Ali در ‏۱۴ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۶

2026-04-14T10:46:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۱۶
خط ۵۹:		خط ۵۹:
	[[ابن زبیر]] که خود را مغلوب سخنان [[قاطع]] و کوبنده و در عین حال به [[حق]] ابو سعید دید، گفت: ای ابو سعید، اگر کس دیگری جز تو این سخنان را می‌گفت، می‌دانستم با او به چه کنم. ابو سعید فوراً گفت: آن کس که متعرض پدرت [[زبیر]] شود تو را به حساب نمی‌آورد و از تو روگردان است (و با تو هم سخن نمی‌شود). [[معاویه]] در این جا ابو سعید را از [[سخن گفتن]] منع کرد و همگان [[سکوت]] کردند.		[[ابن زبیر]] که خود را مغلوب سخنان [[قاطع]] و کوبنده و در عین حال به [[حق]] ابو سعید دید، گفت: ای ابو سعید، اگر کس دیگری جز تو این سخنان را می‌گفت، می‌دانستم با او به چه کنم. ابو سعید فوراً گفت: آن کس که متعرض پدرت [[زبیر]] شود تو را به حساب نمی‌آورد و از تو روگردان است (و با تو هم سخن نمی‌شود). [[معاویه]] در این جا ابو سعید را از [[سخن گفتن]] منع کرد و همگان [[سکوت]] کردند.

	وقتی [[عایشه]] از گفت و گوی ابو سعید و [[عبدالله بن زبیر]] [[آگاه]] شد، و از قضا ابو سعید از کنار [[خانه]] [[عایشه]] عبور می‌کرد، عایشه او را صدا زد و گفت: ای ابو سعید، تو آن سخنان را در مجلس [[معاویه]] به خواهرزاده من ([[ابن زبیر]]) گفته‌ای؟ ابو سعید برگشت و نگریست و چیزی ندید، گفت: [[شیطان]] ما را می‌بیند و ما او را نمی‌بینیم؟ [[عایشه]] خندید و گفت: [[خدا]] پدرت [[عقیل]] را بیامرزد، چه اندازه زبانت تیز است<ref>شرح ابن أنت ابی القائل الحدید، ج۱۱، ص، ۱۹. عبارت چنین است: {{عربی\|وأخبرت بمقالتهم ومر ابو سعید بفنائها فنادته یا أبا فالتفت ابو سعید فلم یر شیئا فقال: إن الشیطان یرانا ولا نراه، فضحکت عایشة وقالت له ابو ک ما أذلق لسانک}}.</ref><ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۱۱۲-۱۱۳.</ref>		وقتی [[عایشه]] از گفت و گوی ابو سعید و [[عبدالله بن زبیر]] [[آگاه]] شد، و از قضا ابو سعید از کنار [[خانه]] [[عایشه]] عبور می‌کرد، عایشه او را صدا زد و گفت: ای ابو سعید، تو آن سخنان را در مجلس [[معاویه]] به خواهرزاده من ([[ابن زبیر]]) گفته‌ای؟ ابو سعید برگشت و نگریست و چیزی ندید، گفت: [[شیطان]] ما را می‌بیند و ما او را نمی‌بینیم؟ [[عایشه]] خندید و گفت: [[خدا]] پدرت [[عقیل]] را بیامرزد، چه اندازه زبانت تیز است<ref>شرح ابن أنت ابی القائل الحدید، ج۱۱، ص، ۱۹. عبارت چنین است: {{عربی\|وأخبرت بمقالتهم ومر ابو سعید بفنائها فنادته یا أبا فالتفت ابو سعید فلم یر شیئا فقال: إن الشیطان یرانا ولا نراه، فضحکت عایشة وقالت له ابو ک ما أذلق لسانک}}.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۱۱۲-۱۱۳.</ref>

	== نکته ==		== نکته ==
خط ۸۴:		خط ۸۴:
	[[رده:اصحاب امام علی]]		[[رده:اصحاب امام علی]]
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]
	~~[[رده:قریش]]~~

Ali: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = ابوسعید بن عقیل بن ابی‌طالب | مداخل مرتبط = ابوسعید بن عقیل بن ابی‌طالب در تاریخ اسلامی| پرسش مرتبط = }} {{جعبه اطلاعات اصحاب | نام = ابوسعید بن عقیل بن ابی‌طالب | مشهور به = | نام تصویر = تصو...» ایجاد کرد

2023-02-25T13:35:48Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = ابوسعید بن عقیل بن ابی‌طالب | مداخل مرتبط = ابوسعید بن عقیل بن ابی‌طالب در تاریخ اسلامی| پرسش مرتبط = }} {{جعبه اطلاعات اصحاب | نام = ابوسعید بن عقیل بن ابی‌طالب | مشهور به = | نام تصویر = تصو...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = ابوسعید بن عقیل بن ابی‌طالب | مداخل مرتبط = [[ابوسعید بن عقیل بن ابی‌طالب در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = ابوسعید بن عقیل بن ابی‌طالب
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر قدیمی از مسجد کوفه
| نام کامل = ابوسعید بن عقیل بن ابی‌طالب
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه =
| لقب =
| اهل =
| از قبیله = [[قریش]]
| از تیره = [[بنی هاشم]]
| پدر = [[عقیل بن ابی‌طالب]]
| مادر =
| همسر = [[فاطمه دختر امام حسین]]
| پسر = [[محمد بن ابی سعید بن عقیل]]
| دختر =
| خواهر =
| برادر =
| خویشاوندان = [[امام علی]] (عمو)
| وابستگان =
| تاریخ تولد =
| محل تولد =
| محل زندگی =
| تاریخ درگذشت =
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت =
| محل شهادت =
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = [[امام علی]]
| از طبقه =
| در جنگ =
| نقش‌ها =
| فعالیت‌ها =
| علت شهرت =
| علت درگذشت =
| علت شهادت =
| راوی از =
| روایات مشهور =
| مشایخ او =
| راویان از او =
| آخرین راوی از او =
}}

== مقدمه ==
ابو سعید [[فرزند]] [[عقیل]] از [[خاندان بنی هاشم]] و [[داماد امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود که با [[فاطمه صغری]] [[ازدواج]] کرد، او مردی سخنور، با [[فصاحت]] و [[بلاغت]] بود و در [[تشیع]] و [[اعتقاد به ولایت اهل بیت]] و [[حب امیرالمؤمنین]] {{ع}} بسیار ثابت و [[استوار]] بود، از همین رو، فرزندش [[محمد بن ابی سعید بن عقیل|محمد]] در [[کربلا]] دایی خود [[حضرت ابا عبدالله الحسین]] {{ع}} را [[یاری]] کرد و به [[شهادت]] رسید<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۱۱۲.</ref>.

== [[دفاع]] ابو سعید در مجلس [[معاویه]] ==
[[ابن ابی الحدید]] از [[ابو عثمان]] [[نقل]] می‌کند که: روزی [[حسن بن علی]] {{ع}} وارد بر [[معاویه]] شد و در آن مجلس [[عبدالله بن زبیر]] هم بود، [[معاویه]] علاقه‌مند بود بین [[قریش]] [[فتنه]] انگیزی کند، لذا به [[امام حسن]] {{ع}} گفت: ای [[ابو محمد]]، آیا پدرت [[علی]] بزرگ‌تر بود یا [[زبیر]]؟ [[امام حسن]] {{ع}} فرمود: «سن آن دو نزدیک به هم بود، اما پدرم [[علی]] {{ع}} بزرگ‌تر از [[زبیر]] بود، [[خداوند]] [[علی]] را [[رحمت]] کند».

[[عبدالله بن زبیر]] بلافاصله گفت: [[خداوند]]، پدرم [[زبیر]] را هم [[رحمت]] کند. ابو سعید پسر [[عقیل بن ابی طالب]] که آنجا حضور داشت، گفت: ای [[عبدالله بن زبیر]] چه معنا داشت [[طلب]] [[رحمت]] [[حسن بن علی]] {{ع}} بر پدرش تو را برانگیزد! گفت: من هم برای پدرم [[طلب]] [[رحمت]] کردم، کار دیگری نکردم. ابو سعید گفت: گویا [[زبیر]] پدرت را هم نظیر و مانند [[حضرت علی]] {{ع}} می‌دانی؟ گفت: چه چیز مانع از این است، زیرا هر دو از [[قریش]] هستند و هر دو [[مردم]] را برای [[حکومت]] خود فراخواندند و کار بر هر دو فراهم نیامد! ابو سعید گفت: ای [[عبدالله بن زبیر]]، این سخن را رها کن که [[مقام]] و [[منزلت]] [[حضرت علی]] {{ع}} در [[قریش]] و نسبت به [[رسول خدا]] {{صل}} چنان است که می‌دانی و از طرفی چون [[حضرت علی]] {{ع}} [[مردم]] را به [[پیروی]] از خود فرا خواند، [[مردم]] هم [[پیروی]] کردند و خود [[علی]] سالار و [[رهبر]] بود، در حالی که [[زبیر]] [[مردم]] را به [[حمایت]] از خود فراخواند که سالار و رهبرش زنی (یعنی [[عایشه]]) بود و چون دو گروه [[سپاه علی]] و [[سپاه]] [[عایشه]] مقابل هم قرار گرفتند (در [[جنگ جمل]]) پیش از آنکه [[حق]] آشکار و [[پیروز]] شود و [[باطل]] از میان رود، [[زبیر]] بر پاشنه خود برگشت و پشت به [[لشکر]] [[عایشه]] کرد و فرار کرد و مردی ([[ابو جرهم]]) ـ که اگر با یکی از اعضای [[زبیر]] مقایسه می‌کردند کوچک‌تر از آن بود ـ به او رسید و گردنش را زد و [[جامه]] و سلاحش را برگرفت و سرش را با خود نزد [[حضرت امیرالمؤمنین]] {{ع}} آورد، در حالی که حضرت همچنان بر عادتی که در [[التزام]] پسر عمویش [[محمد]] {{صل}} داشت به پیشروی خود ادامه داد؛ ـ پس [[قیاس]] [[زبیر]] با [[علی]] [[قیاس]] باطلی است. بنابراین [[خداوند]] [[حضرت علی]] {{ع}} را قرین [[رحمت]] نماید.

[[ابن زبیر]] که خود را مغلوب سخنان [[قاطع]] و کوبنده و در عین حال به [[حق]] ابو سعید دید، گفت: ای ابو سعید، اگر کس دیگری جز تو این سخنان را می‌گفت، می‌دانستم با او به چه کنم. ابو سعید فوراً گفت: آن کس که متعرض پدرت [[زبیر]] شود تو را به حساب نمی‌آورد و از تو روگردان است (و با تو هم سخن نمی‌شود). [[معاویه]] در این جا ابو سعید را از [[سخن گفتن]] منع کرد و همگان [[سکوت]] کردند.

وقتی [[عایشه]] از گفت و گوی ابو سعید و [[عبدالله بن زبیر]] [[آگاه]] شد، و از قضا ابو سعید از کنار [[خانه]] [[عایشه]] عبور می‌کرد، عایشه او را صدا زد و گفت: ای ابو سعید، تو آن سخنان را در مجلس [[معاویه]] به خواهرزاده من ([[ابن زبیر]]) گفته‌ای؟ ابو سعید برگشت و نگریست و چیزی ندید، گفت: [[شیطان]] ما را می‌بیند و ما او را نمی‌بینیم؟ [[عایشه]] خندید و گفت: [[خدا]] پدرت [[عقیل]] را بیامرزد، چه اندازه زبانت تیز است<ref>شرح ابن أنت ابی القائل الحدید، ج۱۱، ص، ۱۹. عبارت چنین است: {{عربی|وأخبرت بمقالتهم ومر ابو سعید بفنائها فنادته یا أبا فالتفت ابو سعید فلم یر شیئا فقال: إن الشیطان یرانا ولا نراه، فضحکت عایشة وقالت له ابو ک ما أذلق لسانک}}.</ref><ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۱۱۲-۱۱۳.</ref>

== نکته ==
از «[[ابوسعید بن عقیل]]»[[سخن]] به میان آمد و مطالب کتاب «[[المجدی فی انساب الطالبیین]]»، اولاً: باید توجه داشت با توجه به [[وفات]] مؤلف کتاب در [[قرن هشتم]]، این کتاب نمی‌تواند جزء منابع دست اول قرار گیرد، این در حالی است که در تمام منابع دست اول حتی متاخری که بررسی شد، از ابوسعید به عنوان [[شهید]] [[واقعه کربلا]] نامی به میان نیامده، بلکه از [[فرزند]] او [[محمد]] به عنوان قتیل این واقعه نام برده شده است. مؤلف کتاب المجدی هم [[دلیل]] یا منبعی بر این ادعا [[ذکر]] نکرده است. او پس از انشاد به دو [[بیت]] [[شعر]] که در آن شهدای بنی عقیل در [[کربلا]] شش تن ذکر شده است، به نام شش تن از شهدای بنی عقیل: [[عبدالرحمن بن عقیل]]، [[حمزه]] بن عقیل، [[جعفر بن عقیل]]، [[عبدالله بن مسلم بن عقیل]]، ابوسعید بن عقیل و پسرش محمد اشاره کرده است. این در حالی است که گفته او در ذکر برخی از این اسامی با بسیاری دیگر از منابع [[نسب‌شناسی]] و غیر آن از جمله [[بلاذری]]<ref>البلاذری، احمد بن یحیی؛ انساب الاشراف، تحقیق محمد باقر محمودی، بیروت، دارالتعارف، چاپ اول، ۱۹۷۷، ج۲، ص۷۰.</ref> و دیگران [[اختلاف]] داشته و گاه معارض است. ثانیاً: این احتمال که شاید ابوسعید [[کنیه]] یکی از شهدای بنی عقیل حاضر در کربلا باشد، نیز بعید می‌‌نماید؛ چراکه [[شهرت]] او به نام کنیه‌اش چندان بر نام اصلی‌اش سایه افکنده بود که به مرور نام اصلی او به [[فراموشی]] سپرده شد چندان که به فرموده [[علامه امینی]]<ref>اعیان الشیعه، ج۲، ص۳۵۴.</ref> نام او مشخص نیست. این شهرت کنیه، اقتضا می‌‌کرد که حتما قبل از اسم اصلی یا لااقل در ردیف نام او و لو یک بار هم که شده ذکر شود، کما اینکه این اتفاق درباره برخی دیگر از [[شهدای کربلا]] مثل [[ابوالشعثا]] رخ داده است. در ثانی بر فرض [[شهادت]] او در کربلا حتما منابع متقدم ـ خصوصا صحابه‌نگاران و [[ادب]] [[دوستان]] ـ که از کوچکترین مطلبی درباره او و پسرش [[محمد]] چشم نپوشیده‌اند، از [[ذکر]] مطلب مهم این چنینی دریغ نمی‌ورزیدند. ثالثا او به احول ملقب بوده<ref>المحبر، ص۳۰۴</ref> و در بین [[فرزندان عقیل]] که در [[کربلا]] حاضر بودند کسی با این صفت توصیف نشده است تا بتوان [[کنیه]] [[ابوسعید]] را بر او منطبق دانست.

پایان [[سخن]] اینکه از ابوسعید به عنوان شوهر [[فاطمه]] بنت [[علی]] یاد شده است این در حالی است که بسیاری از منابع که در [[مقام]] استناد و بررسی دارای قوت بیشتر و محکم‌تری هستند، از پسرش محمد به عنوان داماد [[حضرت علی]] و [[همسر]] فاطمه یاد شده است<ref>از باب نمونه ر. ک: نسب قریش، ص۴۶، طبقات الکبری، ج۸، ص۳۴۰، المحبر، ص۵۶.</ref>، بر این اساس ذکر این مطلب که [[امام حسین]] دایی محمد است نیز فاقد [[ارزش]] است<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[عقیل بن ابی‌طالب]] (پدر)
* [[امام علی]] (عمو)
* [[فاطمه دختر امام علی]] (همسر)
* [[محمد بن ابی سعید بن عقیل]] (فرزند)
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:اعلام]]
[[رده:قریش]]

ابوسعید بن عقیل بن ابی‌طالب - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Ali در ‏۱۴ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۶