اخلاق سکولار - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۴ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۰

2025-09-24T06:20:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۰
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	[[اخلاق]] [[سکولار]] گرایشی است که فرد دارای آن طرفدار و مروج حذف و یا [[بی‌اعتنایی]] و به حاشیه راندن [[دین]] در ساحت اخلاق است. صاحب این [[تفکر]] [[گمان]] می‌کند اصول و [[قواعد]] [[اخلاقی]] را باید تنها بر مبنای [[حیات]] این [[جهان]] و [[رفاه]] [[اجتماعی]] و بدون توجه به دین تعیین کرد و در این دیدگاه، [[هدف]] اصلی اخلاق فراهم کردن رفاه اجتماعی و [[خوشی]] [[دنیوی]] است و با حذف دین [[عقل]] خود بنیاد و [[علم بشر]] [[جانشین]] [[مرجعیت دینی]] در تنظیم اصول و قواعد اخلاقی می‌‌شود.		[[اخلاق]] [[سکولار]] گرایشی است که فرد دارای آن طرفدار و مروج حذف و یا بی‌اعتنایی و به حاشیه راندن [[دین]] در ساحت اخلاق است. صاحب این [[تفکر]] [[گمان]] می‌کند اصول و قواعد [[اخلاقی]] را باید تنها بر مبنای [[حیات]] این [[جهان]] و [[رفاه]] [[اجتماعی]] و بدون توجه به دین تعیین کرد و در این دیدگاه، [[هدف]] اصلی اخلاق فراهم کردن رفاه اجتماعی و [[خوشی]] [[دنیوی]] است و با حذف دین [[عقل]] خود بنیاد و علم بشر [[جانشین]] [[مرجعیت دینی]] در تنظیم اصول و قواعد اخلاقی می‌‌شود.

	اخلاق سکولار از محصولات دوران [[رنسانس]] است و برخی بنتام و ماکیاولی را قهرمانان وارونه کردن اخلاق می‌دانند، ولی نخستین بار برنارد ماندویل (۱۷۳۳-۱۶۷۰) [[فضائل اخلاقی]] آن دوران را که غالباً برگرفته از [[ادیان]] بود، [[رذائل اخلاقی]] و در مقابل، رذائل اخلاقی را [[فضیلت]] دانست. او در کتاب [[افسانه]] زنبوران [[معتقد]] شد جوامعی که رذائل اخلاقی نداشته باشند، محکوم به [[شکست]] هستند<ref>بلاستر آر، آنتونی، ظهور و سقوط لیبرالیسم غرب، ترجمه عباس مخبر، ص۴۸؛ همچنین ر.ک: سروش، عبد الکریم، معیشت و فضیلت، بحثی در تفاعل توسعه و اخلاق، ش ۲۵.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)\|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۰.</ref>		اخلاق سکولار از محصولات دوران [[رنسانس]] است و برخی بنتام و ماکیاولی را قهرمانان وارونه کردن اخلاق می‌دانند، ولی نخستین بار برنارد ماندویل (۱۷۳۳-۱۶۷۰) [[فضائل اخلاقی]] آن دوران را که غالباً برگرفته از [[ادیان]] بود، [[رذائل اخلاقی]] و در مقابل، رذائل اخلاقی را [[فضیلت]] دانست. او در کتاب [[افسانه]] زنبوران [[معتقد]] شد جوامعی که رذائل اخلاقی نداشته باشند، محکوم به [[شکست]] هستند<ref>بلاستر آر، آنتونی، ظهور و سقوط لیبرالیسم غرب، ترجمه عباس مخبر، ص۴۸؛ همچنین ر.ک: سروش، عبد الکریم، معیشت و فضیلت، بحثی در تفاعل توسعه و اخلاق، ش ۲۵.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)\|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۰.</ref>

	==علل پیدایش اخلاق سکولار==		== علل پیدایش اخلاق سکولار ==
	#نبود متن [[وحیانی]] [[تحریف]] نشده؛ این امر سبب کاهش [[اعتماد]] [[مسیحیان]] به [[اخلاق دینی]] شد.		# نبود متن [[وحیانی]] [[تحریف]] نشده؛ این امر سبب کاهش اعتماد [[مسیحیان]] به [[اخلاق دینی]] شد.
	#نبود [[قوانین اجتماعی]] برخاسته از [[آموزه‌های دینی]] [[مسیحیت]]؛ این امر سبب شد اخلاق دینی ناکارآمد جلوه کند و متفکران دوران رنسانس عقل خود بنیاد را [[مسئول]] [[قانون‌گذاری]] بدانند<ref>قراملکی، محمدحسن، سکولاریسم در مسیحیت و اسلام، ص۳۶.</ref>.		# نبود [[قوانین اجتماعی]] برخاسته از [[آموزه‌های دینی]] [[مسیحیت]]؛ این امر سبب شد اخلاق دینی ناکارآمد جلوه کند و متفکران دوران رنسانس عقل خود بنیاد را [[مسئول]] [[قانون‌گذاری]] بدانند<ref>قراملکی، محمدحسن، سکولاریسم در مسیحیت و اسلام، ص۳۶.</ref>.
	#نوع نگاه مسیحیت به [[زندگی دنیوی]]؛ تلقی مسیحیت آن [[روز]] از [[زندگی]] [[انسان]] در [[دنیا]] و [[لزوم]] ترک لذت‌های دنیوی و یا تک‌بعدی نگری ایشان و به عبارت خلاصه [[رهبانیت]] تأکید شده در مسیحیت سبب شد [[انسان‌ها]] از الگوهای دیگری برای تدوین [[اخلاق اجتماعی]] خود استفاده کنند<ref>رشاد علی‌اکبر، دموکراسی قدسی، ص۲۶-۲۷.</ref>.		# نوع نگاه مسیحیت به [[زندگی دنیوی]]؛ تلقی مسیحیت آن [[روز]] از [[زندگی]] [[انسان]] در [[دنیا]] و [[لزوم]] ترک لذت‌های دنیوی و یا تک‌بعدی نگری ایشان و به عبارت خلاصه [[رهبانیت]] تأکید شده در مسیحیت سبب شد [[انسان‌ها]] از الگوهای دیگری برای تدوین [[اخلاق اجتماعی]] خود استفاده کنند<ref>رشاد علی‌اکبر، دموکراسی قدسی، ص۲۶-۲۷.</ref>.
	# [[آلودگی]] سران ~~[[کلیسا]]؛~~ در دورانی که رهبانیت به صورت فضیلت [[ترویج]] می‌‌شد، [[فساد مالی]] سران کلیسا سبب خنده‌دار جلوه کردن اخلاق دینی [[مسیحی]] شد<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۵۱.</ref>.		# [[آلودگی]] سران کلیسا؛ در دورانی که رهبانیت به صورت فضیلت ترویج می‌‌شد، [[فساد مالی]] سران کلیسا سبب خنده‌دار جلوه کردن اخلاق دینی [[مسیحی]] شد<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۵۱.</ref>.
	روشن است که این اشکالات درباره [[اخلاق دینی]] [[مسیحی]] است و موجب بی‌اعتباری مطلق اخلاق دینی نمی‌شود.<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)\|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۰.</ref>		روشن است که این اشکالات درباره [[اخلاق دینی]] [[مسیحی]] است و موجب بی‌اعتباری مطلق اخلاق دینی نمی‌شود<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)\|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۰.</ref>.

	==[[مبانی اخلاق]] [[سکولار]]==		== [[مبانی اخلاق]] [[سکولار]] ==
	برخی از مهم‌ترین مبانی [[باطل]] [[اخلاق]] سکولار که پایه‌های اصلی آن محسوب می‌‌شوند:		برخی از مهم‌ترین مبانی [[باطل]] [[اخلاق]] سکولار که پایه‌های اصلی آن محسوب می‌‌شوند:
	# '''[[اصالت ماده]]''': بدیهی است با منحصر دانستن [[حقیقت]] در [[امور مادی]] و پوچ انگاشتن ~~ا[[مور]]~~ غیر مادی مفاهیمی چون [[خدا]]، [[جهان آخرت]]، [[وحی]] و... بی‌معنا تلقی و ارزش‌هایی غیر از [[اصول اخلاقی]] [[دین]] [[حاکم]] می‌‌شود<ref>لگنهاوزن، محمد، اخلاق و پیوند آن با دین، ص۵۲؛ عبدالرسول بیات و دیگران، فرهنگ واژه‌ها، ص۴۸۲-۴۸۳.</ref>.		# '''اصالت ماده''': بدیهی است با منحصر دانستن [[حقیقت]] در امور مادی و پوچ انگاشتن امور غیر مادی مفاهیمی چون [[خدا]]، [[جهان آخرت]]، [[وحی]] و... بی‌معنا تلقی و ارزش‌هایی غیر از [[اصول اخلاقی]] [[دین]] [[حاکم]] می‌‌شود<ref>لگنهاوزن، محمد، اخلاق و پیوند آن با دین، ص۵۲؛ عبدالرسول بیات و دیگران، فرهنگ واژه‌ها، ص۴۸۲-۴۸۳.</ref>.
	# '''[[عقل‌گرایی]] [[دوران روشنگری]]''': نتیجه عقل‌گرایی دوران روشنگری که البته غیر از عقل‌گرایی [[فلسفی]] است، آن شد که [[عقل]] [[بشر]] خودبنیاد و در حل مسائل فردی و [[اجتماعی]] خود، [[بی‌نیاز]] از دین است<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۱۱۸.</ref>.		# '''[[عقل‌گرایی]] دوران روشنگری''': نتیجه عقل‌گرایی دوران روشنگری که البته غیر از عقل‌گرایی [[فلسفی]] است، آن شد که [[عقل]] [[بشر]] خودبنیاد و در حل مسائل فردی و [[اجتماعی]] خود، بی‌نیاز از دین است<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۱۱۸.</ref>.
	# '''[[نسبیت‌گرایی]]''': با پذیرش نسبیت‌گرایی ارزش‌های مطلق و همیشگی دین جای خود را به ارزش‌هایی داد که وابسته به افراد و شرائط موجود هستند<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۱۱۴.</ref>.		# '''نسبیت‌گرایی''': با پذیرش نسبیت‌گرایی ارزش‌های مطلق و همیشگی دین جای خود را به ارزش‌هایی داد که وابسته به افراد و شرائط موجود هستند<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۱۱۴.</ref>.
	# '''[[اومانیسم]]''': طبق نگرش اومانیستی، [[کمال انسان]] با [[لذت]] بردن و [[رفاه]] داشتن او در [[دنیا]] معنا می‌‌یابد و نه با خدا و اخلاق و [[هدف]] [[انسان‌ها]] [[عشق]] به خود و کسب بیشترین [[منفعت]] دانسته و [[تهذیب روح]] و صعود به خود [[الهی]] بی‌معنا تلقی می‌‌شود<ref>شجاعی زند، علی‌رضا، عرفی شدن در تجربه مسیحی و اسلامی، ص۸۳.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)\|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۱.</ref>		# '''[[اومانیسم]]''': طبق نگرش اومانیستی، [[کمال انسان]] با [[لذت]] بردن و [[رفاه]] داشتن او در [[دنیا]] معنا می‌‌یابد و نه با خدا و اخلاق و [[هدف]] [[انسان‌ها]] [[عشق]] به خود و کسب بیشترین منفعت دانسته و [[تهذیب روح]] و صعود به خود [[الهی]] بی‌معنا تلقی می‌‌شود<ref>شجاعی زند، علی‌رضا، عرفی شدن در تجربه مسیحی و اسلامی، ص۸۳.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)\|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۱.</ref>

			== آثار اخلاق سکولار ==
			# بی‌اعتنایی به حیات اخروی بشر موجب شده است که [[پیروان]] این اخلاق غایت اخلاق را [[سعادت دنیوی]] او بدانند و برای بهره‌مندی [[انسان]] از دنیا هیچ محدودیتی قائل نباشند. در این‌گونه اخلاق، انسان حداکثر [[آزادی]] را دارد و تنها قیدی که آزادی او را محدود می‌کند، این است که آزادی او موجب سلب آزادی از دیگران نشود<ref>فرهنگ واژه‌ها، ص۳۲۸.</ref>. درحالی‌که در اخلاق دینی از [[اعتقادات]] صحیح پایه اخلاق صحیح است و بدون بهره‌مندی از آن پایه‌ریزی اخلاق جامع ممکن نیست. همچنین در بسیاری از جزئیات [[اخلاقی]] که عقل بدان‌ها راهی ندارد نیز باید از [[دین]] و [[تعالیم وحی]] که ناظر به [[سعادت دنیا]] و [[آخرت]] افراد و [[جوامع]] است، کمک گرفت.
			# همچنین با [[تغییر]] ملاک‌ها و معیارها در [[اخلاق]] [[سکولار]] [[فضائل]] جای خود را به [[رذائل]] داده، [[رذائل اخلاقی]] [[جانشین]] فضائل شدند. طرفداران اخلاق سکولار با این توجیه که با نبود زیاده‌طلبی در [[جامعه]] [[بازار]] [[تجارت]] رونق نمی‌گیرد، آن را یکی از فضائل قلمداد کردند و نیز خودنمایی و لاف‌زنی را با این توجیه که انگیزه فعالیت دانشمندان می‌شود، [[نیکو]] و پسندیده دانستند و به همین ترتیب [[خودخواهی]] به جای [[نوع‌دوستی]]، [[حق‌جویی]] به جای [[مصلحت‌اندیشی]]، [[لذت‌طلبی]] به جای تعالی‌خواهی، [[عافیت‌طلبی]] به جای [[سعادت‌طلبی]]، تساهل و [[تسامح]] به جای [[تعصب]] و [[غیرت دینی]] از [[فضائل اخلاقی]] شمرده شدند<ref>سروش، عبدالکریم، معنا و مبنای سکولاریسم، ص۱۲-۱۳.</ref>.
			# اخلاق سکولار [[انسان]] را به خودخواهی و فردگرایی کشانده او را به [[سعادت]] دیگران بی‌اهمیت می‌کند؛ چراکه در این [[نظام]] برای کسی که منفعت خود را در تزاحم با منافع دیگران می‌بیند، عمل به [[انصاف]] و [[عدالت]] بی‌معناست<ref>خسروپناه، عبدالحسین، کلام جدید، ص۴۳۹.</ref>.

	~~==آثار اخلاق سکولار==~~		شخصی و نسبی شدن اخلاق<ref>نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۳۹.</ref>، تکثرگرایی اخلاقی<ref>نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۴۳.</ref> و پوچ‌انگاری [[اخلاقی]]<ref>نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۶۰.</ref> از دیگران آثار زیان‌بار اخلاق سکولار است که در جای خود بطلان همه ثابت شده است<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)\|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۱.</ref>.
	# [[بی‌اعتنایی]] به [[حیات اخروی]] بشر موجب شده است که [[پیروان]] این اخلاق [[غایت]] اخلاق را [[سعادت دنیوی]] او بدانند و برای بهره‌مندی [[انسان]] از دنیا هیچ محدودیتی قائل نباشند. در این‌گونه اخلاق، انسان حداکثر [[آزادی]] را دارد و تنها قیدی که آزادی او را محدود می‌کند، این است که آزادی او موجب سلب آزادی از دیگران نشود<ref>فرهنگ واژه‌ها، ص۳۲۸.</ref>. درحالی‌که در اخلاق دینی از [[اعتقادات]] صحیح پایه اخلاق صحیح است و بدون بهره‌مندی از آن پایه‌ریزی اخلاق جامع ممکن نیست. همچنین در بسیاری از جزئیات [[اخلاقی]] که عقل بدان‌ها راهی ندارد نیز باید از [[دین]] و [[تعالیم وحی]] که ناظر به [[سعادت دنیا]] و [[آخرت]] افراد و [[جوامع]] است، کمک گرفت.
	#همچنین با [[تغییر]] ملاک‌ها و معیارها در [[اخلاق]] [[سکولار]] [[فضائل]] جای خود را به [[رذائل]] داده، [[رذائل اخلاقی]] [[جانشین]] فضائل شدند. طرفداران اخلاق سکولار با این توجیه که با نبود زیاده‌طلبی در [[جامعه]] [[بازار]] [[تجارت]] رونق نمی‌گیرد، آن را یکی از فضائل قلمداد کردند و نیز خودنمایی و لاف‌زنی را با این توجیه که انگیزه فعالیت [[دانشمندان]] می‌شود، [[نیکو]] و [[پسندیده]] دانستند و به همین ترتیب [[خودخواهی]] به جای [[نوع‌دوستی]]، [[حق‌جویی]] به جای [[مصلحت‌اندیشی]]، [[لذت‌طلبی]] به جای تعالی‌خواهی، [[عافیت‌طلبی]] به جای [[سعادت‌طلبی]]، تساهل و [[تسامح]] به جای [[تعصب]] و [[غیرت دینی]] از [[فضائل اخلاقی]] شمرده شدند<ref>سروش، عبدالکریم، معنا و مبنای سکولاریسم، ص۱۲-۱۳.</ref>.
	# اخلاق سکولار [[انسان]] را به خودخواهی و [[فردگرایی]] کشانده او را به [[سعادت]] دیگران بی‌اهمیت می‌کند؛ چراکه در این [[نظام]] برای کسی که [[منفعت]] خود را در [[تزاحم]] با [[منافع]] دیگران می‌بیند، عمل به [[انصاف]] و [[عدالت]] بی‌معناست<ref>خسروپناه، عبدالحسین، کلام جدید، ص۴۳۹.</ref>.
	شخصی و نسبی شدن اخلاق<ref>نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۳۹.</ref>، [[تکثرگرایی اخلاقی]]<ref>نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۴۳.</ref> و پوچ‌انگاری [[اخلاقی]]<ref>نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۶۰.</ref> از دیگران آثار زیان‌بار اخلاق سکولار است که در جای خود بطلان همه ثابت شده است.<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)\|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۱.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: /* مبانی اخلاق سکولار */

2025-08-15T10:01:35Z

مبانی اخلاق سکولار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۱
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	==[[مبانی اخلاق]] [[سکولار]]==		==[[مبانی اخلاق]] [[سکولار]]==
	برخی از مهم‌ترین مبانی [[باطل]] [[اخلاق]] سکولار که پایه‌های اصلی آن محسوب می‌‌شوند:		برخی از مهم‌ترین مبانی [[باطل]] [[اخلاق]] سکولار که پایه‌های اصلی آن محسوب می‌‌شوند:
	#اصالت ماده: بدیهی است با منحصر دانستن [[حقیقت]] در [[امور مادی]] و پوچ انگاشتن ا[[مور]] غیر مادی مفاهیمی چون [[خدا]]، [[جهان آخرت]]، [[وحی]] و... بی‌معنا تلقی و ارزش‌هایی غیر از [[اصول اخلاقی]] [[دین]] [[حاکم]] می‌‌شود<ref>لگنهاوزن، محمد، اخلاق و پیوند آن با دین، ص۵۲؛ عبدالرسول بیات و دیگران، فرهنگ واژه‌ها، ص۴۸۲-۴۸۳.</ref>.		# '''[[اصالت ماده]]''': بدیهی است با منحصر دانستن [[حقیقت]] در [[امور مادی]] و پوچ انگاشتن ا[[مور]] غیر مادی مفاهیمی چون [[خدا]]، [[جهان آخرت]]، [[وحی]] و... بی‌معنا تلقی و ارزش‌هایی غیر از [[اصول اخلاقی]] [[دین]] [[حاکم]] می‌‌شود<ref>لگنهاوزن، محمد، اخلاق و پیوند آن با دین، ص۵۲؛ عبدالرسول بیات و دیگران، فرهنگ واژه‌ها، ص۴۸۲-۴۸۳.</ref>.
	# [[عقل‌گرایی]] ~~دوران~~ [[روشنگری]]: نتیجه عقل‌گرایی دوران روشنگری که البته غیر از عقل‌گرایی [[فلسفی]] است، آن شد که [[عقل]] [[بشر]] خودبنیاد و در حل مسائل فردی و [[اجتماعی]] خود، [[بی‌نیاز]] از دین است<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۱۱۸.</ref>.		# '''[[عقل‌گرایی]] [[دوران روشنگری]]''': نتیجه عقل‌گرایی دوران روشنگری که البته غیر از عقل‌گرایی [[فلسفی]] است، آن شد که [[عقل]] [[بشر]] خودبنیاد و در حل مسائل فردی و [[اجتماعی]] خود، [[بی‌نیاز]] از دین است<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۱۱۸.</ref>.
	#نسبیت‌گرایی: با پذیرش نسبیت‌گرایی ارزش‌های مطلق و همیشگی دین جای خود را به ارزش‌هایی داد که وابسته به افراد و شرائط موجود هستند<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۱۱۴.</ref>.		# '''[[نسبیت‌گرایی]]''': با پذیرش نسبیت‌گرایی ارزش‌های مطلق و همیشگی دین جای خود را به ارزش‌هایی داد که وابسته به افراد و شرائط موجود هستند<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۱۱۴.</ref>.
	# [[اومانیسم]]: طبق نگرش اومانیستی، [[کمال انسان]] با [[لذت]] بردن و [[رفاه]] داشتن او در [[دنیا]] معنا می‌‌یابد و نه با خدا و اخلاق و [[هدف]] [[انسان‌ها]] [[عشق]] به خود و کسب بیشترین [[منفعت]] دانسته و [[تهذیب روح]] و صعود به خود [[الهی]] بی‌معنا تلقی می‌‌شود<ref>شجاعی زند، علی‌رضا، عرفی شدن در تجربه مسیحی و اسلامی، ص۸۳.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)\|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۱.</ref>		# '''[[اومانیسم]]''': طبق نگرش اومانیستی، [[کمال انسان]] با [[لذت]] بردن و [[رفاه]] داشتن او در [[دنیا]] معنا می‌‌یابد و نه با خدا و اخلاق و [[هدف]] [[انسان‌ها]] [[عشق]] به خود و کسب بیشترین [[منفعت]] دانسته و [[تهذیب روح]] و صعود به خود [[الهی]] بی‌معنا تلقی می‌‌شود<ref>شجاعی زند، علی‌رضا، عرفی شدن در تجربه مسیحی و اسلامی، ص۸۳.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی\|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)\|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۱.</ref>

	==آثار اخلاق سکولار==		==آثار اخلاق سکولار==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اخلاق | عنوان مدخل = اخلاق | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== اخلاق سکولار گرایشی است که فرد دارای آن طرفدار و مروج حذف و یا بی‌اعتنایی و به حاشیه راندن دین در ساحت اخلاق است. صاحب این تفکر گمان می‌...» ایجاد کرد

2025-08-13T09:47:33Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اخلاق | عنوان مدخل = اخلاق | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== اخلاق سکولار گرایشی است که فرد دارای آن طرفدار و مروج حذف و یا بی‌اعتنایی و به حاشیه راندن دین در ساحت اخلاق است. صاحب این تفکر گمان می‌...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = اخلاق
| عنوان مدخل = اخلاق
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
[[اخلاق]] [[سکولار]] گرایشی است که فرد دارای آن طرفدار و مروج حذف و یا [[بی‌اعتنایی]] و به حاشیه راندن [[دین]] در ساحت اخلاق است. صاحب این [[تفکر]] [[گمان]] می‌کند اصول و [[قواعد]] [[اخلاقی]] را باید تنها بر مبنای [[حیات]] این [[جهان]] و [[رفاه]] [[اجتماعی]] و بدون توجه به دین تعیین کرد و در این دیدگاه، [[هدف]] اصلی اخلاق فراهم کردن رفاه اجتماعی و [[خوشی]] [[دنیوی]] است و با حذف دین [[عقل]] خود بنیاد و [[علم بشر]] [[جانشین]] [[مرجعیت دینی]] در تنظیم اصول و قواعد اخلاقی می‌‌شود.
اخلاق سکولار از محصولات دوران [[رنسانس]] است و برخی بنتام و ماکیاولی را قهرمانان وارونه کردن اخلاق می‌دانند، ولی نخستین بار برنارد ماندویل (۱۷۳۳-۱۶۷۰) [[فضائل اخلاقی]] آن دوران را که غالباً برگرفته از [[ادیان]] بود، [[رذائل اخلاقی]] و در مقابل، رذائل اخلاقی را [[فضیلت]] دانست. او در کتاب [[افسانه]] زنبوران [[معتقد]] شد جوامعی که رذائل اخلاقی نداشته باشند، محکوم به [[شکست]] هستند<ref>بلاستر آر، آنتونی، ظهور و سقوط لیبرالیسم غرب، ترجمه عباس مخبر، ص۴۸؛ همچنین ر.ک: سروش، عبد الکریم، معیشت و فضیلت، بحثی در تفاعل توسعه و اخلاق، ش ۲۵.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۰.</ref>

==علل پیدایش اخلاق سکولار==
#نبود متن [[وحیانی]] [[تحریف]] نشده؛ این امر سبب کاهش [[اعتماد]] [[مسیحیان]] به [[اخلاق دینی]] شد.
#نبود [[قوانین اجتماعی]] برخاسته از [[آموزه‌های دینی]] [[مسیحیت]]؛ این امر سبب شد اخلاق دینی ناکارآمد جلوه کند و متفکران دوران رنسانس عقل خود بنیاد را [[مسئول]] [[قانون‌گذاری]] بدانند<ref>قراملکی، محمدحسن، سکولاریسم در مسیحیت و اسلام، ص۳۶.</ref>.
#نوع نگاه مسیحیت به [[زندگی دنیوی]]؛ تلقی مسیحیت آن [[روز]] از [[زندگی]] [[انسان]] در [[دنیا]] و [[لزوم]] ترک لذت‌های دنیوی و یا تک‌بعدی نگری ایشان و به عبارت خلاصه [[رهبانیت]] تأکید شده در مسیحیت سبب شد [[انسان‌ها]] از الگوهای دیگری برای تدوین [[اخلاق اجتماعی]] خود استفاده کنند<ref>رشاد علی‌اکبر، دموکراسی قدسی، ص۲۶-۲۷.</ref>.
# [[آلودگی]] سران [[کلیسا]]؛ در دورانی که رهبانیت به صورت فضیلت [[ترویج]] می‌‌شد، [[فساد مالی]] سران کلیسا سبب خنده‌دار جلوه کردن اخلاق دینی [[مسیحی]] شد<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۵۱.</ref>.
روشن است که این اشکالات درباره [[اخلاق دینی]] [[مسیحی]] است و موجب بی‌اعتباری مطلق اخلاق دینی نمی‌شود.<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۰.</ref>

==[[مبانی اخلاق]] [[سکولار]]==
برخی از مهم‌ترین مبانی [[باطل]] [[اخلاق]] سکولار که پایه‌های اصلی آن محسوب می‌‌شوند:
#اصالت ماده: بدیهی است با منحصر دانستن [[حقیقت]] در [[امور مادی]] و پوچ انگاشتن ا[[مور]] غیر مادی مفاهیمی چون [[خدا]]، [[جهان آخرت]]، [[وحی]] و... بی‌معنا تلقی و ارزش‌هایی غیر از [[اصول اخلاقی]] [[دین]] [[حاکم]] می‌‌شود<ref>لگنهاوزن، محمد، اخلاق و پیوند آن با دین، ص۵۲؛ عبدالرسول بیات و دیگران، فرهنگ واژه‌ها، ص۴۸۲-۴۸۳.</ref>.
# [[عقل‌گرایی]] دوران [[روشنگری]]: نتیجه عقل‌گرایی دوران روشنگری که البته غیر از عقل‌گرایی [[فلسفی]] است، آن شد که [[عقل]] [[بشر]] خودبنیاد و در حل مسائل فردی و [[اجتماعی]] خود، [[بی‌نیاز]] از دین است<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۱۱۸.</ref>.
#نسبیت‌گرایی: با پذیرش نسبیت‌گرایی ارزش‌های مطلق و همیشگی دین جای خود را به ارزش‌هایی داد که وابسته به افراد و شرائط موجود هستند<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۱۱۴.</ref>.
# [[اومانیسم]]: طبق نگرش اومانیستی، [[کمال انسان]] با [[لذت]] بردن و [[رفاه]] داشتن او در [[دنیا]] معنا می‌‌یابد و نه با خدا و اخلاق و [[هدف]] [[انسان‌ها]] [[عشق]] به خود و کسب بیشترین [[منفعت]] دانسته و [[تهذیب روح]] و صعود به خود [[الهی]] بی‌معنا تلقی می‌‌شود<ref>شجاعی زند، علی‌رضا، عرفی شدن در تجربه مسیحی و اسلامی، ص۸۳.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۱.</ref>

==آثار اخلاق سکولار==
# [[بی‌اعتنایی]] به [[حیات اخروی]] بشر موجب شده است که [[پیروان]] این اخلاق [[غایت]] اخلاق را [[سعادت دنیوی]] او بدانند و برای بهره‌مندی [[انسان]] از دنیا هیچ محدودیتی قائل نباشند. در این‌گونه اخلاق، انسان حداکثر [[آزادی]] را دارد و تنها قیدی که آزادی او را محدود می‌کند، این است که آزادی او موجب سلب آزادی از دیگران نشود<ref>فرهنگ واژه‌ها، ص۳۲۸.</ref>. درحالی‌که در اخلاق دینی از [[اعتقادات]] صحیح پایه اخلاق صحیح است و بدون بهره‌مندی از آن پایه‌ریزی اخلاق جامع ممکن نیست. همچنین در بسیاری از جزئیات [[اخلاقی]] که عقل بدان‌ها راهی ندارد نیز باید از [[دین]] و [[تعالیم وحی]] که ناظر به [[سعادت دنیا]] و [[آخرت]] افراد و [[جوامع]] است، کمک گرفت.
#همچنین با [[تغییر]] ملاک‌ها و معیارها در [[اخلاق]] [[سکولار]] [[فضائل]] جای خود را به [[رذائل]] داده، [[رذائل اخلاقی]] [[جانشین]] فضائل شدند. طرفداران اخلاق سکولار با این توجیه که با نبود زیاده‌طلبی در [[جامعه]] [[بازار]] [[تجارت]] رونق نمی‌گیرد، آن را یکی از فضائل قلمداد کردند و نیز خودنمایی و لاف‌زنی را با این توجیه که انگیزه فعالیت [[دانشمندان]] می‌شود، [[نیکو]] و [[پسندیده]] دانستند و به همین ترتیب [[خودخواهی]] به جای [[نوع‌دوستی]]، [[حق‌جویی]] به جای [[مصلحت‌اندیشی]]، [[لذت‌طلبی]] به جای تعالی‌خواهی، [[عافیت‌طلبی]] به جای [[سعادت‌طلبی]]، تساهل و [[تسامح]] به جای [[تعصب]] و [[غیرت دینی]] از [[فضائل اخلاقی]] شمرده شدند<ref>سروش، عبدالکریم، معنا و مبنای سکولاریسم، ص۱۲-۱۳.</ref>.
# اخلاق سکولار [[انسان]] را به خودخواهی و [[فردگرایی]] کشانده او را به [[سعادت]] دیگران بی‌اهمیت می‌کند؛ چراکه در این [[نظام]] برای کسی که [[منفعت]] خود را در [[تزاحم]] با [[منافع]] دیگران می‌بیند، عمل به [[انصاف]] و [[عدالت]] بی‌معناست<ref>خسروپناه، عبدالحسین، کلام جدید، ص۴۳۹.</ref>.
شخصی و نسبی شدن اخلاق<ref>نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۳۹.</ref>، [[تکثرگرایی اخلاقی]]<ref>نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۴۳.</ref> و پوچ‌انگاری [[اخلاقی]]<ref>نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۶۰.</ref> از دیگران آثار زیان‌بار اخلاق سکولار است که در جای خود بطلان همه ثابت شده است.<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۱.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010879.jpg|22px]] [[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اخلاق ]]