ابن ابی‌الحدید - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* جایگاه علمی و منصب‌های اداری */

2024-06-04T14:24:22Z

جایگاه علمی و منصب‌های اداری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۴
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== جایگاه علمی و منصب‌های اداری ==		== جایگاه علمی و منصب‌های اداری ==
	ابن ابی الحدید شاعر و عالم به [[علم]] لغت بوده است. وی از بزرگ‌ترین [[عالمان]] و فاضلان و از بزرگان و برگزیدگان، [[حکیم]]، [[فاضل]]، کاتب و آشنا به اصول و [[علم کلام]] و معتزلی<ref>معتزله گروهی از اهل تسنن بودند که در بررسی مسائل و مباحث دینی از رویکردی عقل گرایانه بهره می‌جستند، یعنی در تعارض بین عقل و نقل، عقل را حاکم و دلایل نقلی ([[قرآن]] و [[حدیث]]) را در سایه آن تأویل و توجیه می‌کردند.</ref> [[مذهب]] بود. در امور دیوانی و درباری [[خدمت]] می‌کرد. به‌عنوان کاتب در دارالتشریفات و سپس [[دارالخلافه]] منصب یافت، سپس به‌عنوان ناظر در بیمارستان فعالیت کرد و در آخر به‌عنوان [[رئیس]] کتابخانه‌های [[بغداد]] [[منصوب]] شد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۴.</ref>.		ابن ابی الحدید شاعر و عالم به [[علم]] لغت بوده است. وی از بزرگ‌ترین [[عالمان]] و فاضلان و از بزرگان و برگزیدگان، [[حکیم]]، [[فاضل]]، کاتب و آشنا به اصول و [[علم کلام]] و معتزلی<ref>معتزله گروهی از اهل تسنن بودند که در بررسی مسائل و مباحث دینی از رویکردی عقل گرایانه بهره می‌جستند، یعنی در تعارض بین عقل و نقل، عقل را حاکم و دلایل نقلی ([[قرآن]] و [[حدیث]]) را در سایه آن تأویل و توجیه می‌کردند.</ref> [[مذهب]] بود. در امور دیوانی و درباری خدمت می‌کرد. به‌عنوان کاتب در دارالتشریفات و سپس [[دارالخلافه]] منصب یافت، سپس به‌عنوان ناظر در بیمارستان فعالیت کرد و در آخر به‌عنوان [[رئیس]] کتابخانه‌های [[بغداد]] [[منصوب]] شد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۴.</ref>.

	== وسعت علمی ==		== وسعت علمی ==

Bahmani: /* جایگاه علمی و منصب‌های اداری */

2024-06-04T14:24:11Z

جایگاه علمی و منصب‌های اداری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۴
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== جایگاه علمی و منصب‌های اداری ==		== جایگاه علمی و منصب‌های اداری ==
	ابن ابی الحدید شاعر و [[عالم به]] [[علم]] لغت بوده است. وی از بزرگ‌ترین [[عالمان]] و فاضلان و از بزرگان و برگزیدگان، [[حکیم]]، [[فاضل]]، کاتب و آشنا به اصول و [[علم کلام]] و معتزلی<ref>معتزله گروهی از اهل تسنن بودند که در بررسی مسائل و مباحث دینی از رویکردی عقل گرایانه بهره می‌جستند، یعنی در تعارض بین عقل و نقل، عقل را حاکم و دلایل نقلی ([[قرآن]] و [[حدیث]]) را در سایه آن تأویل و توجیه می‌کردند.</ref> [[مذهب]] بود. در امور دیوانی و درباری [[خدمت]] می‌کرد. به‌عنوان کاتب در دارالتشریفات و سپس [[دارالخلافه]] [[منصب]] یافت، سپس به‌عنوان ناظر در بیمارستان فعالیت کرد و در آخر به‌عنوان [[رئیس]] کتابخانه‌های [[بغداد]] [[منصوب]] شد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۴.</ref>.		ابن ابی الحدید شاعر و عالم به [[علم]] لغت بوده است. وی از بزرگ‌ترین [[عالمان]] و فاضلان و از بزرگان و برگزیدگان، [[حکیم]]، [[فاضل]]، کاتب و آشنا به اصول و [[علم کلام]] و معتزلی<ref>معتزله گروهی از اهل تسنن بودند که در بررسی مسائل و مباحث دینی از رویکردی عقل گرایانه بهره می‌جستند، یعنی در تعارض بین عقل و نقل، عقل را حاکم و دلایل نقلی ([[قرآن]] و [[حدیث]]) را در سایه آن تأویل و توجیه می‌کردند.</ref> [[مذهب]] بود. در امور دیوانی و درباری [[خدمت]] می‌کرد. به‌عنوان کاتب در دارالتشریفات و سپس [[دارالخلافه]] منصب یافت، سپس به‌عنوان ناظر در بیمارستان فعالیت کرد و در آخر به‌عنوان [[رئیس]] کتابخانه‌های [[بغداد]] [[منصوب]] شد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۴.</ref>.

	== وسعت علمی ==		== وسعت علمی ==

Bahmani: /* وسعت علمی */

2024-06-04T14:23:51Z

وسعت علمی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۳
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	ابن ابی الحدید شاعر و [[عالم به]] [[علم]] لغت بوده است. وی از بزرگ‌ترین [[عالمان]] و فاضلان و از بزرگان و برگزیدگان، [[حکیم]]، [[فاضل]]، کاتب و آشنا به اصول و [[علم کلام]] و معتزلی<ref>معتزله گروهی از اهل تسنن بودند که در بررسی مسائل و مباحث دینی از رویکردی عقل گرایانه بهره می‌جستند، یعنی در تعارض بین عقل و نقل، عقل را حاکم و دلایل نقلی ([[قرآن]] و [[حدیث]]) را در سایه آن تأویل و توجیه می‌کردند.</ref> [[مذهب]] بود. در امور دیوانی و درباری [[خدمت]] می‌کرد. به‌عنوان کاتب در دارالتشریفات و سپس [[دارالخلافه]] [[منصب]] یافت، سپس به‌عنوان ناظر در بیمارستان فعالیت کرد و در آخر به‌عنوان [[رئیس]] کتابخانه‌های [[بغداد]] [[منصوب]] شد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۴.</ref>.		ابن ابی الحدید شاعر و [[عالم به]] [[علم]] لغت بوده است. وی از بزرگ‌ترین [[عالمان]] و فاضلان و از بزرگان و برگزیدگان، [[حکیم]]، [[فاضل]]، کاتب و آشنا به اصول و [[علم کلام]] و معتزلی<ref>معتزله گروهی از اهل تسنن بودند که در بررسی مسائل و مباحث دینی از رویکردی عقل گرایانه بهره می‌جستند، یعنی در تعارض بین عقل و نقل، عقل را حاکم و دلایل نقلی ([[قرآن]] و [[حدیث]]) را در سایه آن تأویل و توجیه می‌کردند.</ref> [[مذهب]] بود. در امور دیوانی و درباری [[خدمت]] می‌کرد. به‌عنوان کاتب در دارالتشریفات و سپس [[دارالخلافه]] [[منصب]] یافت، سپس به‌عنوان ناظر در بیمارستان فعالیت کرد و در آخر به‌عنوان [[رئیس]] کتابخانه‌های [[بغداد]] [[منصوب]] شد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۴.</ref>.

	== [[وسعت علمی]] ==		== وسعت علمی ==
	هرکس [[شرح نهج البلاغه]] ابن ابی الحدید را مطالعه کند، مزایای [[علم]] و [[ادب]] را به آن بسیار خواهد دید. قطعاً [[خداوند]] به وی هوشی سرشار و [[ذهنی]] درخشان عطا کرده است. او به جزئیات [[علوم]] عصر خویش آشنا بود. نویسنده کتاب الشعر العربی فی العراق بعد از ذکر ابیاتی که بر زبان ابن‌ابی الحدید جاری شده است، نظر خویش را چنین بیان می‌دارد: این ابیات اخیر به‌روشنی [[نبرد]] [[معتزله]] در [[دفاع]] از [[دین]] [[اسلامی]] را منعکس می‌سازد و این [[ستیز]] آنها را به احاطه به [[علوم]] مختلف سوق داده است و به همین‌سان اشاره به ژرفای [[اندیشه]] و گستره [[دانش]] آنها دارد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۵.</ref>.		هرکس شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید را مطالعه کند، مزایای [[علم]] و [[ادب]] را به آن بسیار خواهد دید. قطعاً [[خداوند]] به وی هوشی سرشار و ذهنی درخشان عطا کرده است. او به جزئیات [[علوم]] عصر خویش آشنا بود. نویسنده کتاب الشعر العربی فی العراق بعد از ذکر ابیاتی که بر زبان ابن‌ابی الحدید جاری شده است، نظر خویش را چنین بیان می‌دارد: این ابیات اخیر به‌روشنی [[نبرد]] [[معتزله]] در [[دفاع]] از [[دین]] [[اسلامی]] را منعکس می‌سازد و این [[ستیز]] آنها را به احاطه به [[علوم]] مختلف سوق داده است و به همین‌سان اشاره به ژرفای [[اندیشه]] و گستره [[دانش]] آنها دارد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۵.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۲۳

2024-06-04T14:23:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۳
خط ۱:		خط ۱:
			{{مدخل مرتبط
			\| موضوع مرتبط =
			\| عنوان مدخل =
			\| مداخل مرتبط =
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[عبدالحمید ابو حامد ابن ابی الحدید]]، از [[عالمان]] و محقّقان [[معتزلی]] [[مذهب]] [[اهل سنت]] است که [[شهرت]] او به خاطر شرحی است که بر [[نهج البلاغه]] در ۲۰ جلد نگاشته است. وی در [[مداین]] به [[دنیا]] آمد، سپس به [[بغداد]] رفت. ادیب بود و به مطالعۀ کتاب‌های [[تاریخی]] و ادبی علاقۀ بسیار داشت، قصایدی هم در [[ستایش]] [[خاندان پیامبر]] دارد. سال‌ها اندوخته و آموخته‌هایش را به درخواست [[ابن العلقمی]] ([[وزیر]] [[شیعی]] [[مذهب]] «[[المستعصم]]») نگاشت تا این شرح [[عظیم]] پدید آمد. بعد [[تاریخی]] این کتاب قابل توجّه است و این قسمت‌ها به [[فارسی]] هم ترجمه شده است.<ref>دربارۀ او ر. ک: «یادنامه علامۀ امینی»، مقاله یازدهم، «دائرة المعارف تشیّع»، مدخل «ابن ابی الحدید» ج ۱ ص ۲۹۳</ref> ابن ابی الحدید گرچه [[شیعه]] نیست، امّا در [[تفکر]] [[کلامی]] از [[معتزله]] است و ارادتی شگرف به [[امام علی\|علی]] {{ع}} دارد<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴.</ref>.		[[عزالدین عبدالحمید بن ابی‌الحسین هبةالله بن محمد بن محمد بن الحسین بن ابی‌الحدید المدائنّی]]، از جمله [[دانشمندان]] و حکماست. "مدائنّی" منسوب به [[مدائن]] است. طبق آنچه در تلخیص الآثار آمده، [[مدائن]] عبارت است از شهرهای هفتگانه از بناهای ساسانیان [[ایرانی]] بر کنار دجله در [[بغداد]]، که [[محل زندگی]] [[پادشاهان]] ساسانی بوده است... هنگامی‌ که [[منصور عباسی]] [[بغداد]] را به [[تصرف]] خود درآورد، اکثر [[مردم]] به آنجا [[نقل]] مکان کردند. [[مدائن]] امروزه روستایی است بر جانب غربی رود دجله که ساکنان آن کشاورزان [[شیعه امامیه]] هستند و در جانب شرقی آن، [[مدفن]] [[سلمان فارسی]] و حذیفة بن [[یمانی]] قرار دارد.

	[[عزالدین عبدالحمید بن ابی‌الحسین هبةالله بن محمد بن محمد بن الحسین بن ابی‌الحدید المدائنّی]]، از جمله [[دانشمندان]] و حکماست. "مدائنّی" منسوب به [[مدائن]] است. طبق آنچه در تلخیص الآثار آمده، [[مدائن]] عبارت است از شهرهای هفتگانه از بناهای ساسانیان [[ایرانی]] بر کنار دجله در [[بغداد]]، که [[محل زندگی]] [[پادشاهان]] ساسانی بوده است... هنگامی‌ که [[منصور عباسی]] [[بغداد]] را به [[تصرف]] خود درآورد، اکثر [[مردم]] به آنجا [[نقل]] مکان کردند. [[مدائن]] امروزه روستایی است بر جانب غربی رود دجله که ساکنان آن کشاورزان [[شیعه امامیه]] هستند و در جانب شرقی آن، [[مدفن]] [[سلمان فارسی]] و حذیفة بن [[یمانی]] قرار دارد~~<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>~~.

	[[ابن ابی‌الحدید]] کتاب‌های زیادی دارد که روشنگر [[وسعت علمی]] او در زمینه‌های مختلف است، چه در [[فلسفه]] و [[کلام]] و [[منطق]] و [[فقه]] و اصول و چه در لغت و [[ادب]] و نقد و [[بلاغت]]. او سرآمد و نمونه روزگار خویش است. تألیفات زیر از اوست: الفلک الدائر [[علی]] المثل السائر، به [[نظم]] درآمده [[کتاب]]"الفصیح" ثعلب، القائد السبع العلویات، المستنصریات، شرح الآیات البینات فخرالدین رازی، به [[نثر]] درآمده السیفیات متنبّی، العبقری الحسان، الاعتبار علی کتاب الذریعة فی اصول الشریعة، شرح المحصل [[فخر الدین رازی]] که شرحی در نقض کتاب وی است، نقض المحصول فی علم الاصول [[امام]] [[فخر الدین رازی]]، شرح مشکلات الغرر ابوالحسن بصری در اصول [[علم کلام]]، شرح یاقوت ابن نوبخت در [[علم کلام]]، الوشاح الذهبی فی العلم الأبی، انتقاد المستصفی للغزالی فی أصول الفقه، حواشی بر کتاب المفصل فی النحو، شرح منظومه فی الطبّ ابن سینا، شرح [[نهج البلاغة]] که [[شریف رضی]] آن را از سخنان [[امام علی بن ابی طالب]] {{ع}} گرد آورده است. شرح این کتاب پنج سال (۶۴۴ – ۶۴۹ﻫ) به طول انجامید که آن را به [[وزیر]] [[ابن العلقمی]] تقدیم کرد. در [[حقیقت]] این شرح جلوه‌گاهی برای شماری از [[علوم]] و فنونی بود که ابن‌ابی‌الحدید در آنها مهارت داشت. ابن‌ابی‌الحدید در ابتدای شرح خود بر این [[عقیده]] است که: "کتابی کامل در نوع خود نگاشته و در بین کتب مشابه خود یگانه است و از محاسنشان بهره برده است. فواید آن بزرگ و اهداف آن [[شریف]] است، [[شأن]] آن [[عظیم]] و [[منزلت]] و [[جایگاه]] آن رفیع است. پس جای شگفتی نیست که بهترینِ کتاب‌ها را به بهترینِ [[فرمانروایان]] و جامع [[فضائل]] را به جامع [[مناقب]] و یگانه عصر را به یگانه روزگار نزدیک ساخته است"<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ~~ج۱،~~ ص 74- 75.</ref>.		[[ابن ابی‌الحدید]] کتاب‌های زیادی دارد که روشنگر [[وسعت علمی]] او در زمینه‌های مختلف است، چه در [[فلسفه]] و [[کلام]] و [[منطق]] و [[فقه]] و اصول و چه در لغت و [[ادب]] و نقد و [[بلاغت]]. او سرآمد و نمونه روزگار خویش است. تألیفات زیر از اوست: الفلک الدائر [[علی]] المثل السائر، به [[نظم]] درآمده [[کتاب]]"الفصیح" ثعلب، القائد السبع العلویات، المستنصریات، شرح الآیات البینات فخرالدین رازی، به [[نثر]] درآمده السیفیات متنبّی، العبقری الحسان، الاعتبار علی کتاب الذریعة فی اصول الشریعة، شرح المحصل [[فخر الدین رازی]] که شرحی در نقض کتاب وی است، نقض المحصول فی علم الاصول [[امام]] [[فخر الدین رازی]]، شرح مشکلات الغرر ابوالحسن بصری در اصول [[علم کلام]]، شرح یاقوت ابن نوبخت در [[علم کلام]]، الوشاح الذهبی فی العلم الأبی، انتقاد المستصفی للغزالی فی أصول الفقه، حواشی بر کتاب المفصل فی النحو، شرح منظومه فی الطبّ ابن سینا، شرح [[نهج البلاغة]] که [[شریف رضی]] آن را از سخنان [[امام علی بن ابی طالب]] {{ع}} گرد آورده است. شرح این کتاب پنج سال (۶۴۴ – ۶۴۹ﻫ) به طول انجامید که آن را به [[وزیر]] [[ابن العلقمی]] تقدیم کرد. در [[حقیقت]] این شرح جلوه‌گاهی برای شماری از [[علوم]] و فنونی بود که ابن‌ابی‌الحدید در آنها مهارت داشت. ابن‌ابی‌الحدید در ابتدای شرح خود بر این [[عقیده]] است که: "کتابی کامل در نوع خود نگاشته و در بین کتب مشابه خود یگانه است و از محاسنشان بهره برده است. فواید آن بزرگ و اهداف آن [[شریف]] است، [[شأن]] آن [[عظیم]] و [[منزلت]] و [[جایگاه]] آن رفیع است. پس جای شگفتی نیست که بهترینِ کتاب‌ها را به بهترینِ [[فرمانروایان]] و جامع [[فضائل]] را به جامع [[مناقب]] و یگانه عصر را به یگانه روزگار نزدیک ساخته است"<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۴- ۷۵.</ref>.

	== [[جایگاه علمی]] و [[منصب‌های اداری]] ==		== جایگاه علمی و منصب‌های اداری ==
	ابن ابی الحدید شاعر و [[عالم به]] [[علم]] لغت بوده است. وی از بزرگ‌ترین [[عالمان]] و فاضلان و از بزرگان و برگزیدگان، [[حکیم]]، [[فاضل]]، کاتب و آشنا به اصول و [[علم کلام]] و معتزلی<ref>معتزله گروهی از اهل تسنن بودند که در بررسی مسائل و مباحث دینی از رویکردی عقل گرایانه بهره می‌جستند، یعنی در تعارض بین عقل و نقل، عقل را حاکم و دلایل نقلی ([[قرآن]] و [[حدیث]]) را در سایه آن تأویل و توجیه می‌کردند.</ref> [[مذهب]] بود. در امور دیوانی و درباری [[خدمت]] می‌کرد. به‌عنوان کاتب در دارالتشریفات و سپس [[دارالخلافه]] [[منصب]] یافت، سپس به‌عنوان ناظر در بیمارستان فعالیت کرد و در آخر به‌عنوان [[رئیس]] کتابخانه‌های [[بغداد]] [[منصوب]] شد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ~~ج۱،~~ ص 74.</ref>.		ابن ابی الحدید شاعر و [[عالم به]] [[علم]] لغت بوده است. وی از بزرگ‌ترین [[عالمان]] و فاضلان و از بزرگان و برگزیدگان، [[حکیم]]، [[فاضل]]، کاتب و آشنا به اصول و [[علم کلام]] و معتزلی<ref>معتزله گروهی از اهل تسنن بودند که در بررسی مسائل و مباحث دینی از رویکردی عقل گرایانه بهره می‌جستند، یعنی در تعارض بین عقل و نقل، عقل را حاکم و دلایل نقلی ([[قرآن]] و [[حدیث]]) را در سایه آن تأویل و توجیه می‌کردند.</ref> [[مذهب]] بود. در امور دیوانی و درباری [[خدمت]] می‌کرد. به‌عنوان کاتب در دارالتشریفات و سپس [[دارالخلافه]] [[منصب]] یافت، سپس به‌عنوان ناظر در بیمارستان فعالیت کرد و در آخر به‌عنوان [[رئیس]] کتابخانه‌های [[بغداد]] [[منصوب]] شد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۴.</ref>.

	== [[وسعت علمی]] ==		== [[وسعت علمی]] ==
	هرکس [[شرح نهج البلاغه]] ابن ابی الحدید را مطالعه کند، مزایای [[علم]] و [[ادب]] را به آن بسیار خواهد دید. قطعاً [[خداوند]] به وی هوشی سرشار و [[ذهنی]] درخشان عطا کرده است. او به جزئیات [[علوم]] عصر خویش آشنا بود. نویسنده کتاب الشعر العربی فی العراق بعد از ذکر ابیاتی که بر زبان ابن‌ابی الحدید جاری شده است، نظر خویش را چنین بیان می‌دارد: این ابیات اخیر به‌روشنی [[نبرد]] [[معتزله]] در [[دفاع]] از [[دین]] [[اسلامی]] را منعکس می‌سازد و این [[ستیز]] آنها را به احاطه به [[علوم]] مختلف سوق داده است و به همین‌سان اشاره به ژرفای [[اندیشه]] و گستره [[دانش]] آنها دارد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ~~ج۱،~~ ص 75.</ref>.		هرکس [[شرح نهج البلاغه]] ابن ابی الحدید را مطالعه کند، مزایای [[علم]] و [[ادب]] را به آن بسیار خواهد دید. قطعاً [[خداوند]] به وی هوشی سرشار و [[ذهنی]] درخشان عطا کرده است. او به جزئیات [[علوم]] عصر خویش آشنا بود. نویسنده کتاب الشعر العربی فی العراق بعد از ذکر ابیاتی که بر زبان ابن‌ابی الحدید جاری شده است، نظر خویش را چنین بیان می‌دارد: این ابیات اخیر به‌روشنی [[نبرد]] [[معتزله]] در [[دفاع]] از [[دین]] [[اسلامی]] را منعکس می‌سازد و این [[ستیز]] آنها را به احاطه به [[علوم]] مختلف سوق داده است و به همین‌سان اشاره به ژرفای [[اندیشه]] و گستره [[دانش]] آنها دارد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۵.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: جایگزینی متن - 'ref>دین‌پرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه'

2022-10-09T19:39:49Z

جایگزینی متن - 'ref>[[دانشنامه نهج البلاغه' به 'ref>دین‌پرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۰۹
خط ۲:		خط ۲:
	[[عبدالحمید ابو حامد ابن ابی الحدید]]، از [[عالمان]] و محقّقان [[معتزلی]] [[مذهب]] [[اهل سنت]] است که [[شهرت]] او به خاطر شرحی است که بر [[نهج البلاغه]] در ۲۰ جلد نگاشته است. وی در [[مداین]] به [[دنیا]] آمد، سپس به [[بغداد]] رفت. ادیب بود و به مطالعۀ کتاب‌های [[تاریخی]] و ادبی علاقۀ بسیار داشت، قصایدی هم در [[ستایش]] [[خاندان پیامبر]] دارد. سال‌ها اندوخته و آموخته‌هایش را به درخواست [[ابن العلقمی]] ([[وزیر]] [[شیعی]] [[مذهب]] «[[المستعصم]]») نگاشت تا این شرح [[عظیم]] پدید آمد. بعد [[تاریخی]] این کتاب قابل توجّه است و این قسمت‌ها به [[فارسی]] هم ترجمه شده است.<ref>دربارۀ او ر. ک: «یادنامه علامۀ امینی»، مقاله یازدهم، «دائرة المعارف تشیّع»، مدخل «ابن ابی الحدید» ج ۱ ص ۲۹۳</ref> ابن ابی الحدید گرچه [[شیعه]] نیست، امّا در [[تفکر]] [[کلامی]] از [[معتزله]] است و ارادتی شگرف به [[امام علی\|علی]] {{ع}} دارد<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴.</ref>.		[[عبدالحمید ابو حامد ابن ابی الحدید]]، از [[عالمان]] و محقّقان [[معتزلی]] [[مذهب]] [[اهل سنت]] است که [[شهرت]] او به خاطر شرحی است که بر [[نهج البلاغه]] در ۲۰ جلد نگاشته است. وی در [[مداین]] به [[دنیا]] آمد، سپس به [[بغداد]] رفت. ادیب بود و به مطالعۀ کتاب‌های [[تاریخی]] و ادبی علاقۀ بسیار داشت، قصایدی هم در [[ستایش]] [[خاندان پیامبر]] دارد. سال‌ها اندوخته و آموخته‌هایش را به درخواست [[ابن العلقمی]] ([[وزیر]] [[شیعی]] [[مذهب]] «[[المستعصم]]») نگاشت تا این شرح [[عظیم]] پدید آمد. بعد [[تاریخی]] این کتاب قابل توجّه است و این قسمت‌ها به [[فارسی]] هم ترجمه شده است.<ref>دربارۀ او ر. ک: «یادنامه علامۀ امینی»، مقاله یازدهم، «دائرة المعارف تشیّع»، مدخل «ابن ابی الحدید» ج ۱ ص ۲۹۳</ref> ابن ابی الحدید گرچه [[شیعه]] نیست، امّا در [[تفکر]] [[کلامی]] از [[معتزله]] است و ارادتی شگرف به [[امام علی\|علی]] {{ع}} دارد<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴.</ref>.

	[[عزالدین عبدالحمید بن ابی‌الحسین هبةالله بن محمد بن محمد بن الحسین بن ابی‌الحدید المدائنّی]]، از جمله [[دانشمندان]] و حکماست. "مدائنّی" منسوب به [[مدائن]] است. طبق آنچه در تلخیص الآثار آمده، [[مدائن]] عبارت است از شهرهای هفتگانه از بناهای ساسانیان [[ایرانی]] بر کنار دجله در [[بغداد]]، که [[محل زندگی]] [[پادشاهان]] ساسانی بوده است... هنگامی‌ که [[منصور عباسی]] [[بغداد]] را به [[تصرف]] خود درآورد، اکثر [[مردم]] به آنجا [[نقل]] مکان کردند. [[مدائن]] امروزه روستایی است بر جانب غربی رود دجله که ساکنان آن کشاورزان [[شیعه امامیه]] هستند و در جانب شرقی آن، [[مدفن]] [[سلمان فارسی]] و حذیفة بن [[یمانی]] قرار دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>.		[[عزالدین عبدالحمید بن ابی‌الحسین هبةالله بن محمد بن محمد بن الحسین بن ابی‌الحدید المدائنّی]]، از جمله [[دانشمندان]] و حکماست. "مدائنّی" منسوب به [[مدائن]] است. طبق آنچه در تلخیص الآثار آمده، [[مدائن]] عبارت است از شهرهای هفتگانه از بناهای ساسانیان [[ایرانی]] بر کنار دجله در [[بغداد]]، که [[محل زندگی]] [[پادشاهان]] ساسانی بوده است... هنگامی‌ که [[منصور عباسی]] [[بغداد]] را به [[تصرف]] خود درآورد، اکثر [[مردم]] به آنجا [[نقل]] مکان کردند. [[مدائن]] امروزه روستایی است بر جانب غربی رود دجله که ساکنان آن کشاورزان [[شیعه امامیه]] هستند و در جانب شرقی آن، [[مدفن]] [[سلمان فارسی]] و حذیفة بن [[یمانی]] قرار دارد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>.

	[[ابن ابی‌الحدید]] کتاب‌های زیادی دارد که روشنگر [[وسعت علمی]] او در زمینه‌های مختلف است، چه در [[فلسفه]] و [[کلام]] و [[منطق]] و [[فقه]] و اصول و چه در لغت و [[ادب]] و نقد و [[بلاغت]]. او سرآمد و نمونه روزگار خویش است. تألیفات زیر از اوست: الفلک الدائر [[علی]] المثل السائر، به [[نظم]] درآمده [[کتاب]]"الفصیح" ثعلب، القائد السبع العلویات، المستنصریات، شرح الآیات البینات فخرالدین رازی، به [[نثر]] درآمده السیفیات متنبّی، العبقری الحسان، الاعتبار علی کتاب الذریعة فی اصول الشریعة، شرح المحصل [[فخر الدین رازی]] که شرحی در نقض کتاب وی است، نقض المحصول فی علم الاصول [[امام]] [[فخر الدین رازی]]، شرح مشکلات الغرر ابوالحسن بصری در اصول [[علم کلام]]، شرح یاقوت ابن نوبخت در [[علم کلام]]، الوشاح الذهبی فی العلم الأبی، انتقاد المستصفی للغزالی فی أصول الفقه، حواشی بر کتاب المفصل فی النحو، شرح منظومه فی الطبّ ابن سینا، شرح [[نهج البلاغة]] که [[شریف رضی]] آن را از سخنان [[امام علی بن ابی طالب]] {{ع}} گرد آورده است. شرح این کتاب پنج سال (۶۴۴ – ۶۴۹ﻫ) به طول انجامید که آن را به [[وزیر]] [[ابن العلقمی]] تقدیم کرد. در [[حقیقت]] این شرح جلوه‌گاهی برای شماری از [[علوم]] و فنونی بود که ابن‌ابی‌الحدید در آنها مهارت داشت. ابن‌ابی‌الحدید در ابتدای شرح خود بر این [[عقیده]] است که: "کتابی کامل در نوع خود نگاشته و در بین کتب مشابه خود یگانه است و از محاسنشان بهره برده است. فواید آن بزرگ و اهداف آن [[شریف]] است، [[شأن]] آن [[عظیم]] و [[منزلت]] و [[جایگاه]] آن رفیع است. پس جای شگفتی نیست که بهترینِ کتاب‌ها را به بهترینِ [[فرمانروایان]] و جامع [[فضائل]] را به جامع [[مناقب]] و یگانه عصر را به یگانه روزگار نزدیک ساخته است"<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74- 75.</ref>.		[[ابن ابی‌الحدید]] کتاب‌های زیادی دارد که روشنگر [[وسعت علمی]] او در زمینه‌های مختلف است، چه در [[فلسفه]] و [[کلام]] و [[منطق]] و [[فقه]] و اصول و چه در لغت و [[ادب]] و نقد و [[بلاغت]]. او سرآمد و نمونه روزگار خویش است. تألیفات زیر از اوست: الفلک الدائر [[علی]] المثل السائر، به [[نظم]] درآمده [[کتاب]]"الفصیح" ثعلب، القائد السبع العلویات، المستنصریات، شرح الآیات البینات فخرالدین رازی، به [[نثر]] درآمده السیفیات متنبّی، العبقری الحسان، الاعتبار علی کتاب الذریعة فی اصول الشریعة، شرح المحصل [[فخر الدین رازی]] که شرحی در نقض کتاب وی است، نقض المحصول فی علم الاصول [[امام]] [[فخر الدین رازی]]، شرح مشکلات الغرر ابوالحسن بصری در اصول [[علم کلام]]، شرح یاقوت ابن نوبخت در [[علم کلام]]، الوشاح الذهبی فی العلم الأبی، انتقاد المستصفی للغزالی فی أصول الفقه، حواشی بر کتاب المفصل فی النحو، شرح منظومه فی الطبّ ابن سینا، شرح [[نهج البلاغة]] که [[شریف رضی]] آن را از سخنان [[امام علی بن ابی طالب]] {{ع}} گرد آورده است. شرح این کتاب پنج سال (۶۴۴ – ۶۴۹ﻫ) به طول انجامید که آن را به [[وزیر]] [[ابن العلقمی]] تقدیم کرد. در [[حقیقت]] این شرح جلوه‌گاهی برای شماری از [[علوم]] و فنونی بود که ابن‌ابی‌الحدید در آنها مهارت داشت. ابن‌ابی‌الحدید در ابتدای شرح خود بر این [[عقیده]] است که: "کتابی کامل در نوع خود نگاشته و در بین کتب مشابه خود یگانه است و از محاسنشان بهره برده است. فواید آن بزرگ و اهداف آن [[شریف]] است، [[شأن]] آن [[عظیم]] و [[منزلت]] و [[جایگاه]] آن رفیع است. پس جای شگفتی نیست که بهترینِ کتاب‌ها را به بهترینِ [[فرمانروایان]] و جامع [[فضائل]] را به جامع [[مناقب]] و یگانه عصر را به یگانه روزگار نزدیک ساخته است"<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74- 75.</ref>.

	== [[جایگاه علمی]] و [[منصب‌های اداری]] ==		== [[جایگاه علمی]] و [[منصب‌های اداری]] ==
	ابن ابی الحدید شاعر و [[عالم به]] [[علم]] لغت بوده است. وی از بزرگ‌ترین [[عالمان]] و فاضلان و از بزرگان و برگزیدگان، [[حکیم]]، [[فاضل]]، کاتب و آشنا به اصول و [[علم کلام]] و معتزلی<ref>معتزله گروهی از اهل تسنن بودند که در بررسی مسائل و مباحث دینی از رویکردی عقل گرایانه بهره می‌جستند، یعنی در تعارض بین عقل و نقل، عقل را حاکم و دلایل نقلی ([[قرآن]] و [[حدیث]]) را در سایه آن تأویل و توجیه می‌کردند.</ref> [[مذهب]] بود. در امور دیوانی و درباری [[خدمت]] می‌کرد. به‌عنوان کاتب در دارالتشریفات و سپس [[دارالخلافه]] [[منصب]] یافت، سپس به‌عنوان ناظر در بیمارستان فعالیت کرد و در آخر به‌عنوان [[رئیس]] کتابخانه‌های [[بغداد]] [[منصوب]] شد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>.		ابن ابی الحدید شاعر و [[عالم به]] [[علم]] لغت بوده است. وی از بزرگ‌ترین [[عالمان]] و فاضلان و از بزرگان و برگزیدگان، [[حکیم]]، [[فاضل]]، کاتب و آشنا به اصول و [[علم کلام]] و معتزلی<ref>معتزله گروهی از اهل تسنن بودند که در بررسی مسائل و مباحث دینی از رویکردی عقل گرایانه بهره می‌جستند، یعنی در تعارض بین عقل و نقل، عقل را حاکم و دلایل نقلی ([[قرآن]] و [[حدیث]]) را در سایه آن تأویل و توجیه می‌کردند.</ref> [[مذهب]] بود. در امور دیوانی و درباری [[خدمت]] می‌کرد. به‌عنوان کاتب در دارالتشریفات و سپس [[دارالخلافه]] [[منصب]] یافت، سپس به‌عنوان ناظر در بیمارستان فعالیت کرد و در آخر به‌عنوان [[رئیس]] کتابخانه‌های [[بغداد]] [[منصوب]] شد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>.

	== [[وسعت علمی]] ==		== [[وسعت علمی]] ==
	هرکس [[شرح نهج البلاغه]] ابن ابی الحدید را مطالعه کند، مزایای [[علم]] و [[ادب]] را به آن بسیار خواهد دید. قطعاً [[خداوند]] به وی هوشی سرشار و [[ذهنی]] درخشان عطا کرده است. او به جزئیات [[علوم]] عصر خویش آشنا بود. نویسنده کتاب الشعر العربی فی العراق بعد از ذکر ابیاتی که بر زبان ابن‌ابی الحدید جاری شده است، نظر خویش را چنین بیان می‌دارد: این ابیات اخیر به‌روشنی [[نبرد]] [[معتزله]] در [[دفاع]] از [[دین]] [[اسلامی]] را منعکس می‌سازد و این [[ستیز]] آنها را به احاطه به [[علوم]] مختلف سوق داده است و به همین‌سان اشاره به ژرفای [[اندیشه]] و گستره [[دانش]] آنها دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 75.</ref>.		هرکس [[شرح نهج البلاغه]] ابن ابی الحدید را مطالعه کند، مزایای [[علم]] و [[ادب]] را به آن بسیار خواهد دید. قطعاً [[خداوند]] به وی هوشی سرشار و [[ذهنی]] درخشان عطا کرده است. او به جزئیات [[علوم]] عصر خویش آشنا بود. نویسنده کتاب الشعر العربی فی العراق بعد از ذکر ابیاتی که بر زبان ابن‌ابی الحدید جاری شده است، نظر خویش را چنین بیان می‌دارد: این ابیات اخیر به‌روشنی [[نبرد]] [[معتزله]] در [[دفاع]] از [[دین]] [[اسلامی]] را منعکس می‌سازد و این [[ستیز]] آنها را به احاطه به [[علوم]] مختلف سوق داده است و به همین‌سان اشاره به ژرفای [[اندیشه]] و گستره [[دانش]] آنها دارد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 75.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T13:50:08Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۲۰
خط ۱:		خط ۱:
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[عبدالحمید ابو حامد ابن ابی الحدید]]، از [[عالمان]] و محقّقان [[معتزلی]] [[مذهب]] [[اهل سنت]] است که [[شهرت]] او به خاطر شرحی است که بر [[نهج البلاغه]] در ۲۰ جلد نگاشته است. وی در [[مداین]] به [[دنیا]] آمد، سپس به [[بغداد]] رفت. ادیب بود و به مطالعۀ کتاب‌های [[تاریخی]] و ادبی علاقۀ بسیار داشت، قصایدی هم در [[ستایش]] [[خاندان پیامبر]] دارد. سال‌ها اندوخته و آموخته‌هایش را به درخواست [[ابن العلقمی]] ([[وزیر]] [[شیعی]] [[مذهب]] «[[المستعصم]]») نگاشت تا این شرح [[عظیم]] پدید آمد. بعد [[تاریخی]] این کتاب قابل توجّه است و این قسمت‌ها به [[فارسی]] هم ترجمه شده است.<ref>دربارۀ او ر. ک: «یادنامه علامۀ امینی»، مقاله یازدهم، «دائرة المعارف تشیّع»، مدخل «ابن ابی الحدید» ج ۱ ص ۲۹۳</ref> ابن ابی الحدید گرچه [[شیعه]] نیست، امّا در [[تفکر]] [[کلامی]] از [[معتزله]] است و ارادتی شگرف به [[امام علی\|علی]]{{ع}} دارد<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴.</ref>.		[[عبدالحمید ابو حامد ابن ابی الحدید]]، از [[عالمان]] و محقّقان [[معتزلی]] [[مذهب]] [[اهل سنت]] است که [[شهرت]] او به خاطر شرحی است که بر [[نهج البلاغه]] در ۲۰ جلد نگاشته است. وی در [[مداین]] به [[دنیا]] آمد، سپس به [[بغداد]] رفت. ادیب بود و به مطالعۀ کتاب‌های [[تاریخی]] و ادبی علاقۀ بسیار داشت، قصایدی هم در [[ستایش]] [[خاندان پیامبر]] دارد. سال‌ها اندوخته و آموخته‌هایش را به درخواست [[ابن العلقمی]] ([[وزیر]] [[شیعی]] [[مذهب]] «[[المستعصم]]») نگاشت تا این شرح [[عظیم]] پدید آمد. بعد [[تاریخی]] این کتاب قابل توجّه است و این قسمت‌ها به [[فارسی]] هم ترجمه شده است.<ref>دربارۀ او ر. ک: «یادنامه علامۀ امینی»، مقاله یازدهم، «دائرة المعارف تشیّع»، مدخل «ابن ابی الحدید» ج ۱ ص ۲۹۳</ref> ابن ابی الحدید گرچه [[شیعه]] نیست، امّا در [[تفکر]] [[کلامی]] از [[معتزله]] است و ارادتی شگرف به [[امام علی\|علی]] {{ع}} دارد<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴.</ref>.

	[[عزالدین عبدالحمید بن ابی‌الحسین هبةالله بن محمد بن محمد بن الحسین بن ابی‌الحدید المدائنّی]]، از جمله [[دانشمندان]] و حکماست. "مدائنّی" منسوب به [[مدائن]] است. طبق آنچه در تلخیص الآثار آمده، [[مدائن]] عبارت است از شهرهای هفتگانه از بناهای ساسانیان [[ایرانی]] بر کنار دجله در [[بغداد]]، که [[محل زندگی]] [[پادشاهان]] ساسانی بوده است... هنگامی‌ که [[منصور عباسی]] [[بغداد]] را به [[تصرف]] خود درآورد، اکثر [[مردم]] به آنجا [[نقل]] مکان کردند. [[مدائن]] امروزه روستایی است بر جانب غربی رود دجله که ساکنان آن کشاورزان [[شیعه امامیه]] هستند و در جانب شرقی آن، [[مدفن]] [[سلمان فارسی]] و حذیفة بن [[یمانی]] قرار دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>.		[[عزالدین عبدالحمید بن ابی‌الحسین هبةالله بن محمد بن محمد بن الحسین بن ابی‌الحدید المدائنّی]]، از جمله [[دانشمندان]] و حکماست. "مدائنّی" منسوب به [[مدائن]] است. طبق آنچه در تلخیص الآثار آمده، [[مدائن]] عبارت است از شهرهای هفتگانه از بناهای ساسانیان [[ایرانی]] بر کنار دجله در [[بغداد]]، که [[محل زندگی]] [[پادشاهان]] ساسانی بوده است... هنگامی‌ که [[منصور عباسی]] [[بغداد]] را به [[تصرف]] خود درآورد، اکثر [[مردم]] به آنجا [[نقل]] مکان کردند. [[مدائن]] امروزه روستایی است بر جانب غربی رود دجله که ساکنان آن کشاورزان [[شیعه امامیه]] هستند و در جانب شرقی آن، [[مدفن]] [[سلمان فارسی]] و حذیفة بن [[یمانی]] قرار دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>.

	[[ابن ابی‌الحدید]] کتاب‌های زیادی دارد که روشنگر [[وسعت علمی]] او در زمینه‌های مختلف است، چه در [[فلسفه]] و [[کلام]] و [[منطق]] و [[فقه]] و اصول و چه در لغت و [[ادب]] و نقد و [[بلاغت]]. او سرآمد و نمونه روزگار خویش است. تألیفات زیر از اوست: الفلک الدائر [[علی]] المثل السائر، به [[نظم]] درآمده [[کتاب]]"الفصیح" ثعلب، القائد السبع العلویات، المستنصریات، شرح الآیات البینات فخرالدین رازی، به [[نثر]] درآمده السیفیات متنبّی، العبقری الحسان، الاعتبار علی کتاب الذریعة فی اصول الشریعة، شرح المحصل [[فخر الدین رازی]] که شرحی در نقض کتاب وی است، نقض المحصول فی علم الاصول [[امام]] [[فخر الدین رازی]]، شرح مشکلات الغرر ابوالحسن بصری در اصول [[علم کلام]]، شرح یاقوت ابن نوبخت در [[علم کلام]]، الوشاح الذهبی فی العلم الأبی، انتقاد المستصفی للغزالی فی أصول الفقه، حواشی بر کتاب المفصل فی النحو، شرح منظومه فی الطبّ ابن سینا، شرح [[نهج البلاغة]] که [[شریف رضی]] آن را از سخنان [[امام علی بن ابی طالب]]{{ع}} گرد آورده است. شرح این کتاب پنج سال (۶۴۴ – ۶۴۹ﻫ) به طول انجامید که آن را به [[وزیر]] [[ابن العلقمی]] تقدیم کرد. در [[حقیقت]] این شرح جلوه‌گاهی برای شماری از [[علوم]] و فنونی بود که ابن‌ابی‌الحدید در آنها مهارت داشت. ابن‌ابی‌الحدید در ابتدای شرح خود بر این [[عقیده]] است که: "کتابی کامل در نوع خود نگاشته و در بین کتب مشابه خود یگانه است و از محاسنشان بهره برده است. فواید آن بزرگ و اهداف آن [[شریف]] است، [[شأن]] آن [[عظیم]] و [[منزلت]] و [[جایگاه]] آن رفیع است. پس جای شگفتی نیست که بهترینِ کتاب‌ها را به بهترینِ [[فرمانروایان]] و جامع [[فضائل]] را به جامع [[مناقب]] و یگانه عصر را به یگانه روزگار نزدیک ساخته است"<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74- 75.</ref>.		[[ابن ابی‌الحدید]] کتاب‌های زیادی دارد که روشنگر [[وسعت علمی]] او در زمینه‌های مختلف است، چه در [[فلسفه]] و [[کلام]] و [[منطق]] و [[فقه]] و اصول و چه در لغت و [[ادب]] و نقد و [[بلاغت]]. او سرآمد و نمونه روزگار خویش است. تألیفات زیر از اوست: الفلک الدائر [[علی]] المثل السائر، به [[نظم]] درآمده [[کتاب]]"الفصیح" ثعلب، القائد السبع العلویات، المستنصریات، شرح الآیات البینات فخرالدین رازی، به [[نثر]] درآمده السیفیات متنبّی، العبقری الحسان، الاعتبار علی کتاب الذریعة فی اصول الشریعة، شرح المحصل [[فخر الدین رازی]] که شرحی در نقض کتاب وی است، نقض المحصول فی علم الاصول [[امام]] [[فخر الدین رازی]]، شرح مشکلات الغرر ابوالحسن بصری در اصول [[علم کلام]]، شرح یاقوت ابن نوبخت در [[علم کلام]]، الوشاح الذهبی فی العلم الأبی، انتقاد المستصفی للغزالی فی أصول الفقه، حواشی بر کتاب المفصل فی النحو، شرح منظومه فی الطبّ ابن سینا، شرح [[نهج البلاغة]] که [[شریف رضی]] آن را از سخنان [[امام علی بن ابی طالب]] {{ع}} گرد آورده است. شرح این کتاب پنج سال (۶۴۴ – ۶۴۹ﻫ) به طول انجامید که آن را به [[وزیر]] [[ابن العلقمی]] تقدیم کرد. در [[حقیقت]] این شرح جلوه‌گاهی برای شماری از [[علوم]] و فنونی بود که ابن‌ابی‌الحدید در آنها مهارت داشت. ابن‌ابی‌الحدید در ابتدای شرح خود بر این [[عقیده]] است که: "کتابی کامل در نوع خود نگاشته و در بین کتب مشابه خود یگانه است و از محاسنشان بهره برده است. فواید آن بزرگ و اهداف آن [[شریف]] است، [[شأن]] آن [[عظیم]] و [[منزلت]] و [[جایگاه]] آن رفیع است. پس جای شگفتی نیست که بهترینِ کتاب‌ها را به بهترینِ [[فرمانروایان]] و جامع [[فضائل]] را به جامع [[مناقب]] و یگانه عصر را به یگانه روزگار نزدیک ساخته است"<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74- 75.</ref>.

	== [[جایگاه علمی]] و [[منصب‌های اداری]] ==		== [[جایگاه علمی]] و [[منصب‌های اداری]] ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-08-24T07:09:40Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۹
خط ۱:		خط ۱:
	==مقدمه==		== مقدمه ==
	[[عبدالحمید ابو حامد ابن ابی الحدید]]، از [[عالمان]] و محقّقان [[معتزلی]] [[مذهب]] [[اهل سنت]] است که [[شهرت]] او به خاطر شرحی است که بر [[نهج البلاغه]] در ۲۰ جلد نگاشته است. وی در [[مداین]] به [[دنیا]] آمد، سپس به [[بغداد]] رفت. ادیب بود و به مطالعۀ کتاب‌های [[تاریخی]] و ادبی علاقۀ بسیار داشت، قصایدی هم در [[ستایش]] [[خاندان پیامبر]] دارد. سال‌ها اندوخته و آموخته‌هایش را به درخواست [[ابن العلقمی]] ([[وزیر]] [[شیعی]] [[مذهب]] «[[المستعصم]]») نگاشت تا این شرح [[عظیم]] پدید آمد. بعد [[تاریخی]] این کتاب قابل توجّه است و این قسمت‌ها به [[فارسی]] هم ترجمه شده است.<ref>دربارۀ او ر. ک: «یادنامه علامۀ امینی»، مقاله یازدهم، «دائرة المعارف تشیّع»، مدخل «ابن ابی الحدید» ج ۱ ص ۲۹۳</ref> ابن ابی الحدید گرچه [[شیعه]] نیست، امّا در [[تفکر]] [[کلامی]] از [[معتزله]] است و ارادتی شگرف به [[امام علی\|علی]]{{ع}} دارد<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴.</ref>.		[[عبدالحمید ابو حامد ابن ابی الحدید]]، از [[عالمان]] و محقّقان [[معتزلی]] [[مذهب]] [[اهل سنت]] است که [[شهرت]] او به خاطر شرحی است که بر [[نهج البلاغه]] در ۲۰ جلد نگاشته است. وی در [[مداین]] به [[دنیا]] آمد، سپس به [[بغداد]] رفت. ادیب بود و به مطالعۀ کتاب‌های [[تاریخی]] و ادبی علاقۀ بسیار داشت، قصایدی هم در [[ستایش]] [[خاندان پیامبر]] دارد. سال‌ها اندوخته و آموخته‌هایش را به درخواست [[ابن العلقمی]] ([[وزیر]] [[شیعی]] [[مذهب]] «[[المستعصم]]») نگاشت تا این شرح [[عظیم]] پدید آمد. بعد [[تاریخی]] این کتاب قابل توجّه است و این قسمت‌ها به [[فارسی]] هم ترجمه شده است.<ref>دربارۀ او ر. ک: «یادنامه علامۀ امینی»، مقاله یازدهم، «دائرة المعارف تشیّع»، مدخل «ابن ابی الحدید» ج ۱ ص ۲۹۳</ref> ابن ابی الحدید گرچه [[شیعه]] نیست، امّا در [[تفکر]] [[کلامی]] از [[معتزله]] است و ارادتی شگرف به [[امام علی\|علی]]{{ع}} دارد<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴.</ref>.

خط ۶:		خط ۶:
	[[ابن ابی‌الحدید]] کتاب‌های زیادی دارد که روشنگر [[وسعت علمی]] او در زمینه‌های مختلف است، چه در [[فلسفه]] و [[کلام]] و [[منطق]] و [[فقه]] و اصول و چه در لغت و [[ادب]] و نقد و [[بلاغت]]. او سرآمد و نمونه روزگار خویش است. تألیفات زیر از اوست: الفلک الدائر [[علی]] المثل السائر، به [[نظم]] درآمده [[کتاب]]"الفصیح" ثعلب، القائد السبع العلویات، المستنصریات، شرح الآیات البینات فخرالدین رازی، به [[نثر]] درآمده السیفیات متنبّی، العبقری الحسان، الاعتبار علی کتاب الذریعة فی اصول الشریعة، شرح المحصل [[فخر الدین رازی]] که شرحی در نقض کتاب وی است، نقض المحصول فی علم الاصول [[امام]] [[فخر الدین رازی]]، شرح مشکلات الغرر ابوالحسن بصری در اصول [[علم کلام]]، شرح یاقوت ابن نوبخت در [[علم کلام]]، الوشاح الذهبی فی العلم الأبی، انتقاد المستصفی للغزالی فی أصول الفقه، حواشی بر کتاب المفصل فی النحو، شرح منظومه فی الطبّ ابن سینا، شرح [[نهج البلاغة]] که [[شریف رضی]] آن را از سخنان [[امام علی بن ابی طالب]]{{ع}} گرد آورده است. شرح این کتاب پنج سال (۶۴۴ – ۶۴۹ﻫ) به طول انجامید که آن را به [[وزیر]] [[ابن العلقمی]] تقدیم کرد. در [[حقیقت]] این شرح جلوه‌گاهی برای شماری از [[علوم]] و فنونی بود که ابن‌ابی‌الحدید در آنها مهارت داشت. ابن‌ابی‌الحدید در ابتدای شرح خود بر این [[عقیده]] است که: "کتابی کامل در نوع خود نگاشته و در بین کتب مشابه خود یگانه است و از محاسنشان بهره برده است. فواید آن بزرگ و اهداف آن [[شریف]] است، [[شأن]] آن [[عظیم]] و [[منزلت]] و [[جایگاه]] آن رفیع است. پس جای شگفتی نیست که بهترینِ کتاب‌ها را به بهترینِ [[فرمانروایان]] و جامع [[فضائل]] را به جامع [[مناقب]] و یگانه عصر را به یگانه روزگار نزدیک ساخته است"<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74- 75.</ref>.		[[ابن ابی‌الحدید]] کتاب‌های زیادی دارد که روشنگر [[وسعت علمی]] او در زمینه‌های مختلف است، چه در [[فلسفه]] و [[کلام]] و [[منطق]] و [[فقه]] و اصول و چه در لغت و [[ادب]] و نقد و [[بلاغت]]. او سرآمد و نمونه روزگار خویش است. تألیفات زیر از اوست: الفلک الدائر [[علی]] المثل السائر، به [[نظم]] درآمده [[کتاب]]"الفصیح" ثعلب، القائد السبع العلویات، المستنصریات، شرح الآیات البینات فخرالدین رازی، به [[نثر]] درآمده السیفیات متنبّی، العبقری الحسان، الاعتبار علی کتاب الذریعة فی اصول الشریعة، شرح المحصل [[فخر الدین رازی]] که شرحی در نقض کتاب وی است، نقض المحصول فی علم الاصول [[امام]] [[فخر الدین رازی]]، شرح مشکلات الغرر ابوالحسن بصری در اصول [[علم کلام]]، شرح یاقوت ابن نوبخت در [[علم کلام]]، الوشاح الذهبی فی العلم الأبی، انتقاد المستصفی للغزالی فی أصول الفقه، حواشی بر کتاب المفصل فی النحو، شرح منظومه فی الطبّ ابن سینا، شرح [[نهج البلاغة]] که [[شریف رضی]] آن را از سخنان [[امام علی بن ابی طالب]]{{ع}} گرد آورده است. شرح این کتاب پنج سال (۶۴۴ – ۶۴۹ﻫ) به طول انجامید که آن را به [[وزیر]] [[ابن العلقمی]] تقدیم کرد. در [[حقیقت]] این شرح جلوه‌گاهی برای شماری از [[علوم]] و فنونی بود که ابن‌ابی‌الحدید در آنها مهارت داشت. ابن‌ابی‌الحدید در ابتدای شرح خود بر این [[عقیده]] است که: "کتابی کامل در نوع خود نگاشته و در بین کتب مشابه خود یگانه است و از محاسنشان بهره برده است. فواید آن بزرگ و اهداف آن [[شریف]] است، [[شأن]] آن [[عظیم]] و [[منزلت]] و [[جایگاه]] آن رفیع است. پس جای شگفتی نیست که بهترینِ کتاب‌ها را به بهترینِ [[فرمانروایان]] و جامع [[فضائل]] را به جامع [[مناقب]] و یگانه عصر را به یگانه روزگار نزدیک ساخته است"<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74- 75.</ref>.

	==[[جایگاه علمی]] و [[منصب‌های اداری]]==		== [[جایگاه علمی]] و [[منصب‌های اداری]] ==
	ابن ابی الحدید شاعر و [[عالم به]] [[علم]] لغت بوده است. وی از بزرگ‌ترین [[عالمان]] و فاضلان و از بزرگان و برگزیدگان، [[حکیم]]، [[فاضل]]، کاتب و آشنا به اصول و [[علم کلام]] و معتزلی<ref>معتزله گروهی از اهل تسنن بودند که در بررسی مسائل و مباحث دینی از رویکردی عقل گرایانه بهره می‌جستند، یعنی در تعارض بین عقل و نقل، عقل را حاکم و دلایل نقلی ([[قرآن]] و [[حدیث]]) را در سایه آن تأویل و توجیه می‌کردند.</ref> [[مذهب]] بود. در امور دیوانی و درباری [[خدمت]] می‌کرد. به‌عنوان کاتب در دارالتشریفات و سپس [[دارالخلافه]] [[منصب]] یافت، سپس به‌عنوان ناظر در بیمارستان فعالیت کرد و در آخر به‌عنوان [[رئیس]] کتابخانه‌های [[بغداد]] [[منصوب]] شد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>.		ابن ابی الحدید شاعر و [[عالم به]] [[علم]] لغت بوده است. وی از بزرگ‌ترین [[عالمان]] و فاضلان و از بزرگان و برگزیدگان، [[حکیم]]، [[فاضل]]، کاتب و آشنا به اصول و [[علم کلام]] و معتزلی<ref>معتزله گروهی از اهل تسنن بودند که در بررسی مسائل و مباحث دینی از رویکردی عقل گرایانه بهره می‌جستند، یعنی در تعارض بین عقل و نقل، عقل را حاکم و دلایل نقلی ([[قرآن]] و [[حدیث]]) را در سایه آن تأویل و توجیه می‌کردند.</ref> [[مذهب]] بود. در امور دیوانی و درباری [[خدمت]] می‌کرد. به‌عنوان کاتب در دارالتشریفات و سپس [[دارالخلافه]] [[منصب]] یافت، سپس به‌عنوان ناظر در بیمارستان فعالیت کرد و در آخر به‌عنوان [[رئیس]] کتابخانه‌های [[بغداد]] [[منصوب]] شد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>.

	==[[وسعت علمی]]==		== [[وسعت علمی]] ==
	هرکس [[شرح نهج البلاغه]] ابن ابی الحدید را مطالعه کند، مزایای [[علم]] و [[ادب]] را به آن بسیار خواهد دید. قطعاً [[خداوند]] به وی هوشی سرشار و [[ذهنی]] درخشان عطا کرده است. او به جزئیات [[علوم]] عصر خویش آشنا بود. نویسنده کتاب الشعر العربی فی العراق بعد از ذکر ابیاتی که بر زبان ابن‌ابی الحدید جاری شده است، نظر خویش را چنین بیان می‌دارد: این ابیات اخیر به‌روشنی [[نبرد]] [[معتزله]] در [[دفاع]] از [[دین]] [[اسلامی]] را منعکس می‌سازد و این [[ستیز]] آنها را به احاطه به [[علوم]] مختلف سوق داده است و به همین‌سان اشاره به ژرفای [[اندیشه]] و گستره [[دانش]] آنها دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 75.</ref>.		هرکس [[شرح نهج البلاغه]] ابن ابی الحدید را مطالعه کند، مزایای [[علم]] و [[ادب]] را به آن بسیار خواهد دید. قطعاً [[خداوند]] به وی هوشی سرشار و [[ذهنی]] درخشان عطا کرده است. او به جزئیات [[علوم]] عصر خویش آشنا بود. نویسنده کتاب الشعر العربی فی العراق بعد از ذکر ابیاتی که بر زبان ابن‌ابی الحدید جاری شده است، نظر خویش را چنین بیان می‌دارد: این ابیات اخیر به‌روشنی [[نبرد]] [[معتزله]] در [[دفاع]] از [[دین]] [[اسلامی]] را منعکس می‌سازد و این [[ستیز]] آنها را به احاطه به [[علوم]] مختلف سوق داده است و به همین‌سان اشاره به ژرفای [[اندیشه]] و گستره [[دانش]] آنها دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 75.</ref>.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، مرحله دوم حذف منبع‌شناسی جامع

2022-08-04T05:38:22Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، مرحله دوم حذف منبع‌شناسی جامع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	==مقدمه==		==مقدمه==
	[[عبدالحمید ابو حامد ابن ابی الحدید]]، از [[عالمان]] و محقّقان [[معتزلی]] [[مذهب]] [[اهل سنت]] است که [[شهرت]] او به خاطر شرحی است که بر [[نهج البلاغه]] در ۲۰ جلد نگاشته است. وی در [[مداین]] به [[دنیا]] آمد، سپس به [[بغداد]] رفت. ادیب بود و به مطالعۀ کتاب‌های [[تاریخی]] و ادبی علاقۀ بسیار داشت، قصایدی هم در [[ستایش]] [[خاندان پیامبر]] دارد. سال‌ها اندوخته و آموخته‌هایش را به درخواست [[ابن العلقمی]] ([[وزیر]] [[شیعی]] [[مذهب]] «[[المستعصم]]») نگاشت تا این شرح [[عظیم]] پدید آمد. بعد [[تاریخی]] این کتاب قابل توجّه است و این قسمت‌ها به [[فارسی]] هم ترجمه شده است.<ref>دربارۀ او ر. ک: «یادنامه علامۀ امینی»، مقاله یازدهم، «دائرة المعارف تشیّع»، مدخل «ابن ابی الحدید» ج ۱ ص ۲۹۳</ref> ابن ابی الحدید گرچه [[شیعه]] نیست، امّا در [[تفکر]] [[کلامی]] از [[معتزله]] است و ارادتی شگرف به [[امام علی\|علی]]{{ع}} دارد<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴.</ref>.		[[عبدالحمید ابو حامد ابن ابی الحدید]]، از [[عالمان]] و محقّقان [[معتزلی]] [[مذهب]] [[اهل سنت]] است که [[شهرت]] او به خاطر شرحی است که بر [[نهج البلاغه]] در ۲۰ جلد نگاشته است. وی در [[مداین]] به [[دنیا]] آمد، سپس به [[بغداد]] رفت. ادیب بود و به مطالعۀ کتاب‌های [[تاریخی]] و ادبی علاقۀ بسیار داشت، قصایدی هم در [[ستایش]] [[خاندان پیامبر]] دارد. سال‌ها اندوخته و آموخته‌هایش را به درخواست [[ابن العلقمی]] ([[وزیر]] [[شیعی]] [[مذهب]] «[[المستعصم]]») نگاشت تا این شرح [[عظیم]] پدید آمد. بعد [[تاریخی]] این کتاب قابل توجّه است و این قسمت‌ها به [[فارسی]] هم ترجمه شده است.<ref>دربارۀ او ر. ک: «یادنامه علامۀ امینی»، مقاله یازدهم، «دائرة المعارف تشیّع»، مدخل «ابن ابی الحدید» ج ۱ ص ۲۹۳</ref> ابن ابی الحدید گرچه [[شیعه]] نیست، امّا در [[تفکر]] [[کلامی]] از [[معتزله]] است و ارادتی شگرف به [[امام علی\|علی]]{{ع}} دارد<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴.</ref>.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

2022-07-10T21:10:16Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۲

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۴۰
خط ۵:		خط ۵:
	[[عزالدین عبدالحمید بن ابی‌الحسین هبةالله بن محمد بن محمد بن الحسین بن ابی‌الحدید المدائنّی]]، از جمله [[دانشمندان]] و حکماست. "مدائنّی" منسوب به [[مدائن]] است. طبق آنچه در تلخیص الآثار آمده، [[مدائن]] عبارت است از شهرهای هفتگانه از بناهای ساسانیان [[ایرانی]] بر کنار دجله در [[بغداد]]، که [[محل زندگی]] [[پادشاهان]] ساسانی بوده است... هنگامی‌ که [[منصور عباسی]] [[بغداد]] را به [[تصرف]] خود درآورد، اکثر [[مردم]] به آنجا [[نقل]] مکان کردند. [[مدائن]] امروزه روستایی است بر جانب غربی رود دجله که ساکنان آن کشاورزان [[شیعه امامیه]] هستند و در جانب شرقی آن، [[مدفن]] [[سلمان فارسی]] و حذیفة بن [[یمانی]] قرار دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>.		[[عزالدین عبدالحمید بن ابی‌الحسین هبةالله بن محمد بن محمد بن الحسین بن ابی‌الحدید المدائنّی]]، از جمله [[دانشمندان]] و حکماست. "مدائنّی" منسوب به [[مدائن]] است. طبق آنچه در تلخیص الآثار آمده، [[مدائن]] عبارت است از شهرهای هفتگانه از بناهای ساسانیان [[ایرانی]] بر کنار دجله در [[بغداد]]، که [[محل زندگی]] [[پادشاهان]] ساسانی بوده است... هنگامی‌ که [[منصور عباسی]] [[بغداد]] را به [[تصرف]] خود درآورد، اکثر [[مردم]] به آنجا [[نقل]] مکان کردند. [[مدائن]] امروزه روستایی است بر جانب غربی رود دجله که ساکنان آن کشاورزان [[شیعه امامیه]] هستند و در جانب شرقی آن، [[مدفن]] [[سلمان فارسی]] و حذیفة بن [[یمانی]] قرار دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>.

	[[ابن ابی‌الحدید]] کتاب‌های زیادی دارد که روشنگر [[وسعت علمی]] او در زمینه‌های مختلف است، چه در [[فلسفه]] و [[کلام]] و [[منطق]] و [[فقه]] و اصول و چه در لغت و [[ادب]] و نقد و [[بلاغت]]. او سرآمد و نمونه روزگار خویش است. تألیفات زیر از اوست: الفلک الدائر [[علی]] المثل السائر، به [[نظم]] درآمده [[کتاب ]]"الفصیح" ثعلب، القائد السبع العلویات، المستنصریات، شرح الآیات البینات فخرالدین رازی، به [[نثر]] درآمده السیفیات متنبّی، العبقری الحسان، الاعتبار علی کتاب الذریعة فی اصول الشریعة، شرح المحصل [[فخر الدین رازی]] که شرحی در نقض کتاب وی است، نقض المحصول فی علم الاصول [[امام]] [[فخر الدین رازی]]، شرح مشکلات الغرر ابوالحسن بصری در اصول [[علم کلام]]، شرح یاقوت ابن نوبخت در [[علم کلام]]، الوشاح الذهبی فی العلم الأبی، انتقاد المستصفی للغزالی فی أصول الفقه، حواشی بر کتاب المفصل فی النحو، شرح منظومه فی الطبّ ابن سینا، شرح [[نهج البلاغة]] که [[شریف رضی]] آن را از سخنان [[امام علی بن ابی طالب]]{{ع}} گرد آورده است. شرح این کتاب پنج سال (۶۴۴ – ۶۴۹ﻫ) به طول انجامید که آن را به [[وزیر]] [[ابن العلقمی]] تقدیم کرد. در [[حقیقت]] این شرح جلوه‌گاهی برای شماری از [[علوم]] و فنونی بود که ابن‌ابی‌الحدید در آنها مهارت داشت. ابن‌ابی‌الحدید در ابتدای شرح خود بر این [[عقیده]] است که: "کتابی کامل در نوع خود نگاشته و در بین کتب مشابه خود یگانه است و از محاسنشان بهره برده است. فواید آن بزرگ و اهداف آن [[شریف]] است، [[شأن]] آن [[عظیم]] و [[منزلت]] و [[جایگاه]] آن رفیع است. پس جای شگفتی نیست که بهترینِ کتاب‌ها را به بهترینِ [[فرمانروایان]] و جامع [[فضائل]] را به جامع [[مناقب]] و یگانه عصر را به یگانه روزگار نزدیک ساخته است"<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74- 75.</ref>.		[[ابن ابی‌الحدید]] کتاب‌های زیادی دارد که روشنگر [[وسعت علمی]] او در زمینه‌های مختلف است، چه در [[فلسفه]] و [[کلام]] و [[منطق]] و [[فقه]] و اصول و چه در لغت و [[ادب]] و نقد و [[بلاغت]]. او سرآمد و نمونه روزگار خویش است. تألیفات زیر از اوست: الفلک الدائر [[علی]] المثل السائر، به [[نظم]] درآمده [[کتاب]]"الفصیح" ثعلب، القائد السبع العلویات، المستنصریات، شرح الآیات البینات فخرالدین رازی، به [[نثر]] درآمده السیفیات متنبّی، العبقری الحسان، الاعتبار علی کتاب الذریعة فی اصول الشریعة، شرح المحصل [[فخر الدین رازی]] که شرحی در نقض کتاب وی است، نقض المحصول فی علم الاصول [[امام]] [[فخر الدین رازی]]، شرح مشکلات الغرر ابوالحسن بصری در اصول [[علم کلام]]، شرح یاقوت ابن نوبخت در [[علم کلام]]، الوشاح الذهبی فی العلم الأبی، انتقاد المستصفی للغزالی فی أصول الفقه، حواشی بر کتاب المفصل فی النحو، شرح منظومه فی الطبّ ابن سینا، شرح [[نهج البلاغة]] که [[شریف رضی]] آن را از سخنان [[امام علی بن ابی طالب]]{{ع}} گرد آورده است. شرح این کتاب پنج سال (۶۴۴ – ۶۴۹ﻫ) به طول انجامید که آن را به [[وزیر]] [[ابن العلقمی]] تقدیم کرد. در [[حقیقت]] این شرح جلوه‌گاهی برای شماری از [[علوم]] و فنونی بود که ابن‌ابی‌الحدید در آنها مهارت داشت. ابن‌ابی‌الحدید در ابتدای شرح خود بر این [[عقیده]] است که: "کتابی کامل در نوع خود نگاشته و در بین کتب مشابه خود یگانه است و از محاسنشان بهره برده است. فواید آن بزرگ و اهداف آن [[شریف]] است، [[شأن]] آن [[عظیم]] و [[منزلت]] و [[جایگاه]] آن رفیع است. پس جای شگفتی نیست که بهترینِ کتاب‌ها را به بهترینِ [[فرمانروایان]] و جامع [[فضائل]] را به جامع [[مناقب]] و یگانه عصر را به یگانه روزگار نزدیک ساخته است"<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74- 75.</ref>.

	==[[جایگاه علمی]] و [[منصب‌های اداری]]==		==[[جایگاه علمی]] و [[منصب‌های اداری]]==
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	#[[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
	#[[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[سید جمال‌الدین دین‌پرور\|دین‌پرور، سیدجمال‌الدین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]		# [[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[سید جمال‌الدین دین‌پرور\|دین‌پرور، سیدجمال‌الدین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Msadeq در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۴۹

2022-05-13T06:49:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	==مقدمه==		==مقدمه==
	*عبدالحمید ابو [[حامد]]، ~~ابن ابی الحدید،~~ از [[عالمان]] و محقّقان [[معتزلی]] [[مذهب]] [[اهل سنت]] است که [[شهرت]] او به خاطر شرحی است که بر [[نهج البلاغه]] در ۲۰ جلد نگاشته است. وی در [[مداین]] به [[دنیا]] آمد، سپس به [[بغداد]] رفت. ادیب بود و به مطالعۀ کتاب‌های [[تاریخی]] و ادبی علاقۀ بسیار داشت، قصایدی هم در [[ستایش]] [[خاندان پیامبر]] دارد. سال‌ها اندوخته و آموخته‌هایش را به درخواست [[ابن العلقمی]] ([[وزیر]] [[شیعی]] [[مذهب]] «[[المستعصم]]») نگاشت تا این شرح [[عظیم]] پدید آمد. بعد [[تاریخی]] این کتاب قابل توجّه است و این قسمت‌ها به [[فارسی]] هم ترجمه شده است.<ref>دربارۀ او ر. ک: «یادنامه علامۀ امینی»، مقاله یازدهم، «دائرة المعارف تشیّع»، مدخل «ابن ابی الحدید» ج ۱ ص ۲۹۳</ref> ابن ابی الحدید گرچه [[شیعه]] نیست، امّا در [[تفکر]] [[کلامی]] از [[معتزله]] است و ارادتی شگرف به [[امام علی\|علی]]{{ع}} دارد<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴.</ref>.		[[عبدالحمید ابو حامد ابن ابی الحدید]]، از [[عالمان]] و محقّقان [[معتزلی]] [[مذهب]] [[اهل سنت]] است که [[شهرت]] او به خاطر شرحی است که بر [[نهج البلاغه]] در ۲۰ جلد نگاشته است. وی در [[مداین]] به [[دنیا]] آمد، سپس به [[بغداد]] رفت. ادیب بود و به مطالعۀ کتاب‌های [[تاریخی]] و ادبی علاقۀ بسیار داشت، قصایدی هم در [[ستایش]] [[خاندان پیامبر]] دارد. سال‌ها اندوخته و آموخته‌هایش را به درخواست [[ابن العلقمی]] ([[وزیر]] [[شیعی]] [[مذهب]] «[[المستعصم]]») نگاشت تا این شرح [[عظیم]] پدید آمد. بعد [[تاریخی]] این کتاب قابل توجّه است و این قسمت‌ها به [[فارسی]] هم ترجمه شده است.<ref>دربارۀ او ر. ک: «یادنامه علامۀ امینی»، مقاله یازدهم، «دائرة المعارف تشیّع»، مدخل «ابن ابی الحدید» ج ۱ ص ۲۹۳</ref> ابن ابی الحدید گرچه [[شیعه]] نیست، امّا در [[تفکر]] [[کلامی]] از [[معتزله]] است و ارادتی شگرف به [[امام علی\|علی]]{{ع}} دارد<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴.</ref>.
	*عزالدین عبدالحمید بن ابی‌الحسین هبةالله بن [[محمد بن محمد]] بن الحسین بن ابی‌الحدید ~~المدائنّی،~~ از جمله [[دانشمندان]] و حکماست. "مدائنّی" منسوب به [[مدائن]] است. طبق آنچه در تلخیص الآثار آمده، [[مدائن]] عبارت است از شهرهای هفتگانه از بناهای ساسانیان [[ایرانی]] بر کنار دجله در [[بغداد]]، که [[محل زندگی]] [[پادشاهان]] ساسانی بوده است... هنگامی‌ که [[منصور عباسی]] [[بغداد]] را به [[تصرف]] خود درآورد، اکثر [[مردم]] به آنجا [[نقل]] مکان کردند. [[مدائن]] امروزه روستایی است بر جانب غربی رود دجله که ساکنان آن کشاورزان [[شیعه امامیه]] هستند و در جانب شرقی آن، [[مدفن]] [[سلمان فارسی]] و حذیفة بن [[یمانی]] قرار دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>.
	* [[ابن ابی‌الحدید]] کتاب‌های زیادی دارد که روشنگر [[وسعت علمی]] او در زمینه‌های مختلف است، چه در [[فلسفه]] و [[کلام]] و [[منطق]] و [[فقه]] و اصول و چه در لغت و [[ادب]] و نقد و [[بلاغت]]. او سرآمد و نمونه روزگار خویش است. تألیفات زیر از اوست: الفلک الدائر [[علی]] المثل السائر، به [[نظم]] درآمده [[کتاب ]]"الفصیح" ثعلب، القائد السبع العلویات، المستنصریات، شرح الآیات البینات فخرالدین رازی، به [[نثر]] درآمده السیفیات متنبّی، العبقری الحسان، الاعتبار [[علی]] کتاب الذریعة فی اصول الشریعة، شرح المحصل [[فخر الدین رازی]] که شرحی در نقض کتاب وی است، نقض المحصول فی [[علم]] الاصول [[امام]] [[فخر الدین رازی]]، شرح [[مشکلات]] الغرر [[ابوالحسن]] بصری در اصول [[علم کلام]]، شرح یاقوت ابن نوبخت در [[علم کلام]]، الوشاح الذهبی فی العلم الأبی، [[انتقاد]] المستصفی للغزالی فی أصول الفقه، حواشی بر کتاب المفصل فی النحو، شرح منظومه فی الطبّ [[ابن ~~سینا]]،~~ شرح [[نهج البلاغة]] که [[شریف رضی]] آن را از سخنان [[امام علی بن ابی طالب]]{{ع}} گرد آورده است. شرح این کتاب پنج سال (۶۴۴ – ۶۴۹ﻫ) به طول انجامید که آن را به [[وزیر]] [[ابن العلقمی]] تقدیم کرد. در [[حقیقت]] این شرح جلوه‌گاهی برای شماری از [[علوم]] و فنونی بود که ابن‌ابی‌الحدید در آنها مهارت داشت. ابن‌ابی‌الحدید در ابتدای شرح خود بر این [[عقیده]] است که: "کتابی کامل در نوع خود نگاشته و در بین کتب مشابه خود یگانه است و از محاسنشان بهره برده است. فواید آن بزرگ و اهداف آن [[شریف]] است، [[شأن]] آن [[عظیم]] و [[منزلت]] و [[جایگاه]] آن رفیع است. پس جای شگفتی نیست که بهترینِ کتاب‌ها را به بهترینِ [[فرمانروایان]] و جامع [[فضائل]] را به جامع [[مناقب]] و یگانه عصر را به یگانه روزگار نزدیک ساخته است"<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74- 75.</ref>.		[[عزالدین عبدالحمید بن ابی‌الحسین هبةالله بن محمد بن محمد بن الحسین بن ابی‌الحدید المدائنّی]]، از جمله [[دانشمندان]] و حکماست. "مدائنّی" منسوب به [[مدائن]] است. طبق آنچه در تلخیص الآثار آمده، [[مدائن]] عبارت است از شهرهای هفتگانه از بناهای ساسانیان [[ایرانی]] بر کنار دجله در [[بغداد]]، که [[محل زندگی]] [[پادشاهان]] ساسانی بوده است... هنگامی‌ که [[منصور عباسی]] [[بغداد]] را به [[تصرف]] خود درآورد، اکثر [[مردم]] به آنجا [[نقل]] مکان کردند. [[مدائن]] امروزه روستایی است بر جانب غربی رود دجله که ساکنان آن کشاورزان [[شیعه امامیه]] هستند و در جانب شرقی آن، [[مدفن]] [[سلمان فارسی]] و حذیفة بن [[یمانی]] قرار دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>.

			[[ابن ابی‌الحدید]] کتاب‌های زیادی دارد که روشنگر [[وسعت علمی]] او در زمینه‌های مختلف است، چه در [[فلسفه]] و [[کلام]] و [[منطق]] و [[فقه]] و اصول و چه در لغت و [[ادب]] و نقد و [[بلاغت]]. او سرآمد و نمونه روزگار خویش است. تألیفات زیر از اوست: الفلک الدائر [[علی]] المثل السائر، به [[نظم]] درآمده [[کتاب ]]"الفصیح" ثعلب، القائد السبع العلویات، المستنصریات، شرح الآیات البینات فخرالدین رازی، به [[نثر]] درآمده السیفیات متنبّی، العبقری الحسان، الاعتبار علی کتاب الذریعة فی اصول الشریعة، شرح المحصل [[فخر الدین رازی]] که شرحی در نقض کتاب وی است، نقض المحصول فی علم الاصول [[امام]] [[فخر الدین رازی]]، شرح مشکلات الغرر ابوالحسن بصری در اصول [[علم کلام]]، شرح یاقوت ابن نوبخت در [[علم کلام]]، الوشاح الذهبی فی العلم الأبی، انتقاد المستصفی للغزالی فی أصول الفقه، حواشی بر کتاب المفصل فی النحو، شرح منظومه فی الطبّ ابن سینا، شرح [[نهج البلاغة]] که [[شریف رضی]] آن را از سخنان [[امام علی بن ابی طالب]]{{ع}} گرد آورده است. شرح این کتاب پنج سال (۶۴۴ – ۶۴۹ﻫ) به طول انجامید که آن را به [[وزیر]] [[ابن العلقمی]] تقدیم کرد. در [[حقیقت]] این شرح جلوه‌گاهی برای شماری از [[علوم]] و فنونی بود که ابن‌ابی‌الحدید در آنها مهارت داشت. ابن‌ابی‌الحدید در ابتدای شرح خود بر این [[عقیده]] است که: "کتابی کامل در نوع خود نگاشته و در بین کتب مشابه خود یگانه است و از محاسنشان بهره برده است. فواید آن بزرگ و اهداف آن [[شریف]] است، [[شأن]] آن [[عظیم]] و [[منزلت]] و [[جایگاه]] آن رفیع است. پس جای شگفتی نیست که بهترینِ کتاب‌ها را به بهترینِ [[فرمانروایان]] و جامع [[فضائل]] را به جامع [[مناقب]] و یگانه عصر را به یگانه روزگار نزدیک ساخته است"<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74- 75.</ref>.

	==[[جایگاه علمی]] و [[منصب‌های اداری]]==		==[[جایگاه علمی]] و [[منصب‌های اداری]]==
	* ابن ابی الحدید شاعر و [[عالم به]] [[علم]] لغت بوده است. وی از بزرگ‌ترین [[عالمان]] و فاضلان و از بزرگان و برگزیدگان، [[حکیم]]، [[فاضل]]، کاتب و آشنا به اصول و [[علم کلام]] و معتزلی<ref>معتزله گروهی از اهل تسنن بودند که در بررسی مسائل و مباحث دینی از رویکردی عقل گرایانه بهره می‌جستند، یعنی در تعارض بین عقل و نقل، عقل را حاکم و دلایل نقلی ([[قرآن]] و [[حدیث]]) را در سایه آن تأویل و توجیه می‌کردند.</ref> [[مذهب]] بود. در امور دیوانی و درباری [[خدمت]] می‌کرد. به‌عنوان کاتب در دارالتشریفات و سپس [[دارالخلافه]] [[منصب]] یافت، سپس به‌عنوان ناظر در بیمارستان فعالیت کرد و در آخر به‌عنوان [[رئیس]] کتابخانه‌های [[بغداد]] [[منصوب]] شد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>.		ابن ابی الحدید شاعر و [[عالم به]] [[علم]] لغت بوده است. وی از بزرگ‌ترین [[عالمان]] و فاضلان و از بزرگان و برگزیدگان، [[حکیم]]، [[فاضل]]، کاتب و آشنا به اصول و [[علم کلام]] و معتزلی<ref>معتزله گروهی از اهل تسنن بودند که در بررسی مسائل و مباحث دینی از رویکردی عقل گرایانه بهره می‌جستند، یعنی در تعارض بین عقل و نقل، عقل را حاکم و دلایل نقلی ([[قرآن]] و [[حدیث]]) را در سایه آن تأویل و توجیه می‌کردند.</ref> [[مذهب]] بود. در امور دیوانی و درباری [[خدمت]] می‌کرد. به‌عنوان کاتب در دارالتشریفات و سپس [[دارالخلافه]] [[منصب]] یافت، سپس به‌عنوان ناظر در بیمارستان فعالیت کرد و در آخر به‌عنوان [[رئیس]] کتابخانه‌های [[بغداد]] [[منصوب]] شد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 74.</ref>.

	==[[وسعت علمی]]==		==[[وسعت علمی]]==
	*هرکس [[شرح نهج البلاغه]] ابن ابی الحدید را مطالعه کند، مزایای [[علم]] و [[ادب]] را به آن بسیار خواهد دید. قطعاً [[خداوند]] به وی هوشی سرشار و [[ذهنی]] درخشان عطا کرده است. او به جزئیات [[علوم]] عصر خویش آشنا بود. نویسنده کتاب الشعر العربی فی العراق بعد از ذکر ابیاتی که بر زبان ابن‌ابی الحدید جاری شده است، نظر خویش را چنین بیان می‌دارد: این ابیات اخیر به‌روشنی [[نبرد]] [[معتزله]] در [[دفاع]] از [[دین]] [[اسلامی]] را منعکس می‌سازد و این [[ستیز]] آنها را به احاطه به [[علوم]] مختلف سوق داده است و به همین‌سان اشاره به ژرفای [[اندیشه]] و گستره [[دانش]] آنها دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 75.</ref>.		هرکس [[شرح نهج البلاغه]] ابن ابی الحدید را مطالعه کند، مزایای [[علم]] و [[ادب]] را به آن بسیار خواهد دید. قطعاً [[خداوند]] به وی هوشی سرشار و [[ذهنی]] درخشان عطا کرده است. او به جزئیات [[علوم]] عصر خویش آشنا بود. نویسنده کتاب الشعر العربی فی العراق بعد از ذکر ابیاتی که بر زبان ابن‌ابی الحدید جاری شده است، نظر خویش را چنین بیان می‌دارد: این ابیات اخیر به‌روشنی [[نبرد]] [[معتزله]] در [[دفاع]] از [[دین]] [[اسلامی]] را منعکس می‌سازد و این [[ستیز]] آنها را به احاطه به [[علوم]] مختلف سوق داده است و به همین‌سان اشاره به ژرفای [[اندیشه]] و گستره [[دانش]] آنها دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 75.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		#[[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
	* [[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[سید جمال‌الدین دین‌پرور\|دین‌پرور، سیدجمال‌الدین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]		#[[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[سید جمال‌الدین دین‌پرور\|دین‌پرور، سیدجمال‌الدین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}