ادب در معارف و سیره پیامبران - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۵۳

2026-04-29T05:53:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = ادب\| عنوان مدخل = ادب\| مداخل مرتبط = [[ادب در قرآن]] - [[ادب در حدیث]] - [[ادب در نهج البلاغه]] - [[ادب در فقه اسلامی]] - [[ادب در معارف و سیره پیامبران]] - [[ادب در معارف و سیره نبوی]] - [[ادب در معارف و سیره فاطمی]] - [[ادب در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط
			\| موضوع مرتبط = ادب
			\| عنوان مدخل = ادب
			\| مداخل مرتبط = [[ادب در لغت]] - [[ادب در قرآن]] - [[ادب در حدیث]] - [[ادب در نهج البلاغه]] - [[ادب در فقه اسلامی]] - [[ادب در عرفان اسلامی]] - [[ادب در معارف و سیره پیامبران]] - [[ادب در معارف و سیره نبوی]] - [[ادب در معارف و سیره فاطمی]] - [[ادب در معارف و سیره رضوی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani: /* مقدمه */

2025-05-17T09:40:14Z

مقدمه

نمایش تغییرات

Msadeq در ‏۷ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۵۶

2023-08-07T10:56:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۲۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = ادب\| عنوان مدخل = ادب\| مداخل مرتبط = [[ادب در قرآن]] - [[ادب در حدیث]] - [[ادب در نهج البلاغه]] - [[ادب در فقه اسلامی]] - [[ادب در معارف و سیره پیامبران]] - [[ادب در معارف و سیره نبوی]] - [[ادب در معارف و سیره فاطمی]] - [[ادب در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}
	\| موضوع مرتبط = ادب
	\| عنوان مدخل = ادب
	\| مداخل مرتبط = [[ادب در قرآن]] - [[ادب در حدیث]] - [[ادب در نهج البلاغه]] - [[ادب در فقه اسلامی]] - [[ادب در معارف و سیره پیامبران]] - [[ادب در معارف و سیره نبوی]] - [[ادب در معارف و سیره فاطمی]] - [[ادب در معارف و سیره رضوی]]
	\| پرسش مرتبط =
	}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
خط ۱۳:		خط ۸:
	از آنجا که ادب از هدف و غایت مطلوب [[حیات انسانی]] [[پیروی]] می‌کند، ادب الهی - که [[خدای سبحان]] آنچنان پیامبران و رسولانش را ادب کرد - ساختار نیکوی اعمال دینی است که غرض و غایت [[دین]]، که همان [[عبودیت]] است، را باز می‌نمایاند. غایت کلی [[اسلام]]، [[توحید]] خدای سبحان در دو مرحله [[اعتقاد]] و عمل (عبودیت) است. بدین ترتیب توحید در [[باطن]] و ظاهر [[انسان]] سریان یابد و عبودیت محض در گفتار و اعمال و دیگر جنبه‌های وجودی او [[ظهور]] کند. پس ادب الهی، یا ادب [[پیامبری]]، ساختار توحید در فعل است<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۷-۳۵۸. در ادامه توضیح بیشتری خواهد آمد.</ref>.		از آنجا که ادب از هدف و غایت مطلوب [[حیات انسانی]] [[پیروی]] می‌کند، ادب الهی - که [[خدای سبحان]] آنچنان پیامبران و رسولانش را ادب کرد - ساختار نیکوی اعمال دینی است که غرض و غایت [[دین]]، که همان [[عبودیت]] است، را باز می‌نمایاند. غایت کلی [[اسلام]]، [[توحید]] خدای سبحان در دو مرحله [[اعتقاد]] و عمل (عبودیت) است. بدین ترتیب توحید در [[باطن]] و ظاهر [[انسان]] سریان یابد و عبودیت محض در گفتار و اعمال و دیگر جنبه‌های وجودی او [[ظهور]] کند. پس ادب الهی، یا ادب [[پیامبری]]، ساختار توحید در فعل است<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۷-۳۵۸. در ادامه توضیح بیشتری خواهد آمد.</ref>.

	اسلوب آموزش‌های دینی و به‌ویژه اسلوب [[آموزش]] [[دین اسلام]] چنین است که: ۱) [[علوم]] عملی در ضمن عمل القاء می‌گردد، ۲) حتی القای [[حقایق]] [[علمی]] نیز با عمل همراه است، از همین رو [[شارع]] [[اسلام]] در [[آموزش]] [[مؤمنان]] از کلیات عملی و [[قوانین]] کلی شروع نکرد بلکه با عمل آغازید و عمل را با گفتار و بیان همراه کرد<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۸-۳۵۹.</ref>، ۳) از شرایط [[تربیت]] [[صالح]] این است که [[معلم]] و مربی خود به آنچه برای [[متعلم]] وصف می‌کند متصف باشد. از همین رو [[کلام الهی]] مشتمل بر حکایت فصل‌هایی از ادب الهی است که در [[اعمال]] [[پیامبران]] و [[رسولان]] متجلی است. [[خدای تعالی]] پس از یاد کردن [[قصه]] [[ابراهیم]] در [[توحید]]، و در گفتار و [[رفتار]] با [[قوم]] خود، و یاد کردن شماری از پیامبران می‌فرماید: {{متن قرآن\|...أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ}}<ref>«آنان کسانی هستند که خداوند رهنمایی‌شان کرده است پس، از رهنمود آنان پیروی کن!» سوره انعام، آیه ۹۰.</ref>. در این [[آیه]] خدای تعالی یاد می‌کند که پیامبران را با [[هدایت الهی]] به توحید گرامی داشته است و [[حکم]] توحید<ref>به دلیل بخشی از آیه که فرماید: {{متن قرآن\|وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}} «و اگر شرک ورزیده بودند آنچه می‌کردند تباه می‌شد» سوره انعام، آیه ۸۸.</ref> در اعمال آنان سریان و قرار یافت. همچنین خدای تعالی [[پیامبر]] {{صل}} خود را با امر به [[اقتدا]] به [[هدایت]] پیامبران گذشته [[ادب]] آموخت و اقتدا ناظر به عمل است یعنی این که پیامبر [[اعمال صالحه]] [[توحیدی]] آنان را، که به [[تأدیب]] عملی [[الهی]] صادر شده است، برگزیند و به طور خلاصه {{متن قرآن\|فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ}} تأدیب الهی اجمالی و عملی برای پیامبر {{صل}} است به ادب توحید که در اعمال پیامبران منبسط است<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۸-۳۶۳. و نیز ر. ک: {{متن قرآن\|خُلِقَ الْإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ سَأُرِيكُمْ آيَاتِي فَلَا تَسْتَعْجِلُونِ}} «آدمی را از شتاب آفریده‌اند، به زودی نشانه‌های خود را به شما نشان خواهم داد بنابراین از من شتاب مخواهید» سوره انبیاء، آیه ۳۷؛ {{متن قرآن\|إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ شَيْئًا}} «جز آنان که توبه کنند و ایمان آورند و کاری شایسته کنند؛ که آنان به بهشت درمی‌آیند و هیچ ستم نمی‌بینند» سوره مریم، آیه ۶۰؛ {{متن قرآن\|وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّقُونِ}} «و این امّت شماست، امّتی یگانه و من پروردگار شمایم پس، از من پروا کنید» سوره مؤمنون، آیه ۵۲.</ref>.		اسلوب آموزش‌های دینی و به‌ویژه اسلوب [[آموزش]] [[دین اسلام]] چنین است که:
			#[[علوم]] عملی در ضمن عمل القاء می‌گردد،
			#حتی القای [[حقایق]] [[علمی]] نیز با عمل همراه است، از همین رو [[شارع]] [[اسلام]] در [[آموزش]] [[مؤمنان]] از کلیات عملی و [[قوانین]] کلی شروع نکرد بلکه با عمل آغازید و عمل را با گفتار و بیان همراه کرد<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۸-۳۵۹.</ref>،
			#از شرایط [[تربیت]] [[صالح]] این است که [[معلم]] و مربی خود به آنچه برای [[متعلم]] وصف می‌کند متصف باشد. از همین رو [[کلام الهی]] مشتمل بر حکایت فصل‌هایی از ادب الهی است که در [[اعمال]] [[پیامبران]] و [[رسولان]] متجلی است. [[خدای تعالی]] پس از یاد کردن [[قصه]] [[ابراهیم]] در [[توحید]]، و در گفتار و [[رفتار]] با [[قوم]] خود، و یاد کردن شماری از پیامبران می‌فرماید: {{متن قرآن\|...أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ}}<ref>«آنان کسانی هستند که خداوند رهنمایی‌شان کرده است پس، از رهنمود آنان پیروی کن!» سوره انعام، آیه ۹۰.</ref>. در این [[آیه]] خدای تعالی یاد می‌کند که پیامبران را با [[هدایت الهی]] به توحید گرامی داشته است و [[حکم]] توحید<ref>به دلیل بخشی از آیه که فرماید: {{متن قرآن\|وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}} «و اگر شرک ورزیده بودند آنچه می‌کردند تباه می‌شد» سوره انعام، آیه ۸۸.</ref> در اعمال آنان سریان و قرار یافت. همچنین خدای تعالی [[پیامبر]] {{صل}} خود را با امر به [[اقتدا]] به [[هدایت]] پیامبران گذشته [[ادب]] آموخت و اقتدا ناظر به عمل است یعنی این که پیامبر [[اعمال صالحه]] [[توحیدی]] آنان را، که به [[تأدیب]] عملی [[الهی]] صادر شده است، برگزیند و به طور خلاصه {{متن قرآن\|فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ}} تأدیب الهی اجمالی و عملی برای پیامبر {{صل}} است به ادب توحید که در اعمال پیامبران منبسط است<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۸-۳۶۳. و نیز ر. ک: {{متن قرآن\|خُلِقَ الْإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ سَأُرِيكُمْ آيَاتِي فَلَا تَسْتَعْجِلُونِ}} «آدمی را از شتاب آفریده‌اند، به زودی نشانه‌های خود را به شما نشان خواهم داد بنابراین از من شتاب مخواهید» سوره انبیاء، آیه ۳۷؛ {{متن قرآن\|إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ شَيْئًا}} «جز آنان که توبه کنند و ایمان آورند و کاری شایسته کنند؛ که آنان به بهشت درمی‌آیند و هیچ ستم نمی‌بینند» سوره مریم، آیه ۶۰؛ {{متن قرآن\|وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّقُونِ}} «و این امّت شماست، امّتی یگانه و من پروردگار شمایم پس، از من پروا کنید» سوره مؤمنون، آیه ۵۲.</ref>.

	[[تفسیری]] که [[علامه طباطبایی]] در اینجا از [[توحید]] در [[اخلاق]] و [[اعمال]] ارائه می‌دهد بسیار مهم و توجه‌برانگیز است، اگر توحید بخواهد در سطح اخلاق یا اعمال متجلی گردد به این صورت خاص در خواهد آمد و اگر این صورت از اخلاق یا اعمال را بخواهیم به گونه انتزاعی و در سطح [[اعتقاد]] متجلی سازیم، همان اعتقاد به توحید را باز نمایاند. چنانکه [[مولی]] [[علی]] {{ع}} در [[نامه]] به [[مالک اشتر]] می‌فرماید: «من شنیدم [[پیامبر خدا]] {{صل}} بارها می‌گفت: هیچ‌گاه امتی، که در آن [[امت]] [[حق]] [[ضعیف]] بدون کمترین لکنت از [[قوی]] ستانده نشود، [[پاک]] نمی‌گردد»<ref>{{متن حدیث\|فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}} يَقُولُ فِي غَيْرِ مَوْطِنٍ: لَنْ تُقَدَّسَ أُمَّةٌ لَا يُؤْخَذُ لِلضَّعِيفِ فِيهَا حَقُّهُ مِنَ الْقَوِيِّ غَيْرَ مُتَتَعْتِعٍ}}؛ نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، ص۴۳۹.</ref>. یعنی «قدوس» که از [[صفات الهی]] است و به معنای نهایت [[پاکی]] و [[طهارت]] است، چنانچه بخواهد در جامعه‌ای تحقق یابد به این صورت خواهد بود که حق ضعیف بدون هیچ لکنتی از قوی ستانده شود یعنی نه تنها از نظر عینی هیچ‌گونه مانع نهادی یا ساختاری در این امر موجود نباشد بلکه از نظر [[ذهنی]] نیز هیچ مانعی وجود نداشته باشد و ذهنیت آحاد جامعه به گونه‌ای باشد که این امر را یک امر عادی و متعارف تلقی کنند و این ذهنیت بدون فراهم آمدن نهادها و ساختارهای مناسب در [[جامعه]] و روال‌مندی ستاندن حق ضعیف از قوی و یکسان‌انگاری طبقات [[اجتماعی]] و [[آحاد]] [[مردم]] پدید نخواهد آمد.		[[تفسیری]] که [[علامه طباطبایی]] در اینجا از [[توحید]] در [[اخلاق]] و [[اعمال]] ارائه می‌دهد بسیار مهم و توجه‌برانگیز است، اگر توحید بخواهد در سطح اخلاق یا اعمال متجلی گردد به این صورت خاص در خواهد آمد و اگر این صورت از اخلاق یا اعمال را بخواهیم به گونه انتزاعی و در سطح [[اعتقاد]] متجلی سازیم، همان اعتقاد به توحید را باز نمایاند. چنانکه [[مولی]] [[علی]] {{ع}} در [[نامه]] به [[مالک اشتر]] می‌فرماید: «من شنیدم [[پیامبر خدا]] {{صل}} بارها می‌گفت: هیچ‌گاه امتی، که در آن [[امت]] [[حق]] [[ضعیف]] بدون کمترین لکنت از [[قوی]] ستانده نشود، [[پاک]] نمی‌گردد»<ref>{{متن حدیث\|فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}} يَقُولُ فِي غَيْرِ مَوْطِنٍ: لَنْ تُقَدَّسَ أُمَّةٌ لَا يُؤْخَذُ لِلضَّعِيفِ فِيهَا حَقُّهُ مِنَ الْقَوِيِّ غَيْرَ مُتَتَعْتِعٍ}}؛ نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، ص۴۳۹.</ref>. یعنی «قدوس» که از [[صفات الهی]] است و به معنای نهایت [[پاکی]] و [[طهارت]] است، چنانچه بخواهد در جامعه‌ای تحقق یابد به این صورت خواهد بود که حق ضعیف بدون هیچ لکنتی از قوی ستانده شود یعنی نه تنها از نظر عینی هیچ‌گونه مانع نهادی یا ساختاری در این امر موجود نباشد بلکه از نظر [[ذهنی]] نیز هیچ مانعی وجود نداشته باشد و ذهنیت آحاد جامعه به گونه‌ای باشد که این امر را یک امر عادی و متعارف تلقی کنند و این ذهنیت بدون فراهم آمدن نهادها و ساختارهای مناسب در [[جامعه]] و روال‌مندی ستاندن حق ضعیف از قوی و یکسان‌انگاری طبقات [[اجتماعی]] و [[آحاد]] [[مردم]] پدید نخواهد آمد.

Msadeq: /* مقدمه */

2023-08-07T10:54:10Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۲۴
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[علامه طباطبایی]] ذیل [[آیات]] ۱۱۶ تا ۱۲۰ [[سوره مائده]] «گفتاری در معنای [[ادب]]» دارند که در آن از ادب الهی [[پیامبران]] و [[رسولان]] و نیز [[اخلاق فردی]] و [[اجتماعی]] و [[سیره سیاسی]] آنان بحث می‌کند. ترتیب بحث بدین گونه است: ادب، ساختار نیکویی است که شایسته است فعل [[دینی]] یا [[عقیدتی]] آنچنان واقع شود، مانند [[آداب دعا]] و [[آداب]] [[ملاقات]] با [[دوستان]]، به تعبیر دیگر ادب ظرافت فعل است. ادب یا ساختار نیکوی [[افعال]] اختیاری، به حسب معنای لغوی عبارت است از موافقت و [[همراهی]] غرض و [[هدف]] [[حیات]] و [[زندگی]]. دیدگاه‌های [[جوامع انسانی]] در این غرض و هدف اصلی حیات و زندگی متفاوت نیست لکن به حسب مصادیق و نمونه‌های تحقق این غرض و هدف، [[اختلاف]] شدیدی در میان جوامع انسانی پدید می‌آید<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۶.</ref>.		[[علامه طباطبایی]] ذیل [[آیات]] {{متن قرآن\|وَإِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَأَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَأُمِّيَ إِلَهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالَ سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ تَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي وَلَا أَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِكَ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ}}<ref>«و یاد کن که خداوند به عیسی پسر مریم فرمود: آیا تو به مردم گفتی که من و مادرم را دو خدا به جای خداوند بگزینید؟ گفت: پاکا که تویی، مرا نسزد که آنچه را حقّ من نیست بر زبان آورم، اگر آن را گفته باشم تو دانسته‌ای، تو آنچه در درون من است می‌دانی و من آنچه در ذات توست نمی‌دانم، بی‌گمان این تویی که بسیار داننده نهان‌هایی» سوره مائده، آیه ۱۱۶.</ref>، {{متن قرآن\|مَا قُلْتُ لَهُمْ إِلَّا مَا أَمَرْتَنِي بِهِ أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ وَأَنْتَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ}}<ref>«به آنان چیزی نگفتم جز آنچه مرا بدان فرمان دادی که: «خداوند- پروردگار من و پروردگار خود- را بپرستید» و تا در میان ایشان به‌سر می‌بردم بر آنها گواه بودم و چون مرا (نزد خود) فرا بردی تو خود مراقب آنان بودی و تو بر هر چیزی گواهی» سوره مائده، آیه ۱۱۷.</ref>، {{متن قرآن\|إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«اگر عذابشان فرمایی آنان بندگان تو هستند و اگر آنها را ببخشایی، این تویی که پیروزمند فرزانه‌ای» سوره مائده، آیه ۱۱۸.</ref>، {{متن قرآن\|قَالَ اللَّهُ هَذَا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«خداوند فرمود: این روزی است که راستگویی راستگویان به آنان سود خواهد داد، آنان بوستان‌هایی خواهند داشت که از بن آنها جویبارها روان است، هماره در آنها جاودانند، خداوند از آنان خشنود است و آنان از خداوند خشنودند؛ این است رستگاری سترگ» سوره مائده، آیه ۱۱۹.</ref>، {{متن قرآن\|لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا فِيهِنَّ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}<ref>«فرمانفرمایی آسمان‌ها و زمین و آنچه در آنهاست از آن خداوند است و او بر هر کاری تواناست» سوره مائده، آیه ۱۲۰.</ref> [[سوره مائده]] «گفتاری در معنای [[ادب]]» دارند که در آن از ادب الهی [[پیامبران]] و [[رسولان]] و نیز [[اخلاق فردی]] و [[اجتماعی]] و [[سیره سیاسی]] آنان بحث می‌کند. ترتیب بحث بدین گونه است: ادب، ساختار نیکویی است که شایسته است فعل [[دینی]] یا [[عقیدتی]] آنچنان واقع شود، مانند [[آداب دعا]] و [[آداب]] [[ملاقات]] با [[دوستان]]، به تعبیر دیگر ادب ظرافت فعل است. ادب یا ساختار نیکوی [[افعال]] اختیاری، به حسب معنای لغوی عبارت است از موافقت و [[همراهی]] غرض و [[هدف]] [[حیات]] و [[زندگی]]. دیدگاه‌های [[جوامع انسانی]] در این غرض و هدف اصلی حیات و زندگی متفاوت نیست لکن به حسب مصادیق و نمونه‌های تحقق این غرض و هدف، [[اختلاف]] شدیدی در میان جوامع انسانی پدید می‌آید<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۶.</ref>.

	[[اخلاق]]، ملکات [[راسخ]] و ویژگی‌های نفوذیافته [[روحی]] است و آداب، ساختارهای نیکوی [[اعمال]] صادره از صفات مختلف [[نفس انسان]] است. بنابراین آداب از نتایج اخلاق است و اخلاق از مقتضیات ویژه [[اجتماع]]، بر حسب غایت خاص آن. در نتیجه غایت مطلوب [[حیات انسان]] و اجتماع ادب در اعمال را مشخص می‌سازد<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۷.</ref>.		[[اخلاق]]، ملکات [[راسخ]] و ویژگی‌های نفوذیافته [[روحی]] است و آداب، ساختارهای نیکوی [[اعمال]] صادره از صفات مختلف [[نفس انسان]] است. بنابراین آداب از نتایج اخلاق است و اخلاق از مقتضیات ویژه [[اجتماع]]، بر حسب غایت خاص آن. در نتیجه غایت مطلوب [[حیات انسان]] و اجتماع ادب در اعمال را مشخص می‌سازد<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۷.</ref>.

Bahmani در ‏۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۲

2023-08-06T10:02:46Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۵۸

2023-08-06T06:58:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۸
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = ادب		\| موضوع مرتبط = ادب
	\| عنوان مدخل = ادب		\| عنوان مدخل = ادب
	\| مداخل مرتبط = [[ادب در قرآن]] - [[ادب در حدیث]] - [[ادب در ~~فقه اسلامی~~]] - [[ادب در ~~نهج البلاغه~~]] - [[ادب در معارف و سیره ~~نبوی~~]] - [[ادب در معارف و سیره ~~رضوی~~]] - [[ادب در معارف و سیره ~~پیامبران~~]] - [[ادب در معارف و سیره ~~فاطمی~~]]		\| مداخل مرتبط = [[ادب در قرآن]] - [[ادب در حدیث]] - [[ادب در نهج البلاغه]] - [[ادب در فقه اسلامی]] - [[ادب در معارف و سیره پیامبران]] - [[ادب در معارف و سیره نبوی]] - [[ادب در معارف و سیره فاطمی]] - [[ادب در معارف و سیره رضوی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani در ‏۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۵۵

2023-08-06T06:55:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۵
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = ادب		\| موضوع مرتبط = ادب
	\| عنوان مدخل = ادب		\| عنوان مدخل = ادب
	\| مداخل مرتبط = [[ادب در قرآن]] - [[ادب در حدیث]] - [[ادب در ~~کلام~~ اسلامی]] - [[ادب در نهج البلاغه]] - [[ادب در معارف ~~دعا~~ و ~~زیارات~~]] - [[ادب در معارف و سیره ~~نبوی~~]] - [[ادب در معارف و سیره ~~رضوی~~]] - [[ادب در معارف و سیره ~~پیامبران~~]]		\| مداخل مرتبط = [[ادب در قرآن]] - [[ادب در حدیث]] - [[ادب در فقه اسلامی]] - [[ادب در نهج البلاغه]] - [[ادب در معارف و سیره نبوی]] - [[ادب در معارف و سیره رضوی]] - [[ادب در معارف و سیره پیامبران]] - [[ادب در معارف و سیره فاطمی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Wasity: جایگزینی متن - 'جست و جوی' به 'جستجوی'

2022-10-08T05:20:14Z

جایگزینی متن - 'جست و جوی' به 'جستجوی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۰
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	* ادب پیامبران در روی آوری به سوی [[خدای سبحان]] و خواندن او<ref>المیزان، ج۶، ص۲۶۴.</ref> از جمله کریمه ۲۸۵ بقره است که از [[ایمان]] [[پیامبر]] {{صل}} به [[قرآن کریم]]، اصول [[معارف]] و [[احکام الهی]]، حکایت می‌کند و [[مؤمنان]] از [[امت]] او را نیز به او ملحق می‌گرداند: {{متن قرآن\|آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ}}<ref>«این پیامبر به آنچه از (سوی) پروردگارش به سوی او فرو فرستاده‌اند، ایمان دارد و همه مؤمنان به خداوند و فرشتگانش و کتاب‌هایش و پیامبرانش، ایمان دارند» سوره بقره، آیه ۲۸۵.</ref>. دعای یادشده در [[آیه کریمه]] مشتمل است بر [[ادب]] [[بندگی]] در [[تمسک]] پی‌درپی به دامان [[ربوبی]] و اعتراف به مملوکیت و [[ولایت الهی]] و وقوف در جایگاه [[ذلت]] و [[مسکنت]] [[عبودیت]] در برابر خدای [[عزیز]]. در قرآن کریم تأدیبات [[الهی]] و تعلیمات عالی برای پیامبر {{صل}} به صورت گونه‌های ثنا و مسئلت الهی وجود دارد<ref>از جمله ر. ک: {{متن قرآن\|قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ}} «بگو خداوندا! ای دارنده فرمانروایی! به هر کس بخواهی فرمانروایی می‌بخشی» سوره آل عمران، آیه ۲۶؛ {{متن قرآن\|قُلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ}} «بگو خداوندگارا! ای پدیدآورنده آسمان‌ها و زمین! دانای پنهان و آشکار! تویی که میان بندگانت داوری می‌کنی» سوره زمر، آیه ۴۶؛ {{متن قرآن\|قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَسَلَامٌ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصْطَفَى}} «بگو: سپاس خداوند را و درود بر آن بندگان وی که برگزیده است» سوره نمل، آیه ۵۹؛ {{متن قرآن\|قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ}} «بگو: بی‌گمان نمازم و نیایشم و زندگیم و مرگم از آن خداوند پروردگار جهانیان است» سوره انعام، آیه ۱۶۲؛ {{متن قرآن\|وَقُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا}} «و بگو: پروردگارا! بر دانش من بیفزای!» سوره طه، آیه ۱۱۴؛ {{متن قرآن\|وَقُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ}} «و بگو: پروردگارا! از وسوسه‌های شیطان‌ها به تو پناه می‌آورم» سوره مؤمنون، آیه ۹۷.</ref> که به تمامی [[ادب الهی]] [[رسول]] را، که امت را نیز به آن می‌خواند<ref>المیزان، ج۱۰، ص۲۹۲-۲۹۴.</ref>، در بر دارد.		* ادب پیامبران در روی آوری به سوی [[خدای سبحان]] و خواندن او<ref>المیزان، ج۶، ص۲۶۴.</ref> از جمله کریمه ۲۸۵ بقره است که از [[ایمان]] [[پیامبر]] {{صل}} به [[قرآن کریم]]، اصول [[معارف]] و [[احکام الهی]]، حکایت می‌کند و [[مؤمنان]] از [[امت]] او را نیز به او ملحق می‌گرداند: {{متن قرآن\|آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ}}<ref>«این پیامبر به آنچه از (سوی) پروردگارش به سوی او فرو فرستاده‌اند، ایمان دارد و همه مؤمنان به خداوند و فرشتگانش و کتاب‌هایش و پیامبرانش، ایمان دارند» سوره بقره، آیه ۲۸۵.</ref>. دعای یادشده در [[آیه کریمه]] مشتمل است بر [[ادب]] [[بندگی]] در [[تمسک]] پی‌درپی به دامان [[ربوبی]] و اعتراف به مملوکیت و [[ولایت الهی]] و وقوف در جایگاه [[ذلت]] و [[مسکنت]] [[عبودیت]] در برابر خدای [[عزیز]]. در قرآن کریم تأدیبات [[الهی]] و تعلیمات عالی برای پیامبر {{صل}} به صورت گونه‌های ثنا و مسئلت الهی وجود دارد<ref>از جمله ر. ک: {{متن قرآن\|قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ}} «بگو خداوندا! ای دارنده فرمانروایی! به هر کس بخواهی فرمانروایی می‌بخشی» سوره آل عمران، آیه ۲۶؛ {{متن قرآن\|قُلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ}} «بگو خداوندگارا! ای پدیدآورنده آسمان‌ها و زمین! دانای پنهان و آشکار! تویی که میان بندگانت داوری می‌کنی» سوره زمر، آیه ۴۶؛ {{متن قرآن\|قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَسَلَامٌ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصْطَفَى}} «بگو: سپاس خداوند را و درود بر آن بندگان وی که برگزیده است» سوره نمل، آیه ۵۹؛ {{متن قرآن\|قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ}} «بگو: بی‌گمان نمازم و نیایشم و زندگیم و مرگم از آن خداوند پروردگار جهانیان است» سوره انعام، آیه ۱۶۲؛ {{متن قرآن\|وَقُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا}} «و بگو: پروردگارا! بر دانش من بیفزای!» سوره طه، آیه ۱۱۴؛ {{متن قرآن\|وَقُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ}} «و بگو: پروردگارا! از وسوسه‌های شیطان‌ها به تو پناه می‌آورم» سوره مؤمنون، آیه ۹۷.</ref> که به تمامی [[ادب الهی]] [[رسول]] را، که امت را نیز به آن می‌خواند<ref>المیزان، ج۱۰، ص۲۹۲-۲۹۴.</ref>، در بر دارد.
	* [[رعایت ادب]] [[ربوبی]] از سوی [[پیامبران]] در [[گفت‌وگو]] با [[قوم]] خود نیز باب واسعی است که از یک سو [[ادب]] [[ثنای الهی]] را در بر دارد و از سوی دیگر [[تبلیغ]] عملی است که از تبلیغ قولی و گفتاری در اثربخشی کمتر نیست. این‌گونه ادب [[انبیا]] مبتنی بر [[مراقبه]] و حضور عبودی است، در دو [[آیه]]: {{متن قرآن\|إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا}}<ref>«آنگاه که آن دو در غار بودند همان هنگام که به همراهش می‌گفت: مهراس که خداوند با ماست» سوره توبه، آیه ۴۰.</ref> و {{متن قرآن\|وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ... فَلَمَّا نَبَّأَهَا بِهِ قَالَتْ مَنْ أَنْبَأَكَ هَذَا قَالَ نَبَّأَنِيَ الْعَلِيمُ الْخَبِيرُ}}<ref>«و آنگاه که پیامبر به یکی از همسرانش سخنی را، نهانی گفت و چون او آن را (به همسر دیگر) خبر داد و خداوند پیامبر را از آن آگاه کرد وی بخشی از آن را (به همسران خود) گفت و در (گفتن) بخشی دیگر خودداری ورزید، پس هنگامی که (پیامبر) آن (همسر رازگشا) را از این (امر) باخبر ساخت (همسر) گفت: چه کسی تو را از این (رازگشایی من) آگاه کرد؟ (پیامبر) گفت: خداوند دانای آگاه مرا با خبر ساخت» سوره تحریم، آیه ۳.</ref> شدت امر و هول و فزع در [[روز]] [[خوف]]، [[پیامبر]] را از یاد این که [[خدا]] با اوست باز نداشت و نفس شریفش به آنچه تهدیدش می‌کرد جذب نشد و همچنین در [[رازگویی]] با برخی از زوجاتش در [[خلوت]]، [[ادب الهی]] را رعایت کرد<ref>المیزان، ج۱۰، ص۲۹۵-۲۹۷.</ref>.		* [[رعایت ادب]] [[ربوبی]] از سوی [[پیامبران]] در [[گفت‌وگو]] با [[قوم]] خود نیز باب واسعی است که از یک سو [[ادب]] [[ثنای الهی]] را در بر دارد و از سوی دیگر [[تبلیغ]] عملی است که از تبلیغ قولی و گفتاری در اثربخشی کمتر نیست. این‌گونه ادب [[انبیا]] مبتنی بر [[مراقبه]] و حضور عبودی است، در دو [[آیه]]: {{متن قرآن\|إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا}}<ref>«آنگاه که آن دو در غار بودند همان هنگام که به همراهش می‌گفت: مهراس که خداوند با ماست» سوره توبه، آیه ۴۰.</ref> و {{متن قرآن\|وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ... فَلَمَّا نَبَّأَهَا بِهِ قَالَتْ مَنْ أَنْبَأَكَ هَذَا قَالَ نَبَّأَنِيَ الْعَلِيمُ الْخَبِيرُ}}<ref>«و آنگاه که پیامبر به یکی از همسرانش سخنی را، نهانی گفت و چون او آن را (به همسر دیگر) خبر داد و خداوند پیامبر را از آن آگاه کرد وی بخشی از آن را (به همسران خود) گفت و در (گفتن) بخشی دیگر خودداری ورزید، پس هنگامی که (پیامبر) آن (همسر رازگشا) را از این (امر) باخبر ساخت (همسر) گفت: چه کسی تو را از این (رازگشایی من) آگاه کرد؟ (پیامبر) گفت: خداوند دانای آگاه مرا با خبر ساخت» سوره تحریم، آیه ۳.</ref> شدت امر و هول و فزع در [[روز]] [[خوف]]، [[پیامبر]] را از یاد این که [[خدا]] با اوست باز نداشت و نفس شریفش به آنچه تهدیدش می‌کرد جذب نشد و همچنین در [[رازگویی]] با برخی از زوجاتش در [[خلوت]]، [[ادب الهی]] را رعایت کرد<ref>المیزان، ج۱۰، ص۲۹۵-۲۹۷.</ref>.
	* ادب پیامبران با [[مردم]] در [[معاشرت]] و [[گفتگو]] با [[کافران]] و [[مؤمنان]]، از این قرار است که در برابر انواع ناسزاها و تهمت‌ها و اهانت‌ها پیامبران با [[پیروی]] از [[تعالیم]] [[الهی]] با گفتار صواب و [[منطق]] [[نیکو]] و لیّن پاسخ گفته‌اند: {{متن قرآن\|اذْهَبَا إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى * فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى}}<ref>«به سوی فرعون بروید که او سرکشی کرده است * و با او به نرمی سخن گویید باشد که او پند گیرد یا بهراسد» سوره طه، آیه ۴۳-۴۴.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در ~~جست و جوی~~ بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref>. از آنجا که [[بعثت]] [[نبوی]] بر [[هدایت]] به سوی [[حق]] و بیان و [[یاری]] حق بنا شده، پس [[پیامبران]] باید [[دعوت]] خود را با «حق» [[تجهیز]] کنند و «[[باطل]]» را به کلی دور افکنند و از دام‌های [[گمراهی]]، هرچه باشد، بپرهیزند، چه موافق رضای [[مردم]] باشد یا [[خشم]] آنان را برانگیزد، [[پذیرش مردم]] را در پی داشته باشد یا [[کراهت]] آنان را. دعوت به سوی حق با «باطل»، و لو در طریق حق، جمع نمی‌شود و حقی که «باطل» سوی آن هدایت کند و آن را نتیجه دهد از همه جهات حق نیست. از همین روی [[خدای تعالی]] فرمود: {{متن قرآن\|وَمَا كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُدًا}}<ref>«و من آن نیم که گمراه‌کنندگان را یاور گیرم» سوره کهف، آیه ۵۱.</ref> و نیز فرمود: {{متن قرآن\|وَلَوْلَا أَنْ ثَبَّتْنَاكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئًا قَلِيلًا * إِذًا لَأَذَقْنَاكَ ضِعْفَ الْحَيَاةِ وَضِعْفَ الْمَمَاتِ ثُمَّ لَا تَجِدُ لَكَ عَلَيْنَا نَصِيرًا}}<ref>«و اگر ما تو را پابرجا نمی‌داشتیم نزدیک بود اندکی به آنان گرایش یابی * آنگاه بی‌گمان دو چندان در زندگی و دو چندان پس از مرگ به تو (از عذاب) می‌چشاندیم سپس در برابر ما برای خویش یاوری نمی‌یافتی» سوره اسراء، آیه ۷۴-۷۵.</ref>.		* ادب پیامبران با [[مردم]] در [[معاشرت]] و [[گفتگو]] با [[کافران]] و [[مؤمنان]]، از این قرار است که در برابر انواع ناسزاها و تهمت‌ها و اهانت‌ها پیامبران با [[پیروی]] از [[تعالیم]] [[الهی]] با گفتار صواب و [[منطق]] [[نیکو]] و لیّن پاسخ گفته‌اند: {{متن قرآن\|اذْهَبَا إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى * فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى}}<ref>«به سوی فرعون بروید که او سرکشی کرده است * و با او به نرمی سخن گویید باشد که او پند گیرد یا بهراسد» سوره طه، آیه ۴۳-۴۴.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در جستجوی بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref>. از آنجا که [[بعثت]] [[نبوی]] بر [[هدایت]] به سوی [[حق]] و بیان و [[یاری]] حق بنا شده، پس [[پیامبران]] باید [[دعوت]] خود را با «حق» [[تجهیز]] کنند و «[[باطل]]» را به کلی دور افکنند و از دام‌های [[گمراهی]]، هرچه باشد، بپرهیزند، چه موافق رضای [[مردم]] باشد یا [[خشم]] آنان را برانگیزد، [[پذیرش مردم]] را در پی داشته باشد یا [[کراهت]] آنان را. دعوت به سوی حق با «باطل»، و لو در طریق حق، جمع نمی‌شود و حقی که «باطل» سوی آن هدایت کند و آن را نتیجه دهد از همه جهات حق نیست. از همین روی [[خدای تعالی]] فرمود: {{متن قرآن\|وَمَا كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُدًا}}<ref>«و من آن نیم که گمراه‌کنندگان را یاور گیرم» سوره کهف، آیه ۵۱.</ref> و نیز فرمود: {{متن قرآن\|وَلَوْلَا أَنْ ثَبَّتْنَاكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئًا قَلِيلًا * إِذًا لَأَذَقْنَاكَ ضِعْفَ الْحَيَاةِ وَضِعْفَ الْمَمَاتِ ثُمَّ لَا تَجِدُ لَكَ عَلَيْنَا نَصِيرًا}}<ref>«و اگر ما تو را پابرجا نمی‌داشتیم نزدیک بود اندکی به آنان گرایش یابی * آنگاه بی‌گمان دو چندان در زندگی و دو چندان پس از مرگ به تو (از عذاب) می‌چشاندیم سپس در برابر ما برای خویش یاوری نمی‌یافتی» سوره اسراء، آیه ۷۴-۷۵.</ref>.

	از [[ادب]] پیامبران در [[معاشرت با مردم]] و [[سیره]] آنان [[احترام]] [[ضعیفان]] و اقویا به یکسان است و نیز زیادتی و [[مبالغه]] در حقِ [[اهل]] [[علم]] و [[تقوا]]؛ زیرا پیامبران اساس کار خود را بر [[عبودیت الهی]] و [[تربیت نفس]] [[انسانی]] بنا نهاده‌اند که نتیجه آن یکسانی [[حکم]] درباره [[غنی]] و [[فقیر]] و صغیر و کبیر و مرد و [[زن]] و مولا و [[عبد]] و [[حاکم]] و محکوم و [[امیر]] و [[مأمور]] و [[سلطان]] و [[رعیت]] است. [[خدای تعالی]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ}}<ref>«بی‌گمان گرامی‌ترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست» سوره حجرات، آیه ۱۳.</ref>. در باب [[احترام]] [[فقیران]] به مانند [[اغنیا]] و [[ادب]] با [[ضعیفان]] به مانند اغنیا بلکه اختصاص فقیران به زیادتی [[شفقت]] و [[رأفت]] و [[رحمت]] است، خدای تعالی در [[تأدیب]] پیامبرش {{صل}} می‌فرماید:		از [[ادب]] پیامبران در [[معاشرت با مردم]] و [[سیره]] آنان [[احترام]] [[ضعیفان]] و اقویا به یکسان است و نیز زیادتی و [[مبالغه]] در حقِ [[اهل]] [[علم]] و [[تقوا]]؛ زیرا پیامبران اساس کار خود را بر [[عبودیت الهی]] و [[تربیت نفس]] [[انسانی]] بنا نهاده‌اند که نتیجه آن یکسانی [[حکم]] درباره [[غنی]] و [[فقیر]] و صغیر و کبیر و مرد و [[زن]] و مولا و [[عبد]] و [[حاکم]] و محکوم و [[امیر]] و [[مأمور]] و [[سلطان]] و [[رعیت]] است. [[خدای تعالی]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ}}<ref>«بی‌گمان گرامی‌ترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست» سوره حجرات، آیه ۱۳.</ref>. در باب [[احترام]] [[فقیران]] به مانند [[اغنیا]] و [[ادب]] با [[ضعیفان]] به مانند اغنیا بلکه اختصاص فقیران به زیادتی [[شفقت]] و [[رأفت]] و [[رحمت]] است، خدای تعالی در [[تأدیب]] پیامبرش {{صل}} می‌فرماید:

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-09T16:18:46Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۴۸
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	* [[اخلاق]]، [[ملکات]] [[راسخ]] و ویژگی‌های نفوذیافته [[روحی]] است و آداب، ساختارهای نیکوی [[اعمال]] صادره از صفات مختلف [[نفس انسان]] است. بنابراین آداب از نتایج اخلاق است و اخلاق از مقتضیات ویژه [[اجتماع]]، بر حسب [[غایت]] خاص آن. در نتیجه غایت مطلوب [[حیات انسان]] و اجتماع ادب در اعمال را مشخص می‌سازد<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۷.</ref>.		* [[اخلاق]]، [[ملکات]] [[راسخ]] و ویژگی‌های نفوذیافته [[روحی]] است و آداب، ساختارهای نیکوی [[اعمال]] صادره از صفات مختلف [[نفس انسان]] است. بنابراین آداب از نتایج اخلاق است و اخلاق از مقتضیات ویژه [[اجتماع]]، بر حسب [[غایت]] خاص آن. در نتیجه غایت مطلوب [[حیات انسان]] و اجتماع ادب در اعمال را مشخص می‌سازد<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۷.</ref>.
	* از آنجا که ادب از هدف و غایت مطلوب [[حیات انسانی]] [[پیروی]] می‌کند، ادب الهی - که [[خدای سبحان]] آنچنان پیامبران و رسولانش را ادب کرد - ساختار نیکوی اعمال دینی است که غرض و غایت [[دین]]، که همان [[عبودیت]] است، را باز می‌نمایاند. غایت کلی [[اسلام]]، [[توحید]] خدای سبحان در دو مرحله [[اعتقاد]] و عمل (عبودیت) است. بدین ترتیب توحید در [[باطن]] و ظاهر [[انسان]] سریان یابد و عبودیت محض در گفتار و اعمال و دیگر جنبه‌های وجودی او [[ظهور]] کند. پس ادب الهی، یا ادب [[پیامبری]]، ساختار [[توحید در فعل]] است<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۷-۳۵۸. در ادامه توضیح بیشتری خواهد آمد.</ref>.		* از آنجا که ادب از هدف و غایت مطلوب [[حیات انسانی]] [[پیروی]] می‌کند، ادب الهی - که [[خدای سبحان]] آنچنان پیامبران و رسولانش را ادب کرد - ساختار نیکوی اعمال دینی است که غرض و غایت [[دین]]، که همان [[عبودیت]] است، را باز می‌نمایاند. غایت کلی [[اسلام]]، [[توحید]] خدای سبحان در دو مرحله [[اعتقاد]] و عمل (عبودیت) است. بدین ترتیب توحید در [[باطن]] و ظاهر [[انسان]] سریان یابد و عبودیت محض در گفتار و اعمال و دیگر جنبه‌های وجودی او [[ظهور]] کند. پس ادب الهی، یا ادب [[پیامبری]]، ساختار [[توحید در فعل]] است<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۷-۳۵۸. در ادامه توضیح بیشتری خواهد آمد.</ref>.
	* اسلوب آموزش‌های دینی و به‌ویژه اسلوب [[آموزش]] [[دین اسلام]] چنین است که: ۱) [[علوم]] عملی در ضمن عمل [[القاء]] می‌گردد، ۲) حتی القای [[حقایق]] [[علمی]] نیز با عمل همراه است، از همین رو [[شارع]] [[اسلام]] در [[آموزش]] [[مؤمنان]] از کلیات عملی و [[قوانین]] کلی شروع نکرد بلکه با عمل آغازید و عمل را با گفتار و بیان همراه کرد<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۸-۳۵۹.</ref>، ۳) از شرایط [[تربیت]] [[صالح]] این است که [[معلم]] و مربی خود به آنچه برای [[متعلم]] [[وصف]] می‌کند متصف باشد. از همین رو [[کلام الهی]] مشتمل بر حکایت فصل‌هایی از [[ادب الهی]] است که در [[اعمال]] [[پیامبران]] و [[رسولان]] متجلی است. [[خدای تعالی]] پس از یاد کردن [[قصه]] [[ابراهیم]] در [[توحید]]، و در گفتار و [[رفتار]] با [[قوم]] خود، و یاد کردن شماری از پیامبران می‌فرماید: {{متن قرآن\|...أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ}}<ref>«آنان کسانی هستند که خداوند رهنمایی‌شان کرده است پس، از رهنمود آنان پیروی کن!» سوره انعام، آیه ۹۰.</ref>. در این [[آیه]] خدای تعالی یاد می‌کند که پیامبران را با [[هدایت الهی]] به توحید گرامی داشته است و [[حکم]] توحید<ref>به دلیل بخشی از آیه که فرماید: {{متن قرآن\|وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}} «و اگر شرک ورزیده بودند آنچه می‌کردند تباه می‌شد» سوره انعام، آیه ۸۸.</ref> در اعمال آنان سریان و قرار یافت. همچنین خدای تعالی [[پیامبر]] {{صل}} خود را با امر به [[اقتدا]] به [[هدایت]] پیامبران گذشته [[ادب]] آموخت و اقتدا ناظر به عمل است یعنی این که پیامبر [[اعمال صالحه]] [[توحیدی]] آنان را، که به [[تأدیب]] عملی [[الهی]] صادر شده است، برگزیند و به طور خلاصه {{متن قرآن\|فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ}} تأدیب الهی اجمالی و عملی برای پیامبر {{صل}} است به ادب توحید که در اعمال پیامبران منبسط است<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۸-۳۶۳. و نیز ر. ک: {{متن قرآن\|خُلِقَ الْإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ سَأُرِيكُمْ آيَاتِي فَلَا تَسْتَعْجِلُونِ}} «آدمی را از شتاب آفریده‌اند، به زودی نشانه‌های خود را به شما نشان خواهم داد بنابراین از من شتاب مخواهید» سوره انبیاء، آیه ۳۷؛ {{متن قرآن\|إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ شَيْئًا}} «جز آنان که توبه کنند و ایمان آورند و کاری شایسته کنند؛ که آنان به بهشت درمی‌آیند و هیچ ستم نمی‌بینند» سوره مریم، آیه ۶۰؛ {{متن قرآن\|وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّقُونِ}} «و این امّت شماست، امّتی یگانه و من پروردگار شمایم پس، از من پروا کنید» سوره مؤمنون، آیه ۵۲.</ref>.		* اسلوب آموزش‌های دینی و به‌ویژه اسلوب [[آموزش]] [[دین اسلام]] چنین است که: ۱) [[علوم]] عملی در ضمن عمل [[القاء]] می‌گردد، ۲) حتی القای [[حقایق]] [[علمی]] نیز با عمل همراه است، از همین رو [[شارع]] [[اسلام]] در [[آموزش]] [[مؤمنان]] از کلیات عملی و [[قوانین]] کلی شروع نکرد بلکه با عمل آغازید و عمل را با گفتار و بیان همراه کرد<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۸-۳۵۹.</ref>، ۳) از شرایط [[تربیت]] [[صالح]] این است که [[معلم]] و مربی خود به آنچه برای [[متعلم]] وصف می‌کند متصف باشد. از همین رو [[کلام الهی]] مشتمل بر حکایت فصل‌هایی از [[ادب الهی]] است که در [[اعمال]] [[پیامبران]] و [[رسولان]] متجلی است. [[خدای تعالی]] پس از یاد کردن [[قصه]] [[ابراهیم]] در [[توحید]]، و در گفتار و [[رفتار]] با [[قوم]] خود، و یاد کردن شماری از پیامبران می‌فرماید: {{متن قرآن\|...أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ}}<ref>«آنان کسانی هستند که خداوند رهنمایی‌شان کرده است پس، از رهنمود آنان پیروی کن!» سوره انعام، آیه ۹۰.</ref>. در این [[آیه]] خدای تعالی یاد می‌کند که پیامبران را با [[هدایت الهی]] به توحید گرامی داشته است و [[حکم]] توحید<ref>به دلیل بخشی از آیه که فرماید: {{متن قرآن\|وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}} «و اگر شرک ورزیده بودند آنچه می‌کردند تباه می‌شد» سوره انعام، آیه ۸۸.</ref> در اعمال آنان سریان و قرار یافت. همچنین خدای تعالی [[پیامبر]] {{صل}} خود را با امر به [[اقتدا]] به [[هدایت]] پیامبران گذشته [[ادب]] آموخت و اقتدا ناظر به عمل است یعنی این که پیامبر [[اعمال صالحه]] [[توحیدی]] آنان را، که به [[تأدیب]] عملی [[الهی]] صادر شده است، برگزیند و به طور خلاصه {{متن قرآن\|فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ}} تأدیب الهی اجمالی و عملی برای پیامبر {{صل}} است به ادب توحید که در اعمال پیامبران منبسط است<ref>المیزان، ج۶، ص۳۵۸-۳۶۳. و نیز ر. ک: {{متن قرآن\|خُلِقَ الْإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ سَأُرِيكُمْ آيَاتِي فَلَا تَسْتَعْجِلُونِ}} «آدمی را از شتاب آفریده‌اند، به زودی نشانه‌های خود را به شما نشان خواهم داد بنابراین از من شتاب مخواهید» سوره انبیاء، آیه ۳۷؛ {{متن قرآن\|إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ شَيْئًا}} «جز آنان که توبه کنند و ایمان آورند و کاری شایسته کنند؛ که آنان به بهشت درمی‌آیند و هیچ ستم نمی‌بینند» سوره مریم، آیه ۶۰؛ {{متن قرآن\|وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّقُونِ}} «و این امّت شماست، امّتی یگانه و من پروردگار شمایم پس، از من پروا کنید» سوره مؤمنون، آیه ۵۲.</ref>.

	[[تفسیری]] که [[علامه طباطبایی]] در اینجا از [[توحید]] در [[اخلاق]] و [[اعمال]] ارائه می‌دهد بسیار مهم و توجه‌برانگیز است، اگر توحید بخواهد در سطح اخلاق یا اعمال متجلی گردد به این صورت خاص در خواهد آمد و اگر این صورت از اخلاق یا اعمال را بخواهیم به گونه انتزاعی و در سطح [[اعتقاد]] متجلی سازیم، همان [[اعتقاد به توحید]] را باز نمایاند. چنانکه [[مولی]] [[علی]] {{ع}} در [[نامه]] به [[مالک اشتر]] می‌فرماید: «من شنیدم [[پیامبر خدا]] {{صل}} بارها می‌گفت: هیچ‌گاه امتی، که در آن [[امت]] [[حق]] [[ضعیف]] بدون کمترین لکنت از [[قوی]] ستانده نشود، [[پاک]] نمی‌گردد»<ref>{{متن حدیث\|فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}} يَقُولُ فِي غَيْرِ مَوْطِنٍ: لَنْ تُقَدَّسَ أُمَّةٌ لَا يُؤْخَذُ لِلضَّعِيفِ فِيهَا حَقُّهُ مِنَ الْقَوِيِّ غَيْرَ مُتَتَعْتِعٍ}}؛ نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، ص۴۳۹.</ref>. یعنی «[[قدوس]]» که از [[صفات الهی]] است و به معنای نهایت [[پاکی]] و [[طهارت]] است، چنانچه بخواهد در جامعه‌ای تحقق یابد به این صورت خواهد بود که حق ضعیف بدون هیچ لکنتی از قوی ستانده شود یعنی نه تنها از نظر [[عینی]] هیچ‌گونه مانع نهادی یا ساختاری در این امر موجود نباشد بلکه از نظر [[ذهنی]] نیز هیچ مانعی وجود نداشته باشد و ذهنیت [[آحاد جامعه]] به گونه‌ای باشد که این امر را یک امر عادی و متعارف تلقی کنند و این ذهنیت بدون فراهم آمدن نهادها و ساختارهای مناسب در [[جامعه]] و روال‌مندی ستاندن حق ضعیف از قوی و یکسان‌انگاری طبقات [[اجتماعی]] و [[آحاد]] [[مردم]] پدید نخواهد آمد.		[[تفسیری]] که [[علامه طباطبایی]] در اینجا از [[توحید]] در [[اخلاق]] و [[اعمال]] ارائه می‌دهد بسیار مهم و توجه‌برانگیز است، اگر توحید بخواهد در سطح اخلاق یا اعمال متجلی گردد به این صورت خاص در خواهد آمد و اگر این صورت از اخلاق یا اعمال را بخواهیم به گونه انتزاعی و در سطح [[اعتقاد]] متجلی سازیم، همان [[اعتقاد به توحید]] را باز نمایاند. چنانکه [[مولی]] [[علی]] {{ع}} در [[نامه]] به [[مالک اشتر]] می‌فرماید: «من شنیدم [[پیامبر خدا]] {{صل}} بارها می‌گفت: هیچ‌گاه امتی، که در آن [[امت]] [[حق]] [[ضعیف]] بدون کمترین لکنت از [[قوی]] ستانده نشود، [[پاک]] نمی‌گردد»<ref>{{متن حدیث\|فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}} يَقُولُ فِي غَيْرِ مَوْطِنٍ: لَنْ تُقَدَّسَ أُمَّةٌ لَا يُؤْخَذُ لِلضَّعِيفِ فِيهَا حَقُّهُ مِنَ الْقَوِيِّ غَيْرَ مُتَتَعْتِعٍ}}؛ نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، ص۴۳۹.</ref>. یعنی «[[قدوس]]» که از [[صفات الهی]] است و به معنای نهایت [[پاکی]] و [[طهارت]] است، چنانچه بخواهد در جامعه‌ای تحقق یابد به این صورت خواهد بود که حق ضعیف بدون هیچ لکنتی از قوی ستانده شود یعنی نه تنها از نظر [[عینی]] هیچ‌گونه مانع نهادی یا ساختاری در این امر موجود نباشد بلکه از نظر [[ذهنی]] نیز هیچ مانعی وجود نداشته باشد و ذهنیت [[آحاد جامعه]] به گونه‌ای باشد که این امر را یک امر عادی و متعارف تلقی کنند و این ذهنیت بدون فراهم آمدن نهادها و ساختارهای مناسب در [[جامعه]] و روال‌مندی ستاندن حق ضعیف از قوی و یکسان‌انگاری طبقات [[اجتماعی]] و [[آحاد]] [[مردم]] پدید نخواهد آمد.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T14:21:24Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۰
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	* ادب پیامبران در روی آوری به سوی [[خدای سبحان]] و خواندن او<ref>المیزان، ج۶، ص۲۶۴.</ref> از جمله کریمه ۲۸۵ بقره است که از [[ایمان]] [[پیامبر]] {{صل}} به [[قرآن کریم]]، اصول [[معارف]] و [[احکام الهی]]، حکایت می‌کند و [[مؤمنان]] از [[امت]] او را نیز به او ملحق می‌گرداند: {{متن قرآن\|آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ}}<ref>«این پیامبر به آنچه از (سوی) پروردگارش به سوی او فرو فرستاده‌اند، ایمان دارد و همه مؤمنان به خداوند و فرشتگانش و کتاب‌هایش و پیامبرانش، ایمان دارند» سوره بقره، آیه ۲۸۵.</ref>. دعای یادشده در [[آیه کریمه]] مشتمل است بر [[ادب]] [[بندگی]] در [[تمسک]] پی‌درپی به دامان [[ربوبی]] و اعتراف به مملوکیت و [[ولایت الهی]] و وقوف در جایگاه [[ذلت]] و [[مسکنت]] [[عبودیت]] در برابر خدای [[عزیز]]. در قرآن کریم تأدیبات [[الهی]] و تعلیمات عالی برای پیامبر {{صل}} به صورت گونه‌های ثنا و مسئلت الهی وجود دارد<ref>از جمله ر. ک: {{متن قرآن\|قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ}} «بگو خداوندا! ای دارنده فرمانروایی! به هر کس بخواهی فرمانروایی می‌بخشی» سوره آل عمران، آیه ۲۶؛ {{متن قرآن\|قُلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ}} «بگو خداوندگارا! ای پدیدآورنده آسمان‌ها و زمین! دانای پنهان و آشکار! تویی که میان بندگانت داوری می‌کنی» سوره زمر، آیه ۴۶؛ {{متن قرآن\|قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَسَلَامٌ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصْطَفَى}} «بگو: سپاس خداوند را و درود بر آن بندگان وی که برگزیده است» سوره نمل، آیه ۵۹؛ {{متن قرآن\|قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ}} «بگو: بی‌گمان نمازم و نیایشم و زندگیم و مرگم از آن خداوند پروردگار جهانیان است» سوره انعام، آیه ۱۶۲؛ {{متن قرآن\|وَقُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا}} «و بگو: پروردگارا! بر دانش من بیفزای!» سوره طه، آیه ۱۱۴؛ {{متن قرآن\|وَقُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ}} «و بگو: پروردگارا! از وسوسه‌های شیطان‌ها به تو پناه می‌آورم» سوره مؤمنون، آیه ۹۷.</ref> که به تمامی [[ادب الهی]] [[رسول]] را، که امت را نیز به آن می‌خواند<ref>المیزان، ج۱۰، ص۲۹۲-۲۹۴.</ref>، در بر دارد.		* ادب پیامبران در روی آوری به سوی [[خدای سبحان]] و خواندن او<ref>المیزان، ج۶، ص۲۶۴.</ref> از جمله کریمه ۲۸۵ بقره است که از [[ایمان]] [[پیامبر]] {{صل}} به [[قرآن کریم]]، اصول [[معارف]] و [[احکام الهی]]، حکایت می‌کند و [[مؤمنان]] از [[امت]] او را نیز به او ملحق می‌گرداند: {{متن قرآن\|آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ}}<ref>«این پیامبر به آنچه از (سوی) پروردگارش به سوی او فرو فرستاده‌اند، ایمان دارد و همه مؤمنان به خداوند و فرشتگانش و کتاب‌هایش و پیامبرانش، ایمان دارند» سوره بقره، آیه ۲۸۵.</ref>. دعای یادشده در [[آیه کریمه]] مشتمل است بر [[ادب]] [[بندگی]] در [[تمسک]] پی‌درپی به دامان [[ربوبی]] و اعتراف به مملوکیت و [[ولایت الهی]] و وقوف در جایگاه [[ذلت]] و [[مسکنت]] [[عبودیت]] در برابر خدای [[عزیز]]. در قرآن کریم تأدیبات [[الهی]] و تعلیمات عالی برای پیامبر {{صل}} به صورت گونه‌های ثنا و مسئلت الهی وجود دارد<ref>از جمله ر. ک: {{متن قرآن\|قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ}} «بگو خداوندا! ای دارنده فرمانروایی! به هر کس بخواهی فرمانروایی می‌بخشی» سوره آل عمران، آیه ۲۶؛ {{متن قرآن\|قُلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ}} «بگو خداوندگارا! ای پدیدآورنده آسمان‌ها و زمین! دانای پنهان و آشکار! تویی که میان بندگانت داوری می‌کنی» سوره زمر، آیه ۴۶؛ {{متن قرآن\|قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَسَلَامٌ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصْطَفَى}} «بگو: سپاس خداوند را و درود بر آن بندگان وی که برگزیده است» سوره نمل، آیه ۵۹؛ {{متن قرآن\|قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ}} «بگو: بی‌گمان نمازم و نیایشم و زندگیم و مرگم از آن خداوند پروردگار جهانیان است» سوره انعام، آیه ۱۶۲؛ {{متن قرآن\|وَقُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا}} «و بگو: پروردگارا! بر دانش من بیفزای!» سوره طه، آیه ۱۱۴؛ {{متن قرآن\|وَقُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ}} «و بگو: پروردگارا! از وسوسه‌های شیطان‌ها به تو پناه می‌آورم» سوره مؤمنون، آیه ۹۷.</ref> که به تمامی [[ادب الهی]] [[رسول]] را، که امت را نیز به آن می‌خواند<ref>المیزان، ج۱۰، ص۲۹۲-۲۹۴.</ref>، در بر دارد.
	* [[رعایت ادب]] [[ربوبی]] از سوی [[پیامبران]] در [[گفت‌وگو]] با [[قوم]] خود نیز باب واسعی است که از یک سو [[ادب]] [[ثنای الهی]] را در بر دارد و از سوی دیگر [[تبلیغ]] عملی است که از تبلیغ قولی و گفتاری در اثربخشی کمتر نیست. این‌گونه ادب [[انبیا]] مبتنی بر [[مراقبه]] و حضور عبودی است، در دو [[آیه]]: {{متن قرآن\|إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا}}<ref>«آنگاه که آن دو در غار بودند همان هنگام که به همراهش می‌گفت: مهراس که خداوند با ماست» سوره توبه، آیه ۴۰.</ref> و {{متن قرآن\|وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ... فَلَمَّا نَبَّأَهَا بِهِ قَالَتْ مَنْ أَنْبَأَكَ هَذَا قَالَ نَبَّأَنِيَ الْعَلِيمُ الْخَبِيرُ}}<ref>«و آنگاه که پیامبر به یکی از همسرانش سخنی را، نهانی گفت و چون او آن را (به همسر دیگر) خبر داد و خداوند پیامبر را از آن آگاه کرد وی بخشی از آن را (به همسران خود) گفت و در (گفتن) بخشی دیگر خودداری ورزید، پس هنگامی که (پیامبر) آن (همسر رازگشا) را از این (امر) باخبر ساخت (همسر) گفت: چه کسی تو را از این (رازگشایی من) آگاه کرد؟ (پیامبر) گفت: خداوند دانای آگاه مرا با خبر ساخت» سوره تحریم، آیه ۳.</ref> شدت امر و هول و فزع در [[روز]] [[خوف]]، [[پیامبر]] را از یاد این که [[خدا]] با اوست باز نداشت و نفس شریفش به آنچه تهدیدش می‌کرد جذب نشد و همچنین در [[رازگویی]] با برخی از زوجاتش در [[خلوت]]، [[ادب الهی]] را رعایت کرد<ref>المیزان، ج۱۰، ص۲۹۵-۲۹۷.</ref>.		* [[رعایت ادب]] [[ربوبی]] از سوی [[پیامبران]] در [[گفت‌وگو]] با [[قوم]] خود نیز باب واسعی است که از یک سو [[ادب]] [[ثنای الهی]] را در بر دارد و از سوی دیگر [[تبلیغ]] عملی است که از تبلیغ قولی و گفتاری در اثربخشی کمتر نیست. این‌گونه ادب [[انبیا]] مبتنی بر [[مراقبه]] و حضور عبودی است، در دو [[آیه]]: {{متن قرآن\|إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا}}<ref>«آنگاه که آن دو در غار بودند همان هنگام که به همراهش می‌گفت: مهراس که خداوند با ماست» سوره توبه، آیه ۴۰.</ref> و {{متن قرآن\|وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ... فَلَمَّا نَبَّأَهَا بِهِ قَالَتْ مَنْ أَنْبَأَكَ هَذَا قَالَ نَبَّأَنِيَ الْعَلِيمُ الْخَبِيرُ}}<ref>«و آنگاه که پیامبر به یکی از همسرانش سخنی را، نهانی گفت و چون او آن را (به همسر دیگر) خبر داد و خداوند پیامبر را از آن آگاه کرد وی بخشی از آن را (به همسران خود) گفت و در (گفتن) بخشی دیگر خودداری ورزید، پس هنگامی که (پیامبر) آن (همسر رازگشا) را از این (امر) باخبر ساخت (همسر) گفت: چه کسی تو را از این (رازگشایی من) آگاه کرد؟ (پیامبر) گفت: خداوند دانای آگاه مرا با خبر ساخت» سوره تحریم، آیه ۳.</ref> شدت امر و هول و فزع در [[روز]] [[خوف]]، [[پیامبر]] را از یاد این که [[خدا]] با اوست باز نداشت و نفس شریفش به آنچه تهدیدش می‌کرد جذب نشد و همچنین در [[رازگویی]] با برخی از زوجاتش در [[خلوت]]، [[ادب الهی]] را رعایت کرد<ref>المیزان، ج۱۰، ص۲۹۵-۲۹۷.</ref>.
	* ادب پیامبران با [[مردم]] در [[معاشرت]] و [[گفتگو]] با [[کافران]] و [[مؤمنان]]، از این قرار است که در برابر انواع ناسزاها و تهمت‌ها و اهانت‌ها پیامبران با [[پیروی]] از [[تعالیم]] [[الهی]] با گفتار صواب و [[منطق]] [[نیکو]] و لیّن پاسخ گفته‌اند: {{متن قرآن\|اذْهَبَا إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى * فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى}}<ref>«به سوی فرعون بروید که او سرکشی کرده است * و با او به نرمی سخن گویید باشد که او پند گیرد یا بهراسد» سوره طه، آیه ۴۳-۴۴.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در ~~جست و جوی~~ بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref>. از آنجا که [[بعثت]] [[نبوی]] بر [[هدایت]] به سوی [[حق]] و بیان و [[یاری]] حق بنا شده، پس [[پیامبران]] باید [[دعوت]] خود را با «حق» [[تجهیز]] کنند و «[[باطل]]» را به کلی دور افکنند و از دام‌های [[گمراهی]]، هرچه باشد، بپرهیزند، چه موافق رضای [[مردم]] باشد یا [[خشم]] آنان را برانگیزد، [[پذیرش مردم]] را در پی داشته باشد یا [[کراهت]] آنان را. دعوت به سوی حق با «باطل»، و لو در طریق حق، جمع نمی‌شود و حقی که «باطل» سوی آن هدایت کند و آن را نتیجه دهد از همه جهات حق نیست. از همین روی [[خدای تعالی]] فرمود: {{متن قرآن\|وَمَا كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُدًا}}<ref>«و من آن نیم که گمراه‌کنندگان را یاور گیرم» سوره کهف، آیه ۵۱.</ref> و نیز فرمود: {{متن قرآن\|وَلَوْلَا أَنْ ثَبَّتْنَاكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئًا قَلِيلًا * إِذًا لَأَذَقْنَاكَ ضِعْفَ الْحَيَاةِ وَضِعْفَ الْمَمَاتِ ثُمَّ لَا تَجِدُ لَكَ عَلَيْنَا نَصِيرًا}}<ref>«و اگر ما تو را پابرجا نمی‌داشتیم نزدیک بود اندکی به آنان گرایش یابی * آنگاه بی‌گمان دو چندان در زندگی و دو چندان پس از مرگ به تو (از عذاب) می‌چشاندیم سپس در برابر ما برای خویش یاوری نمی‌یافتی» سوره اسراء، آیه ۷۴-۷۵.</ref>.		* ادب پیامبران با [[مردم]] در [[معاشرت]] و [[گفتگو]] با [[کافران]] و [[مؤمنان]]، از این قرار است که در برابر انواع ناسزاها و تهمت‌ها و اهانت‌ها پیامبران با [[پیروی]] از [[تعالیم]] [[الهی]] با گفتار صواب و [[منطق]] [[نیکو]] و لیّن پاسخ گفته‌اند: {{متن قرآن\|اذْهَبَا إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى * فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى}}<ref>«به سوی فرعون بروید که او سرکشی کرده است * و با او به نرمی سخن گویید باشد که او پند گیرد یا بهراسد» سوره طه، آیه ۴۳-۴۴.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در جستجوی بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref>. از آنجا که [[بعثت]] [[نبوی]] بر [[هدایت]] به سوی [[حق]] و بیان و [[یاری]] حق بنا شده، پس [[پیامبران]] باید [[دعوت]] خود را با «حق» [[تجهیز]] کنند و «[[باطل]]» را به کلی دور افکنند و از دام‌های [[گمراهی]]، هرچه باشد، بپرهیزند، چه موافق رضای [[مردم]] باشد یا [[خشم]] آنان را برانگیزد، [[پذیرش مردم]] را در پی داشته باشد یا [[کراهت]] آنان را. دعوت به سوی حق با «باطل»، و لو در طریق حق، جمع نمی‌شود و حقی که «باطل» سوی آن هدایت کند و آن را نتیجه دهد از همه جهات حق نیست. از همین روی [[خدای تعالی]] فرمود: {{متن قرآن\|وَمَا كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُدًا}}<ref>«و من آن نیم که گمراه‌کنندگان را یاور گیرم» سوره کهف، آیه ۵۱.</ref> و نیز فرمود: {{متن قرآن\|وَلَوْلَا أَنْ ثَبَّتْنَاكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئًا قَلِيلًا * إِذًا لَأَذَقْنَاكَ ضِعْفَ الْحَيَاةِ وَضِعْفَ الْمَمَاتِ ثُمَّ لَا تَجِدُ لَكَ عَلَيْنَا نَصِيرًا}}<ref>«و اگر ما تو را پابرجا نمی‌داشتیم نزدیک بود اندکی به آنان گرایش یابی * آنگاه بی‌گمان دو چندان در زندگی و دو چندان پس از مرگ به تو (از عذاب) می‌چشاندیم سپس در برابر ما برای خویش یاوری نمی‌یافتی» سوره اسراء، آیه ۷۴-۷۵.</ref>.

	از [[ادب]] پیامبران در [[معاشرت با مردم]] و [[سیره]] آنان [[احترام]] [[ضعیفان]] و اقویا به یکسان است و نیز زیادتی و [[مبالغه]] در حقِ [[اهل]] [[علم]] و [[تقوا]]؛ زیرا پیامبران اساس کار خود را بر [[عبودیت الهی]] و [[تربیت نفس]] [[انسانی]] بنا نهاده‌اند که نتیجه آن یکسانی [[حکم]] درباره [[غنی]] و [[فقیر]] و صغیر و کبیر و مرد و [[زن]] و مولا و [[عبد]] و [[حاکم]] و محکوم و [[امیر]] و [[مأمور]] و [[سلطان]] و [[رعیت]] است. [[خدای تعالی]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ}}<ref>«بی‌گمان گرامی‌ترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست» سوره حجرات، آیه ۱۳.</ref>. در باب [[احترام]] [[فقیران]] به مانند [[اغنیا]] و [[ادب]] با [[ضعیفان]] به مانند اغنیا بلکه اختصاص فقیران به زیادتی [[شفقت]] و [[رأفت]] و [[رحمت]] است، خدای تعالی در [[تأدیب]] پیامبرش {{صل}} می‌فرماید:		از [[ادب]] پیامبران در [[معاشرت با مردم]] و [[سیره]] آنان [[احترام]] [[ضعیفان]] و اقویا به یکسان است و نیز زیادتی و [[مبالغه]] در حقِ [[اهل]] [[علم]] و [[تقوا]]؛ زیرا پیامبران اساس کار خود را بر [[عبودیت الهی]] و [[تربیت نفس]] [[انسانی]] بنا نهاده‌اند که نتیجه آن یکسانی [[حکم]] درباره [[غنی]] و [[فقیر]] و صغیر و کبیر و مرد و [[زن]] و مولا و [[عبد]] و [[حاکم]] و محکوم و [[امیر]] و [[مأمور]] و [[سلطان]] و [[رعیت]] است. [[خدای تعالی]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ}}<ref>«بی‌گمان گرامی‌ترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست» سوره حجرات، آیه ۱۳.</ref>. در باب [[احترام]] [[فقیران]] به مانند [[اغنیا]] و [[ادب]] با [[ضعیفان]] به مانند اغنیا بلکه اختصاص فقیران به زیادتی [[شفقت]] و [[رأفت]] و [[رحمت]] است، خدای تعالی در [[تأدیب]] پیامبرش {{صل}} می‌فرماید: