ابن مسعود ثقفی در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'ابن ابی حاتم' به 'ابن ابی‌حاتم'

2023-05-30T20:31:05Z

جایگزینی متن - 'ابن ابی حاتم' به 'ابن ابی‌حاتم'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۰:۰۱
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	سعد یا سعید بن مسعود از [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} است که توانست در [[همراهی]] ایشان [[ایمان]] و [[صداقت]] خود را ثابت کند<ref>جواهر المطالب فی مناقب الامام علی {{ع}}، محمد بن أحمد الدمشقی الباعونی الشافعی، ج۲، ص۱۹۶ - ۱۹۷.</ref>. از او در برخی متون با نام سعد و در برخی متون، سعید<ref>الاستیعاب، ابن عبدالبر ج۲، ص۶۰۲، أسد الغابة، ابن اثیر، ج۲، ص۲۹۵؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، نمازی شاهرودی، ج۴، ص۷۹ و ج۴، ص۴۲، المفید من معجم رجال الحدیث، جواهری، ص۲۵۳ و رسائل الشهید الثانی، ج۲، ص۸۹۲.</ref> و در برخی مآخذ با نام [[مسعود بن قیلة]] یاد شده است<ref>مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۷، ص۴۰۸.</ref>؛ او از [[راویان حدیث]] [[نبوی]] شناخته می‌شود<ref>تفسیر القرآن العظیم، ابن أبی حاتم رازی، ج۷، ص۲۳۱۷: الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، سیوطی، ج۴، ص۱۶۲؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۶۲، ص۲۷۳؛ التاریخ الکبیر، بخاری، ج۴، ص۵۰ و الجرح و التعدیل، ابن ~~ابی حاتم~~ رازی، ج۴، ص۹۴.</ref> و همچنین او {{متن حدیث\|مَا كُنَّا نَعْرِفُ الْمُنَافِقِينَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ الله {{صل}} إِلَّا بِبُغْضِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ}} را [[نقل]] کرده است<ref>الامام البخاری و فقه أهل العراق، حسین غیب غلامی هرساوی، ص۲۵ - ۲۶.</ref>. او عموی [[مختار بن ابی عبید ثقفی]] است<ref>منتهی المقال فی أحوال الرجال، محمد بن اسماعیل مازندرانی، ج۵، ص۱۱۰؛ طرائف المقال، سید علی بروجردی، ج۱، ص۵۳۹ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۴، ص۷۹.</ref> و وی در زمان [[عمر]] در [[شهر کوفه]] [[زندگی]] می‌کرد و از [[دوستان]] و طرفداران جناب [[عمار بن یاسر]] بود و وقتی [[عمر بن الخطاب]] جناب [[عمار]] را از [[حکومت]] [[کوفه]] بر کنار کرد؛ او برای انصراف [[عمر]] از این [[تصمیم]] واسطه شد<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۳، ص۲۰۸ – ۲۰۹؛ تاریخنامه طبری، بلعمی، ج۳، ص۵۲۱؛ الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، ج۳، ص۵ و ۳۱؛ تاریخ الکوفة، سید براقی، ص۲۹۵ و ۳۰۹؛ فتح الباری، ابن حجر، ج۲، ص۱۹۶؛ عمدة القاری، عینی، ج۶، ص۵، ابن کثیر، ج۷، ص۱۲۰ – ۱۲۱؛ الاکتفاء بما تضمنه من مغازی رسول الله، کلاعی، ج۲، ص۵۶۹ و قبیلة بنو عبدالقیس، عبدالهادی ربیعی، ج۳، ص۷-۸.</ref>.		سعد یا سعید بن مسعود از [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} است که توانست در [[همراهی]] ایشان [[ایمان]] و [[صداقت]] خود را ثابت کند<ref>جواهر المطالب فی مناقب الامام علی {{ع}}، محمد بن أحمد الدمشقی الباعونی الشافعی، ج۲، ص۱۹۶ - ۱۹۷.</ref>. از او در برخی متون با نام سعد و در برخی متون، سعید<ref>الاستیعاب، ابن عبدالبر ج۲، ص۶۰۲، أسد الغابة، ابن اثیر، ج۲، ص۲۹۵؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، نمازی شاهرودی، ج۴، ص۷۹ و ج۴، ص۴۲، المفید من معجم رجال الحدیث، جواهری، ص۲۵۳ و رسائل الشهید الثانی، ج۲، ص۸۹۲.</ref> و در برخی مآخذ با نام [[مسعود بن قیلة]] یاد شده است<ref>مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۷، ص۴۰۸.</ref>؛ او از [[راویان حدیث]] [[نبوی]] شناخته می‌شود<ref>تفسیر القرآن العظیم، ابن أبی حاتم رازی، ج۷، ص۲۳۱۷: الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، سیوطی، ج۴، ص۱۶۲؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۶۲، ص۲۷۳؛ التاریخ الکبیر، بخاری، ج۴، ص۵۰ و الجرح و التعدیل، ابن ابی‌حاتم رازی، ج۴، ص۹۴.</ref> و همچنین او {{متن حدیث\|مَا كُنَّا نَعْرِفُ الْمُنَافِقِينَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ الله {{صل}} إِلَّا بِبُغْضِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ}} را [[نقل]] کرده است<ref>الامام البخاری و فقه أهل العراق، حسین غیب غلامی هرساوی، ص۲۵ - ۲۶.</ref>. او عموی [[مختار بن ابی عبید ثقفی]] است<ref>منتهی المقال فی أحوال الرجال، محمد بن اسماعیل مازندرانی، ج۵، ص۱۱۰؛ طرائف المقال، سید علی بروجردی، ج۱، ص۵۳۹ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۴، ص۷۹.</ref> و وی در زمان [[عمر]] در [[شهر کوفه]] [[زندگی]] می‌کرد و از [[دوستان]] و طرفداران جناب [[عمار بن یاسر]] بود و وقتی [[عمر بن الخطاب]] جناب [[عمار]] را از [[حکومت]] [[کوفه]] بر کنار کرد؛ او برای انصراف [[عمر]] از این [[تصمیم]] واسطه شد<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۳، ص۲۰۸ – ۲۰۹؛ تاریخنامه طبری، بلعمی، ج۳، ص۵۲۱؛ الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، ج۳، ص۵ و ۳۱؛ تاریخ الکوفة، سید براقی، ص۲۹۵ و ۳۰۹؛ فتح الباری، ابن حجر، ج۲، ص۱۹۶؛ عمدة القاری، عینی، ج۶، ص۵، ابن کثیر، ج۷، ص۱۲۰ – ۱۲۱؛ الاکتفاء بما تضمنه من مغازی رسول الله، کلاعی، ج۲، ص۵۶۹ و قبیلة بنو عبدالقیس، عبدالهادی ربیعی، ج۳، ص۷-۸.</ref>.

	او در زمان [[حکومت]] [[مولای متقیان]]، [[حضرت علی]] {{ع}} در [[خدمت]] [[امام]] و مولای خود بود و ابتدا [[حاکم]] استان الزوابی<ref>الأخبار الطوال، ابن قتیبه دینوری، ص۱۵۳-۱۵۴.</ref> و سپس [[حاکم]] [[مدائن]] یا [[ساباط]] [[مدائن]] شد<ref>الخلاف، شیخ طوسی، ج۱، ص۵۹۲؛ المؤتلف من المختلف بین أئمة السلف، شیخ طبرسی، ج۱، ص۲۱۰؛ لوامع صاحبقرانی، محمدتقی مجلسی، ج۳، ص۴۲۴؛ موسوعة طبقات الفقهاء، سبحانی، ج۳، ص۳۸۶ (پاورقی) و الروض العطار فی خبر الأقطار، محمد بن عبدالمنعم حمیری، ج۲۹۷.</ref>؛ در [[فتنه]] [[عبدالله بن سبا]] [[حضرت علی]] {{ع}} او را به [[مدائن]] [[تبعید]] کرد تا به خاطر حضور مقتدرانه [[سعید بن مسعود]] در آنجا از [[شر]] فتنه‌های [[عبدالله بن سبا]] در [[امان]] باشد<ref>عبدالله بن سبا، سید مرتضی عسکری، ج۲، ص۲۲۵ - ۲۳۴.</ref>. لذا [[حضرت علی]] {{ع}} هنگام حرکت به سوی [[صفین]] از کنار این [[شهر]] گذشت و در نام‌های به او چنین نوشت: "تو [[رضایت]] [[امامت]] را جلب کرده‌ای<ref>نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة، محمودی، ج۵، ص۱۴ - ۱۶؛ الصحابة بین العدالة والعصمة، شیخ محمد سند، ص۱۷۲ و مصباح البلاغة، میرجهانی، ج۴، ص۱۵۲.</ref>". همچنین [[امام علی]] {{ع}} هنگام عبور از کنار این [[شهر]] با دیدن آثار کاخ کسری اشعاری را هم سرود<ref>السراج الوهاج لدفع عجاج قاطعة اللجاج، فاضل قطیفی، ص۹۹؛ الینابیع الفقهیه، علی اصغر مروارید، ج۵، ص۳۲۴ و ۷. الأخبار مفتاح السعادة فی شرح نهج البلاغة، القاینی خراسانی، ج۴، ص۵۴۱.</ref>. [[سعد بن مسعود]] در تمام جنگ‌های [[مولای متقیان]] {{ع}} در کنار ایشان بود <ref>الأخبار الطوال، ابن قتیبة دینوری، ص۱۴۶؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۴۳، ص۴۴۹؛ أنساب الأشراف، بلاذری، ج۲، ص۲۳۵؛ الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، ج۳، ص۲۳۱ - ۲۳۲ و ۲۸۰؛ تاریخ ابن خلدون، ابن خلدون، ج۲، ص۱۶۰؛ الأمتاع الأسماع، مقریزی، ج۱۳، ص۲۳۸ - ۲۳۹؛ الاصابه، ابن حجر، ج۳، ص۷۰ و تاریخ الطبری، طبری، ج۳، ص۵۶۳.</ref> و در [[مبارزه]] با [[خوارج]] هم از وی یاد شده است<ref>مفتاح السعادة فی شرح نهج البلاغة، قاینی خراسانی، ج۶، ص۱۵۰ – ۱۵۲.</ref>. بعد از [[شهادت]] [[مولای متقیان]]، [[حضرت علی]] {{ع}} [[حکومت]] در دستان [[با کفایت]] [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} قرار گرفت<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۴، ص۱۲۱ و المنتظم، ابن جوزی، ج۵، ص۱۶۴.</ref> و ایشان نیز [[سعید بن مسعود]] را در [[مقام]] خود نگه داشت<ref>الغارات، ثقفی کوفی، ج۱، ص۲؛ تاریخ الیعقوبی، یعقوبی، ج۲، ص۲۰۱؛ أنساب الأشراف، بلاذری، ج۲، ص۴۸۴ - ۴۸۵؛ تاریخ الطبری، طبری، ج۴: ص۱۲۱ - ۱۲۲؛ نقد الرجال، تفرشی، ج۲، ص۳۲۷؛ تعلیقة علی منهج المقال، وحید بهبهانی، ص۲۶۵؛ منتهی المقال فی أحوال الرجال، اسماعیل مازندرانی، ج۱، ص۱۹۴؛ تاریخ ابن خلدون، ابن خلدون، ج۲، ص۱۶۹ و نهایة الأرب فی فنون الأدب، نویری، ج۲۰، ص۱۰۲.</ref> و به خاطر شرایط خاص زمان و وجود بحران‌های شدید [[امام حسن]] {{ع}} مجبور شد با لشکری [[عظیم]] به سوی [[معاویه]] حرکت کند <ref>المنتظم، ابن جوزی، ج۵، ص۱۶۶.</ref>؛ با حرکت این [[لشکر]] [[معاویه]] خواست تا با [[پول]] و وعده‌های خیالی عده‌ای از سران [[سپاه امام]] را بفریبد و از کسانی که در دام [[معاویه]] [[اسیر]] شد، [[عبیدالله بن عباس]]، پسر عموی [[امام حسن]] {{ع}} بود که به ایشان [[خیانت]] کرده، [[لشکر]] را رها کرد<ref>معجم رجال الحدیث، خوئی، ج۱۲، ص۸۰ – ۸۱ و جواهر التاریخ، کورانی، ج۳، ص۲۲.</ref>.		او در زمان [[حکومت]] [[مولای متقیان]]، [[حضرت علی]] {{ع}} در [[خدمت]] [[امام]] و مولای خود بود و ابتدا [[حاکم]] استان الزوابی<ref>الأخبار الطوال، ابن قتیبه دینوری، ص۱۵۳-۱۵۴.</ref> و سپس [[حاکم]] [[مدائن]] یا [[ساباط]] [[مدائن]] شد<ref>الخلاف، شیخ طوسی، ج۱، ص۵۹۲؛ المؤتلف من المختلف بین أئمة السلف، شیخ طبرسی، ج۱، ص۲۱۰؛ لوامع صاحبقرانی، محمدتقی مجلسی، ج۳، ص۴۲۴؛ موسوعة طبقات الفقهاء، سبحانی، ج۳، ص۳۸۶ (پاورقی) و الروض العطار فی خبر الأقطار، محمد بن عبدالمنعم حمیری، ج۲۹۷.</ref>؛ در [[فتنه]] [[عبدالله بن سبا]] [[حضرت علی]] {{ع}} او را به [[مدائن]] [[تبعید]] کرد تا به خاطر حضور مقتدرانه [[سعید بن مسعود]] در آنجا از [[شر]] فتنه‌های [[عبدالله بن سبا]] در [[امان]] باشد<ref>عبدالله بن سبا، سید مرتضی عسکری، ج۲، ص۲۲۵ - ۲۳۴.</ref>. لذا [[حضرت علی]] {{ع}} هنگام حرکت به سوی [[صفین]] از کنار این [[شهر]] گذشت و در نام‌های به او چنین نوشت: "تو [[رضایت]] [[امامت]] را جلب کرده‌ای<ref>نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة، محمودی، ج۵، ص۱۴ - ۱۶؛ الصحابة بین العدالة والعصمة، شیخ محمد سند، ص۱۷۲ و مصباح البلاغة، میرجهانی، ج۴، ص۱۵۲.</ref>". همچنین [[امام علی]] {{ع}} هنگام عبور از کنار این [[شهر]] با دیدن آثار کاخ کسری اشعاری را هم سرود<ref>السراج الوهاج لدفع عجاج قاطعة اللجاج، فاضل قطیفی، ص۹۹؛ الینابیع الفقهیه، علی اصغر مروارید، ج۵، ص۳۲۴ و ۷. الأخبار مفتاح السعادة فی شرح نهج البلاغة، القاینی خراسانی، ج۴، ص۵۴۱.</ref>. [[سعد بن مسعود]] در تمام جنگ‌های [[مولای متقیان]] {{ع}} در کنار ایشان بود <ref>الأخبار الطوال، ابن قتیبة دینوری، ص۱۴۶؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۴۳، ص۴۴۹؛ أنساب الأشراف، بلاذری، ج۲، ص۲۳۵؛ الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، ج۳، ص۲۳۱ - ۲۳۲ و ۲۸۰؛ تاریخ ابن خلدون، ابن خلدون، ج۲، ص۱۶۰؛ الأمتاع الأسماع، مقریزی، ج۱۳، ص۲۳۸ - ۲۳۹؛ الاصابه، ابن حجر، ج۳، ص۷۰ و تاریخ الطبری، طبری، ج۳، ص۵۶۳.</ref> و در [[مبارزه]] با [[خوارج]] هم از وی یاد شده است<ref>مفتاح السعادة فی شرح نهج البلاغة، قاینی خراسانی، ج۶، ص۱۵۰ – ۱۵۲.</ref>. بعد از [[شهادت]] [[مولای متقیان]]، [[حضرت علی]] {{ع}} [[حکومت]] در دستان [[با کفایت]] [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} قرار گرفت<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۴، ص۱۲۱ و المنتظم، ابن جوزی، ج۵، ص۱۶۴.</ref> و ایشان نیز [[سعید بن مسعود]] را در [[مقام]] خود نگه داشت<ref>الغارات، ثقفی کوفی، ج۱، ص۲؛ تاریخ الیعقوبی، یعقوبی، ج۲، ص۲۰۱؛ أنساب الأشراف، بلاذری، ج۲، ص۴۸۴ - ۴۸۵؛ تاریخ الطبری، طبری، ج۴: ص۱۲۱ - ۱۲۲؛ نقد الرجال، تفرشی، ج۲، ص۳۲۷؛ تعلیقة علی منهج المقال، وحید بهبهانی، ص۲۶۵؛ منتهی المقال فی أحوال الرجال، اسماعیل مازندرانی، ج۱، ص۱۹۴؛ تاریخ ابن خلدون، ابن خلدون، ج۲، ص۱۶۹ و نهایة الأرب فی فنون الأدب، نویری، ج۲۰، ص۱۰۲.</ref> و به خاطر شرایط خاص زمان و وجود بحران‌های شدید [[امام حسن]] {{ع}} مجبور شد با لشکری [[عظیم]] به سوی [[معاویه]] حرکت کند <ref>المنتظم، ابن جوزی، ج۵، ص۱۶۶.</ref>؛ با حرکت این [[لشکر]] [[معاویه]] خواست تا با [[پول]] و وعده‌های خیالی عده‌ای از سران [[سپاه امام]] را بفریبد و از کسانی که در دام [[معاویه]] [[اسیر]] شد، [[عبیدالله بن عباس]]، پسر عموی [[امام حسن]] {{ع}} بود که به ایشان [[خیانت]] کرده، [[لشکر]] را رها کرد<ref>معجم رجال الحدیث، خوئی، ج۱۲، ص۸۰ – ۸۱ و جواهر التاریخ، کورانی، ج۳، ص۲۲.</ref>.

Ali در ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۴۶

2023-02-26T17:46:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۲۱:۱۶
خط ۸۵:		خط ۸۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~اصحاب امام علی]]~~		[[رده:ابن مسعود ثقفی]]
	~~[[رده:اصحاب امام حسن~~]]

Wasity: جایگزینی متن - 'فرماندار مدائن' به 'فرماندار مدائن'

2023-02-14T10:32:34Z

جایگزینی متن - 'فرماندار مدائن' به 'فرماندار مدائن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۰۲
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	علی{{ع}} فرمود:ما نیازی به مالیات زنان روسپی نداریم<ref>{{متن حدیث\|لاَ حَاجَةَ لَنَا فِي أُجُورِ الْمُومِسَاتِ}}</ref>.		علی{{ع}} فرمود:ما نیازی به مالیات زنان روسپی نداریم<ref>{{متن حدیث\|لاَ حَاجَةَ لَنَا فِي أُجُورِ الْمُومِسَاتِ}}</ref>.

	و حضرت دستور داد اموال مدائن را به بیت المال بردند<ref>ابن أبی شیبه، مصنف، ج۷، ص۲۶۳؛ الإصابه، ج۶، ص۲۷۶، ش۸۵۶۷؛ اوزبک، مسند علی بن ابی طالب{{ع}}، ج۶، ص۵۰۶، ح۸۸۵۲.</ref>. این نشان می‌دهد که سعد در گردآوری [[خراج]] بسیار دقیق بوده و هیچگونه کوتاهی نداشته و حتی خراج و جزیه‌ای که [[اهل ذمه]] از طریق روسپیگری کسب کرده بودند و به وی دادند جدا کرده است<ref>ر.ک: همین کتاب، ج۳، ص۵۹۷، فصل منابع بیت المال.</ref> و به موقع [[خراج]] خود را ارسال نموده. از این روی [[امیرالمؤمنین]] هنگامی که [[سعد بن مسعود]] [[فرماندار~~]] [[~~مدائن]] بود، برای او چنین نوشت: تو ای سعد! خراجت را پرداخت کرده‌ای، از پروردگارت [[اطاعت]] نموده‌ای و [[رهبر]] و [[امامت]] را [[خشنود]] کرده‌ای، مانند کارمزد ضابط و [[نیکوکار]]، [[پرهیزگار]] و نجیب. پس [[خداوند]] [[گناهان]] تو را بیامرزد، [[کوشش]] تو را قبول کند و [[عاقبت]] تو را [[نیکو]] گرداند!<ref>{{متن حدیث\|امَّا بَعْدُ: فَاِنَّكَ قَدْ أدَّيْتَ خَراجَكَ وَ أَطَعْتَ رَبَّكَ وَ أَرْضَيْتَ إِمامَكَ فِعْلَ الْمبِرِّ التَّقِيِّ النَّجيبِ، فَغَفَرَ اللَّهُ وَ تَقَبَّلَ سَعْيَكَ وَ حَسَّنَ مَآبَكَ}}؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۰۱؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۱۵۸.</ref>؛		و حضرت دستور داد اموال مدائن را به بیت المال بردند<ref>ابن أبی شیبه، مصنف، ج۷، ص۲۶۳؛ الإصابه، ج۶، ص۲۷۶، ش۸۵۶۷؛ اوزبک، مسند علی بن ابی طالب{{ع}}، ج۶، ص۵۰۶، ح۸۸۵۲.</ref>. این نشان می‌دهد که سعد در گردآوری [[خراج]] بسیار دقیق بوده و هیچگونه کوتاهی نداشته و حتی خراج و جزیه‌ای که [[اهل ذمه]] از طریق روسپیگری کسب کرده بودند و به وی دادند جدا کرده است<ref>ر.ک: همین کتاب، ج۳، ص۵۹۷، فصل منابع بیت المال.</ref> و به موقع [[خراج]] خود را ارسال نموده. از این روی [[امیرالمؤمنین]] هنگامی که [[سعد بن مسعود]] [[فرماندار مدائن]] بود، برای او چنین نوشت: تو ای سعد! خراجت را پرداخت کرده‌ای، از پروردگارت [[اطاعت]] نموده‌ای و [[رهبر]] و [[امامت]] را [[خشنود]] کرده‌ای، مانند کارمزد ضابط و [[نیکوکار]]، [[پرهیزگار]] و نجیب. پس [[خداوند]] [[گناهان]] تو را بیامرزد، [[کوشش]] تو را قبول کند و [[عاقبت]] تو را [[نیکو]] گرداند!<ref>{{متن حدیث\|امَّا بَعْدُ: فَاِنَّكَ قَدْ أدَّيْتَ خَراجَكَ وَ أَطَعْتَ رَبَّكَ وَ أَرْضَيْتَ إِمامَكَ فِعْلَ الْمبِرِّ التَّقِيِّ النَّجيبِ، فَغَفَرَ اللَّهُ وَ تَقَبَّلَ سَعْيَكَ وَ حَسَّنَ مَآبَكَ}}؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۰۱؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۱۵۸.</ref>؛

	امیرالمؤمنین در این [[نامه]] از سعد [[تجلیل]] می‌کند و می‌فرماید که تو [[امام]] و رهبرت را خشنود کرده‌ای و خراجت را پرداخت نموده‌ای؛ در حالی که در نامه‌های مختلفی که حضرت به [[استانداران]] و [[فرمانداران]] خود نوشته، همیشه آنها را به پرداخت خراج [[تشویق]] نموده و از کسر پرداخت آن بر [[حذر]] داشته است و این نشان [[ایمان]] و [[اعتقاد]] سعد و درستکاری و [[امانتداری]] اوست که حضرت اینگونه از او [[تمجید]] و تجلیل می‌کند و [[حسن عاقبت]] را برای او [[آرزو]] می‌کند و کسی که امیرالمؤمنین{{ع}} برای او [[دعا]] کند، مسلّماً [[عاقبت به خیر]] خواهد شد و این را سعد در [[زمان]] [[خلافت]] [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} نشان داد.		امیرالمؤمنین در این [[نامه]] از سعد [[تجلیل]] می‌کند و می‌فرماید که تو [[امام]] و رهبرت را خشنود کرده‌ای و خراجت را پرداخت نموده‌ای؛ در حالی که در نامه‌های مختلفی که حضرت به [[استانداران]] و [[فرمانداران]] خود نوشته، همیشه آنها را به پرداخت خراج [[تشویق]] نموده و از کسر پرداخت آن بر [[حذر]] داشته است و این نشان [[ایمان]] و [[اعتقاد]] سعد و درستکاری و [[امانتداری]] اوست که حضرت اینگونه از او [[تمجید]] و تجلیل می‌کند و [[حسن عاقبت]] را برای او [[آرزو]] می‌کند و کسی که امیرالمؤمنین{{ع}} برای او [[دعا]] کند، مسلّماً [[عاقبت به خیر]] خواهد شد و این را سعد در [[زمان]] [[خلافت]] [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} نشان داد.

Bahmani: /* سعد بن مسعود ثقفی، فرماندار مدائن */

2023-02-12T06:41:03Z

سعد بن مسعود ثقفی، فرماندار مدائن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۱
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	برخی از بزرگان [[شهر کوفه]] نیز حاضر شدند در مقابل وعده‌های [[معاویه]]، [[امام حسن]] {{ع}} را به او [[تسلیم]] کنند، یا ایشان را بکشند<ref>علل الشرائع، شیخ صدوق، ج۱، ص۲۲۰ - ۲۲۱ و اعیان الشیعه، سید محسن امین، ج۱، ص۵۶۹.</ref>. هنگامی که [[امام حسن]] {{ع}} از [[مکر]] و [[خیانت]] [[اشراف کوفه]] مطلع شد، در نزدیکی [[مدائن]] توقف کرده، وضعیت [[سپاه]] را سنجید<ref>مقاتل الطالبین، ابی الفرج اصفهانی، ص۴۱ و بحار الأنوار، علامه مجلسی، ج۴۴، ص۴۶- ۴۷. أعیان الشیعة، سید محسن امین عاملی، ص۵۶۸ - ۵۶۹، و موسوعة کلمات الإمام الحسن {{ع}} جمعی از نویسندگان، ص۱۲۵ - ۱۲۶.</ref>؛ در این حال، عده‌ای از [[خوارج]] [[امام]] را به [[شرک]] و [[خیانت]] متهم کرده، بر [[امام حسن]] {{ع}} شوریدند<ref>أعیان الشیعة، سید محسن امین عاملی، ص۵۶۸ - ۵۶۹، و موسوعة کلمات الإمام الحسن {{ع}} جمعی از نویسندگان، ص۱۲۵ – ۱۲۶؛ الارشاد، شیخ مفید، ج۲، ص۱۲؛ کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ابن ابی الفتح اربلی، ج۲، ص۱۶۳؛ عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبة، ص۶۶ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۲۳.</ref>؛ زیرا آنان فقط به [[جنگ]] می‌اندیشیدند و تنها راه مقابله با [[فتنه]] [[اموی]] را مقابله مستقیم و مسلحانه می‌دانستند؛ اما [[امام حسن]] {{ع}} در مرحله اول به [[حفظ]] کیان [[مسلمین]] و در مرحله بعد به حضور در رأس [[قدرت]] می‌اندیشید؛ و این دو گانگی در [[اندیشه]]، [[اهل]] [[نهروان]] را بر آن داشت که ناجوانمردانه بر [[امام]] و [[حاکم]] خویش یورش می‌برند. و در این یورش شخصی به نام [[سنان]]<ref>الارشاد، شیخ مفید، ج۲، ص۱۲؛ کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ابن ابی الفتح اربلی، ج۲، ص۱۶۳؛ عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبة، ص۶۶ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۲۳.موسوعة، کلمات الإمام الحسن {{ع}}، ص۱۲۲.</ref>، ناجوانمردانه به [[جان]] [[امام حسن]] {{ع}} [[سوء قصد]] و ایشان را به شدت مجروح کرد<ref>موسوعة، کلمات الإمام الحسن {{ع}}، ص۱۲۲. الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۷– ۲۸۸؛ أعیان الشیعة، ج۷، ص۲۳۰ و وضوء النبی، شهرستانی، ج۱، ص۱۵۹.</ref>. [[امام حسن]] {{ع}} در این زمان به کوشک [[مدائن]] منتقل شده، در آنجا به استراحت پرداخت <ref>الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۷– ۲۸۸؛ أعیان الشیعة، ج۷، ص۲۳۰ و وضوء النبی، شهرستانی، ج۱، ص۱۵۹.</ref>. [[حاکم]] [[مدائن]]، [[سعید بن مسعود]] هم از [[امام]] {{ع}} چون [[جان]] خود محافظت می‌کرد. البته صاحبان برخی از منابع بر آن شده‌اند تا به این [[صحابی]] بزرگ [[تهمت]] بزنند؛ وی به [[امام]] [[خیانت]] نکرد و در دام [[مکر]] [[معاویه]] گرفتار نشده، نسبت به امویها [[روی خوش]] نشان نداد<ref>عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبه، ص۶۵ - ۶۷؛ الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۸؛ اعیان الشیعه، ج۱، ص۵۶۹ و جواهر التاریخ، کورانی عاملی، ج۳، ص۲۰.</ref>. پس این افراد در پی [[تخریب]] اطرافیان وی بر آمدند؛ و درباره [[مختار بن ابی عبید الثقفی]] [[بدگویی]] کردند؛ زیرا نظر بیشتر نویسندگان متون [[اهل سنت]] نسبت به [[شخصیت]] مختار به شدت منفی است در این منابع آمده است: هنگامی که [[امام حسن]] {{ع}} در کوشک [[مدائن]] در حال معالجه بود، مختار به عموی خود گفت: "ما باید [[امام حسن]] {{ع}} را به [[معاویه]] [[تسلیم]] کنیم"، اما [[سعید بن مسعود]] او را [[سرزنش]] کرده و گفت: {{عربی\|"قبح الله رأيك انا عامل أبيه وقد ائتمنني و شرفني و هبني نسيت بلاء أأنسى رسول الله ولا احفظه في ابن بنته و حبيبه؟"}}<ref>تنزیه الأنبیاء شریف المرتضی، ص۲۲۲؛ بحارالأنوار، علامه مجلسی، ج۴۴، ص۲۷ - ۲۹ و جواهر التاریخ، ج۴، ص۳۸۱ - ۳۸۲.</ref>" اما [[حضرت]] [[آیت الله]] [[سید ابوالقاسم خوئی]] این سخنان را [[باطل]] و بی‌[[ارزش]] می‌داند <ref>معجم رجال الحدیث، خوئی، ج۱۹، ص۱۰۸ - ۱۰۹.</ref><ref>[[سید حمید روحانی\|روحانی، سید حمید]]، [[سعید بن مسعود الثقفی (مقاله)\|مقاله «سعید بن مسعود الثقفی»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)\| اصحاب امام حسن مجتبی]]، ص ۳۵۹-۳۶۲.</ref>		برخی از بزرگان [[شهر کوفه]] نیز حاضر شدند در مقابل وعده‌های [[معاویه]]، [[امام حسن]] {{ع}} را به او [[تسلیم]] کنند، یا ایشان را بکشند<ref>علل الشرائع، شیخ صدوق، ج۱، ص۲۲۰ - ۲۲۱ و اعیان الشیعه، سید محسن امین، ج۱، ص۵۶۹.</ref>. هنگامی که [[امام حسن]] {{ع}} از [[مکر]] و [[خیانت]] [[اشراف کوفه]] مطلع شد، در نزدیکی [[مدائن]] توقف کرده، وضعیت [[سپاه]] را سنجید<ref>مقاتل الطالبین، ابی الفرج اصفهانی، ص۴۱ و بحار الأنوار، علامه مجلسی، ج۴۴، ص۴۶- ۴۷. أعیان الشیعة، سید محسن امین عاملی، ص۵۶۸ - ۵۶۹، و موسوعة کلمات الإمام الحسن {{ع}} جمعی از نویسندگان، ص۱۲۵ - ۱۲۶.</ref>؛ در این حال، عده‌ای از [[خوارج]] [[امام]] را به [[شرک]] و [[خیانت]] متهم کرده، بر [[امام حسن]] {{ع}} شوریدند<ref>أعیان الشیعة، سید محسن امین عاملی، ص۵۶۸ - ۵۶۹، و موسوعة کلمات الإمام الحسن {{ع}} جمعی از نویسندگان، ص۱۲۵ – ۱۲۶؛ الارشاد، شیخ مفید، ج۲، ص۱۲؛ کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ابن ابی الفتح اربلی، ج۲، ص۱۶۳؛ عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبة، ص۶۶ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۲۳.</ref>؛ زیرا آنان فقط به [[جنگ]] می‌اندیشیدند و تنها راه مقابله با [[فتنه]] [[اموی]] را مقابله مستقیم و مسلحانه می‌دانستند؛ اما [[امام حسن]] {{ع}} در مرحله اول به [[حفظ]] کیان [[مسلمین]] و در مرحله بعد به حضور در رأس [[قدرت]] می‌اندیشید؛ و این دو گانگی در [[اندیشه]]، [[اهل]] [[نهروان]] را بر آن داشت که ناجوانمردانه بر [[امام]] و [[حاکم]] خویش یورش می‌برند. و در این یورش شخصی به نام [[سنان]]<ref>الارشاد، شیخ مفید، ج۲، ص۱۲؛ کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ابن ابی الفتح اربلی، ج۲، ص۱۶۳؛ عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبة، ص۶۶ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۲۳.موسوعة، کلمات الإمام الحسن {{ع}}، ص۱۲۲.</ref>، ناجوانمردانه به [[جان]] [[امام حسن]] {{ع}} [[سوء قصد]] و ایشان را به شدت مجروح کرد<ref>موسوعة، کلمات الإمام الحسن {{ع}}، ص۱۲۲. الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۷– ۲۸۸؛ أعیان الشیعة، ج۷، ص۲۳۰ و وضوء النبی، شهرستانی، ج۱، ص۱۵۹.</ref>. [[امام حسن]] {{ع}} در این زمان به کوشک [[مدائن]] منتقل شده، در آنجا به استراحت پرداخت <ref>الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۷– ۲۸۸؛ أعیان الشیعة، ج۷، ص۲۳۰ و وضوء النبی، شهرستانی، ج۱، ص۱۵۹.</ref>. [[حاکم]] [[مدائن]]، [[سعید بن مسعود]] هم از [[امام]] {{ع}} چون [[جان]] خود محافظت می‌کرد. البته صاحبان برخی از منابع بر آن شده‌اند تا به این [[صحابی]] بزرگ [[تهمت]] بزنند؛ وی به [[امام]] [[خیانت]] نکرد و در دام [[مکر]] [[معاویه]] گرفتار نشده، نسبت به امویها [[روی خوش]] نشان نداد<ref>عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبه، ص۶۵ - ۶۷؛ الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۸؛ اعیان الشیعه، ج۱، ص۵۶۹ و جواهر التاریخ، کورانی عاملی، ج۳، ص۲۰.</ref>. پس این افراد در پی [[تخریب]] اطرافیان وی بر آمدند؛ و درباره [[مختار بن ابی عبید الثقفی]] [[بدگویی]] کردند؛ زیرا نظر بیشتر نویسندگان متون [[اهل سنت]] نسبت به [[شخصیت]] مختار به شدت منفی است در این منابع آمده است: هنگامی که [[امام حسن]] {{ع}} در کوشک [[مدائن]] در حال معالجه بود، مختار به عموی خود گفت: "ما باید [[امام حسن]] {{ع}} را به [[معاویه]] [[تسلیم]] کنیم"، اما [[سعید بن مسعود]] او را [[سرزنش]] کرده و گفت: {{عربی\|"قبح الله رأيك انا عامل أبيه وقد ائتمنني و شرفني و هبني نسيت بلاء أأنسى رسول الله ولا احفظه في ابن بنته و حبيبه؟"}}<ref>تنزیه الأنبیاء شریف المرتضی، ص۲۲۲؛ بحارالأنوار، علامه مجلسی، ج۴۴، ص۲۷ - ۲۹ و جواهر التاریخ، ج۴، ص۳۸۱ - ۳۸۲.</ref>" اما [[حضرت]] [[آیت الله]] [[سید ابوالقاسم خوئی]] این سخنان را [[باطل]] و بی‌[[ارزش]] می‌داند <ref>معجم رجال الحدیث، خوئی، ج۱۹، ص۱۰۸ - ۱۰۹.</ref><ref>[[سید حمید روحانی\|روحانی، سید حمید]]، [[سعید بن مسعود الثقفی (مقاله)\|مقاله «سعید بن مسعود الثقفی»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)\| اصحاب امام حسن مجتبی]]، ص ۳۵۹-۳۶۲.</ref>

	==[[سعد بن مسعود ثقفی]]، [[فرماندار]] [[مدائن]]==		==[[سعد بن مسعود ثقفی]]، فرماندار [[مدائن]]==
	[[سعد بن مسعود]] یکی از [[یاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود که حضرت او را بعد از ورود به [[کوفه]]، بر آستان [[زوابی]] گمارد<ref>بحارالأنوار، ج۳۲، ص۳۵۷؛ أخبار الطوال، ص۱۵۳.</ref>.		[[سعد بن مسعود]] یکی از [[یاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود که حضرت او را بعد از ورود به [[کوفه]]، بر آستان [[زوابی]] گمارد<ref>بحارالأنوار، ج۳۲، ص۳۵۷؛ أخبار الطوال، ص۱۵۳.</ref>.

	و در [[جنگ جمل]] [[امیر]] [[لشکر]] بر قبائل قیس و [[عبد القیس]] بود<ref>نویری، نهایة الإرب، ج۵، ص۱۳۳؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۱۹۳.</ref>. بعدها حضرت در هنگام [[جنگ صفین]]، او را به عنوان فرماندار مدائن [[انتخاب]] کرد که تا [[زمان]] [[~~خلافت~~ امام مجتبی]]{{ع}} در این سمت باقی ماند.		و در [[جنگ جمل]] [[امیر]] [[لشکر]] بر قبائل قیس و [[عبد القیس]] بود<ref>نویری، نهایة الإرب، ج۵، ص۱۳۳؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۱۹۳.</ref>. بعدها حضرت در هنگام [[جنگ صفین]]، او را به عنوان فرماندار مدائن [[انتخاب]] کرد که تا [[زمان]] خلافت [[امام مجتبی]]{{ع}} در این سمت باقی ماند.

	[[شهر]] مدائن پایتخت سابق [[ایران]] بود که در زمان [[خلیفه دوم]] فتح گردید و مدتی [[سلمان فارسی]] به عنوان [[حاکم]] مدائن [[منصوب]] شد و در آنجا از [[دنیا]] رفت. در [[زمان عثمان]] ابتدا [[حارث بن حکم]] و بعد از او [[حذیفه بن یمان]] به عنوان فرماندار مدائن انتخاب شدند و [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بعد از جنگ جمل، [[یزید بن قیس]] را به عنوان فرماندار مدائن انتخاب کرد<ref>بحارالأنوار، ج۳۲، ص۳۵۷.</ref>. برابر نقل [[بلاذری]]، برای مدتی [[لام بن زیاد]]، [[برادر]] [[مادری]] [[عدی بن حاتم]]، حاکم مدائن بود<ref>بلاذری، أنساب الاشراف، ج۲، ص۲۷۳.</ref>.		[[شهر]] مدائن پایتخت سابق [[ایران]] بود که در زمان [[خلیفه دوم]] فتح گردید و مدتی [[سلمان فارسی]] به عنوان [[حاکم]] مدائن [[منصوب]] شد و در آنجا از [[دنیا]] رفت. در [[زمان عثمان]] ابتدا [[حارث بن حکم]] و بعد از او [[حذیفه بن یمان]] به عنوان فرماندار مدائن انتخاب شدند و [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بعد از جنگ جمل، [[یزید بن قیس]] را به عنوان فرماندار مدائن انتخاب کرد<ref>بحارالأنوار، ج۳۲، ص۳۵۷.</ref>. برابر نقل [[بلاذری]]، برای مدتی [[لام بن زیاد]]، [[برادر]] [[مادری]] [[عدی بن حاتم]]، حاکم مدائن بود<ref>بلاذری، أنساب الاشراف، ج۲، ص۲۷۳.</ref>.

Bahmani در ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۹

2023-02-08T07:19:56Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ابن مسعود ثقفی		\| موضوع مرتبط = ابن مسعود ثقفی
	\| عنوان مدخل = [[ابن مسعود ثقفی]]		\| عنوان مدخل = ابن مسعود ثقفی
	\| مداخل مرتبط = [[ابن مسعود ثقفی در تاریخ اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[ابن مسعود ثقفی در تاریخ اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	[[بلاذری]] نام فرزند عدی بن حاتم را زید دانسته و تصریح می‌کند طَریف در [[جنگ جمل]] همراه علی{{ع}} بود و به [[شهادت]] رسید و [[طرفه]] در [[جنگ نهروان]] در رکاب علی{{ع}} به شهادت رسید و کسی که با خوارج بود زید بن عدی بود<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۳۶۴.</ref>. آن [[زمان]] که [[معاویه]] در دربار خود به [[طعنه]] به عدی گفت: «أین الطّرَفات»؛ [[فرزندان]] تو کجا هستند؟ پاسخ داد در رکاب علی{{ع}} به [[شهادت]] رسیدند<ref>أمین، أعیان الشیعه، ج۸، ص۱۴۴.</ref>. برابر نقل [[سفینة]] البحار<ref>قمی، سفینة البحار، ج۲، ص۱۷۰.</ref> و [[تاج العروس]]<ref>زبیدی، تاج العروس، ج۲۳، ص۸۱.</ref> گفت: در [[صفین]] به شهادت رسیدند. نام آنها در [[سفینه]] [[طریف]]، طَرَفه و مُطَرِّف ذکر شده و در تاج العروس به جای مُطَرِّف، [[طارف]] آمده است. این سه در [[راه خدا]] به شهادت رسیدند و [[عدی بن حاتم]] به آن [[افتخار]] می‌کرد و در ادامه گفتوگو معاویه گفت: علی کار خوبی نکرد که فرزندان تو را به کشتن داد و فرزندان خود را [[حفظ]] نمود. عدی گفت: من خوب عمل نکردم که زنده ماندم و علی به شهادت رسید<ref> قمی، سفینة البحار، ج۲، ص۱۷۰.</ref>.		[[بلاذری]] نام فرزند عدی بن حاتم را زید دانسته و تصریح می‌کند طَریف در [[جنگ جمل]] همراه علی{{ع}} بود و به [[شهادت]] رسید و [[طرفه]] در [[جنگ نهروان]] در رکاب علی{{ع}} به شهادت رسید و کسی که با خوارج بود زید بن عدی بود<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۳۶۴.</ref>. آن [[زمان]] که [[معاویه]] در دربار خود به [[طعنه]] به عدی گفت: «أین الطّرَفات»؛ [[فرزندان]] تو کجا هستند؟ پاسخ داد در رکاب علی{{ع}} به [[شهادت]] رسیدند<ref>أمین، أعیان الشیعه، ج۸، ص۱۴۴.</ref>. برابر نقل [[سفینة]] البحار<ref>قمی، سفینة البحار، ج۲، ص۱۷۰.</ref> و [[تاج العروس]]<ref>زبیدی، تاج العروس، ج۲۳، ص۸۱.</ref> گفت: در [[صفین]] به شهادت رسیدند. نام آنها در [[سفینه]] [[طریف]]، طَرَفه و مُطَرِّف ذکر شده و در تاج العروس به جای مُطَرِّف، [[طارف]] آمده است. این سه در [[راه خدا]] به شهادت رسیدند و [[عدی بن حاتم]] به آن [[افتخار]] می‌کرد و در ادامه گفتوگو معاویه گفت: علی کار خوبی نکرد که فرزندان تو را به کشتن داد و فرزندان خود را [[حفظ]] نمود. عدی گفت: من خوب عمل نکردم که زنده ماندم و علی به شهادت رسید<ref> قمی، سفینة البحار، ج۲، ص۱۷۰.</ref>.

	[[حضرت امیرالمؤمنین]]{{ع}} برای [[جنگ نهروان]] در نامه‌ای از [[سعد بن مسعود]] خواست که جنگجویان [[مدائن]] را بفرستد<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۳۷؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۵۵.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص ~~323~~-~~326~~.</ref>		[[حضرت امیرالمؤمنین]]{{ع}} برای [[جنگ نهروان]] در نامه‌ای از [[سعد بن مسعود]] خواست که جنگجویان [[مدائن]] را بفرستد<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۳۷؛ تاریخ طبری، ج۴، ص۵۵.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص ۳۲۳-۳۲۶.</ref>

	==[[نامه]] تشکرآمیز [[امام علی]]{{ع}} به سعد بن مسعود==		==[[نامه]] تشکرآمیز [[امام علی]]{{ع}} به سعد بن مسعود==
خط ۳۹:		خط ۳۹:
	امیرالمؤمنین در این [[نامه]] از سعد [[تجلیل]] می‌کند و می‌فرماید که تو [[امام]] و رهبرت را خشنود کرده‌ای و خراجت را پرداخت نموده‌ای؛ در حالی که در نامه‌های مختلفی که حضرت به [[استانداران]] و [[فرمانداران]] خود نوشته، همیشه آنها را به پرداخت خراج [[تشویق]] نموده و از کسر پرداخت آن بر [[حذر]] داشته است و این نشان [[ایمان]] و [[اعتقاد]] سعد و درستکاری و [[امانتداری]] اوست که حضرت اینگونه از او [[تمجید]] و تجلیل می‌کند و [[حسن عاقبت]] را برای او [[آرزو]] می‌کند و کسی که امیرالمؤمنین{{ع}} برای او [[دعا]] کند، مسلّماً [[عاقبت به خیر]] خواهد شد و این را سعد در [[زمان]] [[خلافت]] [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} نشان داد.		امیرالمؤمنین در این [[نامه]] از سعد [[تجلیل]] می‌کند و می‌فرماید که تو [[امام]] و رهبرت را خشنود کرده‌ای و خراجت را پرداخت نموده‌ای؛ در حالی که در نامه‌های مختلفی که حضرت به [[استانداران]] و [[فرمانداران]] خود نوشته، همیشه آنها را به پرداخت خراج [[تشویق]] نموده و از کسر پرداخت آن بر [[حذر]] داشته است و این نشان [[ایمان]] و [[اعتقاد]] سعد و درستکاری و [[امانتداری]] اوست که حضرت اینگونه از او [[تمجید]] و تجلیل می‌کند و [[حسن عاقبت]] را برای او [[آرزو]] می‌کند و کسی که امیرالمؤمنین{{ع}} برای او [[دعا]] کند، مسلّماً [[عاقبت به خیر]] خواهد شد و این را سعد در [[زمان]] [[خلافت]] [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} نشان داد.

	نامه امیرالمؤمنین{{ع}} نشان نکته دیگری نیز هست و آن این که باید از افراد [[درستکار]] و مسئولانی که عملکرد آنها صحیح است، تقدیر و تشکر کرد و با این عمل، آنها را برای فعالیت‌های مناسب تشویق و [[ترغیب]] نمود، تا اینکه به تعبیر خود حضرت، افراد [[خطاکار]] و نیکوکار مساوی نباشند و [[برتری]] [[نیکوکاران]] معین و مشخص گردد.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص ~~326~~-~~327~~.</ref>		نامه امیرالمؤمنین{{ع}} نشان نکته دیگری نیز هست و آن این که باید از افراد [[درستکار]] و مسئولانی که عملکرد آنها صحیح است، تقدیر و تشکر کرد و با این عمل، آنها را برای فعالیت‌های مناسب تشویق و [[ترغیب]] نمود، تا اینکه به تعبیر خود حضرت، افراد [[خطاکار]] و نیکوکار مساوی نباشند و [[برتری]] [[نیکوکاران]] معین و مشخص گردد.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص ۳۲۶-۳۲۷.</ref>

	==سعد بن مسعود در زمان خلافت امام حسن مجتبی{{ع}}==		==سعد بن مسعود در زمان خلافت امام حسن مجتبی{{ع}}==
خط ۴۸:		خط ۴۸:
	آری معاویه افراد زیادی را برای رسیدن به [[ریاست]] و مقام [[تطمیع]] کرد و با [[پول]] و وعده ریاست آنها را خرید و گویا از این راه قصد تطمیع سعد را داشت؛ اما سعد بن مسعود [[فریب]] [[نیرنگ]] معاویه را نخورد و در مقابل پیشنهاد پسر برادرش جواب [[قاطع]] و [[خدا]] پسندی به او داد که ما نباید [[دوستی]] [[خاندان پیامبر]] را برای [[دنیا]] و [[ریاست]] آن رها کنیم بلکه دوستی و [[احترام]] به آنها را بر هر چیز مقدّم بداریم و شاید بر این اساس و طرز [[تفکر]] بود که بعدها مختار درصدد [[خونخواهی امام حسین]]{{ع}} بر آمد و تمام [[قاتلان]] حضرت را که بر آنها دست یافت، به [[هلاکت]] رساند.		آری معاویه افراد زیادی را برای رسیدن به [[ریاست]] و مقام [[تطمیع]] کرد و با [[پول]] و وعده ریاست آنها را خرید و گویا از این راه قصد تطمیع سعد را داشت؛ اما سعد بن مسعود [[فریب]] [[نیرنگ]] معاویه را نخورد و در مقابل پیشنهاد پسر برادرش جواب [[قاطع]] و [[خدا]] پسندی به او داد که ما نباید [[دوستی]] [[خاندان پیامبر]] را برای [[دنیا]] و [[ریاست]] آن رها کنیم بلکه دوستی و [[احترام]] به آنها را بر هر چیز مقدّم بداریم و شاید بر این اساس و طرز [[تفکر]] بود که بعدها مختار درصدد [[خونخواهی امام حسین]]{{ع}} بر آمد و تمام [[قاتلان]] حضرت را که بر آنها دست یافت، به [[هلاکت]] رساند.

	[[تذکر]] این نکته در شرح حال [[سعد بن مسعود]] خالی از [[لطف]] نیست که [[نسب]] [[ابراهیم ثقفی]] [[کوفی]]، صاحب [[الغارات]]، به وی می‌رسد. بدین گونه: [[ابراهیم بن محمد بن سعید بن هلال بن عاصم بن سعد بن مسعود]]. ابراهیم بن محمد از [[کوفه]] به [[اصفهان]] رفت تا کتابی را که در [[فضائل علی]]{{ع}} نوشته بود در آنجا بخواند؛ زیرا شنیده بود [[مردم]] اصفهان در [[تسنن]] بسیار متعصب‌اند. وی در ابتدا [[زیدی]] بود و بعد [[شیعه]] امامی شد و دارای تألیفات فراوانی است<ref>صدر، تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام، ص۲۴۱.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص ~~327~~-~~329~~.</ref>		[[تذکر]] این نکته در شرح حال [[سعد بن مسعود]] خالی از [[لطف]] نیست که [[نسب]] [[ابراهیم ثقفی]] [[کوفی]]، صاحب [[الغارات]]، به وی می‌رسد. بدین گونه: [[ابراهیم بن محمد بن سعید بن هلال بن عاصم بن سعد بن مسعود]]. ابراهیم بن محمد از [[کوفه]] به [[اصفهان]] رفت تا کتابی را که در [[فضائل علی]]{{ع}} نوشته بود در آنجا بخواند؛ زیرا شنیده بود [[مردم]] اصفهان در [[تسنن]] بسیار متعصب‌اند. وی در ابتدا [[زیدی]] بود و بعد [[شیعه]] امامی شد و دارای تألیفات فراوانی است<ref>صدر، تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام، ص۲۴۱.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص ۳۲۷-۳۲۹.</ref>

	== [[سعد بن مسعود ثقفی]]، [[فرماندار]] آستان [[زوابی]] ([[موصل]]) ==		== [[سعد بن مسعود ثقفی]]، [[فرماندار]] آستان [[زوابی]] ([[موصل]]) ==
خط ۷۴:		خط ۷۴:
	در این کتاب مدعی است که [[ابراهیم]] پیش از [[جنگ صفین]] به این منطقه رفته و بر شهرهای جزیره و موصل، دیار بکر، [[هیت]]، [[عانات]] و برخی شهرهای [[شام]] مسلط شده است<ref>تاریخ الموصل، ص۳۰.</ref>.		در این کتاب مدعی است که [[ابراهیم]] پیش از [[جنگ صفین]] به این منطقه رفته و بر شهرهای جزیره و موصل، دیار بکر، [[هیت]]، [[عانات]] و برخی شهرهای [[شام]] مسلط شده است<ref>تاریخ الموصل، ص۳۰.</ref>.

	اما با توجه به منبعی که ذکر کرده؛ یعنی [[اخبار الطوال]]<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۵۴.</ref>، و با توجه به [[حقایق]] [[تاریخی]]، درست [[مالک اشتر]] است نه فرزندش [[ابراهیم]]، که بعد ذکر خواهد شد. او در منطقه با ضحّاک بن قیس [[مبارزه]] می‌کرد و مقرّ خود را [[موصل]] قرار داد و در آنجا با نیروهای تقویت شده [[معاویه]] به [[فرماندهی]] ضحّاک مبارزه کرد<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۵۴.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص ~~343~~-~~345~~.</ref>		اما با توجه به منبعی که ذکر کرده؛ یعنی [[اخبار الطوال]]<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۵۴.</ref>، و با توجه به [[حقایق]] [[تاریخی]]، درست [[مالک اشتر]] است نه فرزندش [[ابراهیم]]، که بعد ذکر خواهد شد. او در منطقه با ضحّاک بن قیس [[مبارزه]] می‌کرد و مقرّ خود را [[موصل]] قرار داد و در آنجا با نیروهای تقویت شده [[معاویه]] به [[فرماندهی]] ضحّاک مبارزه کرد<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۵۴.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص ۳۴۳-۳۴۵.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۸۵:		خط ۸۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~ابن مسعود ثقفی~~]]		[[رده:اصحاب امام علی]]
			[[رده:اصحاب امام حسن]]

Msadeq: جایگزینی متن - ''''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱'''' به ''''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱''''

2023-01-26T09:56:30Z

جایگزینی متن - ''''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱'''' به ''''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱''''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۶
خط ۷۸:		خط ۷۸:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1100829.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|'''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱''']]		# [[پرونده:1100829.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱ (کتاب)\|'''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱''']]
	# [[پرونده:1100376.jpg\|22px]] [[سید حمید روحانی\|روحانی، سید حمید]]، [[سعید بن مسعود الثقفی (مقاله)\|مقاله «سعید بن مسعود الثقفی»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)\|'''اصحاب امام حسن مجتبی''']]		# [[پرونده:1100376.jpg\|22px]] [[سید حمید روحانی\|روحانی، سید حمید]]، [[سعید بن مسعود الثقفی (مقاله)\|مقاله «سعید بن مسعود الثقفی»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)\|'''اصحاب امام حسن مجتبی''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Msadeq: /* منابع */

2023-01-26T05:51:24Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۲۱
خط ۴۹:		خط ۴۹:

	[[تذکر]] این نکته در شرح حال [[سعد بن مسعود]] خالی از [[لطف]] نیست که [[نسب]] [[ابراهیم ثقفی]] [[کوفی]]، صاحب [[الغارات]]، به وی می‌رسد. بدین گونه: [[ابراهیم بن محمد بن سعید بن هلال بن عاصم بن سعد بن مسعود]]. ابراهیم بن محمد از [[کوفه]] به [[اصفهان]] رفت تا کتابی را که در [[فضائل علی]]{{ع}} نوشته بود در آنجا بخواند؛ زیرا شنیده بود [[مردم]] اصفهان در [[تسنن]] بسیار متعصب‌اند. وی در ابتدا [[زیدی]] بود و بعد [[شیعه]] امامی شد و دارای تألیفات فراوانی است<ref>صدر، تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام، ص۲۴۱.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص 327-329.</ref>		[[تذکر]] این نکته در شرح حال [[سعد بن مسعود]] خالی از [[لطف]] نیست که [[نسب]] [[ابراهیم ثقفی]] [[کوفی]]، صاحب [[الغارات]]، به وی می‌رسد. بدین گونه: [[ابراهیم بن محمد بن سعید بن هلال بن عاصم بن سعد بن مسعود]]. ابراهیم بن محمد از [[کوفه]] به [[اصفهان]] رفت تا کتابی را که در [[فضائل علی]]{{ع}} نوشته بود در آنجا بخواند؛ زیرا شنیده بود [[مردم]] اصفهان در [[تسنن]] بسیار متعصب‌اند. وی در ابتدا [[زیدی]] بود و بعد [[شیعه]] امامی شد و دارای تألیفات فراوانی است<ref>صدر، تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام، ص۲۴۱.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص 327-329.</ref>

			== [[سعد بن مسعود ثقفی]]، [[فرماندار]] آستان [[زوابی]] ([[موصل]]) ==
			[[سعد بن مسعود]] یکی از [[یاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} بود که او را در روزهای ابتدایی ورود به [[کوفه]]، بر [[استان زوابی]] گمارد<ref>بحارالأنوار، ج۳۲ ص۳۵۷؛ أخبار الطوال، ص۱۵۳.</ref>.

			== استان زوابی و موصل ==
			[[یاقوت حموی]] گوید: در [[عراق]] چهار [[نهر]] است: دو نهر بالای [[بغداد]] و در نهر پایین آن، که به هر کدام زاب گویند و به هر یک از این نهرها زابی اطلاق شده که تثنیه آن. زابیان و جمع آن زوابی است<ref>وقعه صفین حاشیه، ص۱۱؛ معجم البلدان، ج۳، ص۱۲۳.</ref>.

			'''زاب کبیر:''' نهری است در عراق که از [[ترکیه]] سرچشمه میگیرد، در سی وسه کیلومتری موصل قرار دارد و به دجله متصل می‌شود و زاب صغیر از طقطق می‌گذرد و به دجله متصل می‌شود<ref>المنجد (الاعلام)، ص۲۴۸.</ref>.

			[[ابن خرداد به]]، می‌نویسد: استان زوابی شامل سه ناحیه: زاب بالا، زاب وسط و زاب پایین است. وی مسیر بغداد تا [[رقّه]] را ذکر کرده و از سُرّمنرای تا بارِمّا شانزده فرسخ و از آنجا تا سنّ که رودخانه زاب کوچک در آن است پنج فرسخ و از سنّ تا [[حدیثه]] که رودخانه زاب بزرگ در آن است پانزده فرسخ و از آنجا تا موصل چهارده فرسخ دانسته است<ref>ابن خرداد به، المسالک و الممالک، ص۷۰.</ref>. این دو منطقه اخیر و [[نینوا]] و چند جای دیگر را از نواحی موصل شمرده‌اند<ref>ابن خرداد به، المسالک و الممالک، ص۷۱.</ref>.

			برخی موصل را میان عراق و جزیره و سبب [[تسمیه]] آن را به موصل (سبب وصل کننده آن دو) دانسته‌اند. برخی موصل را جزو جزیره، و این دو را با هم موصلان، نامیده‌اند<ref>ر.ک: حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۲۲۴ و ج۲، ص۱۳۴؛ دهخدا، لغت‌نامه، ج۱۴، ص۲۱۸۰۳.</ref>. در [[زمان]] [[بنی مروان]] موصل مرکز ایالت جزیره بود<ref>مصاحب، دائرة المعارف فارسی، ج۳، ص۲۹۱۴، واژه موصل.</ref>.

			بنابراین منطقه مأموریت سعد در محدوده موصل بوده و [[استان زوابی]] بر آن منطقه اطلاق می‌شده است و [[مؤیّد]] این مطلب آنکه نقل شده است حضرت، [[سعد بن مسعود]] را بعد از ورود به [[کوفه]] به عنوان [[فرماندار]] [[موصل]] [[انتخاب]] کرد<ref>معصوم دوم، ج۲، ص۹۳.</ref>.

			مؤید دیگر، روایتی است که در کافی نقل شده و از آن استفاده می‌شود که حضرت در موصل [[کارگزار]] داشته و به احتمال وی، سعد بن مسعود بوده است.

			در [[زمان]] [[حکومت]] حضرت، مردی به [[اشتباه]] فردی را کشت و چون [[قتل]] غیر عمد بود، حضرت خواست از او دیه بگیرد؛ از [[خویشاوندان]] وی پرسید. مرد گفت: من مردی از [[اهل]] موصل هستم و در اینجا (کوفه) کسی را ندارم. حضرت پس از تحقیق، وی را با [[نامه]] و همراه فردی به موصل فرستاد. در نامه به فرماندار موصل نوشت که دیه را از اهل و [[اقوام]] او در طول سه سال بگیرد و اگر [[خویشاوندی]] نداشت، از متولدین در موصل بگیرد و اگر نه خویشاوندی داشت و نه از [[مردم]] موصل بود، بعد از تحقیق کامل، وی را به کوفه بازگرداند و علت را اینگونه ذکر فرمود: زیرا من [[ولیّ]] آن مرد هستم و از جانب وی دیه را میپردازم و [[خون]] [[مسلمانی]] را هدر نمی‌کنم<ref>{{متن حدیث\|فَأَنَا وَلِيُّهُ وَ الْمُؤَدِّي عَنْهُ وَ لَا أُبْطِلُ دَمَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ}}؛ محمودی، نهج السعاده، ج۴، ص۱۴۰؛ کافی، ج۷، ص۳۶۴؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۲، ص۳۷۴؛ دعائم الاسلام، ج۲، ص۴۱۴.</ref>.

			یعنی حال که نمی‌شود از راه معمول دیه مسلمانی را پرداخت، [[حاکم مسلمین]] که ولیّ همه [[مسلمانان]] است باید دیه را بدهد.

			در کتاب [[تاریخ موصل]] نام سه نفر از [[کارگزاران]] حضرت بر موصل به نام‌های: [[معقل بن قیس ریاحی]]، [[ابراهیم بن مالک اشتر]] و [[عبدالرحمان خثعمی]] ذکر شده است<ref>دیوة حیّ، تاریخ الموصل، ج۱، ص۳۰.</ref>.

			در این کتاب مدعی است که [[ابراهیم]] پیش از [[جنگ صفین]] به این منطقه رفته و بر شهرهای جزیره و موصل، دیار بکر، [[هیت]]، [[عانات]] و برخی شهرهای [[شام]] مسلط شده است<ref>تاریخ الموصل، ص۳۰.</ref>.

			اما با توجه به منبعی که ذکر کرده؛ یعنی [[اخبار الطوال]]<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۵۴.</ref>، و با توجه به [[حقایق]] [[تاریخی]]، درست [[مالک اشتر]] است نه فرزندش [[ابراهیم]]، که بعد ذکر خواهد شد. او در منطقه با ضحّاک بن قیس [[مبارزه]] می‌کرد و مقرّ خود را [[موصل]] قرار داد و در آنجا با نیروهای تقویت شده [[معاویه]] به [[فرماندهی]] ضحّاک مبارزه کرد<ref>دینوری، اخبار الطوال، ص۱۵۴.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص 343-345.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Msadeq: /* منابع */

2023-01-25T09:45:04Z

منابع

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'الإرشاد' به 'الارشاد'

2022-09-18T08:02:59Z

جایگزینی متن - 'الإرشاد' به 'الارشاد'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۳۲
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	او در زمان [[حکومت]] [[مولای متقیان]]، [[حضرت علی]] {{ع}} در [[خدمت]] [[امام]] و مولای خود بود و ابتدا [[حاکم]] استان الزوابی<ref>الأخبار الطوال، ابن قتیبه دینوری، ص۱۵۳-۱۵۴.</ref> و سپس [[حاکم]] [[مدائن]] یا [[ساباط]] [[مدائن]] شد<ref>الخلاف، شیخ طوسی، ج۱، ص۵۹۲؛ المؤتلف من المختلف بین أئمة السلف، شیخ طبرسی، ج۱، ص۲۱۰؛ لوامع صاحبقرانی، محمدتقی مجلسی، ج۳، ص۴۲۴؛ موسوعة طبقات الفقهاء، سبحانی، ج۳، ص۳۸۶ (پاورقی) و الروض العطار فی خبر الأقطار، محمد بن عبدالمنعم حمیری، ج۲۹۷.</ref>؛ در [[فتنه]] [[عبدالله بن سبا]] [[حضرت علی]] {{ع}} او را به [[مدائن]] [[تبعید]] کرد تا به خاطر حضور مقتدرانه [[سعید بن مسعود]] در آنجا از [[شر]] فتنه‌های [[عبدالله بن سبا]] در [[امان]] باشد<ref>عبدالله بن سبا، سید مرتضی عسکری، ج۲، ص۲۲۵ - ۲۳۴.</ref>. لذا [[حضرت علی]] {{ع}} هنگام حرکت به سوی [[صفین]] از کنار این [[شهر]] گذشت و در نام‌های به او چنین نوشت: "تو [[رضایت]] [[امامت]] را جلب کرده‌ای<ref>نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة، محمودی، ج۵، ص۱۴ - ۱۶؛ الصحابة بین العدالة والعصمة، شیخ محمد سند، ص۱۷۲ و مصباح البلاغة، میرجهانی، ج۴، ص۱۵۲.</ref>". همچنین [[امام علی]] {{ع}} هنگام عبور از کنار این [[شهر]] با دیدن آثار کاخ کسری اشعاری را هم سرود<ref>السراج الوهاج لدفع عجاج قاطعة اللجاج، فاضل قطیفی، ص۹۹؛ الینابیع الفقهیه، علی اصغر مروارید، ج۵، ص۳۲۴ و ۷. الأخبار مفتاح السعادة فی شرح نهج البلاغة، القاینی خراسانی، ج۴، ص۵۴۱.</ref>. [[سعد بن مسعود]] در تمام جنگ‌های [[مولای متقیان]] {{ع}} در کنار ایشان بود <ref>الأخبار الطوال، ابن قتیبة دینوری، ص۱۴۶؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۴۳، ص۴۴۹؛ أنساب الأشراف، بلاذری، ج۲، ص۲۳۵؛ الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، ج۳، ص۲۳۱ - ۲۳۲ و ۲۸۰؛ تاریخ ابن خلدون، ابن خلدون، ج۲، ص۱۶۰؛ الأمتاع الأسماع، مقریزی، ج۱۳، ص۲۳۸ - ۲۳۹؛ الاصابه، ابن حجر، ج۳، ص۷۰ و تاریخ الطبری، طبری، ج۳، ص۵۶۳.</ref> و در [[مبارزه]] با [[خوارج]] هم از وی یاد شده است<ref>مفتاح السعادة فی شرح نهج البلاغة، قاینی خراسانی، ج۶، ص۱۵۰ – ۱۵۲.</ref>. بعد از [[شهادت]] [[مولای متقیان]]، [[حضرت علی]] {{ع}} [[حکومت]] در دستان [[با کفایت]] [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} قرار گرفت<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۴، ص۱۲۱ و المنتظم، ابن جوزی، ج۵، ص۱۶۴.</ref> و ایشان نیز [[سعید بن مسعود]] را در [[مقام]] خود نگه داشت<ref>الغارات، ثقفی کوفی، ج۱، ص۲؛ تاریخ الیعقوبی، یعقوبی، ج۲، ص۲۰۱؛ أنساب الأشراف، بلاذری، ج۲، ص۴۸۴ - ۴۸۵؛ تاریخ الطبری، طبری، ج۴: ص۱۲۱ - ۱۲۲؛ نقد الرجال، تفرشی، ج۲، ص۳۲۷؛ تعلیقة علی منهج المقال، وحید بهبهانی، ص۲۶۵؛ منتهی المقال فی أحوال الرجال، اسماعیل مازندرانی، ج۱، ص۱۹۴؛ تاریخ ابن خلدون، ابن خلدون، ج۲، ص۱۶۹ و نهایة الأرب فی فنون الأدب، نویری، ج۲۰، ص۱۰۲.</ref> و به خاطر شرایط خاص زمان و وجود بحران‌های شدید [[امام حسن]] {{ع}} مجبور شد با لشکری [[عظیم]] به سوی [[معاویه]] حرکت کند <ref>المنتظم، ابن جوزی، ج۵، ص۱۶۶.</ref>؛ با حرکت این [[لشکر]] [[معاویه]] خواست تا با [[پول]] و وعده‌های خیالی عده‌ای از سران [[سپاه امام]] را بفریبد و از کسانی که در دام [[معاویه]] [[اسیر]] شد، [[عبیدالله بن عباس]]، پسر عموی [[امام حسن]] {{ع}} بود که به ایشان [[خیانت]] کرده، [[لشکر]] را رها کرد<ref>معجم رجال الحدیث، خوئی، ج۱۲، ص۸۰ – ۸۱ و جواهر التاریخ، کورانی، ج۳، ص۲۲.</ref>.		او در زمان [[حکومت]] [[مولای متقیان]]، [[حضرت علی]] {{ع}} در [[خدمت]] [[امام]] و مولای خود بود و ابتدا [[حاکم]] استان الزوابی<ref>الأخبار الطوال، ابن قتیبه دینوری، ص۱۵۳-۱۵۴.</ref> و سپس [[حاکم]] [[مدائن]] یا [[ساباط]] [[مدائن]] شد<ref>الخلاف، شیخ طوسی، ج۱، ص۵۹۲؛ المؤتلف من المختلف بین أئمة السلف، شیخ طبرسی، ج۱، ص۲۱۰؛ لوامع صاحبقرانی، محمدتقی مجلسی، ج۳، ص۴۲۴؛ موسوعة طبقات الفقهاء، سبحانی، ج۳، ص۳۸۶ (پاورقی) و الروض العطار فی خبر الأقطار، محمد بن عبدالمنعم حمیری، ج۲۹۷.</ref>؛ در [[فتنه]] [[عبدالله بن سبا]] [[حضرت علی]] {{ع}} او را به [[مدائن]] [[تبعید]] کرد تا به خاطر حضور مقتدرانه [[سعید بن مسعود]] در آنجا از [[شر]] فتنه‌های [[عبدالله بن سبا]] در [[امان]] باشد<ref>عبدالله بن سبا، سید مرتضی عسکری، ج۲، ص۲۲۵ - ۲۳۴.</ref>. لذا [[حضرت علی]] {{ع}} هنگام حرکت به سوی [[صفین]] از کنار این [[شهر]] گذشت و در نام‌های به او چنین نوشت: "تو [[رضایت]] [[امامت]] را جلب کرده‌ای<ref>نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة، محمودی، ج۵، ص۱۴ - ۱۶؛ الصحابة بین العدالة والعصمة، شیخ محمد سند، ص۱۷۲ و مصباح البلاغة، میرجهانی، ج۴، ص۱۵۲.</ref>". همچنین [[امام علی]] {{ع}} هنگام عبور از کنار این [[شهر]] با دیدن آثار کاخ کسری اشعاری را هم سرود<ref>السراج الوهاج لدفع عجاج قاطعة اللجاج، فاضل قطیفی، ص۹۹؛ الینابیع الفقهیه، علی اصغر مروارید، ج۵، ص۳۲۴ و ۷. الأخبار مفتاح السعادة فی شرح نهج البلاغة، القاینی خراسانی، ج۴، ص۵۴۱.</ref>. [[سعد بن مسعود]] در تمام جنگ‌های [[مولای متقیان]] {{ع}} در کنار ایشان بود <ref>الأخبار الطوال، ابن قتیبة دینوری، ص۱۴۶؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۴۳، ص۴۴۹؛ أنساب الأشراف، بلاذری، ج۲، ص۲۳۵؛ الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، ج۳، ص۲۳۱ - ۲۳۲ و ۲۸۰؛ تاریخ ابن خلدون، ابن خلدون، ج۲، ص۱۶۰؛ الأمتاع الأسماع، مقریزی، ج۱۳، ص۲۳۸ - ۲۳۹؛ الاصابه، ابن حجر، ج۳، ص۷۰ و تاریخ الطبری، طبری، ج۳، ص۵۶۳.</ref> و در [[مبارزه]] با [[خوارج]] هم از وی یاد شده است<ref>مفتاح السعادة فی شرح نهج البلاغة، قاینی خراسانی، ج۶، ص۱۵۰ – ۱۵۲.</ref>. بعد از [[شهادت]] [[مولای متقیان]]، [[حضرت علی]] {{ع}} [[حکومت]] در دستان [[با کفایت]] [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} قرار گرفت<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۴، ص۱۲۱ و المنتظم، ابن جوزی، ج۵، ص۱۶۴.</ref> و ایشان نیز [[سعید بن مسعود]] را در [[مقام]] خود نگه داشت<ref>الغارات، ثقفی کوفی، ج۱، ص۲؛ تاریخ الیعقوبی، یعقوبی، ج۲، ص۲۰۱؛ أنساب الأشراف، بلاذری، ج۲، ص۴۸۴ - ۴۸۵؛ تاریخ الطبری، طبری، ج۴: ص۱۲۱ - ۱۲۲؛ نقد الرجال، تفرشی، ج۲، ص۳۲۷؛ تعلیقة علی منهج المقال، وحید بهبهانی، ص۲۶۵؛ منتهی المقال فی أحوال الرجال، اسماعیل مازندرانی، ج۱، ص۱۹۴؛ تاریخ ابن خلدون، ابن خلدون، ج۲، ص۱۶۹ و نهایة الأرب فی فنون الأدب، نویری، ج۲۰، ص۱۰۲.</ref> و به خاطر شرایط خاص زمان و وجود بحران‌های شدید [[امام حسن]] {{ع}} مجبور شد با لشکری [[عظیم]] به سوی [[معاویه]] حرکت کند <ref>المنتظم، ابن جوزی، ج۵، ص۱۶۶.</ref>؛ با حرکت این [[لشکر]] [[معاویه]] خواست تا با [[پول]] و وعده‌های خیالی عده‌ای از سران [[سپاه امام]] را بفریبد و از کسانی که در دام [[معاویه]] [[اسیر]] شد، [[عبیدالله بن عباس]]، پسر عموی [[امام حسن]] {{ع}} بود که به ایشان [[خیانت]] کرده، [[لشکر]] را رها کرد<ref>معجم رجال الحدیث، خوئی، ج۱۲، ص۸۰ – ۸۱ و جواهر التاریخ، کورانی، ج۳، ص۲۲.</ref>.

	برخی از بزرگان [[شهر کوفه]] نیز حاضر شدند در مقابل وعده‌های [[معاویه]]، [[امام حسن]] {{ع}} را به او [[تسلیم]] کنند، یا ایشان را بکشند<ref>علل الشرائع، شیخ صدوق، ج۱، ص۲۲۰ - ۲۲۱ و اعیان الشیعه، سید محسن امین، ج۱، ص۵۶۹.</ref>. هنگامی که [[امام حسن]] {{ع}} از [[مکر]] و [[خیانت]] [[اشراف کوفه]] مطلع شد، در نزدیکی [[مدائن]] توقف کرده، وضعیت [[سپاه]] را سنجید<ref>مقاتل الطالبین، ابی الفرج اصفهانی، ص۴۱ و بحار الأنوار، علامه مجلسی، ج۴۴، ص۴۶- ۴۷. أعیان الشیعة، سید محسن امین عاملی، ص۵۶۸ - ۵۶۹، و موسوعة کلمات الإمام الحسن {{ع}} جمعی از نویسندگان، ص۱۲۵ - ۱۲۶.</ref>؛ در این حال، عده‌ای از [[خوارج]] [[امام]] را به [[شرک]] و [[خیانت]] متهم کرده، بر [[امام حسن]] {{ع}} شوریدند<ref>أعیان الشیعة، سید محسن امین عاملی، ص۵۶۸ - ۵۶۹، و موسوعة کلمات الإمام الحسن {{ع}} جمعی از نویسندگان، ص۱۲۵ – ۱۲۶؛ ~~الإرشاد،~~ شیخ مفید، ج۲، ص۱۲؛ کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ابن ابی الفتح اربلی، ج۲، ص۱۶۳؛ عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبة، ص۶۶ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۲۳.</ref>؛ زیرا آنان فقط به [[جنگ]] می‌اندیشیدند و تنها راه مقابله با [[فتنه]] [[اموی]] را مقابله مستقیم و مسلحانه می‌دانستند؛ اما [[امام حسن]] {{ع}} در مرحله اول به [[حفظ]] کیان [[مسلمین]] و در مرحله بعد به حضور در رأس [[قدرت]] می‌اندیشید؛ و این دو گانگی در [[اندیشه]]، [[اهل]] [[نهروان]] را بر آن داشت که ناجوانمردانه بر [[امام]] و [[حاکم]] خویش یورش می‌برند. و در این یورش شخصی به نام [[سنان]]<ref>~~الإرشاد،~~ شیخ مفید، ج۲، ص۱۲؛ کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ابن ابی الفتح اربلی، ج۲، ص۱۶۳؛ عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبة، ص۶۶ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۲۳.موسوعة، کلمات الإمام الحسن {{ع}}، ص۱۲۲.</ref>، ناجوانمردانه به [[جان]] [[امام حسن]] {{ع}} [[سوء قصد]] و ایشان را به شدت مجروح کرد<ref>موسوعة، کلمات الإمام الحسن {{ع}}، ص۱۲۲. الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۷– ۲۸۸؛ أعیان الشیعة، ج۷، ص۲۳۰ و وضوء النبی، شهرستانی، ج۱، ص۱۵۹.</ref>. [[امام حسن]] {{ع}} در این زمان به کوشک [[مدائن]] منتقل شده، در آنجا به استراحت پرداخت <ref>الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۷– ۲۸۸؛ أعیان الشیعة، ج۷، ص۲۳۰ و وضوء النبی، شهرستانی، ج۱، ص۱۵۹.</ref>. [[حاکم]] [[مدائن]]، [[سعید بن مسعود]] هم از [[امام]] {{ع}} چون [[جان]] خود محافظت می‌کرد. البته صاحبان برخی از منابع بر آن شده‌اند تا به این [[صحابی]] بزرگ [[تهمت]] بزنند؛ وی به [[امام]] [[خیانت]] نکرد و در دام [[مکر]] [[معاویه]] گرفتار نشده، نسبت به امویها [[روی خوش]] نشان نداد<ref>عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبه، ص۶۵ - ۶۷؛ الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۸؛ اعیان الشیعه، ج۱، ص۵۶۹ و جواهر التاریخ، کورانی عاملی، ج۳، ص۲۰.</ref>. پس این افراد در پی [[تخریب]] اطرافیان وی بر آمدند؛ و درباره [[مختار بن ابی عبید الثقفی]] [[بدگویی]] کردند؛ زیرا نظر بیشتر نویسندگان متون [[اهل سنت]] نسبت به [[شخصیت]] مختار به شدت منفی است در این منابع آمده است: هنگامی که [[امام حسن]] {{ع}} در کوشک [[مدائن]] در حال معالجه بود، مختار به عموی خود گفت: "ما باید [[امام حسن]] {{ع}} را به [[معاویه]] [[تسلیم]] کنیم"، اما [[سعید بن مسعود]] او را [[سرزنش]] کرده و گفت: {{عربی\|"قبح الله رأيك انا عامل أبيه وقد ائتمنني و شرفني و هبني نسيت بلاء أأنسى رسول الله ولا احفظه في ابن بنته و حبيبه؟"}}<ref>تنزیه الأنبیاء شریف المرتضی، ص۲۲۲؛ بحارالأنوار، علامه مجلسی، ج۴۴، ص۲۷ - ۲۹ و جواهر التاریخ، ج۴، ص۳۸۱ - ۳۸۲.</ref>" اما [[حضرت]] [[آیت الله]] [[سید ابوالقاسم خوئی]] این سخنان را [[باطل]] و بی‌[[ارزش]] می‌داند <ref>معجم رجال الحدیث، خوئی، ج۱۹، ص۱۰۸ - ۱۰۹.</ref><ref>[[سید حمید روحانی\|روحانی، سید حمید]]، [[سعید بن مسعود الثقفی (مقاله)\|مقاله «سعید بن مسعود الثقفی»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)\| اصحاب امام حسن مجتبی]]، ص ۳۵۹-۳۶۲.</ref>		برخی از بزرگان [[شهر کوفه]] نیز حاضر شدند در مقابل وعده‌های [[معاویه]]، [[امام حسن]] {{ع}} را به او [[تسلیم]] کنند، یا ایشان را بکشند<ref>علل الشرائع، شیخ صدوق، ج۱، ص۲۲۰ - ۲۲۱ و اعیان الشیعه، سید محسن امین، ج۱، ص۵۶۹.</ref>. هنگامی که [[امام حسن]] {{ع}} از [[مکر]] و [[خیانت]] [[اشراف کوفه]] مطلع شد، در نزدیکی [[مدائن]] توقف کرده، وضعیت [[سپاه]] را سنجید<ref>مقاتل الطالبین، ابی الفرج اصفهانی، ص۴۱ و بحار الأنوار، علامه مجلسی، ج۴۴، ص۴۶- ۴۷. أعیان الشیعة، سید محسن امین عاملی، ص۵۶۸ - ۵۶۹، و موسوعة کلمات الإمام الحسن {{ع}} جمعی از نویسندگان، ص۱۲۵ - ۱۲۶.</ref>؛ در این حال، عده‌ای از [[خوارج]] [[امام]] را به [[شرک]] و [[خیانت]] متهم کرده، بر [[امام حسن]] {{ع}} شوریدند<ref>أعیان الشیعة، سید محسن امین عاملی، ص۵۶۸ - ۵۶۹، و موسوعة کلمات الإمام الحسن {{ع}} جمعی از نویسندگان، ص۱۲۵ – ۱۲۶؛ الارشاد، شیخ مفید، ج۲، ص۱۲؛ کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ابن ابی الفتح اربلی، ج۲، ص۱۶۳؛ عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبة، ص۶۶ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۲۳.</ref>؛ زیرا آنان فقط به [[جنگ]] می‌اندیشیدند و تنها راه مقابله با [[فتنه]] [[اموی]] را مقابله مستقیم و مسلحانه می‌دانستند؛ اما [[امام حسن]] {{ع}} در مرحله اول به [[حفظ]] کیان [[مسلمین]] و در مرحله بعد به حضور در رأس [[قدرت]] می‌اندیشید؛ و این دو گانگی در [[اندیشه]]، [[اهل]] [[نهروان]] را بر آن داشت که ناجوانمردانه بر [[امام]] و [[حاکم]] خویش یورش می‌برند. و در این یورش شخصی به نام [[سنان]]<ref>الارشاد، شیخ مفید، ج۲، ص۱۲؛ کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ابن ابی الفتح اربلی، ج۲، ص۱۶۳؛ عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبة، ص۶۶ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۲۳.موسوعة، کلمات الإمام الحسن {{ع}}، ص۱۲۲.</ref>، ناجوانمردانه به [[جان]] [[امام حسن]] {{ع}} [[سوء قصد]] و ایشان را به شدت مجروح کرد<ref>موسوعة، کلمات الإمام الحسن {{ع}}، ص۱۲۲. الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۷– ۲۸۸؛ أعیان الشیعة، ج۷، ص۲۳۰ و وضوء النبی، شهرستانی، ج۱، ص۱۵۹.</ref>. [[امام حسن]] {{ع}} در این زمان به کوشک [[مدائن]] منتقل شده، در آنجا به استراحت پرداخت <ref>الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۷– ۲۸۸؛ أعیان الشیعة، ج۷، ص۲۳۰ و وضوء النبی، شهرستانی، ج۱، ص۱۵۹.</ref>. [[حاکم]] [[مدائن]]، [[سعید بن مسعود]] هم از [[امام]] {{ع}} چون [[جان]] خود محافظت می‌کرد. البته صاحبان برخی از منابع بر آن شده‌اند تا به این [[صحابی]] بزرگ [[تهمت]] بزنند؛ وی به [[امام]] [[خیانت]] نکرد و در دام [[مکر]] [[معاویه]] گرفتار نشده، نسبت به امویها [[روی خوش]] نشان نداد<ref>عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبه، ص۶۵ - ۶۷؛ الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۸؛ اعیان الشیعه، ج۱، ص۵۶۹ و جواهر التاریخ، کورانی عاملی، ج۳، ص۲۰.</ref>. پس این افراد در پی [[تخریب]] اطرافیان وی بر آمدند؛ و درباره [[مختار بن ابی عبید الثقفی]] [[بدگویی]] کردند؛ زیرا نظر بیشتر نویسندگان متون [[اهل سنت]] نسبت به [[شخصیت]] مختار به شدت منفی است در این منابع آمده است: هنگامی که [[امام حسن]] {{ع}} در کوشک [[مدائن]] در حال معالجه بود، مختار به عموی خود گفت: "ما باید [[امام حسن]] {{ع}} را به [[معاویه]] [[تسلیم]] کنیم"، اما [[سعید بن مسعود]] او را [[سرزنش]] کرده و گفت: {{عربی\|"قبح الله رأيك انا عامل أبيه وقد ائتمنني و شرفني و هبني نسيت بلاء أأنسى رسول الله ولا احفظه في ابن بنته و حبيبه؟"}}<ref>تنزیه الأنبیاء شریف المرتضی، ص۲۲۲؛ بحارالأنوار، علامه مجلسی، ج۴۴، ص۲۷ - ۲۹ و جواهر التاریخ، ج۴، ص۳۸۱ - ۳۸۲.</ref>" اما [[حضرت]] [[آیت الله]] [[سید ابوالقاسم خوئی]] این سخنان را [[باطل]] و بی‌[[ارزش]] می‌داند <ref>معجم رجال الحدیث، خوئی، ج۱۹، ص۱۰۸ - ۱۰۹.</ref><ref>[[سید حمید روحانی\|روحانی، سید حمید]]، [[سعید بن مسعود الثقفی (مقاله)\|مقاله «سعید بن مسعود الثقفی»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)\| اصحاب امام حسن مجتبی]]، ص ۳۵۹-۳۶۲.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: جایگزینی متن - ' نامهای ' به ' نام‌های '

2022-09-11T14:59:28Z

جایگزینی متن - ' نامهای ' به ' نام‌های '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۲۹
خط ۹:		خط ۹:
	سعد یا سعید بن مسعود از [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} است که توانست در [[همراهی]] ایشان [[ایمان]] و [[صداقت]] خود را ثابت کند<ref>جواهر المطالب فی مناقب الامام علی {{ع}}، محمد بن أحمد الدمشقی الباعونی الشافعی، ج۲، ص۱۹۶ - ۱۹۷.</ref>. از او در برخی متون با نام سعد و در برخی متون، سعید<ref>الاستیعاب، ابن عبدالبر ج۲، ص۶۰۲، أسد الغابة، ابن اثیر، ج۲، ص۲۹۵؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، نمازی شاهرودی، ج۴، ص۷۹ و ج۴، ص۴۲، المفید من معجم رجال الحدیث، جواهری، ص۲۵۳ و رسائل الشهید الثانی، ج۲، ص۸۹۲.</ref> و در برخی مآخذ با نام [[مسعود بن قیلة]] یاد شده است<ref>مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۷، ص۴۰۸.</ref>؛ او از [[راویان حدیث]] [[نبوی]] شناخته می‌شود<ref>تفسیر القرآن العظیم، ابن أبی حاتم رازی، ج۷، ص۲۳۱۷: الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، سیوطی، ج۴، ص۱۶۲؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۶۲، ص۲۷۳؛ التاریخ الکبیر، بخاری، ج۴، ص۵۰ و الجرح و التعدیل، ابن ابی حاتم رازی، ج۴، ص۹۴.</ref> و همچنین او {{متن حدیث\|مَا كُنَّا نَعْرِفُ الْمُنَافِقِينَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ الله {{صل}} إِلَّا بِبُغْضِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ}} را [[نقل]] کرده است<ref>الامام البخاری و فقه أهل العراق، حسین غیب غلامی هرساوی، ص۲۵ - ۲۶.</ref>. او عموی [[مختار بن ابی عبید ثقفی]] است<ref>منتهی المقال فی أحوال الرجال، محمد بن اسماعیل مازندرانی، ج۵، ص۱۱۰؛ طرائف المقال، سید علی بروجردی، ج۱، ص۵۳۹ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۴، ص۷۹.</ref> و وی در زمان [[عمر]] در [[شهر کوفه]] [[زندگی]] می‌کرد و از [[دوستان]] و طرفداران جناب [[عمار بن یاسر]] بود و وقتی [[عمر بن الخطاب]] جناب [[عمار]] را از [[حکومت]] [[کوفه]] بر کنار کرد؛ او برای انصراف [[عمر]] از این [[تصمیم]] واسطه شد<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۳، ص۲۰۸ – ۲۰۹؛ تاریخنامه طبری، بلعمی، ج۳، ص۵۲۱؛ الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، ج۳، ص۵ و ۳۱؛ تاریخ الکوفة، سید براقی، ص۲۹۵ و ۳۰۹؛ فتح الباری، ابن حجر، ج۲، ص۱۹۶؛ عمدة القاری، عینی، ج۶، ص۵، ابن کثیر، ج۷، ص۱۲۰ – ۱۲۱؛ الاکتفاء بما تضمنه من مغازی رسول الله، کلاعی، ج۲، ص۵۶۹ و قبیلة بنو عبدالقیس، عبدالهادی ربیعی، ج۳، ص۷-۸.</ref>.		سعد یا سعید بن مسعود از [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} است که توانست در [[همراهی]] ایشان [[ایمان]] و [[صداقت]] خود را ثابت کند<ref>جواهر المطالب فی مناقب الامام علی {{ع}}، محمد بن أحمد الدمشقی الباعونی الشافعی، ج۲، ص۱۹۶ - ۱۹۷.</ref>. از او در برخی متون با نام سعد و در برخی متون، سعید<ref>الاستیعاب، ابن عبدالبر ج۲، ص۶۰۲، أسد الغابة، ابن اثیر، ج۲، ص۲۹۵؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، نمازی شاهرودی، ج۴، ص۷۹ و ج۴، ص۴۲، المفید من معجم رجال الحدیث، جواهری، ص۲۵۳ و رسائل الشهید الثانی، ج۲، ص۸۹۲.</ref> و در برخی مآخذ با نام [[مسعود بن قیلة]] یاد شده است<ref>مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۷، ص۴۰۸.</ref>؛ او از [[راویان حدیث]] [[نبوی]] شناخته می‌شود<ref>تفسیر القرآن العظیم، ابن أبی حاتم رازی، ج۷، ص۲۳۱۷: الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، سیوطی، ج۴، ص۱۶۲؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۶۲، ص۲۷۳؛ التاریخ الکبیر، بخاری، ج۴، ص۵۰ و الجرح و التعدیل، ابن ابی حاتم رازی، ج۴، ص۹۴.</ref> و همچنین او {{متن حدیث\|مَا كُنَّا نَعْرِفُ الْمُنَافِقِينَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ الله {{صل}} إِلَّا بِبُغْضِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ}} را [[نقل]] کرده است<ref>الامام البخاری و فقه أهل العراق، حسین غیب غلامی هرساوی، ص۲۵ - ۲۶.</ref>. او عموی [[مختار بن ابی عبید ثقفی]] است<ref>منتهی المقال فی أحوال الرجال، محمد بن اسماعیل مازندرانی، ج۵، ص۱۱۰؛ طرائف المقال، سید علی بروجردی، ج۱، ص۵۳۹ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۴، ص۷۹.</ref> و وی در زمان [[عمر]] در [[شهر کوفه]] [[زندگی]] می‌کرد و از [[دوستان]] و طرفداران جناب [[عمار بن یاسر]] بود و وقتی [[عمر بن الخطاب]] جناب [[عمار]] را از [[حکومت]] [[کوفه]] بر کنار کرد؛ او برای انصراف [[عمر]] از این [[تصمیم]] واسطه شد<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۳، ص۲۰۸ – ۲۰۹؛ تاریخنامه طبری، بلعمی، ج۳، ص۵۲۱؛ الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، ج۳، ص۵ و ۳۱؛ تاریخ الکوفة، سید براقی، ص۲۹۵ و ۳۰۹؛ فتح الباری، ابن حجر، ج۲، ص۱۹۶؛ عمدة القاری، عینی، ج۶، ص۵، ابن کثیر، ج۷، ص۱۲۰ – ۱۲۱؛ الاکتفاء بما تضمنه من مغازی رسول الله، کلاعی، ج۲، ص۵۶۹ و قبیلة بنو عبدالقیس، عبدالهادی ربیعی، ج۳، ص۷-۸.</ref>.

	او در زمان [[حکومت]] [[مولای متقیان]]، [[حضرت علی]] {{ع}} در [[خدمت]] [[امام]] و مولای خود بود و ابتدا [[حاکم]] استان الزوابی<ref>الأخبار الطوال، ابن قتیبه دینوری، ص۱۵۳-۱۵۴.</ref> و سپس [[حاکم]] [[مدائن]] یا [[ساباط]] [[مدائن]] شد<ref>الخلاف، شیخ طوسی، ج۱، ص۵۹۲؛ المؤتلف من المختلف بین أئمة السلف، شیخ طبرسی، ج۱، ص۲۱۰؛ لوامع صاحبقرانی، محمدتقی مجلسی، ج۳، ص۴۲۴؛ موسوعة طبقات الفقهاء، سبحانی، ج۳، ص۳۸۶ (پاورقی) و الروض العطار فی خبر الأقطار، محمد بن عبدالمنعم حمیری، ج۲۹۷.</ref>؛ در [[فتنه]] [[عبدالله بن سبا]] [[حضرت علی]] {{ع}} او را به [[مدائن]] [[تبعید]] کرد تا به خاطر حضور مقتدرانه [[سعید بن مسعود]] در آنجا از [[شر]] فتنه‌های [[عبدالله بن سبا]] در [[امان]] باشد<ref>عبدالله بن سبا، سید مرتضی عسکری، ج۲، ص۲۲۵ - ۲۳۴.</ref>. لذا [[حضرت علی]] {{ع}} هنگام حرکت به سوی [[صفین]] از کنار این [[شهر]] گذشت و در ~~نامهای~~ به او چنین نوشت: "تو [[رضایت]] [[امامت]] را جلب کرده‌ای<ref>نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة، محمودی، ج۵، ص۱۴ - ۱۶؛ الصحابة بین العدالة والعصمة، شیخ محمد سند، ص۱۷۲ و مصباح البلاغة، میرجهانی، ج۴، ص۱۵۲.</ref>". همچنین [[امام علی]] {{ع}} هنگام عبور از کنار این [[شهر]] با دیدن آثار کاخ کسری اشعاری را هم سرود<ref>السراج الوهاج لدفع عجاج قاطعة اللجاج، فاضل قطیفی، ص۹۹؛ الینابیع الفقهیه، علی اصغر مروارید، ج۵، ص۳۲۴ و ۷. الأخبار مفتاح السعادة فی شرح نهج البلاغة، القاینی خراسانی، ج۴، ص۵۴۱.</ref>. [[سعد بن مسعود]] در تمام جنگ‌های [[مولای متقیان]] {{ع}} در کنار ایشان بود <ref>الأخبار الطوال، ابن قتیبة دینوری، ص۱۴۶؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۴۳، ص۴۴۹؛ أنساب الأشراف، بلاذری، ج۲، ص۲۳۵؛ الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، ج۳، ص۲۳۱ - ۲۳۲ و ۲۸۰؛ تاریخ ابن خلدون، ابن خلدون، ج۲، ص۱۶۰؛ الأمتاع الأسماع، مقریزی، ج۱۳، ص۲۳۸ - ۲۳۹؛ الاصابه، ابن حجر، ج۳، ص۷۰ و تاریخ الطبری، طبری، ج۳، ص۵۶۳.</ref> و در [[مبارزه]] با [[خوارج]] هم از وی یاد شده است<ref>مفتاح السعادة فی شرح نهج البلاغة، قاینی خراسانی، ج۶، ص۱۵۰ – ۱۵۲.</ref>. بعد از [[شهادت]] [[مولای متقیان]]، [[حضرت علی]] {{ع}} [[حکومت]] در دستان [[با کفایت]] [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} قرار گرفت<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۴، ص۱۲۱ و المنتظم، ابن جوزی، ج۵، ص۱۶۴.</ref> و ایشان نیز [[سعید بن مسعود]] را در [[مقام]] خود نگه داشت<ref>الغارات، ثقفی کوفی، ج۱، ص۲؛ تاریخ الیعقوبی، یعقوبی، ج۲، ص۲۰۱؛ أنساب الأشراف، بلاذری، ج۲، ص۴۸۴ - ۴۸۵؛ تاریخ الطبری، طبری، ج۴: ص۱۲۱ - ۱۲۲؛ نقد الرجال، تفرشی، ج۲، ص۳۲۷؛ تعلیقة علی منهج المقال، وحید بهبهانی، ص۲۶۵؛ منتهی المقال فی أحوال الرجال، اسماعیل مازندرانی، ج۱، ص۱۹۴؛ تاریخ ابن خلدون، ابن خلدون، ج۲، ص۱۶۹ و نهایة الأرب فی فنون الأدب، نویری، ج۲۰، ص۱۰۲.</ref> و به خاطر شرایط خاص زمان و وجود بحران‌های شدید [[امام حسن]] {{ع}} مجبور شد با لشکری [[عظیم]] به سوی [[معاویه]] حرکت کند <ref>المنتظم، ابن جوزی، ج۵، ص۱۶۶.</ref>؛ با حرکت این [[لشکر]] [[معاویه]] خواست تا با [[پول]] و وعده‌های خیالی عده‌ای از سران [[سپاه امام]] را بفریبد و از کسانی که در دام [[معاویه]] [[اسیر]] شد، [[عبیدالله بن عباس]]، پسر عموی [[امام حسن]] {{ع}} بود که به ایشان [[خیانت]] کرده، [[لشکر]] را رها کرد<ref>معجم رجال الحدیث، خوئی، ج۱۲، ص۸۰ – ۸۱ و جواهر التاریخ، کورانی، ج۳، ص۲۲.</ref>.		او در زمان [[حکومت]] [[مولای متقیان]]، [[حضرت علی]] {{ع}} در [[خدمت]] [[امام]] و مولای خود بود و ابتدا [[حاکم]] استان الزوابی<ref>الأخبار الطوال، ابن قتیبه دینوری، ص۱۵۳-۱۵۴.</ref> و سپس [[حاکم]] [[مدائن]] یا [[ساباط]] [[مدائن]] شد<ref>الخلاف، شیخ طوسی، ج۱، ص۵۹۲؛ المؤتلف من المختلف بین أئمة السلف، شیخ طبرسی، ج۱، ص۲۱۰؛ لوامع صاحبقرانی، محمدتقی مجلسی، ج۳، ص۴۲۴؛ موسوعة طبقات الفقهاء، سبحانی، ج۳، ص۳۸۶ (پاورقی) و الروض العطار فی خبر الأقطار، محمد بن عبدالمنعم حمیری، ج۲۹۷.</ref>؛ در [[فتنه]] [[عبدالله بن سبا]] [[حضرت علی]] {{ع}} او را به [[مدائن]] [[تبعید]] کرد تا به خاطر حضور مقتدرانه [[سعید بن مسعود]] در آنجا از [[شر]] فتنه‌های [[عبدالله بن سبا]] در [[امان]] باشد<ref>عبدالله بن سبا، سید مرتضی عسکری، ج۲، ص۲۲۵ - ۲۳۴.</ref>. لذا [[حضرت علی]] {{ع}} هنگام حرکت به سوی [[صفین]] از کنار این [[شهر]] گذشت و در نام‌های به او چنین نوشت: "تو [[رضایت]] [[امامت]] را جلب کرده‌ای<ref>نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة، محمودی، ج۵، ص۱۴ - ۱۶؛ الصحابة بین العدالة والعصمة، شیخ محمد سند، ص۱۷۲ و مصباح البلاغة، میرجهانی، ج۴، ص۱۵۲.</ref>". همچنین [[امام علی]] {{ع}} هنگام عبور از کنار این [[شهر]] با دیدن آثار کاخ کسری اشعاری را هم سرود<ref>السراج الوهاج لدفع عجاج قاطعة اللجاج، فاضل قطیفی، ص۹۹؛ الینابیع الفقهیه، علی اصغر مروارید، ج۵، ص۳۲۴ و ۷. الأخبار مفتاح السعادة فی شرح نهج البلاغة، القاینی خراسانی، ج۴، ص۵۴۱.</ref>. [[سعد بن مسعود]] در تمام جنگ‌های [[مولای متقیان]] {{ع}} در کنار ایشان بود <ref>الأخبار الطوال، ابن قتیبة دینوری، ص۱۴۶؛ تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۴۳، ص۴۴۹؛ أنساب الأشراف، بلاذری، ج۲، ص۲۳۵؛ الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، ج۳، ص۲۳۱ - ۲۳۲ و ۲۸۰؛ تاریخ ابن خلدون، ابن خلدون، ج۲، ص۱۶۰؛ الأمتاع الأسماع، مقریزی، ج۱۳، ص۲۳۸ - ۲۳۹؛ الاصابه، ابن حجر، ج۳، ص۷۰ و تاریخ الطبری، طبری، ج۳، ص۵۶۳.</ref> و در [[مبارزه]] با [[خوارج]] هم از وی یاد شده است<ref>مفتاح السعادة فی شرح نهج البلاغة، قاینی خراسانی، ج۶، ص۱۵۰ – ۱۵۲.</ref>. بعد از [[شهادت]] [[مولای متقیان]]، [[حضرت علی]] {{ع}} [[حکومت]] در دستان [[با کفایت]] [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} قرار گرفت<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۴، ص۱۲۱ و المنتظم، ابن جوزی، ج۵، ص۱۶۴.</ref> و ایشان نیز [[سعید بن مسعود]] را در [[مقام]] خود نگه داشت<ref>الغارات، ثقفی کوفی، ج۱، ص۲؛ تاریخ الیعقوبی، یعقوبی، ج۲، ص۲۰۱؛ أنساب الأشراف، بلاذری، ج۲، ص۴۸۴ - ۴۸۵؛ تاریخ الطبری، طبری، ج۴: ص۱۲۱ - ۱۲۲؛ نقد الرجال، تفرشی، ج۲، ص۳۲۷؛ تعلیقة علی منهج المقال، وحید بهبهانی، ص۲۶۵؛ منتهی المقال فی أحوال الرجال، اسماعیل مازندرانی، ج۱، ص۱۹۴؛ تاریخ ابن خلدون، ابن خلدون، ج۲، ص۱۶۹ و نهایة الأرب فی فنون الأدب، نویری، ج۲۰، ص۱۰۲.</ref> و به خاطر شرایط خاص زمان و وجود بحران‌های شدید [[امام حسن]] {{ع}} مجبور شد با لشکری [[عظیم]] به سوی [[معاویه]] حرکت کند <ref>المنتظم، ابن جوزی، ج۵، ص۱۶۶.</ref>؛ با حرکت این [[لشکر]] [[معاویه]] خواست تا با [[پول]] و وعده‌های خیالی عده‌ای از سران [[سپاه امام]] را بفریبد و از کسانی که در دام [[معاویه]] [[اسیر]] شد، [[عبیدالله بن عباس]]، پسر عموی [[امام حسن]] {{ع}} بود که به ایشان [[خیانت]] کرده، [[لشکر]] را رها کرد<ref>معجم رجال الحدیث، خوئی، ج۱۲، ص۸۰ – ۸۱ و جواهر التاریخ، کورانی، ج۳، ص۲۲.</ref>.

	برخی از بزرگان [[شهر کوفه]] نیز حاضر شدند در مقابل وعده‌های [[معاویه]]، [[امام حسن]] {{ع}} را به او [[تسلیم]] کنند، یا ایشان را بکشند<ref>علل الشرائع، شیخ صدوق، ج۱، ص۲۲۰ - ۲۲۱ و اعیان الشیعه، سید محسن امین، ج۱، ص۵۶۹.</ref>. هنگامی که [[امام حسن]] {{ع}} از [[مکر]] و [[خیانت]] [[اشراف کوفه]] مطلع شد، در نزدیکی [[مدائن]] توقف کرده، وضعیت [[سپاه]] را سنجید<ref>مقاتل الطالبین، ابی الفرج اصفهانی، ص۴۱ و بحار الأنوار، علامه مجلسی، ج۴۴، ص۴۶- ۴۷. أعیان الشیعة، سید محسن امین عاملی، ص۵۶۸ - ۵۶۹، و موسوعة کلمات الإمام الحسن {{ع}} جمعی از نویسندگان، ص۱۲۵ - ۱۲۶.</ref>؛ در این حال، عده‌ای از [[خوارج]] [[امام]] را به [[شرک]] و [[خیانت]] متهم کرده، بر [[امام حسن]] {{ع}} شوریدند<ref>أعیان الشیعة، سید محسن امین عاملی، ص۵۶۸ - ۵۶۹، و موسوعة کلمات الإمام الحسن {{ع}} جمعی از نویسندگان، ص۱۲۵ – ۱۲۶؛ الإرشاد، شیخ مفید، ج۲، ص۱۲؛ کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ابن ابی الفتح اربلی، ج۲، ص۱۶۳؛ عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبة، ص۶۶ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۲۳.</ref>؛ زیرا آنان فقط به [[جنگ]] می‌اندیشیدند و تنها راه مقابله با [[فتنه]] [[اموی]] را مقابله مستقیم و مسلحانه می‌دانستند؛ اما [[امام حسن]] {{ع}} در مرحله اول به [[حفظ]] کیان [[مسلمین]] و در مرحله بعد به حضور در رأس [[قدرت]] می‌اندیشید؛ و این دو گانگی در [[اندیشه]]، [[اهل]] [[نهروان]] را بر آن داشت که ناجوانمردانه بر [[امام]] و [[حاکم]] خویش یورش می‌برند. و در این یورش شخصی به نام [[سنان]]<ref>الإرشاد، شیخ مفید، ج۲، ص۱۲؛ کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ابن ابی الفتح اربلی، ج۲، ص۱۶۳؛ عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبة، ص۶۶ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۲۳.موسوعة، کلمات الإمام الحسن {{ع}}، ص۱۲۲.</ref>، ناجوانمردانه به [[جان]] [[امام حسن]] {{ع}} [[سوء قصد]] و ایشان را به شدت مجروح کرد<ref>موسوعة، کلمات الإمام الحسن {{ع}}، ص۱۲۲. الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۷– ۲۸۸؛ أعیان الشیعة، ج۷، ص۲۳۰ و وضوء النبی، شهرستانی، ج۱، ص۱۵۹.</ref>. [[امام حسن]] {{ع}} در این زمان به کوشک [[مدائن]] منتقل شده، در آنجا به استراحت پرداخت <ref>الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۷– ۲۸۸؛ أعیان الشیعة، ج۷، ص۲۳۰ و وضوء النبی، شهرستانی، ج۱، ص۱۵۹.</ref>. [[حاکم]] [[مدائن]]، [[سعید بن مسعود]] هم از [[امام]] {{ع}} چون [[جان]] خود محافظت می‌کرد. البته صاحبان برخی از منابع بر آن شده‌اند تا به این [[صحابی]] بزرگ [[تهمت]] بزنند؛ وی به [[امام]] [[خیانت]] نکرد و در دام [[مکر]] [[معاویه]] گرفتار نشده، نسبت به امویها [[روی خوش]] نشان نداد<ref>عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبه، ص۶۵ - ۶۷؛ الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۸؛ اعیان الشیعه، ج۱، ص۵۶۹ و جواهر التاریخ، کورانی عاملی، ج۳، ص۲۰.</ref>. پس این افراد در پی [[تخریب]] اطرافیان وی بر آمدند؛ و درباره [[مختار بن ابی عبید الثقفی]] [[بدگویی]] کردند؛ زیرا نظر بیشتر نویسندگان متون [[اهل سنت]] نسبت به [[شخصیت]] مختار به شدت منفی است در این منابع آمده است: هنگامی که [[امام حسن]] {{ع}} در کوشک [[مدائن]] در حال معالجه بود، مختار به عموی خود گفت: "ما باید [[امام حسن]] {{ع}} را به [[معاویه]] [[تسلیم]] کنیم"، اما [[سعید بن مسعود]] او را [[سرزنش]] کرده و گفت: {{عربی\|"قبح الله رأيك انا عامل أبيه وقد ائتمنني و شرفني و هبني نسيت بلاء أأنسى رسول الله ولا احفظه في ابن بنته و حبيبه؟"}}<ref>تنزیه الأنبیاء شریف المرتضی، ص۲۲۲؛ بحارالأنوار، علامه مجلسی، ج۴۴، ص۲۷ - ۲۹ و جواهر التاریخ، ج۴، ص۳۸۱ - ۳۸۲.</ref>" اما [[حضرت]] [[آیت الله]] [[سید ابوالقاسم خوئی]] این سخنان را [[باطل]] و بی‌[[ارزش]] می‌داند <ref>معجم رجال الحدیث، خوئی، ج۱۹، ص۱۰۸ - ۱۰۹.</ref><ref>[[سید حمید روحانی\|روحانی، سید حمید]]، [[سعید بن مسعود الثقفی (مقاله)\|مقاله «سعید بن مسعود الثقفی»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)\| اصحاب امام حسن مجتبی]]، ص ۳۵۹-۳۶۲.</ref>		برخی از بزرگان [[شهر کوفه]] نیز حاضر شدند در مقابل وعده‌های [[معاویه]]، [[امام حسن]] {{ع}} را به او [[تسلیم]] کنند، یا ایشان را بکشند<ref>علل الشرائع، شیخ صدوق، ج۱، ص۲۲۰ - ۲۲۱ و اعیان الشیعه، سید محسن امین، ج۱، ص۵۶۹.</ref>. هنگامی که [[امام حسن]] {{ع}} از [[مکر]] و [[خیانت]] [[اشراف کوفه]] مطلع شد، در نزدیکی [[مدائن]] توقف کرده، وضعیت [[سپاه]] را سنجید<ref>مقاتل الطالبین، ابی الفرج اصفهانی، ص۴۱ و بحار الأنوار، علامه مجلسی، ج۴۴، ص۴۶- ۴۷. أعیان الشیعة، سید محسن امین عاملی، ص۵۶۸ - ۵۶۹، و موسوعة کلمات الإمام الحسن {{ع}} جمعی از نویسندگان، ص۱۲۵ - ۱۲۶.</ref>؛ در این حال، عده‌ای از [[خوارج]] [[امام]] را به [[شرک]] و [[خیانت]] متهم کرده، بر [[امام حسن]] {{ع}} شوریدند<ref>أعیان الشیعة، سید محسن امین عاملی، ص۵۶۸ - ۵۶۹، و موسوعة کلمات الإمام الحسن {{ع}} جمعی از نویسندگان، ص۱۲۵ – ۱۲۶؛ الإرشاد، شیخ مفید، ج۲، ص۱۲؛ کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ابن ابی الفتح اربلی، ج۲، ص۱۶۳؛ عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبة، ص۶۶ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۲۳.</ref>؛ زیرا آنان فقط به [[جنگ]] می‌اندیشیدند و تنها راه مقابله با [[فتنه]] [[اموی]] را مقابله مستقیم و مسلحانه می‌دانستند؛ اما [[امام حسن]] {{ع}} در مرحله اول به [[حفظ]] کیان [[مسلمین]] و در مرحله بعد به حضور در رأس [[قدرت]] می‌اندیشید؛ و این دو گانگی در [[اندیشه]]، [[اهل]] [[نهروان]] را بر آن داشت که ناجوانمردانه بر [[امام]] و [[حاکم]] خویش یورش می‌برند. و در این یورش شخصی به نام [[سنان]]<ref>الإرشاد، شیخ مفید، ج۲، ص۱۲؛ کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ابن ابی الفتح اربلی، ج۲، ص۱۶۳؛ عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبة، ص۶۶ و مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۲۳.موسوعة، کلمات الإمام الحسن {{ع}}، ص۱۲۲.</ref>، ناجوانمردانه به [[جان]] [[امام حسن]] {{ع}} [[سوء قصد]] و ایشان را به شدت مجروح کرد<ref>موسوعة، کلمات الإمام الحسن {{ع}}، ص۱۲۲. الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۷– ۲۸۸؛ أعیان الشیعة، ج۷، ص۲۳۰ و وضوء النبی، شهرستانی، ج۱، ص۱۵۹.</ref>. [[امام حسن]] {{ع}} در این زمان به کوشک [[مدائن]] منتقل شده، در آنجا به استراحت پرداخت <ref>الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۷– ۲۸۸؛ أعیان الشیعة، ج۷، ص۲۳۰ و وضوء النبی، شهرستانی، ج۱، ص۱۵۹.</ref>. [[حاکم]] [[مدائن]]، [[سعید بن مسعود]] هم از [[امام]] {{ع}} چون [[جان]] خود محافظت می‌کرد. البته صاحبان برخی از منابع بر آن شده‌اند تا به این [[صحابی]] بزرگ [[تهمت]] بزنند؛ وی به [[امام]] [[خیانت]] نکرد و در دام [[مکر]] [[معاویه]] گرفتار نشده، نسبت به امویها [[روی خوش]] نشان نداد<ref>عمدة الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ابن عنبه، ص۶۵ - ۶۷؛ الفتوح، ابن اعثم کوفی ج۴، ص۲۸۸؛ اعیان الشیعه، ج۱، ص۵۶۹ و جواهر التاریخ، کورانی عاملی، ج۳، ص۲۰.</ref>. پس این افراد در پی [[تخریب]] اطرافیان وی بر آمدند؛ و درباره [[مختار بن ابی عبید الثقفی]] [[بدگویی]] کردند؛ زیرا نظر بیشتر نویسندگان متون [[اهل سنت]] نسبت به [[شخصیت]] مختار به شدت منفی است در این منابع آمده است: هنگامی که [[امام حسن]] {{ع}} در کوشک [[مدائن]] در حال معالجه بود، مختار به عموی خود گفت: "ما باید [[امام حسن]] {{ع}} را به [[معاویه]] [[تسلیم]] کنیم"، اما [[سعید بن مسعود]] او را [[سرزنش]] کرده و گفت: {{عربی\|"قبح الله رأيك انا عامل أبيه وقد ائتمنني و شرفني و هبني نسيت بلاء أأنسى رسول الله ولا احفظه في ابن بنته و حبيبه؟"}}<ref>تنزیه الأنبیاء شریف المرتضی، ص۲۲۲؛ بحارالأنوار، علامه مجلسی، ج۴۴، ص۲۷ - ۲۹ و جواهر التاریخ، ج۴، ص۳۸۱ - ۳۸۲.</ref>" اما [[حضرت]] [[آیت الله]] [[سید ابوالقاسم خوئی]] این سخنان را [[باطل]] و بی‌[[ارزش]] می‌داند <ref>معجم رجال الحدیث، خوئی، ج۱۹، ص۱۰۸ - ۱۰۹.</ref><ref>[[سید حمید روحانی\|روحانی، سید حمید]]، [[سعید بن مسعود الثقفی (مقاله)\|مقاله «سعید بن مسعود الثقفی»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)\| اصحاب امام حسن مجتبی]]، ص ۳۵۹-۳۶۲.</ref>