Ali در ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۵۵

2023-02-25T16:55:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۲۵
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~اعلام]]~~		[[رده:ابوزبید طائی]]
	~~[[رده:اصحاب پیامبر~~]]

Ali: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = ابوزبید طائی در تاریخ اسلامی - ابوزبید طائی در تراجم و رجال| پرسش مرتبط = }} == مقدمه == در نام او اختلاف است؛ ابن هشامابن هشام، ج۳، ص۶۸۵.، ابن کلبیابن کلبی، ج۱، ص۲۹۱.، ...» ایجاد کرد

2023-02-25T13:31:24Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = ابوزبید طائی در تاریخ اسلامی - ابوزبید طائی در تراجم و رجال| پرسش مرتبط = }} == مقدمه == در نام او اختلاف است؛ ابن هشام<ref>ابن هشام، ج۳، ص۶۸۵.</ref>، ابن کلبی<ref>ابن کلبی، ج۱، ص۲۹۱.</ref>، ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[ابوزبید طائی در تاریخ اسلامی]] - [[ابوزبید طائی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}

== مقدمه ==
در نام او [[اختلاف]] است؛ [[ابن هشام]]<ref>ابن هشام، ج۳، ص۶۸۵.</ref>، [[ابن کلبی]]<ref>ابن کلبی، ج۱، ص۲۹۱.</ref>، [[ابوالفرج اصفهانی]]<ref>ابوالفرج اصفهانی، ج۱۲، ص۱۵۰.</ref>، [[ابن عبد ربه]]<ref>ابن عبدربه، ج۳، ص۳۴۸.</ref>، نام [[ابوزبید]] را [[حرملة بن منذر]] آورده‌اند، اما دیگران [[منذر بن حرملة بن معدیکرب هنی طائی]]<ref>ابن قتیبه، ص۱۷۲؛ ابن حجر، ج۷، ص۱۳۶.</ref> و [[بدر بن حرمله]]<ref>صدوق، ص۵۵۵.</ref> گفته‌اند. وی یک چشم و قامتی نزدیک به دو متر و شصت سانت ([[سیزده وجب]]) داشت<ref>ابوالفرج اصفهانی، ج۱۲، ص۱۶۱.</ref>. با این حال، وی را [[زیبا]] رو وصف کرده‌اند؛ به گونه‌ای که وقتی وارد [[مکه]] می‌شد، چهره خود را می‌پوشاند <ref>ابوالفرج اصفهانی، ج۱۲، ص۱۶۱.</ref>.

وی از [[شاعران]] [[دوره جاهلی]] و [[اسلام]] (مخضرم) است که زبان شناسان<ref>برای نمونه ر. ک: فراهیدی، ج۱، ص۲۰۰ و ج۳، ص۱۲۸؛ ابن سلام، ج۱، ص۱۹ و ۴۹؛ جوهری، ج۲، ص۷۵۹.</ref> و برخی از [[مفسران]] چون [[طبری]]<ref>طبری، ج۶، ص۲۱۱.</ref>، [[طوسی]]<ref>طوسی، ج۳، ص۴۶۹-۴۷۰ و ج۱۰، ص۲۹۹.</ref> و [[طبرسی]]<ref>طبرسی، ج۳، ص۲۹۷ و ج۵، ص۴۰۷.</ref> برای تبیین و توضیح برخی از واژه‌ها، به اشعار او استناد کرده‌اند. [[شعر]] بلند او درباره [[هیبت]] شیر نزد [[عثمان]]، معروف است. عثمان بر اساس مضمون آن، ابوزبید را به [[ترسو]] و احمق بودن متهم کرد، ولی ابوزبید گفت او تنها منظره‌ای را که دیده، وصف کرده است. آنگاه داستان خود را با شیر به گونه‌ای بیان کرد که عثمان از [[ترس]]، [[سخن]] او را قطع کرد<ref>سید مرتضی، ج۴، ص۱۹۴؛ ابوالفرج اصفهانی، ج۱۲، ص۱۵۴-۱۵۱؛ ابن عساکر، ج۱۲، ص۳۲۱-۳۲۳.</ref>. می‌گویند این اشعار را برای [[یزید]] در جمع شاعران دیگر خوانده است ([[ابن درید]] در امالی خود). [[عبدالله بن محمد قیروانی]] [[کتابی]] در شرح اشعار [[ابو زبید]] در توصیف شیر نوشت<ref>کحاله، ج۶، ص۱۳۸.</ref>.

وی از معمرینی (کهن سالانی) است که نزدیک به ۱۵۰ سال [[عمر]] کرد<ref>ابن قتیبه، ص۱۷۱؛ صدوق، ص۵۵۵.</ref>. در [[جاهلیت]] نزد دایی‌هایش از [[بنی تغلب]] در [[جزیره]] (شمال [[بین النهرین]]) [[زندگی]] کرده است<ref>ابن قتیبه، ص۱۷۱.</ref>. جایگاه [[خانوادگی]] او در جاهلیت چنان بود که [[ابو زبید]] و برادرش با دربار [[پادشاهان ایران]] و [[عرب]] [[ارتباط]] داشتند و از [[نزدیکان]] و مورد [[مشورت]] آنان بودند. وی [[نعمان بن منذر]]، [[پادشاه]] بزرگ [[یمن]] و نیز [[پادشاهان]] [[غسان]] [[شام]] را دیده و وصف کرده است. به همین سبب، اطلاع زیادی از شاهان [[ایران]] و عرب داشت و [[عثمان]] نیز برای شنیدن داستان‌هایش او را [[همنشین]] خود کرده بود <ref>ابوالفرج اصفهانی، ج۱۲، ص۱۵۱ و ص۱۵۷-۱۵۶؛ ابن عساکر، ج۱۲، ص۳۲۱.</ref>.

مشهور گویند وی [[مسلمان]] نشد و [[نصرانی]] مُرد<ref>ابن قتیبه، ص۱۷۱؛ ابوالفرج اصفهانی، ج۱۲، ص۱۵۱؛ ابن عساکر، ج۱۲، ص۳۲۰.</ref>، ولی [[طبری]]<ref>ابن حجر، ج۲، ص۱۴۵ و ج۷، ص۱۳۶.</ref> [[دیدار]] [[ابوزبید]] را با [[عمر]]، و [[همنشینی]] عثمان با او، و نیز [[وصیت]] [[ولید بن عقبه]] مبنی بر به خاکسپاری‌اش کنار [[قبر]] ابو زبید را، دلایلی بر مسلمان بودن او دانسته است. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، ج۲، ص۱۴۵.</ref> این [[اخبار]] را دلیلی بر مسلمان بودن او ندانسته است. تمام گزارشات نیز به نصرانی بودن او تصریح و اشاره دارند؛ چنان که وقتی [[مسلمة بن عبدالملک]] بر سر قبر او در [[رقه]] حاضر شد و بر او [[رحمت]] فرستاد، اطرافیانش به او گفتند ابو زبید نصراتی بود<ref>ابن عساکر، ج۶۳، ص۳۵۰.</ref>. بنابراین، برشمردن نام ابوزیید حتی در شمار مخضرمین از [[مسلمانان]]<ref>ابن حجر، ج۷، ص۱۳۶.</ref> صحیح نیست. وی تنها عرب [[مسیحی]] است که عمر او را بر [[حسابرسی]] و اخذ [[مالیات]] از قومش گماشت<ref>ابن حجر، ج۷، ص۱۳۶.</ref>. رفتن ابو زبید برای برخی از کارهای خود به [[حیره]]، با [[جنگ جسر]] (سال سیزده) همزمان شد و او در حالی که نصرانی بود، تنها به علت [[حمیت]] و [[تعصب]] [[عربی]]، به همراه مسلمانان با [[مشرکان]] جنگید<ref>بلاذری، ج۲، ص۳۰۸.</ref>. از مجموع اخبار او آشکار است که وی دائم الخمر بوده و در [[کوفه]] همنشینی داشته که با هم شراب می‌نوشیدند. یک‌بار که ابو زبیده به [[سفر]] رفته بود، وقتی به کوفه بازگشت و شنید همنشینش مُرده است، بر سر قبر او رفت و اشعاری سرود. از آن پس هرگاه بر سر [[قبر]] او می‌آمد، پس از میگساری، بر سر قبر [[دوست]] خود شراب می‌ریخت و به [[خانه]] باز می‌گشت<ref>ابوالفرج اصفهانی، ج۱۲، ص۱۵۱.</ref>.

وی [[همنشین]] [[ولید بن عقبه]] بود. وقتی [[عثمان]]، [[ولید]] را [[حاکم کوفه]] کرد، [[ابوزبید]] برای [[دیدار]] با او وارد آن [[شهر]] شد. ولید خانه [[عقیل بن ابی طالب]] را که کنار [[مسجد کوفه]] و به "دار قبطی" معروف بود به او بخشید. ابوزبید وقتی می‌خواست برای [[همنشینی]] و شراب نوشی نزد ولید برود، [[مسجد]] را معبر خود کرده بود؛ در حالی که [[دین]] نصارا داشت و با حال مستی از مسجد می‌گذشت تا به خانه بازگردد. این موضوع نخستین [[اعتراض]] [[کوفیان]] را متوجه ولید کرد. همچنین ولید امتیاز چراگاه‌های از [[شام]] تا [[حیره]] را به او بخشید<ref>ابوالفرج اصفهانی، ج۵، ص۱۵۰.</ref>. نیز عین الرومیه و آب آن را به [[ابو زبید]] [[هدیه]] کرد <ref>بلاذری، ج۱، ص۲۱۴.</ref>. پس از [[عزل]] ولید از [[حکومت]] [[کوفه]]، ابو زبید اشعاری در [[مدح]] او سرود <ref>ابن قتیبه، ص۱۷۱؛ ابن شبه نمیری، ج۳، ص۹۷۴؛ ابوالفرج اصفهانی، ج۵، ص۱۴۷-۱۴۸؛ ابن عساکر، ج۶۳، ص۲۴۷.</ref>. منقری<ref>منقری، ص۳۳۹.</ref> بیست [[بیت]] از ابو زبید در مدح و [[شجاعت]] [[علی]] {{ع}} نقل کرده که به نظر می‌رسد وی در [[جنگ صفین]] در کنار معاریه [[شاهد]] رشادت‌های [[امام]] بوده و این موضوع، او را به [[تحسین]] واداشته است. پس از [[صفین]]، ابوزبید به [[رقه]] رفت و تا آخر [[عمر]] همنشین ولید شد<ref>ابن قتیبه، ص۱۷۲؛ ابوالفرج اصفهانی، ج۱۲، ص۱۶۱.</ref>. [[مرزبانی]]<ref>ابن حجر، ج۷، ص۱۳۷.</ref> می‌گوید ابو زبید پس از [[شهادت امیر مؤمنان]] {{ع}} اشعاری در رثای آن [[حضرت]] سرود، ولی ابیات او را نقل نکرده است. [[ابوالفرج اصفهانی]] و مبرد به نقل از او، چند بیت از آنها را آورده‌اند<ref>ابن حجر، ج۷، ص۱۳۷.</ref>.

زمانی که ولید بن عقبه در [[زمان]] [[حکومت معاویه]] در رقه درگذشت و او را کنار رود بلیخ [[دفن]] کردند، به هنگام [[احتضار]] به [[ابو زبید]] وصایایی کرد که مناسب [[مسیحیان]] است. [[فرزندان]] [[ولید]]، [[ابوزبید]] را از انجام این وصایا برحذر داشتند و برای [[حفظ آبرو]] از او خواستند این موضوع را فاش نکند<ref>ابن قتیبه، ص۱۷۲؛ ابوالفرج اصفهانی، ج۱۲، ص۱۶۲-۱۶۳.</ref>. [[ابو زبید]] بر سر [[قبر]] او رفت و اشعاری در فراقش سرود. پس از چندی خود او نیز درگذشت و [[وصیت]] کرد کنار ولید به [[خاک]] سپرده شود<ref>ابن قتیبه، ص۱۷۲؛ ابوالفرج اصفهانی، ج۱۲، ص۱۶۲-۱۶۱.</ref>. بر اساس گزارشی، همیشه در [[روز]] [[عید]] فصح<ref>روز یکشنبه‌ای که نزد یهودیان روز خروج بنی اسرائیل از مصر و عبور آنان از دریای سرخ، و نزد مسیحیان روز صعود عیسی و قیام او از مرگ است؛ ر. ک: لغت نامه دهخدا، ماده فصح.</ref> برای ابوزبید [[مجلس عیش و نوش]] فراهم می‌شد. در یکی از این روزها که مجلس باده گساری او را فراهم کردند، حاضر شد و در همان مجلس مُرد<ref>ابن عساکر، ج۱۲، ص۳۲۶-۳۲۷.</ref>. بنا بر [[نقلی]] دیگر، ولید پس از [[ابوزید]] مرد و وصیت کرد او را کنار قبر ابوزبید [[دفن]] کنند. [[اشجع سلمی]] چون بر قبر آن دو عبور کرد، اشعاری سرود و در آن به [[همنشینی]] ولید و ابوزبید در [[زمان]] [[حیات]] و ممات اشاره کرد<ref>ابوالفرج اصفهانی، ج۵، ص۱۶۱.</ref>. [[ابن کثیر]] <ref>ابن کثیر، ج۷، ص۲۴۸.</ref> سال [[هلاکت]] او را در زمان [[عثمان]] آورده است، ولی این مطلب با توجه به [[اخبار]] دیگری که گذشت، سازگار نیست. زرکلی <ref>زرکلی، ج۷، ص۲۹۳.</ref> [[مرگ]] او را در حدود سال ۶۲ تعیین کرده، ولی برخلاف مشهور بیان داشته که در [[کوفه]] یا اطراف آن دفن شد. نیز گذشت که برخی درگذشت او را در [[خلافت]] [[معاویه]] دانسته‌اند.<ref>[[محمد رضا هدایت‌پناه|هدایت‌پناه، محمد رضا]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|مقاله «ابوزبید طائی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص:۳۰۷-۳۰۸.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM009657.jpg|22px]] [[محمد رضا هدایت‌پناه|هدایت‌پناه، محمد رضا]]،، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|'''مقاله «ابوزبید طائی»، دانشنامه سیره نبوی ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]

ابوزبید طائی در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Ali در ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۵۵