اخلاق اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: جایگزینی صفحه با '#تغییر_مسیر دانش اخلاق اسلامی'

2021-01-09T06:50:34Z

جایگزینی صفحه با '#تغییر_مسیر دانش اخلاق اسلامی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ ژانویهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۰
خط ۱:		خط ۱:
	#تغییر_مسیر [[دانش اخلاق اسلامی]]		#تغییر_مسیر [[دانش اخلاق اسلامی]]
	~~{{ویرایش غیرنهایی}}~~
	~~{{امامت}}~~
	~~<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">~~
	: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[اخلاق]]''' است. "'''[[اخلاق اسلامی]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
	~~<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">~~
	: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[اخلاق اسلامی در قرآن]] \| [[اخلاق اسلامی در حدیث]] \| [[اخلاق اسلامی در کلام اسلامی]] \| [[اخلاق اسلامی در نهج البلاغه]] \|[[اخلاق اسلامی در اخلاق اسلامی]]</div>
	~~<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">~~
	: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[اخلاق اسلامی (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
	~~<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">~~

	~~==مفهوم‌شناسی==~~
	اخلاق اسلامی یعنی مسائل و دستورهایی که درباره چگونه بودن [[انسان]] از نظر [[صفات روحی]] و خصلت‌های [[معنوی]] است از قبیل: [[عدالت]]، [[تقوا]]، [[شجاعت]]، [[عفت]]، [[حکمت]]، [[استقامت]]، [[وفا]]، [[صداقت]]، [[امانت]] و غیره<ref>مجموعه آثار، ج۳، ص۵۷.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی\|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)\|فرهنگ مطهر]]، ص ۶۷.</ref>

	~~==اقسام رویکردها در اخلاق اسلامی==~~
	علم اخلاق اسلامی در بستر [[تاریخی]] خود چهار مرحله کلی را پشت سر نهاده و به چهار شیوه تدوین شده است که عبارت‌اند از:

	~~===[[روش نقلی]] ([[اخلاق حدیثی]])===~~
	~~{{اصلی\|اخلاق حدیثی}}~~
	قبل از [[نهضت]] ترجمه و آشنایی با [[فلسفه]] یونان، [[تفکر]] [[اخلاقی]] [[مسلمانان]] بیشتر از [[قرآن]] و [[حدیث]] متأثر بود. توجه ویژه [[قرآن کریم]]، [[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} و [[ائمه اهل بیت]] به [[اخلاق]] که دستمایه اولیه [[ اخلاق]] [[اسلامی]] را فراهم آورده بود، [[دانشمندان]] [[مسلمان]] را به تدوین کتاب‌های [[اخلاقی]] [[تشویق]] می‌کرد و از این رهگذر بود که مجموعه‌های نفیس [[اخلاق]] [[نقلی]] پدید آمد. عنوان [[اخلاق]] [[نقلی]] بر کتاب‌هایی اطلاق می‌شود که جمع آوری [[آیات]] و [[روایات]] [[اخلاقی]] و حداکثر دسته‌بندی آنها را بر عهده دارند. کتاب‌هایی مانند: [[محاسن برقی]]، کتاب [[زهد]] [[حسین بن سعید اهوازی]] از [[اصحاب امام رضا]]{{ع}} و [[امام جواد]]{{ع}} و غیره. از مزایای این روش می‌توان [[ارتباط]] داشتن با [[وحی]] و [[سادگی]] در گفتار آن را نام برد<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱، ص ۵۹-۶۰.</ref>.

	~~===[[روش عقلی]] ([[اخلاق فلسفی]])===~~
	~~{{اصلی\|اخلاق فلسفی}}~~
	[[اخلاق فلسفی]] یکی از سه شاخه [[حکمت عملی]] است. این رویکرد، هم زمان با [[نهضت]] ترجمه شکل گرفته است. با ترجمه متون یونانی مباحث [[عقلی]] و [[فلسفی]] از جمله نگاه [[عقلی]] به مقوله [[اخلاق]] به [[جهان اسلام]] آمد. در این زمینه باید حساب [[شیعه]] را از [[اهل سنت]] جداکرد؛ چون [[شیعیان]]، کاربرد [[عقل]] را در [[مکتب]] [[پیشوایان]] خود آموخته و از زمان [[رسول خدا]]{{صل}} به آن [[تمسک]] کرده بودند، ولی در بین [[اهل سنت]]، معتزلیان نخستین کسانی بودند که [[عقل]] را به عنوان یکی از منابع مهم [[معرفت]] پذیرفتند و از آن در [[استنباط]] همه [[معارف دینی]] از جمله [[اخلاق]] بهره گرفتند. تهذیب الاخلاق وتطهیر الاعراق نوشته احمد بن یعقوب بن علی مسکویه و اخلاق ناصری نوشته [[خواجه نصیرالدین طوسی]] از جمله کتاب‌ها در این زمینه است<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱، ص۶۳-۶۴.</ref>.

	~~===[[روش عرفانی]] ([[اخلاق عرفانی]])===~~
	~~{{اصلی\|اخلاق عرفانی}}~~
	سومین رویکرد به [[اخلاق]]، [[شیوه]] [[عرفانی]] است. بیشتر کتب [[اخلاقی]] به جامانده از عرفا به این شیوه تدوین شده است. اوصاف الاشراف، تألیف [[خواجه نصیرالدین طوسی]]؛ [[قوت القلوب]]، تألیف [[ابوطالب مکی]]، رسالة [[سیر و سلوک]] منسوب به [[سید بحرالعلوم]] و ... از این قبیل است. در روش [[عرفانی]]، [[انسان]] موجودی متحرک تلقی می‌شود که مبدأ و منتهایی دارد و در بین این دو نقطه باید منازلی را طی کند که بدون گذر از یکی به دیگری نمی‌رسد.

	نقطه قوت این روش نسبت به روش‌های دیگر دو چیز است: حضور پررنگ [[خدا]] و [[پویایی]] و تحرک<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱، ص۶۴-۶۵.</ref>.

	~~===[[روش مزجی]] ([[اخلاق تلفیقی]])===~~
	~~{{اصلی\|اخلاق تلفیقی}}~~
	چهارمین رویکرد به مقوله [[اخلاق]]، رویکرد مزجی یا تلفیقی است. در این رویکرد از آموزه‌های هر وسیله‌ای که در تنبه، [[آگاهی]] و حرکت [[انسان]] مؤثر باشد، بهره‌برداری می‌شود. از کتاب‌هایی که به این شیوه نوشته شده، می‌توان [[احیاء علوم الدین]] و کیمیای [[سعادت]] تألیف [[امام]] [[ابوحامد غزالی]] را نام برد<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱، ص۶۵-۶۶.</ref>.

	~~== جستارهای وابسته ==~~
	* [[مکارم اخلاق]]
	* [[اخلاق فردی]]
	* [[اخلاق اجتماعی]]
	* [[اخلاق توصیفی]]
	* [[فرااخلاق]]
	* [[اخلاق هنجاری]]

	~~==منابع==~~
	~~# [[پرونده:1100246.jpg\|22px]] [[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|'''اخلاق الاهی ج۱''']]~~
	~~# [[پرونده:1100662.jpg\|22px]] [[محمد علی زکریایی\|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)\|'''فرهنگ مطهر''']]~~

	~~==پانویس==~~
	~~{{پانویس}}~~

	~~[[رده:مدخل]]~~
	~~[[رده:اخلاق]]~~
	~~[[رده:دانش اخلاق]]~~
	~~{{علم اخلاق}}~~
	~~{{مفاهیم اخلاقی}}~~

Bahmani: تغییرمسیر به دانش اخلاق اسلامی

2021-01-09T05:42:38Z

تغییرمسیر به دانش اخلاق اسلامی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ ژانویهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۱۲
خط ۱:		خط ۱:
			#تغییر_مسیر [[دانش اخلاق اسلامی]]
	{{ویرایش غیرنهایی}}		{{ویرایش غیرنهایی}}
	{{امامت}}		{{امامت}}

Wasity: جایگزینی متن - 'قوت' به 'قوت'

2020-12-27T09:30:25Z

جایگزینی متن - 'قوت' به 'قوت'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۰۰
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	سومین رویکرد به [[اخلاق]]، [[شیوه]] [[عرفانی]] است. بیشتر کتب [[اخلاقی]] به جامانده از عرفا به این شیوه تدوین شده است. اوصاف الاشراف، تألیف [[خواجه نصیرالدین طوسی]]؛ [[قوت القلوب]]، تألیف [[ابوطالب مکی]]، رسالة [[سیر و سلوک]] منسوب به [[سید بحرالعلوم]] و ... از این قبیل است. در روش [[عرفانی]]، [[انسان]] موجودی متحرک تلقی می‌شود که مبدأ و منتهایی دارد و در بین این دو نقطه باید منازلی را طی کند که بدون گذر از یکی به دیگری نمی‌رسد.		سومین رویکرد به [[اخلاق]]، [[شیوه]] [[عرفانی]] است. بیشتر کتب [[اخلاقی]] به جامانده از عرفا به این شیوه تدوین شده است. اوصاف الاشراف، تألیف [[خواجه نصیرالدین طوسی]]؛ [[قوت القلوب]]، تألیف [[ابوطالب مکی]]، رسالة [[سیر و سلوک]] منسوب به [[سید بحرالعلوم]] و ... از این قبیل است. در روش [[عرفانی]]، [[انسان]] موجودی متحرک تلقی می‌شود که مبدأ و منتهایی دارد و در بین این دو نقطه باید منازلی را طی کند که بدون گذر از یکی به دیگری نمی‌رسد.

	نقطه [[قوت]] این روش نسبت به روش‌های دیگر دو چیز است: حضور پررنگ [[خدا]] و [[پویایی]] و تحرک<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱، ص۶۴-۶۵.</ref>.		نقطه قوت این روش نسبت به روش‌های دیگر دو چیز است: حضور پررنگ [[خدا]] و [[پویایی]] و تحرک<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱، ص۶۴-۶۵.</ref>.

	===[[روش مزجی]] ([[اخلاق تلفیقی]])===		===[[روش مزجی]] ([[اخلاق تلفیقی]])===

Bahmani: /* اقسام رویکردها در اخلاق اسلامی */

2020-12-23T07:10:44Z

اقسام رویکردها در اخلاق اسلامی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۴۰
خط ۱۳:		خط ۱۳:

	==اقسام رویکردها در اخلاق اسلامی==		==اقسام رویکردها در اخلاق اسلامی==
	علم [[ اخلاق اسلامی]] در بستر [[تاریخی]] خود چهار مرحله کلی را پشت سر نهاده و به چهار شیوه تدوین شده است که عبارت‌اند از:		علم اخلاق اسلامی در بستر [[تاریخی]] خود چهار مرحله کلی را پشت سر نهاده و به چهار شیوه تدوین شده است که عبارت‌اند از:

	===[[روش نقلی]] ([[اخلاق حدیثی]])===		===[[روش نقلی]] ([[اخلاق حدیثی]])===

Bahmani: /* اقسام رویکردها در اخلاق اسلامی */

2020-12-23T07:10:31Z

اقسام رویکردها در اخلاق اسلامی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۴۰
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	اخلاق اسلامی یعنی مسائل و دستورهایی که درباره چگونه بودن [[انسان]] از نظر [[صفات روحی]] و خصلت‌های [[معنوی]] است از قبیل: [[عدالت]]، [[تقوا]]، [[شجاعت]]، [[عفت]]، [[حکمت]]، [[استقامت]]، [[وفا]]، [[صداقت]]، [[امانت]] و غیره<ref>مجموعه آثار، ج۳، ص۵۷.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی\|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)\|فرهنگ مطهر]]، ص ۶۷.</ref>		اخلاق اسلامی یعنی مسائل و دستورهایی که درباره چگونه بودن [[انسان]] از نظر [[صفات روحی]] و خصلت‌های [[معنوی]] است از قبیل: [[عدالت]]، [[تقوا]]، [[شجاعت]]، [[عفت]]، [[حکمت]]، [[استقامت]]، [[وفا]]، [[صداقت]]، [[امانت]] و غیره<ref>مجموعه آثار، ج۳، ص۵۷.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی\|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)\|فرهنگ مطهر]]، ص ۶۷.</ref>

	==اقسام رویکردها در [[ اخلاق اسلامی]]==		==اقسام رویکردها در اخلاق اسلامی==
	علم [[ اخلاق اسلامی]] در بستر [[تاریخی]] خود چهار مرحله کلی را پشت سر نهاده و به چهار شیوه تدوین شده است که عبارت‌اند از:		علم [[ اخلاق اسلامی]] در بستر [[تاریخی]] خود چهار مرحله کلی را پشت سر نهاده و به چهار شیوه تدوین شده است که عبارت‌اند از:

	===[[روش نقلی]] ([[اخلاق حدیثی]])===		===[[روش نقلی]] ([[اخلاق حدیثی]])===
	{{اصلی\|اخلاق حدیثی}}		{{اصلی\|اخلاق حدیثی}}
	قبل از [[نهضت]] ترجمه و آشنایی با [[فلسفه]] یونان، [[تفکر]] [[اخلاقی]] [[مسلمانان]] بیشتر از [[قرآن]] و [[حدیث]] متأثر بود. توجه ویژه [[قرآن کریم]]، [[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} و [[ائمه اهل بیت]] به [[اخلاق]] که دستمایه اولیه [[ اخلاق]] [[اسلامی]] را فراهم آورده بود، [[دانشمندان]] [[مسلمان]] را به تدوین کتاب‌های [[اخلاقی]] [[تشویق]] می‌کرد و از این رهگذر بود که مجموعه‌های نفیس [[اخلاق]] [[نقلی]] پدید آمد. عنوان [[اخلاق]] [[نقلی]] بر کتاب‌هایی اطلاق می‌شود که جمع آوری [[آیات]] و [[روایات]] [[اخلاقی]] و حداکثر دسته‌بندی آنها را بر عهده دارند. کتاب‌هایی مانند: [[محاسن برقی]]، کتاب [[زهد]] [[حسین بن سعید اهوازی]] از [[اصحاب امام رضا]]{{ع}} و [[امام جواد]]{{ع}} و غیره. از مزایای این روش می‌توان [[ارتباط]] داشتن با [[وحی]] و [[سادگی]] در گفتار آن را نام برد<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱، ص ۵۹-۶۰.</ref>.		قبل از [[نهضت]] ترجمه و آشنایی با [[فلسفه]] یونان، [[تفکر]] [[اخلاقی]] [[مسلمانان]] بیشتر از [[قرآن]] و [[حدیث]] متأثر بود. توجه ویژه [[قرآن کریم]]، [[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} و [[ائمه اهل بیت]] به [[اخلاق]] که دستمایه اولیه [[ اخلاق]] [[اسلامی]] را فراهم آورده بود، [[دانشمندان]] [[مسلمان]] را به تدوین کتاب‌های [[اخلاقی]] [[تشویق]] می‌کرد و از این رهگذر بود که مجموعه‌های نفیس [[اخلاق]] [[نقلی]] پدید آمد. عنوان [[اخلاق]] [[نقلی]] بر کتاب‌هایی اطلاق می‌شود که جمع آوری [[آیات]] و [[روایات]] [[اخلاقی]] و حداکثر دسته‌بندی آنها را بر عهده دارند. کتاب‌هایی مانند: [[محاسن برقی]]، کتاب [[زهد]] [[حسین بن سعید اهوازی]] از [[اصحاب امام رضا]]{{ع}} و [[امام جواد]]{{ع}} و غیره. از مزایای این روش می‌توان [[ارتباط]] داشتن با [[وحی]] و [[سادگی]] در گفتار آن را نام برد<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱، ص ۵۹-۶۰.</ref>.

	===[[روش عقلی]] ([[اخلاق فلسفی]])===		===[[روش عقلی]] ([[اخلاق فلسفی]])===

Bahmani در ‏۲۳ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۰۹

2020-12-23T07:09:51Z

نمایش تغییرات

Wasity: /* پانویس */

2020-12-20T11:30:25Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۵:۰۰
خط ۸۱:		خط ۸۱:

	==پانویس==		==پانویس==
			{{پانویس}}
	{{~~پانویس2~~}}

	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]
	[[رده:اخلاق]]		[[رده:اخلاق]]
	[[رده:دانش اخلاق]]		[[رده:دانش اخلاق]]
			{{علم اخلاق}}
			{{مفاهیم اخلاقی}}

Wasity: /* روش عرفانی (اخلاق عرفانی) */

2020-12-20T11:26:54Z

روش عرفانی (اخلاق عرفانی)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۴:۵۶
خط ۵۵:		خط ۵۵:
	#'''حضور پررنگ [[خدا]]:''' [[انسان]] در این روش برای [[نزدیکی به خدا]]، به دنبال [[فضیلت‌ها]] می‌رود و چون رذیلت‌ها را موجب دوری از [[پروردگار]] میداند، از آنها می‌گریزد؛ بنابراین، در هر حرکت تحصیلی یا تهذیبی فاصله [[انسان]] با [[خدا]] سنجیده می‌شود و هم از این رو در تمام مراحل این برنامه، [[خدا]] حضور دارد.		#'''حضور پررنگ [[خدا]]:''' [[انسان]] در این روش برای [[نزدیکی به خدا]]، به دنبال [[فضیلت‌ها]] می‌رود و چون رذیلت‌ها را موجب دوری از [[پروردگار]] میداند، از آنها می‌گریزد؛ بنابراین، در هر حرکت تحصیلی یا تهذیبی فاصله [[انسان]] با [[خدا]] سنجیده می‌شود و هم از این رو در تمام مراحل این برنامه، [[خدا]] حضور دارد.
	#'''[[پویایی]] و تحرک:''' گفتیم که این روش برای [[انسان]]، حرکت قائل است، او را در راه می‌داند و در راه او منازلی تصویر می‌کند؛ پس [[انسان]] همیشه در حال حرکت است و هر فضیلتی را طی یک سلسله فعالیت‌های کنشی به دست می‌آورد<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱، ص۶۴-۶۵.</ref>.		#'''[[پویایی]] و تحرک:''' گفتیم که این روش برای [[انسان]]، حرکت قائل است، او را در راه می‌داند و در راه او منازلی تصویر می‌کند؛ پس [[انسان]] همیشه در حال حرکت است و هر فضیلتی را طی یک سلسله فعالیت‌های کنشی به دست می‌آورد<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱، ص۶۴-۶۵.</ref>.
	===روش مزجی===
			==[[روش مزجی]] ([[اخلاق تلفیقی]])==
	*چهارمین رویکرد به مقوله [[اخلاق]]، رویکرد مزجی یا تلفیقی است. در این رویکرد از آموزه‌های هر وسیله‌ای که در تنبه، [[آگاهی]] و حرکت [[انسان]] مؤثر باشد، بهره‌برداری می‌شود. بهره‌وری [[دینی]]، به کارگرفتن [[استدلال عقلی]] و [[فلسفی]] و پیشنهاد، [[اخلاق]] [[سلوک]]، هم عارفانه شکل، [[فلسفی]] عناصری دارد است و هم که شکل با هم [[دینی]] روش. در مزجی [[علم اخلاق]] را پدید آورده‌اند. در این روش نقطه [[اعتدال]] و این [[مکتب]]، [[انسان]] به طبع خود دارای [[فضیلت]] است، ولی برای رسیدن به حد وسط که [[شکوفایی]] [[فضیلت]] است، باید به [[توفیق]] الاهی چشم داشته در باشد کتاب؛‌هایی بنابراین که بر به [[اطاعت]] این شیوه [[اوامر]] نگاشته الاهی شده و اجتناب از [[معاصی]]، تأکید فراوان می‌شود. به همین [[دلیل]] است، با دو بخش جدید مواجه می‌شویم.		*چهارمین رویکرد به مقوله [[اخلاق]]، رویکرد مزجی یا تلفیقی است. در این رویکرد از آموزه‌های هر وسیله‌ای که در تنبه، [[آگاهی]] و حرکت [[انسان]] مؤثر باشد، بهره‌برداری می‌شود. بهره‌وری [[دینی]]، به کارگرفتن [[استدلال عقلی]] و [[فلسفی]] و پیشنهاد، [[اخلاق]] [[سلوک]]، هم عارفانه شکل، [[فلسفی]] عناصری دارد است و هم که شکل با هم [[دینی]] روش. در مزجی [[علم اخلاق]] را پدید آورده‌اند. در این روش نقطه [[اعتدال]] و این [[مکتب]]، [[انسان]] به طبع خود دارای [[فضیلت]] است، ولی برای رسیدن به حد وسط که [[شکوفایی]] [[فضیلت]] است، باید به [[توفیق]] الاهی چشم داشته در باشد کتاب؛‌هایی بنابراین که بر به [[اطاعت]] این شیوه [[اوامر]] نگاشته الاهی شده و اجتناب از [[معاصی]]، تأکید فراوان می‌شود. به همین [[دلیل]] است، با دو بخش جدید مواجه می‌شویم.
	#بخش عبادت‌ها برای تنظیم رابطه [[انسان]] با [[خدا]] در [[رفتار]]؛		#بخش عبادت‌ها برای تنظیم رابطه [[انسان]] با [[خدا]] در [[رفتار]]؛

Wasity: /* روش عرفانی */

2020-12-20T11:25:46Z

روش عرفانی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۴:۵۵
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	#[[اخلاق]] [[فلسفی]]، چون از آثار یونانی متأثر است، با آموزه‌های [[شرعی]] و [[حکم]] و حیانی عجین نیست و از رابطه [[انسان]] و [[خدا]] سخنی ندارد و به همین [[دلیل]] فاقد دستورالعمل‌های تأثیرگذار است، در [[دل‌ها]] [[نفوذ]] نمی‌کند و گیرایی لازم را ندارد.		#[[اخلاق]] [[فلسفی]]، چون از آثار یونانی متأثر است، با آموزه‌های [[شرعی]] و [[حکم]] و حیانی عجین نیست و از رابطه [[انسان]] و [[خدا]] سخنی ندارد و به همین [[دلیل]] فاقد دستورالعمل‌های تأثیرگذار است، در [[دل‌ها]] [[نفوذ]] نمی‌کند و گیرایی لازم را ندارد.
	#در این [[مکتب]] [[اخلاقی]]، [[تخلق]] به [[اخلاق]] و کسب ملکات جز در حد توصیه و پیشنهاد هیچ [[نظم]] و ترتیب خاصی ندارد. کسب هیچ فضیلتی بر دیگری مقدم نیست و برای [[مبارزه]] با رذیله‌ای، دفع رذیلة دیگر شرط نشده و برای پیرایش و آرایش نفس به سجای خوب و بد، آغاز و انتهایی وجود ندارد. در این مشرب، [[روح انسان]] مسافری نیست که به طور طبیعی و در یک ترتیب منطقی در هر منزل چیزی می‌یابد، بلکه همانند خانه‌ای فرض شده که باید با تعدادی [[زیور]] و [[زینت]] مزین شود و تفاوتی ندارد که کدام یک را زودتر و کدام یک را دیرتر بر در و دیوار آن بی‌فزاییم؛ به همین [[دلیل]] می‌توان گفت مشرب [[فلسفی]] [[اخلاق]]، ساکن است و [[پویایی]] ندارد<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱، ص۶۳-۶۴.</ref>.		#در این [[مکتب]] [[اخلاقی]]، [[تخلق]] به [[اخلاق]] و کسب ملکات جز در حد توصیه و پیشنهاد هیچ [[نظم]] و ترتیب خاصی ندارد. کسب هیچ فضیلتی بر دیگری مقدم نیست و برای [[مبارزه]] با رذیله‌ای، دفع رذیلة دیگر شرط نشده و برای پیرایش و آرایش نفس به سجای خوب و بد، آغاز و انتهایی وجود ندارد. در این مشرب، [[روح انسان]] مسافری نیست که به طور طبیعی و در یک ترتیب منطقی در هر منزل چیزی می‌یابد، بلکه همانند خانه‌ای فرض شده که باید با تعدادی [[زیور]] و [[زینت]] مزین شود و تفاوتی ندارد که کدام یک را زودتر و کدام یک را دیرتر بر در و دیوار آن بی‌فزاییم؛ به همین [[دلیل]] می‌توان گفت مشرب [[فلسفی]] [[اخلاق]]، ساکن است و [[پویایی]] ندارد<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱، ص۶۳-۶۴.</ref>.
	===روش [[عرفانی]]===		==[[روش عرفانی]] ([[اخلاق عرفانی]])==
	*سومین رویکرد به [[اخلاق]] در [[تاریخ]] تدوین علم [[ اخلاق]] [[اسلامی]]، [[شیوه]] [[عرفانی]] و سبک صوفیانه است.		*سومین رویکرد به [[اخلاق]] در [[تاریخ]] تدوین علم [[ اخلاق]] [[اسلامی]]، [[شیوه]] [[عرفانی]] و سبک صوفیانه است.
	*بیشتر کتب [[اخلاقی]] به جامانده از عرفا به این شیوه تدوین شده است. اوصاف الاشراف، تألیف [[خواجه نصیرالدین طوسی]]؛ [[قوت القلوب]]، تألیف [[ابوطالب مکی]]، رسالة [[سیر و سلوک]] منسوب به [[سید بحرالعلوم]]؛ رساله قشیریه تألیف [[ابوالقاسم عبدالکریم بن هوازن قشیری]] و اللمع تألیف [[ابونصر سراج طوسی]] از این قبیل است.		*بیشتر کتب [[اخلاقی]] به جامانده از عرفا به این شیوه تدوین شده است. اوصاف الاشراف، تألیف [[خواجه نصیرالدین طوسی]]؛ [[قوت القلوب]]، تألیف [[ابوطالب مکی]]، رسالة [[سیر و سلوک]] منسوب به [[سید بحرالعلوم]]؛ رساله قشیریه تألیف [[ابوالقاسم عبدالکریم بن هوازن قشیری]] و اللمع تألیف [[ابونصر سراج طوسی]] از این قبیل است.
	*در روش [[عرفانی]]، [[آدمی]] موجودی متحرک تلقی می‌شود که مبدأ و منتهایی دارد و در بین این دو نقطه باید منازلی را طی کند که بدون گذر از یکی به دیگری نمی‌رسد؛ بنابراین، برخلاف روش [[فلسفی]]، [[فضیلت‌ها]] را مترتب بر یکدیگر و به دست آوردن آنها را تنها از راه یک برنامه حساب شده میسر نمی‌داند.		*در روش [[عرفانی]]، [[آدمی]] موجودی متحرک تلقی می‌شود که مبدأ و منتهایی دارد و در بین این دو نقطه باید منازلی را طی کند که بدون گذر از یکی به دیگری نمی‌رسد؛ بنابراین، برخلاف روش [[فلسفی]]، [[فضیلت‌ها]] را مترتب بر یکدیگر و به دست آوردن آنها را تنها از راه یک برنامه حساب شده میسر نمی‌داند.

	===نقاط [[قوت]] روش [[عرفانی]]===		===نقاط [[قوت]] روش [[عرفانی]]===
	*نقطه [[قوت]] این روش نسبت به روش‌های دیگر دو چیز است:		*نقطه [[قوت]] این روش نسبت به روش‌های دیگر دو چیز است:

Wasity: /* روش نقلی (اخلاق حدیثی) */

2020-12-20T11:25:01Z

روش نقلی (اخلاق حدیثی)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۴:۵۵
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	#'''وجود [[روایات متعارض]] و [[شبهه]] آفرین:''' روایاتی که در این زمینه [[نقل]] می‌شود، گاهی به ملاحظه پیچیدگی معنی و گاهی به لحاظ [[آلودگی]] به وضع و [[جعل]] به جمع و تحلیل [[نیازمند]] است که غالب کتب موجود به آن نپرداخته‌اند؛ از این رو نه تنها می‌توان [[روایات متعارض]] را در این مجموعه‌ها نشان داد، بلکه مطالعه آنها گاه موجب شبهه‌هایی می‌شود که بدون تحلیل دقیق [[روایات]] مرتفع نمی‌شود<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱.</ref><ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱، ص ۶۰-۶۱.</ref>.		#'''وجود [[روایات متعارض]] و [[شبهه]] آفرین:''' روایاتی که در این زمینه [[نقل]] می‌شود، گاهی به ملاحظه پیچیدگی معنی و گاهی به لحاظ [[آلودگی]] به وضع و [[جعل]] به جمع و تحلیل [[نیازمند]] است که غالب کتب موجود به آن نپرداخته‌اند؛ از این رو نه تنها می‌توان [[روایات متعارض]] را در این مجموعه‌ها نشان داد، بلکه مطالعه آنها گاه موجب شبهه‌هایی می‌شود که بدون تحلیل دقیق [[روایات]] مرتفع نمی‌شود<ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱.</ref><ref>[[مجتبی تهرانی\|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)\|اخلاق الاهی]]، ج۱، ص ۶۰-۶۱.</ref>.

	==~~=روش~~ [[عقلی]] ([[فلسفی]])===		==[[روش عقلی]] ([[اخلاق فلسفی]])==
	*[[اخلاق]] [[فلسفی]] یکی از سه شاخه [[حکمت عملی]] است. این رویکرد، هم زمان با [[نهضت]] ترجمه شکل گرفته است. با ترجمه متون یونانی مباحث [[عقلی]] و [[فلسفی]] از جمله نگاه [[عقلی]] به مقوله [[اخلاق]] به [[جهان اسلام]] آمد. در این زمینه باید حساب [[شیعه]] را از [[اهل سنت]] جداکرد؛ چون [[شیعیان]]، کاربرد [[عقل]] را در [[مکتب]] [[پیشوایان]] خود آموخته و از زمان [[رسول خدا]]{{صل}} به آن [[تمسک]] کرده بودند، ولی در بین [[اهل سنت]]، معتزلیان نخستین کسانی بودند که [[عقل]] را به عنوان یکی از منابع مهم [[معرفت]] پذیرفتند و از آن در [[استنباط]] همه [[معارف دینی]] از جمله [[اخلاق]] بهره گرفتند، [[مکتب]] [[اخلاقی]] [[معتزله]] با سه اصل [[کلامی]] ایشان رنگ [[عقلی]] به خود گرفت؛ نخست آنکه ایشان بر خلاف [[اشاعره]] برای [[وجوب]] أحکام از جمله [[احکام اخلاقی]] را [[عقلی]] می‌دانند<ref>احمد امین مصری، ظهور الاسلام، ج۴، ص۶۱۴-۶۱۵؛ محمد عبده، رسالة التوحید، ص۲۱؛ اقبال لاهوری، احیای فکر دینی، ص۷؛ عبدالکریم شهرستانی، الملل و النحل، ص۴۲؛ شهرستانی نوشته است: {{عربی\|المعارف کلها معقولة بالعقل، واجبة بنظر العقل و شکر المنعم واجب قبل ورود السمع و الحسن و القبح ذاتیتان للحسن و القبیح}}.</ref>؛ و دیگر آنکه معتقدند [[عقل]]، [[حسن و قبح افعال]] - حتی به معنای تعلق [[مدح]] و [[ذم]] - را [[درک]] می‌کند و در این باب پیرو [[شرع]] نیست<ref>علی بن محمد جرجانی، شرح المواقف، ج۸، ص۲۰۲-۲۰۴.</ref>؛ به عبارت دیگر برای [[افعال]] به [[حسن و قبح ذاتی]] قائل شدند؛ و سوم آنکه همان طور که [[توحید]] مهم‌ترین صفت ذات خداست، [[عدل]] را مهم‌ترین صفت فعل [[حضرت حق]] شمردند و همین صفت را مبدأ و منشأ [[احکام عقلی]] قرار دادند<ref>قاضی عبدالجبار معتزلی، طبقات المعتزله، ص۱۳۹.</ref>.		*[[اخلاق]] [[فلسفی]] یکی از سه شاخه [[حکمت عملی]] است. این رویکرد، هم زمان با [[نهضت]] ترجمه شکل گرفته است. با ترجمه متون یونانی مباحث [[عقلی]] و [[فلسفی]] از جمله نگاه [[عقلی]] به مقوله [[اخلاق]] به [[جهان اسلام]] آمد. در این زمینه باید حساب [[شیعه]] را از [[اهل سنت]] جداکرد؛ چون [[شیعیان]]، کاربرد [[عقل]] را در [[مکتب]] [[پیشوایان]] خود آموخته و از زمان [[رسول خدا]]{{صل}} به آن [[تمسک]] کرده بودند، ولی در بین [[اهل سنت]]، معتزلیان نخستین کسانی بودند که [[عقل]] را به عنوان یکی از منابع مهم [[معرفت]] پذیرفتند و از آن در [[استنباط]] همه [[معارف دینی]] از جمله [[اخلاق]] بهره گرفتند، [[مکتب]] [[اخلاقی]] [[معتزله]] با سه اصل [[کلامی]] ایشان رنگ [[عقلی]] به خود گرفت؛ نخست آنکه ایشان بر خلاف [[اشاعره]] برای [[وجوب]] أحکام از جمله [[احکام اخلاقی]] را [[عقلی]] می‌دانند<ref>احمد امین مصری، ظهور الاسلام، ج۴، ص۶۱۴-۶۱۵؛ محمد عبده، رسالة التوحید، ص۲۱؛ اقبال لاهوری، احیای فکر دینی، ص۷؛ عبدالکریم شهرستانی، الملل و النحل، ص۴۲؛ شهرستانی نوشته است: {{عربی\|المعارف کلها معقولة بالعقل، واجبة بنظر العقل و شکر المنعم واجب قبل ورود السمع و الحسن و القبح ذاتیتان للحسن و القبیح}}.</ref>؛ و دیگر آنکه معتقدند [[عقل]]، [[حسن و قبح افعال]] - حتی به معنای تعلق [[مدح]] و [[ذم]] - را [[درک]] می‌کند و در این باب پیرو [[شرع]] نیست<ref>علی بن محمد جرجانی، شرح المواقف، ج۸، ص۲۰۲-۲۰۴.</ref>؛ به عبارت دیگر برای [[افعال]] به [[حسن و قبح ذاتی]] قائل شدند؛ و سوم آنکه همان طور که [[توحید]] مهم‌ترین صفت ذات خداست، [[عدل]] را مهم‌ترین صفت فعل [[حضرت حق]] شمردند و همین صفت را مبدأ و منشأ [[احکام عقلی]] قرار دادند<ref>قاضی عبدالجبار معتزلی، طبقات المعتزله، ص۱۳۹.</ref>.
	*[[اخوان الصفا ]]- جماعتی که در [[قرن چهارم]] می‌زیسته‌اند و دارای مشرب [[فلسفی]] بوده‌اند. نیز در شمار کسانی هستند که [[نظام اخلاقی]] خود را بر [[عقل]] پایه گذاری کرده‌اند و از مایه‌هایی از ذوق هم بهره برده‌اند. رساله نهم از رسائل اخوان الصفا به [[اخلاق]] پرداخته است. این اثر در حوزه مبادی [[انسان]] شناختی [[علم اخلاق]] و تأکید بر [[جایگاه]] [[شریعت]] در دستگاه [[اخلاقی]]، اثری قابل اعتنا ارزیابی می‌شود، ولی در سرفصل‌های متداول [[علم اخلاق]] چندان مایه ور نیست<ref>کتاب شناخت اخلاق اسلامی، ص۱۰۸-۹۹.</ref>.		*[[اخوان الصفا]] - جماعتی که در [[قرن چهارم]] می‌زیسته‌اند و دارای مشرب [[فلسفی]] بوده‌اند. نیز در شمار کسانی هستند که [[نظام اخلاقی]] خود را بر [[عقل]] پایه گذاری کرده‌اند و از مایه‌هایی از ذوق هم بهره برده‌اند. رساله نهم از رسائل اخوان الصفا به [[اخلاق]] پرداخته است. این اثر در حوزه مبادی [[انسان]] شناختی [[علم اخلاق]] و تأکید بر [[جایگاه]] [[شریعت]] در دستگاه [[اخلاقی]]، اثری قابل اعتنا ارزیابی می‌شود، ولی در سرفصل‌های متداول [[علم اخلاق]] چندان مایه ور نیست<ref>کتاب شناخت اخلاق اسلامی، ص۱۰۸-۹۹.</ref>.
	*از آثاری که بر مشرب [[عقلی]] نگاشته شده است، به ذکر دو کتاب بسنده می‌کنیم:		*از آثاری که بر مشرب [[عقلی]] نگاشته شده است، به ذکر دو کتاب بسنده می‌کنیم:
	*'''۱. [[تهذیب الاخلاق وتطهیر الاعراق (کتاب)\|تهذیب الاخلاق وتطهیر الاعراق]]، [[احمد بن یعقوب بن علی مسکویه]]؛'''		*'''۱. [[تهذیب الاخلاق وتطهیر الاعراق (کتاب)\|تهذیب الاخلاق وتطهیر الاعراق]]، [[احمد بن یعقوب بن علی مسکویه]]؛'''