اذان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۱۷

2024-06-27T07:17:58Z

Jaafari: /* منابع */

2024-06-09T06:29:14Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۹
خط ۱۷:		خط ۱۷:

	اذان‌گویی، از کارهای [[پسندیده]] است و یکی از [[یاران]] [[حضرت محمد]] {{صل}} به نام [[بلال حبشی]]، مؤذن مخصوص [[پیامبر]] بود و با فرارسیدن وقت [[نماز]]، با صدای بلند اذان می‌گفت و در سال [[فتح مکه]] نیز بالای [[کعبه]] رفت و اذان گفت. کیفیّت اذان به نحوی که یاد شد، در سال اوّل هجری توسّط [[جبرئیل]]، بر [[پیامبر خدا]] نازل شد. این [[شعار]]، همچنان ندای بلند [[توحید]] در [[جهان اسلام]] به شمار می‌آید و روزی چند نوبت در فضای [[شهرها]] و روستاها و از فرستنده‌های [[کشورهای اسلامی]] پخش می‌شود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۲.</ref>.		اذان‌گویی، از کارهای [[پسندیده]] است و یکی از [[یاران]] [[حضرت محمد]] {{صل}} به نام [[بلال حبشی]]، مؤذن مخصوص [[پیامبر]] بود و با فرارسیدن وقت [[نماز]]، با صدای بلند اذان می‌گفت و در سال [[فتح مکه]] نیز بالای [[کعبه]] رفت و اذان گفت. کیفیّت اذان به نحوی که یاد شد، در سال اوّل هجری توسّط [[جبرئیل]]، بر [[پیامبر خدا]] نازل شد. این [[شعار]]، همچنان ندای بلند [[توحید]] در [[جهان اسلام]] به شمار می‌آید و روزی چند نوبت در فضای [[شهرها]] و روستاها و از فرستنده‌های [[کشورهای اسلامی]] پخش می‌شود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۲.</ref>.

			==[[اذان اهل سنت]]==
			یکی از چیزهایی که برای [[زائران ایرانی]] در [[مکه]] و [[مدینه]] سوال برانگیز است، [[زمان]] و کیفیت [[اذان]] و اقامه است. برای روشن شدن موضوع، تفاوت‌هایی را که در این مسئله بین [[شیعه]] و [[اهل سنت]] وجود دارد بیان می‌کنیم:
			#وقت اذان: از نظر اهل سنت، اذان گفتن برای [[نماز صبح]]، پیش از رسیدن وقت آن یعنی پیش از [[طلوع فجر]] [[مستحب]] است و لذا آنان حدود یک [[ساعت]] پیش از طلوع فجر اذان می‌گویند تا [[مردم]] برای [[خواندن نماز]] صبح آماده شوند و پیش از آن [[نمازهای نافله]] را بخوانند؛ و چون وقت نماز صبح می‌رسد یک بار دیگر اذان می‌گویند و این اذان برای اعلام داخل شدن وقت [[نماز]] است، و پس از آن اقامه می‌گویند. بنابراین برای نماز صبح دو بار اذان و یک بار اقامه گفته می‌شود. از نظر [[فقهای شیعه]]، اذان باید پس از داخل شدن وقت گفته شود، هر چند که بعضی از [[علما]] [[فتوا]] داده‌اند که می‌توان پیش از داخل شدن وقت نماز اذان گفت.
			#فقرات اذان: اهل سنت جمله {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} را در اذان و اقامه نمی‌گویند. در برخی از کتاب‌های آنان آمده است که در زمان [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و [[زمان خلیفه اول]]، این جمله در اذان گفته می‌شد و [[خلیفه دوم]] از آن [[نهی]] کرد و دستور داد در اذان صبح به جای این جمله دوبار بگویند: {{متن حدیث\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}}<ref>آن چه یک زائر باید بداند، محمد نقدی، ص۷۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۹.</ref>

			==[[اذان پیامبر]]{{صل}}==
			اذان، یکی از نشانه‌های [[دین الهی]] است که از سوی [[خداوند]] بر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نازل شده است و [[جبرئیل امین]]، اصل، جزئیات، [[شیوه]] و سبک آن را به وی آموخته است. روشن است که هیچ فردی در پیدایش آن دخالت نداشته و در کاستن یا افزودن آن نیز کسی [[حق تصرف]] نداشته است.
			اذان ۱۸ فصل دارد که عبارتند از: ۴ [[تکبیر]]، ۲ [[شهادت]] بر [[توحید]]، ۲ شهادت بر [[رسالت]]، ۲ بار {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ}}، ۲ بار {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ}} ۲ بار {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}}، ۲ [[تکبیر]] و ۲ [[تهلیل]] {{متن حدیث\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}}.
			و اما دو [[بدعت]] در [[اذان]] شکل گرفت؛ حذف {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} در تمام اذان‌ها و اضافه کردن {{متن حدیث\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} در اذان صبح!
			#حذف؛ [[حافظ]] [[علوی]]، یکی از [[عالمان]] مشهور [[غیر شیعه]]، نقل می‌کند که [[خاندان رسول]]{{صل}} بر وجود {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} در اذان، [[اتفاق نظر]] دارند و اذان گویان در دوران [[خلافت ابوبکر]] نیز به همین شیوه اذان می‌گفتند؛ اما وقتی [[عمر]]، زمام [[خلافت]] را به دست گرفت، گفت: «گفتن {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} را ترک کنید تا [[مردم]] به بهانه این که [[نماز]]، بهترین عمل است، [[جهاد]] را ترک نکنند» عمر، نخستین فردی بود که این فصل از اذان را ترک کرد.
			#اضافه؛ [[خلیفه دوم]]، در اذان صبح، پس از {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ}} جمله {{متن حدیث\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} را افزود که این افزوده را «تثویب» می‌نامند. به گفته مالک، پیشوای [[فرقه]] مالکیه، هنگامی که [[مؤذن]]، نزد عمر آمد تا فرا رسیدن وقت [[نماز صبح]] را به او اعلام کند، عمر [[خواب]] بود و او فریاد بر آورد: {{متن حدیث\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} عمر، این جمله را پسندید و به او دستور داد تا از این پس، این عبارت را اذان صبح قرار دهند. [[ابن حزم]]، دانشمند معروف [[سنی]]، ضمن [[نفی]] {{متن حدیث\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} مدعی است که این جمله از سنت‌های [[رسول خدا]]{{صل}} نیست.

			و اما چند نکته:
			#کسانی که به اذان دستبرد زدند و [[بانی]] [[کاستی]] و فزونی اجزای آن شدند، برای توجیه عملکرد خود، این گونه و انمود کردند که صورت اذان را [[عبدالله بن زید]]، در خواب دید و آن را به [[رسول الله]]{{صل}} گزارش کرد و این شیوه اذان؛ به [[تأیید]] [[پیامبر]]{{صل}} رسید! در [[سستی]] این ادعا، باید بر این نکته تأکید کرد که [[امور شرعی]] مهمی چون [[نماز]] و [[اذان]]، از [[وحی]] سرچشمه گیرند. [[امام صادق]]{{ع}} ضمن نقد این [[فکر]] [[سست]]، فرمود: «[[وحی بر پیامبر]] شما نازل می‌گردد؛ [[حال]] [[گمان]] می‌برید که او اذان را از [[عبدالله بن زید]] ستانده است»!.
			#{{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} در دوران [[رسول الله]]{{صل}} جزء اذان و اقامه بوده است و [[منابع شیعه]] و [[سنی]]، بر آن هم داستان هستند؛ اما متأسفانه به دلیل بروز بدعت‌هایی پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} این بخش از اذان حذف شد و [[اعتراض]] بسیاری از [[اصحاب]] را نیز به دنبال داشت.
			##دانشمند سنی، معروف به سیاغی (متوفای ۱۲۲۱ق) در کتاب «الروض النضیر» می‌نویسد: صحیح آن است که اذان با {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} [[تشریع]] شده است؛ گذشته بر این، همگان [[اتفاق نظر]] دارند که در [[روز خندق]]، این جمله جزء اذان بوده است.
			## [[متقی هندی]]، نویسنده کتاب «کنزل العمال، چنین نقل می‌کند: [[بلال]] در اذان صبح، {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} می‌گفت.
			##[[مؤید بالله زیدی]]، در کتاب «شرح تجرید» از این سخن [[رسول خدا]]{{صل}} یاد می‌کند که فرمود: «بهترین [[اعمال]] شما، نماز است» و آن‌گاه بلال را امر فرمود که در اذان {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} بگوید.
			## [[حافظ علوی زیدی]]، در رساله خاص خود به نام «الاذان ب{{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}}» از ابی [[محذوره]]، یکی از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} نقل می‌کند که [[پیامبر]] به وی اذان را آموخت و یکی از فصول آن {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} بود.
			## [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند. «در اذان من و پدرانم، پیامبر و علی و حسن و حسین و [[علی بن الحسین]]{{عم}} {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} وجود دارد».
			## [[اهل بیت]] رسول خدا{{صل}} و بسیاری از اصحاب و [[تابعین]]، پس از [[بدعت]] صورت گرفته، در اذان خود، {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} را قرائت می‌کردند. [[قاسم بن محمد]]، یکی از بزرگان [[فرقه زیدیه]] چنین نقل می‌کند: «اتفاق است بر این که [[ابن عمر]] و حسن و حسین{{عم}} و [[بلال]] و جماعتی از [[اصحاب]]، در [[اذان]] خود {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} را می‌گفتند. [[محمد بن سیرین]]، درباره [[عبدالله بن عمر]] - فرزند [[خلیفه دوم]] - نقل کرده که او همواره در اذان خود {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} می‌گفت.
			## [[علاءالدین قوشچی]]، دانشمند بزرگ [[سنی مذهب]] (متوفای ۸۷۹ق) از [[طبری]] نقل می‌کند که [[عمر]] چنین گفت: «سه چیز در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} وجود داشته که من [[حرام]] کننده آنها و [[عقوبت]] کننده بر مرتکبان آنها هستم؛ [[متعه حج]]، [[متعه نساء]] و {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} در اذان». قوشچی پس از نقل این سخن، به عذرتراشی برای اقدام بدعت‌آمیز عمر دست می‌زند و آن را [[اجتهاد]] می‌شمارد! او می‌نویسد: چنین کاری از سوی عمر، سبب [[سرزنش]] او نمی‌شود؛ زیرا [[مخالفت]] یک [[مجتهد]] با دیگری در مسائل اجتهادیه، [[بدعت]] نیست!.
			##{{متن حدیث\|عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا الْحَسَنِ{{ع}} عَنْ حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ لِمَ تُرِكَتْ مِنَ الْأَذَانِ قَالَ تُرِيدُ الْعِلَّةَ الظَّاهِرَةَ أَوِ الْبَاطِنَةَ قُلْتُ أُرِيدُهُمَا جَمِيعاً فَقَالَ أَمَّا الْعِلَّةُ الظَّاهِرَةُ فَلِئَلَّا يَدَعَ النَّاسُ الْجِهَادَ اتِّكَالًا عَلَى الصَّلَاةِ وَ أَمَّا الْبَاطِنَةُ فَإِنَّ خَيْرَ الْعَمَلِ الْوَلَايَةُ فَأَرَادَ مَنْ أَمَرَ بِتَرْكِ حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ مِنَ الْأَذَانِ أَنْ لَا يَقَعَ حَثٌّ عَلَيْهَا وَ دُعَاءٌ إِلَيْهَا}}<ref>وسائل الشیعه، ج۵، ص۴۲۰.</ref>؛ «[[ابن ابی عمیر]] گوید: از [[امام رضا]]{{ع}} درباره علت حذف {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} سؤال کردم و [[امام]] فرمود: علت ظاهری آن را می‌پرسی یا علت [[باطنی]] آن؟ عرض کردم: هر دو را می‌پرسم. حضرت فرمود: اما علت ظاهری، به جهت آن بود که [[مردم]] با توجه بسیار به [[نماز]]، [[جهاد]] را رها نکنند؛ اما علت باطنی آن، این است که بهترین عمل، [[ولایت]] است و کسی که امر به حذف {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} نموده، قصدش دور کردن مردم از ولایت بوده است.
			#وجود {{متن حدیث\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} در میان اذان صبح، ادعایی بی‌دلیل و بدعتی در کنار بدعت‌های دیگر بوده است و [[عالمان]] [[سنی]] نیز در اصل و شیوه «تثویب» هم نظر نیستند و بین آنان، [[اختلافات]] زیادی است که به برخی از آنها اشاره می‌شود:
			## [[شافعی]]، تثویب را [[مکروه]] می‌داند و مدعی است که اگر مجاز بود، [[ابومحذوره]]، بدان اشاره می‌کرد؛ زیرا او اذان‌گوی [[نبی اکرم]]{{صل}} بود و به تمام فصل‌های [[اذان]] اشاره کرده بود.
			## [[ابوبکر رازی حنفی]] (متوفای ۳۷۰ق) {{متن حدیث\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} را جزء اذان نمی‌داند.
			# [[فقهای شیعه]]، [[شهادت]] سوم {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ}} را جزء اذان نمی‌دانند و [[فتوا]] می‌دهند که اگر فردی این شهادت را به عنوان جزئی از اذان بگوید، کار حرامی مرتکب شده و [[گناه]] کرده است. این شهادت، بدون قصد جزئیت در اذان، جایز و یا [[مستحب]] است و مبنای این [[استحباب]] آن است که علی{{ع}} به [[حکم]] [[قرآن]] و [[حدیث]] [[رسول گرامی اسلام]]{{صل}} ولی خداست و [[مفسران]] [[اذعان]] دارند که [[قرآن مجید]] با [[نزول]] این [[آیه]]، بر [[ولایت امام]] تصریح کرده است: {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}<ref>«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.</ref>.
			[[عبدالمحسن عبدالله سراوی]] دانشمند سوری در کتاب «القطوف الدانیه» می‌نویسد: [[شیعه]] در اذان، [[شهادت به ولایت]] را به قصد جزئیت نمی‌گوید، بلکه از زمانی که [[معاویه]]، [[لعن]] بر [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} را بر بالای [[منبرها]] و مأذنه‌ها علنی کرد، [[شیعه امامیه]] به این [[فکر]] افتاد که برای جلوگیری از این [[بدعت]] و آشکار شدن [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}}، شهادت به آن را به قصد [[تبرک]]، در اذان‌ها اعلام دارد؛ همان‌گونه که [[خداوند متعال]] این امر را [[کتمان]] نکرده و در [[قرآن کریم]] به [[ولایت امام علی]]{{ع}} اشاره کرده است. از این رو [[فقیهان]] شیعه بر این نکته تأکید دارند که این [[شهادت]]، [[شعار]] [[شیعه]] است و نباید آن را به قصد جزئیت در [[اذان]] ذکر کرد، وگرنه [[بدعت]] است<ref>سنت پیامبر، محمد باقر پورامینی، نشر معارف، ۱۳۸۷، ص۱۶.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۹۴.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* پانویس */

2024-04-02T07:51:52Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۲۱
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~اذان~~]]		[[رده:نماز]]

Jaafari در ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۵۲

2024-03-07T06:52:06Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[اذان در کلام اسلامی]] - [[اذان در فقه اسلامی]] - [[اذان در فقه سیاسی]] - [[اذان در سیره امام حسین]] - [[اذان در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[اذان در قرآن]] - [[اذان در کلام اسلامی]] - [[اذان در فقه اسلامی]] - [[اذان در فقه سیاسی]] - [[اذان در سیره امام حسین]] - [[اذان در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}

	'''اذان''' به معنای اعلام است. این عمل که [[شعار]] فراخوانی [[مسلمین]] به [[نماز]] است در اوایل [[هجرت]] [[نبوی]] [[تشریع]] شد.		'''اذان''' به معنای اعلام است. این عمل که [[شعار]] فراخوانی [[مسلمین]] به [[نماز]] است در اوایل [[هجرت]] [[نبوی]] [[تشریع]] شد.

Jaafari در ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۴۳

2023-06-26T08:43:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۱۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[اذان در فقه اسلامی]] - [[اذان در فقه سیاسی]] - [[اذان در سیره امام حسین]] - [[اذان در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[اذان در کلام اسلامی]] - [[اذان در فقه اسلامی]] - [[اذان در فقه سیاسی]] - [[اذان در سیره امام حسین]] - [[اذان در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}

	'''اذان''' به معنای اعلام است. این عمل که [[شعار]] فراخوانی [[مسلمین]] به [[نماز]] است در اوایل [[هجرت]] [[نبوی]] [[تشریع]] شد.		'''اذان''' به معنای اعلام است. این عمل که [[شعار]] فراخوانی [[مسلمین]] به [[نماز]] است در اوایل [[هجرت]] [[نبوی]] [[تشریع]] شد.

Msadeq در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۹

2023-05-14T07:19:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[اذان در فقه سیاسی]] - [[اذان در سیره امام حسین]] - [[اذان در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[اذان در فقه اسلامی]] - [[اذان در فقه سیاسی]] - [[اذان در سیره امام حسین]] - [[اذان در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}

	'''اذان''' به معنای اعلام است. این عمل که [[شعار]] فراخوانی [[مسلمین]] به [[نماز]] است در اوایل [[هجرت]] [[نبوی]] [[تشریع]] شد.		'''اذان''' به معنای اعلام است. این عمل که [[شعار]] فراخوانی [[مسلمین]] به [[نماز]] است در اوایل [[هجرت]] [[نبوی]] [[تشریع]] شد.

Bahmani در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۱۹

2023-01-23T05:19:12Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۴۹
خط ۴:		خط ۴:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	* '''اذان~~'''~~ به معنای اعلام است. در اصطلاح [[دینی]] مجموعه‌ای از الفاظ مخصوص است که برای اعلام وقت [[نماز]] و [[دعوت]] به برپایی این [[فریضه]] گفته می‌‌شود. این الفاظ عبارت است از:		اذان به معنای اعلام است. در اصطلاح [[دینی]] مجموعه‌ای از الفاظ مخصوص است که برای اعلام وقت [[نماز]] و [[دعوت]] به برپایی این [[فریضه]] گفته می‌‌شود. این الفاظ عبارت است از:
	*{{متن حدیث\|اللَّهُ أَكْبَرُ}} چهار مرتبه،		# {{متن حدیث\|اللَّهُ أَكْبَرُ}} چهار مرتبه،
	*{{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}} دو مرتبه،		# {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}} دو مرتبه،
	*{{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ}} دو مرتبه،		# {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ}} دو مرتبه،
	*{{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ}} دو مرتبه،		# {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ}} دو مرتبه،
	*{{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ}} دو مرتبه،		# {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ}} دو مرتبه،
	*{{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ}} دو مرتبه،		# {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ}} دو مرتبه،
	*{{متن حدیث\|اللَّهُ أَكْبَرُ}} دو مرتبه و		# {{متن حدیث\|اللَّهُ أَكْبَرُ}} دو مرتبه و
	*{{متن حدیث\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}} دو مرتبه<ref>گفتن {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ}} در اذان واجب نیست و جزء اذان و اقامه نیست، ولی خوب است بعد از {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ}} به قصد قربت گفته شود (رساله‌های عملیّه).</ref>.		# {{متن حدیث\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}} دو مرتبه<ref>گفتن {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ}} در اذان واجب نیست و جزء اذان و اقامه نیست، ولی خوب است بعد از {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ}} به قصد قربت گفته شود (رساله‌های عملیّه).</ref>.
	* گفتن اذان و اقامه (که تفاوت اندکی با اذان دارد) پیش از ادای نمازهای [[واجب]] مستحبّ است. اذان [[شعار]] [[مسلمانان]] است و مفهوم جملاتش، یاد [[خداوند]] به بزرگی و یکتایی و [[شهادت به توحید]] و [[رسالت]] و [[دعوت]] به [[نماز]] و [[رستگاری]] است.
	* اذان‌گویی، از کارهای [[پسندیده]] است و یکی از [[یاران]] [[حضرت محمد]] {{صل}} به نام [[بلال حبشی]]، مؤذن مخصوص [[پیامبر]] بود و با فرارسیدن وقت [[نماز]]، با صدای بلند اذان می‌گفت و در سال [[فتح مکه]] نیز بالای [[کعبه]] رفت و اذان گفت. کیفیّت اذان به نحوی که یاد شد، در سال اوّل هجری توسّط [[جبرئیل]]، بر [[پیامبر خدا]] نازل شد. این [[شعار]]، همچنان ندای بلند [[توحید]] در [[جهان اسلام]] به شمار می‌آید و روزی چند نوبت در فضای [[شهرها]] و روستاها و از فرستنده‌های [[کشورهای اسلامی]] پخش می‌شود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۲.</ref>.		گفتن اذان و اقامه (که تفاوت اندکی با اذان دارد) پیش از ادای نمازهای [[واجب]] مستحبّ است. اذان [[شعار]] [[مسلمانان]] است و مفهوم جملاتش، یاد [[خداوند]] به بزرگی و یکتایی و [[شهادت به توحید]] و [[رسالت]] و [[دعوت]] به [[نماز]] و [[رستگاری]] است.

			اذان‌گویی، از کارهای [[پسندیده]] است و یکی از [[یاران]] [[حضرت محمد]] {{صل}} به نام [[بلال حبشی]]، مؤذن مخصوص [[پیامبر]] بود و با فرارسیدن وقت [[نماز]]، با صدای بلند اذان می‌گفت و در سال [[فتح مکه]] نیز بالای [[کعبه]] رفت و اذان گفت. کیفیّت اذان به نحوی که یاد شد، در سال اوّل هجری توسّط [[جبرئیل]]، بر [[پیامبر خدا]] نازل شد. این [[شعار]]، همچنان ندای بلند [[توحید]] در [[جهان اسلام]] به شمار می‌آید و روزی چند نوبت در فضای [[شهرها]] و روستاها و از فرستنده‌های [[کشورهای اسلامی]] پخش می‌شود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۲.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۱۵

2023-01-23T05:15:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۴۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = ~~[[اذان در تاریخ اسلامی]] - [[اذان در حدیث]] - [[اذان در فقه اسلامی]] -~~ [[اذان در فقه سیاسی]] - [[اذان در سیره امام حسین]] - [[اذان در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[اذان در فقه سیاسی]] - [[اذان در سیره امام حسین]] - [[اذان در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}

	'''اذان''' به معنای اعلام است. این عمل که [[شعار]] فراخوانی [[مسلمین]] به [[نماز]] است در اوایل [[هجرت]] [[نبوی]] [[تشریع]] شد.		'''اذان''' به معنای اعلام است. این عمل که [[شعار]] فراخوانی [[مسلمین]] به [[نماز]] است در اوایل [[هجرت]] [[نبوی]] [[تشریع]] شد.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T14:22:45Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۵۲
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	*{{متن حدیث\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}} دو مرتبه<ref>گفتن {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ}} در اذان واجب نیست و جزء اذان و اقامه نیست، ولی خوب است بعد از {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ}} به قصد قربت گفته شود (رساله‌های عملیّه).</ref>.		*{{متن حدیث\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}} دو مرتبه<ref>گفتن {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ}} در اذان واجب نیست و جزء اذان و اقامه نیست، ولی خوب است بعد از {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ}} به قصد قربت گفته شود (رساله‌های عملیّه).</ref>.
	* گفتن اذان و اقامه (که تفاوت اندکی با اذان دارد) پیش از ادای نمازهای [[واجب]] مستحبّ است. اذان [[شعار]] [[مسلمانان]] است و مفهوم جملاتش، یاد [[خداوند]] به بزرگی و یکتایی و [[شهادت به توحید]] و [[رسالت]] و [[دعوت]] به [[نماز]] و [[رستگاری]] است.		* گفتن اذان و اقامه (که تفاوت اندکی با اذان دارد) پیش از ادای نمازهای [[واجب]] مستحبّ است. اذان [[شعار]] [[مسلمانان]] است و مفهوم جملاتش، یاد [[خداوند]] به بزرگی و یکتایی و [[شهادت به توحید]] و [[رسالت]] و [[دعوت]] به [[نماز]] و [[رستگاری]] است.
	* اذان‌گویی، از کارهای [[پسندیده]] است و یکی از [[یاران]] [[حضرت محمد]]{{صل}} به نام [[بلال حبشی]]، مؤذن مخصوص [[پیامبر]] بود و با فرارسیدن وقت [[نماز]]، با صدای بلند اذان می‌گفت و در سال [[فتح مکه]] نیز بالای [[کعبه]] رفت و اذان گفت. کیفیّت اذان به نحوی که یاد شد، در سال اوّل هجری توسّط [[جبرئیل]]، بر [[پیامبر خدا]] نازل شد. این [[شعار]]، همچنان ندای بلند [[توحید]] در [[جهان اسلام]] به شمار می‌آید و روزی چند نوبت در فضای [[شهرها]] و روستاها و از فرستنده‌های [[کشورهای اسلامی]] پخش می‌شود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۲.</ref>.		* اذان‌گویی، از کارهای [[پسندیده]] است و یکی از [[یاران]] [[حضرت محمد]] {{صل}} به نام [[بلال حبشی]]، مؤذن مخصوص [[پیامبر]] بود و با فرارسیدن وقت [[نماز]]، با صدای بلند اذان می‌گفت و در سال [[فتح مکه]] نیز بالای [[کعبه]] رفت و اذان گفت. کیفیّت اذان به نحوی که یاد شد، در سال اوّل هجری توسّط [[جبرئیل]]، بر [[پیامبر خدا]] نازل شد. این [[شعار]]، همچنان ندای بلند [[توحید]] در [[جهان اسلام]] به شمار می‌آید و روزی چند نوبت در فضای [[شهرها]] و روستاها و از فرستنده‌های [[کشورهای اسلامی]] پخش می‌شود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۲.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-08-24T08:22:16Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۲
خط ۳:		خط ۳:
	'''اذان''' به معنای اعلام است. این عمل که [[شعار]] فراخوانی [[مسلمین]] به [[نماز]] است در اوایل [[هجرت]] [[نبوی]] [[تشریع]] شد.		'''اذان''' به معنای اعلام است. این عمل که [[شعار]] فراخوانی [[مسلمین]] به [[نماز]] است در اوایل [[هجرت]] [[نبوی]] [[تشریع]] شد.

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	* '''اذان''' به معنای اعلام است. در اصطلاح [[دینی]] مجموعه‌ای از الفاظ مخصوص است که برای اعلام وقت [[نماز]] و [[دعوت]] به برپایی این [[فریضه]] گفته می‌‌شود. این الفاظ عبارت است از:		* '''اذان''' به معنای اعلام است. در اصطلاح [[دینی]] مجموعه‌ای از الفاظ مخصوص است که برای اعلام وقت [[نماز]] و [[دعوت]] به برپایی این [[فریضه]] گفته می‌‌شود. این الفاظ عبارت است از:
	*{{متن حدیث\|اللَّهُ أَكْبَرُ}} چهار مرتبه،		*{{متن حدیث\|اللَّهُ أَكْبَرُ}} چهار مرتبه،
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	*{{متن حدیث\|اللَّهُ أَكْبَرُ}} دو مرتبه و		*{{متن حدیث\|اللَّهُ أَكْبَرُ}} دو مرتبه و
	*{{متن حدیث\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}} دو مرتبه<ref>گفتن {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ}} در اذان واجب نیست و جزء اذان و اقامه نیست، ولی خوب است بعد از {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ}} به قصد قربت گفته شود (رساله‌های عملیّه).</ref>.		*{{متن حدیث\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}} دو مرتبه<ref>گفتن {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ}} در اذان واجب نیست و جزء اذان و اقامه نیست، ولی خوب است بعد از {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ}} به قصد قربت گفته شود (رساله‌های عملیّه).</ref>.
	*گفتن اذان و اقامه (که تفاوت اندکی با اذان دارد) پیش از ادای نمازهای [[واجب]] مستحبّ است. اذان [[شعار]] [[مسلمانان]] است و مفهوم جملاتش، یاد [[خداوند]] به بزرگی و یکتایی و [[شهادت به توحید]] و [[رسالت]] و [[دعوت]] به [[نماز]] و [[رستگاری]] است.		* گفتن اذان و اقامه (که تفاوت اندکی با اذان دارد) پیش از ادای نمازهای [[واجب]] مستحبّ است. اذان [[شعار]] [[مسلمانان]] است و مفهوم جملاتش، یاد [[خداوند]] به بزرگی و یکتایی و [[شهادت به توحید]] و [[رسالت]] و [[دعوت]] به [[نماز]] و [[رستگاری]] است.
	*اذان‌گویی، از کارهای [[پسندیده]] است و یکی از [[یاران]] [[حضرت محمد]]{{صل}} به نام [[بلال حبشی]]، مؤذن مخصوص [[پیامبر]] بود و با فرارسیدن وقت [[نماز]]، با صدای بلند اذان می‌گفت و در سال [[فتح مکه]] نیز بالای [[کعبه]] رفت و اذان گفت. کیفیّت اذان به نحوی که یاد شد، در سال اوّل هجری توسّط [[جبرئیل]]، بر [[پیامبر خدا]] نازل شد. این [[شعار]]، همچنان ندای بلند [[توحید]] در [[جهان اسلام]] به شمار می‌آید و روزی چند نوبت در فضای [[شهرها]] و روستاها و از فرستنده‌های [[کشورهای اسلامی]] پخش می‌شود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۲.</ref>.		* اذان‌گویی، از کارهای [[پسندیده]] است و یکی از [[یاران]] [[حضرت محمد]]{{صل}} به نام [[بلال حبشی]]، مؤذن مخصوص [[پیامبر]] بود و با فرارسیدن وقت [[نماز]]، با صدای بلند اذان می‌گفت و در سال [[فتح مکه]] نیز بالای [[کعبه]] رفت و اذان گفت. کیفیّت اذان به نحوی که یاد شد، در سال اوّل هجری توسّط [[جبرئیل]]، بر [[پیامبر خدا]] نازل شد. این [[شعار]]، همچنان ندای بلند [[توحید]] در [[جهان اسلام]] به شمار می‌آید و روزی چند نوبت در فضای [[شهرها]] و روستاها و از فرستنده‌های [[کشورهای اسلامی]] پخش می‌شود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۲.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۹
خط ۱۷:		خط ۱۷:

	اذان‌گویی، از کارهای [[پسندیده]] است و یکی از [[یاران]] [[حضرت محمد]] {{صل}} به نام [[بلال حبشی]]، مؤذن مخصوص [[پیامبر]] بود و با فرارسیدن وقت [[نماز]]، با صدای بلند اذان می‌گفت و در سال [[فتح مکه]] نیز بالای [[کعبه]] رفت و اذان گفت. کیفیّت اذان به نحوی که یاد شد، در سال اوّل هجری توسّط [[جبرئیل]]، بر [[پیامبر خدا]] نازل شد. این [[شعار]]، همچنان ندای بلند [[توحید]] در [[جهان اسلام]] به شمار می‌آید و روزی چند نوبت در فضای [[شهرها]] و روستاها و از فرستنده‌های [[کشورهای اسلامی]] پخش می‌شود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۲.</ref>.		اذان‌گویی، از کارهای [[پسندیده]] است و یکی از [[یاران]] [[حضرت محمد]] {{صل}} به نام [[بلال حبشی]]، مؤذن مخصوص [[پیامبر]] بود و با فرارسیدن وقت [[نماز]]، با صدای بلند اذان می‌گفت و در سال [[فتح مکه]] نیز بالای [[کعبه]] رفت و اذان گفت. کیفیّت اذان به نحوی که یاد شد، در سال اوّل هجری توسّط [[جبرئیل]]، بر [[پیامبر خدا]] نازل شد. این [[شعار]]، همچنان ندای بلند [[توحید]] در [[جهان اسلام]] به شمار می‌آید و روزی چند نوبت در فضای [[شهرها]] و روستاها و از فرستنده‌های [[کشورهای اسلامی]] پخش می‌شود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۲.</ref>.

			==[[اذان اهل سنت]]==
			یکی از چیزهایی که برای [[زائران ایرانی]] در [[مکه]] و [[مدینه]] سوال برانگیز است، [[زمان]] و کیفیت [[اذان]] و اقامه است. برای روشن شدن موضوع، تفاوت‌هایی را که در این مسئله بین [[شیعه]] و [[اهل سنت]] وجود دارد بیان می‌کنیم:
			#وقت اذان: از نظر اهل سنت، اذان گفتن برای [[نماز صبح]]، پیش از رسیدن وقت آن یعنی پیش از [[طلوع فجر]] [[مستحب]] است و لذا آنان حدود یک [[ساعت]] پیش از طلوع فجر اذان می‌گویند تا [[مردم]] برای [[خواندن نماز]] صبح آماده شوند و پیش از آن [[نمازهای نافله]] را بخوانند؛ و چون وقت نماز صبح می‌رسد یک بار دیگر اذان می‌گویند و این اذان برای اعلام داخل شدن وقت [[نماز]] است، و پس از آن اقامه می‌گویند. بنابراین برای نماز صبح دو بار اذان و یک بار اقامه گفته می‌شود. از نظر [[فقهای شیعه]]، اذان باید پس از داخل شدن وقت گفته شود، هر چند که بعضی از [[علما]] [[فتوا]] داده‌اند که می‌توان پیش از داخل شدن وقت نماز اذان گفت.
			#فقرات اذان: اهل سنت جمله {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} را در اذان و اقامه نمی‌گویند. در برخی از کتاب‌های آنان آمده است که در زمان [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و [[زمان خلیفه اول]]، این جمله در اذان گفته می‌شد و [[خلیفه دوم]] از آن [[نهی]] کرد و دستور داد در اذان صبح به جای این جمله دوبار بگویند: {{متن حدیث\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}}<ref>آن چه یک زائر باید بداند، محمد نقدی، ص۷۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۹.</ref>

			==[[اذان پیامبر]]{{صل}}==
			اذان، یکی از نشانه‌های [[دین الهی]] است که از سوی [[خداوند]] بر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نازل شده است و [[جبرئیل امین]]، اصل، جزئیات، [[شیوه]] و سبک آن را به وی آموخته است. روشن است که هیچ فردی در پیدایش آن دخالت نداشته و در کاستن یا افزودن آن نیز کسی [[حق تصرف]] نداشته است.
			اذان ۱۸ فصل دارد که عبارتند از: ۴ [[تکبیر]]، ۲ [[شهادت]] بر [[توحید]]، ۲ شهادت بر [[رسالت]]، ۲ بار {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ}}، ۲ بار {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ}} ۲ بار {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}}، ۲ [[تکبیر]] و ۲ [[تهلیل]] {{متن حدیث\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}}.
			و اما دو [[بدعت]] در [[اذان]] شکل گرفت؛ حذف {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} در تمام اذان‌ها و اضافه کردن {{متن حدیث\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} در اذان صبح!
			#حذف؛ [[حافظ]] [[علوی]]، یکی از [[عالمان]] مشهور [[غیر شیعه]]، نقل می‌کند که [[خاندان رسول]]{{صل}} بر وجود {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} در اذان، [[اتفاق نظر]] دارند و اذان گویان در دوران [[خلافت ابوبکر]] نیز به همین شیوه اذان می‌گفتند؛ اما وقتی [[عمر]]، زمام [[خلافت]] را به دست گرفت، گفت: «گفتن {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} را ترک کنید تا [[مردم]] به بهانه این که [[نماز]]، بهترین عمل است، [[جهاد]] را ترک نکنند» عمر، نخستین فردی بود که این فصل از اذان را ترک کرد.
			#اضافه؛ [[خلیفه دوم]]، در اذان صبح، پس از {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ}} جمله {{متن حدیث\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} را افزود که این افزوده را «تثویب» می‌نامند. به گفته مالک، پیشوای [[فرقه]] مالکیه، هنگامی که [[مؤذن]]، نزد عمر آمد تا فرا رسیدن وقت [[نماز صبح]] را به او اعلام کند، عمر [[خواب]] بود و او فریاد بر آورد: {{متن حدیث\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} عمر، این جمله را پسندید و به او دستور داد تا از این پس، این عبارت را اذان صبح قرار دهند. [[ابن حزم]]، دانشمند معروف [[سنی]]، ضمن [[نفی]] {{متن حدیث\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} مدعی است که این جمله از سنت‌های [[رسول خدا]]{{صل}} نیست.

			و اما چند نکته:
			#کسانی که به اذان دستبرد زدند و [[بانی]] [[کاستی]] و فزونی اجزای آن شدند، برای توجیه عملکرد خود، این گونه و انمود کردند که صورت اذان را [[عبدالله بن زید]]، در خواب دید و آن را به [[رسول الله]]{{صل}} گزارش کرد و این شیوه اذان؛ به [[تأیید]] [[پیامبر]]{{صل}} رسید! در [[سستی]] این ادعا، باید بر این نکته تأکید کرد که [[امور شرعی]] مهمی چون [[نماز]] و [[اذان]]، از [[وحی]] سرچشمه گیرند. [[امام صادق]]{{ع}} ضمن نقد این [[فکر]] [[سست]]، فرمود: «[[وحی بر پیامبر]] شما نازل می‌گردد؛ [[حال]] [[گمان]] می‌برید که او اذان را از [[عبدالله بن زید]] ستانده است»!.
			#{{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} در دوران [[رسول الله]]{{صل}} جزء اذان و اقامه بوده است و [[منابع شیعه]] و [[سنی]]، بر آن هم داستان هستند؛ اما متأسفانه به دلیل بروز بدعت‌هایی پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} این بخش از اذان حذف شد و [[اعتراض]] بسیاری از [[اصحاب]] را نیز به دنبال داشت.
			##دانشمند سنی، معروف به سیاغی (متوفای ۱۲۲۱ق) در کتاب «الروض النضیر» می‌نویسد: صحیح آن است که اذان با {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} [[تشریع]] شده است؛ گذشته بر این، همگان [[اتفاق نظر]] دارند که در [[روز خندق]]، این جمله جزء اذان بوده است.
			## [[متقی هندی]]، نویسنده کتاب «کنزل العمال، چنین نقل می‌کند: [[بلال]] در اذان صبح، {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} می‌گفت.
			##[[مؤید بالله زیدی]]، در کتاب «شرح تجرید» از این سخن [[رسول خدا]]{{صل}} یاد می‌کند که فرمود: «بهترین [[اعمال]] شما، نماز است» و آن‌گاه بلال را امر فرمود که در اذان {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} بگوید.
			## [[حافظ علوی زیدی]]، در رساله خاص خود به نام «الاذان ب{{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}}» از ابی [[محذوره]]، یکی از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} نقل می‌کند که [[پیامبر]] به وی اذان را آموخت و یکی از فصول آن {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} بود.
			## [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند. «در اذان من و پدرانم، پیامبر و علی و حسن و حسین و [[علی بن الحسین]]{{عم}} {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} وجود دارد».
			## [[اهل بیت]] رسول خدا{{صل}} و بسیاری از اصحاب و [[تابعین]]، پس از [[بدعت]] صورت گرفته، در اذان خود، {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} را قرائت می‌کردند. [[قاسم بن محمد]]، یکی از بزرگان [[فرقه زیدیه]] چنین نقل می‌کند: «اتفاق است بر این که [[ابن عمر]] و حسن و حسین{{عم}} و [[بلال]] و جماعتی از [[اصحاب]]، در [[اذان]] خود {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} را می‌گفتند. [[محمد بن سیرین]]، درباره [[عبدالله بن عمر]] - فرزند [[خلیفه دوم]] - نقل کرده که او همواره در اذان خود {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} می‌گفت.
			## [[علاءالدین قوشچی]]، دانشمند بزرگ [[سنی مذهب]] (متوفای ۸۷۹ق) از [[طبری]] نقل می‌کند که [[عمر]] چنین گفت: «سه چیز در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} وجود داشته که من [[حرام]] کننده آنها و [[عقوبت]] کننده بر مرتکبان آنها هستم؛ [[متعه حج]]، [[متعه نساء]] و {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} در اذان». قوشچی پس از نقل این سخن، به عذرتراشی برای اقدام بدعت‌آمیز عمر دست می‌زند و آن را [[اجتهاد]] می‌شمارد! او می‌نویسد: چنین کاری از سوی عمر، سبب [[سرزنش]] او نمی‌شود؛ زیرا [[مخالفت]] یک [[مجتهد]] با دیگری در مسائل اجتهادیه، [[بدعت]] نیست!.
			##{{متن حدیث\|عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا الْحَسَنِ{{ع}} عَنْ حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ لِمَ تُرِكَتْ مِنَ الْأَذَانِ قَالَ تُرِيدُ الْعِلَّةَ الظَّاهِرَةَ أَوِ الْبَاطِنَةَ قُلْتُ أُرِيدُهُمَا جَمِيعاً فَقَالَ أَمَّا الْعِلَّةُ الظَّاهِرَةُ فَلِئَلَّا يَدَعَ النَّاسُ الْجِهَادَ اتِّكَالًا عَلَى الصَّلَاةِ وَ أَمَّا الْبَاطِنَةُ فَإِنَّ خَيْرَ الْعَمَلِ الْوَلَايَةُ فَأَرَادَ مَنْ أَمَرَ بِتَرْكِ حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ مِنَ الْأَذَانِ أَنْ لَا يَقَعَ حَثٌّ عَلَيْهَا وَ دُعَاءٌ إِلَيْهَا}}<ref>وسائل الشیعه، ج۵، ص۴۲۰.</ref>؛ «[[ابن ابی عمیر]] گوید: از [[امام رضا]]{{ع}} درباره علت حذف {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} سؤال کردم و [[امام]] فرمود: علت ظاهری آن را می‌پرسی یا علت [[باطنی]] آن؟ عرض کردم: هر دو را می‌پرسم. حضرت فرمود: اما علت ظاهری، به جهت آن بود که [[مردم]] با توجه بسیار به [[نماز]]، [[جهاد]] را رها نکنند؛ اما علت باطنی آن، این است که بهترین عمل، [[ولایت]] است و کسی که امر به حذف {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ‌}} نموده، قصدش دور کردن مردم از ولایت بوده است.
			#وجود {{متن حدیث\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} در میان اذان صبح، ادعایی بی‌دلیل و بدعتی در کنار بدعت‌های دیگر بوده است و [[عالمان]] [[سنی]] نیز در اصل و شیوه «تثویب» هم نظر نیستند و بین آنان، [[اختلافات]] زیادی است که به برخی از آنها اشاره می‌شود:
			## [[شافعی]]، تثویب را [[مکروه]] می‌داند و مدعی است که اگر مجاز بود، [[ابومحذوره]]، بدان اشاره می‌کرد؛ زیرا او اذان‌گوی [[نبی اکرم]]{{صل}} بود و به تمام فصل‌های [[اذان]] اشاره کرده بود.
			## [[ابوبکر رازی حنفی]] (متوفای ۳۷۰ق) {{متن حدیث\|الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ}} را جزء اذان نمی‌داند.
			# [[فقهای شیعه]]، [[شهادت]] سوم {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ}} را جزء اذان نمی‌دانند و [[فتوا]] می‌دهند که اگر فردی این شهادت را به عنوان جزئی از اذان بگوید، کار حرامی مرتکب شده و [[گناه]] کرده است. این شهادت، بدون قصد جزئیت در اذان، جایز و یا [[مستحب]] است و مبنای این [[استحباب]] آن است که علی{{ع}} به [[حکم]] [[قرآن]] و [[حدیث]] [[رسول گرامی اسلام]]{{صل}} ولی خداست و [[مفسران]] [[اذعان]] دارند که [[قرآن مجید]] با [[نزول]] این [[آیه]]، بر [[ولایت امام]] تصریح کرده است: {{متن قرآن\|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}<ref>«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.</ref>.
			[[عبدالمحسن عبدالله سراوی]] دانشمند سوری در کتاب «القطوف الدانیه» می‌نویسد: [[شیعه]] در اذان، [[شهادت به ولایت]] را به قصد جزئیت نمی‌گوید، بلکه از زمانی که [[معاویه]]، [[لعن]] بر [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} را بر بالای [[منبرها]] و مأذنه‌ها علنی کرد، [[شیعه امامیه]] به این [[فکر]] افتاد که برای جلوگیری از این [[بدعت]] و آشکار شدن [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}}، شهادت به آن را به قصد [[تبرک]]، در اذان‌ها اعلام دارد؛ همان‌گونه که [[خداوند متعال]] این امر را [[کتمان]] نکرده و در [[قرآن کریم]] به [[ولایت امام علی]]{{ع}} اشاره کرده است. از این رو [[فقیهان]] شیعه بر این نکته تأکید دارند که این [[شهادت]]، [[شعار]] [[شیعه]] است و نباید آن را به قصد جزئیت در [[اذان]] ذکر کرد، وگرنه [[بدعت]] است<ref>سنت پیامبر، محمد باقر پورامینی، نشر معارف، ۱۳۸۷، ص۱۶.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۹۴.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۴۹
خط ۴:		خط ۴:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	* '''اذان~~'''~~ به معنای اعلام است. در اصطلاح [[دینی]] مجموعه‌ای از الفاظ مخصوص است که برای اعلام وقت [[نماز]] و [[دعوت]] به برپایی این [[فریضه]] گفته می‌‌شود. این الفاظ عبارت است از:		اذان به معنای اعلام است. در اصطلاح [[دینی]] مجموعه‌ای از الفاظ مخصوص است که برای اعلام وقت [[نماز]] و [[دعوت]] به برپایی این [[فریضه]] گفته می‌‌شود. این الفاظ عبارت است از:
	*{{متن حدیث\|اللَّهُ أَكْبَرُ}} چهار مرتبه،		# {{متن حدیث\|اللَّهُ أَكْبَرُ}} چهار مرتبه،
	*{{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}} دو مرتبه،		# {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}} دو مرتبه،
	*{{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ}} دو مرتبه،		# {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ}} دو مرتبه،
	*{{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ}} دو مرتبه،		# {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ}} دو مرتبه،
	*{{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ}} دو مرتبه،		# {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ}} دو مرتبه،
	*{{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ}} دو مرتبه،		# {{متن حدیث\|حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ}} دو مرتبه،
	*{{متن حدیث\|اللَّهُ أَكْبَرُ}} دو مرتبه و		# {{متن حدیث\|اللَّهُ أَكْبَرُ}} دو مرتبه و
	*{{متن حدیث\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}} دو مرتبه<ref>گفتن {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ}} در اذان واجب نیست و جزء اذان و اقامه نیست، ولی خوب است بعد از {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ}} به قصد قربت گفته شود (رساله‌های عملیّه).</ref>.		# {{متن حدیث\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}} دو مرتبه<ref>گفتن {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ}} در اذان واجب نیست و جزء اذان و اقامه نیست، ولی خوب است بعد از {{متن حدیث\|أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ}} به قصد قربت گفته شود (رساله‌های عملیّه).</ref>.
	* گفتن اذان و اقامه (که تفاوت اندکی با اذان دارد) پیش از ادای نمازهای [[واجب]] مستحبّ است. اذان [[شعار]] [[مسلمانان]] است و مفهوم جملاتش، یاد [[خداوند]] به بزرگی و یکتایی و [[شهادت به توحید]] و [[رسالت]] و [[دعوت]] به [[نماز]] و [[رستگاری]] است.
	* اذان‌گویی، از کارهای [[پسندیده]] است و یکی از [[یاران]] [[حضرت محمد]] {{صل}} به نام [[بلال حبشی]]، مؤذن مخصوص [[پیامبر]] بود و با فرارسیدن وقت [[نماز]]، با صدای بلند اذان می‌گفت و در سال [[فتح مکه]] نیز بالای [[کعبه]] رفت و اذان گفت. کیفیّت اذان به نحوی که یاد شد، در سال اوّل هجری توسّط [[جبرئیل]]، بر [[پیامبر خدا]] نازل شد. این [[شعار]]، همچنان ندای بلند [[توحید]] در [[جهان اسلام]] به شمار می‌آید و روزی چند نوبت در فضای [[شهرها]] و روستاها و از فرستنده‌های [[کشورهای اسلامی]] پخش می‌شود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۲.</ref>.		گفتن اذان و اقامه (که تفاوت اندکی با اذان دارد) پیش از ادای نمازهای [[واجب]] مستحبّ است. اذان [[شعار]] [[مسلمانان]] است و مفهوم جملاتش، یاد [[خداوند]] به بزرگی و یکتایی و [[شهادت به توحید]] و [[رسالت]] و [[دعوت]] به [[نماز]] و [[رستگاری]] است.

			اذان‌گویی، از کارهای [[پسندیده]] است و یکی از [[یاران]] [[حضرت محمد]] {{صل}} به نام [[بلال حبشی]]، مؤذن مخصوص [[پیامبر]] بود و با فرارسیدن وقت [[نماز]]، با صدای بلند اذان می‌گفت و در سال [[فتح مکه]] نیز بالای [[کعبه]] رفت و اذان گفت. کیفیّت اذان به نحوی که یاد شد، در سال اوّل هجری توسّط [[جبرئیل]]، بر [[پیامبر خدا]] نازل شد. این [[شعار]]، همچنان ندای بلند [[توحید]] در [[جهان اسلام]] به شمار می‌آید و روزی چند نوبت در فضای [[شهرها]] و روستاها و از فرستنده‌های [[کشورهای اسلامی]] پخش می‌شود<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۲.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==