ارتداد صحابه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari: /* منابع */

2023-07-03T04:21:49Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۵۱
خط ۴۲:		خط ۴۲:

	موضوع «ارتداد» صحابه در بهترین [[منابع اهل سنت]] چون [[بخاری]] و مسلم وارد شده است و به [[شیعه]] اختصاص ندارد. گذشته از آنکه منظور از ارتداد در روایات شیعه، خروج از [[اسلام]] نیست بلکه مقصود آن است که صحابه پس از [[ارتحال پیامبر اکرم]]{{صل}}، برخلاف آنچه در [[غدیر خم]] دیدند و شنیدند، از علی{{ع}} رو برگرداندند و به [[حکم]] [[سقیفه]] گردن نهادند یا آنکه از بازگشت اوضاع به نفع [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[ناامید]] شدند؛ ولی ارتداد در [[روایات]] مورد قبول [[وهابیان]]، به معنای ارتداد از اصل اسلام است. در این موضوع اگر کسی بخواهد متهم شود، وهابیان هستند نه [[شیعیان]]!<ref>[[مهدی رستم‌نژاد\|رستم‌نژاد، مهدی]]، [[پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه (کتاب)\|پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه]] ص ۴۰۵-۴۱۰.</ref>		موضوع «ارتداد» صحابه در بهترین [[منابع اهل سنت]] چون [[بخاری]] و مسلم وارد شده است و به [[شیعه]] اختصاص ندارد. گذشته از آنکه منظور از ارتداد در روایات شیعه، خروج از [[اسلام]] نیست بلکه مقصود آن است که صحابه پس از [[ارتحال پیامبر اکرم]]{{صل}}، برخلاف آنچه در [[غدیر خم]] دیدند و شنیدند، از علی{{ع}} رو برگرداندند و به [[حکم]] [[سقیفه]] گردن نهادند یا آنکه از بازگشت اوضاع به نفع [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[ناامید]] شدند؛ ولی ارتداد در [[روایات]] مورد قبول [[وهابیان]]، به معنای ارتداد از اصل اسلام است. در این موضوع اگر کسی بخواهد متهم شود، وهابیان هستند نه [[شیعیان]]!<ref>[[مهدی رستم‌نژاد\|رستم‌نژاد، مهدی]]، [[پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه (کتاب)\|پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه]] ص ۴۰۵-۴۱۰.</ref>

			==پرسش مستقیم==
			*[[آیا شیعیان معتقد به ارتداد صحابه بعد از پیامبر خاتم هستند؟ (پرسش)]]

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: /* تهمت ارتداد صحابه در اندیشه شیعی */

2023-06-23T19:00:50Z

تهمت ارتداد صحابه در اندیشه شیعی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۳۰
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==تهمت ارتداد صحابه در اندیشه شیعی==		==تهمت اعتقاد به ارتداد صحابه در اندیشه شیعی==
	وهابیان ادعا می‌کنند: [[شیعه]] [[معتقد]] است [[صحابه]] بعد از [[پیامبر]]{{صل}} - به جز تعدادی انگشت شمار - جملگی [[مرتد]] شده و از [[دین]] خود برگشته‌اند. اگر چنین است که اکثر صحابه [[کافر]] شده‌اند، پس چرا آنها، آن گروه انگشت شمار را نابود نکرد، یکباره ریشه [[اسلام]] را از جا نکندند و وضعیت را به دوره [[جاهلیت]] بازنگرداندند؟!		وهابیان ادعا می‌کنند: [[شیعه]] [[معتقد]] است [[صحابه]] بعد از [[پیامبر]]{{صل}} - به جز تعدادی انگشت شمار - جملگی [[مرتد]] شده و از [[دین]] خود برگشته‌اند. اگر چنین است که اکثر صحابه [[کافر]] شده‌اند، پس چرا آنها، آن گروه انگشت شمار را نابود نکرد، یکباره ریشه [[اسلام]] را از جا نکندند و وضعیت را به دوره [[جاهلیت]] بازنگرداندند؟!
	===پاسخ شبهه===		===پاسخ شبهه===

Bahmani: /* پانویس */

2023-06-22T09:26:40Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۵۶
خط ۵۱:		خط ۵۱:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~صحابه~~]]		[[رده:اصحاب پیامبر]]

Wasity: /* تهمت ارتداد صحابه در اندیشه شیعی */

2023-06-22T09:16:09Z

تهمت ارتداد صحابه در اندیشه شیعی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۶
خط ۸:		خط ۸:
	==تهمت ارتداد صحابه در اندیشه شیعی==		==تهمت ارتداد صحابه در اندیشه شیعی==
	وهابیان ادعا می‌کنند: [[شیعه]] [[معتقد]] است [[صحابه]] بعد از [[پیامبر]]{{صل}} - به جز تعدادی انگشت شمار - جملگی [[مرتد]] شده و از [[دین]] خود برگشته‌اند. اگر چنین است که اکثر صحابه [[کافر]] شده‌اند، پس چرا آنها، آن گروه انگشت شمار را نابود نکرد، یکباره ریشه [[اسلام]] را از جا نکندند و وضعیت را به دوره [[جاهلیت]] بازنگرداندند؟!		وهابیان ادعا می‌کنند: [[شیعه]] [[معتقد]] است [[صحابه]] بعد از [[پیامبر]]{{صل}} - به جز تعدادی انگشت شمار - جملگی [[مرتد]] شده و از [[دین]] خود برگشته‌اند. اگر چنین است که اکثر صحابه [[کافر]] شده‌اند، پس چرا آنها، آن گروه انگشت شمار را نابود نکرد، یکباره ریشه [[اسلام]] را از جا نکندند و وضعیت را به دوره [[جاهلیت]] بازنگرداندند؟!
			===پاسخ شبهه===
	چند نکته در پاسخ به این شبهه قابل ذکر است:		چند نکته در پاسخ به این شبهه قابل ذکر است:

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==تهمت ارتداد صحابه در اندیشه شیعی== وهابیان ادعا می‌کنند: شیعه معتقد است صحابه بعد از پیامبر{{صل}} - به جز تعدادی انگشت شمار - جملگی مرتد شده و از دین خود ب...» ایجاد کرد

2023-06-22T08:13:45Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==تهمت ارتداد صحابه در اندیشه شیعی== وهابیان ادعا می‌کنند: شیعه معتقد است صحابه بعد از پیامبر{{صل}} - به جز تعدادی انگشت شمار - جملگی مرتد شده و از دین خود ب...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = صحابه
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==تهمت ارتداد صحابه در اندیشه شیعی==
وهابیان ادعا می‌کنند: [[شیعه]] [[معتقد]] است [[صحابه]] بعد از [[پیامبر]]{{صل}} - به جز تعدادی انگشت شمار - جملگی [[مرتد]] شده و از [[دین]] خود برگشته‌اند. اگر چنین است که اکثر صحابه [[کافر]] شده‌اند، پس چرا آنها، آن گروه انگشت شمار را نابود نکرد، یکباره ریشه [[اسلام]] را از جا نکندند و وضعیت را به دوره [[جاهلیت]] بازنگرداندند؟!

چند نکته در پاسخ به این شبهه قابل ذکر است:

'''نکته نخست''': شیعه هرگز [[نسبت کفر]] به صحابه نمی‌دهد، بلکه آنچه شیعه درباره صحابه می‌گوید همان سخنی است که [[بخاری]] و مسلم درباره صحابه [[روایت]] کرده‌اند.
اینها در [[صحیحین]] خویش حداقل در ده روایت نقل کرده‌اند که همگی بیانگر آن است که پس از [[رحلت]] [[رسول مکرم اسلام]]{{صل}} گروهی از صحابه مرتد شده و به قهقرا برگشته‌اند.
از جمله از [[ابوهریره]] روایت کرده‌اند که پیامبر{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|يرد علي يوم القيامة رهط من أصحابي فيجلون عن الحوض فأقول يا رب أصحابي! فيقول: إنك لا علم لك بما أحدثوا بعدك إنهم ارتدوا على أدبارهم القهقرى}}؛ در [[روز قیامت]] گروهی از [[اصحاب]] من بر من وارد می‌شوند؛ ولی آنها را از کنار [[حوض]] دور می‌کنند، می‌گویم: پروردگارا! آنها اصحاب من هستند. خطاب می‌آید: تو نمی‌دانی که آنها بعد از تو چه بدعت‌هایی را به وجود آورده‌اند؟ آنان مرتد شده به حال سابق خویش بازگشتند»<ref>صحیح البخاری، ج۷، ص۲۰۸.</ref>.
همین مضمون در [[روایات]] دیگری از بخاری و مسلم<ref>ر.ک: صحیح مسلم، ج۱، ص۱۵۰.</ref> وارد شده است؛ بنابراین، چه اصراری است که ارتداد صحابه تنها به شیعه نسبت داده می‌شود؟!
درباره [[ارتداد]] [[مردم]]، پس از [[رسول خدا]]{{صل}}، شیعه بیش از آنچه از [[عایشه]] روایت شده است، نمی‌گوید. عایشه می‌گوید: {{عربی|لما قبض يعني رسول الله{{صل}} ارتدت العرب قاطبة و اشرأب النفاق و صار أصحاب محمد كلهم معري مطيرة في حفش}}؛ «هنگامی که رسول خدا{{صل}} از [[دنیا]] رفت تمام [[عرب]]، مرتد و [[منافق]] و از یکدیگر جدا گشته، مانند سیل بیابان متفرق شدند»<ref>تاریخ مدینه دمشق، ج۳۰، ص۳۱۴؛ ر. ک: البدایه و النهایه، ج۵، ص۳۰۰.</ref>.

جالب آنکه به‌کارگیری واژه «[[ارتداد]]» درباره [[صحابه]] ریشه [[قرآنی]] داشته، در متن [[وحی]] نیز وارد شده است. [[قرآن]] در [[آیه]] ۵۴ [[سوره مائده]] - که در [[حجه الوداع]] نازل شده است - مستقیم به [[صحابه پیامبر]]{{صل}} خطاب کرده، می‌فرماید: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ...}}<ref>«ای مؤمنان! هر کس از دینش برگردد خداوند به زودی گروهی را می‌آورد که دوستشان می‌دارد و دوستش می‌دارند؛ در برابر مؤمنان خاکسار و در برابر کافران دشوارند، در راه خداوند جهاد می‌کنند و از سرزنش سرزنشگری نمی‌هراسند؛ این بخشش خداوند است که به هر کس بخواهد ارزانی می‌دارد و خداوند نعمت‌گستری داناست» سوره مائده، آیه ۵۴.</ref>.
این آیه از آنجا که حدود دو ماه مانده به پایان [[عمر پیامبر]]{{صل}} در خطاب مستقیم به صحابه نازل شده، [[تأمل]] برانگیز است. مگر چه حادثه‌ای در پیش بود که [[خداوند]] چنین هشداری به صحابه داده است؟ آیا آنان در معرض یک ارتداد قرار داشتند؟! {{متن قرآن|فَاعْتَبِرُوا يَا أُولِي الْأَبْصَارِ}}<ref>«پس ای دیده‌وران پند بگیرید!» سوره حشر، آیه ۲.</ref>.

'''نکته دوم''': حال که چنین واژه‌ای در ارتباط با صحابه در [[روایات]] [[فریقین]] وارد شده باید مقصود از آن را دریافت، منظور چه نوع ارتدادی است؟ آیا ارتداد [[کلامی]] مراد است یا ارتداد [[فقهی]]؟!
«ارتداد فقهی» عبارت است از این که [[انسان]] یکی از [[احکام فقهی]] چون [[نماز]]، [[روزه]] و [[حج]] را که از [[ضروریات دین]] است [[انکار]] کند.
«ارتداد کلامی» آن است که انسان یکی از اصول [[اعتقادات]] مثل [[نبوت]] و [[معاد]] را انکار کند. آنچه در [[روایات شیعه]] در باب ارتداد صحابه وارد شده، منظور ارتداد فقهی نیست که تابع [[احکام]] خاص خویش است، بلکه منظور ارتداد در اینجا، این است که [[مردم]] از [[پیمان]] [[غدیر]] برگشتند؛ زیرا براساس [[اعتقاد شیعه]]، [[جانشین پیامبر]]{{صل}} باید از [[علم گسترده]] و [[عصمت]] یعنی در واقع از [[مقام امامت]] برخوردار باشد تا بتواند آن خلأ را که بر اثر فقدان [[پیامبر]]{{صل}} به وجود آمده پر کند. چنین مقامی از منظر [[شیعه]] یک [[مقام]] و [[منصب الهی]] است که با [[جعل]] و [[نصب الهی]] اتفاق می‌افتد، چنان که [[قرآن]] در [[آیه ۱۲۴ سوره بقره]] در [[نصب]] ابراهیم به [[مقام امامت]] بدان تصریح کرده است: {{متن قرآن|قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}}<ref>«فرمود: من تو را پیشوای مردم می‌گمارم» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref>.
بنابراین، از دیدگاه شیعه، نمی‌توان [[جانشین پیامبر]]{{صل}} را از طریق [[انتخاب مردم]] یا [[انتخاب]] [[اهل حل و عقد]] و [[شوری]] تعیین کرد، بلکه این یک منصب الهی است که در [[روز غدیر]] بر اساس ده‌ها سند و [[مدرک]] از شیعه و [[اهل سنت]]، توسط [[خدا]] و پیامبر{{صل}} انجام شده است.
ولی پس از [[رحلت پیامبر اکرم]]{{صل}}، [[صحابه]] از سفارش آن حضرت در [[غدیر]] رو برگرداندند و این در [[روایات شیعه]] به «[[ارتداد]]» تعبیر شده است. پس مقصود از ارتداد از منظر شیعه این است که صحابه پس از پیامبر{{صل}} بر [[عهد]] خویش نسبت به [[امامت]] [[انتصابی]] علی{{ع}} [[وفادار]] نماندند و به دنبال [[خلافت]] انتخابی رفتند. [[بدیهی]] است چنین ارتدادی به معنای خروج از [[اسلام]] نیست، بلکه مقصود همان ارتداد از [[ولایت امیر مؤمنان]] علی{{ع}} است.

پس، این [[شبهه]] که اگر صحابه همه [[مرتد]] شدند چرا ریشه اسلام را از جا نکندند؟ اساساً سؤال بی‌موردی است؛ زیرا ارتداد در اینجا به معنای خروج از اسلام نبوده و نیست.
اما در [[روایات اهل سنت]]، مراد از ارتداد، ارتداد از اصل اسلام است، چنان که برخورد [[خلیفه اول]] با [[اصحاب ردّه]]، همین تلقی را [[تأیید]] می‌کند.
برخی از شارحان کتب ستّه نیز، به این نکته اشاره کرده‌اند که مقصود از ارتداد در روایات اهل سنت، ارتداد از اسلام است. مبارکفوری - از شارحان جامع [[ترمذی]] - می‌نویسد: «مراد از ارتداد در [[روایات]] [[حوض]]، ارتداد از اسلام است»<ref>تحفه الأحوذی بشرح جامع الترمذی، ج۹، ص۶: {{عربی|المراد من الأحداث، الارتداد عن الإسلام}}.</ref>.
اکنون سخن این است که چرا [[وهابیان]] انگشت [[اتهام]] را در باب ارتداد صحابه متوجه [[شیعه]] کنند؟
آیا کسی که واژه [[ارتداد]] را به معنای ارتداد از اصل [[اسلام]]، استعمال می‌کند سزاوارتر به این اتهام است یا کسی که آن را به معنای ارتداد از [[ولایت علی]]{{ع}} به کار می‌گیرد؟ چطور شد شیعه که فقط ارتداد از [[ولایت]] را گفته است، متهم شد، ولی دیگران که بدترین نوع ارتداد را به [[صحابه]] نسبت دادند، مورد [[اعتراض]] وهابیان قرار نگرفتند؟!

'''نکته سوم''': اما اینکه چرا صحابه، پس از [[پیامبر]]{{صل}} دچار چنین مشکلی شده، مسئله [[غدیر]] را کنار گذاشتند، دارای دلائل گوناگونی است که در [[پاسخ به شبهه]] قبل، به تفصیل پاسخ داده شد. در این جا تنها به این نکته اشاره می‌شود که برخی از وجوه صحابه، تلقی اشان از [[خلافت]]، یک امر [[دینی]] و [[الهی]] نبود، بلکه آن را از امور [[دنیایی]] می‌پنداشتند؛ از این‌رو [[مخالفت با پیامبر]]{{صل}} را در این امر مجاز می‌شمردند. این نکته چیزی است که [[ابن ابی الحدید معتزلی]] آن را از قول استادش [[ابوجعفر نقیب]] نقل کرده است.
ابن ابی الحدید معتزلی - [[شارح نهج البلاغه]] - پس از بیان [[روایات]] بسیار درباره [[خلافت علی]]{{ع}} می‌گوید: من هنگامی که این روایات را بر استادم ابوجعفر نقیب قرائت کردم به او گفتم: «گویا این روایات درباره خلافت [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} [[صراحت]] دارد و من بعید می‌بینم که صحابه، بر رد [[نص]] [[کلام]] [[رسول خدا]]{{صل}} [[اجماع]] کرده باشند».
آنگاه می‌نویسد: «استادم گفت: صحابه، خلافت را از [[امور دینی]] نمی‌دانستند، بلکه آن را مانند تعیین [[امیر]] و [[والی]] و [[تدبیر]] در [[جنگ‌ها]] و [[سیاست]] [[دنیوی]] می‌دانستند، از این رو در این گونه امور آنچه را به نظرشان [[صلاح]] می‌دانستند انجام می‌دادند و از [[مخالفت]] امر پیامبر{{صل}} در این امور ابایی نداشتند. مگر نمی‌بینی با این که پیامبر{{صل}} صراحتاً به [[ابوبکر]] و [[عمر]] دستور داد که به [[لشکر اسامه]] بپیوندند، آنها چون [[مصلحت]] را در این دیدند که در [[مدینه]] بمانند از [[دستور پیامبر]]{{صل}} سر باز زدند».

آنگاه [[ابن ابی الحدید]] به نقل از [[ابو جعفر نقیب]] می‌نویسد:
[[صحابه]] [[گمان]] غالب داشتند که [[عرب]] - به بهانه‌های گوناگون - از علی{{ع}} [[پیروی]] نخواهد کرد. آنگاه لیستی از بهانه‌ها را یادآور شده، سپس می‌افزاید: از این رو بر این اتفاق کردند که علی{{ع}} [[خلیفه]] نشود و دستور صریح [[پیامبر]]{{صل}} را درباره [[خلافت علی]]{{ع}} توجیه نموده، با آن [[مخالفت]] کردند<ref>ر.ک: شرح نهج البلاغه، ج۱۲، ص۸۲-۸۶.</ref>.

'''نکته چهارم''': معنی دیگری که برای واژه [[ارتداد]] براساس [[روایات شیعه]]، قابل طرح است، این است که پس از پیامبر{{صل}} تعداد قابل توجهی از صحابه به [[امامت]] [[انتصابی]] علی{{ع}} [[اعتقاد]] داشتند و او را حقیقتاً [[امام]] و [[خلیفه بلافصل]] پیامبر{{صل}} می‌دانستند و در این راه مجاهدت‌های بسیاری کردند ولی با توجه به شرایطی که پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} پیش آمده بود، دیگر امیدی به این که زمام امر [[خلافت]] به دست [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} برگردد نداشتند، جز تعداد انگشت شماری که همچنان [[فکر]] می‌کردند که می‌توان اوضاع را دوباره به وضعیت قبل برگرداند. در این فرض، مقصود از ارتداد صحابه، یعنی [[ناامیدی]] و [[یاس]] آنها از بازگشت خلافت به [[خاندان پیامبر]]{{صل}}.

موضوع «ارتداد» صحابه در بهترین [[منابع اهل سنت]] چون [[بخاری]] و مسلم وارد شده است و به [[شیعه]] اختصاص ندارد. گذشته از آنکه منظور از ارتداد در روایات شیعه، خروج از [[اسلام]] نیست بلکه مقصود آن است که صحابه پس از [[ارتحال پیامبر اکرم]]{{صل}}، برخلاف آنچه در [[غدیر خم]] دیدند و شنیدند، از علی{{ع}} رو برگرداندند و به [[حکم]] [[سقیفه]] گردن نهادند یا آنکه از بازگشت اوضاع به نفع [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[ناامید]] شدند؛ ولی ارتداد در [[روایات]] مورد قبول [[وهابیان]]، به معنای ارتداد از اصل اسلام است. در این موضوع اگر کسی بخواهد متهم شود، وهابیان هستند نه [[شیعیان]]!<ref>[[مهدی رستم‌نژاد|رستم‌نژاد، مهدی]]، [[پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه (کتاب)|پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه]] ص ۴۰۵-۴۱۰.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010573.jpg|22px]] [[مهدی رستم‌نژاد|رستم‌نژاد، مهدی]]، [[پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه (کتاب)|'''پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:صحابه]]