ارتداد در فلسفه دین و کلام جدید - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۴ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۲۲

2025-09-24T07:22:57Z

Jaafari در ‏۲۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۲۴

2025-08-20T05:24:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۴
خط ۴۴:		خط ۴۴:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:IM010879.jpg\|22px]] [[مهدی جدی\|جدی، مهدی]]، [[اعمال (مقاله)\|مقاله «اعمال»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
	# [[پرونده:IM010879.jpg\|22px]] [[رضا میرزائی\|میرزائی، رضا]]، [[ارتداد (مقاله)\|مقاله «ارتداد»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]		# [[پرونده:IM010879.jpg\|22px]] [[رضا میرزائی\|میرزائی، رضا]]، [[ارتداد (مقاله)\|مقاله «ارتداد»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari در ‏۲۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۰۰

2025-08-20T05:00:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۰
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = ارتداد		\| موضوع مرتبط = ارتداد
	\| عنوان مدخل = ارتداد		\| عنوان مدخل = ارتداد
	\| مداخل مرتبط = [[ارتداد در لغت]] - [[ارتداد در قرآن]] - [[ارتداد در کلام اسلامی]] - [[ارتداد در فقه اسلامی]] - [[ارتداد در فقه سیاسی]] - [[ارتداد در معارف و سیره ~~رضوی~~]] - [[ارتداد در معارف و سیره ~~نبوی~~]] - [[ارتداد در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی~~]] - [[ارتداد در فلسفه دین و کلام جدید~~]]		\| مداخل مرتبط = [[ارتداد در لغت]] - [[ارتداد در قرآن]] - [[ارتداد در کلام اسلامی]] - [[ارتداد در فلسفه دین و کلام جدید]] - [[ارتداد در فقه اسلامی]] - [[ارتداد در فقه سیاسی]] - [[ارتداد در معارف و سیره نبوی]] - [[ارتداد در معارف و سیره رضوی]] - [[ارتداد در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari در ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۱

2025-08-18T07:41:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۱
خط ۹:		خط ۹:
	«ارتداد» از ریشه «ردد» و در لغت به معنای «بازگشت» است و در [[فرهنگ دینی]] به بازگشت از [[اسلام]] به [[کفر]] «ارتداد و ردّه» گفته می‌شود<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۱۹۲ و ۱۹۳.</ref>. همچنین شخص [[مرتد]] به کسی گفته می‌‌شود که از اسلام، خارج و [[کافر]] شده باشد. از نظر [[فقیهان]] [[اسلامی]]، مرتد دو نوع است: ۱. [[فطری]]؛ ۲. ملی. [[مرتد فطری]]، کسی است که یکی از پدر یا مادرش در حال انعقاد نطفه او [[مسلمان]] باشد و این شخص بعد از بلوغش اسلام را بپذیرد و سپس از اسلام خارج شود. [[مرتد ملی]]، کسی است که پدر و مادرش در حال انعقاد نطفه او کافر باشند و این شخص بعد از بلوغش کافر باشد و سپس اسلام بیاورد و سپس از اسلام برگردد و کافر شود؛ مثل فرد [[مسیحی]] که اسلام بیاورد و سپس به [[دین]] مسیحی برگردد<ref>امام خمینی، تحریر الوسیله، ترجمه علی اسلامی، ج۴، ص۱۱.</ref>.		«ارتداد» از ریشه «ردد» و در لغت به معنای «بازگشت» است و در [[فرهنگ دینی]] به بازگشت از [[اسلام]] به [[کفر]] «ارتداد و ردّه» گفته می‌شود<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۱۹۲ و ۱۹۳.</ref>. همچنین شخص [[مرتد]] به کسی گفته می‌‌شود که از اسلام، خارج و [[کافر]] شده باشد. از نظر [[فقیهان]] [[اسلامی]]، مرتد دو نوع است: ۱. [[فطری]]؛ ۲. ملی. [[مرتد فطری]]، کسی است که یکی از پدر یا مادرش در حال انعقاد نطفه او [[مسلمان]] باشد و این شخص بعد از بلوغش اسلام را بپذیرد و سپس از اسلام خارج شود. [[مرتد ملی]]، کسی است که پدر و مادرش در حال انعقاد نطفه او کافر باشند و این شخص بعد از بلوغش کافر باشد و سپس اسلام بیاورد و سپس از اسلام برگردد و کافر شود؛ مثل فرد [[مسیحی]] که اسلام بیاورد و سپس به [[دین]] مسیحی برگردد<ref>امام خمینی، تحریر الوسیله، ترجمه علی اسلامی، ج۴، ص۱۱.</ref>.

	===[[حکم]] مرتد===		==[[حکم]] مرتد==
	شخص مرتد در صورت [[مرد بودن]]، در صورتی که مرتد فطری باشد، [[اعدام]] می‌شود و [[عقد]] او یا زنش [[باطل]] است و [[اموال]] او نیز بعد از پرداخت بدهی‌هایش مانند اموال شخص مرده بین ورثه‌اش تقسیم می‌‌شود. اما اگر مرتد ملی باشد، سه [[روز]] به او [[فرصت]] [[توبه]] داده می‌شود و درصورت توبه نکردن، اعدام می‌شود. اموال این شخص در صورت توبه نکردن و اعدام شدن تقسیم می‌شود و عقدش باطل است؛ ولی اگر شخص مرتد [[زن]] باشد – فطری یا ملی- اعدام نمی‌شود، بلکه [[زندانی]] می‌‌شود تا زمانی که توبه کند و اموال او تا [[زمان]] زنده بودن تقسیم نمی‌شود و در صورتی که به [[خانه]] شوهر رفته باشد باید عده [[طلاق]] نگه دارد، ولی اگر به خانه شوهر نرفته باشد، بدون عده از شوهر جدا می‌‌شود<ref>امام خمینی، تحریر الوسیله، ترجمه علی اسلامی، ج۴، ص۱۱-۱۲ و ۲۴۳.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی\|میرزائی، رضا]]، [[ارتداد (مقاله)\|مقاله «ارتداد»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۷۹.</ref>		شخص مرتد در صورت [[مرد بودن]]، در صورتی که مرتد فطری باشد، [[اعدام]] می‌شود و [[عقد]] او یا زنش [[باطل]] است و [[اموال]] او نیز بعد از پرداخت بدهی‌هایش مانند اموال شخص مرده بین ورثه‌اش تقسیم می‌‌شود. اما اگر مرتد ملی باشد، سه [[روز]] به او [[فرصت]] [[توبه]] داده می‌شود و درصورت توبه نکردن، اعدام می‌شود. اموال این شخص در صورت توبه نکردن و اعدام شدن تقسیم می‌شود و عقدش باطل است؛ ولی اگر شخص مرتد [[زن]] باشد – فطری یا ملی- اعدام نمی‌شود، بلکه [[زندانی]] می‌‌شود تا زمانی که توبه کند و اموال او تا [[زمان]] زنده بودن تقسیم نمی‌شود و در صورتی که به [[خانه]] شوهر رفته باشد باید عده [[طلاق]] نگه دارد، ولی اگر به خانه شوهر نرفته باشد، بدون عده از شوهر جدا می‌‌شود<ref>امام خمینی، تحریر الوسیله، ترجمه علی اسلامی، ج۴، ص۱۱-۱۲ و ۲۴۳.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی\|میرزائی، رضا]]، [[ارتداد (مقاله)\|مقاله «ارتداد»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۷۹.</ref>

	===شرایط لازم برای مرتد دانستن شخص===		==شرایط لازم برای مرتد دانستن شخص==
	#بالغ بودن؛		#بالغ بودن؛
	# [[عاقل]] بودن؛		# [[عاقل]] بودن؛
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	#داشتن قصد<ref>امام خمینی، تحریر الوسیله، ترجمه علی اسلامی، ج۴، ص۲۴۳.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی\|میرزائی، رضا]]، [[ارتداد (مقاله)\|مقاله «ارتداد»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۸۰.</ref>		#داشتن قصد<ref>امام خمینی، تحریر الوسیله، ترجمه علی اسلامی، ج۴، ص۲۴۳.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی\|میرزائی، رضا]]، [[ارتداد (مقاله)\|مقاله «ارتداد»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۸۰.</ref>

	===موجبات [[ارتداد]]===		==موجبات [[ارتداد]]==
	[[انکار]] یکی از اصول اساسی [[دین]] که فرد [[مسلمان]] باید به آنها [[اعتقاد]] داشته باشد؛ مثل [[توحید]]، [[نبوت]] و [[معاد]]. [[خداوند]] در [[قرآن]] می‌فرماید: «کسانی که به [[خدا]] و رسولش [[کافر]] شوند و بخواهند بین خدا و پیامبرانش [[تفرقه]] بیندازند و بگویند، به بعضی از آنها [[ایمان]] داریم ولی نسبت به بعضی از آنها کافر هستیم؛ چنین کسانی [[کافران]] [[حقیقی]] هستند»<ref>{{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَيُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا * أُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ حَقًّا وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا}} «کسانی که به [[خداوند]] و پیامبرانش [[کفر]] می‌ورزند و برآنند تا میان خداوند و پیامبرانش فرق بگذارند و می‌گویند: ما به برخی ایمان داریم و برخی دیگر را [[انکار]] می‌کنیم و برآنند که راهی میانه بگزینند * آنان به [[راستی]] کافرند و ما برای کافران عذابی خوارساز آماده کرده‌ایم» [[سوره نساء]]، [[آیه]] ۱۵۰-۱۵۱.</ref>.		[[انکار]] یکی از اصول اساسی [[دین]] که فرد [[مسلمان]] باید به آنها [[اعتقاد]] داشته باشد؛ مثل [[توحید]]، [[نبوت]] و [[معاد]]. [[خداوند]] در [[قرآن]] می‌فرماید: «کسانی که به [[خدا]] و رسولش [[کافر]] شوند و بخواهند بین خدا و پیامبرانش [[تفرقه]] بیندازند و بگویند، به بعضی از آنها [[ایمان]] داریم ولی نسبت به بعضی از آنها کافر هستیم؛ چنین کسانی [[کافران]] [[حقیقی]] هستند»<ref>{{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَيُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا * أُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ حَقًّا وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا}} «کسانی که به [[خداوند]] و پیامبرانش [[کفر]] می‌ورزند و برآنند تا میان خداوند و پیامبرانش فرق بگذارند و می‌گویند: ما به برخی ایمان داریم و برخی دیگر را [[انکار]] می‌کنیم و برآنند که راهی میانه بگزینند * آنان به [[راستی]] کافرند و ما برای کافران عذابی خوارساز آماده کرده‌ایم» [[سوره نساء]]، [[آیه]] ۱۵۰-۱۵۱.</ref>.

خط ۲۵:		خط ۲۵:
	دشنام‌دادن و مسخره‌کردن خدا، [[کتاب‌های آسمانی]]، [[ملائکه]]، یا هر یک از [[ضروریات دین]]؛ اگرچه با [[انکار]] هم همراه نباشد<ref>دایرة المعارف قرآن کریم، ص۴۶۱-۴۶۲.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی\|میرزائی، رضا]]، [[ارتداد (مقاله)\|مقاله «ارتداد»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۸۰.</ref>		دشنام‌دادن و مسخره‌کردن خدا، [[کتاب‌های آسمانی]]، [[ملائکه]]، یا هر یک از [[ضروریات دین]]؛ اگرچه با [[انکار]] هم همراه نباشد<ref>دایرة المعارف قرآن کریم، ص۴۶۱-۴۶۲.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی\|میرزائی، رضا]]، [[ارتداد (مقاله)\|مقاله «ارتداد»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)\|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۸۰.</ref>

	===[[فلسفه حکم]] [[ارتداد]] و [[سخت‌گیری]] [[اسلام]] در این‌باره===		==[[فلسفه حکم]] [[ارتداد]] و [[سخت‌گیری]] [[اسلام]] در این‌باره==
	شاید این سؤال مطرح باشد که علت این همه [[سختگیری]] در اسلام درباره شخص [[مرتد]] چیست و اگر در اسلام [[آزادی عقیده]] هست آیا [[احکام اسلام]] درباره مرتد با مسئله آزادی عقیده [[تعارض]] ندارد؟		شاید این سؤال مطرح باشد که علت این همه [[سختگیری]] در اسلام درباره شخص [[مرتد]] چیست و اگر در اسلام [[آزادی عقیده]] هست آیا [[احکام اسلام]] درباره مرتد با مسئله آزادی عقیده [[تعارض]] ندارد؟
	برای پاسخ به این [[پرسش‌ها]] که عمدتاً هم [[دشمنان اسلام]] و [[روشن‌فکران]] [[غرب‌گرا]] آنها را به صورت [[شبهه]] درباره [[احکام اسلامی]] در اذهان [[جوانان]] ما [[القا]] می‌کنند، باید به موارد زیر توجه کرد:		برای پاسخ به این [[پرسش‌ها]] که عمدتاً هم [[دشمنان اسلام]] و [[روشن‌فکران]] [[غرب‌گرا]] آنها را به صورت [[شبهه]] درباره [[احکام اسلامی]] در اذهان [[جوانان]] ما [[القا]] می‌کنند، باید به موارد زیر توجه کرد:

Jaafari: /* پانویس */

2025-08-18T07:37:21Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۷
خط ۵۱:		خط ۵۱:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~عباسی~~]]		[[رده:ارتداد]]

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = ارتداد | عنوان مدخل = ارتداد | مداخل مرتبط = ارتداد در لغت - ارتداد در قرآن - ارتداد در کلام اسلامی - ارتداد در فقه اسلامی - ارتداد در فقه سیاسی - ارتداد در معارف و سیره رضوی - ارتداد در معارف و سیره نبوی - ار...» ایجاد کرد

2025-08-18T07:37:06Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = ارتداد | عنوان مدخل = ارتداد | مداخل مرتبط = ارتداد در لغت - ارتداد در قرآن - ارتداد در کلام اسلامی - ارتداد در فقه اسلامی - ارتداد در فقه سیاسی - ارتداد در معارف و سیره رضوی - ارتداد در معارف و سیره نبوی - ار...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = ارتداد
| عنوان مدخل = ارتداد
| مداخل مرتبط = [[ارتداد در لغت]] - [[ارتداد در قرآن]] - [[ارتداد در کلام اسلامی]] - [[ارتداد در فقه اسلامی]] - [[ارتداد در فقه سیاسی]] - [[ارتداد در معارف و سیره رضوی]] - [[ارتداد در معارف و سیره نبوی]] - [[ارتداد در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[ارتداد در فلسفه دین و کلام جدید]]
| پرسش مرتبط =
}}

==[[ارتداد]]==
«ارتداد» از ریشه «ردد» و در لغت به معنای «بازگشت» است و در [[فرهنگ دینی]] به بازگشت از [[اسلام]] به [[کفر]] «ارتداد و ردّه» گفته می‌شود<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۱۹۲ و ۱۹۳.</ref>. همچنین شخص [[مرتد]] به کسی گفته می‌‌شود که از اسلام، خارج و [[کافر]] شده باشد. از نظر [[فقیهان]] [[اسلامی]]، مرتد دو نوع است: ۱. [[فطری]]؛ ۲. ملی. [[مرتد فطری]]، کسی است که یکی از پدر یا مادرش در حال انعقاد نطفه او [[مسلمان]] باشد و این شخص بعد از بلوغش اسلام را بپذیرد و سپس از اسلام خارج شود. [[مرتد ملی]]، کسی است که پدر و مادرش در حال انعقاد نطفه او کافر باشند و این شخص بعد از بلوغش کافر باشد و سپس اسلام بیاورد و سپس از اسلام برگردد و کافر شود؛ مثل فرد [[مسیحی]] که اسلام بیاورد و سپس به [[دین]] مسیحی برگردد<ref>امام خمینی، تحریر الوسیله، ترجمه علی اسلامی، ج۴، ص۱۱.</ref>.

===[[حکم]] مرتد===
شخص مرتد در صورت [[مرد بودن]]، در صورتی که مرتد فطری باشد، [[اعدام]] می‌شود و [[عقد]] او یا زنش [[باطل]] است و [[اموال]] او نیز بعد از پرداخت بدهی‌هایش مانند اموال شخص مرده بین ورثه‌اش تقسیم می‌‌شود. اما اگر مرتد ملی باشد، سه [[روز]] به او [[فرصت]] [[توبه]] داده می‌شود و درصورت توبه نکردن، اعدام می‌شود. اموال این شخص در صورت توبه نکردن و اعدام شدن تقسیم می‌شود و عقدش باطل است؛ ولی اگر شخص مرتد [[زن]] باشد – فطری یا ملی- اعدام نمی‌شود، بلکه [[زندانی]] می‌‌شود تا زمانی که توبه کند و اموال او تا [[زمان]] زنده بودن تقسیم نمی‌شود و در صورتی که به [[خانه]] شوهر رفته باشد باید عده [[طلاق]] نگه دارد، ولی اگر به خانه شوهر نرفته باشد، بدون عده از شوهر جدا می‌‌شود<ref>امام خمینی، تحریر الوسیله، ترجمه علی اسلامی، ج۴، ص۱۱-۱۲ و ۲۴۳.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[ارتداد (مقاله)|مقاله «ارتداد»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۷۹.</ref>

===شرایط لازم برای مرتد دانستن شخص===
#بالغ بودن؛
# [[عاقل]] بودن؛
#داشتن [[اختیار]]؛
#داشتن قصد<ref>امام خمینی، تحریر الوسیله، ترجمه علی اسلامی، ج۴، ص۲۴۳.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[ارتداد (مقاله)|مقاله «ارتداد»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۸۰.</ref>

===موجبات [[ارتداد]]===
[[انکار]] یکی از اصول اساسی [[دین]] که فرد [[مسلمان]] باید به آنها [[اعتقاد]] داشته باشد؛ مثل [[توحید]]، [[نبوت]] و [[معاد]]. [[خداوند]] در [[قرآن]] می‌فرماید: «کسانی که به [[خدا]] و رسولش [[کافر]] شوند و بخواهند بین خدا و پیامبرانش [[تفرقه]] بیندازند و بگویند، به بعضی از آنها [[ایمان]] داریم ولی نسبت به بعضی از آنها کافر هستیم؛ چنین کسانی [[کافران]] [[حقیقی]] هستند»<ref>{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَيُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا * أُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ حَقًّا وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا}} «کسانی که به [[خداوند]] و پیامبرانش [[کفر]] می‌ورزند و برآنند تا میان خداوند و پیامبرانش فرق بگذارند و می‌گویند: ما به برخی ایمان داریم و برخی دیگر را [[انکار]] می‌کنیم و برآنند که راهی میانه بگزینند * آنان به [[راستی]] کافرند و ما برای کافران عذابی خوارساز آماده کرده‌ایم» [[سوره نساء]]، [[آیه]] ۱۵۰-۱۵۱.</ref>.

[[انکار ضروری دین]]؛ یعنی چیزی که جزء [[دین]] بوده، به [[اقامه دلیل]] و [[برهان]] نیاز ندارد؛ مثل [[وجوب]] [[نماز]] و [[روزه]] یا [[حرمت]] خوردن شراب در [[دین اسلام]]. البته برخی [[فقها]] معتقدند، این مسئله فقط در صورتی موجب [[ارتداد]] شخص می‌شود که به انکار [[اصل دین]] برگردد؛ مثلاً، اگر شخصی نماز را انکار کند؛ چون وجوب نماز در [[قرآن کریم]] بیان شده؛ پس انکار وجوب نماز به منزله انکار قرآن کریم و بخشی از محتویات آن است، بنابراین، این انکار به انکار یکی از پایه‌های دین برمی‌‌گردد. چنان که [[خداوند متعال]] در قرآن کریم فرموده است که: «و کسانی که به آنچه خدا نازل کرده است، [[حکم]] نکنند، از کافران هستند»<ref>{{متن قرآن|وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ}} «و آن کسان که بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری نکنند کافرند» سوره مائده، آیه ۴۴.</ref>.
انکار ضروری [[مذهب]] مثل [[امامت]]، به نظر برخی از فقها؛ البته این مسئله و مسئله قبل ([[ضروری دین]] و ضروری مذهب) در صورتی موجب ارتداد می‌شود که شخص متوجه ضروری بودن مسئله انکار شده باشد.
دشنام‌دادن و مسخره‌کردن خدا، [[کتاب‌های آسمانی]]، [[ملائکه]]، یا هر یک از [[ضروریات دین]]؛ اگرچه با [[انکار]] هم همراه نباشد<ref>دایرة المعارف قرآن کریم، ص۴۶۱-۴۶۲.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[ارتداد (مقاله)|مقاله «ارتداد»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۸۰.</ref>

===[[فلسفه حکم]] [[ارتداد]] و [[سخت‌گیری]] [[اسلام]] در این‌باره===
شاید این سؤال مطرح باشد که علت این همه [[سختگیری]] در اسلام درباره شخص [[مرتد]] چیست و اگر در اسلام [[آزادی عقیده]] هست آیا [[احکام اسلام]] درباره مرتد با مسئله آزادی عقیده [[تعارض]] ندارد؟
برای پاسخ به این [[پرسش‌ها]] که عمدتاً هم [[دشمنان اسلام]] و [[روشن‌فکران]] [[غرب‌گرا]] آنها را به صورت [[شبهه]] درباره [[احکام اسلامی]] در اذهان [[جوانان]] ما [[القا]] می‌کنند، باید به موارد زیر توجه کرد:

۱. نخست باید به این نکته توجه داشت که شخص مرتد به صرف [[شک و تردید]] [[اعدام]] نمی‌شود، بلکه در صورتی این [[حکم]] درباره او [[اجرا]] می‌‌شود که شخص با قول یا عملکرد [[کفرآمیز]] ارتداد خود را اظهار کند و راه [[عناد]] و [[کج‌روی]] پیش گرفته، در صدد [[تضعیف]] [[آیین اسلام]] برآید؛ و الا کسی که در ظاهر [[شهادتین]] را بر زبان جاری کرده است تا زمانی که اسلام را اظهار می‌کند، کسی [[حق]] تعرض به او را ندارد<ref>دایرة المعارف قرآن کریم، ص۴۶۸؛ قدردان قراملکی، محمدحسن، کلام فلسفی، ص۵۱۲.</ref>.
بنابراین مرتد در اصطلاح به کسی گفته می‌شود که بعد از [[قبول اسلام]]، هنگام [[بلوغ]] و [[سلامت]] [[عقل]] و به عمد و [[اختیار]] کاری در [[جامعه]] انجام دهد که نشان‌دهنده [[تکذیب]]، [[استهزا]] و [[تبلیغ]] علیه [[دین اسلام]] و [[ضروریات دینی]] باشد. پس، [[احکام]] ارتداد درباره کسانی که رد و انکار خود را آشکار نمی‌کنند، اجرا نمی‌شود و از سوی دیگر، از نظر اسلام [[تجسس]] در [[حریم خصوصی افراد]] و [[تفتیش عقاید]] [[حرام]] است<ref>مصباح یزدی، محمدتقی، دین و آزادی، ص۱۰۵-۱۰۶.</ref>.
بنابراین، هرکس در [[انتخاب]] هر عقیده‌ای [[آزاد]] است، ولی نمی‌تواند با بیان [[عقائد]] [[انحرافی]] و [[گمراه‌کننده]] هنجارهای [[اعتقادی]] [[جامعه اسلامی]] را بشکند.
برخی معتقدند، تحقق ارتداد شخص در صورتی است که او باید [[دین]] را به صورت تحقیقی پذیرفته باشد، نه اینکه انتخاب دین او [[تقلیدی]] و ایمانش به [[دین]] غیر تحقیقی باشد. [[علامه]] [[جوادی آملی]] می‌‌فرماید: «[[ارتداد]] آن است که کسی محققانه [[دین]] را بپذیرد، سپس دین را کنار گذارد. در [[ارتداد]] یک نکته مهم این است که شخص پیش از این دین را با [[برهان]] منطقی پذیرفته باشد...؛ بنابراین، ارتداد یعنی کسی که [[یقین]] [[معرفت‌شناختی]] دارد، با این حال دین را به [[بازی]] بگیرد و از آن [[اعلام بیزاری]] کند»<ref>روزنامه جمهوری اسلامی، ویژه‌نامه صحیفه حوزه، ش ۴۸، ۱۳۸۱، ص۱۴.</ref>.

۲. نکته مهم دیگر این است که چون همه [[احکام اسلام]] از [[منبع علم]] و [[کمال مطلق]] [[الهی]] سرچشمه گرفته، بنابراین، همه آنها تابع [[مصالح]] و [[مفاسد]] [[واقعی]] [[بندگان]] است. از طرف دیگر، [[عقل انسان]] به دلیل محدودیت خود امکان دسترسی به علت واقعی [[احکام]] را ندارد؛ پس، اگر در مواردی [[انسان]] به علت [[تشریع]] حکمی پی [[نبرد]] نباید در مقابل آن [[حکم]] موضع‌گیری کند و مثلاً آن را غیرعقلانی یا [[خشن]] و غیرانسانی قلمداد کند، بلکه باید به [[حکم عقل]] در چنین مواردی تابع و [[تسلیم]] [[شرع]] باشد.

۳. علاوه بر مطالب گفته شده، درباره [[تشریع حکم]] [[مرتد]] و علت سخت‌گیری در [[دین اسلام]] درباره این مسئله دلایلی گفته شده است که به برخی از آنها اشاره می‌‌شود:
#'''بازداری از [[انتخاب]] [[کورکورانه]]''': در [[اسلام]] افراد از هرگونه [[تحمیل]] و [[اجبار]] در [[عقیده]] منع می‌شوند و [[دعوت]] اسلام مبتنی بر [[بینش]] و [[تعقل]] است و افراد از [[دین‌گرایی]] کورکورانه و [[تقلیدی]] محض [[نهی]] می‌شوند؛ بنابراین به بندگانی که سخنان مختلف را می‌شنوند و بهترین آنها را انتخاب می‌کنند، [[بشارت]] می‌دهد<ref>{{متن قرآن|الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُولَئِكَ هُمْ أُولُو الْأَلْبَابِ}} «کسانی که گفتار را می‌شنوند آنگاه از بهترین آن پیروی می‌کنند، آنانند که خداوند راهنمایی‌شان کرده است و آنانند که خردمندند» سوره زمر، آیه ۱۸.</ref>. به همین دلیل در اسلام [[فرصت]] تحقیق و بررسی به اشخاص داده می‌شود تا بتوانند [[دین حق]] را انتخاب کنند. در [[روایت]] آمده است که روزی نزد [[پیامبر خدا]] آمد و از ایشان دو ماه [[فرصت]] تحقیق درباره [[اسلام]] خواست و [[پیامبر]] به ایشان به جای دوماه، چهار ماه فرصت برای تحقیق درباره [[حقانیت دین اسلام]] دادند<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۲۲.</ref>. همچنین در کنار این [[دعوت]] آگاهانه و انتخاب‌گرانه، [[اسلام]] با [[بیان احکام]] [[ارتداد]] به افراد هشدار می‌‌دهد که هرگاه [[حقانیت اسلام]] را به خوبی شناخته، [[مسلمان]] شدید، دیگر نمی‌توانید از آن بازگردید. این [[سخت‌گیری]] سبب می‌شود تا [[مردم]] [[دین]] را امری ساده و تشریفاتی ندانند و در پذیرش و [[انتخاب]] آن دقت کنند<ref>شاکرین، حمیدرضا، پرسش‌ها و پاسخ‌های دانشجویی (دفتر هفتم)، ص۳۱۷.</ref>.
#'''جلوگیری از [[تحقیر]] دین و [[تضعیف]] [[عقاید دینی]] در [[جامعه اسلامی]]''': طبق بیان [[قرآن]] گروهی از [[اهل کتاب]] برای ایجاد [[تزلزل]] در [[عقاید]] [[مسلمانان]] و در نتیجه، تضعیف پایه‌های [[نظام اسلامی]] به هم‌کیشان خود سفارش می‌کردند که مسلمان شوند و پس از مدتی از اسلام دست بردارند تا با این کار مسلمانان را از دینشان بازگردانند<ref>سوره آل عمران، آیه ۷۲؛ همچنین ر.ک: تفسیر مجمع البیان، طبرسی، ج۲، ذیل آیه شریفه.</ref> و مسلماً وضع [[احکام]] مربوط به افراد [[مرتد]] [[دشمنان اسلام]] را در تحقق این [[هدف]] شوم ناکام می‌گذاشت. البته در [[جامعه جهانی]] امروز نیز [[دشمن]] از چنین ترفندهایی استفاده می‌کند<ref>پرسش‌ها و پاسخ‌های دانشجویی، ص۳۱۴-۳۱۵؛ دایرة المعارف قرآن کریم، ص۴۷۹.</ref>.
#'''[[پاس]]داری از نظام اسلامی''': برخی از بزرگان در این باره می‌فرمایند: «اگر در اسلام در امور مربوط به مرتد سخت‌گیری شدید کرده است، [[فلسفه]] مهمی داشته است و این موضوع جنبه [[سیاسی]] و عمیقی دارد»<ref>مجله مکتب اسلام، ص۱۱.</ref>. در واقع، اگر ورود و خروج به اسلام، [[آزاد]] و بدون [[قانون]] باشد و خروج از آن هیچ [[سختی]] به دنبال نداشته باشد، دشمنان اسلام به آسانی به اردوگاه مسلمانان، وارد، پس از [[آگاهی]] از [[اسرار]] مسلمانان و دستیابی به مقاصد شوم خود از آن خارج می‌شوند و این مسئله جامعه اسلامی را در معرض [[فروپاشی]] قرار می‌‌دهد. اندیشمندانی مانند مارسل بوازار -استاد [[حقوق]] [[دانشگاه]] ژنو- می‌گوید: «علت سخت‌گیری اسلام درباره مرتد شاید بدان جهت باشد که در [[نظام حکومتی]] و [[سیستم اداری]] [[جوامع اسلامی]]، [[ایمان به خدا]] صرفاً جنبه [[اعتقادی]] و درون [[قلبی]] ندارد، بلکه جزء بندهای [[پیوستگی]] [[امت]] و پایه‌های [[حکومت]] است؛ به‌طوری که با فقدان آن قوام و دوام [[جامعه اسلامی]] متلاشی می‌شود و مانند [[قتل]] یا [[فتنه]] و [[فساد]] است که نمی‌تواند قابل [[تحمل]] باشد»<ref>ولایتی، عیسی، ارتداد در اسلام، ص۲۵۰.</ref>.
#'''[[مصلحت]] شخصی فرد [[مرتد]] و [[جامعه]]''': در [[اسلام]] [[زندگی]] [[انسان]]، محدود به [[زندگی دنیوی]] نیست، بلکه زندگی [[واقعی]] انسان [[زندگی اخروی]] اوست؛ بنابراین اسلام در صدد نشان دادن راه [[سعادت ابدی]] به اوست و به همین دلیل با هر چیزی که مانع رسیدن [[انسان‌ها]] به این مقصود متعالی است، به [[مبارزه]] برخاسته، به دنبال نابودی عوامل [[انحطاط]] و [[گمراهی]] انسان‌ها است. انسان مرتدی که از [[راه خدا]] و پیامبرش گریخته، با [[دین خدا]] به [[دشمنی]] می‌‌پردازد، چه بسا باعث گمراهی دیگر افراد جامعه شود. این شخص هر لحظه از عمر خود را به سوی [[شقاوت]] و نگون‌بختی بیشتر سپری کرده، [[رنج]] و [[عذاب]] بیشتری را برای خود ذخیره می‌کند. بنابراین دوام زندگی چنین شخصی هم برای خودش زیان‌بار است و هم برای جامعه اسلامی و وضع [[مجازات اسلامی]] برای چنین شخصی، هم نقش بازدارنده برای برخی افراد جامعه دارد تا دنبال چنین [[سرنوشت]] [[شومی]] نباشند و از طرف دیگر، اگر کسی به چنین راهی روی آورد، با اجرای [[حکم]] مرتد درباره او هم خود او از شقاوت بیشتر [[رهایی]] می‌‌یابد و هم جامعه از گزند او در [[امان]] می‌‌ماند<ref>پرسش‌ها و پاسخ‌های دانشجویی، ص۳۱۳؛ کلام فلسفی، ص۵۱۳-۵۱۴.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[ارتداد (مقاله)|مقاله «ارتداد»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۸۰.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010879.jpg|22px]] [[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[اعمال (مقاله)|مقاله «اعمال»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
# [[پرونده:IM010879.jpg|22px]] [[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[ارتداد (مقاله)|مقاله «ارتداد»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:عباسی]]