احمد بن محمد کاتب - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* منابع */

2025-09-10T15:04:08Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۴
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	[[ابن ندیم]]: {{عربی\|"... خاصي عامي، والتشيع أغلب عليه، وله رواية كثيرة من روايات العامة وتصنيفات في هذا المعنى وكان ديناً فاضلاً ورعاً"}}<ref>الفهرست (ابن ندیم)، ص۳۲۶.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۱۳۸-۱۴۰.</ref>		[[ابن ندیم]]: {{عربی\|"... خاصي عامي، والتشيع أغلب عليه، وله رواية كثيرة من روايات العامة وتصنيفات في هذا المعنى وكان ديناً فاضلاً ورعاً"}}<ref>الفهرست (ابن ندیم)، ص۳۲۶.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۱۳۸-۱۴۰.</ref>

			==جستارهای وابسته==
			* [[احمد بن محمد بن موسی نوفلی]]
			* [[محمد بن احمد بن ابی‌الثلج]]
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}

Msadeq در ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۱۱

2023-02-20T06:11:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[احمد بن محمد کاتب در تراجم و رجال]]\| پرسش مرتبط = }}
	\| موضوع مرتبط =
	\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[احمد بن محمد کاتب در تراجم و رجال]]
	\| پرسش مرتبط =
	}}
	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	[[احمد بن محمد الکاتب]]<ref>مقلوب محمد بن أحمد الکاتب است.</ref> در سند سه [[روایت]] از [[روایات]] [[تفسیر کنز الدقائق]] به نقل از [[تأویل الآیات الظاهرة]] نقل گردیده است، برای نمونه:		[[احمد بن محمد الکاتب]]<ref>مقلوب محمد بن أحمد الکاتب است.</ref> در سند سه [[روایت]] از [[روایات]] [[تفسیر کنز الدقائق]] به نقل از [[تأویل الآیات الظاهرة]] نقل گردیده است، برای نمونه:
خط ۴۲:		خط ۳۷:
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]
	[[رده:رجال تفسیری]]		[[رده:رجال تفسیری]]
			[[رده: بغدادیان]]

Wasity: جایگزینی متن - 'رجال النجاشی' به 'رجال النجاشی'

2023-02-16T13:20:02Z

جایگزینی متن - 'رجال النجاشی' به 'رجال النجاشی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۵۰
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	چون عنوان محمد بن احمد بن أبی الثلج در [[اسناد روایات]] [[تفسیر کنز الدقائق]] ذکر نشده، اجمالاً به شرح حال وی اشاره می‌شود.		چون عنوان محمد بن احمد بن أبی الثلج در [[اسناد روایات]] [[تفسیر کنز الدقائق]] ذکر نشده، اجمالاً به شرح حال وی اشاره می‌شود.

	نام کامل راوی، [[محمد بن احمد بن محمد بن ابی‌ثلج عبدالله بن اسماعیل ابوبکر بغدادی کاتب]] معروف به [[ابن ابی‌الثلج]] است که در [[کتب رجالی شیعه]] و [[سنی]] عنوان شده است<ref>ر.ک: أ. منابع [[شیعی]]: [[رجال]] ~~النجاشی،~~ ص۳۸۱، ش۱۰۳۷؛ رجال الطوسی، ص۴۴۳ (ش ۶۳۱۴) و ۴۴۸ (ش۶۳۷۰)؛ [[الفهرست]] ([[طوسی]])، ص۴۲۶، ش۶۶۴؛ معالم العلماء، ص۱۰۸، ش۷۲۵؛ [[الرجال]] ([[ابن داود]])، ص۲۹۶، ش۱۲۸۲؛ [[خلاصة الأقوال]] ([[رجال العلامة الحلی]])، ص۱۶۲، ش۱۵۵، إیضاح الإشتباه، ص۲۸۸، ش۶۶۷؛ [[نقد الرجال]]، ج۴، ص۱۲۵، ش۴۴۵۱؛ [[مجمع الرجال]]، ج۵، ص۱۲۵ و ۱۴۰؛ [[جامع الرواه]]، ج۲، ص۵۸، ش۴۴۵؛ الوجیزة فی الرجال، ص۱۵۰، ش۱۷۵۹؛ [[منتهی المقال]]، ج۵، ص۳۱۲ (ش۲۴۳۱) و ۳۳۵ (ش۲۴۶۷)؛ شعب المقال، ص۱۲۱، ش۵۹۰؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۲۵۷، ش۵۰۶؛ معجم [[رجال الحدیث]]، ج۱۵، ص۳۲۶، ش۱۰۰۸۷؛ مستدرکات [[علم رجال الحدیث]]، ج۶، ص۴۰۰ (ش۱۲۴۱۸) و ۴۳۹ (ش۱۲۵۸۹)؛ قاموس الرجال، ج۹، ص۵۰، ش۶۳۴۳.		نام کامل راوی، [[محمد بن احمد بن محمد بن ابی‌ثلج عبدالله بن اسماعیل ابوبکر بغدادی کاتب]] معروف به [[ابن ابی‌الثلج]] است که در [[کتب رجالی شیعه]] و [[سنی]] عنوان شده است<ref>ر.ک: أ. منابع [[شیعی]]: [[رجال النجاشی]]، ص۳۸۱، ش۱۰۳۷؛ رجال الطوسی، ص۴۴۳ (ش ۶۳۱۴) و ۴۴۸ (ش۶۳۷۰)؛ [[الفهرست]] ([[طوسی]])، ص۴۲۶، ش۶۶۴؛ معالم العلماء، ص۱۰۸، ش۷۲۵؛ [[الرجال]] ([[ابن داود]])، ص۲۹۶، ش۱۲۸۲؛ [[خلاصة الأقوال]] ([[رجال العلامة الحلی]])، ص۱۶۲، ش۱۵۵، إیضاح الإشتباه، ص۲۸۸، ش۶۶۷؛ [[نقد الرجال]]، ج۴، ص۱۲۵، ش۴۴۵۱؛ [[مجمع الرجال]]، ج۵، ص۱۲۵ و ۱۴۰؛ [[جامع الرواه]]، ج۲، ص۵۸، ش۴۴۵؛ الوجیزة فی الرجال، ص۱۵۰، ش۱۷۵۹؛ [[منتهی المقال]]، ج۵، ص۳۱۲ (ش۲۴۳۱) و ۳۳۵ (ش۲۴۶۷)؛ شعب المقال، ص۱۲۱، ش۵۹۰؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۲۵۷، ش۵۰۶؛ معجم [[رجال الحدیث]]، ج۱۵، ص۳۲۶، ش۱۰۰۸۷؛ مستدرکات [[علم رجال الحدیث]]، ج۶، ص۴۰۰ (ش۱۲۴۱۸) و ۴۳۹ (ش۱۲۵۸۹)؛ قاموس الرجال، ج۹، ص۵۰، ش۶۳۴۳.
	ب. منابع سنی: الفهرست ([[ابن ندیم]])، ص۳۲۶؛ [[تاریخ]] [[بغداد]]، ج۱، ص۳۵۴، ش۲۴۹؛ إکمال الکمال، ج۱، ص۳۵۲.</ref>.		ب. منابع سنی: الفهرست ([[ابن ندیم]])، ص۳۲۶؛ [[تاریخ]] [[بغداد]]، ج۱، ص۳۵۴، ش۲۴۹؛ إکمال الکمال، ج۱، ص۳۵۲.</ref>.

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = احمد بن محمد کاتب در تراجم و رجال | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == احمد بن محمد الکاتبمقلوب محمد بن أحمد الکاتب است. در سند سه روایت از روایات تفسیر کنز الدقائق به نقل از...» ایجاد کرد

2022-12-07T05:50:50Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = احمد بن محمد کاتب در تراجم و رجال | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == احمد بن محمد الکاتب<ref>مقلوب محمد بن أحمد الکاتب است.</ref> در سند سه روایت از روایات تفسیر کنز الدقائق به نقل از...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط = [[احمد بن محمد کاتب در تراجم و رجال]]
| پرسش مرتبط =
}}
== آشنایی اجمالی ==
[[احمد بن محمد الکاتب]]<ref>مقلوب محمد بن أحمد الکاتب است.</ref> در سند سه [[روایت]] از [[روایات]] [[تفسیر کنز الدقائق]] به نقل از [[تأویل الآیات الظاهرة]] نقل گردیده است، برای نمونه:

{{متن حدیث|وَ رَوَى<ref>فاعل روی، ابن ماهیار است.</ref> أَيْضاً عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْفَلِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْكَاتِبِ عَنْ عِيسَى بْنِ مِهْرَانَ بِإِسْنَادِهِ إِلَى زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ{{ع}} فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن|وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى}}<ref>و زودا که پروردگارت به تو (اختیار میانجیگری) ببخشد و تو خرسند گردی سوره ضحی، آیه ۵.</ref> قَالَ إِنَّ رِضَا رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} إِدْخَالُ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ شِيعَتِهِمْ الْجَنَّةَ. وكيف لا وإنما خلقت الجنة لهم والنار لأعدائهم فَعَلى أَعْدَائِهِمْ {{متن قرآن|لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ}}<ref>لعنت خداوند و فرشتگان و همه مردم، بر کسانی که کافر شده‌اند و با کفر مرده‌اند سوره بقره، آیه ۱۶۱.</ref>}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۴، ص۳۱۹ به نقل از تأویل الآیات الظاهرة، ص۷۸۳.</ref>.

در دو سند از سه [[سند روایت]] تفسیر کنز الدقائق، [[محمد بن عباس بن علی بن مروان]] (الماهیار) بی‌واسطه از احمد بن محمد الکاتب روایت کرده<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۲، ص۲۱۳، ج۱۳، ص۲۳.</ref> و در یک سند با واسطه [[احمد بن محمد نوفلی]]<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۴، ص۳۱۹.</ref> مقتضای تحقیق آن است که احمد بن محمد الکاتب در این [[اسناد]]، مقلوب [[محمد بن احمد الکاتب]] است.

مراد از محمد بن احمد الکاتب، [[محمد بن احمد بن ابی‌الثلج]] است، به قرینه روایت کردن محمد بن احمد بن ابی‌الثلج از [[عیسی بن مهران]]<ref>ر.ک: علل الشرائع، ج۱، ص۲۰۸، ح۱۱؛ الأمالی (طوسی)، ص۵۷، ش۸۲.</ref>، چنان که احمد بن محمد النوفلی از او روایت کرده<ref>ر.ک: سعد السعود، ص۱۱۱.</ref> و [[راوی]] کتابش است<ref>ر.ک: رجال النجاشی، ص۲۹۷، ش۸۰۷؛ الفهرست (طوسی)، ص۳۳۲، ش۵۲۰.</ref>.

بر این اساس، کلمه «عن» در سند مذکور، مصحّف «و» است و صحیح آن، {{عربی|"محمد بن عباس بن مروان عن احمد بن محمد النوفلي ومحمد بن احمد الكاتب عن عيسى بن مهران}} است؛ زیرا تنها کسی که در [[کتب رجالی]] قدما مانند [[رجال نجاشی]] و [[الفهرست]] [[شیخ طوسی]] با عنوان [[عیسی بن مهران]] ذکر شده، [[ابو موسی عیسی بن مهران المستعطف]] است که [[راوی]] کتابش [[احمد بن محمد بن موسی نوفلی]] است<ref>ر.ک: رجال النجاشی، ص۲۹۷، ش۸۰۷؛ الفهرست (طوسی)، ص۳۳۲، ش۵۲۰؛ رجال الطوسی، ص۴۳۴، ش۶۲۲۱ و....</ref> و محمد بن احمد بن أبی الثلج هم [[احادیث]] متعددی از او نقل نکرده است<ref>علل الشرائع، ج۱، ص۲۰۸، ح۱۱؛ الأمالی (طوسی)، ص۲۳۳، ح۴۱۵؛ مائة منقبه، ص۱۳۲، المنقبة الرابعة و الستون.</ref>. افزون بر آن، [[روایت]] مورد بحث در [[فرائد السمطین]] با [[اختلاف]] کمی نقل شده و در سند آن محمد بن احمد الکاتب ثبت شده است<ref>فرائد السمطین، ج۲، ص۲۹۵، ش۵۵۴.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۱۳۶-۱۳۷.</ref>

==شرح حال راوی==
چون عنوان محمد بن احمد بن أبی الثلج در [[اسناد روایات]] [[تفسیر کنز الدقائق]] ذکر نشده، اجمالاً به شرح حال وی اشاره می‌شود.

نام کامل راوی، [[محمد بن احمد بن محمد بن ابی‌ثلج عبدالله بن اسماعیل ابوبکر بغدادی کاتب]] معروف به [[ابن ابی‌الثلج]] است که در [[کتب رجالی شیعه]] و [[سنی]] عنوان شده است<ref>ر.ک: أ. منابع [[شیعی]]: [[رجال]] النجاشی، ص۳۸۱، ش۱۰۳۷؛ رجال الطوسی، ص۴۴۳ (ش ۶۳۱۴) و ۴۴۸ (ش۶۳۷۰)؛ [[الفهرست]] ([[طوسی]])، ص۴۲۶، ش۶۶۴؛ معالم العلماء، ص۱۰۸، ش۷۲۵؛ [[الرجال]] ([[ابن داود]])، ص۲۹۶، ش۱۲۸۲؛ [[خلاصة الأقوال]] ([[رجال العلامة الحلی]])، ص۱۶۲، ش۱۵۵، إیضاح الإشتباه، ص۲۸۸، ش۶۶۷؛ [[نقد الرجال]]، ج۴، ص۱۲۵، ش۴۴۵۱؛ [[مجمع الرجال]]، ج۵، ص۱۲۵ و ۱۴۰؛ [[جامع الرواه]]، ج۲، ص۵۸، ش۴۴۵؛ الوجیزة فی الرجال، ص۱۵۰، ش۱۷۵۹؛ [[منتهی المقال]]، ج۵، ص۳۱۲ (ش۲۴۳۱) و ۳۳۵ (ش۲۴۶۷)؛ شعب المقال، ص۱۲۱، ش۵۹۰؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۲۵۷، ش۵۰۶؛ معجم [[رجال الحدیث]]، ج۱۵، ص۳۲۶، ش۱۰۰۸۷؛ مستدرکات [[علم رجال الحدیث]]، ج۶، ص۴۰۰ (ش۱۲۴۱۸) و ۴۳۹ (ش۱۲۵۸۹)؛ قاموس الرجال، ج۹، ص۵۰، ش۶۳۴۳.
ب. منابع سنی: الفهرست ([[ابن ندیم]])، ص۳۲۶؛ [[تاریخ]] [[بغداد]]، ج۱، ص۳۵۴، ش۲۴۹؛ إکمال الکمال، ج۱، ص۳۵۲.</ref>.

وی از [[فقیهان]]، [[محدثان]]، [[مورخان]] و مؤلفان بزرگ شمرده می‌گردد و آثار [[علمی]] متعددی از خود بر جای نهاده است؛ از جمله [[ما نزل من القرآن فی أمیرالمؤمنین (کتاب)|ما نزل من القرآن فی أمیرالمؤمنین]]، [[البشری و الزلفی فی فضائل الشیعة (کتاب)|البشری و الزلفی فی فضائل الشیعة]]، [[تاریخ الأئمة (کتاب)|تاریخ الأئمة]]، [[اخبار النساء الممدوحات (کتاب)|اخبار النساء الممدوحات]] و [[اخبار فاطمة و الحسن و الحسین (کتاب)|اخبار فاطمة و الحسن و الحسین]]<ref>ر.ک: رجال النجاشی، ص۳۸۱، ش۱۰۳۷.</ref>.

[[روایات]] فراوانی از وی در [[کتب حدیثی شیعه]] و [[سنی]] نقل شده است و [[شخصیت]] جلیل القدری مانند [[هارون بن موسی تلعکبری]] از وی [[اجازه]] [[نقل روایت]] داشته است. او در سال ۲۳۸ ق به [[دنیا]] آمد و در سال ۳۲۲، ۳۲۳ یا ۳۲۵ ق [[وفات]] کرد<ref>ر.ک: رجال الطوسی، ص۴۴۳، ش۶۳۱۴؛ تاریخ بغداد، ج۱، ص۳۵۴ - ۳۵۵، ش۲۴۹.</ref>.

[[نجاشی]]: {{عربی|"أبوبكر، يُعرف بابن أبي الثلج - و أبوالثلج هو عبدالله بن إسماعيل ثقة، عين، كثير الحديث. له كتب، منها: كتاب ما نزل من القرآن في أميرالمؤمنين{{ع}}، كتاب البشري و الزلفي في فضائل الشيعة، كتاب تاريخ الأئمة{{عم}}، كتاب أخبار النساء الممدوحات، كتاب أخبار فاطمة والحسن و الحسين{{عم}}، كتاب من قال بالتفضيل من الصحابة و غيرهم. قال أبو المفضل الشيباني: حدثنا أبوبكر بن أبي الثلج. و أخبرنا ابن نوح قال: حدثنا أبو الحسن بن داود قال: حدثنا سلامة بن محمد الأرزني قال: حدثنا أبو بكر بن أبي الثلج بجميع كتبه"}}<ref>رجال النجاشی، ص۳۸۱، ش۱۰۳۷.</ref>.

[[شیخ طوسی]]: {{عربی|"محمد بن أحمد بن محمد بن عبدالله بن أبي الثلج الياتب، بغدادي (بغدادي)، خاصي، ييني أبابير، سمع منه التلعيبري سنة اثنتين وعشرين وثلاثمائة وما بعدها إلى سنة خمس وعشرين، وفيها مات، وله منه إجازة}}<ref>رجال الطوسی، ص۴۴۳، ش۶۳۱۴.</ref>.

[[ابن ندیم]]: {{عربی|"... خاصي عامي، والتشيع أغلب عليه، وله رواية كثيرة من روايات العامة وتصنيفات في هذا المعنى وكان ديناً فاضلاً ورعاً"}}<ref>الفهرست (ابن ندیم)، ص۳۲۶.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۱۳۸-۱۴۰.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: IM009727.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۳''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:رجال تفسیری]]