

<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%28%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D8%AA_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%29</id>
	<title>اثبات (ثابت کردن) - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%28%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D8%AA_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%29"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_(%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D8%AA_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86)&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-16T01:42:03Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.41.0</generator>
	<entry>
		<id>https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_(%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D8%AA_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86)&amp;diff=1279118&amp;oldid=prev</id>
		<title>Wasity: جایگزینی متن - &#039; لیکن &#039; به &#039; لکن &#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_(%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D8%AA_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86)&amp;diff=1279118&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-01-02T20:31:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039; لیکن &amp;#039; به &amp;#039; لکن &amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۳ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۰:۰۱&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l26&quot;&gt;خط ۲۶:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۲۶:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#قرعه.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#قرعه.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#امارات.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#امارات.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;امارات بر دو گونه است:امارات شرعی، مانند آنکه [[مالی]] در دست کسی و تحت [[تصرف]] او باشد که [[نشانه]] [[مالکیت]] وی نسبت به آن است، یا قاعده {{عربی|&quot;الوَلَدُ لِلفِراشِ و لِلعاهرِ الحَجَر&quot;}} که به (قاعده فراش) معروف است که بر اساس آن، فرزند مشکوک به شوهر [[زن]] ملحق می‌شود نه مرد زناکار؛ و امارات [[قضایی]] که [[شارع]] آنها را اماره قرار نداده است، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;لیکن &lt;/del&gt;حاکم به وسیله آنها به [[درستی]] یکی از دو طرف واقعه [[اطمینان]] پیدا می‌کند، مانند اثر انگشت که بنابر قول مشهور ـ به جواز [[قضاوت]] قاضی بر اساس علم خود ـ حاکم می‌تواند در صورتی که از این راه به علم و اطمینان برسد، بر اساس آن حکم کند.&amp;lt;ref&amp;gt;جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۱۲۲ ـ ۱۲۸.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;امارات بر دو گونه است:امارات شرعی، مانند آنکه [[مالی]] در دست کسی و تحت [[تصرف]] او باشد که [[نشانه]] [[مالکیت]] وی نسبت به آن است، یا قاعده {{عربی|&quot;الوَلَدُ لِلفِراشِ و لِلعاهرِ الحَجَر&quot;}} که به (قاعده فراش) معروف است که بر اساس آن، فرزند مشکوک به شوهر [[زن]] ملحق می‌شود نه مرد زناکار؛ و امارات [[قضایی]] که [[شارع]] آنها را اماره قرار نداده است، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;لکن &lt;/ins&gt;حاکم به وسیله آنها به [[درستی]] یکی از دو طرف واقعه [[اطمینان]] پیدا می‌کند، مانند اثر انگشت که بنابر قول مشهور ـ به جواز [[قضاوت]] قاضی بر اساس علم خود ـ حاکم می‌تواند در صورتی که از این راه به علم و اطمینان برسد، بر اساس آن حکم کند.&amp;lt;ref&amp;gt;جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۱۲۲ ـ ۱۲۸.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نوشته‌ها و [[اسناد]] در اثبات موضوع [[حکم قضایی]] بنابر مشهور اعتبار ندارد، بلکه بر عدم اعتبار آنها، ادّعای [[اجماع]] شده است؛ مگر آنکه قراینی بر صحّت و درستی آنها موجود باشد&amp;lt;ref&amp;gt;جواهر الکلام، ج ۴۰، ص۳۰۳ ـ ۳۰۵؛ الفقه، ج ۱۰۰، ص۴۲۸.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&amp;lt;ref&amp;gt; [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۲، صفحه ۲۴۷ -۲۴۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نوشته‌ها و [[اسناد]] در اثبات موضوع [[حکم قضایی]] بنابر مشهور اعتبار ندارد، بلکه بر عدم اعتبار آنها، ادّعای [[اجماع]] شده است؛ مگر آنکه قراینی بر صحّت و درستی آنها موجود باشد&amp;lt;ref&amp;gt;جواهر الکلام، ج ۴۰، ص۳۰۳ ـ ۳۰۵؛ الفقه، ج ۱۰۰، ص۴۲۸.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&amp;lt;ref&amp;gt; [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۲، صفحه ۲۴۷ -۲۴۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Wasity</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_(%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D8%AA_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86)&amp;diff=1231582&amp;oldid=prev</id>
		<title>Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط  = }} == مقدمه == اثبات دارای دو معنا می‌باشد: #اقامه دلیل معتبر بر حکم شرعی یا بر تحقّق موضوع آن در خارج #اقامه دلیل بر دعوا نزد قاضی.  منظور از اثبات به معنای نخست، احراز حک...» ایجاد کرد</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_(%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D8%AA_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86)&amp;diff=1231582&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-05-14T04:46:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط  = }} == مقدمه == &lt;a href=&quot;/wiki/%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA&quot; class=&quot;mw-redirect&quot; title=&quot;اثبات&quot;&gt;اثبات&lt;/a&gt; دارای دو معنا می‌باشد: #&lt;a href=&quot;/wiki/%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84&quot; class=&quot;mw-redirect&quot; title=&quot;اقامه دلیل&quot;&gt;اقامه دلیل&lt;/a&gt; معتبر بر &lt;a href=&quot;/wiki/%D8%AD%DA%A9%D9%85_%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C&quot; title=&quot;حکم شرعی&quot;&gt;حکم شرعی&lt;/a&gt; یا بر تحقّق موضوع آن در خارج #اقامه دلیل بر دعوا نزد &lt;a href=&quot;/wiki/%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C&quot; class=&quot;mw-redirect&quot; title=&quot;قاضی&quot;&gt;قاضی&lt;/a&gt;.  منظور از اثبات به معنای نخست، احراز حک...» ایجاد کرد&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط  = }}&lt;br /&gt;
== مقدمه ==&lt;br /&gt;
[[اثبات]] دارای دو معنا می‌باشد:&lt;br /&gt;
#[[اقامه دلیل]] معتبر بر [[حکم شرعی]] یا بر تحقّق موضوع آن در خارج&lt;br /&gt;
#اقامه دلیل بر دعوا نزد [[قاضی]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
منظور از اثبات به معنای نخست، احراز حکم شرعی یا موضوع آن، مانند [[اجتهاد]]، اعلمیّت، [[طهارت]]، [[نجاست]] و [[عدالت]]، در [[مقام عمل]] و انجام دادن [[وظیفه]] است. تفاوت اثبات با ثبوت در این است که اوّلی مرحله [[علم]] و [[آگاهی]] از وجود خارجی چیزی است و دومی مرحله تحقّق و تقرّر آن در ظرف وجودی خود به حسب واقع، بدون آنکه علم یا [[جهل]] در آن دخالتی داشته باشد. از این عنوان در [[علم اصول فقه]] و نیز بابهای بسیاری از [[فقه]]، مانند اجتهاد و [[تقلید]]، طهارت و [[صلات]] سخن رفته است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==راه‌های اثبات حکم شرعی==&lt;br /&gt;
راه اثبات حکم شرعی یا وجدانی است، مانند اثبات آن با دلائل [[قطعی]]، همچون [[اجماع]]، [[تواتر]]، قراین علم‌آور؛ و یا تعبّدی، مانند ظهورات و [[خبر واحد]]. از سوی دیگر، دلیل بر حکم شرعی یا عام و فراگیر است و در همه [[ابواب فقهی]] کاربرد دارد، مانند قاعده استصحاب، [[برائت]] و [[حجیّت]] خبر واحد و یا اختصاص به بابی خاص دارد، مانند [[روایات]] وارد شده در هر باب.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==راه‌های اثبات موضوع==&lt;br /&gt;
راه اثبات موضوعات یا عام است و همه موضوعات با آن قابل اثبات می‌باشد و یا خاص، که تنها برخی موضوعات با آن اثبات می‌گردد. از سوی دیگر، اثبات یا وجدانی است، مانند علم به موضوع از راه حواسّ و یا تعبّدی، مانند [[بیّنه]]، [[خبر ثقه]] بنابر حجیّت آن در موضوعات، استصحاب، قاعده طهارت، [[قاعده ید]]، اصلِ صحّت، قاعده فراغ و [[تجاوز]] و غیر آن از آنچه موضوعات، تعبّداً با آنها احراز می‌گردد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از اثبات به مفهوم دوم، در باب [[قضاء]] و [[شهادات]] [[سخن]] رفته است و غرض از این نوع اثبات، استیفای [[حق]] توسط [[حاکم شرع]] می‌باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اگر کسی نزد قاضی علیه دیگری [[اقامه دعوا]] کند، قاضی با علم به [[حقیقت]]، بنابر مشهور بر اساس [[علم]] خود [[حکم]] می‌کند و نیازی به [[اثبات]] نیست؛ ولی در صورت [[جهل]] وی به واقع، دعوای مدّعی باید اثبات گردد. اثبات بر عهده مدّعی است؛ زیرا اصل، [[برائت]] [[ذمّه]] دیگری (مدّعی علیه) از [[حقّ]] مورد ادّعا است، تا زمانی که ادّعا کننده خلاف آن را ثابت کند.&amp;lt;ref&amp;gt;فقه الامام جعفر الصادق، ج ۶، ص۷۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==راه‌های اثبات==&lt;br /&gt;
مراد از راه‌های اثبات، چیزهایی است که [[قاضی]] برای اثبات موضوع حکم از آنها استفاده می‌کند. این راه‌ها عبارتند از:&lt;br /&gt;
#علم قاضی. بنابر دیدگاه مشهور، قاضی می‌تواند بر اساس علم خود حکم کند و نیازی به اثبات از جانب طرف دعوا ندارد.&lt;br /&gt;
#[[بیّنه]]. در اینکه اقامه بیّنه حقّی برای مدّعی است یا حکمی [[شرعی]]، [[اختلاف]] است. بنابر قول دوم، [[حاکم]] می‌تواند مدّعی را امر به احضار بیّنه کند، یا در صورت حضور، ابتدا (بدون [[اجازه]] مدّعی) سئوال کند.&amp;lt;ref&amp;gt;المقنعة، ص۷۲۳؛ کتاب القضاء (گلپایگانی)، ج ۱، ص۴۳۰&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#[[اقرار]].&lt;br /&gt;
#قَسَم.&lt;br /&gt;
#[[قسامه]].&lt;br /&gt;
#قرعه.&lt;br /&gt;
#امارات.&lt;br /&gt;
امارات بر دو گونه است:امارات شرعی، مانند آنکه [[مالی]] در دست کسی و تحت [[تصرف]] او باشد که [[نشانه]] [[مالکیت]] وی نسبت به آن است، یا قاعده {{عربی|&amp;quot;الوَلَدُ لِلفِراشِ و لِلعاهرِ الحَجَر&amp;quot;}} که به (قاعده فراش) معروف است که بر اساس آن، فرزند مشکوک به شوهر [[زن]] ملحق می‌شود نه مرد زناکار؛ و امارات [[قضایی]] که [[شارع]] آنها را اماره قرار نداده است، لیکن حاکم به وسیله آنها به [[درستی]] یکی از دو طرف واقعه [[اطمینان]] پیدا می‌کند، مانند اثر انگشت که بنابر قول مشهور ـ به جواز [[قضاوت]] قاضی بر اساس علم خود ـ حاکم می‌تواند در صورتی که از این راه به علم و اطمینان برسد، بر اساس آن حکم کند.&amp;lt;ref&amp;gt;جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۱۲۲ ـ ۱۲۸.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نوشته‌ها و [[اسناد]] در اثبات موضوع [[حکم قضایی]] بنابر مشهور اعتبار ندارد، بلکه بر عدم اعتبار آنها، ادّعای [[اجماع]] شده است؛ مگر آنکه قراینی بر صحّت و درستی آنها موجود باشد&amp;lt;ref&amp;gt;جواهر الکلام، ج ۴۰، ص۳۰۳ ـ ۳۰۵؛ الفقه، ج ۱۰۰، ص۴۲۸.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&amp;lt;ref&amp;gt; [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۲، صفحه ۲۴۷ -۲۴۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== منابع ==&lt;br /&gt;
{{منابع}}&lt;br /&gt;
# [[پرونده:1368945.jpg|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;]]&lt;br /&gt;
{{پایان منابع}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پانویس ==&lt;br /&gt;
{{پانویس}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Msadeq</name></author>
	</entry>
</feed>