اخلاق دینی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۴ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۳

2025-09-24T06:13:38Z

Wasity در ‏۱۹ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۳

2025-08-19T20:13:13Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۴۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ~~دین~~		\| موضوع مرتبط = اخلاق
	\| عنوان مدخل = ~~دین~~		\| عنوان مدخل = اخلاق دینی
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =

Wasity: /* اخلاق دینی */

2025-08-15T10:05:15Z

اخلاق دینی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۵
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==~~اخلاق دینی~~==		==مقدمه==
	[[مسیحیت]] تا پیش از [[قرن چهارم]] میلادی بر تمام [[تمدن~~]] [[~~غربی]] [[سیطره]] یافت و این گستردگی [[فرهنگی]] نیاز به مجموعه‌ای معقول از [[اخلاق]] و امور فرامادی را ضروری و آگوستین در آثار خود مانند «[[شهر خدا]]» و ~~«اعترافات»~~ ترکیبی از اخلاق رواقی، [[فلسفه]] نوافلاطونی و [[اصول عقاید]] [[مسیحی]] و [[یهودی]] را مطرح کرد و دستورهای مسیحی پایه‌های [[نظام اخلاقی]] غرب را تشکیل داد. بیشتر نظریات ارزشی و [[اخلاقی]] از [[تعالیم]] [[کتاب مقدس]] گرفته شده بود و در قرون وسطی [[غلبه]] تعالیم مسیحی، نابودی ارزش‌های مکاتب [[دنیوی]] و [[وارستگی]] از [[لذات]] و [[تعلقات دنیوی]] مهم‌ترین شاخصه‌های مکاتب اخلاقی بود<ref>صانع پور، مریم، فلسفه اخلاق و دین، ص۱۷-۲۵.</ref>.		[[مسیحیت]] تا پیش از [[قرن چهارم]] میلادی بر تمام [[تمدن غربی]] [[سیطره]] یافت و این گستردگی [[فرهنگی]] نیاز به مجموعه‌ای معقول از [[اخلاق]] و امور فرامادی را ضروری و آگوستین در آثار خود مانند «[[شهر خدا]]» و «[[اعترافات]]» ترکیبی از اخلاق رواقی، [[فلسفه]] نوافلاطونی و [[اصول عقاید]] [[مسیحی]] و [[یهودی]] را مطرح کرد و دستورهای مسیحی پایه‌های [[نظام اخلاقی]] غرب را تشکیل داد. بیشتر نظریات ارزشی و [[اخلاقی]] از [[تعالیم]] [[کتاب مقدس]] گرفته شده بود و در قرون وسطی [[غلبه]] تعالیم مسیحی، نابودی ارزش‌های مکاتب [[دنیوی]] و [[وارستگی]] از [[لذات]] و [[تعلقات دنیوی]] مهم‌ترین شاخصه‌های مکاتب اخلاقی بود<ref>صانع پور، مریم، فلسفه اخلاق و دین، ص۱۷-۲۵.</ref>.
	اما عملکرد ریا‌کارانه و منافقانه سران [[کلیسا]]، بی‌توجهی به لذات دنیوی، نبود متن [[وحیانی]] [[تحریف]] ناشده و نبود [[قوانین اجتماعی]] جامع در مسیحیت سبب [[بی‌اعتمادی]] به [[دین]] در پی‌ریزی نظام اخلاقی شد و متفکران عصر [[رنسانس]] در پی تدوین اخلاقی بی‌ارتباط با دین بودند و در نتیجه، اخلاق [[سکولار]] شکل گرفت؛ ولی باید توجه داشت، انتقادات یادشده تنها به [[اخلاق مسیحی]] وارد است و موجب سلب اعتبار از [[اخلاق اسلامی]] نمی‌شود که بر اساس [[وحی]] تحریف ناشده تدوین شده است.		اما عملکرد ریا‌کارانه و منافقانه سران [[کلیسا]]، بی‌توجهی به لذات دنیوی، نبود متن [[وحیانی]] [[تحریف]] ناشده و نبود [[قوانین اجتماعی]] جامع در مسیحیت سبب [[بی‌اعتمادی]] به [[دین]] در پی‌ریزی نظام اخلاقی شد و متفکران عصر [[رنسانس]] در پی تدوین اخلاقی بی‌ارتباط با دین بودند و در نتیجه، اخلاق [[سکولار]] شکل گرفت؛ ولی باید توجه داشت، انتقادات یادشده تنها به [[اخلاق مسیحی]] وارد است و موجب سلب اعتبار از [[اخلاق اسلامی]] نمی‌شود که بر اساس [[وحی]] تحریف ناشده تدوین شده است.

Jaafari در ‏۱۳ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۴

2025-08-13T09:44:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۴
خط ۳۸:		خط ۳۸:

	[[رده:دین]]		[[رده:دین]]
			[[رده:اخلاق]]

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = دین | عنوان مدخل = دین | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==اخلاق دینی== مسیحیت تا پیش از قرن چهارم میلادی بر تمام تمدن غربی سیطره یافت و این گستردگی فرهنگی نیاز به مجموعه‌ای معقول از اخلاق و امور فرامادی ر...» ایجاد کرد

2025-08-13T07:20:25Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = دین | عنوان مدخل = دین | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==اخلاق دینی== مسیحیت تا پیش از قرن چهارم میلادی بر تمام تمدن غربی سیطره یافت و این گستردگی فرهنگی نیاز به مجموعه‌ای معقول از اخلاق و امور فرامادی ر...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = دین
| عنوان مدخل = دین
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==اخلاق دینی==
[[مسیحیت]] تا پیش از [[قرن چهارم]] میلادی بر تمام [[تمدن]] [[غربی]] [[سیطره]] یافت و این گستردگی [[فرهنگی]] نیاز به مجموعه‌ای معقول از [[اخلاق]] و امور فرامادی را ضروری و آگوستین در آثار خود مانند «[[شهر خدا]]» و «اعترافات» ترکیبی از اخلاق رواقی، [[فلسفه]] نوافلاطونی و [[اصول عقاید]] [[مسیحی]] و [[یهودی]] را مطرح کرد و دستورهای مسیحی پایه‌های [[نظام اخلاقی]] غرب را تشکیل داد. بیشتر نظریات ارزشی و [[اخلاقی]] از [[تعالیم]] [[کتاب مقدس]] گرفته شده بود و در قرون وسطی [[غلبه]] تعالیم مسیحی، نابودی ارزش‌های مکاتب [[دنیوی]] و [[وارستگی]] از [[لذات]] و [[تعلقات دنیوی]] مهم‌ترین شاخصه‌های مکاتب اخلاقی بود<ref>صانع پور، مریم، فلسفه اخلاق و دین، ص۱۷-۲۵.</ref>.
اما عملکرد ریا‌کارانه و منافقانه سران [[کلیسا]]، بی‌توجهی به لذات دنیوی، نبود متن [[وحیانی]] [[تحریف]] ناشده و نبود [[قوانین اجتماعی]] جامع در مسیحیت سبب [[بی‌اعتمادی]] به [[دین]] در پی‌ریزی نظام اخلاقی شد و متفکران عصر [[رنسانس]] در پی تدوین اخلاقی بی‌ارتباط با دین بودند و در نتیجه، اخلاق [[سکولار]] شکل گرفت؛ ولی باید توجه داشت، انتقادات یادشده تنها به [[اخلاق مسیحی]] وارد است و موجب سلب اعتبار از [[اخلاق اسلامی]] نمی‌شود که بر اساس [[وحی]] تحریف ناشده تدوین شده است.

طبق اخلاق دینی [[عقل]] و [[فطرت انسان]] گرچه توان [[فهم]] کلیات و [[اصول اخلاقی]] را دارد، ولی برای تعیین مصادیق و جزئیات آن به [[راهنمایی]] دین و وحی نیازمند است که صاحب آنها بر نیازهای فرد و [[جامعه]] اشراف داشته، و از آنچه [[سعادت دنیوی]] و [[اخروی]] [[انسان]] را فراهم می‌کند، [[آگاه]] است. عقل تمام [[انسان‌ها]] به خوبی [[عدالت]] [[حکم]] می‌کند؛ ولی در اینکه مصادیق این عدالت در [[جوامع]] و شرایط مختلف چیست، [[اختلاف]] نظر بسیاری وجود دارد و این خود دلیلی بر [[ناتوانی]] عقل در تعیین مصادیق است.<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق دینی (مقاله)|مقاله «اخلاق دینی»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۵۷.</ref>

==اخلاق دینی و [[عقلی]] بودن [[حسن و قبح]]==
[[عقل عملی]] یا [[وجدان]] گرچه منبع [[الهی]] برای فهم [[خوبی‌ها]] و بدی‌هاست، اما در عقل عملی نیز مانند [[عقل نظری]] [[خطا]] رخ می‌دهد، [[وجدان]] [[انسان]] در بسیاری مواقع [[فریب]] خورده، به طور صحیح [[قضاوت]] نمی‌کند و با تکرار [[بدی‌ها]] و [[زشتی‌ها]] رنگ باخته، حساسیت نخستین خود را از دست می‌دهد و حتی به سبب استمرار [[زشتی]] [[ارزش‌ها]] را [[ضد ارزش]] تلقی می‌کند<ref>رضایی، حسن‌رضا، اخلاق قرآنی با اخلاق سکولار چه تفاوتی دارد؟ ص۱۳۸.</ref>. از سوی دیگر، [[عقل انسان]] خود [[متواضعانه]] می‌پذیرد که به جزئیات [[معاد]] و [[سرنوشت]] [[ابدی]] [[انسان‌ها]] احاطه ندارد و تنها منبع [[شناخت]] در این موضوع [[وحی]] [[مصون از خطا]] و [[تحریف]] است؛ بنابراین، بدون استفاده از وحی پی‌ریزی [[اخلاق]] که [[هدف]] اصلی آن [[تأمین سعادت]] [[دنیا]] و [[آخرت]] انسان هاست، ممکن‌نیست.<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق دینی (مقاله)|مقاله «اخلاق دینی»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۵۸.</ref>

==[[سوء استفاده]] از [[اخلاق دینی]]==
ممکن است گفته شود که اخلاق دینی در بوته عمل [[تجربه]] مفیدی از خود نشان نداده است و در بسیاری از [[جوامع دینی]] نیز [[شاهد]] رفتارهای ضداخلاقی و [[ناشایست]] هستیم، اما باید به چند نکته توجه داشت:
#تنها جوامع دینی که اخلاق دینی در آنها [[حاکم]] است، چنین مشکلاتی ندارند و بسیاری از [[جوامع]] [[سکولار]] نیز از بی‌بندوباری و رفتارهای ضداخلاقی [[رنج]] می‌‌برند؛
# [[التزام]] نداشتن به اخلاق در جوامع دینی تنها نتیجه [[حاکمیت]] اخلاق دینی نشانگر [[ناکارآمدی]] آن نیست بلکه نتیجه مجموعه عواملی است؛ مانند: نبود [[شأن اجتماعی]] و [[حقوقی]] برای اخلاق نگاه تک‌بعدی به [[دین]]، نداشتن نگاه تکریم‌آمیز به [[علم اخلاق]]، حاکمیت [[علم]] سکولار و تأثیرات آن در بسیاری از محافل دانشگاهی، وجود [[بحران]] [[سنت]] و مدرنیته در کشورها و به دنبال آن وجود [[بحران هویت]] در جوامع سنتی که بی‌توجهی به [[مبانی اخلاق]] [[دینی]] را در پی دارد. همچنین، برخی پنداشته‌اند، اخلاق سکولار به علت داشتن مبانی اومانیستی، [[حق‌مدار]] و ناظر به [[حقوق]] انسان‌هاست؛ در حالی که اخلاق دینی همواره از [[تکالیف]] انسان‌ها در برابر [[خداوند]] سخن می‌گوید و به حقوق ایشان توجه ندارد.

ولی باید دانست:
# حقوق هیچ‌گاه از تکالیف، جدا و اساساً حقوق بدون تکالیف تحقق‌پذیر نیست.
# تکالیف [[اسلام]] مبتنی بر توجه به [[مصالح]] و [[مفاسد]] [[واقعی]] انسان‌ها و [[قوانین]] [[اخلاق اسلامی]] هماهنگ با [[فطرت انسانی]] و ناظر به نیازهای اصلی اوست و یکی از مهم‌ترین [[حقوق]] او یعنی حقِ تعالی و [[رشد معنوی]] را تأمین می‌کند. از [[حقوق فردی]] و [[اجتماعی]] [[انسان]] هیچ حقی مهم‌تر از [[حق]] صعود [[ملکوتی]] او و رسیدن به مرتبه [[خلافت الهی]] نیست که با [[سرنوشت]] [[جاودانه]] او مرتبط است و او برای تحقق این [[هدف]] به یک سری برنامه‌های [[اخلاقی]] نیاز دارد که [[اخلاق دینی]] عهده‌دار بیان آنهاست؛ از این‌رو هیچ تکلیفی گزاف و بدون در نظر گرفتن مبانی [[هستی‌شناختی]] و [[حقوقی]] وضع نمی‌شود.
#در بخش زیادی از [[فقه]] و [[اخلاق اسلامی]] در کنار توجه به [[تکالیف]]، به حقوق افراد توجه شده است<ref>خسروپناه، عبد الحسین، کلام جدید، ص۴۵۱-۴۵۲.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق دینی (مقاله)|مقاله «اخلاق دینی»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۵۸.</ref>

==مباحث اخلاقی [[قرآن]]==
[[مسائل اخلاقی]] قرآن در چهار محور اصلی است: مسائل مرتبط با [[خدا]] مانند [[خضوع]] و [[شکر منعم]]، مسائل مرتبط با [[مردم]] مانند تواضع و [[فداکاری]]، مسائل مرتبط با خود انسان مانند [[پاک‌سازی قلب]] و مسائل مرتبط با [[محیط زیست]] مانند [[اسراف]] نکردن و تخریب که این نشان دهنده [[جامعیت]] اخلاق دینی [[اسلامی]] است<ref>اخلاق قرآنی با اخلاق سکولار چه تفاوتی دارد، ص۱۴۱.</ref>.
امروزه بسیاری از [[فیلسوفان]] [[اخلاق]] در غرب نیز به اخلاق دینی [[گرایش]] دارند که البته تقریر ایشان از اخلاق دینی با بیان فیلسوفان اخلاق [[مسلمان]] و [[فلسفه اخلاق]] قرون وسطی تفاوت‌های جدی دارد؛ زیرا در آن به جای بهره بردن از [[الهیات]] قدیم و [[کتاب مقدس]] از [[تجارب دینی]] استفاده می‌شود و [[انسان‌ها]] بدون واسطه [[کلیسا]] و حتی [[پیامبران]] می‌‌توانند با تجارب شخصی و [[عرفانی]] خود با خدا ارتباط داشته باشند و [[ایمان]] به جای [[استوار]] شدن بر پایه‌های [[عقلانی]] بر نوعی شورمندی، خطر کردن و [[تصمیم‌گیری]] بدون [[تعقل]] مبتنی شده است<ref>صانع‌پور، مریم، فلسفه اخلاق و دین، ص۹۰-۹۲.</ref>. این امر از پایه‌های «ایمان‌گرایی» است که توضیح بیشتر آن در زیر همان عنوان آمده است.<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق دینی (مقاله)|مقاله «اخلاق دینی»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۵۹.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010879.jpg|22px]] [[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق دینی (مقاله)|مقاله «اخلاق دینی»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:دین]]