ابن ام‌مکتوم در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq در ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۱۷

2023-04-15T05:17:48Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۴۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = ابن ام‌مکتوم\| عنوان مدخل = ابن ام‌مکتوم\| مداخل مرتبط = [[ابن ام‌مکتوم در قرآن]] - [[ابن ام‌مکتوم در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}
	\| موضوع مرتبط = ابن ام‌مکتوم
	\| عنوان مدخل = [[ابن ام‌مکتوم]]
	\| مداخل مرتبط = [[ابن ام‌مکتوم در قرآن]] - [[ابن ام‌مکتوم در تاریخ اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =
	}}

	~~'''عمرو'''~~ یا ~~'''~~[[عبدالله ابن ام مکتوم قرشی عامری]]~~'''،~~ [[صحابی]]، [[مؤذن]] نابینای [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و فرزند دایی یا خاله [[حضرت خدیجه]] بود. او از [[نخستین مسلمانان]] بود که قبل از [[هجرت پیامبر]] {{صل}} به [[دستور پیامبر\|دستور ایشان]] برای [[ارشاد]] [[مردم]] به [[یثرب]] رفت. به گفته برخی [[مفسران]]، [[آیات]] آغازین [[سوره عبس]] درباره او نازل شده است. وی [[جانشین پیامبر]] {{صل}} در [[مدینه]] در برخی [[غزوه‌ها]] برای [[اقامه نماز]] بود. او در [[جنگ قادسیه]] در زمان [[خلیفه دوم]] شرکت کرد و در سال چهاردهم پس از [[هجرت]] در همان [[جنگ]] کشته شد.		«عمرو» یا «[[عبدالله ابن ام مکتوم قرشی عامری]]»، [[صحابی]]، [[مؤذن]] نابینای [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و فرزند دایی یا خاله [[حضرت خدیجه]] بود. او از [[نخستین مسلمانان]] بود که قبل از [[هجرت پیامبر]] {{صل}} به [[دستور پیامبر\|دستور ایشان]] برای [[ارشاد]] [[مردم]] به [[یثرب]] رفت. به گفته برخی [[مفسران]]، [[آیات]] آغازین [[سوره عبس]] درباره او نازل شده است. وی [[جانشین پیامبر]] {{صل}} در [[مدینه]] در برخی [[غزوه‌ها]] برای [[اقامه نماز]] بود. او در [[جنگ قادسیه]] در زمان [[خلیفه دوم]] شرکت کرد و در سال چهاردهم پس از [[هجرت]] در همان [[جنگ]] کشته شد.

	== نام، نسب و کنیه ==		== نام، نسب و کنیه ==
خط ۶۶:		خط ۶۱:
	[[شیخ طبرسی]] در [[مجمع البیان]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] کی می‌کند که فرمود: "این [[سوره]] در مورد مردی از [[بنی‌امیه]] نازل شد که نزد [[رسول خدا]] {{صل}} بود و در همین حال ابن امّ مکتوم نزد آن [[حضرت]] آمد. آن مرد از دیدن امّ مکتوم چهره در هم کشید و از او روی برگردانید و برای این که به لباس‌های کهنه ام مکتوم برخورد نکند، خودش را جمع کرد. برای همین، [[خداوند]] این حکایت را [[نقل]] کرد و از آن [[مرد]] [[انتقاد]] و او را ملامت کرد".		[[شیخ طبرسی]] در [[مجمع البیان]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] کی می‌کند که فرمود: "این [[سوره]] در مورد مردی از [[بنی‌امیه]] نازل شد که نزد [[رسول خدا]] {{صل}} بود و در همین حال ابن امّ مکتوم نزد آن [[حضرت]] آمد. آن مرد از دیدن امّ مکتوم چهره در هم کشید و از او روی برگردانید و برای این که به لباس‌های کهنه ام مکتوم برخورد نکند، خودش را جمع کرد. برای همین، [[خداوند]] این حکایت را [[نقل]] کرد و از آن [[مرد]] [[انتقاد]] و او را ملامت کرد".

	اما او بعد از این، خبر دیگری را از آن [[امام]] {{ع}} [[نقل]] می‌کند که [[امام]] فرمودند: وقتی [[رسول خدا]] {{صل}} [[عبدالله]] بن مکتوم را می‌دید، می‌فرمود: ~~"خوش~~ [[آمدی]]، خوش [[آمدی]]، به [[خدا]] قسم که دیگر [[خدا]] هیچ‌گاه مرا به خاطر تو مورد [[عتاب]] و [[گله]] قرار ~~ندهد"،~~ و آن [[قدر]] به او [[لطف]] و [[مرحمت]] می‌کرد که او از [[نبی اکرم]] {{صل}} می‌خواست که این [[قدر]] در [[حق]] او [[لطف]] و [[محبت]] نکند.		اما او بعد از این، خبر دیگری را از آن [[امام]] {{ع}} [[نقل]] می‌کند که [[امام]] فرمودند: وقتی [[رسول خدا]] {{صل}} [[عبدالله]] بن مکتوم را می‌دید، می‌فرمود: «خوش [[آمدی]]، خوش [[آمدی]]، به [[خدا]] قسم که دیگر [[خدا]] هیچ‌گاه مرا به خاطر تو مورد [[عتاب]] و [[گله]] قرار ندهد»، و آن [[قدر]] به او [[لطف]] و [[مرحمت]] می‌کرد که او از [[نبی اکرم]] {{صل}} می‌خواست که این [[قدر]] در [[حق]] او [[لطف]] و [[محبت]] نکند.

	این خبر با قول مشهور و معروف در مورد [[شأن نزول]] [[سوره]] مناسبت دارد که ابن امّ مکتوم - [[عبدالله بن شریح عامری]] - نزد [[رسول الله]] {{صل}} آمد، در حالی که آن [[حضرت]] با [[اُبیّ بن خلف]]، [[امیة بن خلف]]، [[ابوجهل بن هشام]]، [[عباس بن عبدالمطلب]] و [[عتبة بن ابی ربیعه]] صحبت می‌کرد و آنها را به [[پذیرش اسلام]] فرا می‌خواند و [[امیدوار]] بود که [[مسلمان]] شوند؛ در این حال ام مکتوم گفت: ~~"ای~~ [[رسول خدا]]! چیزی از آن چه که [[خدا]] به تو [[تعلیم]] داده بر من بخوان و به من یاد ~~بده"~~. او دائماً حرف خودش را تکرار و حرف [[پیامبر]] {{صل}} را قطع می‌کرد و نمی‌دانست که [[رسول خدا]] {{صل}} مشغول [[گفت‌وگو]] با دیگران است. این کار او باعث شد که [[ناراحتی]] در صورت [[رسول خدا]] {{صل}} ظاهر شود و [[سکوت]] کند، آن‌گاه صورتش را از او برگرداند و مشغول [[گفتگو]] با همان افراد شد. به این مناسبت این [[آیات]] نازل شد و بعد از آن [[رسول خدا]] {{صل}} امّ مکتوم را بسیار اکرام می‌کرد و می‌گفت: آفرین بر کسی که [[خدا]] به خاطر او مرا مورد [[عتاب]] قرار داد.		این خبر با قول مشهور و معروف در مورد [[شأن نزول]] [[سوره]] مناسبت دارد که ابن امّ مکتوم - [[عبدالله بن شریح عامری]] - نزد [[رسول الله]] {{صل}} آمد، در حالی که آن [[حضرت]] با [[اُبیّ بن خلف]]، [[امیة بن خلف]]، [[ابوجهل بن هشام]]، [[عباس بن عبدالمطلب]] و [[عتبة بن ابی ربیعه]] صحبت می‌کرد و آنها را به [[پذیرش اسلام]] فرا می‌خواند و [[امیدوار]] بود که [[مسلمان]] شوند؛ در این حال ام مکتوم گفت: «ای [[رسول خدا]]! چیزی از آن چه که [[خدا]] به تو [[تعلیم]] داده بر من بخوان و به من یاد بده». او دائماً حرف خودش را تکرار و حرف [[پیامبر]] {{صل}} را قطع می‌کرد و نمی‌دانست که [[رسول خدا]] {{صل}} مشغول [[گفت‌وگو]] با دیگران است. این کار او باعث شد که [[ناراحتی]] در صورت [[رسول خدا]] {{صل}} ظاهر شود و [[سکوت]] کند، آن‌گاه صورتش را از او برگرداند و مشغول [[گفتگو]] با همان افراد شد. به این مناسبت این [[آیات]] نازل شد و بعد از آن [[رسول خدا]] {{صل}} امّ مکتوم را بسیار اکرام می‌کرد و می‌گفت: آفرین بر کسی که [[خدا]] به خاطر او مرا مورد [[عتاب]] قرار داد.

	سپس [[طبرسی]] می‌گوید: ~~"اگر~~ گفته شود بر فرض که این خبر درست باشد، آیا [[عبوس]] شدن و چهره در هم کشیدن [[گناه]] است یا خیر؟ جواب این است که [[عبوس]] یا خندان بودن برای [[نابینا]] فرقی ندارد، زیرا وی آن را نمی‌فهمد و در این صورت، [[گناه]] نیست و ممکن است که [[خداوند]] پیامبرش را به خاطر این کار مورد [[عتاب]] و [[گله]] قرار داده است تا [[بهترین]] [[محاسن اخلاق]] را کسب کند، زیرا [[عظمت]] یک [[مؤمن]] که بر ایمانش [[ثابت قدم]] باشد بهتر از [[مهربانی]] به [[مشرک]] است به این [[امید]] که شاید [[ایمان]] ~~بیاورد"~~<ref>مجمع البیان فی تفسیر القرآن، طبرسی، ج۱، ص۲۶۵- ۲۶۶.</ref>.		سپس [[طبرسی]] می‌گوید: «اگر گفته شود بر فرض که این خبر درست باشد، آیا [[عبوس]] شدن و چهره در هم کشیدن [[گناه]] است یا خیر؟ جواب این است که [[عبوس]] یا خندان بودن برای [[نابینا]] فرقی ندارد، زیرا وی آن را نمی‌فهمد و در این صورت، [[گناه]] نیست و ممکن است که [[خداوند]] پیامبرش را به خاطر این کار مورد [[عتاب]] و [[گله]] قرار داده است تا [[بهترین]] [[محاسن اخلاق]] را کسب کند، زیرا [[عظمت]] یک [[مؤمن]] که بر ایمانش [[ثابت قدم]] باشد بهتر از [[مهربانی]] به [[مشرک]] است به این [[امید]] که شاید [[ایمان]] بیاورد»<ref>مجمع البیان فی تفسیر القرآن، طبرسی، ج۱، ص۲۶۵- ۲۶۶.</ref>.

	البته [[شأن]] نزولی که از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] شد، در متن کتاب "التبیان" [[شیخ طوسی]] به این صورت آمده است: عده‌ای گفته‌اند این [[آیات]] در مورد مردی از [[بنی امیه]] که در کنار [[رسول خدا]] {{صل}} [[ایستاده]] بود، نازل شد؛ یعنی هنگامی که ابن امّ مکتوم آمد این شخص از آمدن او متنفّر شد و خودش را جمع کرد و چهره‌اش را در هم کشید. پس [[خداوند]] این واقعه را بیان کرد و روی‌گردانی و چهره در هم کشیدن آن شخص را مورد [[سرزنش]] قرار داد<ref>التبیان، شیخ طوسی، ج۱، ص۲۶۹؛ تاریخ تحقیقی اسلام، یوسفی غروی (ترجمه: عربی)، ج۱، ص۴۱۱- ۴۱۲.</ref><ref>[[پروین حبیبی\|حبیبی، پروین]]، [[ابن ام مکتوم - حبیبی (مقاله)\|مقاله «ابن ام مکتوم»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۳، ص ۴۱.</ref>.		البته [[شأن]] نزولی که از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] شد، در متن کتاب "التبیان" [[شیخ طوسی]] به این صورت آمده است: عده‌ای گفته‌اند این [[آیات]] در مورد مردی از [[بنی امیه]] که در کنار [[رسول خدا]] {{صل}} [[ایستاده]] بود، نازل شد؛ یعنی هنگامی که ابن امّ مکتوم آمد این شخص از آمدن او متنفّر شد و خودش را جمع کرد و چهره‌اش را در هم کشید. پس [[خداوند]] این واقعه را بیان کرد و روی‌گردانی و چهره در هم کشیدن آن شخص را مورد [[سرزنش]] قرار داد<ref>التبیان، شیخ طوسی، ج۱، ص۲۶۹؛ تاریخ تحقیقی اسلام، یوسفی غروی (ترجمه: عربی)، ج۱، ص۴۱۱- ۴۱۲.</ref>.<ref>[[پروین حبیبی\|حبیبی، پروین]]، [[ابن ام مکتوم - حبیبی (مقاله)\|مقاله «ابن ام مکتوم»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۳، ص ۴۱.</ref>

	== ابن امّ مکتوم و [[نقل حدیث]] ==		== ابن امّ مکتوم و [[نقل حدیث]] ==
	به فرموده [[امام صادق]] {{ع}} روزی [[ابن ام مکتوم]] از [[پیامبر]] {{صل}} اجازه ورود خواست، در حالی که [[عایشه]] و [[حفصه]] نزد ایشان بودند. [[پیامبر]] {{صل}} به آن دو فرمودند: ~~"بلند~~ شوید و داخل [[خانه]] ~~شوید"~~. آن دو گفتند: او [[کور]] است، [[حضرت]] فرمود: ~~"اگرچه~~ او شما را نمی‌بیند اما شما او را ~~می‌بینید"~~<ref>فروع کافی، کلینی، ج۵، ص۵۳۴.</ref>.		به فرموده [[امام صادق]] {{ع}} روزی [[ابن ام مکتوم]] از [[پیامبر]] {{صل}} اجازه ورود خواست، در حالی که [[عایشه]] و [[حفصه]] نزد ایشان بودند. [[پیامبر]] {{صل}} به آن دو فرمودند: «بلند شوید و داخل [[خانه]] شوید». آن دو گفتند: او [[کور]] است، [[حضرت]] فرمود: «اگرچه او شما را نمی‌بیند اما شما او را می‌بینید»<ref>فروع کافی، کلینی، ج۵، ص۵۳۴.</ref>.
	کسانی که از امّ مکتوم [[~~روای~~
	ت]] [[نقل]] کرده‌اند، عبارتند از: [[عبدالله بن شداد بن الهاد]]، [[عبدالرحمن بن ابی لیلی]] و [[ابو رزین الاسدی]]<ref>الاصابه، ابن حجر، ج۴، ص۴۹۵.</ref><ref>[[پروین حبیبی\|حبیبی، پروین]]، [[ابن ام مکتوم - حبیبی (مقاله)\|مقاله «ابن ام مکتوم»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۳، ص ۴۳.</ref>.		کسانی که از امّ مکتوم [[روایت]] [[نقل]] کرده‌اند، عبارتند از: [[عبدالله بن شداد بن الهاد]]، [[عبدالرحمن بن ابی لیلی]] و [[ابو رزین الاسدی]]<ref>الاصابه، ابن حجر، ج۴، ص۴۹۵.</ref>.<ref>[[پروین حبیبی\|حبیبی، پروین]]، [[ابن ام مکتوم - حبیبی (مقاله)\|مقاله «ابن ام مکتوم»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۳، ص ۴۳.</ref>

	== سرانجام [[ابن ام مکتوم]] ==		== سرانجام [[ابن ام مکتوم]] ==
	از [[محمد بن عمر واقدی]] [[نقل]] شده است که پس از [[جنگ قادسیه]] [[ابن ام مکتوم]] به [[مدینه]] بازگشت و همان جا درگذشت و به روایتی در همان [[جنگ]] به [[قتل]] رسید. [[نقل]] دیگر این است که به [[مدینه]] برگشت و در زمان [[عمر بن خطاب]] درگذشت<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۹؛ ریحانة الادب، مدرس تبریزی، ج۷، ص۳۹۲.</ref>؛ به هر حال درباره او پس از روزگار [[حکومت]] [[عمر بن خطاب]] مطلبی شنیده نشده است<ref>الطبقات الکبری ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۹۰؛ الاستیعاب، ابن عبد البر، ج۳، ص۱۹۹؛ اسد الغابه، ابن اثیر، ج۳، ص۷۶۱؛ الاصابه، ابن حجر، ج۴، ص۴۹۵.</ref><ref>[[پروین حبیبی\|حبیبی، پروین]]، [[ابن ام مکتوم - حبیبی (مقاله)\|مقاله «ابن ام مکتوم»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۳، ص ۴۳.</ref>.		از [[محمد بن عمر واقدی]] [[نقل]] شده است که پس از [[جنگ قادسیه]] [[ابن ام مکتوم]] به [[مدینه]] بازگشت و همان جا درگذشت و به روایتی در همان [[جنگ]] به [[قتل]] رسید. [[نقل]] دیگر این است که به [[مدینه]] برگشت و در زمان [[عمر بن خطاب]] درگذشت<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۹؛ ریحانة الادب، مدرس تبریزی، ج۷، ص۳۹۲.</ref>؛ به هر حال درباره او پس از روزگار [[حکومت]] [[عمر بن خطاب]] مطلبی شنیده نشده است<ref>الطبقات الکبری ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۹۰؛ الاستیعاب، ابن عبد البر، ج۳، ص۱۹۹؛ اسد الغابه، ابن اثیر، ج۳، ص۷۶۱؛ الاصابه، ابن حجر، ج۴، ص۴۹۵.</ref>.<ref>[[پروین حبیبی\|حبیبی، پروین]]، [[ابن ام مکتوم - حبیبی (مقاله)\|مقاله «ابن ام مکتوم»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۳، ص ۴۳.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1100352.jpg\|22px]] [[پروین حبیبی\|حبیبی، پروین]]، [[ابن ام مکتوم - حبیبی (مقاله)\|مقاله «ابن ام مکتوم»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳''']]		#[[پرونده:1100352.jpg\|22px]] [[پروین حبیبی\|حبیبی، پروین]]، [[ابن ام مکتوم - حبیبی (مقاله)\|مقاله «ابن ام مکتوم»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Wasity: جایگزینی متن - 'دست' به 'دست'

2023-03-02T10:44:06Z

جایگزینی متن - 'دست' به 'دست'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۱۴
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	اما درباره مؤذن بودن [[ابن ام مکتوم]] آمده است که او و [[بلال مؤذن پیامبر]] {{صل}} بودند و حتی گفته شده گاهی اوقات [[بلال]]، [[اذان]] و [[ابن ام مکتوم]] اقامه را می‌گفت و گاهی [[بلال]]، اقامه و [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] را می‌گفت.		اما درباره مؤذن بودن [[ابن ام مکتوم]] آمده است که او و [[بلال مؤذن پیامبر]] {{صل}} بودند و حتی گفته شده گاهی اوقات [[بلال]]، [[اذان]] و [[ابن ام مکتوم]] اقامه را می‌گفت و گاهی [[بلال]]، اقامه و [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] را می‌گفت.

	از بعضی [[روایات]] به دست می‌آید که [[ابن ام مکتوم]] با آنکه [[نابینا]] بود کاملاً وقت‌شناس بوده است؛ چنان که [[سالم بن عبدالله]] می‌گوید: [[پیامبر]] فرمود: "[[بلال]]، زود [[اذان]] می‌گوید، موقعی که او [[اذان]] می‌گوید از [[خوردن و آشامیدن]] [[دست]] نکشید، مگر وقتی که [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] بگوید"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۶.</ref>. در [[تأیید]] همین سخن، [[روایت]] ابن [[عمر]] است که می‌گفت: [[بلال بن رباح]] و [[ابن ام مکتوم]] هر دو برای [[پیامبر]] {{صل}} [[اذان]] می‌گفتند و معمولاً [[بلال]]، سپیده ندمیده [[اذان]] می‌گفت و [[مردم]] را بیدار می‌کرد ولی [[ابن ام مکتوم]] درست هنگام سپیده‌دم [[اذان]] می‌گفت، و [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرمودند: "بخورید و بیاشامید تا هنگامی که [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] بگوید"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۸؛ صحیح البخاری، بخاری، ج۱، ص۱۵۳؛ صحیح مسلم، مسلم، ج۳، ص۱۲۹؛ کتاب المسند، شافعی، ص۳۰؛ سنن الدارمی، دارمی، ج۱، ص۲۷۰؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۲۷، ص۴۰۶.</ref> و وقتی [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] می‌گفت [[مردم]] می‌گفتند: {{عربی\|أَصْبَحَتْ}}؛ صبح شد<ref>صحیح البخاری، بخاری، ج۱، ص۳۸۰؛ مسند احمد، احمد بن حنبل، ج۲، ص۱۲۳؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۱، ص۳۸۰؛ امتاع الأسماع، مقریزی، ج۳، ص۴۸.</ref>.		از بعضی [[روایات]] به دست می‌آید که [[ابن ام مکتوم]] با آنکه [[نابینا]] بود کاملاً وقت‌شناس بوده است؛ چنان که [[سالم بن عبدالله]] می‌گوید: [[پیامبر]] فرمود: "[[بلال]]، زود [[اذان]] می‌گوید، موقعی که او [[اذان]] می‌گوید از [[خوردن و آشامیدن]] دست نکشید، مگر وقتی که [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] بگوید"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۶.</ref>. در [[تأیید]] همین سخن، [[روایت]] ابن [[عمر]] است که می‌گفت: [[بلال بن رباح]] و [[ابن ام مکتوم]] هر دو برای [[پیامبر]] {{صل}} [[اذان]] می‌گفتند و معمولاً [[بلال]]، سپیده ندمیده [[اذان]] می‌گفت و [[مردم]] را بیدار می‌کرد ولی [[ابن ام مکتوم]] درست هنگام سپیده‌دم [[اذان]] می‌گفت، و [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرمودند: "بخورید و بیاشامید تا هنگامی که [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] بگوید"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۸؛ صحیح البخاری، بخاری، ج۱، ص۱۵۳؛ صحیح مسلم، مسلم، ج۳، ص۱۲۹؛ کتاب المسند، شافعی، ص۳۰؛ سنن الدارمی، دارمی، ج۱، ص۲۷۰؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۲۷، ص۴۰۶.</ref> و وقتی [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] می‌گفت [[مردم]] می‌گفتند: {{عربی\|أَصْبَحَتْ}}؛ صبح شد<ref>صحیح البخاری، بخاری، ج۱، ص۳۸۰؛ مسند احمد، احمد بن حنبل، ج۲، ص۱۲۳؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۱، ص۳۸۰؛ امتاع الأسماع، مقریزی، ج۳، ص۴۸.</ref>.
	ولی روایتی که از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده عکس این مطلب را بیان می‌کند؛ [[راوی]] می‌گوید: "از [[امام صادق]] {{ع}} پرسیدم: منظور و مقصود از گفته [[خداوند متعال]] در این [[آیه]] {{متن قرآن\|حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ}}<ref>«تا سپیدی سپیده‌دم از سیاهی (شب) برای شما آشکار شود (می‌توانید) بخورید و بیاشامید» سوره بقره، آیه ۱۸۷.</ref>، چیست؟ [[حضرت]] فرمود: "مراد، تمییز دادن سفیدی صبح از [[تاریکی]] [[شب]] است"، و فرمود: [[بلال]] و [[ابن ام مکتوم]] برای [[پیامبر]] {{صل}} [[اذان]] می‌گفتند؛ [[ابن ام مکتوم]] چون [[نابینا]] بود پیش از [[طلوع فجر]] [[اذان]] می‌گفت و به همین [[دلیل]] [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: "هر گاه صدای [[بلال]] را شنیدید از [[خوردن و آشامیدن]] [[دست]] بکشید". [[محمد بن عمر واقدی]] نیز همین مطلب را [[تأیید]] می‌کند و می‌گوید: "ابن ام مکتوم وقتی هنوز [[شب]] بود، [[اذان]] می‌گفته است"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۸؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۱، ص۳۸۲.</ref>.		ولی روایتی که از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده عکس این مطلب را بیان می‌کند؛ [[راوی]] می‌گوید: "از [[امام صادق]] {{ع}} پرسیدم: منظور و مقصود از گفته [[خداوند متعال]] در این [[آیه]] {{متن قرآن\|حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ}}<ref>«تا سپیدی سپیده‌دم از سیاهی (شب) برای شما آشکار شود (می‌توانید) بخورید و بیاشامید» سوره بقره، آیه ۱۸۷.</ref>، چیست؟ [[حضرت]] فرمود: "مراد، تمییز دادن سفیدی صبح از [[تاریکی]] [[شب]] است"، و فرمود: [[بلال]] و [[ابن ام مکتوم]] برای [[پیامبر]] {{صل}} [[اذان]] می‌گفتند؛ [[ابن ام مکتوم]] چون [[نابینا]] بود پیش از [[طلوع فجر]] [[اذان]] می‌گفت و به همین [[دلیل]] [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: "هر گاه صدای [[بلال]] را شنیدید از [[خوردن و آشامیدن]] دست بکشید". [[محمد بن عمر واقدی]] نیز همین مطلب را [[تأیید]] می‌کند و می‌گوید: "ابن ام مکتوم وقتی هنوز [[شب]] بود، [[اذان]] می‌گفته است"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۸؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۱، ص۳۸۲.</ref>.

	اما روایاتی نیز وجود دارد که به نبودن فاصله بین دو [[اذان]] اشاره می‌کنند و گفته شده که می‌توان این اقوال را این‌گونه توجیه کرد که ابتدا یکی از آن دو و پس دیگری [[اذان]] می‌گفت<ref>السنن الکبری، نسائی، ج۲، ص۱۰؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۱، ص۳۸۲ و ۴۲۹؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۵، ص۵۴؛ ج۳، ص۲۵۷.</ref>. و این که کدام یک ابتدا [[اذان]] می‌گفت مهم نبود<ref>به این مضمون اشاره دارد: مسند احمد، احمد بن حنبل، ج۶، ص۴۳۳.</ref><ref>[[پروین حبیبی\|حبیبی، پروین]]، [[ابن ام مکتوم - حبیبی (مقاله)\|مقاله «ابن ام مکتوم»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۳، ص ۳۶.</ref>.		اما روایاتی نیز وجود دارد که به نبودن فاصله بین دو [[اذان]] اشاره می‌کنند و گفته شده که می‌توان این اقوال را این‌گونه توجیه کرد که ابتدا یکی از آن دو و پس دیگری [[اذان]] می‌گفت<ref>السنن الکبری، نسائی، ج۲، ص۱۰؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۱، ص۳۸۲ و ۴۲۹؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۵، ص۵۴؛ ج۳، ص۲۵۷.</ref>. و این که کدام یک ابتدا [[اذان]] می‌گفت مهم نبود<ref>به این مضمون اشاره دارد: مسند احمد، احمد بن حنبل، ج۶، ص۴۳۳.</ref><ref>[[پروین حبیبی\|حبیبی، پروین]]، [[ابن ام مکتوم - حبیبی (مقاله)\|مقاله «ابن ام مکتوم»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۳، ص ۳۶.</ref>.
خط ۵۵:		خط ۵۵:
	در [[غزوات]] دیگر، منابع فقط به [[پیشوایی]] [[ابن ام مکتوم]] در [[مدینه]] اشاره می‌کنند و به فعالیت خاصی که در غیاب [[پیامبر]] {{صل}} انجام داده باشد اشاره نمی‌کنند و به خود آن [[غزوه]] پرداخته‌اند؛ مانند [[غزوه حمراء الاسد]] که [[رسول خدا]] {{صل}} [[ابن ام مکتوم]] را در [[مدینه]] گذاشت و خود با همراهان تا حمراء الاسد پیش رفت و سه روز بعد به [[مدینه]] بازگشت<ref>السیرة النبویه، ابن هشام (ترجمه: رسولی)، ج۲، ص۹۰؛ المغازی، واقدی، ج۱، ص۸.</ref>.		در [[غزوات]] دیگر، منابع فقط به [[پیشوایی]] [[ابن ام مکتوم]] در [[مدینه]] اشاره می‌کنند و به فعالیت خاصی که در غیاب [[پیامبر]] {{صل}} انجام داده باشد اشاره نمی‌کنند و به خود آن [[غزوه]] پرداخته‌اند؛ مانند [[غزوه حمراء الاسد]] که [[رسول خدا]] {{صل}} [[ابن ام مکتوم]] را در [[مدینه]] گذاشت و خود با همراهان تا حمراء الاسد پیش رفت و سه روز بعد به [[مدینه]] بازگشت<ref>السیرة النبویه، ابن هشام (ترجمه: رسولی)، ج۲، ص۹۰؛ المغازی، واقدی، ج۱، ص۸.</ref>.

	از قول [[زید بن ثابت]] [[نقل]] شده است: هنگامی که [[آیه]] {{متن قرآن\|لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ}}<ref>«مؤمنان جهادگریز که آسیب دیده نباشند با جهادگران در راه خداوند به جان و مال، برابر نیستند» سوره نساء، آیه ۹۵.</ref>، نازل شد، [[پیامبر]] {{صل}} مرا فرا خواندند و استخوان شانه‌ای خواستند و فرمودند: "آیه مذکور را بنویس"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۹؛ سنن الدارمی، دارمی، ج۲، ص۲۰۹.</ref>. [[ابن ام مکتوم]] بعد از شنیدن این [[آیه]] و [[فضیلت]] [[مجاهدان]] برخاست و درباره کسانی که نمی‌توانند [[جهاد]] کنند، سؤال کرد<ref>سنن سعید بن منصور، ج۴، ص۱۳۶۰.</ref> که بار دیگر حالت [[وحی]] بر [[رسول اکرم]] {{صل}} [[دست]] داد و سپس به کاتب فرمود: "بنویس: {{متن قرآن\|غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ}}؛ به غیر از کسانی که [[مبتلا]] هستند"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۹.</ref>.		از قول [[زید بن ثابت]] [[نقل]] شده است: هنگامی که [[آیه]] {{متن قرآن\|لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ}}<ref>«مؤمنان جهادگریز که آسیب دیده نباشند با جهادگران در راه خداوند به جان و مال، برابر نیستند» سوره نساء، آیه ۹۵.</ref>، نازل شد، [[پیامبر]] {{صل}} مرا فرا خواندند و استخوان شانه‌ای خواستند و فرمودند: "آیه مذکور را بنویس"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۹؛ سنن الدارمی، دارمی، ج۲، ص۲۰۹.</ref>. [[ابن ام مکتوم]] بعد از شنیدن این [[آیه]] و [[فضیلت]] [[مجاهدان]] برخاست و درباره کسانی که نمی‌توانند [[جهاد]] کنند، سؤال کرد<ref>سنن سعید بن منصور، ج۴، ص۱۳۶۰.</ref> که بار دیگر حالت [[وحی]] بر [[رسول اکرم]] {{صل}} دست داد و سپس به کاتب فرمود: "بنویس: {{متن قرآن\|غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ}}؛ به غیر از کسانی که [[مبتلا]] هستند"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۹.</ref>.

	این [[آیه]] پس از [[جنگ تبوک]] نازل شد و درباره [[سرزنش]] کسانی بود که از رفتن به [[پیکار]] خودداری کرده بودند. این [[آیه مجاهدان]] را به [[راحت‌طلبان]] [[برتری]] داد و [[ابن ام مکتوم]] و دیگر [[ناتوانان]] را مستثنی ساخت<ref>الاصابه، ابن حجر، ج۴، ص۴۹۵.</ref>.		این [[آیه]] پس از [[جنگ تبوک]] نازل شد و درباره [[سرزنش]] کسانی بود که از رفتن به [[پیکار]] خودداری کرده بودند. این [[آیه مجاهدان]] را به [[راحت‌طلبان]] [[برتری]] داد و [[ابن ام مکتوم]] و دیگر [[ناتوانان]] را مستثنی ساخت<ref>الاصابه، ابن حجر، ج۴، ص۴۹۵.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - ' آن‌که ' به ' آنکه '

2022-12-18T11:55:04Z

جایگزینی متن - ' آن‌که ' به ' آنکه '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۲۵
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	== [[هجرت به مدینه]] ==		== [[هجرت به مدینه]] ==
	ابن ام‌مکتوم از [[اصحاب]] [[مهاجر]] بود<ref>ریحانة الادب، مدرس تبریزی، ج۷، ص۳۹۲.</ref> که پس از وقوع [[جنگ بدر]] به [[مدینه]] [[هجرت]] کرد و در [[خانه]] [[مخرمة بن نوفل]] که به [[خانه]] [[قاریان]] [[قرآن]] معروف بود، [[منزل]] کرد<ref>سیرت رسول الله، قاضی ابرقوه، ج۲، ص۵۴۴؛ امتاع الأسماع، مقریزی، ج۱۰، ص۱۳۳.</ref>. بعضی گفته‌اند که وی قبل از آنکه [[رسول خدا]] {{صل}} به [[مدینه]] [[هجرت]] کند، به [[دستور]] آن [[حضرت]] برای [[ارشاد]] [[مردم]] به همراه مصعب عمیر به [[مدینه]] آمد<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد، ج۱، ص۱۸۱.</ref>.		ابن ام‌مکتوم از [[اصحاب]] [[مهاجر]] بود<ref>ریحانة الادب، مدرس تبریزی، ج۷، ص۳۹۲.</ref> که پس از وقوع [[جنگ بدر]] به [[مدینه]] [[هجرت]] کرد و در [[خانه]] [[مخرمة بن نوفل]] که به [[خانه]] [[قاریان]] [[قرآن]] معروف بود، [[منزل]] کرد<ref>سیرت رسول الله، قاضی ابرقوه، ج۲، ص۵۴۴؛ امتاع الأسماع، مقریزی، ج۱۰، ص۱۳۳.</ref>. بعضی گفته‌اند که وی قبل از آنکه [[رسول خدا]] {{صل}} به [[مدینه]] [[هجرت]] کند، به [[دستور]] آن [[حضرت]] برای [[ارشاد]] [[مردم]] به همراه مصعب عمیر به [[مدینه]] آمد<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد، ج۱، ص۱۸۱.</ref>.
	[[محمد بن سعد]] می‌گوید: "برای ما روایتی [[نقل]] شده که [[ابن ام مکتوم]] پیش از ~~آن‌که~~ [[پیامبر]] {{صل}} به [[مدینه]] [[هجرت]] فرمایند، [[هجرت]] کرده و این مدت‌ها پیش از [[جنگ بدر]] بوده است"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۵؛ امتاع الأسماع، مقریزی، ج۱۰، ص۱۳۳؛ الاصابه، ابن حجر، ج۴، ص۴۹۵.</ref>.		[[محمد بن سعد]] می‌گوید: "برای ما روایتی [[نقل]] شده که [[ابن ام مکتوم]] پیش از آنکه [[پیامبر]] {{صل}} به [[مدینه]] [[هجرت]] فرمایند، [[هجرت]] کرده و این مدت‌ها پیش از [[جنگ بدر]] بوده است"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۵؛ امتاع الأسماع، مقریزی، ج۱۰، ص۱۳۳؛ الاصابه، ابن حجر، ج۴، ص۴۹۵.</ref>.
	در [[تأیید]] این گفته از [[براء بن عازب]] [[نقل]] شده است: نخستین کسانی که از [[مهاجرین]] بر ما وارد شدند، [[مصعب بن عمیر]] و سپس [[ابن ام مکتوم]] [[نابینا]]، [[برادر]] أبی‌فهر و سپس [[عمر بن الخطاب]] با بیست سوار بودند<ref>مسند احمد، احمد بن حنبل، ج۱، ص۳.</ref>. اما برخی منابع [[نقل]] می‌کنند که بعد از ابن ام‌مکتوم، [[عمار یاسر]]، سعد، [[بلال]] و [[عمر]] آمدند<ref>دلائل النبوة، بیهقی (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۲، ص۱۶۹.</ref>.		در [[تأیید]] این گفته از [[براء بن عازب]] [[نقل]] شده است: نخستین کسانی که از [[مهاجرین]] بر ما وارد شدند، [[مصعب بن عمیر]] و سپس [[ابن ام مکتوم]] [[نابینا]]، [[برادر]] أبی‌فهر و سپس [[عمر بن الخطاب]] با بیست سوار بودند<ref>مسند احمد، احمد بن حنبل، ج۱، ص۳.</ref>. اما برخی منابع [[نقل]] می‌کنند که بعد از ابن ام‌مکتوم، [[عمار یاسر]]، سعد، [[بلال]] و [[عمر]] آمدند<ref>دلائل النبوة، بیهقی (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۲، ص۱۶۹.</ref>.
	او و [[مصعب بن عمیر]] [[قرآن]] را برای [[مردم مدینه]] می‌خواندند و [[دستورات اسلام]] را به آنها می‌آموختند. علاوه بر این [[وظیفه]] عمومی، آن دو [[قبل از هجرت]] [[رسول خدا]] {{صل}} فعالیت‌های دیگری داشتند؛ از جمله کسانی را که [[اسلام]] نیاورده بودند به [[اسلام]] [[دعوت]] می‌کردند و به کسانی که قبلاً [[اسلام]] آورده بودند، [[احکام دین]] می‌آموختند<ref>التنبیه و الاشراف، مسعودی (ترجمه: پاینده)، ص۲۳۵؛ السیرة الحلبیه، حلبی، ج۲، ص۱۶۳؛ امتاع الأسماع، مقریزی، ص۵۲- ۵۳.</ref>.		او و [[مصعب بن عمیر]] [[قرآن]] را برای [[مردم مدینه]] می‌خواندند و [[دستورات اسلام]] را به آنها می‌آموختند. علاوه بر این [[وظیفه]] عمومی، آن دو [[قبل از هجرت]] [[رسول خدا]] {{صل}} فعالیت‌های دیگری داشتند؛ از جمله کسانی را که [[اسلام]] نیاورده بودند به [[اسلام]] [[دعوت]] می‌کردند و به کسانی که قبلاً [[اسلام]] آورده بودند، [[احکام دین]] می‌آموختند<ref>التنبیه و الاشراف، مسعودی (ترجمه: پاینده)، ص۲۳۵؛ السیرة الحلبیه، حلبی، ج۲، ص۱۶۳؛ امتاع الأسماع، مقریزی، ص۵۲- ۵۳.</ref>.
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	اما درباره مؤذن بودن [[ابن ام مکتوم]] آمده است که او و [[بلال مؤذن پیامبر]] {{صل}} بودند و حتی گفته شده گاهی اوقات [[بلال]]، [[اذان]] و [[ابن ام مکتوم]] اقامه را می‌گفت و گاهی [[بلال]]، اقامه و [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] را می‌گفت.		اما درباره مؤذن بودن [[ابن ام مکتوم]] آمده است که او و [[بلال مؤذن پیامبر]] {{صل}} بودند و حتی گفته شده گاهی اوقات [[بلال]]، [[اذان]] و [[ابن ام مکتوم]] اقامه را می‌گفت و گاهی [[بلال]]، اقامه و [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] را می‌گفت.

	از بعضی [[روایات]] به دست می‌آید که [[ابن ام مکتوم]] با ~~آن‌که~~ [[نابینا]] بود کاملاً وقت‌شناس بوده است؛ چنان که [[سالم بن عبدالله]] می‌گوید: [[پیامبر]] فرمود: "[[بلال]]، زود [[اذان]] می‌گوید، موقعی که او [[اذان]] می‌گوید از [[خوردن و آشامیدن]] [[دست]] نکشید، مگر وقتی که [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] بگوید"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۶.</ref>. در [[تأیید]] همین سخن، [[روایت]] ابن [[عمر]] است که می‌گفت: [[بلال بن رباح]] و [[ابن ام مکتوم]] هر دو برای [[پیامبر]] {{صل}} [[اذان]] می‌گفتند و معمولاً [[بلال]]، سپیده ندمیده [[اذان]] می‌گفت و [[مردم]] را بیدار می‌کرد ولی [[ابن ام مکتوم]] درست هنگام سپیده‌دم [[اذان]] می‌گفت، و [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرمودند: "بخورید و بیاشامید تا هنگامی که [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] بگوید"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۸؛ صحیح البخاری، بخاری، ج۱، ص۱۵۳؛ صحیح مسلم، مسلم، ج۳، ص۱۲۹؛ کتاب المسند، شافعی، ص۳۰؛ سنن الدارمی، دارمی، ج۱، ص۲۷۰؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۲۷، ص۴۰۶.</ref> و وقتی [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] می‌گفت [[مردم]] می‌گفتند: {{عربی\|أَصْبَحَتْ}}؛ صبح شد<ref>صحیح البخاری، بخاری، ج۱، ص۳۸۰؛ مسند احمد، احمد بن حنبل، ج۲، ص۱۲۳؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۱، ص۳۸۰؛ امتاع الأسماع، مقریزی، ج۳، ص۴۸.</ref>.		از بعضی [[روایات]] به دست می‌آید که [[ابن ام مکتوم]] با آنکه [[نابینا]] بود کاملاً وقت‌شناس بوده است؛ چنان که [[سالم بن عبدالله]] می‌گوید: [[پیامبر]] فرمود: "[[بلال]]، زود [[اذان]] می‌گوید، موقعی که او [[اذان]] می‌گوید از [[خوردن و آشامیدن]] [[دست]] نکشید، مگر وقتی که [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] بگوید"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۶.</ref>. در [[تأیید]] همین سخن، [[روایت]] ابن [[عمر]] است که می‌گفت: [[بلال بن رباح]] و [[ابن ام مکتوم]] هر دو برای [[پیامبر]] {{صل}} [[اذان]] می‌گفتند و معمولاً [[بلال]]، سپیده ندمیده [[اذان]] می‌گفت و [[مردم]] را بیدار می‌کرد ولی [[ابن ام مکتوم]] درست هنگام سپیده‌دم [[اذان]] می‌گفت، و [[پیامبر]] {{صل}} می‌فرمودند: "بخورید و بیاشامید تا هنگامی که [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] بگوید"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۸؛ صحیح البخاری، بخاری، ج۱، ص۱۵۳؛ صحیح مسلم، مسلم، ج۳، ص۱۲۹؛ کتاب المسند، شافعی، ص۳۰؛ سنن الدارمی، دارمی، ج۱، ص۲۷۰؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۲۷، ص۴۰۶.</ref> و وقتی [[ابن ام مکتوم]] [[اذان]] می‌گفت [[مردم]] می‌گفتند: {{عربی\|أَصْبَحَتْ}}؛ صبح شد<ref>صحیح البخاری، بخاری، ج۱، ص۳۸۰؛ مسند احمد، احمد بن حنبل، ج۲، ص۱۲۳؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۱، ص۳۸۰؛ امتاع الأسماع، مقریزی، ج۳، ص۴۸.</ref>.
	ولی روایتی که از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده عکس این مطلب را بیان می‌کند؛ [[راوی]] می‌گوید: "از [[امام صادق]] {{ع}} پرسیدم: منظور و مقصود از گفته [[خداوند متعال]] در این [[آیه]] {{متن قرآن\|حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ}}<ref>«تا سپیدی سپیده‌دم از سیاهی (شب) برای شما آشکار شود (می‌توانید) بخورید و بیاشامید» سوره بقره، آیه ۱۸۷.</ref>، چیست؟ [[حضرت]] فرمود: "مراد، تمییز دادن سفیدی صبح از [[تاریکی]] [[شب]] است"، و فرمود: [[بلال]] و [[ابن ام مکتوم]] برای [[پیامبر]] {{صل}} [[اذان]] می‌گفتند؛ [[ابن ام مکتوم]] چون [[نابینا]] بود پیش از [[طلوع فجر]] [[اذان]] می‌گفت و به همین [[دلیل]] [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: "هر گاه صدای [[بلال]] را شنیدید از [[خوردن و آشامیدن]] [[دست]] بکشید". [[محمد بن عمر واقدی]] نیز همین مطلب را [[تأیید]] می‌کند و می‌گوید: "ابن ام مکتوم وقتی هنوز [[شب]] بود، [[اذان]] می‌گفته است"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۸؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۱، ص۳۸۲.</ref>.		ولی روایتی که از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده عکس این مطلب را بیان می‌کند؛ [[راوی]] می‌گوید: "از [[امام صادق]] {{ع}} پرسیدم: منظور و مقصود از گفته [[خداوند متعال]] در این [[آیه]] {{متن قرآن\|حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ}}<ref>«تا سپیدی سپیده‌دم از سیاهی (شب) برای شما آشکار شود (می‌توانید) بخورید و بیاشامید» سوره بقره، آیه ۱۸۷.</ref>، چیست؟ [[حضرت]] فرمود: "مراد، تمییز دادن سفیدی صبح از [[تاریکی]] [[شب]] است"، و فرمود: [[بلال]] و [[ابن ام مکتوم]] برای [[پیامبر]] {{صل}} [[اذان]] می‌گفتند؛ [[ابن ام مکتوم]] چون [[نابینا]] بود پیش از [[طلوع فجر]] [[اذان]] می‌گفت و به همین [[دلیل]] [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: "هر گاه صدای [[بلال]] را شنیدید از [[خوردن و آشامیدن]] [[دست]] بکشید". [[محمد بن عمر واقدی]] نیز همین مطلب را [[تأیید]] می‌کند و می‌گوید: "ابن ام مکتوم وقتی هنوز [[شب]] بود، [[اذان]] می‌گفته است"<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۸؛ السنن الکبری، بیهقی، ج۱، ص۳۸۲.</ref>.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T13:51:56Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-08-24T07:09:50Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T04:08:42Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۳۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ابن ام‌مکتوم		\| موضوع مرتبط = ابن ام‌مکتوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

2022-07-10T21:10:30Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۲

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۴۰
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	ابوظلال می‌گوید: "نزد [[انس بن مالک]] ([[خادم]] [[پیامبر]]) بودم، پرسید: چه موقع چشمانت را از دست دادی؟" گفتم: در [[کودکی]] [[نابینا]] شدم. [[انس]] گفت: "وقتی که ابن ام‌مکتوم نزد [[پیامبر]]{{صل}} بود [[جبرئیل]] بر وی نازل شد و پرسید: چه موقع چشمانت را از دست داده‌ای؟ گفت: در [[کودکی]]. [[جبرئیل]] گفت: [[خدای متعال]] فرموده است که هرگاه چشم بنده‌ای را از وی بگیرم پاداشی بهتر از [[بهشت]] برای او سراغ ندارم".		ابوظلال می‌گوید: "نزد [[انس بن مالک]] ([[خادم]] [[پیامبر]]) بودم، پرسید: چه موقع چشمانت را از دست دادی؟" گفتم: در [[کودکی]] [[نابینا]] شدم. [[انس]] گفت: "وقتی که ابن ام‌مکتوم نزد [[پیامبر]]{{صل}} بود [[جبرئیل]] بر وی نازل شد و پرسید: چه موقع چشمانت را از دست داده‌ای؟ گفت: در [[کودکی]]. [[جبرئیل]] گفت: [[خدای متعال]] فرموده است که هرگاه چشم بنده‌ای را از وی بگیرم پاداشی بهتر از [[بهشت]] برای او سراغ ندارم".

	ولی برخی نویسندگان [[نقل]] می‌کنند که ابن ام‌مکتوم اندکی بعد از [[غزوه بدر]] [[نابینا]] شد و به [[مدینه]] [[هجرت]] کرد<ref>ریحانة الادب، مدرس تبریزی، ج۷، ص۳۹۲.</ref>.<ref>[[پروین حبیبی\|حبیبی، پروین]]، [[ابن ام مکتوم - حبیبی (مقاله)\|مقاله «ابن ام مکتوم»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۳، ص ۳۴.</ref>.		ولی برخی نویسندگان [[نقل]] می‌کنند که ابن ام‌مکتوم اندکی بعد از [[غزوه بدر]] [[نابینا]] شد و به [[مدینه]] [[هجرت]] کرد<ref>ریحانة الادب، مدرس تبریزی، ج۷، ص۳۹۲.</ref><ref>[[پروین حبیبی\|حبیبی، پروین]]، [[ابن ام مکتوم - حبیبی (مقاله)\|مقاله «ابن ام مکتوم»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۳، ص ۳۴.</ref>.

	==[[هجرت به مدینه]]==		==[[هجرت به مدینه]]==

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T06:42:08Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[~~ابن ام‌مکتوم~~]]''' است. "'''~~[[ابن ام‌مکتوم]]~~'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[ابن ام‌مکتوم در قرآن]] - [[ابن ام‌مکتوم در تاریخ اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = ابن ام‌مکتوم
			\| عنوان مدخل = [[ابن ام‌مکتوم]]
			\| مداخل مرتبط = [[ابن ام‌مکتوم در قرآن]] - [[ابن ام‌مکتوم در تاریخ اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	'''عمرو''' یا '''[[عبدالله ابن ام مکتوم قرشی عامری]]'''، [[صحابی]]، [[مؤذن]] نابینای [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و فرزند دایی یا خاله [[حضرت خدیجه]] بود. او از [[نخستین مسلمانان]] بود که قبل از [[هجرت پیامبر]]{{صل}} به [[دستور پیامبر\|دستور ایشان]] برای [[ارشاد]] [[مردم]] به [[یثرب]] رفت. به گفته برخی [[مفسران]]، [[آیات]] آغازین [[سوره عبس]] درباره او نازل شده است. وی [[جانشین پیامبر]]{{صل}} در [[مدینه]] در برخی [[غزوه‌ها]] برای [[اقامه نماز]] بود. او در [[جنگ قادسیه]] در زمان [[خلیفه دوم]] شرکت کرد و در سال چهاردهم پس از [[هجرت]] در همان [[جنگ]] کشته شد.		'''عمرو''' یا '''[[عبدالله ابن ام مکتوم قرشی عامری]]'''، [[صحابی]]، [[مؤذن]] نابینای [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و فرزند دایی یا خاله [[حضرت خدیجه]] بود. او از [[نخستین مسلمانان]] بود که قبل از [[هجرت پیامبر]]{{صل}} به [[دستور پیامبر\|دستور ایشان]] برای [[ارشاد]] [[مردم]] به [[یثرب]] رفت. به گفته برخی [[مفسران]]، [[آیات]] آغازین [[سوره عبس]] درباره او نازل شده است. وی [[جانشین پیامبر]]{{صل}} در [[مدینه]] در برخی [[غزوه‌ها]] برای [[اقامه نماز]] بود. او در [[جنگ قادسیه]] در زمان [[خلیفه دوم]] شرکت کرد و در سال چهاردهم پس از [[هجرت]] در همان [[جنگ]] کشته شد.

Heydari: جایگزینی متن - '
' به '
'

2022-01-15T17:40:03Z

جایگزینی متن - '</div> <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">' به '</div>'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۱:۱۰
خط ۲:		خط ۲:
	<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[ابن ام‌مکتوم]]''' است. "'''[[ابن ام‌مکتوم]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>		<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[ابن ام‌مکتوم]]''' است. "'''[[ابن ام‌مکتوم]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
	<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[ابن ام‌مکتوم در قرآن]] - [[ابن ام‌مکتوم در تاریخ اسلامی]]</div>		<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[ابن ام‌مکتوم در قرآن]] - [[ابن ام‌مکتوم در تاریخ اسلامی]]</div>
	~~<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">~~

	'''عمرو''' یا '''[[عبدالله ابن ام مکتوم قرشی عامری]]'''، [[صحابی]]، [[مؤذن]] نابینای [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و فرزند دایی یا خاله [[حضرت خدیجه]] بود. او از [[نخستین مسلمانان]] بود که قبل از [[هجرت پیامبر]]{{صل}} به [[دستور پیامبر\|دستور ایشان]] برای [[ارشاد]] [[مردم]] به [[یثرب]] رفت. به گفته برخی [[مفسران]]، [[آیات]] آغازین [[سوره عبس]] درباره او نازل شده است. وی [[جانشین پیامبر]]{{صل}} در [[مدینه]] در برخی [[غزوه‌ها]] برای [[اقامه نماز]] بود. او در [[جنگ قادسیه]] در زمان [[خلیفه دوم]] شرکت کرد و در سال چهاردهم پس از [[هجرت]] در همان [[جنگ]] کشته شد.		'''عمرو''' یا '''[[عبدالله ابن ام مکتوم قرشی عامری]]'''، [[صحابی]]، [[مؤذن]] نابینای [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و فرزند دایی یا خاله [[حضرت خدیجه]] بود. او از [[نخستین مسلمانان]] بود که قبل از [[هجرت پیامبر]]{{صل}} به [[دستور پیامبر\|دستور ایشان]] برای [[ارشاد]] [[مردم]] به [[یثرب]] رفت. به گفته برخی [[مفسران]]، [[آیات]] آغازین [[سوره عبس]] درباره او نازل شده است. وی [[جانشین پیامبر]]{{صل}} در [[مدینه]] در برخی [[غزوه‌ها]] برای [[اقامه نماز]] بود. او در [[جنگ قادسیه]] در زمان [[خلیفه دوم]] شرکت کرد و در سال چهاردهم پس از [[هجرت]] در همان [[جنگ]] کشته شد.

Heydari: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

2022-01-04T16:21:49Z

جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۵۱
خط ۷۹:		خط ۷۹:
	==سرانجام [[ابن ام مکتوم]]==		==سرانجام [[ابن ام مکتوم]]==
	از [[محمد بن عمر واقدی]] [[نقل]] شده است که پس از [[جنگ قادسیه]] [[ابن ام مکتوم]] به [[مدینه]] بازگشت و همان جا درگذشت و به روایتی در همان [[جنگ]] به [[قتل]] رسید. [[نقل]] دیگر این است که به [[مدینه]] برگشت و در زمان [[عمر بن خطاب]] درگذشت<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۹؛ ریحانة الادب، مدرس تبریزی، ج۷، ص۳۹۲.</ref>؛ به هر حال درباره او پس از روزگار [[حکومت]] [[عمر بن خطاب]] مطلبی شنیده نشده است<ref>الطبقات الکبری ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۹۰؛ الاستیعاب، ابن عبد البر، ج۳، ص۱۹۹؛ اسد الغابه، ابن اثیر، ج۳، ص۷۶۱؛ الاصابه، ابن حجر، ج۴، ص۴۹۵.</ref><ref>[[پروین حبیبی\|حبیبی، پروین]]، [[ابن ام مکتوم - حبیبی (مقاله)\|مقاله «ابن ام مکتوم»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۳، ص ۴۳.</ref>.		از [[محمد بن عمر واقدی]] [[نقل]] شده است که پس از [[جنگ قادسیه]] [[ابن ام مکتوم]] به [[مدینه]] بازگشت و همان جا درگذشت و به روایتی در همان [[جنگ]] به [[قتل]] رسید. [[نقل]] دیگر این است که به [[مدینه]] برگشت و در زمان [[عمر بن خطاب]] درگذشت<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۸۹؛ ریحانة الادب، مدرس تبریزی، ج۷، ص۳۹۲.</ref>؛ به هر حال درباره او پس از روزگار [[حکومت]] [[عمر بن خطاب]] مطلبی شنیده نشده است<ref>الطبقات الکبری ابن سعد (ترجمه: مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۱۹۰؛ الاستیعاب، ابن عبد البر، ج۳، ص۱۹۹؛ اسد الغابه، ابن اثیر، ج۳، ص۷۶۱؛ الاصابه، ابن حجر، ج۴، ص۴۹۵.</ref><ref>[[پروین حبیبی\|حبیبی، پروین]]، [[ابن ام مکتوم - حبیبی (مقاله)\|مقاله «ابن ام مکتوم»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۳، ص ۴۳.</ref>.

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==

ابن ام‌مکتوم در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq در ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۱۷

Wasity: جایگزینی متن - 'دست' به 'دست'

Wasity: جایگزینی متن - ' آن‌که ' به ' آنکه '

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

Heydari: جایگزینی متن - '\(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Heydari: جایگزینی متن - ' ' به ''

Heydari: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Heydari: جایگزینی متن - '
' به '
'