اسحاق بن عبدالعزیز - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq: تغییرمسیر به اسحاق بن عبدالعزیز کوفی بزاز

2023-08-28T09:55:00Z

تغییرمسیر به اسحاق بن عبدالعزیز کوفی بزاز

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۵
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}~~		#تغییر_مسیر [[اسحاق بن عبدالعزیز کوفی بزاز]]
	~~== آشنایی اجمالی ==~~
	اسحاق بن عبدالعزیز<ref>ر.ک: أ. منابع شیعی: رجال البرقی، ص۲۸؛ الرجال(ابن الغضائری)، ص۳۷؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۰۱، ش۷؛ الرجال (ابن داود)، ص۴۲۶، ش۴۸؛ مجمع الرجال، ج۱، ص۱۸۷؛ نقد الرجال، ج۱، ص۴۹، ش۳۰، ج۱، ص۱۹۵، ش۴۲۴؛ حاوی الأقوال، ج۳، ص۲۶۴، ش۱۲۲۹؛ منهج المقال، ص۱۸؛ جامع الرواه، ج۱، ص۱۵؛ ص۸۲؛ إکلیل المنهج، ص۶۷، ش۱۸؛ منتهی المقال، ج۱، ص۱۴۶، ش۲۰، ج۲، ص۲۱، ج۷، ص۱۷۸، ش۳۵۷۰؛ طرائف المقال، ج۱، ص۳۹۴ (ش ۳۰۹۲) و ۴۰۳ (ش ۳۲۱۸)، ج۲، ص۵۰، ش۷۰۱۷؛ الرسائل الرجالیه (کلباسی)، ج۱، ص۱۹۶؛ إتقان المقال، ص۲۶۰؛ تنقیح المقال، ج۹، ص۱۱۷، ش۱۹۷۳؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۱۰۶، ۳۵۷ (ش ۱۹۵۹) و ۴۴۶، ج۳، ص۲۷۰؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۶۲، ش۵۳، ج۳، ص۲۰۷، ش۱۱۴۹ - ۱۱۵۳، ج۲۲، ص۱۸۹، ش۱۴۳۵۳؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۵۶۸، ش۵۶، ج۸، ص۳۹۶، ش۱۶۹۶۴؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۵، ۱۳۳ (ش ۳۶)، ۷۵۳ (ش۷۱۳) و ۷۵۴ (ش ۷۱۴)؛ ج۱۱، ص۳۵۰، ش۴۱۲.
	ب. منابع سنی: لسان المیزان، ج۱، ص۳۶۷، ش۱۱۴۶، ج۷، ص۵۴، ش۵۱۷.</ref> در سند چهار [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] و به نقل از [[تفسیر العیاشی]]، [[الکافی]] و [[تفسیر علی بن ابراهیم قمی]] ذکر شده است؛ برای نمونه:

	{{متن حدیث\|فِي تَفْسِيرِ اَلْعَيَّاشِيِّ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اَلْعَزِيزِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَقُولُ: خَصَّ اَللَّهُ هَذِهِ اَلْأُمَّةَ بِآيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِهِ أَنْ لاَ يَقُولُوا مَا لاَ يَعْلَمُونَ، ثُمَّ قَرَءَ: أَ لَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثٰاقُ اَلْكِتٰابِ اَلْآيَةَ وَ قَوْلِهِ {{متن قرآن\|بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ كَذَلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظَّالِمِينَ}}<ref>بلکه آنچه را که به دانش آن چیرگی نداشتند و هنوز تأویل آن به آنان نرسیده است دروغ شمردند؛ پیشینیان اینان نیز همین‌گونه (کتاب آسمانی را) دروغ شمردند و بنگر که سرانجام ستمگران چگونه بود سوره یونس، آیه ۳۹.</ref>}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۶، ص۶۰ به نقل از تفسیر العیاشی، ج۲، ص۱۲۳، ح۲۲.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۰-۴۷۱.</ref>

	~~==شرح حال [[راوی]]==~~
	اسحاق بن عبدالعزیز با توجه به [[متن حدیث]]، از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} است. [[برقی]] در اصحاب امام صادق{{ع}} از إسحاق بن عبدالعزیز أبو السفاتج نام می‌برد<ref>رجال البرقی، ص۲۸.</ref>، درحالی که [[شیخ طوسی]] در [[رجال طوسی\|رجال]] خود، [[لقب]] «[[أبو السفاتج]]» <ref>{{عربی\|أبو السفاتج بالسین المهملة و التاء المنقوطة بعد الفاء و الألف}}؛ (طرائف المقال، ج۲، ص۵۰، ش۷۰۱۷)؛ جمع سفتج و معرب سفته است. [[علامه شوشتری]] می‌نویسد: {{عربی\|و السفاتج جمع سفتج، و الظاهر أن سفتج معرب سفته أی الدر و الظاهر أن سفتج معرب سفته أی الدر المثقوب، کالکوسج معرب کوسه}}. (قاموس الرجال، ج۱، ص۱۳۳، ش۳۶)
	[[سید محسن امین]] نیز می‌نویسد: {{عربی\|السفتجة بفتح السین و التاء أن یعطی مالاً لآخر و للآخر مال فی بلد المعطی فیوفیه إیاه هناک فیستفیدا من الطریق و السفاتج جمع سفتجة بضم السین و التاء و هی کتاب صاحب المال لوکیله بان یدفع عنه: معرب سفته و هی المسماة الیوم بالحوالة أو الشک}}. (أعیان الشیعه، ج۲، ص۱۰۶).</ref> را برای [[اسحاق بن عبدالله]] آورده و در عنوان پسین به نام [[اسحاق بن عبدالعزیز کوفی]] اشاره کرده است<ref>ر.ک: رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۴ و ش۱۸۲۵.</ref>. مقتضای تحقیق آن است که أبو السفاتج لقب اسحاق بن عبدالعزیز است <ref>ر.ک: قاموس الرجال، ج۱، ص۷۵۴، ش۷۱۴.</ref>.

	اسحاق بن عبدالعزیز از [[راویان شیعه]] است که در [[شهر کوفه]] ساکن بود<ref>رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵.</ref> و به پارچه فروشی<ref>{{عربی\|البز: الثیاب، و قیل: ضرب من الثیاب}}؛ (لسان العرب، ج۵، ص۳۱۱). </ref> [[اشتغال]] داشت، از این رو با لقب «البزاز»<ref>سمعانی: {{عربی\|البزاز بفتح الباء المنقوطة بواحدة و الزایین المعجمتین بینهما ألف، هذه اللفظة تقال لمن یبیع البز و هو الثیاب و اشتهر جماعة بها من المتقدمین و المتأخرین}}؛ (الأنساب (سمعانی)، ج۲، ص۱۹۹، ش۴۷۷).</ref> از او یاد کرده‌اند<ref>الرجال (ابن الغضائری)، ص۳۷، ش۳.</ref>.

	'''یادآوری:''' یکی دیگر از [[القاب]] [[راوی]] «أبو السفاتج»<ref>ابن حجر به صورت أبو السفایح ثبت کرده که مصحّف السفاتج است. (ر.ک: لسان المیزان، ج۷، ص۵۴، ش۵۱۷).</ref> است.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۱-۴۷۲.</ref>

	~~==[[طبقه راوی]]==~~
	از [[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] إسحاق بن عبدالعزیز گزارشی نرسیده است؛ ولی برقی و شیخ طوسی از او در [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} یاد کرده‌اند<ref>رجال البرقی، ص۲۸؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵.</ref> و [[ابن الغضائری]] می‌نویسد: {{عربی\|"روى عن أبي عبدالله{{ع}}}}<ref>الرجال (ابن الغضائری)، ص۳۷.</ref>.

	[[روایت]] [[اسحاق بن عبدالعزیز]] از [[امام کاظم]]{{ع}} گویاست که وی [[زمان]] [[حیات]] این [[امام]] بزرگوار را نیز [[ادراک]] کرده است<ref>{{متن حدیث\|عن إسحاق بن عبدالعزیز عن أبی الحسن الأول{{ع}} قَالَ: إِنَ اللَّهَ خَصَّ عِبَادَهُ بِآيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِهِ: أن لا يكذبوا بما لا يعلمون- أو يقولوا بما لا يعلمون، و قرأ: {{متن قرآن\|بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ}} و قال: {{متن قرآن\|أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثَاقُ الْكِتَابِ أَنْ لَا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ}}}}؛ (تفسیر العیاشی، ج۲، ص۳۵، ش۹).</ref>.

	[[آیت الله بروجردی]]، اسحاق بن عبدالعزیز را از روات طبقه پنجم یا ششم می‌داند<ref>طبقات رجال الکافی، ص۶۳.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۲.</ref>

	~~==[[استادان]] و [[شاگردان راوی]]==~~
	در [[تفسیر کنز الدقائق]]، اسحاق بن عبدالعزیز از کسانی همچون [[جابر الجعفی]] و [[أبوبصیر]]<ref>ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۳۷، ج۱۳، ص۶۴.</ref> و در دیگر [[کتب حدیثی]] از [[زراره]]<ref>الکافی، ج۲، ص۶۶۷، ح۶.</ref> روایت کرده که از [[اساتید]] [[حدیثی]] وی شمرده می‌شوند؛ همچنین [[محمد بن حسین]]، [[عثمان بن عیسی]]، [[ابن ابی‌عمیر]] در تفسیر کنز الدقائق<ref>ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۳۷، ج۹، ص۴۲۵.</ref> و [[ابراهیم بن عبدالحمید]]، [[امیة بن علی قیسی]]، [[قاسم بن عروة]]، [[حسن بن محبوب]]، [[حماد بن عیسی جهنی]]، [[عمر بن عبدالعزیز]]<ref>ر.ک: الغیبه (نعمانی)، ص۲۴۱، ح۳۶؛ الکافی، ج۱، ص۴۱۸، ح۳۳، ص۴۲۵، ح۶۸، ج۲، ص۸۱، ح۳، ج۲، ص۸۱، ح۳، ج۶، ص۲۸۵، ح۱؛ عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۶، ح۵.</ref> و [[عبدالله بن جبله]] از اسحاق بن عبدالعزیز روایت کرده‌اند که از [[شاگردان]] حدیثی وی شمرده میشوند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۳.</ref>

	~~==[[مذهب]] [[راوی]]==~~
	مضمون [[روایات]] اسحاق بن عبدالعزیز بر [[تشیع]] و اعتقادش به [[اهل بیت]]{{عم}} دلالت دارد<ref>ر.ک: أعیان الشیعه، ج۳، ص۲۷۰.</ref>؛ از جمله این روایات:
	#{{متن حدیث\|... عَنْ أَبِي السَّفَاتِجِ عَنْ جَابِرٍ الْجُعْفِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْبَاقِرِ{{ع}} عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى فَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ قُدَّامَهَا لَوْحٌ يَكَادُ ضَوْؤُهُ يَغْشَى الْأَبْصَارَ وَ فِيهِ اثْنَا عَشَرَ اسْماً ثَلَاثَةٌ فِي ظَاهِرِهِ وَ ثَلَاثَةٌ فِي بَاطِنِهِ وَ ثَلَاثَةُ أَسْمَاءَ فِي آخِرِهِ وَ ثَلَاثَةُ أَسْمَاءَ فِي طَرَفِهِ فَعَدَدْتُهَا فَإِذَا هِيَ اثْنَا عَشَرَ قُلْتُ أَسْمَاءُ مَنْ هَؤُلَاءِ قَالَتْ هَذِهِ أَسْمَاءُ الْأَوْصِيَاءِ أَوَّلُهُمْ ابْنُ عَمِّي وَ أَحَدَ عَشَرَ مِنْ وُلْدِي آخِرُهُمْ الْقَائِمُ...}}<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۶، ح۵.</ref>.
	#{{متن حدیث\|عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فِي قَوْلِهِ تَعَالَى- {{متن قرآن\|وَلَئِنْ أَخَّرْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ إِلَى أُمَّةٍ مَعْدُودَةٍ}}<ref>و اگر عذاب را از آنان چندگاهی پس افکنیم به یقین می‌گویند: چه آن را باز داشت؟ آگاه باشید روزی که به آنان برسد از ایشان بازگردانده نمی‌شود و آنچه به ریشخند می‌گرفتند آنها را فرا می‌گیرد سوره هود، آیه ۸.</ref> قَالَ الْعَذَابُ خُرُوجُ الْقَائِمِ{{ع}} وَ الْأُمَّةُ الْمَعْدُودَةُ عِدَّةُ أَهْلِ بَدْرٍ وَ أَصْحَابُهُ}}<ref>الغیبه (نعمانی)، ص۲۴۱، ح۳۶.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۳-۴۷۴.</ref>

	~~==جایگاه [[حدیثی]] [[راوی]]==~~
	ابن الغضائری می‌نویسد: {{عربی\|"إسحاق بن عبدالعزیز البزاز كوفي... يعرف حديثه تارة وينكر أخرى ويجوز أن يخرج شاهداً"}}<ref>الرجال (ابن الغضائری)، ص۳۷.</ref>.

	[[علامه حلی]] و [[ابن داود]] با توجه به سخن ابن الغضائری از [[اسحاق بن عبدالعزیز]] در بخش دوم کتاب خود که به [[راویان ضعیف]] اختصاص دارد، نام برده‌اند<ref>خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۰۱، ش۷؛ الرجال (ابن داود)، ص۴۲۶، ش۴۸.</ref>.

	مرحوم [[کلباسی]] درباره معنای {{عربی\|"يعرف حديثه تارة وينكر أخرى، ويجوز أن يخرج شاهداً"}} می‌نویسد: {{عربی\|"الغرض الجواز على تقدير الإنكار أو مطلقاً. ولعل الغرض تأييد الرواية المعتبرة"}}<ref>الرسائل الرجالیه (کلباسی)، ج۱، ص۱۹۶.</ref>.

	بر این اساس مقصود این است که [[روایت]] او را می‌‌توان به عنوان [[تأیید]] [[روایات معتبر]] دیگر ذکر کرد و روایاتش به صورت مطلق رد یا پذیرفته نمی‌شود.

	'''یادآوری:''' به قرینه روایت [[اصحاب اجماع]] و اجلای روات، مانند [[عثمان بن عیسی]]<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۳۷.</ref>، [[ابن ابی‌عمیر]]<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۹، ص۴۲۵.</ref>، [[حسن بن محبوب]]<ref>الکافی، ج۲، ص۸۱، ح۳.</ref> و [[حماد بن عیسی جهنی]]<ref>الکافی، ج۲، ص۸۱، ح۳.</ref> از اسحاق بن عبدالعزیز [[حُسن حال]] بلکه [[وثاقت]] و استظهار می‌شود.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۵.</ref>

	~~==اسحاق بن عبدالعزیز أبو السفاتج==~~
	[[ابو السفاتج اسحاق بن عبدالعزیز]]<ref>«ابو یعقوب اسحاق بن عبدالعزیز البزاز الکوفی، الملقب بأبی السفاتج».</ref> در دو سند روایت [[تفسیر کنز الدقائق]] به نقل از [[الکافی]] ذکر شده است:

	{{متن حدیث\|عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَبِي السَّفَاتِجِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ إِبْرَاهِيمَ عَبْداً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ نَبِيّاً وَ اتَّخَذَهُ نَبِيّاً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ رَسُولًا وَ اتَّخَذَهُ...}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۳۷ و ج۹، ص۱۲۴ به نقل از الکافی، ج۱، ص۱۷۵، ح۴.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۶.</ref>

	~~== منابع ==~~
	~~{{منابع}}~~
	~~# [[پرونده: IM009727.jpg\|22px]] [[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|'''رجال تفسیری ج۳''']]~~
	~~{{پایان منابع}}~~

	~~== پانویس ==~~
	~~{{پانویس}}~~

	~~[[رده:اعلام]]~~
	~~[[رده:رجال تفسیری]]~~
	~~[[رده:طبقه پنجم راویان]]~~
	~~[[رده:طبقه ششم راویان]]~~
	~~[[رده:اصحاب امام صادق]]~~
	~~[[رده:اصحاب امام کاظم]]~~
	~~[[رده: کوفیان~~]]

Msadeq در ‏۲۸ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۴

2023-08-28T09:54:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = ~~[[اسحاق بن عبدالعزیز در تراجم و رجال]]~~\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}
	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	اسحاق بن عبدالعزیز<ref>ر.ک: أ. منابع شیعی: رجال البرقی، ص۲۸؛ الرجال(ابن الغضائری)، ص۳۷؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۰۱، ش۷؛ الرجال (ابن داود)، ص۴۲۶، ش۴۸؛ مجمع الرجال، ج۱، ص۱۸۷؛ نقد الرجال، ج۱، ص۴۹، ش۳۰، ج۱، ص۱۹۵، ش۴۲۴؛ حاوی الأقوال، ج۳، ص۲۶۴، ش۱۲۲۹؛ منهج المقال، ص۱۸؛ جامع الرواه، ج۱، ص۱۵؛ ص۸۲؛ إکلیل المنهج، ص۶۷، ش۱۸؛ منتهی المقال، ج۱، ص۱۴۶، ش۲۰، ج۲، ص۲۱، ج۷، ص۱۷۸، ش۳۵۷۰؛ طرائف المقال، ج۱، ص۳۹۴ (ش ۳۰۹۲) و ۴۰۳ (ش ۳۲۱۸)، ج۲، ص۵۰، ش۷۰۱۷؛ الرسائل الرجالیه (کلباسی)، ج۱، ص۱۹۶؛ إتقان المقال، ص۲۶۰؛ تنقیح المقال، ج۹، ص۱۱۷، ش۱۹۷۳؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۱۰۶، ۳۵۷ (ش ۱۹۵۹) و ۴۴۶، ج۳، ص۲۷۰؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۶۲، ش۵۳، ج۳، ص۲۰۷، ش۱۱۴۹ - ۱۱۵۳، ج۲۲، ص۱۸۹، ش۱۴۳۵۳؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۵۶۸، ش۵۶، ج۸، ص۳۹۶، ش۱۶۹۶۴؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۵، ۱۳۳ (ش ۳۶)، ۷۵۳ (ش۷۱۳) و ۷۵۴ (ش ۷۱۴)؛ ج۱۱، ص۳۵۰، ش۴۱۲.		اسحاق بن عبدالعزیز<ref>ر.ک: أ. منابع شیعی: رجال البرقی، ص۲۸؛ الرجال(ابن الغضائری)، ص۳۷؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۰۱، ش۷؛ الرجال (ابن داود)، ص۴۲۶، ش۴۸؛ مجمع الرجال، ج۱، ص۱۸۷؛ نقد الرجال، ج۱، ص۴۹، ش۳۰، ج۱، ص۱۹۵، ش۴۲۴؛ حاوی الأقوال، ج۳، ص۲۶۴، ش۱۲۲۹؛ منهج المقال، ص۱۸؛ جامع الرواه، ج۱، ص۱۵؛ ص۸۲؛ إکلیل المنهج، ص۶۷، ش۱۸؛ منتهی المقال، ج۱، ص۱۴۶، ش۲۰، ج۲، ص۲۱، ج۷، ص۱۷۸، ش۳۵۷۰؛ طرائف المقال، ج۱، ص۳۹۴ (ش ۳۰۹۲) و ۴۰۳ (ش ۳۲۱۸)، ج۲، ص۵۰، ش۷۰۱۷؛ الرسائل الرجالیه (کلباسی)، ج۱، ص۱۹۶؛ إتقان المقال، ص۲۶۰؛ تنقیح المقال، ج۹، ص۱۱۷، ش۱۹۷۳؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۱۰۶، ۳۵۷ (ش ۱۹۵۹) و ۴۴۶، ج۳، ص۲۷۰؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۶۲، ش۵۳، ج۳، ص۲۰۷، ش۱۱۴۹ - ۱۱۵۳، ج۲۲، ص۱۸۹، ش۱۴۳۵۳؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۵۶۸، ش۵۶، ج۸، ص۳۹۶، ش۱۶۹۶۴؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۵، ۱۳۳ (ش ۳۶)، ۷۵۳ (ش۷۱۳) و ۷۵۴ (ش ۷۱۴)؛ ج۱۱، ص۳۵۰، ش۴۱۲.

Msadeq: /* منابع */

2023-08-28T09:53:25Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۳
خط ۳۹:		خط ۳۹:

	'''یادآوری:''' به قرینه روایت [[اصحاب اجماع]] و اجلای روات، مانند [[عثمان بن عیسی]]<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۳۷.</ref>، [[ابن ابی‌عمیر]]<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۹، ص۴۲۵.</ref>، [[حسن بن محبوب]]<ref>الکافی، ج۲، ص۸۱، ح۳.</ref> و [[حماد بن عیسی جهنی]]<ref>الکافی، ج۲، ص۸۱، ح۳.</ref> از اسحاق بن عبدالعزیز [[حُسن حال]] بلکه [[وثاقت]] و استظهار می‌شود.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۵.</ref>		'''یادآوری:''' به قرینه روایت [[اصحاب اجماع]] و اجلای روات، مانند [[عثمان بن عیسی]]<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۳۷.</ref>، [[ابن ابی‌عمیر]]<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۹، ص۴۲۵.</ref>، [[حسن بن محبوب]]<ref>الکافی، ج۲، ص۸۱، ح۳.</ref> و [[حماد بن عیسی جهنی]]<ref>الکافی، ج۲، ص۸۱، ح۳.</ref> از اسحاق بن عبدالعزیز [[حُسن حال]] بلکه [[وثاقت]] و استظهار می‌شود.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۵.</ref>

			==اسحاق بن عبدالعزیز أبو السفاتج==
			[[ابو السفاتج اسحاق بن عبدالعزیز]]<ref>«ابو یعقوب اسحاق بن عبدالعزیز البزاز الکوفی، الملقب بأبی السفاتج».</ref> در دو سند روایت [[تفسیر کنز الدقائق]] به نقل از [[الکافی]] ذکر شده است:

			{{متن حدیث\|عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَبِي السَّفَاتِجِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ إِبْرَاهِيمَ عَبْداً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ نَبِيّاً وَ اتَّخَذَهُ نَبِيّاً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ رَسُولًا وَ اتَّخَذَهُ...}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۳۷ و ج۹، ص۱۲۴ به نقل از الکافی، ج۱، ص۱۷۵، ح۴.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۶.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Msadeq در ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۸

2023-02-20T10:08:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۳۸
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	از [[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] إسحاق بن عبدالعزیز گزارشی نرسیده است؛ ولی برقی و شیخ طوسی از او در [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} یاد کرده‌اند<ref>رجال البرقی، ص۲۸؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵.</ref> و [[ابن الغضائری]] می‌نویسد: {{عربی\|"روى عن أبي عبدالله{{ع}}}}<ref>الرجال (ابن الغضائری)، ص۳۷.</ref>.		از [[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] إسحاق بن عبدالعزیز گزارشی نرسیده است؛ ولی برقی و شیخ طوسی از او در [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} یاد کرده‌اند<ref>رجال البرقی، ص۲۸؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵.</ref> و [[ابن الغضائری]] می‌نویسد: {{عربی\|"روى عن أبي عبدالله{{ع}}}}<ref>الرجال (ابن الغضائری)، ص۳۷.</ref>.

	[[روایت]] اسحاق بن عبدالعزیز از [[امام کاظم]]{{ع}} گویاست که وی [[زمان]] [[حیات]] این [[امام]] بزرگوار را نیز [[ادراک]] کرده است<ref>{{متن حدیث\|عن إسحاق بن عبدالعزیز عن أبی الحسن الأول{{ع}} قَالَ: إِنَ اللَّهَ خَصَّ عِبَادَهُ بِآيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِهِ: أن لا يكذبوا بما لا يعلمون- أو يقولوا بما لا يعلمون، و قرأ: {{متن قرآن\|بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ}} و قال: {{متن قرآن\|أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثَاقُ الْكِتَابِ أَنْ لَا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ}}}}؛ (تفسیر العیاشی، ج۲، ص۳۵، ش۹).</ref>.		[[روایت]] [[اسحاق بن عبدالعزیز]] از [[امام کاظم]]{{ع}} گویاست که وی [[زمان]] [[حیات]] این [[امام]] بزرگوار را نیز [[ادراک]] کرده است<ref>{{متن حدیث\|عن إسحاق بن عبدالعزیز عن أبی الحسن الأول{{ع}} قَالَ: إِنَ اللَّهَ خَصَّ عِبَادَهُ بِآيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِهِ: أن لا يكذبوا بما لا يعلمون- أو يقولوا بما لا يعلمون، و قرأ: {{متن قرآن\|بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ}} و قال: {{متن قرآن\|أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثَاقُ الْكِتَابِ أَنْ لَا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ}}}}؛ (تفسیر العیاشی، ج۲، ص۳۵، ش۹).</ref>.

	[[آیت الله بروجردی]]، اسحاق بن عبدالعزیز را از روات طبقه پنجم یا ششم می‌داند<ref>طبقات رجال الکافی، ص۶۳.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۲.</ref>		[[آیت الله بروجردی]]، اسحاق بن عبدالعزیز را از روات طبقه پنجم یا ششم می‌داند<ref>طبقات رجال الکافی، ص۶۳.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۲.</ref>
خط ۵۰:		خط ۵۰:
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]
	[[رده:رجال تفسیری]]		[[رده:رجال تفسیری]]
			[[رده:طبقه پنجم راویان]]
			[[رده:طبقه ششم راویان]]
			[[رده:اصحاب امام صادق]]
			[[رده:اصحاب امام کاظم]]
			[[رده: کوفیان]]

Msadeq: /* طبقه راوی */

2023-02-20T10:07:47Z

طبقه راوی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۳۷
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	از [[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] إسحاق بن عبدالعزیز گزارشی نرسیده است؛ ولی برقی و شیخ طوسی از او در [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} یاد کرده‌اند<ref>رجال البرقی، ص۲۸؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵.</ref> و [[ابن الغضائری]] می‌نویسد: {{عربی\|"روى عن أبي عبدالله{{ع}}}}<ref>الرجال (ابن الغضائری)، ص۳۷.</ref>.		از [[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] إسحاق بن عبدالعزیز گزارشی نرسیده است؛ ولی برقی و شیخ طوسی از او در [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} یاد کرده‌اند<ref>رجال البرقی، ص۲۸؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵.</ref> و [[ابن الغضائری]] می‌نویسد: {{عربی\|"روى عن أبي عبدالله{{ع}}}}<ref>الرجال (ابن الغضائری)، ص۳۷.</ref>.

	[[روایت]] [[اسحاق بن عبدالعزیز]] از [[امام کاظم]]{{ع}} گویاست که وی [[زمان]] [[حیات]] این [[امام]] بزرگوار را نیز [[ادراک]] کرده است<ref>{{متن حدیث\|عن إسحاق بن عبدالعزیز عن أبی الحسن الأول{{ع}} قَالَ: إِنَ اللَّهَ خَصَّ عِبَادَهُ بِآيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِهِ: أن لا يكذبوا بما لا يعلمون- أو يقولوا بما لا يعلمون، و قرأ: {{متن قرآن\|بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ}} و قال: {{متن قرآن\|أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثَاقُ الْكِتَابِ أَنْ لَا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ}}}}؛ (تفسیر العیاشی، ج۲، ص۳۵، ش۹).</ref>.		[[روایت]] اسحاق بن عبدالعزیز از [[امام کاظم]]{{ع}} گویاست که وی [[زمان]] [[حیات]] این [[امام]] بزرگوار را نیز [[ادراک]] کرده است<ref>{{متن حدیث\|عن إسحاق بن عبدالعزیز عن أبی الحسن الأول{{ع}} قَالَ: إِنَ اللَّهَ خَصَّ عِبَادَهُ بِآيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِهِ: أن لا يكذبوا بما لا يعلمون- أو يقولوا بما لا يعلمون، و قرأ: {{متن قرآن\|بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ}} و قال: {{متن قرآن\|أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثَاقُ الْكِتَابِ أَنْ لَا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ}}}}؛ (تفسیر العیاشی، ج۲، ص۳۵، ش۹).</ref>.

	[[آیت الله بروجردی]]، اسحاق بن عبدالعزیز را از روات طبقه پنجم یا ششم می‌داند<ref>طبقات رجال الکافی، ص۶۳.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۲.</ref>		[[آیت الله بروجردی]]، اسحاق بن عبدالعزیز را از روات طبقه پنجم یا ششم می‌داند<ref>طبقات رجال الکافی، ص۶۳.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۲.</ref>

Wasity: /* شرح حال راوی */

2023-02-12T20:36:52Z

شرح حال راوی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۰:۰۶
خط ۷:		خط ۷:

	==شرح حال [[راوی]]==		==شرح حال [[راوی]]==
	اسحاق بن عبدالعزیز با توجه به [[متن حدیث]]، از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} است. [[برقی]] در اصحاب امام صادق{{ع}} از إسحاق بن عبدالعزیز أبو السفاتج نام می‌برد<ref>رجال البرقی، ص۲۸.</ref>، درحالی که [[شیخ طوسی]] در [[رجال طوسی\|رجال]] خود، [[لقب]] ~~«أبو السفاتج»~~ <ref>{{عربی\|أبو السفاتج بالسین المهملة و التاء المنقوطة بعد الفاء و الألف}}؛ (طرائف المقال، ج۲، ص۵۰، ش۷۰۱۷)؛ جمع سفتج و معرب سفته است. [[علامه شوشتری]] می‌نویسد: {{عربی\|و السفاتج جمع سفتج، و الظاهر أن سفتج معرب سفته أی الدر و الظاهر أن سفتج معرب سفته أی الدر المثقوب، کالکوسج معرب کوسه}}. (قاموس الرجال، ج۱، ص۱۳۳، ش۳۶)		اسحاق بن عبدالعزیز با توجه به [[متن حدیث]]، از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} است. [[برقی]] در اصحاب امام صادق{{ع}} از إسحاق بن عبدالعزیز أبو السفاتج نام می‌برد<ref>رجال البرقی، ص۲۸.</ref>، درحالی که [[شیخ طوسی]] در [[رجال طوسی\|رجال]] خود، [[لقب]] «[[أبو السفاتج]]» <ref>{{عربی\|أبو السفاتج بالسین المهملة و التاء المنقوطة بعد الفاء و الألف}}؛ (طرائف المقال، ج۲، ص۵۰، ش۷۰۱۷)؛ جمع سفتج و معرب سفته است. [[علامه شوشتری]] می‌نویسد: {{عربی\|و السفاتج جمع سفتج، و الظاهر أن سفتج معرب سفته أی الدر و الظاهر أن سفتج معرب سفته أی الدر المثقوب، کالکوسج معرب کوسه}}. (قاموس الرجال، ج۱، ص۱۳۳، ش۳۶)
	[[سید محسن امین]] نیز می‌نویسد: {{عربی\|السفتجة بفتح السین و التاء أن یعطی مالاً لآخر و للآخر مال فی بلد المعطی فیوفیه إیاه هناک فیستفیدا من الطریق و السفاتج جمع سفتجة بضم السین و التاء و هی کتاب صاحب المال لوکیله بان یدفع عنه: معرب سفته و هی المسماة الیوم بالحوالة أو الشک}}. (أعیان الشیعه، ج۲، ص۱۰۶).</ref> را برای [[اسحاق بن عبدالله]] آورده و در عنوان پسین به نام [[اسحاق بن عبدالعزیز کوفی]] اشاره کرده است<ref>ر.ک: رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۴ و ش۱۸۲۵.</ref>. مقتضای تحقیق آن است که أبو السفاتج لقب اسحاق بن عبدالعزیز است <ref>ر.ک: قاموس الرجال، ج۱، ص۷۵۴، ش۷۱۴.</ref>.		[[سید محسن امین]] نیز می‌نویسد: {{عربی\|السفتجة بفتح السین و التاء أن یعطی مالاً لآخر و للآخر مال فی بلد المعطی فیوفیه إیاه هناک فیستفیدا من الطریق و السفاتج جمع سفتجة بضم السین و التاء و هی کتاب صاحب المال لوکیله بان یدفع عنه: معرب سفته و هی المسماة الیوم بالحوالة أو الشک}}. (أعیان الشیعه، ج۲، ص۱۰۶).</ref> را برای [[اسحاق بن عبدالله]] آورده و در عنوان پسین به نام [[اسحاق بن عبدالعزیز کوفی]] اشاره کرده است<ref>ر.ک: رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۴ و ش۱۸۲۵.</ref>. مقتضای تحقیق آن است که أبو السفاتج لقب اسحاق بن عبدالعزیز است <ref>ر.ک: قاموس الرجال، ج۱، ص۷۵۴، ش۷۱۴.</ref>.

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = اسحاق بن عبدالعزیز در تراجم و رجال| پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == اسحاق بن عبدالعزیزر.ک: أ. منابع شیعی: رجال البرقی، ص۲۸؛ الرجال(ابن الغضائری)، ص۳۷؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵؛ خلاصة ا...» ایجاد کرد

2022-12-18T06:31:36Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = اسحاق بن عبدالعزیز در تراجم و رجال| پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == اسحاق بن عبدالعزیز<ref>ر.ک: أ. منابع شیعی: رجال البرقی، ص۲۸؛ الرجال(ابن الغضائری)، ص۳۷؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵؛ خلاصة ا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[اسحاق بن عبدالعزیز در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }}
== آشنایی اجمالی ==
اسحاق بن عبدالعزیز<ref>ر.ک: أ. منابع شیعی: رجال البرقی، ص۲۸؛ الرجال(ابن الغضائری)، ص۳۷؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۰۱، ش۷؛ الرجال (ابن داود)، ص۴۲۶، ش۴۸؛ مجمع الرجال، ج۱، ص۱۸۷؛ نقد الرجال، ج۱، ص۴۹، ش۳۰، ج۱، ص۱۹۵، ش۴۲۴؛ حاوی الأقوال، ج۳، ص۲۶۴، ش۱۲۲۹؛ منهج المقال، ص۱۸؛ جامع الرواه، ج۱، ص۱۵؛ ص۸۲؛ إکلیل المنهج، ص۶۷، ش۱۸؛ منتهی المقال، ج۱، ص۱۴۶، ش۲۰، ج۲، ص۲۱، ج۷، ص۱۷۸، ش۳۵۷۰؛ طرائف المقال، ج۱، ص۳۹۴ (ش ۳۰۹۲) و ۴۰۳ (ش ۳۲۱۸)، ج۲، ص۵۰، ش۷۰۱۷؛ الرسائل الرجالیه (کلباسی)، ج۱، ص۱۹۶؛ إتقان المقال، ص۲۶۰؛ تنقیح المقال، ج۹، ص۱۱۷، ش۱۹۷۳؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۱۰۶، ۳۵۷ (ش ۱۹۵۹) و ۴۴۶، ج۳، ص۲۷۰؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۶۲، ش۵۳، ج۳، ص۲۰۷، ش۱۱۴۹ - ۱۱۵۳، ج۲۲، ص۱۸۹، ش۱۴۳۵۳؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۵۶۸، ش۵۶، ج۸، ص۳۹۶، ش۱۶۹۶۴؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۵، ۱۳۳ (ش ۳۶)، ۷۵۳ (ش۷۱۳) و ۷۵۴ (ش ۷۱۴)؛ ج۱۱، ص۳۵۰، ش۴۱۲.
ب. منابع سنی: لسان المیزان، ج۱، ص۳۶۷، ش۱۱۴۶، ج۷، ص۵۴، ش۵۱۷.</ref> در سند چهار [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] و به نقل از [[تفسیر العیاشی]]، [[الکافی]] و [[تفسیر علی بن ابراهیم قمی]] ذکر شده است؛ برای نمونه:

{{متن حدیث|فِي تَفْسِيرِ اَلْعَيَّاشِيِّ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اَلْعَزِيزِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَقُولُ: خَصَّ اَللَّهُ هَذِهِ اَلْأُمَّةَ بِآيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِهِ أَنْ لاَ يَقُولُوا مَا لاَ يَعْلَمُونَ، ثُمَّ قَرَءَ: أَ لَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثٰاقُ اَلْكِتٰابِ اَلْآيَةَ وَ قَوْلِهِ {{متن قرآن|بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ كَذَلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظَّالِمِينَ}}<ref>بلکه آنچه را که به دانش آن چیرگی نداشتند و هنوز تأویل آن به آنان نرسیده است دروغ شمردند؛ پیشینیان اینان نیز همین‌گونه (کتاب آسمانی را) دروغ شمردند و بنگر که سرانجام ستمگران چگونه بود سوره یونس، آیه ۳۹.</ref>}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۶، ص۶۰ به نقل از تفسیر العیاشی، ج۲، ص۱۲۳، ح۲۲.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۰-۴۷۱.</ref>

==شرح حال [[راوی]]==
اسحاق بن عبدالعزیز با توجه به [[متن حدیث]]، از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} است. [[برقی]] در اصحاب امام صادق{{ع}} از إسحاق بن عبدالعزیز أبو السفاتج نام می‌برد<ref>رجال البرقی، ص۲۸.</ref>، درحالی که [[شیخ طوسی]] در [[رجال طوسی|رجال]] خود، [[لقب]] «أبو السفاتج» <ref>{{عربی|أبو السفاتج بالسین المهملة و التاء المنقوطة بعد الفاء و الألف}}؛ (طرائف المقال، ج۲، ص۵۰، ش۷۰۱۷)؛ جمع سفتج و معرب سفته است. [[علامه شوشتری]] می‌نویسد: {{عربی|و السفاتج جمع سفتج، و الظاهر أن سفتج معرب سفته أی الدر و الظاهر أن سفتج معرب سفته أی الدر المثقوب، کالکوسج معرب کوسه}}. (قاموس الرجال، ج۱، ص۱۳۳، ش۳۶)
[[سید محسن امین]] نیز می‌نویسد: {{عربی|السفتجة بفتح السین و التاء أن یعطی مالاً لآخر و للآخر مال فی بلد المعطی فیوفیه إیاه هناک فیستفیدا من الطریق و السفاتج جمع سفتجة بضم السین و التاء و هی کتاب صاحب المال لوکیله بان یدفع عنه: معرب سفته و هی المسماة الیوم بالحوالة أو الشک}}. (أعیان الشیعه، ج۲، ص۱۰۶).</ref> را برای [[اسحاق بن عبدالله]] آورده و در عنوان پسین به نام [[اسحاق بن عبدالعزیز کوفی]] اشاره کرده است<ref>ر.ک: رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۴ و ش۱۸۲۵.</ref>. مقتضای تحقیق آن است که أبو السفاتج لقب اسحاق بن عبدالعزیز است <ref>ر.ک: قاموس الرجال، ج۱، ص۷۵۴، ش۷۱۴.</ref>.

اسحاق بن عبدالعزیز از [[راویان شیعه]] است که در [[شهر کوفه]] ساکن بود<ref>رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵.</ref> و به پارچه فروشی<ref>{{عربی|البز: الثیاب، و قیل: ضرب من الثیاب}}؛ (لسان العرب، ج۵، ص۳۱۱). </ref> [[اشتغال]] داشت، از این رو با لقب «البزاز»<ref>سمعانی: {{عربی|البزاز بفتح الباء المنقوطة بواحدة و الزایین المعجمتین بینهما ألف، هذه اللفظة تقال لمن یبیع البز و هو الثیاب و اشتهر جماعة بها من المتقدمین و المتأخرین}}؛ (الأنساب (سمعانی)، ج۲، ص۱۹۹، ش۴۷۷).</ref> از او یاد کرده‌اند<ref>الرجال (ابن الغضائری)، ص۳۷، ش۳.</ref>.

'''یادآوری:''' یکی دیگر از [[القاب]] [[راوی]] «أبو السفاتج»<ref>ابن حجر به صورت أبو السفایح ثبت کرده که مصحّف السفاتج است. (ر.ک: لسان المیزان، ج۷، ص۵۴، ش۵۱۷).</ref> است.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۱-۴۷۲.</ref>

==[[طبقه راوی]]==
از [[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] إسحاق بن عبدالعزیز گزارشی نرسیده است؛ ولی برقی و شیخ طوسی از او در [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} یاد کرده‌اند<ref>رجال البرقی، ص۲۸؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش۱۸۲۵.</ref> و [[ابن الغضائری]] می‌نویسد: {{عربی|"روى عن أبي عبدالله{{ع}}}}<ref>الرجال (ابن الغضائری)، ص۳۷.</ref>.

[[روایت]] [[اسحاق بن عبدالعزیز]] از [[امام کاظم]]{{ع}} گویاست که وی [[زمان]] [[حیات]] این [[امام]] بزرگوار را نیز [[ادراک]] کرده است<ref>{{متن حدیث|عن إسحاق بن عبدالعزیز عن أبی الحسن الأول{{ع}} قَالَ: إِنَ اللَّهَ خَصَّ عِبَادَهُ بِآيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِهِ: أن لا يكذبوا بما لا يعلمون- أو يقولوا بما لا يعلمون، و قرأ: {{متن قرآن|بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ}} و قال: {{متن قرآن|أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثَاقُ الْكِتَابِ أَنْ لَا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ}}}}؛ (تفسیر العیاشی، ج۲، ص۳۵، ش۹).</ref>.

[[آیت الله بروجردی]]، اسحاق بن عبدالعزیز را از روات طبقه پنجم یا ششم می‌داند<ref>طبقات رجال الکافی، ص۶۳.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۲.</ref>

==[[استادان]] و [[شاگردان راوی]]==
در [[تفسیر کنز الدقائق]]، اسحاق بن عبدالعزیز از کسانی همچون [[جابر الجعفی]] و [[أبوبصیر]]<ref>ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۳۷، ج۱۳، ص۶۴.</ref> و در دیگر [[کتب حدیثی]] از [[زراره]]<ref>الکافی، ج۲، ص۶۶۷، ح۶.</ref> روایت کرده که از [[اساتید]] [[حدیثی]] وی شمرده می‌شوند؛ همچنین [[محمد بن حسین]]، [[عثمان بن عیسی]]، [[ابن ابی‌عمیر]] در تفسیر کنز الدقائق<ref>ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۳۷، ج۹، ص۴۲۵.</ref> و [[ابراهیم بن عبدالحمید]]، [[امیة بن علی قیسی]]، [[قاسم بن عروة]]، [[حسن بن محبوب]]، [[حماد بن عیسی جهنی]]، [[عمر بن عبدالعزیز]]<ref>ر.ک: الغیبه (نعمانی)، ص۲۴۱، ح۳۶؛ الکافی، ج۱، ص۴۱۸، ح۳۳، ص۴۲۵، ح۶۸، ج۲، ص۸۱، ح۳، ج۲، ص۸۱، ح۳، ج۶، ص۲۸۵، ح۱؛ عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۶، ح۵.</ref> و [[عبدالله بن جبله]] از اسحاق بن عبدالعزیز روایت کرده‌اند که از [[شاگردان]] حدیثی وی شمرده میشوند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۳.</ref>

==[[مذهب]] [[راوی]]==
مضمون [[روایات]] اسحاق بن عبدالعزیز بر [[تشیع]] و اعتقادش به [[اهل بیت]]{{عم}} دلالت دارد<ref>ر.ک: أعیان الشیعه، ج۳، ص۲۷۰.</ref>؛ از جمله این روایات:
#{{متن حدیث|... عَنْ أَبِي السَّفَاتِجِ عَنْ جَابِرٍ الْجُعْفِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْبَاقِرِ{{ع}} عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى فَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ قُدَّامَهَا لَوْحٌ يَكَادُ ضَوْؤُهُ يَغْشَى الْأَبْصَارَ وَ فِيهِ اثْنَا عَشَرَ اسْماً ثَلَاثَةٌ فِي ظَاهِرِهِ وَ ثَلَاثَةٌ فِي بَاطِنِهِ وَ ثَلَاثَةُ أَسْمَاءَ فِي آخِرِهِ وَ ثَلَاثَةُ أَسْمَاءَ فِي طَرَفِهِ فَعَدَدْتُهَا فَإِذَا هِيَ اثْنَا عَشَرَ قُلْتُ أَسْمَاءُ مَنْ هَؤُلَاءِ قَالَتْ هَذِهِ أَسْمَاءُ الْأَوْصِيَاءِ أَوَّلُهُمْ ابْنُ عَمِّي وَ أَحَدَ عَشَرَ مِنْ وُلْدِي آخِرُهُمْ الْقَائِمُ...}}<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۶، ح۵.</ref>.
#{{متن حدیث|عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فِي قَوْلِهِ تَعَالَى- {{متن قرآن|وَلَئِنْ أَخَّرْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ إِلَى أُمَّةٍ مَعْدُودَةٍ}}<ref>و اگر عذاب را از آنان چندگاهی پس افکنیم به یقین می‌گویند: چه آن را باز داشت؟ آگاه باشید روزی که به آنان برسد از ایشان بازگردانده نمی‌شود و آنچه به ریشخند می‌گرفتند آنها را فرا می‌گیرد سوره هود، آیه ۸.</ref> قَالَ الْعَذَابُ خُرُوجُ الْقَائِمِ{{ع}} وَ الْأُمَّةُ الْمَعْدُودَةُ عِدَّةُ أَهْلِ بَدْرٍ وَ أَصْحَابُهُ}}<ref>الغیبه (نعمانی)، ص۲۴۱، ح۳۶.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۳-۴۷۴.</ref>

==جایگاه [[حدیثی]] [[راوی]]==
ابن الغضائری می‌نویسد: {{عربی|"إسحاق بن عبدالعزیز البزاز كوفي... يعرف حديثه تارة وينكر أخرى ويجوز أن يخرج شاهداً"}}<ref>الرجال (ابن الغضائری)، ص۳۷.</ref>.

[[علامه حلی]] و [[ابن داود]] با توجه به سخن ابن الغضائری از [[اسحاق بن عبدالعزیز]] در بخش دوم کتاب خود که به [[راویان ضعیف]] اختصاص دارد، نام برده‌اند<ref>خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۰۱، ش۷؛ الرجال (ابن داود)، ص۴۲۶، ش۴۸.</ref>.

مرحوم [[کلباسی]] درباره معنای {{عربی|"يعرف حديثه تارة وينكر أخرى، ويجوز أن يخرج شاهداً"}} می‌نویسد: {{عربی|"الغرض الجواز على تقدير الإنكار أو مطلقاً. ولعل الغرض تأييد الرواية المعتبرة"}}<ref>الرسائل الرجالیه (کلباسی)، ج۱، ص۱۹۶.</ref>.

بر این اساس مقصود این است که [[روایت]] او را می‌‌توان به عنوان [[تأیید]] [[روایات معتبر]] دیگر ذکر کرد و روایاتش به صورت مطلق رد یا پذیرفته نمی‌شود.

'''یادآوری:''' به قرینه روایت [[اصحاب اجماع]] و اجلای روات، مانند [[عثمان بن عیسی]]<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۳۷.</ref>، [[ابن ابی‌عمیر]]<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۹، ص۴۲۵.</ref>، [[حسن بن محبوب]]<ref>الکافی، ج۲، ص۸۱، ح۳.</ref> و [[حماد بن عیسی جهنی]]<ref>الکافی، ج۲، ص۸۱، ح۳.</ref> از اسحاق بن عبدالعزیز [[حُسن حال]] بلکه [[وثاقت]] و استظهار می‌شود.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۳، ص ۴۷۵.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: IM009727.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۳ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۳''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:رجال تفسیری]]