Bahmani در ‏۲۱ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۰

2023-11-21T10:10:12Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = ابن بابویه\| عنوان مدخل = ابن بابویه\| مداخل مرتبط = [[ابن بابویه در معارف مهدویت]] - [[ابن بابویه در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = ابن بابویه\| عنوان مدخل = ابن بابویه\| مداخل مرتبط = [[ابن بابویه در معارف مهدویت]] - [[ابن بابویه در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}

	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	[[ابوالحسن علی بن الحسین بن موسی بن بابویه قمی]]: او [[فقیه]]، [[محدث]] [[شیعی]] و [[مرجع]] [[مردم قم]] و اطراف آن بود. وی در [[قم]]، در خاندانی [[روحانی]] و اصیل متولد شد و [[زندگی]] را از راه کسب و [[تجارت]] می‌گذرانید.		[[ابوالحسن علی بن الحسین بن موسی بن بابویه قمی]]: او [[فقیه]]، [[محدث]] [[شیعی]] و [[مرجع]] [[مردم قم]] و اطراف آن بود. وی در [[قم]]، در خاندانی [[روحانی]] و اصیل متولد شد و [[زندگی]] را از راه کسب و [[تجارت]] می‌گذرانید.
خط ۴۸:		خط ۴۹:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~ابن بابویه~~]]		[[رده:محدثان شیعه]]

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = ابن بابویه| عنوان مدخل = ابن بابویه| مداخل مرتبط = ابن بابویه در معارف مهدویت - ابن بابویه در تاریخ اسلامی| پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == ابوالحسن علی بن الحسین بن موسی بن بابویه قمی: او فقیه، محدث شیعی و...» ایجاد کرد

2023-01-16T10:37:28Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = ابن بابویه| عنوان مدخل = ابن بابویه| مداخل مرتبط = ابن بابویه در معارف مهدویت - ابن بابویه در تاریخ اسلامی| پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == ابوالحسن علی بن الحسین بن موسی بن بابویه قمی: او فقیه، محدث شیعی و...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = ابن بابویه| عنوان مدخل = ابن بابویه| مداخل مرتبط = [[ابن بابویه در معارف مهدویت]] - [[ابن بابویه در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
== آشنایی اجمالی ==
[[ابوالحسن علی بن الحسین بن موسی بن بابویه قمی]]: او [[فقیه]]، [[محدث]] [[شیعی]] و [[مرجع]] [[مردم قم]] و اطراف آن بود. وی در [[قم]]، در خاندانی [[روحانی]] و اصیل متولد شد و [[زندگی]] را از راه کسب و [[تجارت]] می‌گذرانید.

بابویه (به دو صورت تلفظ می‌شود: بابِوَیه و بابْوَیْه) کلمه‌ای [[فارسی]] است منسوب به (ابو یعنی بابا بزرگ)<ref>شیخ صدوق پاسدار حریم ولایت، ص۲۳؛ دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ص۶۱.</ref> که یک نام کهن [[ایرانی]] و [[سامی]] است. [[پس از ظهور اسلام]] نیز افرادی به این نام موسوم بوده‌اند.

[[ابن بابویه]] ملقب به [[صدوق اول]]، از [[فقیهان]] و [[ثقات]] [[شیعه]] بود که فرزندش معروف به [[شیخ صدوق]] او را یکی از [[مشایخ]] [[روایات]] خویش یاد کرده است<ref>امالی، صص ۸۱ و ۱۱۵.</ref>.

ابن بابویه علاوه بر داشتن [[مقام علمی]]، مردی بازرگان و صاحب [[مکنت]] بود و حجره‌ای در بازار قم داشت<ref>طوسی، الغیبة، صص ۲۴۷ و ۲۴۸.</ref>. وی سفرهایی به [[عراق]] کرده که حداقل از سه [[سفر]] یاد کرده‌اند. نخستین سفر وی ظاهراً اندکی پس از [[وفات]] [[محمد بن عثمان]] بوده است. دومین سفر او در سال ۳۲۶ و سومین سفر او در ۳۲۸ه‍.ق بوده است.

ابن بابویه، نخستین [[شخصیت]] [[علمی]] [[خاندان]] بابویه است که در [[آسمان]] [[حدیث]] و [[فقاهت]] شیعه درخشید و صاحب [[فتوا]] شد. [[مقام]] و مرتبه او در [[فقه]] و [[حدیث]] آن قدر والا است که [[فقها]] به دلیل اطمینانی که به او داشته‌اند. نظریه‌های وی را بدون چون و چرا پذیرفته‌اند.

ابن بابویه در طبقات رؤسای [[امامیه]] [[اثنی عشری]] قرار دارد. [[نجاشی]] او را شیخ [[اهل]] قم، پیشرو و مورد [[اعتماد]] آنان معرفی می‌کند<ref>نجاشی، رجال، ص۲۶۰.</ref>.

[[طوسی]] در باره او می‌نوسید: {{عربی|كانَ فَقِيها جَلِيلًا}}؛ [[ثقه]] یعنی فقیهی بزرگ و مورد [[اطمینان]] بود»<ref>طوسی، فهرست، ص۱۵۶.</ref>.

ابن بابویه شاگردانی دانشمند و فقیه مانند: [[ابو جعفر صدوق]] و [[ابو عبدالله الحسین]]، [[تلعکبری]]، [[احمد بن داوود قمی]]، [[سلامة بن محمد]] و... تحویل [[جامعه اسلامی]] داد که همه از وزنه‌های بزرگ [[علمی]] و [[دینی]] آن عصر بودند.

[[علامه مجلسی]] در تعلیقات خود بر [[امل]] الآمل، تألیف [[شیخ حر عاملی]] آورده است که [[علی بن بابویه]] مبتکر طرح اسانید [[روایت]]، جمع بین نظایر و آوردن هر خبر با قرینه آن بوده است.

فقهای بعد از او به دلیل [[امانت]]، [[ثقه]] بودن و [[مقام]] عالی او در [[علم و دین]]، فتاوا و آرای او را بی‌چون و چرا پذیرفته‌اند. آنان در مسائلی که نصی برای آنها وجود ندارد، اقوال [[ابن بابویه]] را [[حجت]] شمرده‌اند.

[[شهید ثانی]] می‌نویسد: [[علمای شیعه]] فتاوای خود را در صورت فقدان [[نص]] از رساله علی بن بابویه (الشرایع) اخذ می‌کنند؛ چون در علم و دین مورد [[اعتماد]] همه آنها است<ref>دایرة المعارف تشیع، ج۱، ص۳۰۶.</ref>.

ابن بابویه [[دانشمندی]] پُرکار بوده است، چنان که [[ابن ندیم]] به خط [[شیخ صدوق]] دیده است که او یکصد تألیف از پدرش را به شخصی داده است.

مهم‌ترین آثار او- که در [[رجال نجاشی]]، [[فهرست شیخ طوسی]]، [[الذریعه]] و دیگر منابع آمده است - عبارت‌اند از: الاملاء، المنطق، التوحید، الصلاة، الوضوء، الجنائز، التفسیر، النکاح، التسلیم و التمییز، الشرایع، المنطق، الطب، المواریث، المعراج، الامامه{{ع}} و لتبصره من الحیره، مناسک الحج، قرب الاسناد و رساله‌ای در [[مناظره]] با [[محمد بن مقاتل رازی]] در [[اثبات امامت حضرت علی]]{{ع}}.

نقل است که در [[زمان]] او [[حلاج]] به [[قم]] آمد و خود را [[سفیر]] و [[خلیفه]] [[مهدی موعود]] و دارای [[کرامات]] خواند. حلاج در ملاقاتی با ابن بابویه بر او [[خشم]] گرفت و او را از قم [[اخراج]] کرد<ref>دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ص۶۱.</ref>.

علی بن بابویه چند سال از دوران [[حیات]] [[امام حسن عسکری]]{{ع}} و [[غیبت]] صغرای [[حضرت ولی عصر]]{{ع}} را [[درک]] کرده است. وی تا سال نخست [[غیبت کبرا]] می‌زیسته است. او در [[سفر]] دوم خود در سال ۳۲۶ه‍.ق با [[سومین سفیر]] [[امام عصر]]{{ع}}- [[حسین بن روح]] - [[دیدار]] کرد چون فرزند ذکوری نداشت، عریضه‌ای نوشت تا امام عصر{{ع}} برای او [[دعا]] فرماید. با دعای آن حضرت، [[خداوند]] [[شیخ صدوق]] را به وی [[عنایت]] کرد.

[[استعداد]] ذاتی، مراتب [[علمی]] و [[پرهیزگاری]] [[ابن بابویه]] به حدی رسید که از جانب [[امام حسن عسکری]]{{ع}} برایش توقیعی صادر شد که در بخشی از آن چنین آمده است:

ای [[فقیه]] مورد [[اعتماد]] من، [[علی بن حسین]] [[قمی]]! خداوند تو را به کارهای مورد رضایتش [[توفیق]] دهد و از [[نسل]] تو [[اولاد]] [[صالح]] بیافریند. تو را [[وصیت]] می‌کنم به رعایت [[تقوا]] و بر پا داشتن [[نماز]] و ادای [[زکات]]؛ زیرا کسی که زکات نپردازد، نمازش قبول نخواهد شد و نیز تو را سفارش می‌کنم به [[بخشش]] [[گناه]] دیگران و [[خویشتن داری]] به هنگام [[خشم]] و [[غضب]] و [[ارتباط]] با [[خویشان]]، [[تعاون]] و [[همکاری]] با [[برادران دینی]]... در [[کارها]] [[ثابت قدم]] و با [[قرآن]] هم [[پیمان]] باش. [[اخلاق]] خود را [[نیکو]] کن و... [[نماز شب]] را ترک مکن؛ زیرا [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در وصیت خود به علی{{ع}} سه مرتبه فرمود که بر نماز شب مواظبت داشته باش. هر کس به نماز شب بی‌اعتنا باشد، از ما نیست<ref>روضات الجنات، ج۴، ص۲۷۳؛ بحارالانوار، ج۵، ص۳۰۷؛ مجالس المؤمنین، ج۱، ص۴۵۳؛ محمد علی خسروی، شیخ صدوق، ص۱۷.</ref>.

ابن بابویه در سال ۳۲۹ه‍.ق در [[قم]] درگذشت. مزارش با گنبد و بارگاه در قم در ابتدای خیابان چهار مردان ([[انقلاب]]) معروف است. [[سال]] [[وفات]] او را به علت فرود آمدن شهاب‌های بسیار از [[آسمان]] و یا به علت درگذشت چند تن از بزرگان [[شیعه]]، سال «[[تناثر النجوم]]» گفته‌اند.
نقل است در روزی که ابن بابویه وفات کرد، عده‌ای از [[شیعیان]] در [[خدمت]] [[علی بن محمد سمری]]، واپسین وکیل حضرت صاحب الامر{{ع}} در [[بغداد]] نشسته بودند. ناگاه ایشان فرمود: {{عربی|"رحم الله علي بن حسين بن بابويه"}}؛ «خداوند ابن بابویه را [[رحمت]] کند».

بعضی از حاضران گفتند: «او زنده است». ایشان فرمود: «او امروز در همین [[ساعت]] وفات یافت». حاضران [[تاریخ]] آن [[روز]] را یادداشت کردند. پس از هفده یا هجده روز خبر [[ارتحال]] او به [[بغداد]] رسید. و معلوم شد که وی در همان [[روز]] در [[قم]] [[رحلت]] کرده است<ref>روضات الجنات، ج۵، ص۴۰؛ نامه دانشوران، ص۵؛ نجاشی، رجال، ص۱۸۵.</ref>.<ref>[[سید حسن قریشی|قریشی، سید حسن]]، [[اصحاب ایرانی ائمه اطهار (کتاب)|اصحاب ایرانی ائمه اطهار]]، ص 318-322.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1100366.jpg|22px]] [[سید حسن قریشی|قریشی، سید حسن]]، [[اصحاب ایرانی ائمه اطهار (کتاب)|'''اصحاب ایرانی ائمه اطهار''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:ابن بابویه]]

ابن بابویه در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۱ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۰