ابوالعالیه ریاحی در علوم قرآنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Ali در ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۳

2024-01-31T12:23:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۵۳
خط ۴۴:		خط ۴۴:

	[[رده:ابوالعالیه ریاحی]]		[[رده:ابوالعالیه ریاحی]]
	~~[[رده:اعلام]]~~

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-09T15:11:37Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۱
خط ۹:		خط ۹:
	براساس نقل [[ابن حجر]]، وی [[زمان جاهلیت]] را [[درک]] کرده، ولی دو سال بعد از [[وفات پیامبر]] {{صل}} [[اسلام]] آورده است. وی از [[امام علی]] {{ع}}، [[ابن مسعود]]، [[ابی بن کعب]]، [[ابن عباس]] و جمع دیگری از [[صحابه]] [[روایت]] کرده، و عجلی درباره‌اش گفته است: [[تابعی]]، [[ثقه]] و از بزرگان [[تابعین]] می‌باشد. [[وفات]] او را سال ۹۰، ۹۳، ۱۰۶ و ۱۱۱ ه‍‌. ق ذکر کرده‌اند<ref>ر. ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶-۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>.		براساس نقل [[ابن حجر]]، وی [[زمان جاهلیت]] را [[درک]] کرده، ولی دو سال بعد از [[وفات پیامبر]] {{صل}} [[اسلام]] آورده است. وی از [[امام علی]] {{ع}}، [[ابن مسعود]]، [[ابی بن کعب]]، [[ابن عباس]] و جمع دیگری از [[صحابه]] [[روایت]] کرده، و عجلی درباره‌اش گفته است: [[تابعی]]، [[ثقه]] و از بزرگان [[تابعین]] می‌باشد. [[وفات]] او را سال ۹۰، ۹۳، ۱۰۶ و ۱۱۱ ه‍‌. ق ذکر کرده‌اند<ref>ر. ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶-۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>.

	داوودی او را در طبقات المفسرین با عنوان «[[رفیع بن مهران ابوالعالیة ریاحی]]» آورده و با [[وصف]] {{عربی\|"المقريء الفقيه"}} ستوده و گفته است: [[غلام]] زنی از [[قبیله]] بنی‌ریاح بوده، [[ابو بکر]] را دیده و [[قرائت قرآن]] را از ابیّ و غیر او آموخته است. از [[ابوبکر بن داوود]] نقل کرده که بعد از صحابه هیچ‌کس از ابو العالیه عالم‌تر به [[قرآن]] نبوده است و پس از او [[سعید بن جبیر]] است. او [[تفسیری]] دارد که [[ربیع بن انس بکری]] از او روایت کرده است و [[جماعت]] ([[محدثان]] [[اهل تسنن]]) [[حدیث]] آن را در کتاب‌هایشان آورده‌اند. وی قول صحیح‌تر در وفات او را سال ۹۳ ه‍‌. ق دانسته است<ref>ر. ک: داوودی، طبقات المفسرین، ج۱، ص۱۷۲-۱۷۳، رقم ۱۷۰.</ref>.		داوودی او را در طبقات المفسرین با عنوان «[[رفیع بن مهران ابوالعالیة ریاحی]]» آورده و با وصف {{عربی\|"المقريء الفقيه"}} ستوده و گفته است: [[غلام]] زنی از [[قبیله]] بنی‌ریاح بوده، [[ابو بکر]] را دیده و [[قرائت قرآن]] را از ابیّ و غیر او آموخته است. از [[ابوبکر بن داوود]] نقل کرده که بعد از صحابه هیچ‌کس از ابو العالیه عالم‌تر به [[قرآن]] نبوده است و پس از او [[سعید بن جبیر]] است. او [[تفسیری]] دارد که [[ربیع بن انس بکری]] از او روایت کرده است و [[جماعت]] ([[محدثان]] [[اهل تسنن]]) [[حدیث]] آن را در کتاب‌هایشان آورده‌اند. وی قول صحیح‌تر در وفات او را سال ۹۳ ه‍‌. ق دانسته است<ref>ر. ک: داوودی، طبقات المفسرین، ج۱، ص۱۷۲-۱۷۳، رقم ۱۷۰.</ref>.

	رجال‌شناس معروف اهل تسنن [[ذهبی]] نیز او را با عنوان {{عربی\|"الامام المقریء الحافظ‍ المفسر"}} توصیف و از [[جریر]] روایت کرده که [[مغیره]] گفته است: از نظر [[علم]] شبیه‌ترین [[اهل بصره]] به [[ابراهیم نخعی]]، ابو العالیه است<ref>ر. ک: ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۲۰۷ و ۲۰۹، رقم ۸۵.</ref>. حاج [[خلیفه]] نیز او را در شمار [[مفسران]] تابعی ذکر کرده<ref>ر. ک: حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۳۰.</ref> و در معرفی [[تفاسیر]]، با عبارت {{عربی\|تفسیر ابي العالية الرياحي رواه الربيع بن انس عنه"}} از کتاب تفسیر وی خبر داده است<ref>حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۴۱.</ref>. برخی تفسیر او را از قدیمی‌ترین تفاسیر معرفی کرده‌اند<ref>مصحح تفسیر سفیان ثوری در مقدمه خود بر آن کتاب گفته است: {{عربی\|و من اقدم التفاسیر، تفسیر ابی العالیة رفیع بن مهران (م ۹۰) الذی رواه الربیع بن انس عنه ثم تفسیر مجاهد}}، (تفسیر الثوری، ص۵).</ref>.		رجال‌شناس معروف اهل تسنن [[ذهبی]] نیز او را با عنوان {{عربی\|"الامام المقریء الحافظ‍ المفسر"}} توصیف و از [[جریر]] روایت کرده که [[مغیره]] گفته است: از نظر [[علم]] شبیه‌ترین [[اهل بصره]] به [[ابراهیم نخعی]]، ابو العالیه است<ref>ر. ک: ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۲۰۷ و ۲۰۹، رقم ۸۵.</ref>. حاج [[خلیفه]] نیز او را در شمار [[مفسران]] تابعی ذکر کرده<ref>ر. ک: حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۳۰.</ref> و در معرفی [[تفاسیر]]، با عبارت {{عربی\|تفسیر ابي العالية الرياحي رواه الربيع بن انس عنه"}} از کتاب تفسیر وی خبر داده است<ref>حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۴۱.</ref>. برخی تفسیر او را از قدیمی‌ترین تفاسیر معرفی کرده‌اند<ref>مصحح تفسیر سفیان ثوری در مقدمه خود بر آن کتاب گفته است: {{عربی\|و من اقدم التفاسیر، تفسیر ابی العالیة رفیع بن مهران (م ۹۰) الذی رواه الربیع بن انس عنه ثم تفسیر مجاهد}}، (تفسیر الثوری، ص۵).</ref>.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T13:56:32Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۲۶
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	براساس نقل [[ابن حجر]]، وی [[زمان جاهلیت]] را [[درک]] کرده، ولی دو سال بعد از [[وفات پیامبر]]{{صل}} [[اسلام]] آورده است. وی از [[امام علی]]{{ع}}، [[ابن مسعود]]، [[ابی بن کعب]]، [[ابن عباس]] و جمع دیگری از [[صحابه]] [[روایت]] کرده، و عجلی درباره‌اش گفته است: [[تابعی]]، [[ثقه]] و از بزرگان [[تابعین]] می‌باشد. [[وفات]] او را سال ۹۰، ۹۳، ۱۰۶ و ۱۱۱ ه‍‌. ق ذکر کرده‌اند<ref>ر. ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶-۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>.		براساس نقل [[ابن حجر]]، وی [[زمان جاهلیت]] را [[درک]] کرده، ولی دو سال بعد از [[وفات پیامبر]] {{صل}} [[اسلام]] آورده است. وی از [[امام علی]] {{ع}}، [[ابن مسعود]]، [[ابی بن کعب]]، [[ابن عباس]] و جمع دیگری از [[صحابه]] [[روایت]] کرده، و عجلی درباره‌اش گفته است: [[تابعی]]، [[ثقه]] و از بزرگان [[تابعین]] می‌باشد. [[وفات]] او را سال ۹۰، ۹۳، ۱۰۶ و ۱۱۱ ه‍‌. ق ذکر کرده‌اند<ref>ر. ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶-۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>.

	داوودی او را در طبقات المفسرین با عنوان «[[رفیع بن مهران ابوالعالیة ریاحی]]» آورده و با [[وصف]] {{عربی\|"المقريء الفقيه"}} ستوده و گفته است: [[غلام]] زنی از [[قبیله]] بنی‌ریاح بوده، [[ابو بکر]] را دیده و [[قرائت قرآن]] را از ابیّ و غیر او آموخته است. از [[ابوبکر بن داوود]] نقل کرده که بعد از صحابه هیچ‌کس از ابو العالیه عالم‌تر به [[قرآن]] نبوده است و پس از او [[سعید بن جبیر]] است. او [[تفسیری]] دارد که [[ربیع بن انس بکری]] از او روایت کرده است و [[جماعت]] ([[محدثان]] [[اهل تسنن]]) [[حدیث]] آن را در کتاب‌هایشان آورده‌اند. وی قول صحیح‌تر در وفات او را سال ۹۳ ه‍‌. ق دانسته است<ref>ر. ک: داوودی، طبقات المفسرین، ج۱، ص۱۷۲-۱۷۳، رقم ۱۷۰.</ref>.		داوودی او را در طبقات المفسرین با عنوان «[[رفیع بن مهران ابوالعالیة ریاحی]]» آورده و با [[وصف]] {{عربی\|"المقريء الفقيه"}} ستوده و گفته است: [[غلام]] زنی از [[قبیله]] بنی‌ریاح بوده، [[ابو بکر]] را دیده و [[قرائت قرآن]] را از ابیّ و غیر او آموخته است. از [[ابوبکر بن داوود]] نقل کرده که بعد از صحابه هیچ‌کس از ابو العالیه عالم‌تر به [[قرآن]] نبوده است و پس از او [[سعید بن جبیر]] است. او [[تفسیری]] دارد که [[ربیع بن انس بکری]] از او روایت کرده است و [[جماعت]] ([[محدثان]] [[اهل تسنن]]) [[حدیث]] آن را در کتاب‌هایشان آورده‌اند. وی قول صحیح‌تر در وفات او را سال ۹۳ ه‍‌. ق دانسته است<ref>ر. ک: داوودی، طبقات المفسرین، ج۱، ص۱۷۲-۱۷۳، رقم ۱۷۰.</ref>.
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	[[شیخ طوسی]] در [[تفسیر]] {{متن قرآن\|ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ}}<ref>«و مهر خواری و تهیدستی بر آنان زده شد» سوره بقره، آیه ۶۱.</ref> فرموده است: «و [[مسکنت]] در اینجا به‌معنای [[فقر]] و نیاز و [[خشوع]] و [[ذلت]] ناشی از آن است، می‌گویی در [[بنی فلان]] مسکین‌تر از فلان نیست؛ یعنی فقیرتر از او نیست. این، قول ابو العالیه و سدّی است»<ref>طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۲۷۸.</ref>.		[[شیخ طوسی]] در [[تفسیر]] {{متن قرآن\|ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ}}<ref>«و مهر خواری و تهیدستی بر آنان زده شد» سوره بقره، آیه ۶۱.</ref> فرموده است: «و [[مسکنت]] در اینجا به‌معنای [[فقر]] و نیاز و [[خشوع]] و [[ذلت]] ناشی از آن است، می‌گویی در [[بنی فلان]] مسکین‌تر از فلان نیست؛ یعنی فقیرتر از او نیست. این، قول ابو العالیه و سدّی است»<ref>طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۲۷۸.</ref>.

	در تفسیر {{متن قرآن\|أَوَلَا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ}}<ref>«آیا نمی‌دانند که خداوند از آنچه پنهان و آنچه آشکار می‌دارند آگاه است؟» سوره بقره، آیه ۷۷.</ref> ابتدا از [[قتاده]] نقل می‌کند که {{متن قرآن\|مَا يُسِرُّونَ}} [[کفر]] و [[تکذیب]] آنان نسبت به [[حضرت محمد]]{{صل}} است، در وقتی که با یکدیگر [[خلوت]] می‌کنند و {{متن قرآن\|وَمَا يُعْلِنُونَ}} آن است که وقتی [[اصحاب]] آن [[حضرت]] را [[ملاقات]] می‌کنند، می‌گویند [[ایمان]] آورده‌ایم، تا با این سخن آنان را [[فریب]] دهند؛ سپس می‌فرماید: «و مانند آن از ابو العالیه [[روایت]] شده است»<ref>طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۱۷.</ref>.		در تفسیر {{متن قرآن\|أَوَلَا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ}}<ref>«آیا نمی‌دانند که خداوند از آنچه پنهان و آنچه آشکار می‌دارند آگاه است؟» سوره بقره، آیه ۷۷.</ref> ابتدا از [[قتاده]] نقل می‌کند که {{متن قرآن\|مَا يُسِرُّونَ}} [[کفر]] و [[تکذیب]] آنان نسبت به [[حضرت محمد]] {{صل}} است، در وقتی که با یکدیگر [[خلوت]] می‌کنند و {{متن قرآن\|وَمَا يُعْلِنُونَ}} آن است که وقتی [[اصحاب]] آن [[حضرت]] را [[ملاقات]] می‌کنند، می‌گویند [[ایمان]] آورده‌ایم، تا با این سخن آنان را [[فریب]] دهند؛ سپس می‌فرماید: «و مانند آن از ابو العالیه [[روایت]] شده است»<ref>طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۱۷.</ref>.

	در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ}}<ref>«لعنت خداوند و فرشتگان و همه مردم، بر کسانی که کافر شده‌اند و با کفر مرده‌اند» سوره بقره، آیه ۱۶۱.</ref> پس از طرح این سؤال که چگونه [[کافر]]، کافری را که مانند او است، [[لعنت]] می‌کند و حال آنکه ظاهر {{متن قرآن\|وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ}} چنین است‌؟ می‌فرماید: به آن سه پاسخ داده‌اند:		در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ}}<ref>«لعنت خداوند و فرشتگان و همه مردم، بر کسانی که کافر شده‌اند و با کفر مرده‌اند» سوره بقره، آیه ۱۶۱.</ref> پس از طرح این سؤال که چگونه [[کافر]]، کافری را که مانند او است، [[لعنت]] می‌کند و حال آنکه ظاهر {{متن قرآن\|وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ}} چنین است‌؟ می‌فرماید: به آن سه پاسخ داده‌اند:
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	[[طبری]] در [[تفسیر]] {{متن قرآن\|رَبِّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«سپاس، خداوند، پروردگار جهانیان را» سوره فاتحه، آیه ۲.</ref>با سند خویش از وی روایت کرده که گفته است: «[[انسان]]، عالمی است و [[پریان]]، عالمی است و جز آنها، هیجده هزار عالم یا چهارده هزار عالم او [[شک]] دارد از [[فرشتگان]] بر روی [[زمین]] است و برای زمین چهار زاویه است در هر زاویه‌ای سه هزار و پانصد عالم که [همۀ] آنان را برای عبادتش [[آفریده]] است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دارالکتب العلمیة، ج۱، ص۹۳، ح۱۶۴.</ref>.		[[طبری]] در [[تفسیر]] {{متن قرآن\|رَبِّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«سپاس، خداوند، پروردگار جهانیان را» سوره فاتحه، آیه ۲.</ref>با سند خویش از وی روایت کرده که گفته است: «[[انسان]]، عالمی است و [[پریان]]، عالمی است و جز آنها، هیجده هزار عالم یا چهارده هزار عالم او [[شک]] دارد از [[فرشتگان]] بر روی [[زمین]] است و برای زمین چهار زاویه است در هر زاویه‌ای سه هزار و پانصد عالم که [همۀ] آنان را برای عبادتش [[آفریده]] است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دارالکتب العلمیة، ج۱، ص۹۳، ح۱۶۴.</ref>.

	در تفسیر {{متن قرآن\|اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ}}<ref>«راه راست را به ما بنمای» سوره فاتحه، آیه ۶.</ref> از وی روایت کرده که گفته است: «آن صراط‍ مستقیم [[رسول خدا]]{{صل}} و دو [[صحابی]] بعد از او [[ابوبکر]] و [[عمر]] است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دارالکتب العلمیة، ج۱، ص۱۰۵، ح۱۸۴.</ref>.		در تفسیر {{متن قرآن\|اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ}}<ref>«راه راست را به ما بنمای» سوره فاتحه، آیه ۶.</ref> از وی روایت کرده که گفته است: «آن صراط‍ مستقیم [[رسول خدا]] {{صل}} و دو [[صحابی]] بعد از او [[ابوبکر]] و [[عمر]] است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دارالکتب العلمیة، ج۱، ص۱۰۵، ح۱۸۴.</ref>.

	در تفسیر {{متن قرآن\|وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ}}<ref>«شیطان، آنان را از آن فرو لغزاند و از جایی که بودند بیرون راند و ما گفتیم: فرود آیید دشمن یکدیگر! و در زمین تا روزگاری، آرامشگاه و برخورداری خواهید داشت» سوره بقره، آیه ۳۶.</ref> از او نقل کرده که گفته است: «این، همان قول [[خدای متعال]] است که فرموده {{متن قرآن\|الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِرَاشًا}}<ref>«آنکه زمین را برای شما بستر و آسمان را سرپناهی ساخت» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> یعنی منظور از اینکه در [[زمین]] برای شما قرارگاهی می‌باشد، این است که زمین را برای شما بستری گسترده قرار داده است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دار الکتب العلمیة، ج۱، ص۲۷۹، ح۷۶۵.</ref>.		در تفسیر {{متن قرآن\|وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ}}<ref>«شیطان، آنان را از آن فرو لغزاند و از جایی که بودند بیرون راند و ما گفتیم: فرود آیید دشمن یکدیگر! و در زمین تا روزگاری، آرامشگاه و برخورداری خواهید داشت» سوره بقره، آیه ۳۶.</ref> از او نقل کرده که گفته است: «این، همان قول [[خدای متعال]] است که فرموده {{متن قرآن\|الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِرَاشًا}}<ref>«آنکه زمین را برای شما بستر و آسمان را سرپناهی ساخت» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> یعنی منظور از اینکه در [[زمین]] برای شما قرارگاهی می‌باشد، این است که زمین را برای شما بستری گسترده قرار داده است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دار الکتب العلمیة، ج۱، ص۲۷۹، ح۷۶۵.</ref>.
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	[[وثاقت]]: وثاقت وی در نزد [[اهل تسنن]] مسلم است؛ زیرا [[ابن حجر]] او را از [[راویان]] [[صحاح]] ستۀ اهل تسنن معرفی کرده و از ابن معین، [[ابو زرعه]]، [[ابو حاتم]] و عجلی بر [[ثقه]] بودن او [[گواهی]] است و از لالکائی نقل کرده که گفته است: «بر ثقه بودن او [[اجماع]] شده است»<ref>ر. ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶ و ۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>. ولی در نزد [[شیعه]] وثاقت وی نامعلوم می‌باشد؛ زیرا هیچ‌ یک از رجال‌شناسان شیعه او را توثیق نکرده و حتی به شرح‌حال وی نپرداخته‌اند.		[[وثاقت]]: وثاقت وی در نزد [[اهل تسنن]] مسلم است؛ زیرا [[ابن حجر]] او را از [[راویان]] [[صحاح]] ستۀ اهل تسنن معرفی کرده و از ابن معین، [[ابو زرعه]]، [[ابو حاتم]] و عجلی بر [[ثقه]] بودن او [[گواهی]] است و از لالکائی نقل کرده که گفته است: «بر ثقه بودن او [[اجماع]] شده است»<ref>ر. ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶ و ۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>. ولی در نزد [[شیعه]] وثاقت وی نامعلوم می‌باشد؛ زیرا هیچ‌ یک از رجال‌شناسان شیعه او را توثیق نکرده و حتی به شرح‌حال وی نپرداخته‌اند.

	[[مذهب]]: [[تفسیری]] که برای «صراط‍ مستقیم» از وی نقل شد، از اهل تسنن بودن وی خبر می‌دهد، ولی چون [[صحت]] آن [[روایت]] و صدور آن [[تفسیر]] از وی ثابت نیست، نمی‌توان براساس آن او را از اهل تسنن دانست. شیعه بودن وی نیز ثابت نیست، به‌خصوص که براساس نقل ابن حجر، در صحاح ستّۀ اهل تسنن از وی روایت شده است و براساس گزارش رایانه، در کتب اربعۀ شیعه هیچ روایتی از وی نقل نشده است و با اینکه در [[عصر امام حسن]]، [[امام حسین]] و [[امام سجاد]]{{عم}} [[زندگی]] می‌کرده، هیچ روایتی از آن سه [[امام]] نقل نکرده است؛ البته برخی از [[نصوص]] [[فضائل اهل بیت]]{{عم}} و [[امامت]] [[امامان دوازده‌گانه]] از وی روایت شده است<ref>ر. ک: مجلسی، بحار الانوار، ج۳۶، ص۳۱۱، ح۴ و ج۳۷، ص۱۰۰، ح۲.</ref><ref>[[علی اکبر بابایی\|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)\|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۱۵۹-۱۶۲.</ref>		[[مذهب]]: [[تفسیری]] که برای «صراط‍ مستقیم» از وی نقل شد، از اهل تسنن بودن وی خبر می‌دهد، ولی چون [[صحت]] آن [[روایت]] و صدور آن [[تفسیر]] از وی ثابت نیست، نمی‌توان براساس آن او را از اهل تسنن دانست. شیعه بودن وی نیز ثابت نیست، به‌خصوص که براساس نقل ابن حجر، در صحاح ستّۀ اهل تسنن از وی روایت شده است و براساس گزارش رایانه، در کتب اربعۀ شیعه هیچ روایتی از وی نقل نشده است و با اینکه در [[عصر امام حسن]]، [[امام حسین]] و [[امام سجاد]] {{عم}} [[زندگی]] می‌کرده، هیچ روایتی از آن سه [[امام]] نقل نکرده است؛ البته برخی از [[نصوص]] [[فضائل اهل بیت]] {{عم}} و [[امامت]] [[امامان دوازده‌گانه]] از وی روایت شده است<ref>ر. ک: مجلسی، بحار الانوار، ج۳۶، ص۳۱۱، ح۴ و ج۳۷، ص۱۰۰، ح۲.</ref><ref>[[علی اکبر بابایی\|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)\|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۱۵۹-۱۶۲.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-08-24T07:15:16Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۵
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	براساس نقل [[ابن حجر]]، وی [[زمان جاهلیت]] را [[درک]] کرده، ولی دو سال بعد از [[وفات پیامبر]]{{صل}} [[اسلام]] آورده است. وی از [[امام علی]]{{ع}}، [[ابن مسعود]]، [[ابی بن کعب]]، [[ابن عباس]] و جمع دیگری از [[صحابه]] [[روایت]] کرده، و عجلی درباره‌اش گفته است: [[تابعی]]، [[ثقه]] و از بزرگان [[تابعین]] می‌باشد. [[وفات]] او را سال ۹۰، ۹۳، ۱۰۶ و ۱۱۱ ه‍‌. ق ذکر کرده‌اند<ref>ر.ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶-۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>.		براساس نقل [[ابن حجر]]، وی [[زمان جاهلیت]] را [[درک]] کرده، ولی دو سال بعد از [[وفات پیامبر]]{{صل}} [[اسلام]] آورده است. وی از [[امام علی]]{{ع}}، [[ابن مسعود]]، [[ابی بن کعب]]، [[ابن عباس]] و جمع دیگری از [[صحابه]] [[روایت]] کرده، و عجلی درباره‌اش گفته است: [[تابعی]]، [[ثقه]] و از بزرگان [[تابعین]] می‌باشد. [[وفات]] او را سال ۹۰، ۹۳، ۱۰۶ و ۱۱۱ ه‍‌. ق ذکر کرده‌اند<ref>ر. ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶-۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>.

	داوودی او را در طبقات المفسرین با عنوان «[[رفیع بن مهران ابوالعالیة ریاحی]]» آورده و با [[وصف]] {{عربی\|"المقريء الفقيه"}} ستوده و گفته است: [[غلام]] زنی از [[قبیله]] بنی‌ریاح بوده، [[ابو بکر]] را دیده و [[قرائت قرآن]] را از ابیّ و غیر او آموخته است. از [[ابوبکر بن داوود]] نقل کرده که بعد از صحابه هیچ‌کس از ابو العالیه عالم‌تر به [[قرآن]] نبوده است و پس از او [[سعید بن جبیر]] است. او [[تفسیری]] دارد که [[ربیع بن انس بکری]] از او روایت کرده است و [[جماعت]] ([[محدثان]] [[اهل تسنن]]) [[حدیث]] آن را در کتاب‌هایشان آورده‌اند. وی قول صحیح‌تر در وفات او را سال ۹۳ ه‍‌. ق دانسته است<ref>ر.ک: داوودی، طبقات المفسرین، ج۱، ص۱۷۲-۱۷۳، رقم ۱۷۰.</ref>.		داوودی او را در طبقات المفسرین با عنوان «[[رفیع بن مهران ابوالعالیة ریاحی]]» آورده و با [[وصف]] {{عربی\|"المقريء الفقيه"}} ستوده و گفته است: [[غلام]] زنی از [[قبیله]] بنی‌ریاح بوده، [[ابو بکر]] را دیده و [[قرائت قرآن]] را از ابیّ و غیر او آموخته است. از [[ابوبکر بن داوود]] نقل کرده که بعد از صحابه هیچ‌کس از ابو العالیه عالم‌تر به [[قرآن]] نبوده است و پس از او [[سعید بن جبیر]] است. او [[تفسیری]] دارد که [[ربیع بن انس بکری]] از او روایت کرده است و [[جماعت]] ([[محدثان]] [[اهل تسنن]]) [[حدیث]] آن را در کتاب‌هایشان آورده‌اند. وی قول صحیح‌تر در وفات او را سال ۹۳ ه‍‌. ق دانسته است<ref>ر. ک: داوودی، طبقات المفسرین، ج۱، ص۱۷۲-۱۷۳، رقم ۱۷۰.</ref>.

	رجال‌شناس معروف اهل تسنن [[ذهبی]] نیز او را با عنوان {{عربی\|"الامام المقریء الحافظ‍ المفسر"}} توصیف و از [[جریر]] روایت کرده که [[مغیره]] گفته است: از نظر [[علم]] شبیه‌ترین [[اهل بصره]] به [[ابراهیم نخعی]]، ابو العالیه است<ref>ر.ک: ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۲۰۷ و ۲۰۹، رقم ۸۵.</ref>. حاج [[خلیفه]] نیز او را در شمار [[مفسران]] تابعی ذکر کرده<ref>ر.ک: حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۳۰.</ref> و در معرفی [[تفاسیر]]، با عبارت {{عربی\|تفسیر ابي العالية الرياحي رواه الربيع بن انس عنه"}} از کتاب تفسیر وی خبر داده است<ref>حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۴۱.</ref>. برخی تفسیر او را از قدیمی‌ترین تفاسیر معرفی کرده‌اند<ref>مصحح تفسیر سفیان ثوری در مقدمه خود بر آن کتاب گفته است: {{عربی\|و من اقدم التفاسیر، تفسیر ابی العالیة رفیع بن مهران (م ۹۰) الذی رواه الربیع بن انس عنه ثم تفسیر مجاهد}}، (تفسیر الثوری، ص۵).</ref>.		رجال‌شناس معروف اهل تسنن [[ذهبی]] نیز او را با عنوان {{عربی\|"الامام المقریء الحافظ‍ المفسر"}} توصیف و از [[جریر]] روایت کرده که [[مغیره]] گفته است: از نظر [[علم]] شبیه‌ترین [[اهل بصره]] به [[ابراهیم نخعی]]، ابو العالیه است<ref>ر. ک: ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۲۰۷ و ۲۰۹، رقم ۸۵.</ref>. حاج [[خلیفه]] نیز او را در شمار [[مفسران]] تابعی ذکر کرده<ref>ر. ک: حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۳۰.</ref> و در معرفی [[تفاسیر]]، با عبارت {{عربی\|تفسیر ابي العالية الرياحي رواه الربيع بن انس عنه"}} از کتاب تفسیر وی خبر داده است<ref>حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۴۱.</ref>. برخی تفسیر او را از قدیمی‌ترین تفاسیر معرفی کرده‌اند<ref>مصحح تفسیر سفیان ثوری در مقدمه خود بر آن کتاب گفته است: {{عربی\|و من اقدم التفاسیر، تفسیر ابی العالیة رفیع بن مهران (م ۹۰) الذی رواه الربیع بن انس عنه ثم تفسیر مجاهد}}، (تفسیر الثوری، ص۵).</ref>.

	دلیل [[مفسر]] بودن وی، افزون بر اینکه رجال‌شناسان [[اهل تسنن]] با عنوان مفسر از او یاد کرده‌اند و کتاب‌شناسان از کتاب [[تفسیری]] وی خبر داده‌اند، [[روایات]] و آرای تفسیری فراوانی است که در [[کتاب‌های تفسیری]] [[شیعه]] و [[سنّی]] از او نقل شده است<ref>براساس برنامه رایانه‌ای معجم فقهی، نام ابی العالیه ۹۴۷ بار در ۱۱۷ جلد از تفاسیر شیعه و سنّی و نام رفیع بن مهران ۷ بار در ۵ جلد آمده است. البته ممکن است بخشی از آن موارد مربوط‍ به تفسیر نباشد. همچنین ممکن است با نام ابا العالیة یا نام‌های دیگر در موارد دیگری نیز آمده باشد. نام ابی العالیه در تفسیر تبیان شیخ طوسی ۵ بار، در مجمع البیان طبرسی ۴۱ بار و در جامع البیان طبری ۲۷۸ بار آمده است.</ref> نمونه آرای تفسیری نقل شده از او در [[تفاسیر شیعه]] چنین است:		دلیل [[مفسر]] بودن وی، افزون بر اینکه رجال‌شناسان [[اهل تسنن]] با عنوان مفسر از او یاد کرده‌اند و کتاب‌شناسان از کتاب [[تفسیری]] وی خبر داده‌اند، [[روایات]] و آرای تفسیری فراوانی است که در [[کتاب‌های تفسیری]] [[شیعه]] و [[سنّی]] از او نقل شده است<ref>براساس برنامه رایانه‌ای معجم فقهی، نام ابی العالیه ۹۴۷ بار در ۱۱۷ جلد از تفاسیر شیعه و سنّی و نام رفیع بن مهران ۷ بار در ۵ جلد آمده است. البته ممکن است بخشی از آن موارد مربوط‍ به تفسیر نباشد. همچنین ممکن است با نام ابا العالیة یا نام‌های دیگر در موارد دیگری نیز آمده باشد. نام ابی العالیه در تفسیر تبیان شیخ طوسی ۵ بار، در مجمع البیان طبرسی ۴۱ بار و در جامع البیان طبری ۲۷۸ بار آمده است.</ref> نمونه آرای تفسیری نقل شده از او در [[تفاسیر شیعه]] چنین است:
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	در تفسیر {{متن قرآن\|وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ}}<ref>«شیطان، آنان را از آن فرو لغزاند و از جایی که بودند بیرون راند و ما گفتیم: فرود آیید دشمن یکدیگر! و در زمین تا روزگاری، آرامشگاه و برخورداری خواهید داشت» سوره بقره، آیه ۳۶.</ref> از او نقل کرده که گفته است: «این، همان قول [[خدای متعال]] است که فرموده {{متن قرآن\|الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِرَاشًا}}<ref>«آنکه زمین را برای شما بستر و آسمان را سرپناهی ساخت» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> یعنی منظور از اینکه در [[زمین]] برای شما قرارگاهی می‌باشد، این است که زمین را برای شما بستری گسترده قرار داده است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دار الکتب العلمیة، ج۱، ص۲۷۹، ح۷۶۵.</ref>.		در تفسیر {{متن قرآن\|وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ}}<ref>«شیطان، آنان را از آن فرو لغزاند و از جایی که بودند بیرون راند و ما گفتیم: فرود آیید دشمن یکدیگر! و در زمین تا روزگاری، آرامشگاه و برخورداری خواهید داشت» سوره بقره، آیه ۳۶.</ref> از او نقل کرده که گفته است: «این، همان قول [[خدای متعال]] است که فرموده {{متن قرآن\|الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِرَاشًا}}<ref>«آنکه زمین را برای شما بستر و آسمان را سرپناهی ساخت» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> یعنی منظور از اینکه در [[زمین]] برای شما قرارگاهی می‌باشد، این است که زمین را برای شما بستری گسترده قرار داده است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دار الکتب العلمیة، ج۱، ص۲۷۹، ح۷۶۵.</ref>.

	[[وثاقت]]: وثاقت وی در نزد [[اهل تسنن]] مسلم است؛ زیرا [[ابن حجر]] او را از [[راویان]] [[صحاح]] ستۀ اهل تسنن معرفی کرده و از ابن معین، [[ابو زرعه]]، [[ابو حاتم]] و عجلی بر [[ثقه]] بودن او [[گواهی]] است و از لالکائی نقل کرده که گفته است: «بر ثقه بودن او [[اجماع]] شده است»<ref>ر.ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶ و ۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>. ولی در نزد [[شیعه]] وثاقت وی نامعلوم می‌باشد؛ زیرا هیچ‌ یک از رجال‌شناسان شیعه او را توثیق نکرده و حتی به شرح‌حال وی نپرداخته‌اند.		[[وثاقت]]: وثاقت وی در نزد [[اهل تسنن]] مسلم است؛ زیرا [[ابن حجر]] او را از [[راویان]] [[صحاح]] ستۀ اهل تسنن معرفی کرده و از ابن معین، [[ابو زرعه]]، [[ابو حاتم]] و عجلی بر [[ثقه]] بودن او [[گواهی]] است و از لالکائی نقل کرده که گفته است: «بر ثقه بودن او [[اجماع]] شده است»<ref>ر. ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶ و ۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>. ولی در نزد [[شیعه]] وثاقت وی نامعلوم می‌باشد؛ زیرا هیچ‌ یک از رجال‌شناسان شیعه او را توثیق نکرده و حتی به شرح‌حال وی نپرداخته‌اند.

	[[مذهب]]: [[تفسیری]] که برای «صراط‍ مستقیم» از وی نقل شد، از اهل تسنن بودن وی خبر می‌دهد، ولی چون [[صحت]] آن [[روایت]] و صدور آن [[تفسیر]] از وی ثابت نیست، نمی‌توان براساس آن او را از اهل تسنن دانست. شیعه بودن وی نیز ثابت نیست، به‌خصوص که براساس نقل ابن حجر، در صحاح ستّۀ اهل تسنن از وی روایت شده است و براساس گزارش رایانه، در کتب اربعۀ شیعه هیچ روایتی از وی نقل نشده است و با اینکه در [[عصر امام حسن]]، [[امام حسین]] و [[امام سجاد]]{{عم}} [[زندگی]] می‌کرده، هیچ روایتی از آن سه [[امام]] نقل نکرده است؛ البته برخی از [[نصوص]] [[فضائل اهل بیت]]{{عم}} و [[امامت]] [[امامان دوازده‌گانه]] از وی روایت شده است<ref>ر.ک: مجلسی، بحار الانوار، ج۳۶، ص۳۱۱، ح۴ و ج۳۷، ص۱۰۰، ح۲.</ref><ref>[[علی اکبر بابایی\|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)\|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۱۵۹-۱۶۲.</ref>		[[مذهب]]: [[تفسیری]] که برای «صراط‍ مستقیم» از وی نقل شد، از اهل تسنن بودن وی خبر می‌دهد، ولی چون [[صحت]] آن [[روایت]] و صدور آن [[تفسیر]] از وی ثابت نیست، نمی‌توان براساس آن او را از اهل تسنن دانست. شیعه بودن وی نیز ثابت نیست، به‌خصوص که براساس نقل ابن حجر، در صحاح ستّۀ اهل تسنن از وی روایت شده است و براساس گزارش رایانه، در کتب اربعۀ شیعه هیچ روایتی از وی نقل نشده است و با اینکه در [[عصر امام حسن]]، [[امام حسین]] و [[امام سجاد]]{{عم}} [[زندگی]] می‌کرده، هیچ روایتی از آن سه [[امام]] نقل نکرده است؛ البته برخی از [[نصوص]] [[فضائل اهل بیت]]{{عم}} و [[امامت]] [[امامان دوازده‌گانه]] از وی روایت شده است<ref>ر. ک: مجلسی، بحار الانوار، ج۳۶، ص۳۱۱، ح۴ و ج۳۷، ص۱۰۰، ح۲.</ref><ref>[[علی اکبر بابایی\|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)\|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۱۵۹-۱۶۲.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T04:13:46Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۴۳
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ابوالعالیه ریاحی		\| موضوع مرتبط = ابوالعالیه ریاحی

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

2022-07-10T21:19:49Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۲

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۴۹
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	[[وثاقت]]: وثاقت وی در نزد [[اهل تسنن]] مسلم است؛ زیرا [[ابن حجر]] او را از [[راویان]] [[صحاح]] ستۀ اهل تسنن معرفی کرده و از ابن معین، [[ابو زرعه]]، [[ابو حاتم]] و عجلی بر [[ثقه]] بودن او [[گواهی]] است و از لالکائی نقل کرده که گفته است: «بر ثقه بودن او [[اجماع]] شده است»<ref>ر.ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶ و ۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>. ولی در نزد [[شیعه]] وثاقت وی نامعلوم می‌باشد؛ زیرا هیچ‌ یک از رجال‌شناسان شیعه او را توثیق نکرده و حتی به شرح‌حال وی نپرداخته‌اند.		[[وثاقت]]: وثاقت وی در نزد [[اهل تسنن]] مسلم است؛ زیرا [[ابن حجر]] او را از [[راویان]] [[صحاح]] ستۀ اهل تسنن معرفی کرده و از ابن معین، [[ابو زرعه]]، [[ابو حاتم]] و عجلی بر [[ثقه]] بودن او [[گواهی]] است و از لالکائی نقل کرده که گفته است: «بر ثقه بودن او [[اجماع]] شده است»<ref>ر.ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶ و ۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>. ولی در نزد [[شیعه]] وثاقت وی نامعلوم می‌باشد؛ زیرا هیچ‌ یک از رجال‌شناسان شیعه او را توثیق نکرده و حتی به شرح‌حال وی نپرداخته‌اند.

	[[مذهب]]: [[تفسیری]] که برای «صراط‍ مستقیم» از وی نقل شد، از اهل تسنن بودن وی خبر می‌دهد، ولی چون [[صحت]] آن [[روایت]] و صدور آن [[تفسیر]] از وی ثابت نیست، نمی‌توان براساس آن او را از اهل تسنن دانست. شیعه بودن وی نیز ثابت نیست، به‌خصوص که براساس نقل ابن حجر، در صحاح ستّۀ اهل تسنن از وی روایت شده است و براساس گزارش رایانه، در کتب اربعۀ شیعه هیچ روایتی از وی نقل نشده است و با اینکه در [[عصر امام حسن]]، [[امام حسین]] و [[امام سجاد]]{{عم}} [[زندگی]] می‌کرده، هیچ روایتی از آن سه [[امام]] نقل نکرده است؛ البته برخی از [[نصوص]] [[فضائل اهل بیت]]{{عم}} و [[امامت]] [[امامان دوازده‌گانه]] از وی روایت شده است<ref>ر.ک: مجلسی، بحار الانوار، ج۳۶، ص۳۱۱، ح۴ و ج۳۷، ص۱۰۰، ح۲.</ref>.<ref>[[علی اکبر بابایی\|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)\|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۱۵۹-۱۶۲.</ref>		[[مذهب]]: [[تفسیری]] که برای «صراط‍ مستقیم» از وی نقل شد، از اهل تسنن بودن وی خبر می‌دهد، ولی چون [[صحت]] آن [[روایت]] و صدور آن [[تفسیر]] از وی ثابت نیست، نمی‌توان براساس آن او را از اهل تسنن دانست. شیعه بودن وی نیز ثابت نیست، به‌خصوص که براساس نقل ابن حجر، در صحاح ستّۀ اهل تسنن از وی روایت شده است و براساس گزارش رایانه، در کتب اربعۀ شیعه هیچ روایتی از وی نقل نشده است و با اینکه در [[عصر امام حسن]]، [[امام حسین]] و [[امام سجاد]]{{عم}} [[زندگی]] می‌کرده، هیچ روایتی از آن سه [[امام]] نقل نکرده است؛ البته برخی از [[نصوص]] [[فضائل اهل بیت]]{{عم}} و [[امامت]] [[امامان دوازده‌گانه]] از وی روایت شده است<ref>ر.ک: مجلسی، بحار الانوار، ج۳۶، ص۳۱۱، ح۴ و ج۳۷، ص۱۰۰، ح۲.</ref><ref>[[علی اکبر بابایی\|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)\|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۱۵۹-۱۶۲.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T06:44:23Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[~~ابوالعالیه ریاحی~~]]''' است. "'''~~[[ابوالعالیه ریاحی]]~~'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[ابوالعالیه ریاحی در علوم قرآنی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = ابوالعالیه ریاحی
			\| عنوان مدخل = [[ابوالعالیه ریاحی]]
			\| مداخل مرتبط = [[ابوالعالیه ریاحی در علوم قرآنی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Msadeq: /* مقدمه */

2022-02-14T10:14:22Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۴۴
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	نمونۀ آرای [[تفسیری]] نقل شده از او در [[تفاسیر اهل تسنن]] چنین است:		نمونۀ آرای [[تفسیری]] نقل شده از او در [[تفاسیر اهل تسنن]] چنین است:

	[[طبری]] در [[تفسیر]] {{متن قرآن\|رَبِّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«سپاس، خداوند، پروردگار جهانیان را» سوره فاتحه، آیه ۲.</ref>با سند خویش از وی روایت کرده که گفته است: «[[انسان]]، عالمی است و [[پریان]]، عالمی است و جز آنها، هیجده هزار عالم یا چهارده هزار عالم [او [[شک]] دارد] از [[فرشتگان]] بر روی [[زمین]] است و برای زمین چهار زاویه است در هر زاویه‌ای سه هزار و پانصد عالم که [همۀ] آنان را برای عبادتش [[آفریده]] است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دارالکتب العلمیة، ج۱، ص۹۳، ح۱۶۴.</ref>.		[[طبری]] در [[تفسیر]] {{متن قرآن\|رَبِّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«سپاس، خداوند، پروردگار جهانیان را» سوره فاتحه، آیه ۲.</ref>با سند خویش از وی روایت کرده که گفته است: «[[انسان]]، عالمی است و [[پریان]]، عالمی است و جز آنها، هیجده هزار عالم یا چهارده هزار عالم او [[شک]] دارد از [[فرشتگان]] بر روی [[زمین]] است و برای زمین چهار زاویه است در هر زاویه‌ای سه هزار و پانصد عالم که [همۀ] آنان را برای عبادتش [[آفریده]] است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دارالکتب العلمیة، ج۱، ص۹۳، ح۱۶۴.</ref>.

	در تفسیر {{متن قرآن\|اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ}}<ref>«راه راست را به ما بنمای» سوره فاتحه، آیه ۶.</ref> از وی روایت کرده که گفته است: «آن صراط‍ مستقیم [[رسول خدا]]{{صل}} و دو [[صحابی]] بعد از او [[ابوبکر]] و [[عمر]] است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دارالکتب العلمیة، ج۱، ص۱۰۵، ح۱۸۴.</ref>.		در تفسیر {{متن قرآن\|اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ}}<ref>«راه راست را به ما بنمای» سوره فاتحه، آیه ۶.</ref> از وی روایت کرده که گفته است: «آن صراط‍ مستقیم [[رسول خدا]]{{صل}} و دو [[صحابی]] بعد از او [[ابوبکر]] و [[عمر]] است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دارالکتب العلمیة، ج۱، ص۱۰۵، ح۱۸۴.</ref>.

	در تفسیر {{متن قرآن\|وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ}}<ref>«شیطان، آنان را از آن فرو لغزاند و از جایی که بودند بیرون راند و ما گفتیم: فرود آیید دشمن یکدیگر! و در زمین تا روزگاری، آرامشگاه و برخورداری خواهید داشت» سوره بقره، آیه ۳۶.</ref> از او نقل کرده که گفته است: «این، [همان] قول [[خدای متعال]] است که فرموده {{متن قرآن\|الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِرَاشًا}}<ref>«آنکه زمین را برای شما بستر و آسمان را سرپناهی ساخت» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> یعنی منظور از اینکه در [[زمین]] برای شما قرارگاهی می‌باشد، این است که زمین را برای شما بستری گسترده قرار داده است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دار الکتب العلمیة، ج۱، ص۲۷۹، ح۷۶۵.</ref>.		در تفسیر {{متن قرآن\|وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ}}<ref>«شیطان، آنان را از آن فرو لغزاند و از جایی که بودند بیرون راند و ما گفتیم: فرود آیید دشمن یکدیگر! و در زمین تا روزگاری، آرامشگاه و برخورداری خواهید داشت» سوره بقره، آیه ۳۶.</ref> از او نقل کرده که گفته است: «این، همان قول [[خدای متعال]] است که فرموده {{متن قرآن\|الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِرَاشًا}}<ref>«آنکه زمین را برای شما بستر و آسمان را سرپناهی ساخت» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> یعنی منظور از اینکه در [[زمین]] برای شما قرارگاهی می‌باشد، این است که زمین را برای شما بستری گسترده قرار داده است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دار الکتب العلمیة، ج۱، ص۲۷۹، ح۷۶۵.</ref>.

	[[وثاقت]]: وثاقت وی در نزد [[اهل تسنن]] مسلم است؛ زیرا [[ابن حجر]] او را از [[راویان]] [[صحاح]] ستۀ اهل تسنن معرفی کرده و از ابن معین، [[ابو زرعه]]، [[ابو حاتم]] و عجلی بر [[ثقه]] بودن او [[گواهی]] است و از لالکائی نقل کرده که گفته است: «بر ثقه بودن او [[اجماع]] شده است»<ref>ر.ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶ و ۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>. ولی در نزد [[شیعه]] وثاقت وی نامعلوم می‌باشد؛ زیرا هیچ‌ یک از رجال‌شناسان شیعه او را توثیق نکرده و حتی به شرح‌حال وی نپرداخته‌اند.		[[وثاقت]]: وثاقت وی در نزد [[اهل تسنن]] مسلم است؛ زیرا [[ابن حجر]] او را از [[راویان]] [[صحاح]] ستۀ اهل تسنن معرفی کرده و از ابن معین، [[ابو زرعه]]، [[ابو حاتم]] و عجلی بر [[ثقه]] بودن او [[گواهی]] است و از لالکائی نقل کرده که گفته است: «بر ثقه بودن او [[اجماع]] شده است»<ref>ر.ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶ و ۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>. ولی در نزد [[شیعه]] وثاقت وی نامعلوم می‌باشد؛ زیرا هیچ‌ یک از رجال‌شناسان شیعه او را توثیق نکرده و حتی به شرح‌حال وی نپرداخته‌اند.

Msadeq: /* مقدمه */

2022-02-14T10:11:03Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۴۱
خط ۴:		خط ۴:

	==مقدمه==		==مقدمه==
	براساس نقل [[ابن حجر]]، وی [[زمان جاهلیت]] را [[درک]] کرده، ولی دو سال بعد از [[وفات پیامبر]]{{صل}} [[اسلام]] آورده است. وی از [[[امام]]~~] علی~~{{ع}}، [[ابن مسعود]]، [[ابی بن کعب]]، [[ابن عباس]] و جمع دیگری از [[صحابه]] [[روایت]] کرده، و عجلی درباره‌اش گفته است: [[تابعی]]، [[ثقه]] و از بزرگان [[تابعین]] می‌باشد. [[وفات]] او را سال ۹۰، ۹۳، ۱۰۶ و ۱۱۱ ه‍‌. ق ذکر کرده‌اند<ref>ر.ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶-۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>.		براساس نقل [[ابن حجر]]، وی [[زمان جاهلیت]] را [[درک]] کرده، ولی دو سال بعد از [[وفات پیامبر]]{{صل}} [[اسلام]] آورده است. وی از [[امام علی]]{{ع}}، [[ابن مسعود]]، [[ابی بن کعب]]، [[ابن عباس]] و جمع دیگری از [[صحابه]] [[روایت]] کرده، و عجلی درباره‌اش گفته است: [[تابعی]]، [[ثقه]] و از بزرگان [[تابعین]] می‌باشد. [[وفات]] او را سال ۹۰، ۹۳، ۱۰۶ و ۱۱۱ ه‍‌. ق ذکر کرده‌اند<ref>ر.ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶-۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>.

	داوودی او را در طبقات المفسرین با عنوان «[[رفیع بن مهران ابوالعالیة ریاحی]]» آورده و با [[وصف]] {{عربی\|"المقريء الفقيه"}} ستوده و گفته است: [[غلام]] زنی از [[[قبیله]]] بنی‌ریاح بوده، [[ابو بکر]] را دیده و [[قرائت قرآن]] را از ابیّ و غیر او آموخته است. از [[ابوبکر بن داوود]] نقل کرده که بعد از صحابه هیچ‌کس از ابو العالیه عالم‌تر به [[قرآن]] نبوده است و پس از او [[سعید بن جبیر]] است. او [[تفسیری]] دارد که [[ربیع بن انس بکری]] از او روایت کرده است و [[جماعت]] ([[محدثان]] [[اهل تسنن]]) [[حدیث]] آن را در کتاب‌هایشان آورده‌اند. وی قول صحیح‌تر در وفات او را سال ۹۳ ه‍‌. ق دانسته است<ref>ر.ک: داوودی، طبقات المفسرین، ج۱، ص۱۷۲-۱۷۳، رقم ۱۷۰.</ref>.		داوودی او را در طبقات المفسرین با عنوان «[[رفیع بن مهران ابوالعالیة ریاحی]]» آورده و با [[وصف]] {{عربی\|"المقريء الفقيه"}} ستوده و گفته است: [[غلام]] زنی از [[قبیله]] بنی‌ریاح بوده، [[ابو بکر]] را دیده و [[قرائت قرآن]] را از ابیّ و غیر او آموخته است. از [[ابوبکر بن داوود]] نقل کرده که بعد از صحابه هیچ‌کس از ابو العالیه عالم‌تر به [[قرآن]] نبوده است و پس از او [[سعید بن جبیر]] است. او [[تفسیری]] دارد که [[ربیع بن انس بکری]] از او روایت کرده است و [[جماعت]] ([[محدثان]] [[اهل تسنن]]) [[حدیث]] آن را در کتاب‌هایشان آورده‌اند. وی قول صحیح‌تر در وفات او را سال ۹۳ ه‍‌. ق دانسته است<ref>ر.ک: داوودی، طبقات المفسرین، ج۱، ص۱۷۲-۱۷۳، رقم ۱۷۰.</ref>.

	رجال‌شناس معروف اهل تسنن [[ذهبی]] نیز او را با عنوان ~~«الامام~~ المقریء الحافظ‍ ~~المفسر»~~ توصیف و از [[جریر]] روایت کرده که [[مغیره]] گفته است: از نظر [[علم]] شبیه‌ترین [[اهل بصره]] به [[ابراهیم نخعی]]، ابو العالیه است<ref>ر.ک: ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۲۰۷ و ۲۰۹، رقم ۸۵.</ref>. حاج [[خلیفه]] نیز او را در شمار [[مفسران]] تابعی ذکر کرده<ref>ر.ک: حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۳۰.</ref> و در معرفی [[تفاسیر]]، با عبارت {{عربی\|تفسیر ابي العالية الرياحي رواه الربيع بن انس عنه"}} از کتاب تفسیر وی خبر داده است<ref>حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۴۱.</ref>. برخی تفسیر او را از قدیمی‌ترین تفاسیر معرفی کرده‌اند<ref>مصحح تفسیر سفیان ثوری در مقدمه خود بر آن کتاب گفته است: {{عربی\|و من اقدم التفاسیر، تفسیر ابی العالیة رفیع بن مهران (م ۹۰) الذی رواه الربیع بن انس عنه ثم تفسیر مجاهد}}، (تفسیر الثوری، ص۵).</ref>.		رجال‌شناس معروف اهل تسنن [[ذهبی]] نیز او را با عنوان {{عربی\|"الامام المقریء الحافظ‍ المفسر"}} توصیف و از [[جریر]] روایت کرده که [[مغیره]] گفته است: از نظر [[علم]] شبیه‌ترین [[اهل بصره]] به [[ابراهیم نخعی]]، ابو العالیه است<ref>ر.ک: ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۲۰۷ و ۲۰۹، رقم ۸۵.</ref>. حاج [[خلیفه]] نیز او را در شمار [[مفسران]] تابعی ذکر کرده<ref>ر.ک: حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۳۰.</ref> و در معرفی [[تفاسیر]]، با عبارت {{عربی\|تفسیر ابي العالية الرياحي رواه الربيع بن انس عنه"}} از کتاب تفسیر وی خبر داده است<ref>حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۴۱.</ref>. برخی تفسیر او را از قدیمی‌ترین تفاسیر معرفی کرده‌اند<ref>مصحح تفسیر سفیان ثوری در مقدمه خود بر آن کتاب گفته است: {{عربی\|و من اقدم التفاسیر، تفسیر ابی العالیة رفیع بن مهران (م ۹۰) الذی رواه الربیع بن انس عنه ثم تفسیر مجاهد}}، (تفسیر الثوری، ص۵).</ref>.

	دلیل [[مفسر]] بودن وی، افزون بر اینکه رجال‌شناسان [[اهل تسنن]] با عنوان مفسر از او یاد کرده‌اند و کتاب‌شناسان از کتاب [[تفسیری]] وی خبر داده‌اند، [[روایات]] و آرای تفسیری فراوانی است که در [[کتاب‌های تفسیری]] [[شیعه]] و [[سنّی]] از او نقل شده است<ref>براساس برنامه رایانه‌ای معجم فقهی، نام ابی العالیه ۹۴۷ بار در ۱۱۷ جلد از تفاسیر شیعه و سنّی و نام رفیع بن مهران ۷ بار در ۵ جلد آمده است. البته ممکن است بخشی از آن موارد مربوط‍ به تفسیر نباشد. همچنین ممکن است با نام ابا العالیة یا نام‌های دیگر در موارد دیگری نیز آمده باشد. نام ابی العالیه در تفسیر تبیان شیخ طوسی ۵ بار، در مجمع البیان طبرسی ۴۱ بار و در جامع البیان طبری ۲۷۸ بار آمده است.</ref> نمونه آرای تفسیری نقل شده از او در [[تفاسیر شیعه]] چنین است:		دلیل [[مفسر]] بودن وی، افزون بر اینکه رجال‌شناسان [[اهل تسنن]] با عنوان مفسر از او یاد کرده‌اند و کتاب‌شناسان از کتاب [[تفسیری]] وی خبر داده‌اند، [[روایات]] و آرای تفسیری فراوانی است که در [[کتاب‌های تفسیری]] [[شیعه]] و [[سنّی]] از او نقل شده است<ref>براساس برنامه رایانه‌ای معجم فقهی، نام ابی العالیه ۹۴۷ بار در ۱۱۷ جلد از تفاسیر شیعه و سنّی و نام رفیع بن مهران ۷ بار در ۵ جلد آمده است. البته ممکن است بخشی از آن موارد مربوط‍ به تفسیر نباشد. همچنین ممکن است با نام ابا العالیة یا نام‌های دیگر در موارد دیگری نیز آمده باشد. نام ابی العالیه در تفسیر تبیان شیخ طوسی ۵ بار، در مجمع البیان طبرسی ۴۱ بار و در جامع البیان طبری ۲۷۸ بار آمده است.</ref> نمونه آرای تفسیری نقل شده از او در [[تفاسیر شیعه]] چنین است:

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}}
اين مدخل...» ایجاد کرد

2022-02-14T10:09:25Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{امامت}}
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[ابوالعالیه ریاحی]]''' است. "'''[[ابوالعالیه ریاحی]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[ابوالعالیه ریاحی در علوم قرآنی]]</div>

==مقدمه==
براساس نقل [[ابن حجر]]، وی [[زمان جاهلیت]] را [[درک]] کرده، ولی دو سال بعد از [[وفات پیامبر]]{{صل}} [[اسلام]] آورده است. وی از [[[امام]]] علی{{ع}}، [[ابن مسعود]]، [[ابی بن کعب]]، [[ابن عباس]] و جمع دیگری از [[صحابه]] [[روایت]] کرده، و عجلی درباره‌اش گفته است: [[تابعی]]، [[ثقه]] و از بزرگان [[تابعین]] می‌باشد. [[وفات]] او را سال ۹۰، ۹۳، ۱۰۶ و ۱۱۱ ه‍‌. ق ذکر کرده‌اند<ref>ر.ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶-۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>.

داوودی او را در طبقات المفسرین با عنوان «[[رفیع بن مهران ابوالعالیة ریاحی]]» آورده و با [[وصف]] {{عربی|"المقريء الفقيه"}} ستوده و گفته است: [[غلام]] زنی از [[[قبیله]]] بنی‌ریاح بوده، [[ابو بکر]] را دیده و [[قرائت قرآن]] را از ابیّ و غیر او آموخته است. از [[ابوبکر بن داوود]] نقل کرده که بعد از صحابه هیچ‌کس از ابو العالیه عالم‌تر به [[قرآن]] نبوده است و پس از او [[سعید بن جبیر]] است. او [[تفسیری]] دارد که [[ربیع بن انس بکری]] از او روایت کرده است و [[جماعت]] ([[محدثان]] [[اهل تسنن]]) [[حدیث]] آن را در کتاب‌هایشان آورده‌اند. وی قول صحیح‌تر در وفات او را سال ۹۳ ه‍‌. ق دانسته است<ref>ر.ک: داوودی، طبقات المفسرین، ج۱، ص۱۷۲-۱۷۳، رقم ۱۷۰.</ref>.

رجال‌شناس معروف اهل تسنن [[ذهبی]] نیز او را با عنوان «الامام المقریء الحافظ‍ المفسر» توصیف و از [[جریر]] روایت کرده که [[مغیره]] گفته است: از نظر [[علم]] شبیه‌ترین [[اهل بصره]] به [[ابراهیم نخعی]]، ابو العالیه است<ref>ر.ک: ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۲۰۷ و ۲۰۹، رقم ۸۵.</ref>. حاج [[خلیفه]] نیز او را در شمار [[مفسران]] تابعی ذکر کرده<ref>ر.ک: حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۳۰.</ref> و در معرفی [[تفاسیر]]، با عبارت {{عربی|تفسیر ابي العالية الرياحي رواه الربيع بن انس عنه"}} از کتاب تفسیر وی خبر داده است<ref>حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۴۱.</ref>. برخی تفسیر او را از قدیمی‌ترین تفاسیر معرفی کرده‌اند<ref>مصحح تفسیر سفیان ثوری در مقدمه خود بر آن کتاب گفته است: {{عربی|و من اقدم التفاسیر، تفسیر ابی العالیة رفیع بن مهران (م ۹۰) الذی رواه الربیع بن انس عنه ثم تفسیر مجاهد}}، (تفسیر الثوری، ص۵).</ref>.

دلیل [[مفسر]] بودن وی، افزون بر اینکه رجال‌شناسان [[اهل تسنن]] با عنوان مفسر از او یاد کرده‌اند و کتاب‌شناسان از کتاب [[تفسیری]] وی خبر داده‌اند، [[روایات]] و آرای تفسیری فراوانی است که در [[کتاب‌های تفسیری]] [[شیعه]] و [[سنّی]] از او نقل شده است<ref>براساس برنامه رایانه‌ای معجم فقهی، نام ابی العالیه ۹۴۷ بار در ۱۱۷ جلد از تفاسیر شیعه و سنّی و نام رفیع بن مهران ۷ بار در ۵ جلد آمده است. البته ممکن است بخشی از آن موارد مربوط‍ به تفسیر نباشد. همچنین ممکن است با نام ابا العالیة یا نام‌های دیگر در موارد دیگری نیز آمده باشد. نام ابی العالیه در تفسیر تبیان شیخ طوسی ۵ بار، در مجمع البیان طبرسی ۴۱ بار و در جامع البیان طبری ۲۷۸ بار آمده است.</ref> نمونه آرای تفسیری نقل شده از او در [[تفاسیر شیعه]] چنین است:

[[شیخ طوسی]] در [[تفسیر]] {{متن قرآن|ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ}}<ref>«و مهر خواری و تهیدستی بر آنان زده شد» سوره بقره، آیه ۶۱.</ref> فرموده است: «و [[مسکنت]] در اینجا به‌معنای [[فقر]] و نیاز و [[خشوع]] و [[ذلت]] ناشی از آن است، می‌گویی در [[بنی فلان]] مسکین‌تر از فلان نیست؛ یعنی فقیرتر از او نیست. این، قول ابو العالیه و سدّی است»<ref>طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۲۷۸.</ref>.

در تفسیر {{متن قرآن|أَوَلَا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ}}<ref>«آیا نمی‌دانند که خداوند از آنچه پنهان و آنچه آشکار می‌دارند آگاه است؟» سوره بقره، آیه ۷۷.</ref> ابتدا از [[قتاده]] نقل می‌کند که {{متن قرآن|مَا يُسِرُّونَ}} [[کفر]] و [[تکذیب]] آنان نسبت به [[حضرت محمد]]{{صل}} است، در وقتی که با یکدیگر [[خلوت]] می‌کنند و {{متن قرآن|وَمَا يُعْلِنُونَ}} آن است که وقتی [[اصحاب]] آن [[حضرت]] را [[ملاقات]] می‌کنند، می‌گویند [[ایمان]] آورده‌ایم، تا با این سخن آنان را [[فریب]] دهند؛ سپس می‌فرماید: «و مانند آن از ابو العالیه [[روایت]] شده است»<ref>طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۱۷.</ref>.

در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ}}<ref>«لعنت خداوند و فرشتگان و همه مردم، بر کسانی که کافر شده‌اند و با کفر مرده‌اند» سوره بقره، آیه ۱۶۱.</ref> پس از طرح این سؤال که چگونه [[کافر]]، کافری را که مانند او است، [[لعنت]] می‌کند و حال آنکه ظاهر {{متن قرآن|وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ}} چنین است‌؟ می‌فرماید: به آن سه پاسخ داده‌اند:

در [[روز قیامت]] همۀ [[مردم]] او را لعنت می‌کنند؛ همان‌گونه که [[خدای متعال]] فرموده است: {{متن قرآن|ثُمَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكْفُرُ بَعْضُكُمْ بِبَعْضٍ وَيَلْعَنُ بَعْضُكُمْ بَعْضًا}}<ref>«سپس در روز رستخیز هر یک از شما دیگری را انکار می‌کند و هر یک از شما به دیگری لعنت می‌فرستد و جایگاهتان آتش (دوزخ) است و یاوری نخواهید داشت» سوره عنکبوت، آیه ۲۵.</ref> و این قول ابو العالیه است<ref>طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۵۰.</ref>.

نمونۀ آرای [[تفسیری]] نقل شده از او در [[تفاسیر اهل تسنن]] چنین است:

[[طبری]] در [[تفسیر]] {{متن قرآن|رَبِّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«سپاس، خداوند، پروردگار جهانیان را» سوره فاتحه، آیه ۲.</ref>با سند خویش از وی روایت کرده که گفته است: «[[انسان]]، عالمی است و [[پریان]]، عالمی است و جز آنها، هیجده هزار عالم یا چهارده هزار عالم [او [[شک]] دارد] از [[فرشتگان]] بر روی [[زمین]] است و برای زمین چهار زاویه است در هر زاویه‌ای سه هزار و پانصد عالم که [همۀ] آنان را برای عبادتش [[آفریده]] است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دارالکتب العلمیة، ج۱، ص۹۳، ح۱۶۴.</ref>.

در تفسیر {{متن قرآن|اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ}}<ref>«راه راست را به ما بنمای» سوره فاتحه، آیه ۶.</ref> از وی روایت کرده که گفته است: «آن صراط‍ مستقیم [[رسول خدا]]{{صل}} و دو [[صحابی]] بعد از او [[ابوبکر]] و [[عمر]] است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دارالکتب العلمیة، ج۱، ص۱۰۵، ح۱۸۴.</ref>.

در تفسیر {{متن قرآن|وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ}}<ref>«شیطان، آنان را از آن فرو لغزاند و از جایی که بودند بیرون راند و ما گفتیم: فرود آیید دشمن یکدیگر! و در زمین تا روزگاری، آرامشگاه و برخورداری خواهید داشت» سوره بقره، آیه ۳۶.</ref> از او نقل کرده که گفته است: «این، [همان] قول [[خدای متعال]] است که فرموده {{متن قرآن|الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِرَاشًا}}<ref>«آنکه زمین را برای شما بستر و آسمان را سرپناهی ساخت» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> یعنی منظور از اینکه در [[زمین]] برای شما قرارگاهی می‌باشد، این است که زمین را برای شما بستری گسترده قرار داده است»<ref>طبری، جامع البیان، ط‍، بیروت، دار الکتب العلمیة، ج۱، ص۲۷۹، ح۷۶۵.</ref>.

[[وثاقت]]: وثاقت وی در نزد [[اهل تسنن]] مسلم است؛ زیرا [[ابن حجر]] او را از [[راویان]] [[صحاح]] ستۀ اهل تسنن معرفی کرده و از ابن معین، [[ابو زرعه]]، [[ابو حاتم]] و عجلی بر [[ثقه]] بودن او [[گواهی]] است و از لالکائی نقل کرده که گفته است: «بر ثقه بودن او [[اجماع]] شده است»<ref>ر.ک: ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۴۶ و ۲۴۷، رقم ۵۳۹.</ref>. ولی در نزد [[شیعه]] وثاقت وی نامعلوم می‌باشد؛ زیرا هیچ‌ یک از رجال‌شناسان شیعه او را توثیق نکرده و حتی به شرح‌حال وی نپرداخته‌اند.

[[مذهب]]: [[تفسیری]] که برای «صراط‍ مستقیم» از وی نقل شد، از اهل تسنن بودن وی خبر می‌دهد، ولی چون [[صحت]] آن [[روایت]] و صدور آن [[تفسیر]] از وی ثابت نیست، نمی‌توان براساس آن او را از اهل تسنن دانست. شیعه بودن وی نیز ثابت نیست، به‌خصوص که براساس نقل ابن حجر، در صحاح ستّۀ اهل تسنن از وی روایت شده است و براساس گزارش رایانه، در کتب اربعۀ شیعه هیچ روایتی از وی نقل نشده است و با اینکه در [[عصر امام حسن]]، [[امام حسین]] و [[امام سجاد]]{{عم}} [[زندگی]] می‌کرده، هیچ روایتی از آن سه [[امام]] نقل نکرده است؛ البته برخی از [[نصوص]] [[فضائل اهل بیت]]{{عم}} و [[امامت]] [[امامان دوازده‌گانه]] از وی روایت شده است<ref>ر.ک: مجلسی، بحار الانوار، ج۳۶، ص۳۱۱، ح۴ و ج۳۷، ص۱۰۰، ح۲.</ref>.<ref>[[علی اکبر بابایی|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۱۵۹-۱۶۲.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM009972.jpg|22px]] [[علی اکبر بابایی|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)|'''تاریخ تفسیر قرآن''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:ابوالعالیه ریاحی]]
[[رده:اعلام]]

ابوالعالیه ریاحی در علوم قرآنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Ali در ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۳

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

Heydari: جایگزینی متن - '\(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Msadeq: /* مقدمه */

Msadeq: /* مقدمه */

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} اين مدخل...» ایجاد کرد

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}}
اين مدخل...» ایجاد کرد