احمد مولی حرب بن زیاد بجلی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq: /* آشنایی اجمالی */

2024-01-23T10:06:34Z

آشنایی اجمالی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۳۶
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}
	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	~~احمد~~ المعروف ~~بغزال~~ مولی حرب بن زیاد البجلی تنها در سند یک [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] و به نقل از کتاب [[بصائر الدرجات]] واقع گردیده است:		«احمد» المعروف «بغزال» مولی [[حرب بن زیاد البجلی]] تنها در سند یک [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] و به نقل از کتاب [[بصائر الدرجات]] واقع گردیده است:

	{{متن حدیث\|~~و فی بصائر الدرجات:~~ أَحْمَدُ بْنُ مُوسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ مَوْلَى حَرْبٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْحَمَّامِيِّ الْكُوفِيِّ عَنِ الْأَزْهَرِ الْبِطِّيخِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: إِنَّ اللَّهَ عَرَضَ وَلَايَةَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} فَقَبِلَهَا الْمَلَائِكَةُ وَ أَبَاهَا مَلَكٌ يُقَالُ لَهُ فُطْرُسُ فَكَسَرَ اللَّهُ جَنَاحَهُ فَلَمَّا وُلِدَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ{{ع}} بَعَثَ اللَّهُ جَبْرَئِيلَ فِي سَبْعِينَ أَلْفَ مَلَكٍ إِلَى مُحَمَّدٍ صيُهَنِّئُهُمْ بِوِلَادَتِهِ فَمَرَّ بِفُطْرُسَ فَقَالَ لَهُ فُطْرُسُ يَا جَبْرَئِيلُ إِلَى أَيْنَ تَذْهَبُ قَالَ بَعَثَنِيَ اللَّهُ إِلَى مُحَمَّدٍ{{صل}} أُهَنِّئُهُمْ بِمَوْلُودٍ وُلِدَ فِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ فَقَالَ لَهُ فُطْرُسُ احْمِلْنِي مَعَكَ وَ سَلْ مُحَمَّداً يَدْعُو لِي فَقَالَ لَهُ جَبْرَئِيلُ ارْكَبْ جَنَاحِي فَرَكِبَ جَنَاحَهُ فَأَتَى مُحَمَّداً فَدَخَلَ عَلَيْهِ وَ هَنَّأَهُ فَقَالَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُطْرُسَ بَيْنِي وَ بَيْنَهُ أُخُوَّةٌ وَ سَأَلَنِي أَنْ أَسْأَلَكَ أَنْ تَدْعُوَ اللَّهَ لَهُ أَنْ يَرُدَّ عَلَيْهِ جَنَاحَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} لِفُطْرُسَ أَ تَفْعَلُ قَالَ نَعَمْ فَعَرَضَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} وَلَايَةَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}}فَقَبِلَهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} شَأْنَكَ بِالْمَهْدِ فَتَمَسَّحْ بِهِ وَ تَمَرَّغْ فِيهِ قَالَ فَمَضَى فُطْرُسُ إِلَى مَهْدِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ{{ع}} وَ رَسُولُ اللَّهِ صيَدْعُو لَهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صفَنَظَرْتُ إِلَى رِيشِهِ وَ إِنَّهُ لَيَطْلُعُ وَ يَجْرِي مِنْهُ الدَّمُ وَ يَطُولُ حَتَّى لَحِقَ بِجَنَاحِهِ الْآخَرِ وَ عُرِجَ مَعَ جَبْرَئِيلَ إِلَى السَّمَاءِ وَ صَارَ إِلَى مَوْضِعِهِ}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۵۳۳ - ۵۳۴، به نقل از: بصائر الدرجات، ج۱، ص۶۸، ح۷.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۲ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۲ ص ۴۴۸-۴۴۹.</ref>		{{متن حدیث\|أَحْمَدُ بْنُ مُوسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ مَوْلَى حَرْبٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْحَمَّامِيِّ الْكُوفِيِّ عَنِ الْأَزْهَرِ الْبِطِّيخِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: إِنَّ اللَّهَ عَرَضَ وَلَايَةَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} فَقَبِلَهَا الْمَلَائِكَةُ وَ أَبَاهَا مَلَكٌ يُقَالُ لَهُ فُطْرُسُ فَكَسَرَ اللَّهُ جَنَاحَهُ فَلَمَّا وُلِدَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ{{ع}} بَعَثَ اللَّهُ جَبْرَئِيلَ فِي سَبْعِينَ أَلْفَ مَلَكٍ إِلَى مُحَمَّدٍ صيُهَنِّئُهُمْ بِوِلَادَتِهِ فَمَرَّ بِفُطْرُسَ فَقَالَ لَهُ فُطْرُسُ يَا جَبْرَئِيلُ إِلَى أَيْنَ تَذْهَبُ قَالَ بَعَثَنِيَ اللَّهُ إِلَى مُحَمَّدٍ{{صل}} أُهَنِّئُهُمْ بِمَوْلُودٍ وُلِدَ فِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ فَقَالَ لَهُ فُطْرُسُ احْمِلْنِي مَعَكَ وَ سَلْ مُحَمَّداً يَدْعُو لِي فَقَالَ لَهُ جَبْرَئِيلُ ارْكَبْ جَنَاحِي فَرَكِبَ جَنَاحَهُ فَأَتَى مُحَمَّداً فَدَخَلَ عَلَيْهِ وَ هَنَّأَهُ فَقَالَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُطْرُسَ بَيْنِي وَ بَيْنَهُ أُخُوَّةٌ وَ سَأَلَنِي أَنْ أَسْأَلَكَ أَنْ تَدْعُوَ اللَّهَ لَهُ أَنْ يَرُدَّ عَلَيْهِ جَنَاحَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} لِفُطْرُسَ أَ تَفْعَلُ قَالَ نَعَمْ فَعَرَضَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} وَلَايَةَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}}فَقَبِلَهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} شَأْنَكَ بِالْمَهْدِ فَتَمَسَّحْ بِهِ وَ تَمَرَّغْ فِيهِ قَالَ فَمَضَى فُطْرُسُ إِلَى مَهْدِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ{{ع}} وَ رَسُولُ اللَّهِ صيَدْعُو لَهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صفَنَظَرْتُ إِلَى رِيشِهِ وَ إِنَّهُ لَيَطْلُعُ وَ يَجْرِي مِنْهُ الدَّمُ وَ يَطُولُ حَتَّى لَحِقَ بِجَنَاحِهِ الْآخَرِ وَ عُرِجَ مَعَ جَبْرَئِيلَ إِلَى السَّمَاءِ وَ صَارَ إِلَى مَوْضِعِهِ}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۵۳۳ - ۵۳۴، به نقل از: بصائر الدرجات، ج۱، ص۶۸، ح۷.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۲ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۲ ص ۴۴۸-۴۴۹.</ref>

	== شرح حال [[راوی]] ==		== شرح حال [[راوی]] ==

Msadeq: /* پانویس */

2023-02-21T10:41:16Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۱۱
خط ۵۸:		خط ۵۸:
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]
	[[رده:رجال تفسیری]]		[[رده:رجال تفسیری]]
			[[رده:طبقه هفتم راویان]]

Wasity: جایگزینی متن - 'لیکن' به 'لکن'

2022-11-23T08:48:04Z

جایگزینی متن - 'لیکن' به 'لکن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۱۸
خط ۳۶:		خط ۳۶:

	== یادآوری ==		== یادآوری ==
	داستان «فطرس [[ملک]]» در منابع دیگر، مانند: [[کامل الزیارات]]، [[أمالی]] [[شیخ صدوق]] و [[دلائل الإمامة]] [[طبری]] [[شیعی]]<ref>کامل الزیارات، ص۶۶، ح۱؛ الأمالی (صدوق)، ص۱۳۷- ۱۳۸، ح۸؛ دلائل الإمامة، ص۱۸۹ - ۱۹۹، ح۱۱۰.</ref> با [[اسناد]] دیگر نقل شده که در پذیرش و عدم آن، میان محققان بحث و گفت وگوست. [[حضرت]] [[آیة الله جوادی آملی]] در این باره می‌نویسد: «... ممکن است در ردّ این کلیّت ([[عصمت فرشتگان]]) به داستان «فُطرُس» استناد شود، ~~لیکن~~ این داستان نه سند معتبری دارد و نه دلالتی قابل [[اعتماد]]؛ زیرا اینگونه خبرها بر فرض [[صحت]]، در [[مسائل اعتقادی]] معتبر نیست و اگر هم فی نفسه [[حجت]] باشد، باید مانند سایر [[روایات]] غیر قطعی بر [[قرآن]] عرضه شود و در صورت [[مخالفت]] با اصول کلی قرآن، کنار گذاشته شده و [[علم]] آن به [[اهل]] آن واگذار شود»<ref>تسنیم، ج۳، ص۲۹۹.</ref>.		داستان «فطرس [[ملک]]» در منابع دیگر، مانند: [[کامل الزیارات]]، [[أمالی]] [[شیخ صدوق]] و [[دلائل الإمامة]] [[طبری]] [[شیعی]]<ref>کامل الزیارات، ص۶۶، ح۱؛ الأمالی (صدوق)، ص۱۳۷- ۱۳۸، ح۸؛ دلائل الإمامة، ص۱۸۹ - ۱۹۹، ح۱۱۰.</ref> با [[اسناد]] دیگر نقل شده که در پذیرش و عدم آن، میان محققان بحث و گفت وگوست. [[حضرت]] [[آیة الله جوادی آملی]] در این باره می‌نویسد: «... ممکن است در ردّ این کلیّت ([[عصمت فرشتگان]]) به داستان «فُطرُس» استناد شود، لکن این داستان نه سند معتبری دارد و نه دلالتی قابل [[اعتماد]]؛ زیرا اینگونه خبرها بر فرض [[صحت]]، در [[مسائل اعتقادی]] معتبر نیست و اگر هم فی نفسه [[حجت]] باشد، باید مانند سایر [[روایات]] غیر قطعی بر [[قرآن]] عرضه شود و در صورت [[مخالفت]] با اصول کلی قرآن، کنار گذاشته شده و [[علم]] آن به [[اهل]] آن واگذار شود»<ref>تسنیم، ج۳، ص۲۹۹.</ref>.

	و در جای دیگر می‌نویسد: «اگر [[فرشتگان]] از مجردات هستند، چرا برخی چون فطرس دچار [[اشتباه]] شدند؟		و در جای دیگر می‌نویسد: «اگر [[فرشتگان]] از مجردات هستند، چرا برخی چون فطرس دچار [[اشتباه]] شدند؟

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = احمد مولی حرب بن زیاد بجلی در تراجم و رجال | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == احمد المعروف بغزال مولی حرب بن زیاد البجلی تنها در سند یک روایت تفسیر کنز الدقائق و به نقل از کتاب بصائر...» ایجاد کرد

2022-09-29T10:59:13Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = احمد مولی حرب بن زیاد بجلی در تراجم و رجال | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == احمد المعروف بغزال مولی حرب بن زیاد البجلی تنها در سند یک روایت تفسیر کنز الدقائق و به نقل از کتاب بصائر...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط = [[احمد مولی حرب بن زیاد بجلی در تراجم و رجال]]
| پرسش مرتبط =
}}
== آشنایی اجمالی ==
احمد المعروف بغزال مولی حرب بن زیاد البجلی تنها در سند یک [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] و به نقل از کتاب [[بصائر الدرجات]] واقع گردیده است:

{{متن حدیث|و فی بصائر الدرجات: أَحْمَدُ بْنُ مُوسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ مَوْلَى حَرْبٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْحَمَّامِيِّ الْكُوفِيِّ عَنِ الْأَزْهَرِ الْبِطِّيخِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: إِنَّ اللَّهَ عَرَضَ وَلَايَةَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} فَقَبِلَهَا الْمَلَائِكَةُ وَ أَبَاهَا مَلَكٌ يُقَالُ لَهُ فُطْرُسُ فَكَسَرَ اللَّهُ جَنَاحَهُ فَلَمَّا وُلِدَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ{{ع}} بَعَثَ اللَّهُ جَبْرَئِيلَ فِي سَبْعِينَ أَلْفَ مَلَكٍ إِلَى مُحَمَّدٍ صيُهَنِّئُهُمْ بِوِلَادَتِهِ فَمَرَّ بِفُطْرُسَ فَقَالَ لَهُ فُطْرُسُ يَا جَبْرَئِيلُ إِلَى أَيْنَ تَذْهَبُ قَالَ بَعَثَنِيَ اللَّهُ إِلَى مُحَمَّدٍ{{صل}} أُهَنِّئُهُمْ بِمَوْلُودٍ وُلِدَ فِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ فَقَالَ لَهُ فُطْرُسُ احْمِلْنِي مَعَكَ وَ سَلْ مُحَمَّداً يَدْعُو لِي فَقَالَ لَهُ جَبْرَئِيلُ ارْكَبْ جَنَاحِي فَرَكِبَ جَنَاحَهُ فَأَتَى مُحَمَّداً فَدَخَلَ عَلَيْهِ وَ هَنَّأَهُ فَقَالَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُطْرُسَ بَيْنِي وَ بَيْنَهُ أُخُوَّةٌ وَ سَأَلَنِي أَنْ أَسْأَلَكَ أَنْ تَدْعُوَ اللَّهَ لَهُ أَنْ يَرُدَّ عَلَيْهِ جَنَاحَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} لِفُطْرُسَ أَ تَفْعَلُ قَالَ نَعَمْ فَعَرَضَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} وَلَايَةَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}}فَقَبِلَهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} شَأْنَكَ بِالْمَهْدِ فَتَمَسَّحْ بِهِ وَ تَمَرَّغْ فِيهِ قَالَ فَمَضَى فُطْرُسُ إِلَى مَهْدِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ{{ع}} وَ رَسُولُ اللَّهِ صيَدْعُو لَهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صفَنَظَرْتُ إِلَى رِيشِهِ وَ إِنَّهُ لَيَطْلُعُ وَ يَجْرِي مِنْهُ الدَّمُ وَ يَطُولُ حَتَّى لَحِقَ بِجَنَاحِهِ الْآخَرِ وَ عُرِجَ مَعَ جَبْرَئِيلَ إِلَى السَّمَاءِ وَ صَارَ إِلَى مَوْضِعِهِ}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۵۳۳ - ۵۳۴، به نقل از: بصائر الدرجات، ج۱، ص۶۸، ح۷.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۲ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۲ ص ۴۴۸-۴۴۹.</ref>

== شرح حال [[راوی]] ==
نام راوی در منبع اصلی ([[بصائر الدرجات]]) با عنوان «[[محمد بن احمد المعروف بغزال مولی حرب بن زیاد البجلی]]» ثبت شده است<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۶۸، ح۷.</ref>، و در [[اسناد]] دیگر با عناوین: «[[محمد بن احمد بن المعروف بغزال]]<ref>یعنی بدون پسوند «مولی حرب بن زیاد البجلی»؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۲۴۹، ح۱۶ و ۳۴۵، ح۱۹.</ref>»، «[[احمد بن محمد المعروف بغزال]]<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۵۰۱، ح۲.</ref>» و «[[محمد بن احمد مولی حریز بن زیات]]<ref>ر.ک: بصائر الدرجات، ج۱، ص۵۰۳، ح۷.</ref>» [[نقل روایت]] کرده است<ref>ر.ک: بصائر الدرجات، ج۱، ص۵۰۱، ح۲.</ref>.

با توجه به اینکه نام [[راوی]] در [[کتب رجالی]] ذکر نشده و تنها در سند پنج [[روایت]] [[بصائر الدرجات]] واقع شده است که در چهار سند با عنوان «محمد» و در یک سند با عنوان «احمد» آمده است، نتیجه می‌گیریم که عنوان «[[محمد بن احمد المعروف بغزال]]» صحیح است و عنوان مزبور (احمد المعروف بغزال) مصحّف است.

عنوان «[[محمد بن احمد المعروف بغزال]]» نیز در کتب رجالی ذکر نشده و در [[اسناد روایات]] دیگر به غیر از آنچه از بصائر الدرجات اشاره کردیم، واقع نشده است؛ در نتیجه از [[راویان مجهول]] و یا مُهمل به شمار می‌آید.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۲ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۲ ص ۴۴۹-۴۵۰.</ref>

== [[طبقه راوی]] ==
از آنجایی که نام راوی در کتب رجالی ذکر نشده است و گزارشی از حال وی به دست نیامد، [[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] وی نیز مشخص نیست، ولی [[محمد بن الحسن الصفار]]، صاحب کتاب بصائر الدرجات، که در سال ۲۹۰ ق وفات کرده<ref>رجال النجاشی، ص۳۵۴، ش۹۴۸.</ref> و در طبقه هشتم<ref>الموسوعة الرجالیة (طبقات رجال الفقیه)، ص۲۸۵.</ref> قرار دارد، با یک واسطه از او روایت کرده، و او با دو واسطه از [[امام رضا]]{{ع}} که در سال ۲۰۳ ق به [[شهادت]] رسیده روایت کرده است<ref>{{متن حدیث|... محمد بن أحمد المعروف بغزال، عن محمد بن الحسین، عن سلیمان من ولد جعفر بن أبیطالب قال: کنت مع أبیالحسن الرضا{{ع}}...}}؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۳۴۵، ح۱۹.</ref>؛ در نتیجه می‌‌توانیم او را از [[راویان]] طبقه هفتم به حساب آوریم.

در بعضی [[اسناد]] «محمد بن احمد المعروف بغزال»، از «أبوالحسن{{ع}}» که [[کنیه]] سه [[امام]] بزرگوار [[امام کاظم]]، [[امام رضا]] و [[امام هادی]]{{عم}}) است، روایت کرده؛ مانند روایتی که [[طبری]] [[شیعه]] در کتاب [[دلائل الإمامة]] نقل کرده است: {{متن حدیث| وَ رَوَى أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَعْرُوفُ بِغَزَّالٍ، قَالَ: كُنْتُ جَالِساً مَعَ أَبِي الْحَسَنِ{{ع}} فِي حَائِطٍ لَهُ، إِذْ جَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ بَيْنَ يَدَيْهِ...}}<ref>دلائل الإمامة، ص۳۴۳، ح۳۰۱.</ref>.

البته این روایت در کتاب [[بصائر الدرجات]] به این صورت نقل شده است: {{متن حدیث|حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُوسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ الْمَعْرُوفِ بِغَزَالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ سُلَيْمَانَ مِنْ وُلْدِ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا{{ع}} فِي حَائِطٍ لَهُ إِذْ جَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ أَخَذَ يَصِيحُ وَ يُكْثِرُ الصِّيَاحَ وَ يَضْطَرِبُ فَقَالَ لِي يَا فُلَانُ أَ تَدْرِي مَا تَقُولُ هَذَا الْعُصْفُورُ قُلْتُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ ابْنُ رَسُولِهِ أَعْلَمُ قَالَ إِنَّهَا تَقُولُ إِنَّ حَيَّةً تُرِيدُ أَكْلَ فِرَاخِي فِي الْبَيْتِ فَقُمْ فَخُذْ تِيكَ النَّبْعَةَ وَ ادْخُلِ الْبَيْتَ وَ اقْتُلِ الْحَيَّةَ قَالَ فَأَخَذْتُ النَّبْعَةَ وَ هِيَ الْعَصَا وَ دَخَلْتُ الْبَيْتَ وَ إِذَا حَيَّةٌ تَحُولُ فِي الْبَيْتِ فَقَتَلْتُهَا}}<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۳۴۵، ح۱۹.</ref>.

از این [[روایت]] استفاده می‌شود که:
#مراد از «أبوالحسن{{ع}}» در روایت [[دلائل الإمامة]]، [[امام رضا]]{{ع}} است؛
# «احمد بن محمد»، [[مصحّف]] «محمد بن احمد» است؛
#محمد بن احمد المعروف بغزال با دو واسطه از امام رضا{{ع}} روایت کرده و [[حدیث]] پیشین (دلائل الامامة)، مرسل بوده و دو واسطه از سند آن افتاده است.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۲ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۲ ص ۴۵۰-۴۵۱.</ref>

== استادان و [[شاگردان راوی]] ==
از [[اسناد روایات]] [[راوی]] استفاده می‌شود که: [[محمد بن أبی جعفر حمامی کوفی]]<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۵۳۳ - ۵۳۴.</ref>، [[محمد بن حسین]]، [[محمد بن عمر جرجانی]] و [[أبی عمر دماری]]<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۳۴۴ - ۳۴۵، ح۱۸، ۵۰۱، ح۲ و ۲۴۹، ح۱۶.</ref> از استادان وی، و [[احمد بن موسی]] از شاگردانش به حساب می‌آیند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۲ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۲ ص ۴۵۱-۴۵۲.</ref>

== جایگاه [[حدیثی]] راوی ==
در کتب [[رجال]]، نامی از راوی برده نشده و هیچ اطلاعی از حال وی، از جمله [[مذهب]] و [[گرایش]] فکری‌اش نداریم، ولی چند روایتی که از وی در کتاب بصائر الدرجات نقل شده، درباره [[معجزات]] و [[کرامات]] [[اهل بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]]{{عم}} است که امامی بودن وی را تقویت می‌کند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۲ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۲ ص ۴۵۲.</ref>

== یادآوری ==
داستان «فطرس [[ملک]]» در منابع دیگر، مانند: [[کامل الزیارات]]، [[أمالی]] [[شیخ صدوق]] و [[دلائل الإمامة]] [[طبری]] [[شیعی]]<ref>کامل الزیارات، ص۶۶، ح۱؛ الأمالی (صدوق)، ص۱۳۷- ۱۳۸، ح۸؛ دلائل الإمامة، ص۱۸۹ - ۱۹۹، ح۱۱۰.</ref> با [[اسناد]] دیگر نقل شده که در پذیرش و عدم آن، میان محققان بحث و گفت وگوست. [[حضرت]] [[آیة الله جوادی آملی]] در این باره می‌نویسد: «... ممکن است در ردّ این کلیّت ([[عصمت فرشتگان]]) به داستان «فُطرُس» استناد شود، لیکن این داستان نه سند معتبری دارد و نه دلالتی قابل [[اعتماد]]؛ زیرا اینگونه خبرها بر فرض [[صحت]]، در [[مسائل اعتقادی]] معتبر نیست و اگر هم فی نفسه [[حجت]] باشد، باید مانند سایر [[روایات]] غیر قطعی بر [[قرآن]] عرضه شود و در صورت [[مخالفت]] با اصول کلی قرآن، کنار گذاشته شده و [[علم]] آن به [[اهل]] آن واگذار شود»<ref>تسنیم، ج۳، ص۲۹۹.</ref>.

و در جای دیگر می‌نویسد: «اگر [[فرشتگان]] از مجردات هستند، چرا برخی چون فطرس دچار [[اشتباه]] شدند؟

همه فرشتگان در یک رتبه نیستند؛ فرشتگان حامل [[عرش]] و [[حاملان وحی]]، مقامی بسیار والا دارند؛ {{متن قرآن|وَمَا مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقَامٌ مَعْلُومٌ}}<ref>«و هیچ یک از ما (فرشتگان) نیست مگر که جایگاهی معیّن دارد» سوره صافات، آیه ۱۶۴.</ref> بود. آنان از [[خطا]] معصوم‌اند؛ زیرا در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن|لَا يَعْصُونَ اللَّهَ}}<ref> سوره تحریم، آیه ۶.</ref>. البته معلوم نیست که همه فرشته‌ها از یک سنخ باشند، یا فرشته‌ای مانند [[انسان]] دارای نفس مستکمله باشد.

اما درباره داستان فطرس، این مسئله باید به [[اثبات]] برسد؛ زیرا «فطرس» واژه‌ای [[یونانی]] است و در [[دعای سوم]] [[شعبان]] نیز [[فرشته]] معرفی نشده است: {{متن حدیث|عَاذَ فُطْرُسَ بِمَهْدِهِ}}<ref>{{متن حدیث|خَرَجَ إِلَى الْقَاسِمِ بْنِ الْعَلَاءِ الْهَمَدَانِيِّ وَكِيلِ أَبِي مُحَمَّدٍ{{ع}} أَنَّ مَوْلَانَا الْحُسَيْنَ{{ع}} وُلِدَ يَوْمَ الْخَمِيسِ لِثَلَاثٍ خَلَوْنَ مِنْ شَعْبَانَ فَصُمْهُ وَ ادْعُ فِيهِ بِهَذَا الدُّعَاءِ:...}}؛ مصباح المتهجد، ج۲، ص۸۲۷.</ref>.

از سوی دیگر، سند این [[دعا]] نیز باید بررسی شود و [[میزان]] اعتبار آن مشخص گردد. اگر مسئله [[درستی]] سند و [[فرشته]] بودن فطرس [[اثبات]] شود، باز هم با [[آیه]] فوق تعارضی ندارد؛ زیرا ممکن است فطرس از [[فرشتگان]] زمینی باشد و با فرشتگان آسمانی یا [[اخروی]] تفاوت داشته باشد<ref>نسیم اندیشه، دفتر دوم، ص۶۰.</ref>.

و نیز نوشته است: ... و اگر احیاناً فطرس [[مَلَک]] یا غیر فطرسی از فرشتگان به مهد آنان ([[ائمه]]{{عم}}) [[پناه]] می‌برد، برای آن نیست که حتماً گناهی کرده است و می‌خواهد بخشوده شود، بلکه ممکن است فرشته بی‌گناهی باشد، اما می‌خواهد در آن جایگاه رفیع متعلّم گردد و در پیشگاه [[انسان کامل]] و [[آدم]] عصر، [[علوم الهی]] را فرا بگیرد؛ آن هم در اندازه گزارش و نه در حدّ [[تعلیم]]؛ زیرا تنها [[انسان]] که کَون جامع است، می‌تواند به [[اسمای الهی]] عالم شود؛ {{متن قرآن|وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ}}<ref>«و همه نام‌ها را به آدم آموخت» سوره بقره، آیه ۳۱.</ref> و درباره فرشتگان[[سخن]] از اِنبا و گزارش است، نه تعلیم؛ زیرا [[خداوند]] به [[حضرت آدم]]{{ع}} دستور داد که فرشتگان را از اسمای الهی باخبر نماید: {{متن قرآن|يَا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ}}<ref>«فرمود: ای آدم! آنان را از نام‌های اینان آگاه ساز!» سوره بقره، آیه ۳۳.</ref><ref>شکوفایی عقل در پرتو نهضت حسینی{{ع}}، ص۱۰۳.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۲ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۲ ص ۴۵۲-۴۵۴.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: IM009726.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۲ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۲''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:رجال تفسیری]]