ابودرداء انصاری در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq در ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۰۲

2024-01-11T10:02:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۳۲
خط ۱:		خط ۱:

	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ابودرداء انصاری		\| موضوع مرتبط = ابودرداء انصاری
خط ۶:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[عُوَیمر بن ‌زید بن ‌قیس‌ بن ‌عایشه]]، معروف به [[ابودرداء]] [[خزرجی]] [[انصاری]] واپسین فرد از [[خانواده]] خویش <ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۴.</ref> یا واپسین شخص از [[انصار]] <ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref>است که در [[جنگ بدر]] به [[اسلام]] گروید.<ref>تهذیب التهذیب، ج ۸، ص ۱۵۱.</ref> بنا به [[نقلی]]، روزی [[عبداللّه‌ بن‌رواحه]] که با او در [[جاهلیّت]] [[عقد برادری]] داشت،<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۴.</ref> (به همراه [[محمد بن مسلمه\|محمد بن‌ مَسلَمه]])<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۶.</ref> در غیاب وی با تیشه‌ای، بتش را [[درهم]] [[شکست]] و ابودرداء را از [[ناتوانی]] آن [[آگاه]] کرد. وی به قصد [[پذیرش اسلام]]، نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد. [[حضرت]] درباره‌اش فرمود: [[خداوند]] مرا به اسلام ابودرداء [[وعده]] داد و بدین طریق اسلام آورد.<ref> سیراعلام النبلاء، ج ۲، ص ۳۴۰.</ref>		[[عُوَیمر بن ‌زید بن ‌قیس‌ بن ‌عایشه]]، معروف به [[ابودرداء]] [[خزرجی]] [[انصاری]] واپسین فرد از [[خانواده]] خویش <ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۴.</ref> یا واپسین شخص از [[انصار]] <ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref>است که در [[جنگ بدر]] به [[اسلام]] گروید.<ref>تهذیب التهذیب، ج ۸، ص ۱۵۱.</ref> بنا به [[نقلی]]، روزی [[عبداللّه‌ بن‌رواحه]] که با او در [[جاهلیّت]] [[عقد برادری]] داشت،<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۴.</ref> (به همراه [[محمد بن مسلمه\|محمد بن‌ مَسلَمه]])<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۶.</ref> در غیاب وی با تیشه‌ای، بتش را [[درهم]] [[شکست]] و ابودرداء را از [[ناتوانی]] آن [[آگاه]] کرد. وی به قصد [[پذیرش اسلام]]، نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد. [[حضرت]] درباره‌اش فرمود: [[خداوند]] مرا به اسلام ابودرداء [[وعده]] داد و بدین طریق اسلام آورد.<ref> سیراعلام النبلاء، ج ۲، ص ۳۴۰.</ref>
خط ۱۴:		خط ۱۲:
	ابودرداء، پس از [[پیامبر]] {{صل}} در [[نبرد]] [[یرموک]] و در محاصره [[دمشق]] حضور داشت.<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref> از [[حیات اجتماعی]] او در دوران [[ابوبکر]]، اطلاع چندانی در دست نیست؛ ولی در دوره [[عمر]]، یکی از سه نفری است که بنا به تقاضای [[یزید بن ‌ابی‌سفیان]] ([[امیر]] [[شام]]) به [[فرمان]] عمر، برای [[آموزش قرآن]] و [[معارف دینی]] به شام رفت؛<ref> رجال انزل اللّه‌ فیهم قرآناً، ج ۲، ص ۱۹.</ref> سپس (به [[نقلی]]) به [[مقام]] [[قضاوت]] آنجا گمارده شد تا در غیاب [[خلیفه]]، ادای [[وظیفه]] کند <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و هنگامی که این مقام را بدو تهنیت گفتند، گفت: آیا برای [[منصب]] [[قضا]] به من تهنیت می‌گویید... ، در حالی که اگر [[مردم]] می‌دانستند قضاوت چه مسؤولیّت بزرگی است هرآینه با بی‌رغبتی آن را به یک‌دیگر وا می‌گذاشتند.<ref> الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> گویا از سوی [[عثمان]] نیز به قضاوت آنجا [[نصب]] شد.<ref>الاستیعاب، ج ۴، ص ۲۱۱.</ref> از ابودرداء جمله‌ای نقل شده که اگر [[درستی]] آن [[تأیید]] شود، از علاقه میان او و [[امویان]] حکایت دارد: {{عربی\|"لا مَدینةَ بعدَ عُثمان و لا رَجاءَ بعدَ معاویه"}}.<ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref> شاید همین [[گرایش]]، وی را به سوی شام کشانده تا در آنجا سکنا گزیند.<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۲۹۹.</ref> واگذاری مقام قضاوت دمشق بدو از سوی معاویه (بنابه قولی)<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و ماندگاری‌اش تا پایان عمر در آن‌سرزمین، در این جهت قابل توجّه است.		ابودرداء، پس از [[پیامبر]] {{صل}} در [[نبرد]] [[یرموک]] و در محاصره [[دمشق]] حضور داشت.<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref> از [[حیات اجتماعی]] او در دوران [[ابوبکر]]، اطلاع چندانی در دست نیست؛ ولی در دوره [[عمر]]، یکی از سه نفری است که بنا به تقاضای [[یزید بن ‌ابی‌سفیان]] ([[امیر]] [[شام]]) به [[فرمان]] عمر، برای [[آموزش قرآن]] و [[معارف دینی]] به شام رفت؛<ref> رجال انزل اللّه‌ فیهم قرآناً، ج ۲، ص ۱۹.</ref> سپس (به [[نقلی]]) به [[مقام]] [[قضاوت]] آنجا گمارده شد تا در غیاب [[خلیفه]]، ادای [[وظیفه]] کند <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و هنگامی که این مقام را بدو تهنیت گفتند، گفت: آیا برای [[منصب]] [[قضا]] به من تهنیت می‌گویید... ، در حالی که اگر [[مردم]] می‌دانستند قضاوت چه مسؤولیّت بزرگی است هرآینه با بی‌رغبتی آن را به یک‌دیگر وا می‌گذاشتند.<ref> الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> گویا از سوی [[عثمان]] نیز به قضاوت آنجا [[نصب]] شد.<ref>الاستیعاب، ج ۴، ص ۲۱۱.</ref> از ابودرداء جمله‌ای نقل شده که اگر [[درستی]] آن [[تأیید]] شود، از علاقه میان او و [[امویان]] حکایت دارد: {{عربی\|"لا مَدینةَ بعدَ عُثمان و لا رَجاءَ بعدَ معاویه"}}.<ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref> شاید همین [[گرایش]]، وی را به سوی شام کشانده تا در آنجا سکنا گزیند.<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۲۹۹.</ref> واگذاری مقام قضاوت دمشق بدو از سوی معاویه (بنابه قولی)<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و ماندگاری‌اش تا پایان عمر در آن‌سرزمین، در این جهت قابل توجّه است.

	ابودرداء از روایت‌گران پیامبر است<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> و از [[زید بن‌ ثابت]] و [[عایشه]]، [[همسر رسول خدا]] نیز [[حدیث]] نقل کرده است<ref>تهذیب الکمال، ج ۲۲، ص ۴۷۰.</ref> و افراد بسیاری چون [[انس بن مالک]]، [[فضالة بن عبید]]، [[ابوامامه]]، [[عبدالله ‌بن عمر]]، [[عبدالله ‌بن عبّاس]] و... از او [[روایت]] کرده‌اند <ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref>. در جایگاه [[علمی]] وی، خبرِ [[لیث‌ بن‌ سعد]] از سعد که می‌گوید: من [[ابودرداء]] را دیدم که داخل [[مسجد]] می‌شد، در حالی که همراهیان بسیاری چون [[پیروان]] [[سلطان]] با او بوده، از وی، [[دانش]] کسب می‌کردند،<ref>تذکره‌الحفاظ، ج ۱، ص ۲۵.</ref> شنیدنی است. ابودرداء تا پایان [[عمر]] در [[شام]] زیست و در اواخر [[خلافت عثمان]]، به سال ۳۱ <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> یا ۳۲ [[هجری]] در [[دمشق]] درگذشت.<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref> بنا به [[نقلی]] وی در دوران [[خلافت علی]] {{ع}} پس از [[صفّین]] [[وفات]] یافته است<ref> الفتوح، ج ۳، ص ۶۱ ـ ۶۳.</ref><ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>		ابودرداء از روایت‌گران پیامبر است<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> و از [[زید بن‌ ثابت]] و [[عایشه]]، [[همسر رسول خدا]] نیز [[حدیث]] نقل کرده است<ref>تهذیب الکمال، ج ۲۲، ص ۴۷۰.</ref> و افراد بسیاری چون [[انس بن مالک]]، [[فضالة بن عبید]]، [[ابوامامه]]، [[عبدالله ‌بن عمر]]، [[عبدالله ‌بن عبّاس]] و... از او [[روایت]] کرده‌اند <ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref>. در جایگاه [[علمی]] وی، خبرِ [[لیث‌ بن‌ سعد]] از سعد که می‌گوید: من [[ابودرداء]] را دیدم که داخل [[مسجد]] می‌شد، در حالی که همراهیان بسیاری چون [[پیروان]] [[سلطان]] با او بوده، از وی، [[دانش]] کسب می‌کردند،<ref>تذکره‌الحفاظ، ج ۱، ص ۲۵.</ref> شنیدنی است. ابودرداء تا پایان [[عمر]] در [[شام]] زیست و در اواخر [[خلافت عثمان]]، به سال ۳۱ <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> یا ۳۲ [[هجری]] در [[دمشق]] درگذشت.<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref> بنا به [[نقلی]] وی در دوران [[خلافت علی]] {{ع}} پس از [[صفّین]] [[وفات]] یافته است<ref> الفتوح، ج ۳، ص ۶۱ ـ ۶۳.</ref><ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص 661-662.</ref>

	== [[ابودرداء انصاری]] در [[شأن نزول]] ==		== [[ابودرداء انصاری]] در [[شأن نزول]] ==
خط ۲۱:		خط ۱۹:
	# در ذیل آیه {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا}}<ref>«ای مؤمنان، چون (برای جهاد) در راه خداوند به سفر می‌روید خوب بررسی کنید و به کسی که به شما ابراز اسلام می‌کند نگویید: تو مؤمن نیستی، که بخواهید کالای ناپایدار این جهان را بجویید زیرا غنیمت‌های بسیار نزد خداوند است؛ خود نیز در گذشته چنین بودید و خداوند بر شما منّت نهاد (و به اسلام راه نمود) بنابراین بررسی کنید، بی‌گمان خداوند به آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره نساء، آیه ۹۴.</ref> نیز که ادامه ماجرای پیشین است. طبری، ضمن احتمال‌های چندی، از [[ابودرداء]] نیز سخن به میان آورده است. دیگر [[مفسّران]] نیز بدین‌گونه نگریسته و وجوه محتمل در آیه پیشین را در اینجا [[نقل]] کرده‌اند. [[علامه طباطبایی]]، احتمال [[نزول آیه]] درباره [[اسامة بن‌ زید]] را به واقع نزدیک‌تر می‌بیند؛ گرچه می‌گوید: در داستان ابهام‌هایی وجود دارد.<ref>المیزان، ج ۵، ص ۴۴.</ref>		# در ذیل آیه {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا}}<ref>«ای مؤمنان، چون (برای جهاد) در راه خداوند به سفر می‌روید خوب بررسی کنید و به کسی که به شما ابراز اسلام می‌کند نگویید: تو مؤمن نیستی، که بخواهید کالای ناپایدار این جهان را بجویید زیرا غنیمت‌های بسیار نزد خداوند است؛ خود نیز در گذشته چنین بودید و خداوند بر شما منّت نهاد (و به اسلام راه نمود) بنابراین بررسی کنید، بی‌گمان خداوند به آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره نساء، آیه ۹۴.</ref> نیز که ادامه ماجرای پیشین است. طبری، ضمن احتمال‌های چندی، از [[ابودرداء]] نیز سخن به میان آورده است. دیگر [[مفسّران]] نیز بدین‌گونه نگریسته و وجوه محتمل در آیه پیشین را در اینجا [[نقل]] کرده‌اند. [[علامه طباطبایی]]، احتمال [[نزول آیه]] درباره [[اسامة بن‌ زید]] را به واقع نزدیک‌تر می‌بیند؛ گرچه می‌گوید: در داستان ابهام‌هایی وجود دارد.<ref>المیزان، ج ۵، ص ۴۴.</ref>
	# [[سیوطی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ}}<ref>«و اگر از آنان (از ریشخند کردنشان) بپرسی، به یقین می‌گویند: ما تنها (در گفت‌وگو) فرو می‌رفتیم و بازی می‌کردیم بگو: آیا خداوند و آیات وی و پیامبرش را ریشخند می‌کردید؟» سوره توبه، آیه ۶۵.</ref> از [[ابونعیم]] نقل می‌کند که فردی به [[تمسخر]] به ابودرداء گفت: ای گروه [[قاریان]]! چیست شما را که ترسوتر از ما هستید و هرگاه چیزی از شما پرسیده می‌شود، [[بخل]] می‌ورزید و هنگام [[غذا خوردن]]، لقمه‌ای بزرگ برمی‌دارید؟ ابودرداء بی آنکه چیزی بگوید، روی برگرداند و خبر به [[عمر]] رسید. وی گریبان آن مرد را گرفت و نزد [[پیامبر]] برد و آن مرد به پیامبر عرض کرد: {{متن قرآن\|كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ}} و [[خداوند]] این آیه را فرو فرستاد<ref> الدرّالمنثور، ج ۴، ص ۲۲۹ و ۲۳۰.</ref>سیوطی احتمال‌های دیگری را نیز درباره نزول آیه ذکر می‌کند.<ref>الدرّ المنثور، ج ۴، ص ۲۳۰.</ref>		# [[سیوطی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ}}<ref>«و اگر از آنان (از ریشخند کردنشان) بپرسی، به یقین می‌گویند: ما تنها (در گفت‌وگو) فرو می‌رفتیم و بازی می‌کردیم بگو: آیا خداوند و آیات وی و پیامبرش را ریشخند می‌کردید؟» سوره توبه، آیه ۶۵.</ref> از [[ابونعیم]] نقل می‌کند که فردی به [[تمسخر]] به ابودرداء گفت: ای گروه [[قاریان]]! چیست شما را که ترسوتر از ما هستید و هرگاه چیزی از شما پرسیده می‌شود، [[بخل]] می‌ورزید و هنگام [[غذا خوردن]]، لقمه‌ای بزرگ برمی‌دارید؟ ابودرداء بی آنکه چیزی بگوید، روی برگرداند و خبر به [[عمر]] رسید. وی گریبان آن مرد را گرفت و نزد [[پیامبر]] برد و آن مرد به پیامبر عرض کرد: {{متن قرآن\|كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ}} و [[خداوند]] این آیه را فرو فرستاد<ref> الدرّالمنثور، ج ۴، ص ۲۲۹ و ۲۳۰.</ref>سیوطی احتمال‌های دیگری را نیز درباره نزول آیه ذکر می‌کند.<ref>الدرّ المنثور، ج ۴، ص ۲۳۰.</ref>
	# [[میبدی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ}}<ref>«بی‌گمان بزهکاران (در دنیا) به مؤمنان می‌خندیدند» سوره مطففین، آیه ۲۹.</ref> [[ابودرداء]] را یکی از مؤمنانی برشمرده که مورد [[تمسخر]] واستهزای [[مجرمان]] و [[کافران]] قرار گرفتند؛<ref>کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص ۴۱۹.</ref> بی‌آنکه وی به [[زمان]] [[نزول آیه]] (ظاهراً مکّی است) و زمان [[اسلام]] ابودرداء که واپسین فرد از [[انصار]] است، توجّه کند؛ اگرچه در ادامه، از قول [[مقاتل]] و کلبی، نزول آیه را درباره [[علی]] {{ع}} نیز ذکر می‌کند.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>		# [[میبدی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ}}<ref>«بی‌گمان بزهکاران (در دنیا) به مؤمنان می‌خندیدند» سوره مطففین، آیه ۲۹.</ref> [[ابودرداء]] را یکی از مؤمنانی برشمرده که مورد [[تمسخر]] واستهزای [[مجرمان]] و [[کافران]] قرار گرفتند؛<ref>کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص ۴۱۹.</ref> بی‌آنکه وی به [[زمان]] [[نزول آیه]] (ظاهراً مکّی است) و زمان [[اسلام]] ابودرداء که واپسین فرد از [[انصار]] است، توجّه کند؛ اگرچه در ادامه، از قول [[مقاتل]] و کلبی، نزول آیه را درباره [[علی]] {{ع}} نیز ذکر می‌کند.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص 662-664.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱''']]		#[[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T14:01:27Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۳۱
خط ۸:		خط ۸:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[عُوَیمر بن ‌زید بن ‌قیس‌ بن ‌عایشه]]، معروف به [[ابودرداء]] [[خزرجی]] [[انصاری]] واپسین فرد از [[خانواده]] خویش <ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۴.</ref> یا واپسین شخص از [[انصار]] <ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref>است که در [[جنگ بدر]] به [[اسلام]] گروید.<ref>تهذیب التهذیب، ج ۸، ص ۱۵۱.</ref> بنا به [[نقلی]]، روزی [[عبداللّه‌ بن‌رواحه]] که با او در [[جاهلیّت]] [[عقد برادری]] داشت،<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۴.</ref> (به همراه [[محمد بن مسلمه\|محمد بن‌ مَسلَمه]])<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۶.</ref> در غیاب وی با تیشه‌ای، بتش را [[درهم]] [[شکست]] و ابودرداء را از [[ناتوانی]] آن [[آگاه]] کرد. وی به قصد [[پذیرش اسلام]]، نزد [[پیامبر]]{{صل}} آمد. [[حضرت]] درباره‌اش فرمود: [[خداوند]] مرا به اسلام ابودرداء [[وعده]] داد و بدین طریق اسلام آورد.<ref> سیراعلام النبلاء، ج ۲، ص ۳۴۰.</ref>		[[عُوَیمر بن ‌زید بن ‌قیس‌ بن ‌عایشه]]، معروف به [[ابودرداء]] [[خزرجی]] [[انصاری]] واپسین فرد از [[خانواده]] خویش <ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۴.</ref> یا واپسین شخص از [[انصار]] <ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref>است که در [[جنگ بدر]] به [[اسلام]] گروید.<ref>تهذیب التهذیب، ج ۸، ص ۱۵۱.</ref> بنا به [[نقلی]]، روزی [[عبداللّه‌ بن‌رواحه]] که با او در [[جاهلیّت]] [[عقد برادری]] داشت،<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۴.</ref> (به همراه [[محمد بن مسلمه\|محمد بن‌ مَسلَمه]])<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۶.</ref> در غیاب وی با تیشه‌ای، بتش را [[درهم]] [[شکست]] و ابودرداء را از [[ناتوانی]] آن [[آگاه]] کرد. وی به قصد [[پذیرش اسلام]]، نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد. [[حضرت]] درباره‌اش فرمود: [[خداوند]] مرا به اسلام ابودرداء [[وعده]] داد و بدین طریق اسلام آورد.<ref> سیراعلام النبلاء، ج ۲، ص ۳۴۰.</ref>

	او در جاهلیّت، به [[تجارت]] اشتغال داشت و به گفته خود، پس از اسلام، از تجارت و [[عبادت]]، عبادت را برگزید.<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵؛ تذکرة الحفاظ، ج ۱، ص ۲۵.</ref> [[زهدورزی]] افراطی او و ترک همه لذّت‌های [[مادّی]] که به [[شکایت]] همسرش به [[سلمان فارسی]] و واداری وی به رعایت [[اعتدال]] در امور [[زندگی]] انجامید،<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۱۵.</ref> تجلّی چنین دگرگونی است تا آنجا که می‌گوید: [[دنیا]] سرای [[تاریکی]] است و جز [[پرهیزگاران]] از آن [[رهایی]] نمی‌یابند.<ref> الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> شاید همین روش و نگاه افراطی، [[سخن]] سرزنش‌گونه پیامبر{{صل}} درباره وی را در پی داشت که فرمود: {{متن حدیث\|إنّ فيك جاهليّة}} و او پرسید: {{عربی\|"جاهلیةُ کفرٍ أو إسلام"}} و پیامبر فرمود: جاهلیة [[کفر]].<ref>حاشیه شیخ‌زاده، ج ۶، ص ۶۳۴.</ref> ابودرداء جز در [[بدر]]، در دیگر جنگ‌های [[زمان]] پیامبر{{صل}} حضور داشته <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۲۹۹.</ref> و با پایمردی خویش در [[جنگ اُحد]]، نشان {{عربی\|"نِعمَ الفارِسُ عُوَیمِر"}} را از پیامبر گرفته است؛<ref> المغازی، ج ۱، ص ۲۵۳.</ref> گرچه بعضی حضور وی را نخستین بار در [[جنگ خندق]] دانسته‌اند.<ref>اسدالغابه، ج ۴، ص ۳۰۷.</ref> در جریان [[مؤاخات]] ([[پیمان برادری]])، پیامبر او را با سلمان فارسی [[برادر]] کرد؛<ref>سیره ابن‌هشام، ج ۲، ص ۵۰۶؛ اسدالغابه، ج ۴، ص ۳۰۷.</ref> گرچه [[برادری]] [[سلمان]] با فرد دیگری <ref>سیره ابن‌هشام، ج ۲، ص ۵۰۶.</ref> و برادری [[ابودرداء]] با [[عوف ‌بن‌ مالک]] نیز [[نقل]] شده است.<ref>تهذیب التهذیب، ج ۸، ص ۱۵۱.</ref>		او در جاهلیّت، به [[تجارت]] اشتغال داشت و به گفته خود، پس از اسلام، از تجارت و [[عبادت]]، عبادت را برگزید.<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵؛ تذکرة الحفاظ، ج ۱، ص ۲۵.</ref> [[زهدورزی]] افراطی او و ترک همه لذّت‌های [[مادّی]] که به [[شکایت]] همسرش به [[سلمان فارسی]] و واداری وی به رعایت [[اعتدال]] در امور [[زندگی]] انجامید،<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۱۵.</ref> تجلّی چنین دگرگونی است تا آنجا که می‌گوید: [[دنیا]] سرای [[تاریکی]] است و جز [[پرهیزگاران]] از آن [[رهایی]] نمی‌یابند.<ref> الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> شاید همین روش و نگاه افراطی، [[سخن]] سرزنش‌گونه پیامبر {{صل}} درباره وی را در پی داشت که فرمود: {{متن حدیث\|إنّ فيك جاهليّة}} و او پرسید: {{عربی\|"جاهلیةُ کفرٍ أو إسلام"}} و پیامبر فرمود: جاهلیة [[کفر]].<ref>حاشیه شیخ‌زاده، ج ۶، ص ۶۳۴.</ref> ابودرداء جز در [[بدر]]، در دیگر جنگ‌های [[زمان]] پیامبر {{صل}} حضور داشته <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۲۹۹.</ref> و با پایمردی خویش در [[جنگ اُحد]]، نشان {{عربی\|"نِعمَ الفارِسُ عُوَیمِر"}} را از پیامبر گرفته است؛<ref> المغازی، ج ۱، ص ۲۵۳.</ref> گرچه بعضی حضور وی را نخستین بار در [[جنگ خندق]] دانسته‌اند.<ref>اسدالغابه، ج ۴، ص ۳۰۷.</ref> در جریان [[مؤاخات]] ([[پیمان برادری]])، پیامبر او را با سلمان فارسی [[برادر]] کرد؛<ref>سیره ابن‌هشام، ج ۲، ص ۵۰۶؛ اسدالغابه، ج ۴، ص ۳۰۷.</ref> گرچه [[برادری]] [[سلمان]] با فرد دیگری <ref>سیره ابن‌هشام، ج ۲، ص ۵۰۶.</ref> و برادری [[ابودرداء]] با [[عوف ‌بن‌ مالک]] نیز [[نقل]] شده است.<ref>تهذیب التهذیب، ج ۸، ص ۱۵۱.</ref>

	ابودرداء، پس از [[پیامبر]]{{صل}} در [[نبرد]] [[یرموک]] و در محاصره [[دمشق]] حضور داشت.<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref> از [[حیات اجتماعی]] او در دوران [[ابوبکر]]، اطلاع چندانی در دست نیست؛ ولی در دوره [[عمر]]، یکی از سه نفری است که بنا به تقاضای [[یزید بن ‌ابی‌سفیان]] ([[امیر]] [[شام]]) به [[فرمان]] عمر، برای [[آموزش قرآن]] و [[معارف دینی]] به شام رفت؛<ref> رجال انزل اللّه‌ فیهم قرآناً، ج ۲، ص ۱۹.</ref> سپس (به [[نقلی]]) به [[مقام]] [[قضاوت]] آنجا گمارده شد تا در غیاب [[خلیفه]]، ادای [[وظیفه]] کند <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و هنگامی که این مقام را بدو تهنیت گفتند، گفت: آیا برای [[منصب]] [[قضا]] به من تهنیت می‌گویید... ، در حالی که اگر [[مردم]] می‌دانستند قضاوت چه مسؤولیّت بزرگی است هرآینه با بی‌رغبتی آن را به یک‌دیگر وا می‌گذاشتند.<ref> الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> گویا از سوی [[عثمان]] نیز به قضاوت آنجا [[نصب]] شد.<ref>الاستیعاب، ج ۴، ص ۲۱۱.</ref> از ابودرداء جمله‌ای نقل شده که اگر [[درستی]] آن [[تأیید]] شود، از علاقه میان او و [[امویان]] حکایت دارد: {{عربی\|"لا مَدینةَ بعدَ عُثمان و لا رَجاءَ بعدَ معاویه"}}.<ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref> شاید همین [[گرایش]]، وی را به سوی شام کشانده تا در آنجا سکنا گزیند.<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۲۹۹.</ref> واگذاری مقام قضاوت دمشق بدو از سوی معاویه (بنابه قولی)<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و ماندگاری‌اش تا پایان عمر در آن‌سرزمین، در این جهت قابل توجّه است.		ابودرداء، پس از [[پیامبر]] {{صل}} در [[نبرد]] [[یرموک]] و در محاصره [[دمشق]] حضور داشت.<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref> از [[حیات اجتماعی]] او در دوران [[ابوبکر]]، اطلاع چندانی در دست نیست؛ ولی در دوره [[عمر]]، یکی از سه نفری است که بنا به تقاضای [[یزید بن ‌ابی‌سفیان]] ([[امیر]] [[شام]]) به [[فرمان]] عمر، برای [[آموزش قرآن]] و [[معارف دینی]] به شام رفت؛<ref> رجال انزل اللّه‌ فیهم قرآناً، ج ۲، ص ۱۹.</ref> سپس (به [[نقلی]]) به [[مقام]] [[قضاوت]] آنجا گمارده شد تا در غیاب [[خلیفه]]، ادای [[وظیفه]] کند <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و هنگامی که این مقام را بدو تهنیت گفتند، گفت: آیا برای [[منصب]] [[قضا]] به من تهنیت می‌گویید... ، در حالی که اگر [[مردم]] می‌دانستند قضاوت چه مسؤولیّت بزرگی است هرآینه با بی‌رغبتی آن را به یک‌دیگر وا می‌گذاشتند.<ref> الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> گویا از سوی [[عثمان]] نیز به قضاوت آنجا [[نصب]] شد.<ref>الاستیعاب، ج ۴، ص ۲۱۱.</ref> از ابودرداء جمله‌ای نقل شده که اگر [[درستی]] آن [[تأیید]] شود، از علاقه میان او و [[امویان]] حکایت دارد: {{عربی\|"لا مَدینةَ بعدَ عُثمان و لا رَجاءَ بعدَ معاویه"}}.<ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref> شاید همین [[گرایش]]، وی را به سوی شام کشانده تا در آنجا سکنا گزیند.<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۲۹۹.</ref> واگذاری مقام قضاوت دمشق بدو از سوی معاویه (بنابه قولی)<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و ماندگاری‌اش تا پایان عمر در آن‌سرزمین، در این جهت قابل توجّه است.

	ابودرداء از روایت‌گران پیامبر است<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> و از [[زید بن‌ ثابت]] و [[عایشه]]، [[همسر رسول خدا]] نیز [[حدیث]] نقل کرده است<ref>تهذیب الکمال، ج ۲۲، ص ۴۷۰.</ref> و افراد بسیاری چون [[انس بن مالک]]، [[فضالة بن عبید]]، [[ابوامامه]]، [[عبدالله ‌بن عمر]]، [[عبدالله ‌بن عبّاس]] و... از او [[روایت]] کرده‌اند <ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref>. در جایگاه [[علمی]] وی، خبرِ [[لیث‌ بن‌ سعد]] از سعد که می‌گوید: من [[ابودرداء]] را دیدم که داخل [[مسجد]] می‌شد، در حالی که همراهیان بسیاری چون [[پیروان]] [[سلطان]] با او بوده، از وی، [[دانش]] کسب می‌کردند،<ref>تذکره‌الحفاظ، ج ۱، ص ۲۵.</ref> شنیدنی است. ابودرداء تا پایان [[عمر]] در [[شام]] زیست و در اواخر [[خلافت عثمان]]، به سال ۳۱ <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> یا ۳۲ [[هجری]] در [[دمشق]] درگذشت.<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref> بنا به [[نقلی]] وی در دوران [[خلافت علی]]{{ع}} پس از [[صفّین]] [[وفات]] یافته است<ref> الفتوح، ج ۳، ص ۶۱ ـ ۶۳.</ref><ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>		ابودرداء از روایت‌گران پیامبر است<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> و از [[زید بن‌ ثابت]] و [[عایشه]]، [[همسر رسول خدا]] نیز [[حدیث]] نقل کرده است<ref>تهذیب الکمال، ج ۲۲، ص ۴۷۰.</ref> و افراد بسیاری چون [[انس بن مالک]]، [[فضالة بن عبید]]، [[ابوامامه]]، [[عبدالله ‌بن عمر]]، [[عبدالله ‌بن عبّاس]] و... از او [[روایت]] کرده‌اند <ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref>. در جایگاه [[علمی]] وی، خبرِ [[لیث‌ بن‌ سعد]] از سعد که می‌گوید: من [[ابودرداء]] را دیدم که داخل [[مسجد]] می‌شد، در حالی که همراهیان بسیاری چون [[پیروان]] [[سلطان]] با او بوده، از وی، [[دانش]] کسب می‌کردند،<ref>تذکره‌الحفاظ، ج ۱، ص ۲۵.</ref> شنیدنی است. ابودرداء تا پایان [[عمر]] در [[شام]] زیست و در اواخر [[خلافت عثمان]]، به سال ۳۱ <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> یا ۳۲ [[هجری]] در [[دمشق]] درگذشت.<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref> بنا به [[نقلی]] وی در دوران [[خلافت علی]] {{ع}} پس از [[صفّین]] [[وفات]] یافته است<ref> الفتوح، ج ۳، ص ۶۱ ـ ۶۳.</ref><ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

	== [[ابودرداء انصاری]] در [[شأن نزول]] ==		== [[ابودرداء انصاری]] در [[شأن نزول]] ==
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	# در ذیل آیه {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا}}<ref>«ای مؤمنان، چون (برای جهاد) در راه خداوند به سفر می‌روید خوب بررسی کنید و به کسی که به شما ابراز اسلام می‌کند نگویید: تو مؤمن نیستی، که بخواهید کالای ناپایدار این جهان را بجویید زیرا غنیمت‌های بسیار نزد خداوند است؛ خود نیز در گذشته چنین بودید و خداوند بر شما منّت نهاد (و به اسلام راه نمود) بنابراین بررسی کنید، بی‌گمان خداوند به آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره نساء، آیه ۹۴.</ref> نیز که ادامه ماجرای پیشین است. طبری، ضمن احتمال‌های چندی، از [[ابودرداء]] نیز سخن به میان آورده است. دیگر [[مفسّران]] نیز بدین‌گونه نگریسته و وجوه محتمل در آیه پیشین را در اینجا [[نقل]] کرده‌اند. [[علامه طباطبایی]]، احتمال [[نزول آیه]] درباره [[اسامة بن‌ زید]] را به واقع نزدیک‌تر می‌بیند؛ گرچه می‌گوید: در داستان ابهام‌هایی وجود دارد.<ref>المیزان، ج ۵، ص ۴۴.</ref>		# در ذیل آیه {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا}}<ref>«ای مؤمنان، چون (برای جهاد) در راه خداوند به سفر می‌روید خوب بررسی کنید و به کسی که به شما ابراز اسلام می‌کند نگویید: تو مؤمن نیستی، که بخواهید کالای ناپایدار این جهان را بجویید زیرا غنیمت‌های بسیار نزد خداوند است؛ خود نیز در گذشته چنین بودید و خداوند بر شما منّت نهاد (و به اسلام راه نمود) بنابراین بررسی کنید، بی‌گمان خداوند به آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره نساء، آیه ۹۴.</ref> نیز که ادامه ماجرای پیشین است. طبری، ضمن احتمال‌های چندی، از [[ابودرداء]] نیز سخن به میان آورده است. دیگر [[مفسّران]] نیز بدین‌گونه نگریسته و وجوه محتمل در آیه پیشین را در اینجا [[نقل]] کرده‌اند. [[علامه طباطبایی]]، احتمال [[نزول آیه]] درباره [[اسامة بن‌ زید]] را به واقع نزدیک‌تر می‌بیند؛ گرچه می‌گوید: در داستان ابهام‌هایی وجود دارد.<ref>المیزان، ج ۵، ص ۴۴.</ref>
	# [[سیوطی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ}}<ref>«و اگر از آنان (از ریشخند کردنشان) بپرسی، به یقین می‌گویند: ما تنها (در گفت‌وگو) فرو می‌رفتیم و بازی می‌کردیم بگو: آیا خداوند و آیات وی و پیامبرش را ریشخند می‌کردید؟» سوره توبه، آیه ۶۵.</ref> از [[ابونعیم]] نقل می‌کند که فردی به [[تمسخر]] به ابودرداء گفت: ای گروه [[قاریان]]! چیست شما را که ترسوتر از ما هستید و هرگاه چیزی از شما پرسیده می‌شود، [[بخل]] می‌ورزید و هنگام [[غذا خوردن]]، لقمه‌ای بزرگ برمی‌دارید؟ ابودرداء بی آنکه چیزی بگوید، روی برگرداند و خبر به [[عمر]] رسید. وی گریبان آن مرد را گرفت و نزد [[پیامبر]] برد و آن مرد به پیامبر عرض کرد: {{متن قرآن\|كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ}} و [[خداوند]] این آیه را فرو فرستاد<ref> الدرّالمنثور، ج ۴، ص ۲۲۹ و ۲۳۰.</ref>سیوطی احتمال‌های دیگری را نیز درباره نزول آیه ذکر می‌کند.<ref>الدرّ المنثور، ج ۴، ص ۲۳۰.</ref>		# [[سیوطی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ}}<ref>«و اگر از آنان (از ریشخند کردنشان) بپرسی، به یقین می‌گویند: ما تنها (در گفت‌وگو) فرو می‌رفتیم و بازی می‌کردیم بگو: آیا خداوند و آیات وی و پیامبرش را ریشخند می‌کردید؟» سوره توبه، آیه ۶۵.</ref> از [[ابونعیم]] نقل می‌کند که فردی به [[تمسخر]] به ابودرداء گفت: ای گروه [[قاریان]]! چیست شما را که ترسوتر از ما هستید و هرگاه چیزی از شما پرسیده می‌شود، [[بخل]] می‌ورزید و هنگام [[غذا خوردن]]، لقمه‌ای بزرگ برمی‌دارید؟ ابودرداء بی آنکه چیزی بگوید، روی برگرداند و خبر به [[عمر]] رسید. وی گریبان آن مرد را گرفت و نزد [[پیامبر]] برد و آن مرد به پیامبر عرض کرد: {{متن قرآن\|كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ}} و [[خداوند]] این آیه را فرو فرستاد<ref> الدرّالمنثور، ج ۴، ص ۲۲۹ و ۲۳۰.</ref>سیوطی احتمال‌های دیگری را نیز درباره نزول آیه ذکر می‌کند.<ref>الدرّ المنثور، ج ۴، ص ۲۳۰.</ref>
	# [[میبدی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ}}<ref>«بی‌گمان بزهکاران (در دنیا) به مؤمنان می‌خندیدند» سوره مطففین، آیه ۲۹.</ref> [[ابودرداء]] را یکی از مؤمنانی برشمرده که مورد [[تمسخر]] واستهزای [[مجرمان]] و [[کافران]] قرار گرفتند؛<ref>کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص ۴۱۹.</ref> بی‌آنکه وی به [[زمان]] [[نزول آیه]] (ظاهراً مکّی است) و زمان [[اسلام]] ابودرداء که واپسین فرد از [[انصار]] است، توجّه کند؛ اگرچه در ادامه، از قول [[مقاتل]] و کلبی، نزول آیه را درباره [[علی]]{{ع}} نیز ذکر می‌کند.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>		# [[میبدی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ}}<ref>«بی‌گمان بزهکاران (در دنیا) به مؤمنان می‌خندیدند» سوره مطففین، آیه ۲۹.</ref> [[ابودرداء]] را یکی از مؤمنانی برشمرده که مورد [[تمسخر]] واستهزای [[مجرمان]] و [[کافران]] قرار گرفتند؛<ref>کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص ۴۱۹.</ref> بی‌آنکه وی به [[زمان]] [[نزول آیه]] (ظاهراً مکّی است) و زمان [[اسلام]] ابودرداء که واپسین فرد از [[انصار]] است، توجّه کند؛ اگرچه در ادامه، از قول [[مقاتل]] و کلبی، نزول آیه را درباره [[علی]] {{ع}} نیز ذکر می‌کند.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-08-24T07:20:00Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پانویس */

2022-08-23T09:53:57Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۲۳
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~ابودرداء انصاری~~]]		[[رده:اصحاب پیامبر]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

2022-07-10T21:26:21Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۲

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۵۶
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	ابودرداء، پس از [[پیامبر]]{{صل}} در [[نبرد]] [[یرموک]] و در محاصره [[دمشق]] حضور داشت.<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref> از [[حیات اجتماعی]] او در دوران [[ابوبکر]]، اطلاع چندانی در دست نیست؛ ولی در دوره [[عمر]]، یکی از سه نفری است که بنا به تقاضای [[یزید بن ‌ابی‌سفیان]] ([[امیر]] [[شام]]) به [[فرمان]] عمر، برای [[آموزش قرآن]] و [[معارف دینی]] به شام رفت؛<ref> رجال انزل اللّه‌ فیهم قرآناً، ج ۲، ص ۱۹.</ref> سپس (به [[نقلی]]) به [[مقام]] [[قضاوت]] آنجا گمارده شد تا در غیاب [[خلیفه]]، ادای [[وظیفه]] کند <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و هنگامی که این مقام را بدو تهنیت گفتند، گفت: آیا برای [[منصب]] [[قضا]] به من تهنیت می‌گویید...، در حالی که اگر [[مردم]] می‌دانستند قضاوت چه مسؤولیّت بزرگی است هرآینه با بی‌رغبتی آن را به یک‌دیگر وا می‌گذاشتند.<ref> الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> گویا از سوی [[عثمان]] نیز به قضاوت آنجا [[نصب]] شد.<ref>الاستیعاب، ج ۴، ص ۲۱۱.</ref> از ابودرداء جمله‌ای نقل شده که اگر [[درستی]] آن [[تأیید]] شود، از علاقه میان او و [[امویان]] حکایت دارد: {{عربی\|"لا مَدینةَ بعدَ عُثمان و لا رَجاءَ بعدَ معاویه"}}.<ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref> شاید همین [[گرایش]]، وی را به سوی شام کشانده تا در آنجا سکنا گزیند.<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۲۹۹.</ref> واگذاری مقام قضاوت دمشق بدو از سوی معاویه (بنابه قولی)<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و ماندگاری‌اش تا پایان عمر در آن‌سرزمین، در این جهت قابل توجّه است.		ابودرداء، پس از [[پیامبر]]{{صل}} در [[نبرد]] [[یرموک]] و در محاصره [[دمشق]] حضور داشت.<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref> از [[حیات اجتماعی]] او در دوران [[ابوبکر]]، اطلاع چندانی در دست نیست؛ ولی در دوره [[عمر]]، یکی از سه نفری است که بنا به تقاضای [[یزید بن ‌ابی‌سفیان]] ([[امیر]] [[شام]]) به [[فرمان]] عمر، برای [[آموزش قرآن]] و [[معارف دینی]] به شام رفت؛<ref> رجال انزل اللّه‌ فیهم قرآناً، ج ۲، ص ۱۹.</ref> سپس (به [[نقلی]]) به [[مقام]] [[قضاوت]] آنجا گمارده شد تا در غیاب [[خلیفه]]، ادای [[وظیفه]] کند <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و هنگامی که این مقام را بدو تهنیت گفتند، گفت: آیا برای [[منصب]] [[قضا]] به من تهنیت می‌گویید...، در حالی که اگر [[مردم]] می‌دانستند قضاوت چه مسؤولیّت بزرگی است هرآینه با بی‌رغبتی آن را به یک‌دیگر وا می‌گذاشتند.<ref> الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> گویا از سوی [[عثمان]] نیز به قضاوت آنجا [[نصب]] شد.<ref>الاستیعاب، ج ۴، ص ۲۱۱.</ref> از ابودرداء جمله‌ای نقل شده که اگر [[درستی]] آن [[تأیید]] شود، از علاقه میان او و [[امویان]] حکایت دارد: {{عربی\|"لا مَدینةَ بعدَ عُثمان و لا رَجاءَ بعدَ معاویه"}}.<ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref> شاید همین [[گرایش]]، وی را به سوی شام کشانده تا در آنجا سکنا گزیند.<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۲۹۹.</ref> واگذاری مقام قضاوت دمشق بدو از سوی معاویه (بنابه قولی)<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و ماندگاری‌اش تا پایان عمر در آن‌سرزمین، در این جهت قابل توجّه است.

	ابودرداء از روایت‌گران پیامبر است<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> و از [[زید بن‌ ثابت]] و [[عایشه]]، [[همسر رسول خدا]] نیز [[حدیث]] نقل کرده است<ref>تهذیب الکمال، ج ۲۲، ص ۴۷۰.</ref> و افراد بسیاری چون [[انس بن مالک]]، [[فضالة بن عبید]]، [[ابوامامه]]، [[عبدالله ‌بن عمر]]، [[عبدالله ‌بن عبّاس]] و... از او [[روایت]] کرده‌اند <ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref>. در جایگاه [[علمی]] وی، خبرِ [[لیث‌ بن‌ سعد]] از سعد که می‌گوید: من [[ابودرداء]] را دیدم که داخل [[مسجد]] می‌شد، در حالی که همراهیان بسیاری چون [[پیروان]] [[سلطان]] با او بوده، از وی، [[دانش]] کسب می‌کردند،<ref>تذکره‌الحفاظ، ج ۱، ص ۲۵.</ref> شنیدنی است. ابودرداء تا پایان [[عمر]] در [[شام]] زیست و در اواخر [[خلافت عثمان]]، به سال ۳۱ <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> یا ۳۲ [[هجری]] در [[دمشق]] درگذشت.<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref> بنا به [[نقلی]] وی در دوران [[خلافت علی]]{{ع}} پس از [[صفّین]] [[وفات]] یافته است<ref> الفتوح، ج ۳، ص ۶۱ ـ ۶۳.</ref>.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>		ابودرداء از روایت‌گران پیامبر است<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> و از [[زید بن‌ ثابت]] و [[عایشه]]، [[همسر رسول خدا]] نیز [[حدیث]] نقل کرده است<ref>تهذیب الکمال، ج ۲۲، ص ۴۷۰.</ref> و افراد بسیاری چون [[انس بن مالک]]، [[فضالة بن عبید]]، [[ابوامامه]]، [[عبدالله ‌بن عمر]]، [[عبدالله ‌بن عبّاس]] و... از او [[روایت]] کرده‌اند <ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref>. در جایگاه [[علمی]] وی، خبرِ [[لیث‌ بن‌ سعد]] از سعد که می‌گوید: من [[ابودرداء]] را دیدم که داخل [[مسجد]] می‌شد، در حالی که همراهیان بسیاری چون [[پیروان]] [[سلطان]] با او بوده، از وی، [[دانش]] کسب می‌کردند،<ref>تذکره‌الحفاظ، ج ۱، ص ۲۵.</ref> شنیدنی است. ابودرداء تا پایان [[عمر]] در [[شام]] زیست و در اواخر [[خلافت عثمان]]، به سال ۳۱ <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> یا ۳۲ [[هجری]] در [[دمشق]] درگذشت.<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref> بنا به [[نقلی]] وی در دوران [[خلافت علی]]{{ع}} پس از [[صفّین]] [[وفات]] یافته است<ref> الفتوح، ج ۳، ص ۶۱ ـ ۶۳.</ref><ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

	==[[ابودرداء انصاری]] در [[شأن نزول]]==		==[[ابودرداء انصاری]] در [[شأن نزول]]==
	بعضی [[مفسّران]] از او در [[شأن نزول]] برخی [[آیات]] نام برده‌اند.		بعضی [[مفسّران]] از او در [[شأن نزول]] برخی [[آیات]] نام برده‌اند.
	#[[طبری]] در ذیل [[آیه]] {{متن قرآن\|وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَن يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلاَّ خَطَئًا وَمَن قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَئًا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ إِلاَّ أَن يَصَّدَّقُواْ فَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ عَدُوٍّ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةً فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا}}<ref>«هیچ مؤمنی حق ندارد مؤمنی (دیگر) را بکشد جز به خطا و هر که به خطا مؤمنی را بکشد آزاد کردن برده‌ای مؤمن و پرداخت خونبهایی به خانواده‌اش (بر عهده کشنده است) مگر آنان در گذرند پس اگر (کشته) از گروه دشمن شما امّا مؤمن است، آزاد کردن برده‌ای مؤمن (بس است) و اگر از گروهی است که میان شما و ایشان پیمانی هست پرداخت خونبهایی به خانواده‌اش و آزاد کردن برده‌ای مؤمن (لازم است) و آن کس که (برده‌ای) نیابد روزه دو ماه پیاپی (بر عهده اوست) برای پذیرش توبه‌ای از سوی خداوند و خداوند دانایی فرزانه است» سوره نساء، آیه ۹۲.</ref> به استناد مرسله ابن ‌زید، وی را یکی از افراد محتمل در شأن نزول دانسته است که در سریّه‌ای، [[چوپانی]] را ـ با اینکه به [[اسلام]] [[اقرار]] کرده بود ـ کشته، با گوسفندان وی بازگشت، و باپشیمانی از این عمل، نزد [[پیامبر]] رفت. [[حضرت]] از کار وی [[انتقاد]] کرد و آیه پیشین درباره وی نازل شد.<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۵، ص ۲۷۸.</ref> با اینکه طبری [[نزول آیه]] را درباره [[عیاش بن‌ ابی ‌ربیعه]] نیز محتمل دانسته،<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۵، ص ۲۷۷.</ref> این احتمال را هم ذکر می‌کند که ممکن است آیه، هم درباره عیاش‌ بن ابی‌ ربیعه و کشته وی، و هم درباره ابودرداء و مقتول او باشد.<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۵، ص ۲۷۸.</ref> با همه این احتمال‌ها، طبری از یک امر [[برتر]] [[غفلت]] نمی‌کند که به‌هرحال، شأن نزول آیه، [[آموزش]] یک [[حکم]] [[دینی]] در باب [[قتل]] است که با هر یک از احتمال‌ها سازگار است. مفسّران بعدی، احتمال پیش گفته را از طبری [[نقل]] کرده و بی‌تأیید از کنار آن گذشته؛ بلکه به گونه‌ای آن را [[ضعیف]] شمرده‌اند. [[طبرسی]] نزول آیه را ابتدا در [[شأن]] عیّاش ‌بن‌ ابی ‌ربیعه مخزومی دانسته که [[حارث بن ‌یزید بن انسة عامری]] را بی‌آن ‌که به [[اسلام]] او [[آگاه]] باشد، کشته است؛ سپس به قول [[طبری]] نیز اشاره می‌کند.<ref>مجمع‌البیان، ج ۳، ص ۱۳۸.</ref> [[قرطبی]] به وجه جمع طبری روی آورده و اشاره کرده است که شاید در زمان‌های نزدیکی، جریان‌ها ([[قتل‌ها]]) ی مشابهی رخ داده و [[آیه]] درباره همه آنها نازل شده باشد.<ref>قرطبی، ج ۵، ص ۲۰۲.</ref>		# [[طبری]] در ذیل [[آیه]] {{متن قرآن\|وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَن يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلاَّ خَطَئًا وَمَن قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَئًا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ إِلاَّ أَن يَصَّدَّقُواْ فَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ عَدُوٍّ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةً فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا}}<ref>«هیچ مؤمنی حق ندارد مؤمنی (دیگر) را بکشد جز به خطا و هر که به خطا مؤمنی را بکشد آزاد کردن برده‌ای مؤمن و پرداخت خونبهایی به خانواده‌اش (بر عهده کشنده است) مگر آنان در گذرند پس اگر (کشته) از گروه دشمن شما امّا مؤمن است، آزاد کردن برده‌ای مؤمن (بس است) و اگر از گروهی است که میان شما و ایشان پیمانی هست پرداخت خونبهایی به خانواده‌اش و آزاد کردن برده‌ای مؤمن (لازم است) و آن کس که (برده‌ای) نیابد روزه دو ماه پیاپی (بر عهده اوست) برای پذیرش توبه‌ای از سوی خداوند و خداوند دانایی فرزانه است» سوره نساء، آیه ۹۲.</ref> به استناد مرسله ابن ‌زید، وی را یکی از افراد محتمل در شأن نزول دانسته است که در سریّه‌ای، [[چوپانی]] را ـ با اینکه به [[اسلام]] [[اقرار]] کرده بود ـ کشته، با گوسفندان وی بازگشت، و باپشیمانی از این عمل، نزد [[پیامبر]] رفت. [[حضرت]] از کار وی [[انتقاد]] کرد و آیه پیشین درباره وی نازل شد.<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۵، ص ۲۷۸.</ref> با اینکه طبری [[نزول آیه]] را درباره [[عیاش بن‌ ابی ‌ربیعه]] نیز محتمل دانسته،<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۵، ص ۲۷۷.</ref> این احتمال را هم ذکر می‌کند که ممکن است آیه، هم درباره عیاش‌ بن ابی‌ ربیعه و کشته وی، و هم درباره ابودرداء و مقتول او باشد.<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۵، ص ۲۷۸.</ref> با همه این احتمال‌ها، طبری از یک امر [[برتر]] [[غفلت]] نمی‌کند که به‌هرحال، شأن نزول آیه، [[آموزش]] یک [[حکم]] [[دینی]] در باب [[قتل]] است که با هر یک از احتمال‌ها سازگار است. مفسّران بعدی، احتمال پیش گفته را از طبری [[نقل]] کرده و بی‌تأیید از کنار آن گذشته؛ بلکه به گونه‌ای آن را [[ضعیف]] شمرده‌اند. [[طبرسی]] نزول آیه را ابتدا در [[شأن]] عیّاش ‌بن‌ ابی ‌ربیعه مخزومی دانسته که [[حارث بن ‌یزید بن انسة عامری]] را بی‌آن ‌که به [[اسلام]] او [[آگاه]] باشد، کشته است؛ سپس به قول [[طبری]] نیز اشاره می‌کند.<ref>مجمع‌البیان، ج ۳، ص ۱۳۸.</ref> [[قرطبی]] به وجه جمع طبری روی آورده و اشاره کرده است که شاید در زمان‌های نزدیکی، جریان‌ها ([[قتل‌ها]]) ی مشابهی رخ داده و [[آیه]] درباره همه آنها نازل شده باشد.<ref>قرطبی، ج ۵، ص ۲۰۲.</ref>
	#در ذیل آیه {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا}}<ref>«ای مؤمنان، چون (برای جهاد) در راه خداوند به سفر می‌روید خوب بررسی کنید و به کسی که به شما ابراز اسلام می‌کند نگویید: تو مؤمن نیستی، که بخواهید کالای ناپایدار این جهان را بجویید زیرا غنیمت‌های بسیار نزد خداوند است؛ خود نیز در گذشته چنین بودید و خداوند بر شما منّت نهاد (و به اسلام راه نمود) بنابراین بررسی کنید، بی‌گمان خداوند به آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره نساء، آیه ۹۴.</ref> نیز که ادامه ماجرای پیشین است. طبری، ضمن احتمال‌های چندی، از [[ابودرداء]] نیز سخن به میان آورده است. دیگر [[مفسّران]] نیز بدین‌گونه نگریسته و وجوه محتمل در آیه پیشین را در اینجا [[نقل]] کرده‌اند. [[علامه طباطبایی]]، احتمال [[نزول آیه]] درباره [[اسامة بن‌ زید]] را به واقع نزدیک‌تر می‌بیند؛ گرچه می‌گوید: در داستان ابهام‌هایی وجود دارد.<ref>المیزان، ج ۵، ص ۴۴.</ref>		#در ذیل آیه {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا}}<ref>«ای مؤمنان، چون (برای جهاد) در راه خداوند به سفر می‌روید خوب بررسی کنید و به کسی که به شما ابراز اسلام می‌کند نگویید: تو مؤمن نیستی، که بخواهید کالای ناپایدار این جهان را بجویید زیرا غنیمت‌های بسیار نزد خداوند است؛ خود نیز در گذشته چنین بودید و خداوند بر شما منّت نهاد (و به اسلام راه نمود) بنابراین بررسی کنید، بی‌گمان خداوند به آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره نساء، آیه ۹۴.</ref> نیز که ادامه ماجرای پیشین است. طبری، ضمن احتمال‌های چندی، از [[ابودرداء]] نیز سخن به میان آورده است. دیگر [[مفسّران]] نیز بدین‌گونه نگریسته و وجوه محتمل در آیه پیشین را در اینجا [[نقل]] کرده‌اند. [[علامه طباطبایی]]، احتمال [[نزول آیه]] درباره [[اسامة بن‌ زید]] را به واقع نزدیک‌تر می‌بیند؛ گرچه می‌گوید: در داستان ابهام‌هایی وجود دارد.<ref>المیزان، ج ۵، ص ۴۴.</ref>
	#[[سیوطی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ}}<ref>«و اگر از آنان (از ریشخند کردنشان) بپرسی، به یقین می‌گویند: ما تنها (در گفت‌وگو) فرو می‌رفتیم و بازی می‌کردیم بگو: آیا خداوند و آیات وی و پیامبرش را ریشخند می‌کردید؟» سوره توبه، آیه ۶۵.</ref> از [[ابونعیم]] نقل می‌کند که فردی به [[تمسخر]] به ابودرداء گفت: ای گروه [[قاریان]]! چیست شما را که ترسوتر از ما هستید و هرگاه چیزی از شما پرسیده می‌شود، [[بخل]] می‌ورزید و هنگام [[غذا خوردن]]، لقمه‌ای بزرگ برمی‌دارید؟ ابودرداء بی آنکه چیزی بگوید، روی برگرداند و خبر به [[عمر]] رسید. وی گریبان آن مرد را گرفت و نزد [[پیامبر]] برد و آن مرد به پیامبر عرض کرد: {{متن قرآن\|كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ}} و [[خداوند]] این آیه را فرو فرستاد<ref> الدرّالمنثور، ج ۴، ص ۲۲۹ و ۲۳۰.</ref>سیوطی احتمال‌های دیگری را نیز درباره نزول آیه ذکر می‌کند.<ref>الدرّ المنثور، ج ۴، ص ۲۳۰.</ref>		# [[سیوطی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ}}<ref>«و اگر از آنان (از ریشخند کردنشان) بپرسی، به یقین می‌گویند: ما تنها (در گفت‌وگو) فرو می‌رفتیم و بازی می‌کردیم بگو: آیا خداوند و آیات وی و پیامبرش را ریشخند می‌کردید؟» سوره توبه، آیه ۶۵.</ref> از [[ابونعیم]] نقل می‌کند که فردی به [[تمسخر]] به ابودرداء گفت: ای گروه [[قاریان]]! چیست شما را که ترسوتر از ما هستید و هرگاه چیزی از شما پرسیده می‌شود، [[بخل]] می‌ورزید و هنگام [[غذا خوردن]]، لقمه‌ای بزرگ برمی‌دارید؟ ابودرداء بی آنکه چیزی بگوید، روی برگرداند و خبر به [[عمر]] رسید. وی گریبان آن مرد را گرفت و نزد [[پیامبر]] برد و آن مرد به پیامبر عرض کرد: {{متن قرآن\|كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ}} و [[خداوند]] این آیه را فرو فرستاد<ref> الدرّالمنثور، ج ۴، ص ۲۲۹ و ۲۳۰.</ref>سیوطی احتمال‌های دیگری را نیز درباره نزول آیه ذکر می‌کند.<ref>الدرّ المنثور، ج ۴، ص ۲۳۰.</ref>
	#[[میبدی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ}}<ref>«بی‌گمان بزهکاران (در دنیا) به مؤمنان می‌خندیدند» سوره مطففین، آیه ۲۹.</ref> [[ابودرداء]] را یکی از مؤمنانی برشمرده که مورد [[تمسخر]] واستهزای [[مجرمان]] و [[کافران]] قرار گرفتند؛<ref>کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص ۴۱۹.</ref> بی‌آنکه وی به [[زمان]] [[نزول آیه]] (ظاهراً مکّی است) و زمان [[اسلام]] ابودرداء که واپسین فرد از [[انصار]] است، توجّه کند؛ اگرچه در ادامه، از قول [[مقاتل]] و کلبی، نزول آیه را درباره [[علی]]{{ع}} نیز ذکر می‌کند.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>		# [[میبدی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ}}<ref>«بی‌گمان بزهکاران (در دنیا) به مؤمنان می‌خندیدند» سوره مطففین، آیه ۲۹.</ref> [[ابودرداء]] را یکی از مؤمنانی برشمرده که مورد [[تمسخر]] واستهزای [[مجرمان]] و [[کافران]] قرار گرفتند؛<ref>کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص ۴۱۹.</ref> بی‌آنکه وی به [[زمان]] [[نزول آیه]] (ظاهراً مکّی است) و زمان [[اسلام]] ابودرداء که واپسین فرد از [[انصار]] است، توجّه کند؛ اگرچه در ادامه، از قول [[مقاتل]] و کلبی، نزول آیه را درباره [[علی]]{{ع}} نیز ذکر می‌کند.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T06:43:12Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۳
خط ۱:		خط ۱:

	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[~~ابودرداء انصاری~~]]''' است. "'''~~[[ابودرداء انصاری]]~~'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[ابودرداء انصاری در قرآن]] - [[ابودرداء انصاری در تاریخ اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = ابودرداء انصاری
			\| عنوان مدخل = [[ابودرداء انصاری]]
			\| مداخل مرتبط = [[ابودرداء انصاری در قرآن]] - [[ابودرداء انصاری در تاریخ اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Heydari: جایگزینی متن - '
' به '
'

2022-01-15T18:00:17Z

جایگزینی متن - '</div> <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">' به '</div>'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۱:۳۰
خط ۲:		خط ۲:
	<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[ابودرداء انصاری]]''' است. "'''[[ابودرداء انصاری]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>		<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[ابودرداء انصاری]]''' است. "'''[[ابودرداء انصاری]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
	<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[ابودرداء انصاری در قرآن]] - [[ابودرداء انصاری در تاریخ اسلامی]]</div>		<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[ابودرداء انصاری در قرآن]] - [[ابودرداء انصاری در تاریخ اسلامی]]</div>
	~~<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">~~

	==مقدمه==		==مقدمه==

Heydari: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == پانویس ==' به '== پانویس =='

2022-01-04T16:00:33Z

جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == پانویس ==' به '== پانویس =='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۳۰
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	* [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱''']]		* [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== پانویس ==		== پانویس ==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

2021-12-17T14:16:15Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۷:۴۶
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:ابودرداء انصاری]]		[[رده:ابودرداء انصاری]]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

2021-12-17T11:03:00Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۳۳
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	#[[میبدی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ}}<ref>«بی‌گمان بزهکاران (در دنیا) به مؤمنان می‌خندیدند» سوره مطففین، آیه ۲۹.</ref> [[ابودرداء]] را یکی از مؤمنانی برشمرده که مورد [[تمسخر]] واستهزای [[مجرمان]] و [[کافران]] قرار گرفتند؛<ref>کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص ۴۱۹.</ref> بی‌آنکه وی به [[زمان]] [[نزول آیه]] (ظاهراً مکّی است) و زمان [[اسلام]] ابودرداء که واپسین فرد از [[انصار]] است، توجّه کند؛ اگرچه در ادامه، از قول [[مقاتل]] و کلبی، نزول آیه را درباره [[علی]]{{ع}} نیز ذکر می‌کند.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>		#[[میبدی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ}}<ref>«بی‌گمان بزهکاران (در دنیا) به مؤمنان می‌خندیدند» سوره مطففین، آیه ۲۹.</ref> [[ابودرداء]] را یکی از مؤمنانی برشمرده که مورد [[تمسخر]] واستهزای [[مجرمان]] و [[کافران]] قرار گرفتند؛<ref>کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص ۴۱۹.</ref> بی‌آنکه وی به [[زمان]] [[نزول آیه]] (ظاهراً مکّی است) و زمان [[اسلام]] ابودرداء که واپسین فرد از [[انصار]] است، توجّه کند؛ اگرچه در ادامه، از قول [[مقاتل]] و کلبی، نزول آیه را درباره [[علی]]{{ع}} نیز ذکر می‌کند.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱''']]		* [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱''']]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۳۱
خط ۸:		خط ۸:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[عُوَیمر بن ‌زید بن ‌قیس‌ بن ‌عایشه]]، معروف به [[ابودرداء]] [[خزرجی]] [[انصاری]] واپسین فرد از [[خانواده]] خویش <ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۴.</ref> یا واپسین شخص از [[انصار]] <ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref>است که در [[جنگ بدر]] به [[اسلام]] گروید.<ref>تهذیب التهذیب، ج ۸، ص ۱۵۱.</ref> بنا به [[نقلی]]، روزی [[عبداللّه‌ بن‌رواحه]] که با او در [[جاهلیّت]] [[عقد برادری]] داشت،<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۴.</ref> (به همراه [[محمد بن مسلمه\|محمد بن‌ مَسلَمه]])<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۶.</ref> در غیاب وی با تیشه‌ای، بتش را [[درهم]] [[شکست]] و ابودرداء را از [[ناتوانی]] آن [[آگاه]] کرد. وی به قصد [[پذیرش اسلام]]، نزد [[پیامبر]]{{صل}} آمد. [[حضرت]] درباره‌اش فرمود: [[خداوند]] مرا به اسلام ابودرداء [[وعده]] داد و بدین طریق اسلام آورد.<ref> سیراعلام النبلاء، ج ۲، ص ۳۴۰.</ref>		[[عُوَیمر بن ‌زید بن ‌قیس‌ بن ‌عایشه]]، معروف به [[ابودرداء]] [[خزرجی]] [[انصاری]] واپسین فرد از [[خانواده]] خویش <ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۴.</ref> یا واپسین شخص از [[انصار]] <ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref>است که در [[جنگ بدر]] به [[اسلام]] گروید.<ref>تهذیب التهذیب، ج ۸، ص ۱۵۱.</ref> بنا به [[نقلی]]، روزی [[عبداللّه‌ بن‌رواحه]] که با او در [[جاهلیّت]] [[عقد برادری]] داشت،<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۴.</ref> (به همراه [[محمد بن مسلمه\|محمد بن‌ مَسلَمه]])<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۶.</ref> در غیاب وی با تیشه‌ای، بتش را [[درهم]] [[شکست]] و ابودرداء را از [[ناتوانی]] آن [[آگاه]] کرد. وی به قصد [[پذیرش اسلام]]، نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد. [[حضرت]] درباره‌اش فرمود: [[خداوند]] مرا به اسلام ابودرداء [[وعده]] داد و بدین طریق اسلام آورد.<ref> سیراعلام النبلاء، ج ۲، ص ۳۴۰.</ref>

	او در جاهلیّت، به [[تجارت]] اشتغال داشت و به گفته خود، پس از اسلام، از تجارت و [[عبادت]]، عبادت را برگزید.<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵؛ تذکرة الحفاظ، ج ۱، ص ۲۵.</ref> [[زهدورزی]] افراطی او و ترک همه لذّت‌های [[مادّی]] که به [[شکایت]] همسرش به [[سلمان فارسی]] و واداری وی به رعایت [[اعتدال]] در امور [[زندگی]] انجامید،<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۱۵.</ref> تجلّی چنین دگرگونی است تا آنجا که می‌گوید: [[دنیا]] سرای [[تاریکی]] است و جز [[پرهیزگاران]] از آن [[رهایی]] نمی‌یابند.<ref> الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> شاید همین روش و نگاه افراطی، [[سخن]] سرزنش‌گونه پیامبر{{صل}} درباره وی را در پی داشت که فرمود: {{متن حدیث\|إنّ فيك جاهليّة}} و او پرسید: {{عربی\|"جاهلیةُ کفرٍ أو إسلام"}} و پیامبر فرمود: جاهلیة [[کفر]].<ref>حاشیه شیخ‌زاده، ج ۶، ص ۶۳۴.</ref> ابودرداء جز در [[بدر]]، در دیگر جنگ‌های [[زمان]] پیامبر{{صل}} حضور داشته <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۲۹۹.</ref> و با پایمردی خویش در [[جنگ اُحد]]، نشان {{عربی\|"نِعمَ الفارِسُ عُوَیمِر"}} را از پیامبر گرفته است؛<ref> المغازی، ج ۱، ص ۲۵۳.</ref> گرچه بعضی حضور وی را نخستین بار در [[جنگ خندق]] دانسته‌اند.<ref>اسدالغابه، ج ۴، ص ۳۰۷.</ref> در جریان [[مؤاخات]] ([[پیمان برادری]])، پیامبر او را با سلمان فارسی [[برادر]] کرد؛<ref>سیره ابن‌هشام، ج ۲، ص ۵۰۶؛ اسدالغابه، ج ۴، ص ۳۰۷.</ref> گرچه [[برادری]] [[سلمان]] با فرد دیگری <ref>سیره ابن‌هشام، ج ۲، ص ۵۰۶.</ref> و برادری [[ابودرداء]] با [[عوف ‌بن‌ مالک]] نیز [[نقل]] شده است.<ref>تهذیب التهذیب، ج ۸، ص ۱۵۱.</ref>		او در جاهلیّت، به [[تجارت]] اشتغال داشت و به گفته خود، پس از اسلام، از تجارت و [[عبادت]]، عبادت را برگزید.<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵؛ تذکرة الحفاظ، ج ۱، ص ۲۵.</ref> [[زهدورزی]] افراطی او و ترک همه لذّت‌های [[مادّی]] که به [[شکایت]] همسرش به [[سلمان فارسی]] و واداری وی به رعایت [[اعتدال]] در امور [[زندگی]] انجامید،<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۱۵.</ref> تجلّی چنین دگرگونی است تا آنجا که می‌گوید: [[دنیا]] سرای [[تاریکی]] است و جز [[پرهیزگاران]] از آن [[رهایی]] نمی‌یابند.<ref> الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> شاید همین روش و نگاه افراطی، [[سخن]] سرزنش‌گونه پیامبر {{صل}} درباره وی را در پی داشت که فرمود: {{متن حدیث\|إنّ فيك جاهليّة}} و او پرسید: {{عربی\|"جاهلیةُ کفرٍ أو إسلام"}} و پیامبر فرمود: جاهلیة [[کفر]].<ref>حاشیه شیخ‌زاده، ج ۶، ص ۶۳۴.</ref> ابودرداء جز در [[بدر]]، در دیگر جنگ‌های [[زمان]] پیامبر {{صل}} حضور داشته <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۲۹۹.</ref> و با پایمردی خویش در [[جنگ اُحد]]، نشان {{عربی\|"نِعمَ الفارِسُ عُوَیمِر"}} را از پیامبر گرفته است؛<ref> المغازی، ج ۱، ص ۲۵۳.</ref> گرچه بعضی حضور وی را نخستین بار در [[جنگ خندق]] دانسته‌اند.<ref>اسدالغابه، ج ۴، ص ۳۰۷.</ref> در جریان [[مؤاخات]] ([[پیمان برادری]])، پیامبر او را با سلمان فارسی [[برادر]] کرد؛<ref>سیره ابن‌هشام، ج ۲، ص ۵۰۶؛ اسدالغابه، ج ۴، ص ۳۰۷.</ref> گرچه [[برادری]] [[سلمان]] با فرد دیگری <ref>سیره ابن‌هشام، ج ۲، ص ۵۰۶.</ref> و برادری [[ابودرداء]] با [[عوف ‌بن‌ مالک]] نیز [[نقل]] شده است.<ref>تهذیب التهذیب، ج ۸، ص ۱۵۱.</ref>

	ابودرداء، پس از [[پیامبر]]{{صل}} در [[نبرد]] [[یرموک]] و در محاصره [[دمشق]] حضور داشت.<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref> از [[حیات اجتماعی]] او در دوران [[ابوبکر]]، اطلاع چندانی در دست نیست؛ ولی در دوره [[عمر]]، یکی از سه نفری است که بنا به تقاضای [[یزید بن ‌ابی‌سفیان]] ([[امیر]] [[شام]]) به [[فرمان]] عمر، برای [[آموزش قرآن]] و [[معارف دینی]] به شام رفت؛<ref> رجال انزل اللّه‌ فیهم قرآناً، ج ۲، ص ۱۹.</ref> سپس (به [[نقلی]]) به [[مقام]] [[قضاوت]] آنجا گمارده شد تا در غیاب [[خلیفه]]، ادای [[وظیفه]] کند <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و هنگامی که این مقام را بدو تهنیت گفتند، گفت: آیا برای [[منصب]] [[قضا]] به من تهنیت می‌گویید... ، در حالی که اگر [[مردم]] می‌دانستند قضاوت چه مسؤولیّت بزرگی است هرآینه با بی‌رغبتی آن را به یک‌دیگر وا می‌گذاشتند.<ref> الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> گویا از سوی [[عثمان]] نیز به قضاوت آنجا [[نصب]] شد.<ref>الاستیعاب، ج ۴، ص ۲۱۱.</ref> از ابودرداء جمله‌ای نقل شده که اگر [[درستی]] آن [[تأیید]] شود، از علاقه میان او و [[امویان]] حکایت دارد: {{عربی\|"لا مَدینةَ بعدَ عُثمان و لا رَجاءَ بعدَ معاویه"}}.<ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref> شاید همین [[گرایش]]، وی را به سوی شام کشانده تا در آنجا سکنا گزیند.<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۲۹۹.</ref> واگذاری مقام قضاوت دمشق بدو از سوی معاویه (بنابه قولی)<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و ماندگاری‌اش تا پایان عمر در آن‌سرزمین، در این جهت قابل توجّه است.		ابودرداء، پس از [[پیامبر]] {{صل}} در [[نبرد]] [[یرموک]] و در محاصره [[دمشق]] حضور داشت.<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref> از [[حیات اجتماعی]] او در دوران [[ابوبکر]]، اطلاع چندانی در دست نیست؛ ولی در دوره [[عمر]]، یکی از سه نفری است که بنا به تقاضای [[یزید بن ‌ابی‌سفیان]] ([[امیر]] [[شام]]) به [[فرمان]] عمر، برای [[آموزش قرآن]] و [[معارف دینی]] به شام رفت؛<ref> رجال انزل اللّه‌ فیهم قرآناً، ج ۲، ص ۱۹.</ref> سپس (به [[نقلی]]) به [[مقام]] [[قضاوت]] آنجا گمارده شد تا در غیاب [[خلیفه]]، ادای [[وظیفه]] کند <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و هنگامی که این مقام را بدو تهنیت گفتند، گفت: آیا برای [[منصب]] [[قضا]] به من تهنیت می‌گویید... ، در حالی که اگر [[مردم]] می‌دانستند قضاوت چه مسؤولیّت بزرگی است هرآینه با بی‌رغبتی آن را به یک‌دیگر وا می‌گذاشتند.<ref> الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> گویا از سوی [[عثمان]] نیز به قضاوت آنجا [[نصب]] شد.<ref>الاستیعاب، ج ۴، ص ۲۱۱.</ref> از ابودرداء جمله‌ای نقل شده که اگر [[درستی]] آن [[تأیید]] شود، از علاقه میان او و [[امویان]] حکایت دارد: {{عربی\|"لا مَدینةَ بعدَ عُثمان و لا رَجاءَ بعدَ معاویه"}}.<ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref> شاید همین [[گرایش]]، وی را به سوی شام کشانده تا در آنجا سکنا گزیند.<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۲۹۹.</ref> واگذاری مقام قضاوت دمشق بدو از سوی معاویه (بنابه قولی)<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و ماندگاری‌اش تا پایان عمر در آن‌سرزمین، در این جهت قابل توجّه است.

	ابودرداء از روایت‌گران پیامبر است<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> و از [[زید بن‌ ثابت]] و [[عایشه]]، [[همسر رسول خدا]] نیز [[حدیث]] نقل کرده است<ref>تهذیب الکمال، ج ۲۲، ص ۴۷۰.</ref> و افراد بسیاری چون [[انس بن مالک]]، [[فضالة بن عبید]]، [[ابوامامه]]، [[عبدالله ‌بن عمر]]، [[عبدالله ‌بن عبّاس]] و... از او [[روایت]] کرده‌اند <ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref>. در جایگاه [[علمی]] وی، خبرِ [[لیث‌ بن‌ سعد]] از سعد که می‌گوید: من [[ابودرداء]] را دیدم که داخل [[مسجد]] می‌شد، در حالی که همراهیان بسیاری چون [[پیروان]] [[سلطان]] با او بوده، از وی، [[دانش]] کسب می‌کردند،<ref>تذکره‌الحفاظ، ج ۱، ص ۲۵.</ref> شنیدنی است. ابودرداء تا پایان [[عمر]] در [[شام]] زیست و در اواخر [[خلافت عثمان]]، به سال ۳۱ <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> یا ۳۲ [[هجری]] در [[دمشق]] درگذشت.<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref> بنا به [[نقلی]] وی در دوران [[خلافت علی]]{{ع}} پس از [[صفّین]] [[وفات]] یافته است<ref> الفتوح، ج ۳، ص ۶۱ ـ ۶۳.</ref><ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>		ابودرداء از روایت‌گران پیامبر است<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> و از [[زید بن‌ ثابت]] و [[عایشه]]، [[همسر رسول خدا]] نیز [[حدیث]] نقل کرده است<ref>تهذیب الکمال، ج ۲۲، ص ۴۷۰.</ref> و افراد بسیاری چون [[انس بن مالک]]، [[فضالة بن عبید]]، [[ابوامامه]]، [[عبدالله ‌بن عمر]]، [[عبدالله ‌بن عبّاس]] و... از او [[روایت]] کرده‌اند <ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref>. در جایگاه [[علمی]] وی، خبرِ [[لیث‌ بن‌ سعد]] از سعد که می‌گوید: من [[ابودرداء]] را دیدم که داخل [[مسجد]] می‌شد، در حالی که همراهیان بسیاری چون [[پیروان]] [[سلطان]] با او بوده، از وی، [[دانش]] کسب می‌کردند،<ref>تذکره‌الحفاظ، ج ۱، ص ۲۵.</ref> شنیدنی است. ابودرداء تا پایان [[عمر]] در [[شام]] زیست و در اواخر [[خلافت عثمان]]، به سال ۳۱ <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> یا ۳۲ [[هجری]] در [[دمشق]] درگذشت.<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref> بنا به [[نقلی]] وی در دوران [[خلافت علی]] {{ع}} پس از [[صفّین]] [[وفات]] یافته است<ref> الفتوح، ج ۳، ص ۶۱ ـ ۶۳.</ref><ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

	== [[ابودرداء انصاری]] در [[شأن نزول]] ==		== [[ابودرداء انصاری]] در [[شأن نزول]] ==
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	# در ذیل آیه {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا}}<ref>«ای مؤمنان، چون (برای جهاد) در راه خداوند به سفر می‌روید خوب بررسی کنید و به کسی که به شما ابراز اسلام می‌کند نگویید: تو مؤمن نیستی، که بخواهید کالای ناپایدار این جهان را بجویید زیرا غنیمت‌های بسیار نزد خداوند است؛ خود نیز در گذشته چنین بودید و خداوند بر شما منّت نهاد (و به اسلام راه نمود) بنابراین بررسی کنید، بی‌گمان خداوند به آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره نساء، آیه ۹۴.</ref> نیز که ادامه ماجرای پیشین است. طبری، ضمن احتمال‌های چندی، از [[ابودرداء]] نیز سخن به میان آورده است. دیگر [[مفسّران]] نیز بدین‌گونه نگریسته و وجوه محتمل در آیه پیشین را در اینجا [[نقل]] کرده‌اند. [[علامه طباطبایی]]، احتمال [[نزول آیه]] درباره [[اسامة بن‌ زید]] را به واقع نزدیک‌تر می‌بیند؛ گرچه می‌گوید: در داستان ابهام‌هایی وجود دارد.<ref>المیزان، ج ۵، ص ۴۴.</ref>		# در ذیل آیه {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا}}<ref>«ای مؤمنان، چون (برای جهاد) در راه خداوند به سفر می‌روید خوب بررسی کنید و به کسی که به شما ابراز اسلام می‌کند نگویید: تو مؤمن نیستی، که بخواهید کالای ناپایدار این جهان را بجویید زیرا غنیمت‌های بسیار نزد خداوند است؛ خود نیز در گذشته چنین بودید و خداوند بر شما منّت نهاد (و به اسلام راه نمود) بنابراین بررسی کنید، بی‌گمان خداوند به آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره نساء، آیه ۹۴.</ref> نیز که ادامه ماجرای پیشین است. طبری، ضمن احتمال‌های چندی، از [[ابودرداء]] نیز سخن به میان آورده است. دیگر [[مفسّران]] نیز بدین‌گونه نگریسته و وجوه محتمل در آیه پیشین را در اینجا [[نقل]] کرده‌اند. [[علامه طباطبایی]]، احتمال [[نزول آیه]] درباره [[اسامة بن‌ زید]] را به واقع نزدیک‌تر می‌بیند؛ گرچه می‌گوید: در داستان ابهام‌هایی وجود دارد.<ref>المیزان، ج ۵، ص ۴۴.</ref>
	# [[سیوطی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ}}<ref>«و اگر از آنان (از ریشخند کردنشان) بپرسی، به یقین می‌گویند: ما تنها (در گفت‌وگو) فرو می‌رفتیم و بازی می‌کردیم بگو: آیا خداوند و آیات وی و پیامبرش را ریشخند می‌کردید؟» سوره توبه، آیه ۶۵.</ref> از [[ابونعیم]] نقل می‌کند که فردی به [[تمسخر]] به ابودرداء گفت: ای گروه [[قاریان]]! چیست شما را که ترسوتر از ما هستید و هرگاه چیزی از شما پرسیده می‌شود، [[بخل]] می‌ورزید و هنگام [[غذا خوردن]]، لقمه‌ای بزرگ برمی‌دارید؟ ابودرداء بی آنکه چیزی بگوید، روی برگرداند و خبر به [[عمر]] رسید. وی گریبان آن مرد را گرفت و نزد [[پیامبر]] برد و آن مرد به پیامبر عرض کرد: {{متن قرآن\|كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ}} و [[خداوند]] این آیه را فرو فرستاد<ref> الدرّالمنثور، ج ۴، ص ۲۲۹ و ۲۳۰.</ref>سیوطی احتمال‌های دیگری را نیز درباره نزول آیه ذکر می‌کند.<ref>الدرّ المنثور، ج ۴، ص ۲۳۰.</ref>		# [[سیوطی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ}}<ref>«و اگر از آنان (از ریشخند کردنشان) بپرسی، به یقین می‌گویند: ما تنها (در گفت‌وگو) فرو می‌رفتیم و بازی می‌کردیم بگو: آیا خداوند و آیات وی و پیامبرش را ریشخند می‌کردید؟» سوره توبه، آیه ۶۵.</ref> از [[ابونعیم]] نقل می‌کند که فردی به [[تمسخر]] به ابودرداء گفت: ای گروه [[قاریان]]! چیست شما را که ترسوتر از ما هستید و هرگاه چیزی از شما پرسیده می‌شود، [[بخل]] می‌ورزید و هنگام [[غذا خوردن]]، لقمه‌ای بزرگ برمی‌دارید؟ ابودرداء بی آنکه چیزی بگوید، روی برگرداند و خبر به [[عمر]] رسید. وی گریبان آن مرد را گرفت و نزد [[پیامبر]] برد و آن مرد به پیامبر عرض کرد: {{متن قرآن\|كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ}} و [[خداوند]] این آیه را فرو فرستاد<ref> الدرّالمنثور، ج ۴، ص ۲۲۹ و ۲۳۰.</ref>سیوطی احتمال‌های دیگری را نیز درباره نزول آیه ذکر می‌کند.<ref>الدرّ المنثور، ج ۴، ص ۲۳۰.</ref>
	# [[میبدی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ}}<ref>«بی‌گمان بزهکاران (در دنیا) به مؤمنان می‌خندیدند» سوره مطففین، آیه ۲۹.</ref> [[ابودرداء]] را یکی از مؤمنانی برشمرده که مورد [[تمسخر]] واستهزای [[مجرمان]] و [[کافران]] قرار گرفتند؛<ref>کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص ۴۱۹.</ref> بی‌آنکه وی به [[زمان]] [[نزول آیه]] (ظاهراً مکّی است) و زمان [[اسلام]] ابودرداء که واپسین فرد از [[انصار]] است، توجّه کند؛ اگرچه در ادامه، از قول [[مقاتل]] و کلبی، نزول آیه را درباره [[علی]]{{ع}} نیز ذکر می‌کند.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>		# [[میبدی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ}}<ref>«بی‌گمان بزهکاران (در دنیا) به مؤمنان می‌خندیدند» سوره مطففین، آیه ۲۹.</ref> [[ابودرداء]] را یکی از مؤمنانی برشمرده که مورد [[تمسخر]] واستهزای [[مجرمان]] و [[کافران]] قرار گرفتند؛<ref>کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص ۴۱۹.</ref> بی‌آنکه وی به [[زمان]] [[نزول آیه]] (ظاهراً مکّی است) و زمان [[اسلام]] ابودرداء که واپسین فرد از [[انصار]] است، توجّه کند؛ اگرچه در ادامه، از قول [[مقاتل]] و کلبی، نزول آیه را درباره [[علی]] {{ع}} نیز ذکر می‌کند.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۵۶
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	ابودرداء، پس از [[پیامبر]]{{صل}} در [[نبرد]] [[یرموک]] و در محاصره [[دمشق]] حضور داشت.<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref> از [[حیات اجتماعی]] او در دوران [[ابوبکر]]، اطلاع چندانی در دست نیست؛ ولی در دوره [[عمر]]، یکی از سه نفری است که بنا به تقاضای [[یزید بن ‌ابی‌سفیان]] ([[امیر]] [[شام]]) به [[فرمان]] عمر، برای [[آموزش قرآن]] و [[معارف دینی]] به شام رفت؛<ref> رجال انزل اللّه‌ فیهم قرآناً، ج ۲، ص ۱۹.</ref> سپس (به [[نقلی]]) به [[مقام]] [[قضاوت]] آنجا گمارده شد تا در غیاب [[خلیفه]]، ادای [[وظیفه]] کند <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و هنگامی که این مقام را بدو تهنیت گفتند، گفت: آیا برای [[منصب]] [[قضا]] به من تهنیت می‌گویید...، در حالی که اگر [[مردم]] می‌دانستند قضاوت چه مسؤولیّت بزرگی است هرآینه با بی‌رغبتی آن را به یک‌دیگر وا می‌گذاشتند.<ref> الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> گویا از سوی [[عثمان]] نیز به قضاوت آنجا [[نصب]] شد.<ref>الاستیعاب، ج ۴، ص ۲۱۱.</ref> از ابودرداء جمله‌ای نقل شده که اگر [[درستی]] آن [[تأیید]] شود، از علاقه میان او و [[امویان]] حکایت دارد: {{عربی\|"لا مَدینةَ بعدَ عُثمان و لا رَجاءَ بعدَ معاویه"}}.<ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref> شاید همین [[گرایش]]، وی را به سوی شام کشانده تا در آنجا سکنا گزیند.<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۲۹۹.</ref> واگذاری مقام قضاوت دمشق بدو از سوی معاویه (بنابه قولی)<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و ماندگاری‌اش تا پایان عمر در آن‌سرزمین، در این جهت قابل توجّه است.		ابودرداء، پس از [[پیامبر]]{{صل}} در [[نبرد]] [[یرموک]] و در محاصره [[دمشق]] حضور داشت.<ref>تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref> از [[حیات اجتماعی]] او در دوران [[ابوبکر]]، اطلاع چندانی در دست نیست؛ ولی در دوره [[عمر]]، یکی از سه نفری است که بنا به تقاضای [[یزید بن ‌ابی‌سفیان]] ([[امیر]] [[شام]]) به [[فرمان]] عمر، برای [[آموزش قرآن]] و [[معارف دینی]] به شام رفت؛<ref> رجال انزل اللّه‌ فیهم قرآناً، ج ۲، ص ۱۹.</ref> سپس (به [[نقلی]]) به [[مقام]] [[قضاوت]] آنجا گمارده شد تا در غیاب [[خلیفه]]، ادای [[وظیفه]] کند <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و هنگامی که این مقام را بدو تهنیت گفتند، گفت: آیا برای [[منصب]] [[قضا]] به من تهنیت می‌گویید...، در حالی که اگر [[مردم]] می‌دانستند قضاوت چه مسؤولیّت بزرگی است هرآینه با بی‌رغبتی آن را به یک‌دیگر وا می‌گذاشتند.<ref> الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> گویا از سوی [[عثمان]] نیز به قضاوت آنجا [[نصب]] شد.<ref>الاستیعاب، ج ۴، ص ۲۱۱.</ref> از ابودرداء جمله‌ای نقل شده که اگر [[درستی]] آن [[تأیید]] شود، از علاقه میان او و [[امویان]] حکایت دارد: {{عربی\|"لا مَدینةَ بعدَ عُثمان و لا رَجاءَ بعدَ معاویه"}}.<ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۱۰۵.</ref> شاید همین [[گرایش]]، وی را به سوی شام کشانده تا در آنجا سکنا گزیند.<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۲۹۹.</ref> واگذاری مقام قضاوت دمشق بدو از سوی معاویه (بنابه قولی)<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> و ماندگاری‌اش تا پایان عمر در آن‌سرزمین، در این جهت قابل توجّه است.

	ابودرداء از روایت‌گران پیامبر است<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> و از [[زید بن‌ ثابت]] و [[عایشه]]، [[همسر رسول خدا]] نیز [[حدیث]] نقل کرده است<ref>تهذیب الکمال، ج ۲۲، ص ۴۷۰.</ref> و افراد بسیاری چون [[انس بن مالک]]، [[فضالة بن عبید]]، [[ابوامامه]]، [[عبدالله ‌بن عمر]]، [[عبدالله ‌بن عبّاس]] و... از او [[روایت]] کرده‌اند <ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref>. در جایگاه [[علمی]] وی، خبرِ [[لیث‌ بن‌ سعد]] از سعد که می‌گوید: من [[ابودرداء]] را دیدم که داخل [[مسجد]] می‌شد، در حالی که همراهیان بسیاری چون [[پیروان]] [[سلطان]] با او بوده، از وی، [[دانش]] کسب می‌کردند،<ref>تذکره‌الحفاظ، ج ۱، ص ۲۵.</ref> شنیدنی است. ابودرداء تا پایان [[عمر]] در [[شام]] زیست و در اواخر [[خلافت عثمان]]، به سال ۳۱ <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> یا ۳۲ [[هجری]] در [[دمشق]] درگذشت.<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref> بنا به [[نقلی]] وی در دوران [[خلافت علی]]{{ع}} پس از [[صفّین]] [[وفات]] یافته است<ref> الفتوح، ج ۳، ص ۶۱ ـ ۶۳.</ref>.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>		ابودرداء از روایت‌گران پیامبر است<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> و از [[زید بن‌ ثابت]] و [[عایشه]]، [[همسر رسول خدا]] نیز [[حدیث]] نقل کرده است<ref>تهذیب الکمال، ج ۲۲، ص ۴۷۰.</ref> و افراد بسیاری چون [[انس بن مالک]]، [[فضالة بن عبید]]، [[ابوامامه]]، [[عبدالله ‌بن عمر]]، [[عبدالله ‌بن عبّاس]] و... از او [[روایت]] کرده‌اند <ref> تاریخ دمشق، ج ۴۷، ص ۹۳.</ref>. در جایگاه [[علمی]] وی، خبرِ [[لیث‌ بن‌ سعد]] از سعد که می‌گوید: من [[ابودرداء]] را دیدم که داخل [[مسجد]] می‌شد، در حالی که همراهیان بسیاری چون [[پیروان]] [[سلطان]] با او بوده، از وی، [[دانش]] کسب می‌کردند،<ref>تذکره‌الحفاظ، ج ۱، ص ۲۵.</ref> شنیدنی است. ابودرداء تا پایان [[عمر]] در [[شام]] زیست و در اواخر [[خلافت عثمان]]، به سال ۳۱ <ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۳۰۰.</ref> یا ۳۲ [[هجری]] در [[دمشق]] درگذشت.<ref>الطبقات، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref> بنا به [[نقلی]] وی در دوران [[خلافت علی]]{{ع}} پس از [[صفّین]] [[وفات]] یافته است<ref> الفتوح، ج ۳، ص ۶۱ ـ ۶۳.</ref><ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

	==[[ابودرداء انصاری]] در [[شأن نزول]]==		==[[ابودرداء انصاری]] در [[شأن نزول]]==
	بعضی [[مفسّران]] از او در [[شأن نزول]] برخی [[آیات]] نام برده‌اند.		بعضی [[مفسّران]] از او در [[شأن نزول]] برخی [[آیات]] نام برده‌اند.
	#[[طبری]] در ذیل [[آیه]] {{متن قرآن\|وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَن يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلاَّ خَطَئًا وَمَن قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَئًا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ إِلاَّ أَن يَصَّدَّقُواْ فَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ عَدُوٍّ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةً فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا}}<ref>«هیچ مؤمنی حق ندارد مؤمنی (دیگر) را بکشد جز به خطا و هر که به خطا مؤمنی را بکشد آزاد کردن برده‌ای مؤمن و پرداخت خونبهایی به خانواده‌اش (بر عهده کشنده است) مگر آنان در گذرند پس اگر (کشته) از گروه دشمن شما امّا مؤمن است، آزاد کردن برده‌ای مؤمن (بس است) و اگر از گروهی است که میان شما و ایشان پیمانی هست پرداخت خونبهایی به خانواده‌اش و آزاد کردن برده‌ای مؤمن (لازم است) و آن کس که (برده‌ای) نیابد روزه دو ماه پیاپی (بر عهده اوست) برای پذیرش توبه‌ای از سوی خداوند و خداوند دانایی فرزانه است» سوره نساء، آیه ۹۲.</ref> به استناد مرسله ابن ‌زید، وی را یکی از افراد محتمل در شأن نزول دانسته است که در سریّه‌ای، [[چوپانی]] را ـ با اینکه به [[اسلام]] [[اقرار]] کرده بود ـ کشته، با گوسفندان وی بازگشت، و باپشیمانی از این عمل، نزد [[پیامبر]] رفت. [[حضرت]] از کار وی [[انتقاد]] کرد و آیه پیشین درباره وی نازل شد.<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۵، ص ۲۷۸.</ref> با اینکه طبری [[نزول آیه]] را درباره [[عیاش بن‌ ابی ‌ربیعه]] نیز محتمل دانسته،<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۵، ص ۲۷۷.</ref> این احتمال را هم ذکر می‌کند که ممکن است آیه، هم درباره عیاش‌ بن ابی‌ ربیعه و کشته وی، و هم درباره ابودرداء و مقتول او باشد.<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۵، ص ۲۷۸.</ref> با همه این احتمال‌ها، طبری از یک امر [[برتر]] [[غفلت]] نمی‌کند که به‌هرحال، شأن نزول آیه، [[آموزش]] یک [[حکم]] [[دینی]] در باب [[قتل]] است که با هر یک از احتمال‌ها سازگار است. مفسّران بعدی، احتمال پیش گفته را از طبری [[نقل]] کرده و بی‌تأیید از کنار آن گذشته؛ بلکه به گونه‌ای آن را [[ضعیف]] شمرده‌اند. [[طبرسی]] نزول آیه را ابتدا در [[شأن]] عیّاش ‌بن‌ ابی ‌ربیعه مخزومی دانسته که [[حارث بن ‌یزید بن انسة عامری]] را بی‌آن ‌که به [[اسلام]] او [[آگاه]] باشد، کشته است؛ سپس به قول [[طبری]] نیز اشاره می‌کند.<ref>مجمع‌البیان، ج ۳، ص ۱۳۸.</ref> [[قرطبی]] به وجه جمع طبری روی آورده و اشاره کرده است که شاید در زمان‌های نزدیکی، جریان‌ها ([[قتل‌ها]]) ی مشابهی رخ داده و [[آیه]] درباره همه آنها نازل شده باشد.<ref>قرطبی، ج ۵، ص ۲۰۲.</ref>		# [[طبری]] در ذیل [[آیه]] {{متن قرآن\|وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَن يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلاَّ خَطَئًا وَمَن قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَئًا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ إِلاَّ أَن يَصَّدَّقُواْ فَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ عَدُوٍّ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةً فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا}}<ref>«هیچ مؤمنی حق ندارد مؤمنی (دیگر) را بکشد جز به خطا و هر که به خطا مؤمنی را بکشد آزاد کردن برده‌ای مؤمن و پرداخت خونبهایی به خانواده‌اش (بر عهده کشنده است) مگر آنان در گذرند پس اگر (کشته) از گروه دشمن شما امّا مؤمن است، آزاد کردن برده‌ای مؤمن (بس است) و اگر از گروهی است که میان شما و ایشان پیمانی هست پرداخت خونبهایی به خانواده‌اش و آزاد کردن برده‌ای مؤمن (لازم است) و آن کس که (برده‌ای) نیابد روزه دو ماه پیاپی (بر عهده اوست) برای پذیرش توبه‌ای از سوی خداوند و خداوند دانایی فرزانه است» سوره نساء، آیه ۹۲.</ref> به استناد مرسله ابن ‌زید، وی را یکی از افراد محتمل در شأن نزول دانسته است که در سریّه‌ای، [[چوپانی]] را ـ با اینکه به [[اسلام]] [[اقرار]] کرده بود ـ کشته، با گوسفندان وی بازگشت، و باپشیمانی از این عمل، نزد [[پیامبر]] رفت. [[حضرت]] از کار وی [[انتقاد]] کرد و آیه پیشین درباره وی نازل شد.<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۵، ص ۲۷۸.</ref> با اینکه طبری [[نزول آیه]] را درباره [[عیاش بن‌ ابی ‌ربیعه]] نیز محتمل دانسته،<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۵، ص ۲۷۷.</ref> این احتمال را هم ذکر می‌کند که ممکن است آیه، هم درباره عیاش‌ بن ابی‌ ربیعه و کشته وی، و هم درباره ابودرداء و مقتول او باشد.<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۵، ص ۲۷۸.</ref> با همه این احتمال‌ها، طبری از یک امر [[برتر]] [[غفلت]] نمی‌کند که به‌هرحال، شأن نزول آیه، [[آموزش]] یک [[حکم]] [[دینی]] در باب [[قتل]] است که با هر یک از احتمال‌ها سازگار است. مفسّران بعدی، احتمال پیش گفته را از طبری [[نقل]] کرده و بی‌تأیید از کنار آن گذشته؛ بلکه به گونه‌ای آن را [[ضعیف]] شمرده‌اند. [[طبرسی]] نزول آیه را ابتدا در [[شأن]] عیّاش ‌بن‌ ابی ‌ربیعه مخزومی دانسته که [[حارث بن ‌یزید بن انسة عامری]] را بی‌آن ‌که به [[اسلام]] او [[آگاه]] باشد، کشته است؛ سپس به قول [[طبری]] نیز اشاره می‌کند.<ref>مجمع‌البیان، ج ۳، ص ۱۳۸.</ref> [[قرطبی]] به وجه جمع طبری روی آورده و اشاره کرده است که شاید در زمان‌های نزدیکی، جریان‌ها ([[قتل‌ها]]) ی مشابهی رخ داده و [[آیه]] درباره همه آنها نازل شده باشد.<ref>قرطبی، ج ۵، ص ۲۰۲.</ref>
	#در ذیل آیه {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا}}<ref>«ای مؤمنان، چون (برای جهاد) در راه خداوند به سفر می‌روید خوب بررسی کنید و به کسی که به شما ابراز اسلام می‌کند نگویید: تو مؤمن نیستی، که بخواهید کالای ناپایدار این جهان را بجویید زیرا غنیمت‌های بسیار نزد خداوند است؛ خود نیز در گذشته چنین بودید و خداوند بر شما منّت نهاد (و به اسلام راه نمود) بنابراین بررسی کنید، بی‌گمان خداوند به آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره نساء، آیه ۹۴.</ref> نیز که ادامه ماجرای پیشین است. طبری، ضمن احتمال‌های چندی، از [[ابودرداء]] نیز سخن به میان آورده است. دیگر [[مفسّران]] نیز بدین‌گونه نگریسته و وجوه محتمل در آیه پیشین را در اینجا [[نقل]] کرده‌اند. [[علامه طباطبایی]]، احتمال [[نزول آیه]] درباره [[اسامة بن‌ زید]] را به واقع نزدیک‌تر می‌بیند؛ گرچه می‌گوید: در داستان ابهام‌هایی وجود دارد.<ref>المیزان، ج ۵، ص ۴۴.</ref>		#در ذیل آیه {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا}}<ref>«ای مؤمنان، چون (برای جهاد) در راه خداوند به سفر می‌روید خوب بررسی کنید و به کسی که به شما ابراز اسلام می‌کند نگویید: تو مؤمن نیستی، که بخواهید کالای ناپایدار این جهان را بجویید زیرا غنیمت‌های بسیار نزد خداوند است؛ خود نیز در گذشته چنین بودید و خداوند بر شما منّت نهاد (و به اسلام راه نمود) بنابراین بررسی کنید، بی‌گمان خداوند به آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره نساء، آیه ۹۴.</ref> نیز که ادامه ماجرای پیشین است. طبری، ضمن احتمال‌های چندی، از [[ابودرداء]] نیز سخن به میان آورده است. دیگر [[مفسّران]] نیز بدین‌گونه نگریسته و وجوه محتمل در آیه پیشین را در اینجا [[نقل]] کرده‌اند. [[علامه طباطبایی]]، احتمال [[نزول آیه]] درباره [[اسامة بن‌ زید]] را به واقع نزدیک‌تر می‌بیند؛ گرچه می‌گوید: در داستان ابهام‌هایی وجود دارد.<ref>المیزان، ج ۵، ص ۴۴.</ref>
	#[[سیوطی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ}}<ref>«و اگر از آنان (از ریشخند کردنشان) بپرسی، به یقین می‌گویند: ما تنها (در گفت‌وگو) فرو می‌رفتیم و بازی می‌کردیم بگو: آیا خداوند و آیات وی و پیامبرش را ریشخند می‌کردید؟» سوره توبه، آیه ۶۵.</ref> از [[ابونعیم]] نقل می‌کند که فردی به [[تمسخر]] به ابودرداء گفت: ای گروه [[قاریان]]! چیست شما را که ترسوتر از ما هستید و هرگاه چیزی از شما پرسیده می‌شود، [[بخل]] می‌ورزید و هنگام [[غذا خوردن]]، لقمه‌ای بزرگ برمی‌دارید؟ ابودرداء بی آنکه چیزی بگوید، روی برگرداند و خبر به [[عمر]] رسید. وی گریبان آن مرد را گرفت و نزد [[پیامبر]] برد و آن مرد به پیامبر عرض کرد: {{متن قرآن\|كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ}} و [[خداوند]] این آیه را فرو فرستاد<ref> الدرّالمنثور، ج ۴، ص ۲۲۹ و ۲۳۰.</ref>سیوطی احتمال‌های دیگری را نیز درباره نزول آیه ذکر می‌کند.<ref>الدرّ المنثور، ج ۴، ص ۲۳۰.</ref>		# [[سیوطی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ}}<ref>«و اگر از آنان (از ریشخند کردنشان) بپرسی، به یقین می‌گویند: ما تنها (در گفت‌وگو) فرو می‌رفتیم و بازی می‌کردیم بگو: آیا خداوند و آیات وی و پیامبرش را ریشخند می‌کردید؟» سوره توبه، آیه ۶۵.</ref> از [[ابونعیم]] نقل می‌کند که فردی به [[تمسخر]] به ابودرداء گفت: ای گروه [[قاریان]]! چیست شما را که ترسوتر از ما هستید و هرگاه چیزی از شما پرسیده می‌شود، [[بخل]] می‌ورزید و هنگام [[غذا خوردن]]، لقمه‌ای بزرگ برمی‌دارید؟ ابودرداء بی آنکه چیزی بگوید، روی برگرداند و خبر به [[عمر]] رسید. وی گریبان آن مرد را گرفت و نزد [[پیامبر]] برد و آن مرد به پیامبر عرض کرد: {{متن قرآن\|كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ}} و [[خداوند]] این آیه را فرو فرستاد<ref> الدرّالمنثور، ج ۴، ص ۲۲۹ و ۲۳۰.</ref>سیوطی احتمال‌های دیگری را نیز درباره نزول آیه ذکر می‌کند.<ref>الدرّ المنثور، ج ۴، ص ۲۳۰.</ref>
	#[[میبدی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ}}<ref>«بی‌گمان بزهکاران (در دنیا) به مؤمنان می‌خندیدند» سوره مطففین، آیه ۲۹.</ref> [[ابودرداء]] را یکی از مؤمنانی برشمرده که مورد [[تمسخر]] واستهزای [[مجرمان]] و [[کافران]] قرار گرفتند؛<ref>کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص ۴۱۹.</ref> بی‌آنکه وی به [[زمان]] [[نزول آیه]] (ظاهراً مکّی است) و زمان [[اسلام]] ابودرداء که واپسین فرد از [[انصار]] است، توجّه کند؛ اگرچه در ادامه، از قول [[مقاتل]] و کلبی، نزول آیه را درباره [[علی]]{{ع}} نیز ذکر می‌کند.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>		# [[میبدی]] در ذیل آیه {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ}}<ref>«بی‌گمان بزهکاران (در دنیا) به مؤمنان می‌خندیدند» سوره مطففین، آیه ۲۹.</ref> [[ابودرداء]] را یکی از مؤمنانی برشمرده که مورد [[تمسخر]] واستهزای [[مجرمان]] و [[کافران]] قرار گرفتند؛<ref>کشف‌الاسرار، ج ۱۰، ص ۴۱۹.</ref> بی‌آنکه وی به [[زمان]] [[نزول آیه]] (ظاهراً مکّی است) و زمان [[اسلام]] ابودرداء که واپسین فرد از [[انصار]] است، توجّه کند؛ اگرچه در ادامه، از قول [[مقاتل]] و کلبی، نزول آیه را درباره [[علی]]{{ع}} نیز ذکر می‌کند.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[ابودَرداء انصاری (مقاله)\|مقاله «ابودَرداء انصاری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==