلْبَسُونَ مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَقَابِلِينَ}}<ref>«از دیبای نازک و دیبای ستبر جامه می‌پوشند در حالی که رویاروی یکدیگرند» سوره دخان، آیه ۵۳.</ref> [[عرب]] [[پوشیدن]] انواع گوناگون لباس ابریشمی را [[آرزو]] داشته است.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۱۰۴.</ref> آیاتی نیز لباس بهشتیان را از جنس حریر سبزرنگ و برّاق دانسته‌اند: {{متن قرآن\|عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا}}<ref>«بر تن آنان جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر است و به دستبندهایی سیمین آراسته‌اند و پروردگارشان به آنان شرابی پاک می‌نوشاند» سوره انسان، آیه ۲۱.</ref> این لباس با رنگ سبز، مانند برگ درختان، مایه طراوت و [[شادی]] بهشتیان می‌شود.<ref> التبیان، ج ۱۰، ص ۲۱۸؛ نمونه، ج ۲۵، ص ۳۷۱.</ref> آستر تخت‌های بهشتی از جنس [[ابریشم]] ضخیم برّاق است که از دیگر [[نعمت‌های بهشتی]] خداست: {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ وَجَنَى الْجَنَّتَيْنِ دَانٍ}}<ref>«بر بسترهایی پشت داده‌اند که آسترهای آنها از دیبای ستبرند و میوه‌های چیدنی آن دو بهشت در دسترسند» سوره الرحمن، آیه ۵۴.</ref><ref> تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴؛ الکشاف، ج ۴، ص ۴۵۲.</ref> در [[دنیا]] معمولاً برای آستر از پارچه [[پست‌تر]] استفاده می‌کنند؛ اما در [[بهشت]] حتی آستر فرش‌ها از ابریشم است؛<ref> المیزان، ج ۱۹، ص ۱۸۵؛ نمونه، ج ۲۳، ص ۱۶۶.</ref> همچنین در [[آیه]] {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ}}<ref>«(بهشتیان) بر بالش‌های سبز و گستردنی‌های دیبای رنگارنگ پشت می‌دهند» سوره الرحمن، آیه ۷۶.</ref> برخی عبقریّ [[حسان]] را دیباج یعنی حریر و ابریشم معنا کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۲۰؛ روح المعانی، ج ۲۷، ص ۱۹۰.</ref><ref>[[مریم عین‌الکمالی\|عین‌الکمالی، مریم]]، [[حریر (مقاله)\|مقاله «حریر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>		[[مفسران]] معتقدند که آیه {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«به یقین خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند به بوستان‌هایی درمی‌آورد که از بن آنها جویبارها جاری است، در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref> در [[جنگ بدر]] در فضیلت جانفشانی [[حضرت علی]] {{ع}} و [[حمزه]] و [[عبیدة بن حارث بن عبدالمطلب]] فرود آمده است.<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۱۲۳؛ کشف الاسرار، ج ۶، ص ۳۴۸.</ref> همچنین [[قرآن]] در بیان نوع و جنس [[لباس]] ابریشمی [[بهشتیان]] بیشتر سخن گفته است که [[پاداش]] [[ایمان]] و [[عمل صالح]] آنان است: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا}}<ref>«آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند بی‌گمان ما پاداش کسانی را که کاری نیکو کنند، فرو نمی‌نهیم» سوره کهف، آیه ۳۰.</ref>، {{متن قرآن\|أُولَئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا}}<ref>«آنان بهشت‌هایی جاویدان خواهند داشت که از بن (کاخ‌های) آنان، جویبارها روان است؛ در آنجا به دستبندهایی زرّین آراسته می‌گردند و جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر می‌پوشند در حالی که بر تخت‌ها پشت می‌دهند؛ آن پاداش، خوب و (آن بهشت) آسایشگاهی نیکوس» سوره کهف، آیه ۳۱.</ref> لباس حریر بهشتیان از هر دو جنس حریر نازک و ضخیم است: {{متن قرآن\|يَلْبَسُونَ مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَقَابِلِينَ}}<ref>«از دیبای نازک و دیبای ستبر جامه می‌پوشند در حالی که رویاروی یکدیگرند» سوره دخان، آیه ۵۳.</ref> [[عرب]] [[پوشیدن]] انواع گوناگون لباس ابریشمی را [[آرزو]] داشته است.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۱۰۴.</ref> آیاتی نیز لباس بهشتیان را از جنس حریر سبزرنگ و برّاق دانسته‌اند: {{متن قرآن\|عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا}}<ref>«بر تن آنان جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر است و به دستبندهایی سیمین آراسته‌اند و پروردگارشان به آنان شرابی پاک می‌نوشاند» سوره انسان، آیه ۲۱.</ref> این لباس با رنگ سبز، مانند برگ درختان، مایه طراوت و [[شادی]] بهشتیان می‌شود.<ref> التبیان، ج ۱۰، ص ۲۱۸؛ نمونه، ج ۲۵، ص ۳۷۱.</ref> آستر تخت‌های بهشتی از جنس [[ابریشم]] ضخیم برّاق است که از دیگر [[نعمت‌های بهشتی]] خداست: {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ وَجَنَى الْجَنَّتَيْنِ دَانٍ}}<ref>«بر بسترهایی پشت داده‌اند که آسترهای آنها از دیبای ستبرند و میوه‌های چیدنی آن دو بهشت در دسترسند» سوره الرحمن، آیه ۵۴.</ref><ref> تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴؛ الکشاف، ج ۴، ص ۴۵۲.</ref> در [[دنیا]] معمولاً برای آستر از پارچه [[پست‌تر]] استفاده می‌کنند؛ اما در [[بهشت]] حتی آستر فرش‌ها از ابریشم است؛<ref> المیزان، ج ۱۹، ص ۱۸۵؛ نمونه، ج ۲۳، ص ۱۶۶.</ref> همچنین در [[آیه]] {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ}}<ref>«(بهشتیان) بر بالش‌های سبز و گستردنی‌های دیبای رنگارنگ پشت می‌دهند» سوره الرحمن، آیه ۷۶.</ref> برخی عبقریّ [[حسان]] را دیباج یعنی حریر و ابریشم معنا کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۲۰؛ روح المعانی، ج ۲۷، ص ۱۹۰.</ref><ref>[[مریم عین‌الکمالی\|عین‌الکمالی، مریم]]، [[حریر (مقاله)\|مقاله «حریر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T13:49:47Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۱۹
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	لفظ حریر در میان عرب فراوان به کار می‌رفته است؛ اما اطلاعات چندانی در مورد [[عربی]] بودن این کلمه نیست. آنها از الفاظ [[فارسی]] مثل ابریشم، استبرک و برنیان برای یادکرد از این نوع پارچه بهره می‌گرفتند؛<ref>المفصل، ج ۷، ص ۶۰۵؛ ج ۸، ص ۷۱۸ - ۷۱۹.</ref> نیز واژه یونانی یا رومی "سُنْدُس" در عربی نیز به کار می‌رود <ref>التحقیق، ج ۵، ص ۲۳۳؛ واژه‌های دخیل، ص ۲۷۰، «سندس».</ref> که افزون بر ابریشم، به پارچه زربافت گفته می‌شود <ref>مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۲۱؛ روح المعانی، ج ۱۵، ص ۳۹۱.</ref> که برای بیرون و روی لباس از آن استفاده می‌کردند.<ref>تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref> استبرق نیز به معنای ابریشم برّاق است <ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۷، ص ۲۴۰.</ref> که برای آستر و درون [[لباس]] آن را به کار می‌بردند.<ref>تفسیر سورآبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref>		لفظ حریر در میان عرب فراوان به کار می‌رفته است؛ اما اطلاعات چندانی در مورد [[عربی]] بودن این کلمه نیست. آنها از الفاظ [[فارسی]] مثل ابریشم، استبرک و برنیان برای یادکرد از این نوع پارچه بهره می‌گرفتند؛<ref>المفصل، ج ۷، ص ۶۰۵؛ ج ۸، ص ۷۱۸ - ۷۱۹.</ref> نیز واژه یونانی یا رومی "سُنْدُس" در عربی نیز به کار می‌رود <ref>التحقیق، ج ۵، ص ۲۳۳؛ واژه‌های دخیل، ص ۲۷۰، «سندس».</ref> که افزون بر ابریشم، به پارچه زربافت گفته می‌شود <ref>مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۲۱؛ روح المعانی، ج ۱۵، ص ۳۹۱.</ref> که برای بیرون و روی لباس از آن استفاده می‌کردند.<ref>تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref> استبرق نیز به معنای ابریشم برّاق است <ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۷، ص ۲۴۰.</ref> که برای آستر و درون [[لباس]] آن را به کار می‌بردند.<ref>تفسیر سورآبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref>

	در [[قرآن]] ۷ [[آیه]] درباره حریر هست: سه آیه با واژه حریر، سه آیه با کلمات سندس و استبرق و یک آیه با واژه استبرق آمده است که ۶ آیه درباره [[وصف]] لباس [[بهشتیان]] و یک آیه در مورد جنس آستر تخت‌هایی است که بهشتیان بر آنها تکیه می‌زنند.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۱۴.</ref> [[پوشش]] [[قارون]] در قرآن، بیانگر [[فخرفروشی]] او هنگام ظاهر شدن بر قومش [[بنی اسرائیل]] است: {{متن قرآن\|فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ}}<ref>«آنگاه با زیورهایش در پیش قوم خویش آشکار شد» سوره قصص، آیه ۷۹.</ref> او با تمام [[زینت]] خود و لباس زرّین و ابریشمی با اسبانی آراسته به [[ابریشم]] قرمز رنگ بر آنان ظاهر می‌شد.<ref>الجلالین، ص ۳۹۸؛ الکشاف، ج ۳، ص ۱۹۱.</ref> در دسته‌ای از [[آیات]]، لباس بهشتیان حریر دانسته شده که [[پاداش]] [[صبر]] [[ابرار]] است: {{متن قرآن\|وَجَزَاهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا}}<ref>«و به آنان برای شکیبی که ورزیده‌اند بهشت و (پوشاک) پرنیان پاداش می‌دهد» سوره انسان، آیه ۱۲.</ref> این [[آیه در شأن حضرت علی]] و [[خانواده]] ایشان{{عم}} و در داستان [[وفا]] به [[نذر]] و [[روزه]] داشتن و بخشیدن غذایشان هنگام [[افطار]] به [[مسکین]]، [[یتیم]] و [[اسیر]] نازل شده است.<ref>الکشاف، ج ۴، ص ۶۷۰؛ البرهان، ج ۵، ص ۵۵۲؛ المیزان، ج ۲۰، ص ۱۳۲.</ref> تعیین پاداش پوشش حریر در کنار [[بهشت]]، نشان از اهمیت این نوع پوشش در [[جامعه]] [[عرب]] دارد، بنابراین [[پوشیدن لباس]] حریر از [[نعمت‌های ویژه خدا]] به بهشتیان معرفی شده است: {{متن قرآن\|يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref>؛ {{متن قرآن\|جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«بهشت‌هایی جاودان که بدان درآیند و آنجا به دستبندهایی زرّین و (زیورهایی از) مروارید آراسته گردند و تن‌پوششان در آن پرند است» سوره فاطر، آیه ۳۳.</ref>؛ لکن [[پوشیدن]] آن در [[دنیا]] برای مردان [[حرام]] است، جز در موارد اندکی در [[جنگ‌ها]].<ref>شرایع الاسلام، ص ۶۹؛ تحریر الاحکام، ج ۱، ص ۱۹۵ - ۱۹۶.</ref>		در [[قرآن]] ۷ [[آیه]] درباره حریر هست: سه آیه با واژه حریر، سه آیه با کلمات سندس و استبرق و یک آیه با واژه استبرق آمده است که ۶ آیه درباره [[وصف]] لباس [[بهشتیان]] و یک آیه در مورد جنس آستر تخت‌هایی است که بهشتیان بر آنها تکیه می‌زنند.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۱۴.</ref> [[پوشش]] [[قارون]] در قرآن، بیانگر [[فخرفروشی]] او هنگام ظاهر شدن بر قومش [[بنی اسرائیل]] است: {{متن قرآن\|فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ}}<ref>«آنگاه با زیورهایش در پیش قوم خویش آشکار شد» سوره قصص، آیه ۷۹.</ref> او با تمام [[زینت]] خود و لباس زرّین و ابریشمی با اسبانی آراسته به [[ابریشم]] قرمز رنگ بر آنان ظاهر می‌شد.<ref>الجلالین، ص ۳۹۸؛ الکشاف، ج ۳، ص ۱۹۱.</ref> در دسته‌ای از [[آیات]]، لباس بهشتیان حریر دانسته شده که [[پاداش]] [[صبر]] [[ابرار]] است: {{متن قرآن\|وَجَزَاهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا}}<ref>«و به آنان برای شکیبی که ورزیده‌اند بهشت و (پوشاک) پرنیان پاداش می‌دهد» سوره انسان، آیه ۱۲.</ref> این [[آیه در شأن حضرت علی]] و [[خانواده]] ایشان {{عم}} و در داستان [[وفا]] به [[نذر]] و [[روزه]] داشتن و بخشیدن غذایشان هنگام [[افطار]] به [[مسکین]]، [[یتیم]] و [[اسیر]] نازل شده است.<ref>الکشاف، ج ۴، ص ۶۷۰؛ البرهان، ج ۵، ص ۵۵۲؛ المیزان، ج ۲۰، ص ۱۳۲.</ref> تعیین پاداش پوشش حریر در کنار [[بهشت]]، نشان از اهمیت این نوع پوشش در [[جامعه]] [[عرب]] دارد، بنابراین [[پوشیدن لباس]] حریر از [[نعمت‌های ویژه خدا]] به بهشتیان معرفی شده است: {{متن قرآن\|يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref>؛ {{متن قرآن\|جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«بهشت‌هایی جاودان که بدان درآیند و آنجا به دستبندهایی زرّین و (زیورهایی از) مروارید آراسته گردند و تن‌پوششان در آن پرند است» سوره فاطر، آیه ۳۳.</ref>؛ لکن [[پوشیدن]] آن در [[دنیا]] برای مردان [[حرام]] است، جز در موارد اندکی در [[جنگ‌ها]].<ref>شرایع الاسلام، ص ۶۹؛ تحریر الاحکام، ج ۱، ص ۱۹۵ - ۱۹۶.</ref>

	[[مفسران]] معتقدند که آیه {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«به یقین خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند به بوستان‌هایی درمی‌آورد که از بن آنها جویبارها جاری است، در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref> در [[جنگ بدر]] در فضیلت جانفشانی [[حضرت علی]]{{ع}} و [[حمزه]] و [[عبیدة بن حارث بن عبدالمطلب]] فرود آمده است.<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۱۲۳؛ کشف الاسرار، ج ۶، ص ۳۴۸.</ref> همچنین [[قرآن]] در بیان نوع و جنس [[لباس]] ابریشمی [[بهشتیان]] بیشتر سخن گفته است که [[پاداش]] [[ایمان]] و [[عمل صالح]] آنان است: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا}}<ref>«آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند بی‌گمان ما پاداش کسانی را که کاری نیکو کنند، فرو نمی‌نهیم» سوره کهف، آیه ۳۰.</ref>، {{متن قرآن\|أُولَئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا}}<ref>«آنان بهشت‌هایی جاویدان خواهند داشت که از بن (کاخ‌های) آنان، جویبارها روان است؛ در آنجا به دستبندهایی زرّین آراسته می‌گردند و جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر می‌پوشند در حالی که بر تخت‌ها پشت می‌دهند؛ آن پاداش، خوب و (آن بهشت) آسایشگاهی نیکوس» سوره کهف، آیه ۳۱.</ref> لباس حریر بهشتیان از هر دو جنس حریر نازک و ضخیم است: {{متن قرآن\|يَلْبَسُونَ مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَقَابِلِينَ}}<ref>«از دیبای نازک و دیبای ستبر جامه می‌پوشند در حالی که رویاروی یکدیگرند» سوره دخان، آیه ۵۳.</ref> [[عرب]] [[پوشیدن]] انواع گوناگون لباس ابریشمی را [[آرزو]] داشته است.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۱۰۴.</ref> آیاتی نیز لباس بهشتیان را از جنس حریر سبزرنگ و برّاق دانسته‌اند: {{متن قرآن\|عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا}}<ref>«بر تن آنان جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر است و به دستبندهایی سیمین آراسته‌اند و پروردگارشان به آنان شرابی پاک می‌نوشاند» سوره انسان، آیه ۲۱.</ref> این لباس با رنگ سبز، مانند برگ درختان، مایه طراوت و [[شادی]] بهشتیان می‌شود.<ref> التبیان، ج ۱۰، ص ۲۱۸؛ نمونه، ج ۲۵، ص ۳۷۱.</ref> آستر تخت‌های بهشتی از جنس [[ابریشم]] ضخیم برّاق است که از دیگر [[نعمت‌های بهشتی]] خداست: {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ وَجَنَى الْجَنَّتَيْنِ دَانٍ}}<ref>«بر بسترهایی پشت داده‌اند که آسترهای آنها از دیبای ستبرند و میوه‌های چیدنی آن دو بهشت در دسترسند» سوره الرحمن، آیه ۵۴.</ref><ref> تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴؛ الکشاف، ج ۴، ص ۴۵۲.</ref> در [[دنیا]] معمولاً برای آستر از پارچه [[پست‌تر]] استفاده می‌کنند؛ اما در [[بهشت]] حتی آستر فرش‌ها از ابریشم است؛<ref> المیزان، ج ۱۹، ص ۱۸۵؛ نمونه، ج ۲۳، ص ۱۶۶.</ref> همچنین در [[آیه]] {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ}}<ref>«(بهشتیان) بر بالش‌های سبز و گستردنی‌های دیبای رنگارنگ پشت می‌دهند» سوره الرحمن، آیه ۷۶.</ref> برخی عبقریّ [[حسان]] را دیباج یعنی حریر و ابریشم معنا کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۲۰؛ روح المعانی، ج ۲۷، ص ۱۹۰.</ref><ref>[[مریم عین‌الکمالی\|عین‌الکمالی، مریم]]، [[حریر (مقاله)\|مقاله «حریر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>		[[مفسران]] معتقدند که آیه {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«به یقین خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند به بوستان‌هایی درمی‌آورد که از بن آنها جویبارها جاری است، در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref> در [[جنگ بدر]] در فضیلت جانفشانی [[حضرت علی]] {{ع}} و [[حمزه]] و [[عبیدة بن حارث بن عبدالمطلب]] فرود آمده است.<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۱۲۳؛ کشف الاسرار، ج ۶، ص ۳۴۸.</ref> همچنین [[قرآن]] در بیان نوع و جنس [[لباس]] ابریشمی [[بهشتیان]] بیشتر سخن گفته است که [[پاداش]] [[ایمان]] و [[عمل صالح]] آنان است: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا}}<ref>«آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند بی‌گمان ما پاداش کسانی را که کاری نیکو کنند، فرو نمی‌نهیم» سوره کهف، آیه ۳۰.</ref>، {{متن قرآن\|أُولَئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا}}<ref>«آنان بهشت‌هایی جاویدان خواهند داشت که از بن (کاخ‌های) آنان، جویبارها روان است؛ در آنجا به دستبندهایی زرّین آراسته می‌گردند و جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر می‌پوشند در حالی که بر تخت‌ها پشت می‌دهند؛ آن پاداش، خوب و (آن بهشت) آسایشگاهی نیکوس» سوره کهف، آیه ۳۱.</ref> لباس حریر بهشتیان از هر دو جنس حریر نازک و ضخیم است: {{متن قرآن\|يَلْبَسُونَ مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَقَابِلِينَ}}<ref>«از دیبای نازک و دیبای ستبر جامه می‌پوشند در حالی که رویاروی یکدیگرند» سوره دخان، آیه ۵۳.</ref> [[عرب]] [[پوشیدن]] انواع گوناگون لباس ابریشمی را [[آرزو]] داشته است.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۱۰۴.</ref> آیاتی نیز لباس بهشتیان را از جنس حریر سبزرنگ و برّاق دانسته‌اند: {{متن قرآن\|عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا}}<ref>«بر تن آنان جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر است و به دستبندهایی سیمین آراسته‌اند و پروردگارشان به آنان شرابی پاک می‌نوشاند» سوره انسان، آیه ۲۱.</ref> این لباس با رنگ سبز، مانند برگ درختان، مایه طراوت و [[شادی]] بهشتیان می‌شود.<ref> التبیان، ج ۱۰، ص ۲۱۸؛ نمونه، ج ۲۵، ص ۳۷۱.</ref> آستر تخت‌های بهشتی از جنس [[ابریشم]] ضخیم برّاق است که از دیگر [[نعمت‌های بهشتی]] خداست: {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ وَجَنَى الْجَنَّتَيْنِ دَانٍ}}<ref>«بر بسترهایی پشت داده‌اند که آسترهای آنها از دیبای ستبرند و میوه‌های چیدنی آن دو بهشت در دسترسند» سوره الرحمن، آیه ۵۴.</ref><ref> تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴؛ الکشاف، ج ۴، ص ۴۵۲.</ref> در [[دنیا]] معمولاً برای آستر از پارچه [[پست‌تر]] استفاده می‌کنند؛ اما در [[بهشت]] حتی آستر فرش‌ها از ابریشم است؛<ref> المیزان، ج ۱۹، ص ۱۸۵؛ نمونه، ج ۲۳، ص ۱۶۶.</ref> همچنین در [[آیه]] {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ}}<ref>«(بهشتیان) بر بالش‌های سبز و گستردنی‌های دیبای رنگارنگ پشت می‌دهند» سوره الرحمن، آیه ۷۶.</ref> برخی عبقریّ [[حسان]] را دیباج یعنی حریر و ابریشم معنا کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۲۰؛ روح المعانی، ج ۲۷، ص ۱۹۰.</ref><ref>[[مریم عین‌الکمالی\|عین‌الکمالی، مریم]]، [[حریر (مقاله)\|مقاله «حریر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-08-24T07:09:10Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۹
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	حریر از "ح ـ ر ـ ر" پارچه نرم و درخشنده‌ای است که از پیله [[کرم]] [[ابریشم]] به دست می‌آید.<ref>دایرة المعارف فارسی، ج ۱، ص ۱۱؛ لغت نامه، ج ۱، ص ۳۱۲ «ابریشم»؛ ج ۶، ص ۸۸۹۶ «حریر».</ref> پرورش کرم ابریشم از ۵۰۰۰ سال پیش در شهرهای چین رواج داشته است. [[صنعت]] ابریشم از [[راه]] [[سرزمین]] [[ایران]] به دیگر مناطق [[جهان]] رفته و [[لباس]] ابریشم در دنیای قدیم و جدید از [[نیکوترین]] لباس‌ها و [[ارزش]] آن به اندازه طلا بوده است.<ref>التحریر والتنویر، ج ۱۷، ص ۲۳۴.</ref> پارچه ابریشم یا حریر برای [[مردم عرب]] شناخته شده بود <ref> المفصل، ج ۱، ص ۲۶۶.</ref> و استفاده از [[پوشاک]] ابریشمی میان آنان به ویژه [[ثروتمندان]] و بزرگان [[قبایل عرب]]، رواج داشته که برخی از آنها در [[یمن]] بافته می‌شده است.<ref>المفصل، ج ۷، ص ۶۰۵.</ref> [[پادشاهان]] [[عرب]] نیز [[پوشیدن لباس]] حریر را به [[جهت]] [[ارتباط]] آن با مجالس میگساری و [[همنشینی]] با پادشاهان [[فارس]] و [[روم]]، مایه [[افتخار]] خود می‌دانستند و [[حرمت]] پوشیدن لباس حریر، با این موضوع [[بیگانه]] نیست؛<ref> المفصل، ج ۵، ص ۳۶.</ref> همچنین [[شاعران]] عرب معمولاً در مجالس شعرخوانی لباس حریر به تن می‌کردند.<ref>المفصل، ج ۹، ص ۵۵۰.</ref>		حریر از "ح ـ ر ـ ر" پارچه نرم و درخشنده‌ای است که از پیله [[کرم]] [[ابریشم]] به دست می‌آید.<ref>دایرة المعارف فارسی، ج ۱، ص ۱۱؛ لغت نامه، ج ۱، ص ۳۱۲ «ابریشم»؛ ج ۶، ص ۸۸۹۶ «حریر».</ref> پرورش کرم ابریشم از ۵۰۰۰ سال پیش در شهرهای چین رواج داشته است. [[صنعت]] ابریشم از [[راه]] [[سرزمین]] [[ایران]] به دیگر مناطق [[جهان]] رفته و [[لباس]] ابریشم در دنیای قدیم و جدید از [[نیکوترین]] لباس‌ها و [[ارزش]] آن به اندازه طلا بوده است.<ref>التحریر والتنویر، ج ۱۷، ص ۲۳۴.</ref> پارچه ابریشم یا حریر برای [[مردم عرب]] شناخته شده بود <ref> المفصل، ج ۱، ص ۲۶۶.</ref> و استفاده از [[پوشاک]] ابریشمی میان آنان به ویژه [[ثروتمندان]] و بزرگان [[قبایل عرب]]، رواج داشته که برخی از آنها در [[یمن]] بافته می‌شده است.<ref>المفصل، ج ۷، ص ۶۰۵.</ref> [[پادشاهان]] [[عرب]] نیز [[پوشیدن لباس]] حریر را به [[جهت]] [[ارتباط]] آن با مجالس میگساری و [[همنشینی]] با پادشاهان [[فارس]] و [[روم]]، مایه [[افتخار]] خود می‌دانستند و [[حرمت]] پوشیدن لباس حریر، با این موضوع [[بیگانه]] نیست؛<ref> المفصل، ج ۵، ص ۳۶.</ref> همچنین [[شاعران]] عرب معمولاً در مجالس شعرخوانی لباس حریر به تن می‌کردند.<ref>المفصل، ج ۹، ص ۵۵۰.</ref>

	لفظ حریر در میان عرب فراوان به کار می‌رفته است؛ اما اطلاعات چندانی در مورد [[عربی]] بودن این کلمه نیست. آنها از الفاظ [[فارسی]] مثل ابریشم، استبرک و برنیان برای یادکرد از این نوع پارچه بهره می‌گرفتند؛<ref>المفصل، ج ۷، ص ۶۰۵؛ ج ۸، ص ۷۱۸ - ۷۱۹.</ref> نیز واژه یونانی یا رومی "سُنْدُس" در عربی نیز به کار می‌رود <ref>التحقیق، ج ۵، ص ۲۳۳؛ واژه‌های دخیل، ص ۲۷۰، «سندس».</ref> که افزون بر ابریشم، به پارچه زربافت گفته می‌شود <ref>مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۲۱؛ روح المعانی، ج ۱۵، ص ۳۹۱.</ref> که برای بیرون و روی لباس از آن استفاده می‌کردند.<ref>تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref> استبرق نیز به معنای ابریشم برّاق است <ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۷، ص ۲۴۰.</ref> که برای آستر و درون [[لباس]] آن را به کار می‌بردند.<ref>تفسیر سورآبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref>		لفظ حریر در میان عرب فراوان به کار می‌رفته است؛ اما اطلاعات چندانی در مورد [[عربی]] بودن این کلمه نیست. آنها از الفاظ [[فارسی]] مثل ابریشم، استبرک و برنیان برای یادکرد از این نوع پارچه بهره می‌گرفتند؛<ref>المفصل، ج ۷، ص ۶۰۵؛ ج ۸، ص ۷۱۸ - ۷۱۹.</ref> نیز واژه یونانی یا رومی "سُنْدُس" در عربی نیز به کار می‌رود <ref>التحقیق، ج ۵، ص ۲۳۳؛ واژه‌های دخیل، ص ۲۷۰، «سندس».</ref> که افزون بر ابریشم، به پارچه زربافت گفته می‌شود <ref>مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۲۱؛ روح المعانی، ج ۱۵، ص ۳۹۱.</ref> که برای بیرون و روی لباس از آن استفاده می‌کردند.<ref>تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref> استبرق نیز به معنای ابریشم برّاق است <ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۷، ص ۲۴۰.</ref> که برای آستر و درون [[لباس]] آن را به کار می‌بردند.<ref>تفسیر سورآبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref>

	در [[قرآن]] ۷ [[آیه]] درباره حریر هست: سه آیه با واژه حریر، سه آیه با کلمات سندس و استبرق و یک آیه با واژه استبرق آمده است که ۶ آیه درباره [[وصف]] لباس [[بهشتیان]] و یک آیه در مورد جنس آستر تخت‌هایی است که بهشتیان بر آنها تکیه می‌زنند.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۱۴.</ref> [[پوشش]] [[قارون]] در قرآن، بیانگر [[فخرفروشی]] او هنگام ظاهر شدن بر قومش [[بنی اسرائیل]] است: {{متن قرآن\|فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ}}<ref>«آنگاه با زیورهایش در پیش قوم خویش آشکار شد» سوره قصص، آیه ۷۹.</ref> او با تمام [[زینت]] خود و لباس زرّین و ابریشمی با اسبانی آراسته به [[ابریشم]] قرمز رنگ بر آنان ظاهر می‌شد.<ref>الجلالین، ص ۳۹۸؛ الکشاف، ج ۳، ص ۱۹۱.</ref> در دسته‌ای از [[آیات]]، لباس بهشتیان حریر دانسته شده که [[پاداش]] [[صبر]] [[ابرار]] است: {{متن قرآن\|وَجَزَاهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا}}<ref>«و به آنان برای شکیبی که ورزیده‌اند بهشت و (پوشاک) پرنیان پاداش می‌دهد» سوره انسان، آیه ۱۲.</ref> این [[آیه در شأن حضرت علی]] و [[خانواده]] ایشان{{عم}} و در داستان [[وفا]] به [[نذر]] و [[روزه]] داشتن و بخشیدن غذایشان هنگام [[افطار]] به [[مسکین]]، [[یتیم]] و [[اسیر]] نازل شده است.<ref>الکشاف، ج ۴، ص ۶۷۰؛ البرهان، ج ۵، ص ۵۵۲؛ المیزان، ج ۲۰، ص ۱۳۲.</ref> تعیین پاداش پوشش حریر در کنار [[بهشت]]، نشان از اهمیت این نوع پوشش در [[جامعه]] [[عرب]] دارد، بنابراین [[پوشیدن لباس]] حریر از [[نعمت‌های ویژه خدا]] به بهشتیان معرفی شده است: {{متن قرآن\|يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref>؛ {{متن قرآن\|جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«بهشت‌هایی جاودان که بدان درآیند و آنجا به دستبندهایی زرّین و (زیورهایی از) مروارید آراسته گردند و تن‌پوششان در آن پرند است» سوره فاطر، آیه ۳۳.</ref>؛ لکن [[پوشیدن]] آن در [[دنیا]] برای مردان [[حرام]] است، جز در موارد اندکی در [[جنگ‌ها]].<ref>شرایع الاسلام، ص ۶۹؛ تحریر الاحکام، ج ۱، ص ۱۹۵ - ۱۹۶.</ref>		در [[قرآن]] ۷ [[آیه]] درباره حریر هست: سه آیه با واژه حریر، سه آیه با کلمات سندس و استبرق و یک آیه با واژه استبرق آمده است که ۶ آیه درباره [[وصف]] لباس [[بهشتیان]] و یک آیه در مورد جنس آستر تخت‌هایی است که بهشتیان بر آنها تکیه می‌زنند.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۱۴.</ref> [[پوشش]] [[قارون]] در قرآن، بیانگر [[فخرفروشی]] او هنگام ظاهر شدن بر قومش [[بنی اسرائیل]] است: {{متن قرآن\|فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ}}<ref>«آنگاه با زیورهایش در پیش قوم خویش آشکار شد» سوره قصص، آیه ۷۹.</ref> او با تمام [[زینت]] خود و لباس زرّین و ابریشمی با اسبانی آراسته به [[ابریشم]] قرمز رنگ بر آنان ظاهر می‌شد.<ref>الجلالین، ص ۳۹۸؛ الکشاف، ج ۳، ص ۱۹۱.</ref> در دسته‌ای از [[آیات]]، لباس بهشتیان حریر دانسته شده که [[پاداش]] [[صبر]] [[ابرار]] است: {{متن قرآن\|وَجَزَاهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا}}<ref>«و به آنان برای شکیبی که ورزیده‌اند بهشت و (پوشاک) پرنیان پاداش می‌دهد» سوره انسان، آیه ۱۲.</ref> این [[آیه در شأن حضرت علی]] و [[خانواده]] ایشان{{عم}} و در داستان [[وفا]] به [[نذر]] و [[روزه]] داشتن و بخشیدن غذایشان هنگام [[افطار]] به [[مسکین]]، [[یتیم]] و [[اسیر]] نازل شده است.<ref>الکشاف، ج ۴، ص ۶۷۰؛ البرهان، ج ۵، ص ۵۵۲؛ المیزان، ج ۲۰، ص ۱۳۲.</ref> تعیین پاداش پوشش حریر در کنار [[بهشت]]، نشان از اهمیت این نوع پوشش در [[جامعه]] [[عرب]] دارد، بنابراین [[پوشیدن لباس]] حریر از [[نعمت‌های ویژه خدا]] به بهشتیان معرفی شده است: {{متن قرآن\|يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref>؛ {{متن قرآن\|جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«بهشت‌هایی جاودان که بدان درآیند و آنجا به دستبندهایی زرّین و (زیورهایی از) مروارید آراسته گردند و تن‌پوششان در آن پرند است» سوره فاطر، آیه ۳۳.</ref>؛ لکن [[پوشیدن]] آن در [[دنیا]] برای مردان [[حرام]] است، جز در موارد اندکی در [[جنگ‌ها]].<ref>شرایع الاسلام، ص ۶۹؛ تحریر الاحکام، ج ۱، ص ۱۹۵ - ۱۹۶.</ref>

	[[مفسران]] معتقدند که آیه {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«به یقین خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند به بوستان‌هایی درمی‌آورد که از بن آنها جویبارها جاری است، در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref> در [[جنگ بدر]] در فضیلت جانفشانی [[حضرت علی]]{{ع}} و [[حمزه]] و [[عبیدة بن حارث بن عبدالمطلب]] فرود آمده است.<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۱۲۳؛ کشف الاسرار، ج ۶، ص ۳۴۸.</ref> همچنین [[قرآن]] در بیان نوع و جنس [[لباس]] ابریشمی [[بهشتیان]] بیشتر سخن گفته است که [[پاداش]] [[ایمان]] و [[عمل صالح]] آنان است: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا}}<ref>«آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند بی‌گمان ما پاداش کسانی را که کاری نیکو کنند، فرو نمی‌نهیم» سوره کهف، آیه ۳۰.</ref>، {{متن قرآن\|أُولَئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا}}<ref>«آنان بهشت‌هایی جاویدان خواهند داشت که از بن (کاخ‌های) آنان، جویبارها روان است؛ در آنجا به دستبندهایی زرّین آراسته می‌گردند و جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر می‌پوشند در حالی که بر تخت‌ها پشت می‌دهند؛ آن پاداش، خوب و (آن بهشت) آسایشگاهی نیکوس» سوره کهف، آیه ۳۱.</ref> لباس حریر بهشتیان از هر دو جنس حریر نازک و ضخیم است: {{متن قرآن\|يَلْبَسُونَ مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَقَابِلِينَ}}<ref>«از دیبای نازک و دیبای ستبر جامه می‌پوشند در حالی که رویاروی یکدیگرند» سوره دخان، آیه ۵۳.</ref> [[عرب]] [[پوشیدن]] انواع گوناگون لباس ابریشمی را [[آرزو]] داشته است.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۱۰۴.</ref> آیاتی نیز لباس بهشتیان را از جنس حریر سبزرنگ و برّاق دانسته‌اند: {{متن قرآن\|عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا}}<ref>«بر تن آنان جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر است و به دستبندهایی سیمین آراسته‌اند و پروردگارشان به آنان شرابی پاک می‌نوشاند» سوره انسان، آیه ۲۱.</ref> این لباس با رنگ سبز، مانند برگ درختان، مایه طراوت و [[شادی]] بهشتیان می‌شود.<ref> التبیان، ج ۱۰، ص ۲۱۸؛ نمونه، ج ۲۵، ص ۳۷۱.</ref> آستر تخت‌های بهشتی از جنس [[ابریشم]] ضخیم برّاق است که از دیگر [[نعمت‌های بهشتی]] خداست: {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ وَجَنَى الْجَنَّتَيْنِ دَانٍ}}<ref>«بر بسترهایی پشت داده‌اند که آسترهای آنها از دیبای ستبرند و میوه‌های چیدنی آن دو بهشت در دسترسند» سوره الرحمن، آیه ۵۴.</ref><ref> تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴؛ الکشاف، ج ۴، ص ۴۵۲.</ref> در [[دنیا]] معمولاً برای آستر از پارچه [[پست‌تر]] استفاده می‌کنند؛ اما در [[بهشت]] حتی آستر فرش‌ها از ابریشم است؛<ref> المیزان، ج ۱۹، ص ۱۸۵؛ نمونه، ج ۲۳، ص ۱۶۶.</ref> همچنین در [[آیه]] {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ}}<ref>«(بهشتیان) بر بالش‌های سبز و گستردنی‌های دیبای رنگارنگ پشت می‌دهند» سوره الرحمن، آیه ۷۶.</ref> برخی عبقریّ [[حسان]] را دیباج یعنی حریر و ابریشم معنا کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۲۰؛ روح المعانی، ج ۲۷، ص ۱۹۰.</ref><ref>[[مریم عین‌الکمالی\|عین‌الکمالی، مریم]]، [[حریر (مقاله)\|مقاله «حریر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>		[[مفسران]] معتقدند که آیه {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«به یقین خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند به بوستان‌هایی درمی‌آورد که از بن آنها جویبارها جاری است، در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref> در [[جنگ بدر]] در فضیلت جانفشانی [[حضرت علی]]{{ع}} و [[حمزه]] و [[عبیدة بن حارث بن عبدالمطلب]] فرود آمده است.<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۱۲۳؛ کشف الاسرار، ج ۶، ص ۳۴۸.</ref> همچنین [[قرآن]] در بیان نوع و جنس [[لباس]] ابریشمی [[بهشتیان]] بیشتر سخن گفته است که [[پاداش]] [[ایمان]] و [[عمل صالح]] آنان است: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا}}<ref>«آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند بی‌گمان ما پاداش کسانی را که کاری نیکو کنند، فرو نمی‌نهیم» سوره کهف، آیه ۳۰.</ref>، {{متن قرآن\|أُولَئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا}}<ref>«آنان بهشت‌هایی جاویدان خواهند داشت که از بن (کاخ‌های) آنان، جویبارها روان است؛ در آنجا به دستبندهایی زرّین آراسته می‌گردند و جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر می‌پوشند در حالی که بر تخت‌ها پشت می‌دهند؛ آن پاداش، خوب و (آن بهشت) آسایشگاهی نیکوس» سوره کهف، آیه ۳۱.</ref> لباس حریر بهشتیان از هر دو جنس حریر نازک و ضخیم است: {{متن قرآن\|يَلْبَسُونَ مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَقَابِلِينَ}}<ref>«از دیبای نازک و دیبای ستبر جامه می‌پوشند در حالی که رویاروی یکدیگرند» سوره دخان، آیه ۵۳.</ref> [[عرب]] [[پوشیدن]] انواع گوناگون لباس ابریشمی را [[آرزو]] داشته است.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۱۰۴.</ref> آیاتی نیز لباس بهشتیان را از جنس حریر سبزرنگ و برّاق دانسته‌اند: {{متن قرآن\|عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا}}<ref>«بر تن آنان جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر است و به دستبندهایی سیمین آراسته‌اند و پروردگارشان به آنان شرابی پاک می‌نوشاند» سوره انسان، آیه ۲۱.</ref> این لباس با رنگ سبز، مانند برگ درختان، مایه طراوت و [[شادی]] بهشتیان می‌شود.<ref> التبیان، ج ۱۰، ص ۲۱۸؛ نمونه، ج ۲۵، ص ۳۷۱.</ref> آستر تخت‌های بهشتی از جنس [[ابریشم]] ضخیم برّاق است که از دیگر [[نعمت‌های بهشتی]] خداست: {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ وَجَنَى الْجَنَّتَيْنِ دَانٍ}}<ref>«بر بسترهایی پشت داده‌اند که آسترهای آنها از دیبای ستبرند و میوه‌های چیدنی آن دو بهشت در دسترسند» سوره الرحمن، آیه ۵۴.</ref><ref> تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴؛ الکشاف، ج ۴، ص ۴۵۲.</ref> در [[دنیا]] معمولاً برای آستر از پارچه [[پست‌تر]] استفاده می‌کنند؛ اما در [[بهشت]] حتی آستر فرش‌ها از ابریشم است؛<ref> المیزان، ج ۱۹، ص ۱۸۵؛ نمونه، ج ۲۳، ص ۱۶۶.</ref> همچنین در [[آیه]] {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ}}<ref>«(بهشتیان) بر بالش‌های سبز و گستردنی‌های دیبای رنگارنگ پشت می‌دهند» سوره الرحمن، آیه ۷۶.</ref> برخی عبقریّ [[حسان]] را دیباج یعنی حریر و ابریشم معنا کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۲۰؛ روح المعانی، ج ۲۷، ص ۱۹۰.</ref><ref>[[مریم عین‌الکمالی\|عین‌الکمالی، مریم]]، [[حریر (مقاله)\|مقاله «حریر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T04:08:06Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۳۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ابریشم		\| موضوع مرتبط = ابریشم
خط ۲۵:		خط ۲۴:

	[[رده:ابریشم]]		[[رده:ابریشم]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

2022-07-10T21:09:15Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۲

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۳۹
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	لفظ حریر در میان عرب فراوان به کار می‌رفته است؛ اما اطلاعات چندانی در مورد [[عربی]] بودن این کلمه نیست. آنها از الفاظ [[فارسی]] مثل ابریشم، استبرک و برنیان برای یادکرد از این نوع پارچه بهره می‌گرفتند؛<ref>المفصل، ج ۷، ص ۶۰۵؛ ج ۸، ص ۷۱۸ - ۷۱۹.</ref> نیز واژه یونانی یا رومی "سُنْدُس" در عربی نیز به کار می‌رود <ref>التحقیق، ج ۵، ص ۲۳۳؛ واژه‌های دخیل، ص ۲۷۰، «سندس».</ref> که افزون بر ابریشم، به پارچه زربافت گفته می‌شود <ref>مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۲۱؛ روح المعانی، ج ۱۵، ص ۳۹۱.</ref> که برای بیرون و روی لباس از آن استفاده می‌کردند.<ref>تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref> استبرق نیز به معنای ابریشم برّاق است <ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۷، ص ۲۴۰.</ref> که برای آستر و درون [[لباس]] آن را به کار می‌بردند.<ref>تفسیر سورآبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref>		لفظ حریر در میان عرب فراوان به کار می‌رفته است؛ اما اطلاعات چندانی در مورد [[عربی]] بودن این کلمه نیست. آنها از الفاظ [[فارسی]] مثل ابریشم، استبرک و برنیان برای یادکرد از این نوع پارچه بهره می‌گرفتند؛<ref>المفصل، ج ۷، ص ۶۰۵؛ ج ۸، ص ۷۱۸ - ۷۱۹.</ref> نیز واژه یونانی یا رومی "سُنْدُس" در عربی نیز به کار می‌رود <ref>التحقیق، ج ۵، ص ۲۳۳؛ واژه‌های دخیل، ص ۲۷۰، «سندس».</ref> که افزون بر ابریشم، به پارچه زربافت گفته می‌شود <ref>مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۲۱؛ روح المعانی، ج ۱۵، ص ۳۹۱.</ref> که برای بیرون و روی لباس از آن استفاده می‌کردند.<ref>تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref> استبرق نیز به معنای ابریشم برّاق است <ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۷، ص ۲۴۰.</ref> که برای آستر و درون [[لباس]] آن را به کار می‌بردند.<ref>تفسیر سورآبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴.</ref>

	در [[قرآن]] ۷ [[آیه]] درباره حریر هست: سه آیه با واژه حریر، سه آیه با کلمات سندس و استبرق و یک آیه با واژه استبرق آمده است که ۶ آیه درباره [[وصف]] لباس [[بهشتیان]] و یک آیه در مورد جنس آستر تخت‌هایی است که بهشتیان بر آنها تکیه می‌زنند.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۱۴.</ref> [[پوشش]] [[قارون]] در قرآن، بیانگر [[فخرفروشی]] او هنگام ظاهر شدن بر قومش [[بنی اسرائیل]] است: {{متن قرآن\|فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ}}<ref>«آنگاه با زیورهایش در پیش قوم خویش آشکار شد» سوره قصص، آیه ۷۹.</ref> او با تمام [[زینت]] خود و لباس زرّین و ابریشمی با اسبانی آراسته به [[ابریشم]] قرمز رنگ بر آنان ظاهر می‌شد.<ref>الجلالین، ص ۳۹۸؛ الکشاف، ج ۳، ص ۱۹۱.</ref> در دسته‌ای از [[آیات]]، لباس بهشتیان حریر دانسته شده که [[پاداش]] [[صبر]] [[ابرار]] است: {{متن قرآن\|وَجَزَاهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا}}<ref>«و به آنان برای شکیبی که ورزیده‌اند بهشت و (پوشاک) پرنیان پاداش می‌دهد» سوره انسان، آیه ۱۲.</ref> این [[آیه در شأن حضرت علی]] و [[خانواده]] ایشان{{عم}} و در داستان [[وفا]] به [[نذر]] و [[روزه]] داشتن و بخشیدن غذایشان هنگام [[افطار]] به [[مسکین]]، [[یتیم]] و [[اسیر]] نازل شده است.<ref>الکشاف، ج ۴، ص ۶۷۰؛ البرهان، ج ۵، ص ۵۵۲؛ المیزان، ج ۲۰، ص ۱۳۲.</ref> تعیین پاداش پوشش حریر در کنار [[بهشت]]، نشان از اهمیت این نوع پوشش در [[جامعه]] [[عرب]] دارد، بنابراین [[پوشیدن لباس]] حریر از [[نعمت‌های ویژه خدا]] به بهشتیان معرفی شده است: {{متن قرآن\|يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>~~« در~~ آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref>؛ {{متن قرآن\|جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«بهشت‌هایی جاودان که بدان درآیند و آنجا به دستبندهایی زرّین و (زیورهایی از) مروارید آراسته گردند و تن‌پوششان در آن پرند است» سوره فاطر، آیه ۳۳.</ref>؛ لکن [[پوشیدن]] آن در [[دنیا]] برای مردان [[حرام]] است، جز در موارد اندکی در [[جنگ‌ها]].<ref>شرایع الاسلام، ص ۶۹؛ تحریر الاحکام، ج ۱، ص ۱۹۵ - ۱۹۶.</ref>		در [[قرآن]] ۷ [[آیه]] درباره حریر هست: سه آیه با واژه حریر، سه آیه با کلمات سندس و استبرق و یک آیه با واژه استبرق آمده است که ۶ آیه درباره [[وصف]] لباس [[بهشتیان]] و یک آیه در مورد جنس آستر تخت‌هایی است که بهشتیان بر آنها تکیه می‌زنند.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۱۴.</ref> [[پوشش]] [[قارون]] در قرآن، بیانگر [[فخرفروشی]] او هنگام ظاهر شدن بر قومش [[بنی اسرائیل]] است: {{متن قرآن\|فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ}}<ref>«آنگاه با زیورهایش در پیش قوم خویش آشکار شد» سوره قصص، آیه ۷۹.</ref> او با تمام [[زینت]] خود و لباس زرّین و ابریشمی با اسبانی آراسته به [[ابریشم]] قرمز رنگ بر آنان ظاهر می‌شد.<ref>الجلالین، ص ۳۹۸؛ الکشاف، ج ۳، ص ۱۹۱.</ref> در دسته‌ای از [[آیات]]، لباس بهشتیان حریر دانسته شده که [[پاداش]] [[صبر]] [[ابرار]] است: {{متن قرآن\|وَجَزَاهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا}}<ref>«و به آنان برای شکیبی که ورزیده‌اند بهشت و (پوشاک) پرنیان پاداش می‌دهد» سوره انسان، آیه ۱۲.</ref> این [[آیه در شأن حضرت علی]] و [[خانواده]] ایشان{{عم}} و در داستان [[وفا]] به [[نذر]] و [[روزه]] داشتن و بخشیدن غذایشان هنگام [[افطار]] به [[مسکین]]، [[یتیم]] و [[اسیر]] نازل شده است.<ref>الکشاف، ج ۴، ص ۶۷۰؛ البرهان، ج ۵، ص ۵۵۲؛ المیزان، ج ۲۰، ص ۱۳۲.</ref> تعیین پاداش پوشش حریر در کنار [[بهشت]]، نشان از اهمیت این نوع پوشش در [[جامعه]] [[عرب]] دارد، بنابراین [[پوشیدن لباس]] حریر از [[نعمت‌های ویژه خدا]] به بهشتیان معرفی شده است: {{متن قرآن\|يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref>؛ {{متن قرآن\|جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«بهشت‌هایی جاودان که بدان درآیند و آنجا به دستبندهایی زرّین و (زیورهایی از) مروارید آراسته گردند و تن‌پوششان در آن پرند است» سوره فاطر، آیه ۳۳.</ref>؛ لکن [[پوشیدن]] آن در [[دنیا]] برای مردان [[حرام]] است، جز در موارد اندکی در [[جنگ‌ها]].<ref>شرایع الاسلام، ص ۶۹؛ تحریر الاحکام، ج ۱، ص ۱۹۵ - ۱۹۶.</ref>

	[[مفسران]] معتقدند که آیه {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«به یقین خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند به بوستان‌هایی درمی‌آورد که از بن آنها جویبارها جاری است، در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref> در [[جنگ بدر]] در فضیلت جانفشانی [[حضرت علی]]{{ع}} و [[حمزه]] و [[عبیدة بن حارث بن عبدالمطلب]] فرود آمده است.<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۱۲۳؛ کشف الاسرار، ج ۶، ص ۳۴۸.</ref> همچنین [[قرآن]] در بیان نوع و جنس [[لباس]] ابریشمی [[بهشتیان]] بیشتر سخن گفته است که [[پاداش]] [[ایمان]] و [[عمل صالح]] آنان است: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا}}<ref>«آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند بی‌گمان ما پاداش کسانی را که کاری نیکو کنند، فرو نمی‌نهیم» سوره کهف، آیه ۳۰.</ref>، {{متن قرآن\|أُولَئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا}}<ref>«آنان بهشت‌هایی جاویدان خواهند داشت که از بن (کاخ‌های) آنان، جویبارها روان است؛ در آنجا به دستبندهایی زرّین آراسته می‌گردند و جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر می‌پوشند در حالی که بر تخت‌ها پشت می‌دهند؛ آن پاداش، خوب و (آن بهشت) آسایشگاهی نیکوس» سوره کهف، آیه ۳۱.</ref> لباس حریر بهشتیان از هر دو جنس حریر نازک و ضخیم است: {{متن قرآن\|يَلْبَسُونَ مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَقَابِلِينَ}}<ref>«از دیبای نازک و دیبای ستبر جامه می‌پوشند در حالی که رویاروی یکدیگرند» سوره دخان، آیه ۵۳.</ref> [[عرب]] [[پوشیدن]] انواع گوناگون لباس ابریشمی را [[آرزو]] داشته است.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۱۰۴.</ref> آیاتی نیز لباس بهشتیان را از جنس حریر سبزرنگ و برّاق دانسته‌اند: {{متن قرآن\|عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا}}<ref>«بر تن آنان جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر است و به دستبندهایی سیمین آراسته‌اند و پروردگارشان به آنان شرابی پاک می‌نوشاند» سوره انسان، آیه ۲۱.</ref> این لباس با رنگ سبز، مانند برگ درختان، مایه طراوت و [[شادی]] بهشتیان می‌شود.<ref> التبیان، ج ۱۰، ص ۲۱۸؛ نمونه، ج ۲۵، ص ۳۷۱.</ref> آستر تخت‌های بهشتی از جنس [[ابریشم]] ضخیم برّاق است که از دیگر [[نعمت‌های بهشتی]] خداست: {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ وَجَنَى الْجَنَّتَيْنِ دَانٍ}}<ref>«بر بسترهایی پشت داده‌اند که آسترهای آنها از دیبای ستبرند و میوه‌های چیدنی آن دو بهشت در دسترسند» سوره الرحمن، آیه ۵۴.</ref>.<ref> تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴؛ الکشاف، ج ۴، ص ۴۵۲.</ref> در [[دنیا]] معمولاً برای آستر از پارچه [[پست‌تر]] استفاده می‌کنند؛ اما در [[بهشت]] حتی آستر فرش‌ها از ابریشم است؛<ref> المیزان، ج ۱۹، ص ۱۸۵؛ نمونه، ج ۲۳، ص ۱۶۶.</ref> همچنین در [[آیه]] {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ}}<ref>«(بهشتیان) بر بالش‌های سبز و گستردنی‌های دیبای رنگارنگ پشت می‌دهند» سوره الرحمن، آیه ۷۶.</ref> برخی عبقریّ [[حسان]] را دیباج یعنی حریر و ابریشم معنا کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۲۰؛ روح المعانی، ج ۲۷، ص ۱۹۰.</ref>.<ref>[[مریم عین‌الکمالی\|عین‌الکمالی، مریم]]، [[حریر (مقاله)\|مقاله «حریر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>		[[مفسران]] معتقدند که آیه {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«به یقین خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند به بوستان‌هایی درمی‌آورد که از بن آنها جویبارها جاری است، در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref> در [[جنگ بدر]] در فضیلت جانفشانی [[حضرت علی]]{{ع}} و [[حمزه]] و [[عبیدة بن حارث بن عبدالمطلب]] فرود آمده است.<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۱۲۳؛ کشف الاسرار، ج ۶، ص ۳۴۸.</ref> همچنین [[قرآن]] در بیان نوع و جنس [[لباس]] ابریشمی [[بهشتیان]] بیشتر سخن گفته است که [[پاداش]] [[ایمان]] و [[عمل صالح]] آنان است: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا}}<ref>«آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند بی‌گمان ما پاداش کسانی را که کاری نیکو کنند، فرو نمی‌نهیم» سوره کهف، آیه ۳۰.</ref>، {{متن قرآن\|أُولَئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا}}<ref>«آنان بهشت‌هایی جاویدان خواهند داشت که از بن (کاخ‌های) آنان، جویبارها روان است؛ در آنجا به دستبندهایی زرّین آراسته می‌گردند و جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر می‌پوشند در حالی که بر تخت‌ها پشت می‌دهند؛ آن پاداش، خوب و (آن بهشت) آسایشگاهی نیکوس» سوره کهف، آیه ۳۱.</ref> لباس حریر بهشتیان از هر دو جنس حریر نازک و ضخیم است: {{متن قرآن\|يَلْبَسُونَ مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَقَابِلِينَ}}<ref>«از دیبای نازک و دیبای ستبر جامه می‌پوشند در حالی که رویاروی یکدیگرند» سوره دخان، آیه ۵۳.</ref> [[عرب]] [[پوشیدن]] انواع گوناگون لباس ابریشمی را [[آرزو]] داشته است.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۱۰۴.</ref> آیاتی نیز لباس بهشتیان را از جنس حریر سبزرنگ و برّاق دانسته‌اند: {{متن قرآن\|عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا}}<ref>«بر تن آنان جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر است و به دستبندهایی سیمین آراسته‌اند و پروردگارشان به آنان شرابی پاک می‌نوشاند» سوره انسان، آیه ۲۱.</ref> این لباس با رنگ سبز، مانند برگ درختان، مایه طراوت و [[شادی]] بهشتیان می‌شود.<ref> التبیان، ج ۱۰، ص ۲۱۸؛ نمونه، ج ۲۵، ص ۳۷۱.</ref> آستر تخت‌های بهشتی از جنس [[ابریشم]] ضخیم برّاق است که از دیگر [[نعمت‌های بهشتی]] خداست: {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ وَجَنَى الْجَنَّتَيْنِ دَانٍ}}<ref>«بر بسترهایی پشت داده‌اند که آسترهای آنها از دیبای ستبرند و میوه‌های چیدنی آن دو بهشت در دسترسند» سوره الرحمن، آیه ۵۴.</ref><ref> تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴؛ الکشاف، ج ۴، ص ۴۵۲.</ref> در [[دنیا]] معمولاً برای آستر از پارچه [[پست‌تر]] استفاده می‌کنند؛ اما در [[بهشت]] حتی آستر فرش‌ها از ابریشم است؛<ref> المیزان، ج ۱۹، ص ۱۸۵؛ نمونه، ج ۲۳، ص ۱۶۶.</ref> همچنین در [[آیه]] {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ}}<ref>«(بهشتیان) بر بالش‌های سبز و گستردنی‌های دیبای رنگارنگ پشت می‌دهند» سوره الرحمن، آیه ۷۶.</ref> برخی عبقریّ [[حسان]] را دیباج یعنی حریر و ابریشم معنا کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۲۰؛ روح المعانی، ج ۲۷، ص ۱۹۰.</ref><ref>[[مریم عین‌الکمالی\|عین‌الکمالی، مریم]]، [[حریر (مقاله)\|مقاله «حریر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T06:41:43Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''~~[[ابریشم]]~~''' است. "'''[[ابریشم]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[ابریشم در قرآن]] - [[ابریشم در معارف و سیره رضوی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = ابریشم
			\| عنوان مدخل = [[ابریشم]]
			\| مداخل مرتبط = [[ابریشم در قرآن]] - [[ابریشم در معارف و سیره رضوی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Ali: /* منابع */

2022-04-01T07:05:21Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۵
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده: 1100514.jpg\|22px]] [[محمد علی سلطانی\|سلطانی، محمد علی]]، [[ابریشم ~~- سلطانی~~ (مقاله)\|مقاله «ابریشم»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۱''']]		# [[پرونده: 1100514.jpg\|22px]] [[محمد علی سلطانی\|سلطانی، محمد علی]]، [[ابریشم (مقاله)\|مقاله «ابریشم»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه امام رضا ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Heydari: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

2022-01-04T16:20:53Z

جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۵۰
خط ۱۱:		خط ۱۱:

	[[مفسران]] معتقدند که آیه {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«به یقین خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند به بوستان‌هایی درمی‌آورد که از بن آنها جویبارها جاری است، در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref> در [[جنگ بدر]] در فضیلت جانفشانی [[حضرت علی]]{{ع}} و [[حمزه]] و [[عبیدة بن حارث بن عبدالمطلب]] فرود آمده است.<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۱۲۳؛ کشف الاسرار، ج ۶، ص ۳۴۸.</ref> همچنین [[قرآن]] در بیان نوع و جنس [[لباس]] ابریشمی [[بهشتیان]] بیشتر سخن گفته است که [[پاداش]] [[ایمان]] و [[عمل صالح]] آنان است: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا}}<ref>«آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند بی‌گمان ما پاداش کسانی را که کاری نیکو کنند، فرو نمی‌نهیم» سوره کهف، آیه ۳۰.</ref>، {{متن قرآن\|أُولَئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا}}<ref>«آنان بهشت‌هایی جاویدان خواهند داشت که از بن (کاخ‌های) آنان، جویبارها روان است؛ در آنجا به دستبندهایی زرّین آراسته می‌گردند و جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر می‌پوشند در حالی که بر تخت‌ها پشت می‌دهند؛ آن پاداش، خوب و (آن بهشت) آسایشگاهی نیکوس» سوره کهف، آیه ۳۱.</ref> لباس حریر بهشتیان از هر دو جنس حریر نازک و ضخیم است: {{متن قرآن\|يَلْبَسُونَ مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَقَابِلِينَ}}<ref>«از دیبای نازک و دیبای ستبر جامه می‌پوشند در حالی که رویاروی یکدیگرند» سوره دخان، آیه ۵۳.</ref> [[عرب]] [[پوشیدن]] انواع گوناگون لباس ابریشمی را [[آرزو]] داشته است.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۱۰۴.</ref> آیاتی نیز لباس بهشتیان را از جنس حریر سبزرنگ و برّاق دانسته‌اند: {{متن قرآن\|عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا}}<ref>«بر تن آنان جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر است و به دستبندهایی سیمین آراسته‌اند و پروردگارشان به آنان شرابی پاک می‌نوشاند» سوره انسان، آیه ۲۱.</ref> این لباس با رنگ سبز، مانند برگ درختان، مایه طراوت و [[شادی]] بهشتیان می‌شود.<ref> التبیان، ج ۱۰، ص ۲۱۸؛ نمونه، ج ۲۵، ص ۳۷۱.</ref> آستر تخت‌های بهشتی از جنس [[ابریشم]] ضخیم برّاق است که از دیگر [[نعمت‌های بهشتی]] خداست: {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ وَجَنَى الْجَنَّتَيْنِ دَانٍ}}<ref>«بر بسترهایی پشت داده‌اند که آسترهای آنها از دیبای ستبرند و میوه‌های چیدنی آن دو بهشت در دسترسند» سوره الرحمن، آیه ۵۴.</ref>.<ref> تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴؛ الکشاف، ج ۴، ص ۴۵۲.</ref> در [[دنیا]] معمولاً برای آستر از پارچه [[پست‌تر]] استفاده می‌کنند؛ اما در [[بهشت]] حتی آستر فرش‌ها از ابریشم است؛<ref> المیزان، ج ۱۹، ص ۱۸۵؛ نمونه، ج ۲۳، ص ۱۶۶.</ref> همچنین در [[آیه]] {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ}}<ref>«(بهشتیان) بر بالش‌های سبز و گستردنی‌های دیبای رنگارنگ پشت می‌دهند» سوره الرحمن، آیه ۷۶.</ref> برخی عبقریّ [[حسان]] را دیباج یعنی حریر و ابریشم معنا کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۲۰؛ روح المعانی، ج ۲۷، ص ۱۹۰.</ref>.<ref>[[مریم عین‌الکمالی\|عین‌الکمالی، مریم]]، [[حریر (مقاله)\|مقاله «حریر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>		[[مفسران]] معتقدند که آیه {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ}}<ref>«به یقین خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند به بوستان‌هایی درمی‌آورد که از بن آنها جویبارها جاری است، در آنجا به دستبندهایی زرّین و مروارید نشان آراسته می‌گردند و تنپوش آنان در آنجا پرند است» سوره حج، آیه ۲۳.</ref> در [[جنگ بدر]] در فضیلت جانفشانی [[حضرت علی]]{{ع}} و [[حمزه]] و [[عبیدة بن حارث بن عبدالمطلب]] فرود آمده است.<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۱۲۳؛ کشف الاسرار، ج ۶، ص ۳۴۸.</ref> همچنین [[قرآن]] در بیان نوع و جنس [[لباس]] ابریشمی [[بهشتیان]] بیشتر سخن گفته است که [[پاداش]] [[ایمان]] و [[عمل صالح]] آنان است: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا}}<ref>«آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند بی‌گمان ما پاداش کسانی را که کاری نیکو کنند، فرو نمی‌نهیم» سوره کهف، آیه ۳۰.</ref>، {{متن قرآن\|أُولَئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا}}<ref>«آنان بهشت‌هایی جاویدان خواهند داشت که از بن (کاخ‌های) آنان، جویبارها روان است؛ در آنجا به دستبندهایی زرّین آراسته می‌گردند و جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر می‌پوشند در حالی که بر تخت‌ها پشت می‌دهند؛ آن پاداش، خوب و (آن بهشت) آسایشگاهی نیکوس» سوره کهف، آیه ۳۱.</ref> لباس حریر بهشتیان از هر دو جنس حریر نازک و ضخیم است: {{متن قرآن\|يَلْبَسُونَ مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَقَابِلِينَ}}<ref>«از دیبای نازک و دیبای ستبر جامه می‌پوشند در حالی که رویاروی یکدیگرند» سوره دخان، آیه ۵۳.</ref> [[عرب]] [[پوشیدن]] انواع گوناگون لباس ابریشمی را [[آرزو]] داشته است.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۱۰۴.</ref> آیاتی نیز لباس بهشتیان را از جنس حریر سبزرنگ و برّاق دانسته‌اند: {{متن قرآن\|عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا}}<ref>«بر تن آنان جامه‌هایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر است و به دستبندهایی سیمین آراسته‌اند و پروردگارشان به آنان شرابی پاک می‌نوشاند» سوره انسان، آیه ۲۱.</ref> این لباس با رنگ سبز، مانند برگ درختان، مایه طراوت و [[شادی]] بهشتیان می‌شود.<ref> التبیان، ج ۱۰، ص ۲۱۸؛ نمونه، ج ۲۵، ص ۳۷۱.</ref> آستر تخت‌های بهشتی از جنس [[ابریشم]] ضخیم برّاق است که از دیگر [[نعمت‌های بهشتی]] خداست: {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ وَجَنَى الْجَنَّتَيْنِ دَانٍ}}<ref>«بر بسترهایی پشت داده‌اند که آسترهای آنها از دیبای ستبرند و میوه‌های چیدنی آن دو بهشت در دسترسند» سوره الرحمن، آیه ۵۴.</ref>.<ref> تفسیر سور آبادی، ج ۲، ص ۱۴۲۴؛ الکشاف، ج ۴، ص ۴۵۲.</ref> در [[دنیا]] معمولاً برای آستر از پارچه [[پست‌تر]] استفاده می‌کنند؛ اما در [[بهشت]] حتی آستر فرش‌ها از ابریشم است؛<ref> المیزان، ج ۱۹، ص ۱۸۵؛ نمونه، ج ۲۳، ص ۱۶۶.</ref> همچنین در [[آیه]] {{متن قرآن\|مُتَّكِئِينَ عَلَى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ}}<ref>«(بهشتیان) بر بالش‌های سبز و گستردنی‌های دیبای رنگارنگ پشت می‌دهند» سوره الرحمن، آیه ۷۶.</ref> برخی عبقریّ [[حسان]] را دیباج یعنی حریر و ابریشم معنا کرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۲۰؛ روح المعانی، ج ۲۷، ص ۱۹۰.</ref>.<ref>[[مریم عین‌الکمالی\|عین‌الکمالی، مریم]]، [[حریر (مقاله)\|مقاله «حریر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==

Heydari: جایگزینی متن - '
==' به '
=='

2021-12-27T11:36:41Z

جایگزینی متن - '</div> <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> ==' به '</div> =='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۰۶
خط ۲:		خط ۲:
	<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[ابریشم]]''' است. "'''[[ابریشم]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>		<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[ابریشم]]''' است. "'''[[ابریشم]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
	<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[ابریشم در قرآن]] - [[ابریشم در معارف و سیره رضوی]]</div>		<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[ابریشم در قرآن]] - [[ابریشم در معارف و سیره رضوی]]</div>
	~~<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">~~

	==مقدمه==		==مقدمه==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

2021-12-17T13:07:50Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۶:۳۷
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:ابریشم]]		[[رده:ابریشم]]
	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]

ابریشم در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

Heydari: جایگزینی متن - '\(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Ali: /* منابع */

Heydari: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

Heydari: جایگزینی متن - ' ==' به ' =='

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Heydari: جایگزینی متن - '
==' به '
=='