اسماء بنت عمیس در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۵۸

2026-04-20T06:58:17Z

Msadeq در ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۰۴

2024-01-15T06:04:59Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۴
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	اسماء به همراه همسرش [[جعفر بن ابی طالب\|جعفر]]، از نخستین [[اسلام]] آورندگان است<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> که پیش از ورود [[پیامبر]] {{صل}} به "[[دارالارقم]]" بدو گروید<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۱۹؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۲۸۳.</ref>. به [[فرمان]] [[رسول خدا]] در [[هجرت]] دوم به [[حبشه]] رهسپار شد<ref>الطبقات، ج۴، ص۲۵.</ref>، به همین جهت عُمَر، او را بَحریّه و حبشیه خطاب می‌کرد<ref>البدایة والنهایه، ج۴، ص۱۶۶؛ الطبقات، ج۸، ص۲۱۹.</ref>. جزئیات [[تاریخی]] [[زندگی]] وی و دیگر [[مسلمانان]] در حبشه، چندان روشن نیست؛ امّا بی‌تردید، تحمّل [[مشکلات]] دیار غربت جز برای کسی که [[عاشق]] پیامبر {{صل}} و اسلام باشد، آسان نبود، چنان که وی در پاسخ به [[عمر بن خطاب]] که او را از [[مهاجران به مدینه]] نشمرده بود، به سختی‌های آن اشاره کرد<ref>صحیح‌مسلم، ج۸، ص۴۳۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۱۹.</ref>. او در حبشه، سه پسر به نام‌های [[عبدالله]]، [[عون]] و [[محمد]] برای جعفر آورد<ref> اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> و در [[سال هفتم هجری]]، در پی فرمان پیامبر {{صل}} همچون دیگر مسلمانان، از حبشه به [[مدینه]] بازگشت<ref> صحیح مسلم، ج۸، ص۴۳۰؛ الطبقات، ج۴، ص۲۵؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۸۸.</ref>. در مدینه بود که با [[حفصه دختر عمر]] و [[همسر رسول خدا]] ملاقات کرد و سخن تندی از [[عمر]] شنید و در جواب وی که گفته بود: ما در هجرت از شما پیشی گرفته‌ایم، پس به پیامبر سزاوارتریم، خشمگینانه گفت: ای عمر! [[دروغ]] گفتی، هرگز چنین نیست. به [[خدا]] [[سوگند]]! شما با رسول خدا بودید، گرسنگان ِ شما را غذا می‌داد و نادانانِ شما را [[موعظه]] می‌کرد؛ ولی ما در سرزمین حبشه، [[بیگانه]] و [[غضب]] شده و در [[آزار]] و [[ترس]] بودیم و این، برای خدا و پیامبرش بود، آنگاه سوگند یاد کرد که داستان را به عرض پیامبر {{صل}} برساند. پیامبر فرمود: هرکس چنین بگوید، دروغ گفته است<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۰؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۲۸۴.</ref>. او به من سزاوارتر از شما نیست. برای وی و یارانش هجرتی است؛ ولی برای شما [[اهل]] کشتی دو [[هجرت]] است<ref> صحیح مسلم، ج۸، ص۴۳۰.</ref>: هجرتی به نزد [[نجاشی]] و هجرتی به سوی من<ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۰.</ref>.		اسماء به همراه همسرش [[جعفر بن ابی طالب\|جعفر]]، از نخستین [[اسلام]] آورندگان است<ref> اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> که پیش از ورود [[پیامبر]] {{صل}} به "[[دارالارقم]]" بدو گروید<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۱۹؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۲۸۳.</ref>. به [[فرمان]] [[رسول خدا]] در [[هجرت]] دوم به [[حبشه]] رهسپار شد<ref>الطبقات، ج۴، ص۲۵.</ref>، به همین جهت عُمَر، او را بَحریّه و حبشیه خطاب می‌کرد<ref>البدایة والنهایه، ج۴، ص۱۶۶؛ الطبقات، ج۸، ص۲۱۹.</ref>. جزئیات [[تاریخی]] [[زندگی]] وی و دیگر [[مسلمانان]] در حبشه، چندان روشن نیست؛ امّا بی‌تردید، تحمّل [[مشکلات]] دیار غربت جز برای کسی که [[عاشق]] پیامبر {{صل}} و اسلام باشد، آسان نبود، چنان که وی در پاسخ به [[عمر بن خطاب]] که او را از [[مهاجران به مدینه]] نشمرده بود، به سختی‌های آن اشاره کرد<ref>صحیح‌مسلم، ج۸، ص۴۳۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۱۹.</ref>. او در حبشه، سه پسر به نام‌های [[عبدالله]]، [[عون]] و [[محمد]] برای جعفر آورد<ref> اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> و در [[سال هفتم هجری]]، در پی فرمان پیامبر {{صل}} همچون دیگر مسلمانان، از حبشه به [[مدینه]] بازگشت<ref> صحیح مسلم، ج۸، ص۴۳۰؛ الطبقات، ج۴، ص۲۵؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۸۸.</ref>. در مدینه بود که با [[حفصه دختر عمر]] و [[همسر رسول خدا]] ملاقات کرد و سخن تندی از [[عمر]] شنید و در جواب وی که گفته بود: ما در هجرت از شما پیشی گرفته‌ایم، پس به پیامبر سزاوارتریم، خشمگینانه گفت: ای عمر! [[دروغ]] گفتی، هرگز چنین نیست. به [[خدا]] [[سوگند]]! شما با رسول خدا بودید، گرسنگان ِ شما را غذا می‌داد و نادانانِ شما را [[موعظه]] می‌کرد؛ ولی ما در سرزمین حبشه، [[بیگانه]] و [[غضب]] شده و در [[آزار]] و [[ترس]] بودیم و این، برای خدا و پیامبرش بود، آنگاه سوگند یاد کرد که داستان را به عرض پیامبر {{صل}} برساند. پیامبر فرمود: هرکس چنین بگوید، دروغ گفته است<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۰؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۲۸۴.</ref>. او به من سزاوارتر از شما نیست. برای وی و یارانش هجرتی است؛ ولی برای شما [[اهل]] کشتی دو [[هجرت]] است<ref> صحیح مسلم، ج۸، ص۴۳۰.</ref>: هجرتی به نزد [[نجاشی]] و هجرتی به سوی من<ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۰.</ref>.

	در [[سال هشتم هجرت]]، با [[شهادت]] [[جعفر بن ابی‌طالب]] در [[سریّه]] [[موته]]، [[پیامبر]] {{صل}} از [[اسماء]] دلجویی کرد و به دیگر [[زنان]] فرمود تا برای او و فرزندانش، غذایی فراهم سازند<ref> مرآة العقول، ج۱۴، ص۱۶۶.</ref>. در [[سال نهم هجری]] به اتفاق [[صفیّه]] دختر [[عبدالمطلب]]، عهده‌دار [[غسل]] [[ام‌کلثوم\|اُمّ کلثوم]]<ref> البدایة والنهایه، ج۵، ص۳۱.</ref>، [[دختر رسول خدا]] و [[همسر]] [[عثمان بن عفان]] شد و در [[جنگ حنین]]، پیامبر {{صل}} او را به [[ازدواج]] [[ابوبکر]] درآورد<ref> الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref>. از این وصلت، در سال دهم، در [[ذوالحلیفه]] [[محمد بن ابی‌بکر]] متولد شد<ref>سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> و پیامبر {{صل}} درباره [[مناسک]] او فرمود: مانند دیگران، [[اعمال]] را به جای آوَرَد؛ ولی [[طواف]] نکند<ref>سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ سنن ابی‌داوود، ج۲، ص۸.</ref>. اسماء هنگام بیماریِ پیامبر {{صل}} دلی پر تب و تاب داشت. او بر گرد حضرت می‌چرخید و با پیشنهاد وی، دارویی را به حضرت خوراندند که پیامبر {{صل}} را چندان خوش نیامد<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۳۰.</ref>. در [[روز]] [[وفات]] [[فاطمه]] {{س}} دستیار [[علی]] {{ع}} بود، تا وی را غسل دهد<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۲۵۳.</ref> و برای اینکه حجم بدن آن حضرت، هنگام [[تشییع]] نمایان نباشد<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref>، به اشاره وی ـ طبق آنچه در [[حبشه]] آموخته بود ـ برای نخستین بار، صندوقی ساخته شد<ref>مناقب، ج۳، ص۴۱۳؛ سیر اعلام‌النبلاء، ج۲، ص۲۸۴؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref>. با درگذشت ابوبکر در سال سیزدهم به همسری علی {{ع}} درآمد و تا پایان [[زندگی]] در کابین آن حضرت بود. حاصل این [[ازدواج]] دو فرزند به نام [[یحیی]] و [[عون]]<ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۲؛ اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> یا یحیی و [[محمد اصغر]]<ref> مناقب، ج۳، ص۳۵۰.</ref> یا [[عثمان]] اصغر و یحیی<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۱۳.</ref> بود. از این پس در [[تاریخ]] اطلاع چندانی از این بانو وجود ندارد.		در [[سال هشتم هجرت]]، با [[شهادت]] [[جعفر بن ابی‌طالب]] در [[سریّه]] [[موته]]، [[پیامبر]] {{صل}} از [[اسماء]] دلجویی کرد و به دیگر [[زنان]] فرمود تا برای او و فرزندانش، غذایی فراهم سازند<ref> مرآة العقول، ج۱۴، ص۱۶۶.</ref>. در [[سال نهم هجری]] به اتفاق [[صفیّه]] دختر [[عبدالمطلب]]، عهده‌دار [[غسل]] [[ام‌کلثوم\|اُمّ کلثوم]]<ref> البدایة والنهایه، ج۵، ص۳۱.</ref>، [[دختر رسول خدا]] و [[همسر]] [[عثمان بن عفان]] شد و در [[جنگ حنین]]، پیامبر {{صل}} او را به [[ازدواج]] [[ابوبکر]] درآورد<ref> الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref>. از این وصلت، در سال دهم، در [[ذوالحلیفه]] [[محمد بن ابی‌بکر]] متولد شد<ref>سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> و پیامبر {{صل}} درباره [[مناسک]] او فرمود: مانند دیگران، [[اعمال]] را به جای آوَرَد؛ ولی [[طواف]] نکند<ref>سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ سنن ابی‌داوود، ج۲، ص۸.</ref>. اسماء هنگام بیماریِ پیامبر {{صل}} دلی پر تب و تاب داشت. او بر گرد حضرت می‌چرخید و با پیشنهاد وی، دارویی را به حضرت خوراندند که پیامبر {{صل}} را چندان خوش نیامد<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۳۰.</ref>. در [[روز]] [[وفات]] [[فاطمه]] {{س}} دستیار [[علی]] {{ع}} بود، تا وی را غسل دهد<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۲۵۳.</ref> و برای اینکه حجم بدن آن حضرت، هنگام [[تشییع]] نمایان نباشد<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref>، به اشاره وی ـ طبق آنچه در [[حبشه]] آموخته بود ـ برای نخستین بار، صندوقی ساخته شد<ref>مناقب، ج۳، ص۴۱۳؛ سیر اعلام‌النبلاء، ج۲، ص۲۸۴؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref>. با درگذشت ابوبکر در سال سیزدهم به همسری علی {{ع}} درآمد و تا پایان [[زندگی]] در کابین آن حضرت بود. حاصل این [[ازدواج]] دو فرزند به نام [[یحیی]] و [[عون]]<ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۲؛ اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> یا یحیی و [[محمد اصغر]]<ref> مناقب، ج۳، ص۳۵۰.</ref> یا [[عثمان]] اصغر و یحیی<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۱۳.</ref> بود. از این پس در [[تاریخ]] اطلاع چندانی از این بانو وجود ندارد.
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	اسماء از راویان حدیث [[پیامبر اکرم]] به شمار می‌رود<ref>رجال الطوسی، ص۵۳؛ المغازی، ج۲، ص۷۶۶.</ref> و کسانی چون [[عمر بن خطاب]]، [[ابن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]]، [[قاسم بن محمد]]، [[عبدالله بن شداد بن الهاد]] و [[عروة بن زبیر]] از او [[روایت]] کرده‌اند<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref>. [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: [[خداوند]] [[رحمت]] کند خواهرانی را که [[اهل]] بهشت‌اند! و سپس از اسماء نام برد<ref>بحارالانوار، ج۲۲، ص۱۹۵.</ref>. [[بهترین]] دامادها (شوهر خواهرها)، یعنی [[رسول خدا]]، [[حمزه]] و [[عباس]] برای وی بودند<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۹۳.</ref>. نزدیکی اسماء به [[خانواده]] [[پیامبر]] تا بدانجا رسید که [[فاطمه]] {{س}}، او را مادر خطاب می‌کرد<ref>بحارالانوار، ج۷۸، ص۲۵۶.</ref>. به [[نقل]] از [[ابن‌شهرآشوب]] و برخی منابع دیگر [[شیعه]]، اسماء در مراسم ازدواج علی {{ع}} و فاطمه {{س}}، در [[سال دوم هجرت]] حضور داشت و به موجب [[وصیت]] [[خدیجه]] {{س}} یک هفته نزد [[دختر رسول خدا]] ماند<ref>مناقب، ج۳، ص۴۰۴.</ref>، اما این گزارش با قول مشهور که آمدن اسماء از [[حبشه]] را [[سال هفتم هجرت]] می‌داند سازگار نیست. بنابه گزارش دیگر، آن [[زن]] اسماء، دختر یزید بن سکن انصاری بود. سیره‌نویسان متأخر به [[اشتباه]] او را همان [[اسماء بنت عمیس]] [[ثبت]] کرده‌اند<ref>الصحیح من سیره، ج۵، ص۲۶۳.</ref>. تجربه [[هجرت]] به [[کشور]] [[بیگانه]]، وی را با سرد و گرم [[روزگار]] آشنا کرد، ازاین‌رو گاه با وی [[مشورت]] می‌شد و [[عمر]] نیز در تعبیر خواب از وی کمک می‌جست<ref>الاصابه، ج۸، ص۱۶.</ref>.		اسماء از راویان حدیث [[پیامبر اکرم]] به شمار می‌رود<ref>رجال الطوسی، ص۵۳؛ المغازی، ج۲، ص۷۶۶.</ref> و کسانی چون [[عمر بن خطاب]]، [[ابن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]]، [[قاسم بن محمد]]، [[عبدالله بن شداد بن الهاد]] و [[عروة بن زبیر]] از او [[روایت]] کرده‌اند<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref>. [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: [[خداوند]] [[رحمت]] کند خواهرانی را که [[اهل]] بهشت‌اند! و سپس از اسماء نام برد<ref>بحارالانوار، ج۲۲، ص۱۹۵.</ref>. [[بهترین]] دامادها (شوهر خواهرها)، یعنی [[رسول خدا]]، [[حمزه]] و [[عباس]] برای وی بودند<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۹۳.</ref>. نزدیکی اسماء به [[خانواده]] [[پیامبر]] تا بدانجا رسید که [[فاطمه]] {{س}}، او را مادر خطاب می‌کرد<ref>بحارالانوار، ج۷۸، ص۲۵۶.</ref>. به [[نقل]] از [[ابن‌شهرآشوب]] و برخی منابع دیگر [[شیعه]]، اسماء در مراسم ازدواج علی {{ع}} و فاطمه {{س}}، در [[سال دوم هجرت]] حضور داشت و به موجب [[وصیت]] [[خدیجه]] {{س}} یک هفته نزد [[دختر رسول خدا]] ماند<ref>مناقب، ج۳، ص۴۰۴.</ref>، اما این گزارش با قول مشهور که آمدن اسماء از [[حبشه]] را [[سال هفتم هجرت]] می‌داند سازگار نیست. بنابه گزارش دیگر، آن [[زن]] اسماء، دختر یزید بن سکن انصاری بود. سیره‌نویسان متأخر به [[اشتباه]] او را همان [[اسماء بنت عمیس]] [[ثبت]] کرده‌اند<ref>الصحیح من سیره، ج۵، ص۲۶۳.</ref>. تجربه [[هجرت]] به [[کشور]] [[بیگانه]]، وی را با سرد و گرم [[روزگار]] آشنا کرد، ازاین‌رو گاه با وی [[مشورت]] می‌شد و [[عمر]] نیز در تعبیر خواب از وی کمک می‌جست<ref>الاصابه، ج۸، ص۱۶.</ref>.

	در [[روزگار]] [[خلیفه دوم]] که [[بیت‌المال]]، بر اساس درجات بین [[مسلمانان]] قسمت می‌شد و به [[زنان]] [[مهاجر]] و برخی دیگر، به اندازه [[فضل]] و [[برتری]] آنان ـ از ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ [[درهم]] ـ می‌پرداختند، اسماء بیشترین دریافتی را داشت<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. گرچه در روایتی دیگر، برای وی ۱۰۰۰ درهم یاد شده<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref>؛ ولی باز از فضل و [[ارجمندی]] او در نگاه [[حکومت]] حکایت دارد. احادیثی که از وی در [[منزلت]] [[علی]] {{ع}} رسیده، حاکی از [[عشق]] و علاقه وافر او به حضرت و خاندان رسول است<ref> مناقب، ج۳، ص۹۴.</ref>. علی {{ع}} [[لوح]] افتخار {{متن حدیث\|أَنَا مَدِينَةُ اَلْعِلْمِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا}} را به او سپرده بود تا نگهداری کند<ref> مناقب ج۲، ص۳۱۳.</ref>. [[حدیث رد شمس]]، با همه مباحث مربوط به آنکه در [[شأن]] علی {{ع}} است، از طریق وی نیز به تفصیل [[نقل]] شده است<ref>البدایة والنهایه، ج۶، ص۶۲.</ref>. [[تاریخ]] درگذشت اسماء به [[اختلاف]] گزارش شده است؛ برخی [[وفات]] وی را سال ۳۸ هجری، حدود دو سال قبل از [[شهادت علی]] {{ع}} و برخی دیگر سال ۶۰ هجری دانسته‌اند<ref> الوافی بالوفیات، ج۹، ص۳۴.</ref>. او فرزندانی داشته که در تاریخ نقش آفریده‌اند<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[اسماء بنت عمیس - واسعی (مقاله)\|مقاله «اسماء بنت عمیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]].</ref>.		در [[روزگار]] [[خلیفه دوم]] که [[بیت‌المال]]، بر اساس درجات بین [[مسلمانان]] قسمت می‌شد و به [[زنان]] [[مهاجر]] و برخی دیگر، به اندازه [[فضل]] و [[برتری]] آنان ـ از ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ [[درهم]] ـ می‌پرداختند، اسماء بیشترین دریافتی را داشت<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. گرچه در روایتی دیگر، برای وی ۱۰۰۰ درهم یاد شده<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref>؛ ولی باز از فضل و [[ارجمندی]] او در نگاه [[حکومت]] حکایت دارد. احادیثی که از وی در [[منزلت]] [[علی]] {{ع}} رسیده، حاکی از [[عشق]] و علاقه وافر او به حضرت و خاندان رسول است<ref> مناقب، ج۳، ص۹۴.</ref>. علی {{ع}} [[لوح]] افتخار {{متن حدیث\|أَنَا مَدِينَةُ اَلْعِلْمِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا}} را به او سپرده بود تا نگهداری کند<ref> مناقب ج۲، ص۳۱۳.</ref>. [[حدیث رد شمس]]، با همه مباحث مربوط به آنکه در [[شأن]] علی {{ع}} است، از طریق وی نیز به تفصیل [[نقل]] شده است<ref>البدایة والنهایه، ج۶، ص۶۲.</ref>. [[تاریخ]] درگذشت اسماء به [[اختلاف]] گزارش شده است؛ برخی [[وفات]] وی را سال ۳۸ هجری، حدود دو سال قبل از [[شهادت علی]] {{ع}} و برخی دیگر سال ۶۰ هجری دانسته‌اند<ref> الوافی بالوفیات، ج۹، ص۳۴.</ref>. او فرزندانی داشته که در تاریخ نقش آفریده‌اند<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[اسماء بنت عمیس - واسعی (مقاله)\|مقاله «اسماء بنت عمیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۳، ص 273-275.</ref>.

	== اسما در [[شأن نزول]] ==		== اسما در [[شأن نزول]] ==
	اسماء که سال‌ها به دور از جمع مسلمانان زیسته بود، در دیدار از [[همسران رسول خدا]] پرسید: آیا تاکنون آیه‌ای درباره زنان نازل شده است؟ گفتند: نه. وی ناخشنود از این پاسخ، نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد و با صراحت عرض کرد: ای [[رسول خدا]]! زنان در [[نومیدی]] و زیانکاری‌اند، چون در [[قرآن]]، همانند مردان به [[نیکی]] یاد نمی‌شوند. با این سخن، [[خداوند]] [[آیه]] {{متن قرآن\|إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِتِينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِقِينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِرِينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِعِينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِمَاتِ وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا}}<ref>«بی‌گمان خداوند برای مردان و زنان مسلمان و مردان و زنان مؤمن و مردان و زنان فرمانبردار و مردان و زنان راست‌گفتار و مردان و زنان شکیبا و مردان و زنان فرمانبردار و مردان و زنان بخشنده و مردان و زنان روزه‌دار و مردان و زنان پاکدامن و مردان و زنانی که خداوند را بسیار یاد می‌کنند، آمرزش و پاداشی سترگ آماده کرده است» سوره احزاب، آیه ۳۵.</ref> را بر پیامبر {{صل}} فرو فرستاد<ref>مجمع البیان، ج۸، ص۵۶۰؛ روض الجنان، ج۱۵، ص۴۲۱.</ref>. نزول این [[آیه]] که به نظر بسیاری از [[مفسران]] برای پاسخ به اسماء بوده<ref>جامع البیان، مج۱۲، ج۲۲، ص۱۴.</ref>، [[تساوی]] زنان با مردان را در صفات متعالی نشان می‌دهد<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[اسماء بنت عمیس - واسعی (مقاله)\|مقاله «اسماء بنت عمیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]].</ref>.		اسماء که سال‌ها به دور از جمع مسلمانان زیسته بود، در دیدار از [[همسران رسول خدا]] پرسید: آیا تاکنون آیه‌ای درباره زنان نازل شده است؟ گفتند: نه. وی ناخشنود از این پاسخ، نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد و با صراحت عرض کرد: ای [[رسول خدا]]! زنان در [[نومیدی]] و زیانکاری‌اند، چون در [[قرآن]]، همانند مردان به [[نیکی]] یاد نمی‌شوند. با این سخن، [[خداوند]] [[آیه]] {{متن قرآن\|إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِتِينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِقِينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِرِينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِعِينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِمَاتِ وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا}}<ref>«بی‌گمان خداوند برای مردان و زنان مسلمان و مردان و زنان مؤمن و مردان و زنان فرمانبردار و مردان و زنان راست‌گفتار و مردان و زنان شکیبا و مردان و زنان فرمانبردار و مردان و زنان بخشنده و مردان و زنان روزه‌دار و مردان و زنان پاکدامن و مردان و زنانی که خداوند را بسیار یاد می‌کنند، آمرزش و پاداشی سترگ آماده کرده است» سوره احزاب، آیه ۳۵.</ref> را بر پیامبر {{صل}} فرو فرستاد<ref>مجمع البیان، ج۸، ص۵۶۰؛ روض الجنان، ج۱۵، ص۴۲۱.</ref>. نزول این [[آیه]] که به نظر بسیاری از [[مفسران]] برای پاسخ به اسماء بوده<ref>جامع البیان، مج۱۲، ج۲۲، ص۱۴.</ref>، [[تساوی]] زنان با مردان را در صفات متعالی نشان می‌دهد<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[اسماء بنت عمیس - واسعی (مقاله)\|مقاله «اسماء بنت عمیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۳، ص 275-276.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* مقدمه */

2023-09-24T07:18:20Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۴۸
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	در [[سال هشتم هجرت]]، با [[شهادت]] [[جعفر بن ابی‌طالب]] در [[سریّه]] [[موته]]، [[پیامبر]] {{صل}} از [[اسماء]] دلجویی کرد و به دیگر [[زنان]] فرمود تا برای او و فرزندانش، غذایی فراهم سازند<ref> مرآة العقول، ج۱۴، ص۱۶۶.</ref>. در [[سال نهم هجری]] به اتفاق [[صفیّه]] دختر [[عبدالمطلب]]، عهده‌دار [[غسل]] [[ام‌کلثوم\|اُمّ کلثوم]]<ref> البدایة والنهایه، ج۵، ص۳۱.</ref>، [[دختر رسول خدا]] و [[همسر]] [[عثمان بن عفان]] شد و در [[جنگ حنین]]، پیامبر {{صل}} او را به [[ازدواج]] [[ابوبکر]] درآورد<ref> الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref>. از این وصلت، در سال دهم، در [[ذوالحلیفه]] [[محمد بن ابی‌بکر]] متولد شد<ref>سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> و پیامبر {{صل}} درباره [[مناسک]] او فرمود: مانند دیگران، [[اعمال]] را به جای آوَرَد؛ ولی [[طواف]] نکند<ref>سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ سنن ابی‌داوود، ج۲، ص۸.</ref>. اسماء هنگام بیماریِ پیامبر {{صل}} دلی پر تب و تاب داشت. او بر گرد حضرت می‌چرخید و با پیشنهاد وی، دارویی را به حضرت خوراندند که پیامبر {{صل}} را چندان خوش نیامد<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۳۰.</ref>. در [[روز]] [[وفات]] [[فاطمه]] {{س}} دستیار [[علی]] {{ع}} بود، تا وی را غسل دهد<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۲۵۳.</ref> و برای اینکه حجم بدن آن حضرت، هنگام [[تشییع]] نمایان نباشد<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref>، به اشاره وی ـ طبق آنچه در [[حبشه]] آموخته بود ـ برای نخستین بار، صندوقی ساخته شد<ref>مناقب، ج۳، ص۴۱۳؛ سیر اعلام‌النبلاء، ج۲، ص۲۸۴؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref>. با درگذشت ابوبکر در سال سیزدهم به همسری علی {{ع}} درآمد و تا پایان [[زندگی]] در کابین آن حضرت بود. حاصل این [[ازدواج]] دو فرزند به نام [[یحیی]] و [[عون]]<ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۲؛ اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> یا یحیی و [[محمد اصغر]]<ref> مناقب، ج۳، ص۳۵۰.</ref> یا [[عثمان]] اصغر و یحیی<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۱۳.</ref> بود. از این پس در [[تاریخ]] اطلاع چندانی از این بانو وجود ندارد.		در [[سال هشتم هجرت]]، با [[شهادت]] [[جعفر بن ابی‌طالب]] در [[سریّه]] [[موته]]، [[پیامبر]] {{صل}} از [[اسماء]] دلجویی کرد و به دیگر [[زنان]] فرمود تا برای او و فرزندانش، غذایی فراهم سازند<ref> مرآة العقول، ج۱۴، ص۱۶۶.</ref>. در [[سال نهم هجری]] به اتفاق [[صفیّه]] دختر [[عبدالمطلب]]، عهده‌دار [[غسل]] [[ام‌کلثوم\|اُمّ کلثوم]]<ref> البدایة والنهایه، ج۵، ص۳۱.</ref>، [[دختر رسول خدا]] و [[همسر]] [[عثمان بن عفان]] شد و در [[جنگ حنین]]، پیامبر {{صل}} او را به [[ازدواج]] [[ابوبکر]] درآورد<ref> الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref>. از این وصلت، در سال دهم، در [[ذوالحلیفه]] [[محمد بن ابی‌بکر]] متولد شد<ref>سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> و پیامبر {{صل}} درباره [[مناسک]] او فرمود: مانند دیگران، [[اعمال]] را به جای آوَرَد؛ ولی [[طواف]] نکند<ref>سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ سنن ابی‌داوود، ج۲، ص۸.</ref>. اسماء هنگام بیماریِ پیامبر {{صل}} دلی پر تب و تاب داشت. او بر گرد حضرت می‌چرخید و با پیشنهاد وی، دارویی را به حضرت خوراندند که پیامبر {{صل}} را چندان خوش نیامد<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۳۰.</ref>. در [[روز]] [[وفات]] [[فاطمه]] {{س}} دستیار [[علی]] {{ع}} بود، تا وی را غسل دهد<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۲۵۳.</ref> و برای اینکه حجم بدن آن حضرت، هنگام [[تشییع]] نمایان نباشد<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref>، به اشاره وی ـ طبق آنچه در [[حبشه]] آموخته بود ـ برای نخستین بار، صندوقی ساخته شد<ref>مناقب، ج۳، ص۴۱۳؛ سیر اعلام‌النبلاء، ج۲، ص۲۸۴؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref>. با درگذشت ابوبکر در سال سیزدهم به همسری علی {{ع}} درآمد و تا پایان [[زندگی]] در کابین آن حضرت بود. حاصل این [[ازدواج]] دو فرزند به نام [[یحیی]] و [[عون]]<ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۲؛ اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> یا یحیی و [[محمد اصغر]]<ref> مناقب، ج۳، ص۳۵۰.</ref> یا [[عثمان]] اصغر و یحیی<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۱۳.</ref> بود. از این پس در [[تاریخ]] اطلاع چندانی از این بانو وجود ندارد.

	اسماء از راویان حدیث [[پیامبر اکرم]] به شمار می‌رود<ref>رجال الطوسی، ص۵۳؛ المغازی، ج۲، ص۷۶۶.</ref> و کسانی چون [[عمر بن خطاب]]، [[ابن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]]، [[قاسم بن محمد]]، [[عبدالله بن شداد بن الهاد]] و [[عروة بن زبیر]] از او [[روایت]] کرده‌اند<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref>. [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: [[خداوند]] [[رحمت]] کند خواهرانی را که [[اهل]] بهشت‌اند! و سپس از اسماء نام برد<ref>بحارالانوار، ج۲۲، ص۱۹۵.</ref>. [[بهترین]] دامادها (شوهر خواهرها)، یعنی [[رسول خدا]]، [[حمزه]] و [[عباس]] برای وی بودند<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۹۳.</ref>. نزدیکی اسماء به [[خانواده]] [[پیامبر]] تا بدانجا رسید که [[فاطمه]] {{س}}، او را مادر خطاب می‌کرد<ref>بحارالانوار، ج۷۸، ص۲۵۶.</ref>. به [[نقل]] از [[ابن‌شهرآشوب]] و برخی منابع دیگر [[شیعه]]، اسماء در [[مراسم]] ازدواج علی {{ع}} و فاطمه {{س}}، در [[سال دوم هجرت]] حضور داشت و به موجب [[وصیت]] [[خدیجه]] {{س}} یک هفته نزد [[دختر رسول خدا]] ماند<ref>مناقب، ج۳، ص۴۰۴.</ref>، اما این گزارش با قول مشهور که آمدن اسماء از [[حبشه]] را [[سال هفتم هجرت]] می‌داند سازگار نیست. بنابه گزارش دیگر، آن [[زن]] اسماء، دختر یزید بن سکن انصاری بود. سیره‌نویسان متأخر به [[اشتباه]] او را همان [[اسماء بنت عمیس]] [[ثبت]] کرده‌اند<ref>الصحیح من سیره، ج۵، ص۲۶۳.</ref>. تجربه [[هجرت]] به [[کشور]] [[بیگانه]]، وی را با سرد و گرم [[روزگار]] آشنا کرد، ازاین‌رو گاه با وی [[مشورت]] می‌شد و [[عمر]] نیز در تعبیر خواب از وی کمک می‌جست<ref>الاصابه، ج۸، ص۱۶.</ref>.		اسماء از راویان حدیث [[پیامبر اکرم]] به شمار می‌رود<ref>رجال الطوسی، ص۵۳؛ المغازی، ج۲، ص۷۶۶.</ref> و کسانی چون [[عمر بن خطاب]]، [[ابن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]]، [[قاسم بن محمد]]، [[عبدالله بن شداد بن الهاد]] و [[عروة بن زبیر]] از او [[روایت]] کرده‌اند<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref>. [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: [[خداوند]] [[رحمت]] کند خواهرانی را که [[اهل]] بهشت‌اند! و سپس از اسماء نام برد<ref>بحارالانوار، ج۲۲، ص۱۹۵.</ref>. [[بهترین]] دامادها (شوهر خواهرها)، یعنی [[رسول خدا]]، [[حمزه]] و [[عباس]] برای وی بودند<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۹۳.</ref>. نزدیکی اسماء به [[خانواده]] [[پیامبر]] تا بدانجا رسید که [[فاطمه]] {{س}}، او را مادر خطاب می‌کرد<ref>بحارالانوار، ج۷۸، ص۲۵۶.</ref>. به [[نقل]] از [[ابن‌شهرآشوب]] و برخی منابع دیگر [[شیعه]]، اسماء در مراسم ازدواج علی {{ع}} و فاطمه {{س}}، در [[سال دوم هجرت]] حضور داشت و به موجب [[وصیت]] [[خدیجه]] {{س}} یک هفته نزد [[دختر رسول خدا]] ماند<ref>مناقب، ج۳، ص۴۰۴.</ref>، اما این گزارش با قول مشهور که آمدن اسماء از [[حبشه]] را [[سال هفتم هجرت]] می‌داند سازگار نیست. بنابه گزارش دیگر، آن [[زن]] اسماء، دختر یزید بن سکن انصاری بود. سیره‌نویسان متأخر به [[اشتباه]] او را همان [[اسماء بنت عمیس]] [[ثبت]] کرده‌اند<ref>الصحیح من سیره، ج۵، ص۲۶۳.</ref>. تجربه [[هجرت]] به [[کشور]] [[بیگانه]]، وی را با سرد و گرم [[روزگار]] آشنا کرد، ازاین‌رو گاه با وی [[مشورت]] می‌شد و [[عمر]] نیز در تعبیر خواب از وی کمک می‌جست<ref>الاصابه، ج۸، ص۱۶.</ref>.

	در [[روزگار]] [[خلیفه دوم]] که [[بیت‌المال]]، بر اساس درجات بین [[مسلمانان]] قسمت می‌شد و به [[زنان]] [[مهاجر]] و برخی دیگر، به اندازه [[فضل]] و [[برتری]] آنان ـ از ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ [[درهم]] ـ می‌پرداختند، اسماء بیشترین دریافتی را داشت<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. گرچه در روایتی دیگر، برای وی ۱۰۰۰ درهم یاد شده<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref>؛ ولی باز از فضل و [[ارجمندی]] او در نگاه [[حکومت]] حکایت دارد. احادیثی که از وی در [[منزلت]] [[علی]] {{ع}} رسیده، حاکی از [[عشق]] و علاقه وافر او به حضرت و خاندان رسول است<ref> مناقب، ج۳، ص۹۴.</ref>. علی {{ع}} [[لوح]] افتخار {{متن حدیث\|أَنَا مَدِينَةُ اَلْعِلْمِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا}} را به او سپرده بود تا نگهداری کند<ref> مناقب ج۲، ص۳۱۳.</ref>. [[حدیث رد شمس]]، با همه مباحث مربوط به آنکه در [[شأن]] علی {{ع}} است، از طریق وی نیز به تفصیل [[نقل]] شده است<ref>البدایة والنهایه، ج۶، ص۶۲.</ref>. [[تاریخ]] درگذشت اسماء به [[اختلاف]] گزارش شده است؛ برخی [[وفات]] وی را سال ۳۸ هجری، حدود دو سال قبل از [[شهادت علی]] {{ع}} و برخی دیگر سال ۶۰ هجری دانسته‌اند<ref> الوافی بالوفیات، ج۹، ص۳۴.</ref>. او فرزندانی داشته که در تاریخ نقش آفریده‌اند<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[اسماء بنت عمیس - واسعی (مقاله)\|مقاله «اسماء بنت عمیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]].</ref>.		در [[روزگار]] [[خلیفه دوم]] که [[بیت‌المال]]، بر اساس درجات بین [[مسلمانان]] قسمت می‌شد و به [[زنان]] [[مهاجر]] و برخی دیگر، به اندازه [[فضل]] و [[برتری]] آنان ـ از ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ [[درهم]] ـ می‌پرداختند، اسماء بیشترین دریافتی را داشت<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. گرچه در روایتی دیگر، برای وی ۱۰۰۰ درهم یاد شده<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref>؛ ولی باز از فضل و [[ارجمندی]] او در نگاه [[حکومت]] حکایت دارد. احادیثی که از وی در [[منزلت]] [[علی]] {{ع}} رسیده، حاکی از [[عشق]] و علاقه وافر او به حضرت و خاندان رسول است<ref> مناقب، ج۳، ص۹۴.</ref>. علی {{ع}} [[لوح]] افتخار {{متن حدیث\|أَنَا مَدِينَةُ اَلْعِلْمِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا}} را به او سپرده بود تا نگهداری کند<ref> مناقب ج۲، ص۳۱۳.</ref>. [[حدیث رد شمس]]، با همه مباحث مربوط به آنکه در [[شأن]] علی {{ع}} است، از طریق وی نیز به تفصیل [[نقل]] شده است<ref>البدایة والنهایه، ج۶، ص۶۲.</ref>. [[تاریخ]] درگذشت اسماء به [[اختلاف]] گزارش شده است؛ برخی [[وفات]] وی را سال ۳۸ هجری، حدود دو سال قبل از [[شهادت علی]] {{ع}} و برخی دیگر سال ۶۰ هجری دانسته‌اند<ref> الوافی بالوفیات، ج۹، ص۳۴.</ref>. او فرزندانی داشته که در تاریخ نقش آفریده‌اند<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[اسماء بنت عمیس - واسعی (مقاله)\|مقاله «اسماء بنت عمیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]].</ref>.

Bahmani در ‏۲۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۸

2023-09-24T07:18:01Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پانویس */

2023-09-24T06:57:13Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۷
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~اسماء بنت عمیس~~]]		[[رده:اعلام]]
			[[رده:اصحاب پیامبر]]
			[[رده:اصحاب امام علی]]
			[[رده:همسران امام علی]]
			[[رده:بنی‌خثعم]]

Ali در ‏۲۷ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۲۰

2023-02-27T19:20:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۵۰
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~همسران امام علی~~]]		[[رده:اسماء بنت عمیس]]

Wasity: /* مقدمه */

2023-01-05T13:34:33Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۰۴
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	او به همراه همسرش [[جعفر بن ابی طالب\|جعفر]]، از نخستین [[اسلام]] آورندگان است<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> که پیش از ورود [[پیامبر]] {{صل}} به "~~دارالارق~~" بدو گروید.<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۱۹؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۲۸۳.</ref> به [[فرمان]] [[رسول خدا]] در [[هجرت]] دوم به [[حبشه]] رهسپار شد،<ref>الطبقات، ج۴، ص۲۵.</ref> به همین جهت عُمَر، او را بَحریّه و حبشیه خطاب می‌کرد.<ref>البدایة والنهایه، ج۴، ص۱۶۶؛ الطبقات، ج۸، ص۲۱۹.</ref> جزئیات [[تاریخی]] [[زندگی]] وی و دیگر [[مسلمانان]] در حبشه، چندان روشن نیست؛ امّا بی‌تردید، [[تحمّل]] [[مشکلات]] دیار [[غربت]] جز برای کسی که [[عاشق]] پیامبر {{صل}} و اسلام باشد، آسان نبود، چنان که وی در پاسخ به [[عمر بن خطاب]] که او را از [[مهاجران به مدینه]] نشمرده بود، به سختیهای آن اشاره کرد.<ref>صحیح‌مسلم، ج۸، ص۴۳۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۱۹.</ref> او در حبشه، سه پسر به نام‌های [[عبدالله]]، [[عون]] و [[محمد]] برای جعفر آورد <ref> اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> و در [[سال هفتم هجری]]، در پی [[فرمان پیامبر]] {{صل}} همچون دیگر مسلمانان، از حبشه به [[مدینه]] بازگشت.<ref> صحیح مسلم، ج۸، ص۴۳۰؛ الطبقات، ج۴، ص۲۵؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۸۸.</ref> در مدینه بود که با [[حفصه دختر عمر]] و [[همسر رسول خدا]] [[ملاقات]] کرد و سخن [[تندی]] از [[عمر]] شنید و در جواب وی که گفته بود: ما در هجرت از شما پیشی گرفته‌ایم، پس به پیامبر سزاوارتریم، خشمگینانه گفت: ای عمر! [[دروغ]] گفتی، هرگز چنین نیست. به [[خدا]] [[سوگند]]! شما با رسول خدا بودید، گرسنگان ِ شما را [[غذا]] می‌داد و نادانانِ شما را [[موعظه]] می‌کرد؛ ولی ما در [[سرزمین]] حبشه، [[بیگانه]] و [[غضب]] شده و در [[آزار]] و [[ترس]] بودیم و این، برای خدا و پیامبرش بود، آنگاه سوگند یاد کرد که داستان را به عرض پیامبر {{صل}} برساند. پیامبر فرمود: هرکس چنین بگوید، دروغ گفته است.<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۰؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۲۸۴.</ref> او به من سزاوارتر از شما نیست. برای وی و یارانش هجرتی است؛ ولی برای شما [[اهل]] کشتی دو [[هجرت]] است:<ref> صحیح مسلم، ج۸، ص۴۳۰.</ref>هجرتی به نزد [[نجاشی]] و هجرتی به سوی من<ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۰.</ref>.		او به همراه همسرش [[جعفر بن ابی طالب\|جعفر]]، از نخستین [[اسلام]] آورندگان است<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> که پیش از ورود [[پیامبر]] {{صل}} به "[[دارالارقم]]" بدو گروید.<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۱۹؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۲۸۳.</ref> به [[فرمان]] [[رسول خدا]] در [[هجرت]] دوم به [[حبشه]] رهسپار شد،<ref>الطبقات، ج۴، ص۲۵.</ref> به همین جهت عُمَر، او را بَحریّه و حبشیه خطاب می‌کرد.<ref>البدایة والنهایه، ج۴، ص۱۶۶؛ الطبقات، ج۸، ص۲۱۹.</ref> جزئیات [[تاریخی]] [[زندگی]] وی و دیگر [[مسلمانان]] در حبشه، چندان روشن نیست؛ امّا بی‌تردید، [[تحمّل]] [[مشکلات]] دیار [[غربت]] جز برای کسی که [[عاشق]] پیامبر {{صل}} و اسلام باشد، آسان نبود، چنان که وی در پاسخ به [[عمر بن خطاب]] که او را از [[مهاجران به مدینه]] نشمرده بود، به سختیهای آن اشاره کرد.<ref>صحیح‌مسلم، ج۸، ص۴۳۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۱۹.</ref> او در حبشه، سه پسر به نام‌های [[عبدالله]]، [[عون]] و [[محمد]] برای جعفر آورد <ref> اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> و در [[سال هفتم هجری]]، در پی [[فرمان پیامبر]] {{صل}} همچون دیگر مسلمانان، از حبشه به [[مدینه]] بازگشت.<ref> صحیح مسلم، ج۸، ص۴۳۰؛ الطبقات، ج۴، ص۲۵؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۸۸.</ref> در مدینه بود که با [[حفصه دختر عمر]] و [[همسر رسول خدا]] [[ملاقات]] کرد و سخن [[تندی]] از [[عمر]] شنید و در جواب وی که گفته بود: ما در هجرت از شما پیشی گرفته‌ایم، پس به پیامبر سزاوارتریم، خشمگینانه گفت: ای عمر! [[دروغ]] گفتی، هرگز چنین نیست. به [[خدا]] [[سوگند]]! شما با رسول خدا بودید، گرسنگان ِ شما را [[غذا]] می‌داد و نادانانِ شما را [[موعظه]] می‌کرد؛ ولی ما در [[سرزمین]] حبشه، [[بیگانه]] و [[غضب]] شده و در [[آزار]] و [[ترس]] بودیم و این، برای خدا و پیامبرش بود، آنگاه سوگند یاد کرد که داستان را به عرض پیامبر {{صل}} برساند. پیامبر فرمود: هرکس چنین بگوید، دروغ گفته است.<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۰؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۲۸۴.</ref> او به من سزاوارتر از شما نیست. برای وی و یارانش هجرتی است؛ ولی برای شما [[اهل]] کشتی دو [[هجرت]] است:<ref> صحیح مسلم، ج۸، ص۴۳۰.</ref>هجرتی به نزد [[نجاشی]] و هجرتی به سوی من<ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۰.</ref>.

	در [[سال هشتم هجرت]]، با [[شهادت]] [[جعفر بن ابی‌طالب]] در [[سریّه]] [[موته]]، [[پیامبر]] {{صل}} از [[اسماء]] [[دلجویی]] کرد و به دیگر [[زنان]] فرمود تا برای او و فرزندانش، غذایی فراهم سازند.<ref> مرآة العقول، ج۱۴، ص۱۶۶.</ref> در [[سال نهم هجری]] به اتفاق [[صفیّه]] دختر [[عبدالمطلب]]، عهده‌دار [[غسل]] [[ام‌کلثوم\|اُمّ کلثوم]]،<ref> البدایة والنهایه، ج۵، ص۳۱.</ref> [[دختر رسول خدا]] و [[همسر]] [[عثمان بن عفان]] شد و در [[جنگ حنین]]، پیامبر {{صل}} او را به [[ازدواج]] [[ابوبکر]] درآورد.<ref> الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref> از این وصلت، در سال دهم، در [[ذوالحلیفه]] [[محمد بن ابی‌بکر]] متولد شد <ref>سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> و پیامبر {{صل}} درباره [[مناسک]] او فرمود: مانند دیگران، [[اعمال]] را به جای آوَرَد؛ ولی [[طواف]] نکند.<ref> سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ سنن ابی‌داوود، ج۲، ص۸.</ref> اسماء هنگام بیماریِ پیامبر {{صل}} دلی پر تب‌وتاب داشت. او بر گرد حضرت می‌چرخید و با پیشنهاد وی، دارویی را به حضرت خوراندند که پیامبر {{صل}} را چندان خوش نیامد.<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۳۰.</ref> در [[روز]] [[وفات]] [[فاطمه]] {{س}} دستیار [[علی]] {{ع}} بود، تا وی را غسل دهد<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۲۵۳.</ref> و برای اینکه حجم [[بدن]] آن حضرت، هنگام [[تشییع]] نمایان نباشد،<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref> به اشاره وی ـ طبق آنچه در [[حبشه]] آموخته بود ـ برای نخستین بار، صندوقی ساخته شد.<ref>مناقب، ج۳، ص۴۱۳؛ سیر اعلام‌النبلاء، ج۲، ص۲۸۴؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref> با درگذشت ابوبکر در سال سیزدهم به همسری علی {{ع}} درآمد و تا پایان [[زندگی]] در کابین آن حضرت بود. حاصل این [[ازدواج]] دو فرزند به نام [[یحیی]] و [[عون]] <ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۲؛ اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> یا یحیی و [[محمد اصغر]] <ref> مناقب، ج۳، ص۳۵۰.</ref> یا [[عثمان]] اصغر و یحیی <ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۱۳.</ref> بود. از این پس در [[تاریخ]] اطلاع چندانی از این بانو وجود ندارد.		در [[سال هشتم هجرت]]، با [[شهادت]] [[جعفر بن ابی‌طالب]] در [[سریّه]] [[موته]]، [[پیامبر]] {{صل}} از [[اسماء]] [[دلجویی]] کرد و به دیگر [[زنان]] فرمود تا برای او و فرزندانش، غذایی فراهم سازند.<ref> مرآة العقول، ج۱۴، ص۱۶۶.</ref> در [[سال نهم هجری]] به اتفاق [[صفیّه]] دختر [[عبدالمطلب]]، عهده‌دار [[غسل]] [[ام‌کلثوم\|اُمّ کلثوم]]،<ref> البدایة والنهایه، ج۵، ص۳۱.</ref> [[دختر رسول خدا]] و [[همسر]] [[عثمان بن عفان]] شد و در [[جنگ حنین]]، پیامبر {{صل}} او را به [[ازدواج]] [[ابوبکر]] درآورد.<ref> الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref> از این وصلت، در سال دهم، در [[ذوالحلیفه]] [[محمد بن ابی‌بکر]] متولد شد <ref>سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> و پیامبر {{صل}} درباره [[مناسک]] او فرمود: مانند دیگران، [[اعمال]] را به جای آوَرَد؛ ولی [[طواف]] نکند.<ref> سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ سنن ابی‌داوود، ج۲، ص۸.</ref> اسماء هنگام بیماریِ پیامبر {{صل}} دلی پر تب‌وتاب داشت. او بر گرد حضرت می‌چرخید و با پیشنهاد وی، دارویی را به حضرت خوراندند که پیامبر {{صل}} را چندان خوش نیامد.<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۳۰.</ref> در [[روز]] [[وفات]] [[فاطمه]] {{س}} دستیار [[علی]] {{ع}} بود، تا وی را غسل دهد<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۲۵۳.</ref> و برای اینکه حجم [[بدن]] آن حضرت، هنگام [[تشییع]] نمایان نباشد،<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref> به اشاره وی ـ طبق آنچه در [[حبشه]] آموخته بود ـ برای نخستین بار، صندوقی ساخته شد.<ref>مناقب، ج۳، ص۴۱۳؛ سیر اعلام‌النبلاء، ج۲، ص۲۸۴؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref> با درگذشت ابوبکر در سال سیزدهم به همسری علی {{ع}} درآمد و تا پایان [[زندگی]] در کابین آن حضرت بود. حاصل این [[ازدواج]] دو فرزند به نام [[یحیی]] و [[عون]] <ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۲؛ اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> یا یحیی و [[محمد اصغر]] <ref> مناقب، ج۳، ص۳۵۰.</ref> یا [[عثمان]] اصغر و یحیی <ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۱۳.</ref> بود. از این پس در [[تاریخ]] اطلاع چندانی از این بانو وجود ندارد.

Wasity: جایگزینی متن - ' آن‌که ' به ' آنکه '

2022-12-18T12:01:05Z

جایگزینی متن - ' آن‌که ' به ' آنکه '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۳۱
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	[[اسماء]] از [[راویان حدیث]] [[پیامبر اکرم]] به شمار می‌رود<ref> رجال الطوسی، ص۵۳؛ المغازی، ج۲، ص۷۶۶.</ref> و کسانی چون [[عمر بن خطاب]]، [[ابن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]]، [[قاسم بن محمد]]، [[عبدالله بن شداد بن الهاد]] و [[عروة بن زبیر]] از او [[روایت]] کرده‌اند.<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref> [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: [[خداوند]] [[رحمت]] کند خواهرانی را که [[اهل]] بهشت‌اند! و سپس از اسماء نام برد.<ref> بحارالانوار، ج۲۲، ص۱۹۵.</ref> [[بهترین]] دامادها (شوهر خواهرها)، یعنی [[رسول خدا]]، [[حمزه]] و [[عباس]] برای وی بودند.<ref> اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۹۳.</ref> نزدیکی اسماء به [[خانواده]] [[پیامبر]] تا بدانجا رسید که [[فاطمه]] {{س}}، او را [[مادر]] خطاب می‌کرد.<ref>بحارالانوار، ج۷۸، ص۲۵۶.</ref> به [[نقل]] از [[ابن‌شهرآشوب]] و برخی منابع دیگر [[شیعه]]، اسماء در [[مراسم]] [[ازدواجعلی]] {{ع}} و فاطمه {{س}}، در [[سال دوم هجرت]] حضور داشت و به موجب [[وصیت]] [[خدیجه]] {{س}} یک هفته نزد [[دختر رسول خدا]] ماند؛<ref>مناقب، ج۳، ص۴۰۴.</ref> اما این گزارش با قول مشهور که آمدن اسماء از [[حبشه]] را [[سال هفتم هجرت]] می‌داند سازگار نیست. بنابه گزارش دیگر، آن [[زن]] اسماء، دختر [[یزید بن سکن انصاری]] بود. [[سیره‌نویسان]] متأخر به [[اشتباه]] او را همان [[اسماء بنت عمیس]] [[ثبت]] کرده‌اند <ref>الصحیح من سیره، ج۵، ص۲۶۳.</ref> تجربه [[هجرت]] به [[کشور]] [[بیگانه]]، وی را با سرد و گرم [[روزگار]] آشنا کرد، ازاین‌رو گاه با وی [[مشورت]] می‌شد و [[عمر]] نیز در [[تعبیر خواب]] از وی کمک می‌جست<ref>الاصابه، ج۸، ص۱۶.</ref>.		[[اسماء]] از [[راویان حدیث]] [[پیامبر اکرم]] به شمار می‌رود<ref> رجال الطوسی، ص۵۳؛ المغازی، ج۲، ص۷۶۶.</ref> و کسانی چون [[عمر بن خطاب]]، [[ابن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]]، [[قاسم بن محمد]]، [[عبدالله بن شداد بن الهاد]] و [[عروة بن زبیر]] از او [[روایت]] کرده‌اند.<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref> [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: [[خداوند]] [[رحمت]] کند خواهرانی را که [[اهل]] بهشت‌اند! و سپس از اسماء نام برد.<ref> بحارالانوار، ج۲۲، ص۱۹۵.</ref> [[بهترین]] دامادها (شوهر خواهرها)، یعنی [[رسول خدا]]، [[حمزه]] و [[عباس]] برای وی بودند.<ref> اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۹۳.</ref> نزدیکی اسماء به [[خانواده]] [[پیامبر]] تا بدانجا رسید که [[فاطمه]] {{س}}، او را [[مادر]] خطاب می‌کرد.<ref>بحارالانوار، ج۷۸، ص۲۵۶.</ref> به [[نقل]] از [[ابن‌شهرآشوب]] و برخی منابع دیگر [[شیعه]]، اسماء در [[مراسم]] [[ازدواجعلی]] {{ع}} و فاطمه {{س}}، در [[سال دوم هجرت]] حضور داشت و به موجب [[وصیت]] [[خدیجه]] {{س}} یک هفته نزد [[دختر رسول خدا]] ماند؛<ref>مناقب، ج۳، ص۴۰۴.</ref> اما این گزارش با قول مشهور که آمدن اسماء از [[حبشه]] را [[سال هفتم هجرت]] می‌داند سازگار نیست. بنابه گزارش دیگر، آن [[زن]] اسماء، دختر [[یزید بن سکن انصاری]] بود. [[سیره‌نویسان]] متأخر به [[اشتباه]] او را همان [[اسماء بنت عمیس]] [[ثبت]] کرده‌اند <ref>الصحیح من سیره، ج۵، ص۲۶۳.</ref> تجربه [[هجرت]] به [[کشور]] [[بیگانه]]، وی را با سرد و گرم [[روزگار]] آشنا کرد، ازاین‌رو گاه با وی [[مشورت]] می‌شد و [[عمر]] نیز در [[تعبیر خواب]] از وی کمک می‌جست<ref>الاصابه، ج۸، ص۱۶.</ref>.

	در [[روزگار]] [[خلیفه دوم]] که [[بیت‌المال]]، بر اساس درجات بین [[مسلمانان]] قسمت می‌شد و به [[زنان]] [[مهاجر]] و برخی دیگر، به اندازه [[فضل]] و [[برتری]] آنان ـ از ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ [[درهم]] ـ می‌پرداختند، [[اسماء]] بیشترین دریافتی را داشت.<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۵۳.</ref> گرچه در روایتی دیگر، برای وی ۱۰۰۰ درهم یاد شده؛<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> ولی باز از فضل و [[ارجمندی]] او در نگاه [[حکومت]] حکایت دارد. احادیثی که از وی در [[منزلت]] [[علی]] {{ع}} رسیده، حاکی از [[عشق]] و علاقه وافر او به حضرت و [[خاندان رسول]] است.<ref> مناقب، ج۳، ص۹۴.</ref> علی {{ع}} [[لوح]] [[افتخار]] {{متن حدیث\| أَنَا مَدِينَةُ اَلْعِلْمِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا }} را به او سپرده بود تا نگهداری کند.<ref> مناقب ج۲، ص۳۱۳.</ref>[[حدیث]] ردّ [[شمس]]، با همه مباحث مربوط به ~~آن‌که~~ در [[شأن]] علی {{ع}} است، از طریق وی نیز به تفصیل [[نقل]] شده است.<ref>البدایة والنهایه، ج۶، ص۶۲.</ref>[[تاریخ]] درگذشت اسماء به [[اختلاف]] گزارش شده است؛ برخی [[وفات]] وی را [[سال ۳۸ هجری]]، حدود دو سال قبل از [[شهادت علی]] {{ع}} و برخی دیگر [[سال ۶۰ هجری]] دانسته‌اند.<ref> الوافی بالوفیات، ج۹، ص۳۴.</ref> او فرزندانی داشته که در تاریخ نقش آفریده‌اند<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[اسماء بنت عمیس - واسعی (مقاله)\|مقاله «اسماء بنت عمیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۳.</ref>.		در [[روزگار]] [[خلیفه دوم]] که [[بیت‌المال]]، بر اساس درجات بین [[مسلمانان]] قسمت می‌شد و به [[زنان]] [[مهاجر]] و برخی دیگر، به اندازه [[فضل]] و [[برتری]] آنان ـ از ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ [[درهم]] ـ می‌پرداختند، [[اسماء]] بیشترین دریافتی را داشت.<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۵۳.</ref> گرچه در روایتی دیگر، برای وی ۱۰۰۰ درهم یاد شده؛<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> ولی باز از فضل و [[ارجمندی]] او در نگاه [[حکومت]] حکایت دارد. احادیثی که از وی در [[منزلت]] [[علی]] {{ع}} رسیده، حاکی از [[عشق]] و علاقه وافر او به حضرت و [[خاندان رسول]] است.<ref> مناقب، ج۳، ص۹۴.</ref> علی {{ع}} [[لوح]] [[افتخار]] {{متن حدیث\| أَنَا مَدِينَةُ اَلْعِلْمِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا }} را به او سپرده بود تا نگهداری کند.<ref> مناقب ج۲، ص۳۱۳.</ref>[[حدیث]] ردّ [[شمس]]، با همه مباحث مربوط به آنکه در [[شأن]] علی {{ع}} است، از طریق وی نیز به تفصیل [[نقل]] شده است.<ref>البدایة والنهایه، ج۶، ص۶۲.</ref>[[تاریخ]] درگذشت اسماء به [[اختلاف]] گزارش شده است؛ برخی [[وفات]] وی را [[سال ۳۸ هجری]]، حدود دو سال قبل از [[شهادت علی]] {{ع}} و برخی دیگر [[سال ۶۰ هجری]] دانسته‌اند.<ref> الوافی بالوفیات، ج۹، ص۳۴.</ref> او فرزندانی داشته که در تاریخ نقش آفریده‌اند<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[اسماء بنت عمیس - واسعی (مقاله)\|مقاله «اسماء بنت عمیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۳.</ref>.

	== [[اسما]] در [[شأن نزول]] ==		== [[اسما]] در [[شأن نزول]] ==

Wasity: جایگزینی متن - 'سیره نویسان' به 'سیره‌نویسان'

2022-11-20T13:15:48Z

جایگزینی متن - 'سیره نویسان' به 'سیره‌نویسان'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۴۵
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	در [[سال هشتم هجرت]]، با [[شهادت]] [[جعفر بن ابی‌طالب]] در [[سریّه]] [[موته]]، [[پیامبر]] {{صل}} از [[اسماء]] [[دلجویی]] کرد و به دیگر [[زنان]] فرمود تا برای او و فرزندانش، غذایی فراهم سازند.<ref> مرآة العقول، ج۱۴، ص۱۶۶.</ref> در [[سال نهم هجری]] به اتفاق [[صفیّه]] دختر [[عبدالمطلب]]، عهده‌دار [[غسل]] [[ام‌کلثوم\|اُمّ کلثوم]]،<ref> البدایة والنهایه، ج۵، ص۳۱.</ref> [[دختر رسول خدا]] و [[همسر]] [[عثمان بن عفان]] شد و در [[جنگ حنین]]، پیامبر {{صل}} او را به [[ازدواج]] [[ابوبکر]] درآورد.<ref> الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref> از این وصلت، در سال دهم، در [[ذوالحلیفه]] [[محمد بن ابی‌بکر]] متولد شد <ref>سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> و پیامبر {{صل}} درباره [[مناسک]] او فرمود: مانند دیگران، [[اعمال]] را به جای آوَرَد؛ ولی [[طواف]] نکند.<ref> سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ سنن ابی‌داوود، ج۲، ص۸.</ref> اسماء هنگام بیماریِ پیامبر {{صل}} دلی پر تب‌وتاب داشت. او بر گرد حضرت می‌چرخید و با پیشنهاد وی، دارویی را به حضرت خوراندند که پیامبر {{صل}} را چندان خوش نیامد.<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۳۰.</ref> در [[روز]] [[وفات]] [[فاطمه]] {{س}} دستیار [[علی]] {{ع}} بود، تا وی را غسل دهد<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۲۵۳.</ref> و برای اینکه حجم [[بدن]] آن حضرت، هنگام [[تشییع]] نمایان نباشد،<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref> به اشاره وی ـ طبق آنچه در [[حبشه]] آموخته بود ـ برای نخستین بار، صندوقی ساخته شد.<ref>مناقب، ج۳، ص۴۱۳؛ سیر اعلام‌النبلاء، ج۲، ص۲۸۴؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref> با درگذشت ابوبکر در سال سیزدهم به همسری علی {{ع}} درآمد و تا پایان [[زندگی]] در کابین آن حضرت بود. حاصل این [[ازدواج]] دو فرزند به نام [[یحیی]] و [[عون]] <ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۲؛ اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> یا یحیی و [[محمد اصغر]] <ref> مناقب، ج۳، ص۳۵۰.</ref> یا [[عثمان]] اصغر و یحیی <ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۱۳.</ref> بود. از این پس در [[تاریخ]] اطلاع چندانی از این بانو وجود ندارد.		در [[سال هشتم هجرت]]، با [[شهادت]] [[جعفر بن ابی‌طالب]] در [[سریّه]] [[موته]]، [[پیامبر]] {{صل}} از [[اسماء]] [[دلجویی]] کرد و به دیگر [[زنان]] فرمود تا برای او و فرزندانش، غذایی فراهم سازند.<ref> مرآة العقول، ج۱۴، ص۱۶۶.</ref> در [[سال نهم هجری]] به اتفاق [[صفیّه]] دختر [[عبدالمطلب]]، عهده‌دار [[غسل]] [[ام‌کلثوم\|اُمّ کلثوم]]،<ref> البدایة والنهایه، ج۵، ص۳۱.</ref> [[دختر رسول خدا]] و [[همسر]] [[عثمان بن عفان]] شد و در [[جنگ حنین]]، پیامبر {{صل}} او را به [[ازدواج]] [[ابوبکر]] درآورد.<ref> الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref> از این وصلت، در سال دهم، در [[ذوالحلیفه]] [[محمد بن ابی‌بکر]] متولد شد <ref>سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> و پیامبر {{صل}} درباره [[مناسک]] او فرمود: مانند دیگران، [[اعمال]] را به جای آوَرَد؛ ولی [[طواف]] نکند.<ref> سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ سنن ابی‌داوود، ج۲، ص۸.</ref> اسماء هنگام بیماریِ پیامبر {{صل}} دلی پر تب‌وتاب داشت. او بر گرد حضرت می‌چرخید و با پیشنهاد وی، دارویی را به حضرت خوراندند که پیامبر {{صل}} را چندان خوش نیامد.<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۳۰.</ref> در [[روز]] [[وفات]] [[فاطمه]] {{س}} دستیار [[علی]] {{ع}} بود، تا وی را غسل دهد<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۲۵۳.</ref> و برای اینکه حجم [[بدن]] آن حضرت، هنگام [[تشییع]] نمایان نباشد،<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref> به اشاره وی ـ طبق آنچه در [[حبشه]] آموخته بود ـ برای نخستین بار، صندوقی ساخته شد.<ref>مناقب، ج۳، ص۴۱۳؛ سیر اعلام‌النبلاء، ج۲، ص۲۸۴؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref> با درگذشت ابوبکر در سال سیزدهم به همسری علی {{ع}} درآمد و تا پایان [[زندگی]] در کابین آن حضرت بود. حاصل این [[ازدواج]] دو فرزند به نام [[یحیی]] و [[عون]] <ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۲؛ اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> یا یحیی و [[محمد اصغر]] <ref> مناقب، ج۳، ص۳۵۰.</ref> یا [[عثمان]] اصغر و یحیی <ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۱۳.</ref> بود. از این پس در [[تاریخ]] اطلاع چندانی از این بانو وجود ندارد.

	[[اسماء]] از [[راویان حدیث]] [[پیامبر اکرم]] به شمار می‌رود<ref> رجال الطوسی، ص۵۳؛ المغازی، ج۲، ص۷۶۶.</ref> و کسانی چون [[عمر بن خطاب]]، [[ابن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]]، [[قاسم بن محمد]]، [[عبدالله بن شداد بن الهاد]] و [[عروة بن زبیر]] از او [[روایت]] کرده‌اند.<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref> [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: [[خداوند]] [[رحمت]] کند خواهرانی را که [[اهل]] بهشت‌اند! و سپس از اسماء نام برد.<ref> بحارالانوار، ج۲۲، ص۱۹۵.</ref> [[بهترین]] دامادها (شوهر خواهرها)، یعنی [[رسول خدا]]، [[حمزه]] و [[عباس]] برای وی بودند.<ref> اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۹۳.</ref> نزدیکی اسماء به [[خانواده]] [[پیامبر]] تا بدانجا رسید که [[فاطمه]] {{س}}، او را [[مادر]] خطاب می‌کرد.<ref>بحارالانوار، ج۷۸، ص۲۵۶.</ref> به [[نقل]] از [[ابن‌شهرآشوب]] و برخی منابع دیگر [[شیعه]]، اسماء در [[مراسم]] [[ازدواجعلی]] {{ع}} و فاطمه {{س}}، در [[سال دوم هجرت]] حضور داشت و به موجب [[وصیت]] [[خدیجه]] {{س}} یک هفته نزد [[دختر رسول خدا]] ماند؛<ref>مناقب، ج۳، ص۴۰۴.</ref> اما این گزارش با قول مشهور که آمدن اسماء از [[حبشه]] را [[سال هفتم هجرت]] می‌داند سازگار نیست. بنابه گزارش دیگر، آن [[زن]] اسماء، دختر [[یزید بن سکن انصاری]] بود. [[~~سیره~~]] ~~نویسان~~ متأخر به [[اشتباه]] او را همان [[اسماء بنت عمیس]] [[ثبت]] کرده‌اند <ref>الصحیح من سیره، ج۵، ص۲۶۳.</ref> تجربه [[هجرت]] به [[کشور]] [[بیگانه]]، وی را با سرد و گرم [[روزگار]] آشنا کرد، ازاین‌رو گاه با وی [[مشورت]] می‌شد و [[عمر]] نیز در [[تعبیر خواب]] از وی کمک می‌جست<ref>الاصابه، ج۸، ص۱۶.</ref>.		[[اسماء]] از [[راویان حدیث]] [[پیامبر اکرم]] به شمار می‌رود<ref> رجال الطوسی، ص۵۳؛ المغازی، ج۲، ص۷۶۶.</ref> و کسانی چون [[عمر بن خطاب]]، [[ابن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]]، [[قاسم بن محمد]]، [[عبدالله بن شداد بن الهاد]] و [[عروة بن زبیر]] از او [[روایت]] کرده‌اند.<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref> [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: [[خداوند]] [[رحمت]] کند خواهرانی را که [[اهل]] بهشت‌اند! و سپس از اسماء نام برد.<ref> بحارالانوار، ج۲۲، ص۱۹۵.</ref> [[بهترین]] دامادها (شوهر خواهرها)، یعنی [[رسول خدا]]، [[حمزه]] و [[عباس]] برای وی بودند.<ref> اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۹۳.</ref> نزدیکی اسماء به [[خانواده]] [[پیامبر]] تا بدانجا رسید که [[فاطمه]] {{س}}، او را [[مادر]] خطاب می‌کرد.<ref>بحارالانوار، ج۷۸، ص۲۵۶.</ref> به [[نقل]] از [[ابن‌شهرآشوب]] و برخی منابع دیگر [[شیعه]]، اسماء در [[مراسم]] [[ازدواجعلی]] {{ع}} و فاطمه {{س}}، در [[سال دوم هجرت]] حضور داشت و به موجب [[وصیت]] [[خدیجه]] {{س}} یک هفته نزد [[دختر رسول خدا]] ماند؛<ref>مناقب، ج۳، ص۴۰۴.</ref> اما این گزارش با قول مشهور که آمدن اسماء از [[حبشه]] را [[سال هفتم هجرت]] می‌داند سازگار نیست. بنابه گزارش دیگر، آن [[زن]] اسماء، دختر [[یزید بن سکن انصاری]] بود. [[سیره‌نویسان]] متأخر به [[اشتباه]] او را همان [[اسماء بنت عمیس]] [[ثبت]] کرده‌اند <ref>الصحیح من سیره، ج۵، ص۲۶۳.</ref> تجربه [[هجرت]] به [[کشور]] [[بیگانه]]، وی را با سرد و گرم [[روزگار]] آشنا کرد، ازاین‌رو گاه با وی [[مشورت]] می‌شد و [[عمر]] نیز در [[تعبیر خواب]] از وی کمک می‌جست<ref>الاصابه، ج۸، ص۱۶.</ref>.

	در [[روزگار]] [[خلیفه دوم]] که [[بیت‌المال]]، بر اساس درجات بین [[مسلمانان]] قسمت می‌شد و به [[زنان]] [[مهاجر]] و برخی دیگر، به اندازه [[فضل]] و [[برتری]] آنان ـ از ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ [[درهم]] ـ می‌پرداختند، [[اسماء]] بیشترین دریافتی را داشت.<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۵۳.</ref> گرچه در روایتی دیگر، برای وی ۱۰۰۰ درهم یاد شده؛<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> ولی باز از فضل و [[ارجمندی]] او در نگاه [[حکومت]] حکایت دارد. احادیثی که از وی در [[منزلت]] [[علی]] {{ع}} رسیده، حاکی از [[عشق]] و علاقه وافر او به حضرت و [[خاندان رسول]] است.<ref> مناقب، ج۳، ص۹۴.</ref> علی {{ع}} [[لوح]] [[افتخار]] {{متن حدیث\| أَنَا مَدِينَةُ اَلْعِلْمِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا }} را به او سپرده بود تا نگهداری کند.<ref> مناقب ج۲، ص۳۱۳.</ref>[[حدیث]] ردّ [[شمس]]، با همه مباحث مربوط به آن‌که در [[شأن]] علی {{ع}} است، از طریق وی نیز به تفصیل [[نقل]] شده است.<ref>البدایة والنهایه، ج۶، ص۶۲.</ref>[[تاریخ]] درگذشت اسماء به [[اختلاف]] گزارش شده است؛ برخی [[وفات]] وی را [[سال ۳۸ هجری]]، حدود دو سال قبل از [[شهادت علی]] {{ع}} و برخی دیگر [[سال ۶۰ هجری]] دانسته‌اند.<ref> الوافی بالوفیات، ج۹، ص۳۴.</ref> او فرزندانی داشته که در تاریخ نقش آفریده‌اند<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[اسماء بنت عمیس - واسعی (مقاله)\|مقاله «اسماء بنت عمیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۳.</ref>.		در [[روزگار]] [[خلیفه دوم]] که [[بیت‌المال]]، بر اساس درجات بین [[مسلمانان]] قسمت می‌شد و به [[زنان]] [[مهاجر]] و برخی دیگر، به اندازه [[فضل]] و [[برتری]] آنان ـ از ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ [[درهم]] ـ می‌پرداختند، [[اسماء]] بیشترین دریافتی را داشت.<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۵۳.</ref> گرچه در روایتی دیگر، برای وی ۱۰۰۰ درهم یاد شده؛<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> ولی باز از فضل و [[ارجمندی]] او در نگاه [[حکومت]] حکایت دارد. احادیثی که از وی در [[منزلت]] [[علی]] {{ع}} رسیده، حاکی از [[عشق]] و علاقه وافر او به حضرت و [[خاندان رسول]] است.<ref> مناقب، ج۳، ص۹۴.</ref> علی {{ع}} [[لوح]] [[افتخار]] {{متن حدیث\| أَنَا مَدِينَةُ اَلْعِلْمِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا }} را به او سپرده بود تا نگهداری کند.<ref> مناقب ج۲، ص۳۱۳.</ref>[[حدیث]] ردّ [[شمس]]، با همه مباحث مربوط به آن‌که در [[شأن]] علی {{ع}} است، از طریق وی نیز به تفصیل [[نقل]] شده است.<ref>البدایة والنهایه، ج۶، ص۶۲.</ref>[[تاریخ]] درگذشت اسماء به [[اختلاف]] گزارش شده است؛ برخی [[وفات]] وی را [[سال ۳۸ هجری]]، حدود دو سال قبل از [[شهادت علی]] {{ع}} و برخی دیگر [[سال ۶۰ هجری]] دانسته‌اند.<ref> الوافی بالوفیات، ج۹، ص۳۴.</ref> او فرزندانی داشته که در تاریخ نقش آفریده‌اند<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[اسماء بنت عمیس - واسعی (مقاله)\|مقاله «اسماء بنت عمیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۳.</ref>.

Bahmani در ‏۱۷ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۰۹

2022-11-17T06:09:59Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۹
خط ۹:		خط ۹:
	او به همراه همسرش [[جعفر بن ابی طالب\|جعفر]]، از نخستین [[اسلام]] آورندگان است<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> که پیش از ورود [[پیامبر]] {{صل}} به "دارالارق" بدو گروید.<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۱۹؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۲۸۳.</ref> به [[فرمان]] [[رسول خدا]] در [[هجرت]] دوم به [[حبشه]] رهسپار شد،<ref>الطبقات، ج۴، ص۲۵.</ref> به همین جهت عُمَر، او را بَحریّه و حبشیه خطاب می‌کرد.<ref>البدایة والنهایه، ج۴، ص۱۶۶؛ الطبقات، ج۸، ص۲۱۹.</ref> جزئیات [[تاریخی]] [[زندگی]] وی و دیگر [[مسلمانان]] در حبشه، چندان روشن نیست؛ امّا بی‌تردید، [[تحمّل]] [[مشکلات]] دیار [[غربت]] جز برای کسی که [[عاشق]] پیامبر {{صل}} و اسلام باشد، آسان نبود، چنان که وی در پاسخ به [[عمر بن خطاب]] که او را از [[مهاجران به مدینه]] نشمرده بود، به سختیهای آن اشاره کرد.<ref>صحیح‌مسلم، ج۸، ص۴۳۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۱۹.</ref> او در حبشه، سه پسر به نام‌های [[عبدالله]]، [[عون]] و [[محمد]] برای جعفر آورد <ref> اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> و در [[سال هفتم هجری]]، در پی [[فرمان پیامبر]] {{صل}} همچون دیگر مسلمانان، از حبشه به [[مدینه]] بازگشت.<ref> صحیح مسلم، ج۸، ص۴۳۰؛ الطبقات، ج۴، ص۲۵؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۸۸.</ref> در مدینه بود که با [[حفصه دختر عمر]] و [[همسر رسول خدا]] [[ملاقات]] کرد و سخن [[تندی]] از [[عمر]] شنید و در جواب وی که گفته بود: ما در هجرت از شما پیشی گرفته‌ایم، پس به پیامبر سزاوارتریم، خشمگینانه گفت: ای عمر! [[دروغ]] گفتی، هرگز چنین نیست. به [[خدا]] [[سوگند]]! شما با رسول خدا بودید، گرسنگان ِ شما را [[غذا]] می‌داد و نادانانِ شما را [[موعظه]] می‌کرد؛ ولی ما در [[سرزمین]] حبشه، [[بیگانه]] و [[غضب]] شده و در [[آزار]] و [[ترس]] بودیم و این، برای خدا و پیامبرش بود، آنگاه سوگند یاد کرد که داستان را به عرض پیامبر {{صل}} برساند. پیامبر فرمود: هرکس چنین بگوید، دروغ گفته است.<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۰؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۲۸۴.</ref> او به من سزاوارتر از شما نیست. برای وی و یارانش هجرتی است؛ ولی برای شما [[اهل]] کشتی دو [[هجرت]] است:<ref> صحیح مسلم، ج۸، ص۴۳۰.</ref>هجرتی به نزد [[نجاشی]] و هجرتی به سوی من<ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۰.</ref>.		او به همراه همسرش [[جعفر بن ابی طالب\|جعفر]]، از نخستین [[اسلام]] آورندگان است<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> که پیش از ورود [[پیامبر]] {{صل}} به "دارالارق" بدو گروید.<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۱۹؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۲۸۳.</ref> به [[فرمان]] [[رسول خدا]] در [[هجرت]] دوم به [[حبشه]] رهسپار شد،<ref>الطبقات، ج۴، ص۲۵.</ref> به همین جهت عُمَر، او را بَحریّه و حبشیه خطاب می‌کرد.<ref>البدایة والنهایه، ج۴، ص۱۶۶؛ الطبقات، ج۸، ص۲۱۹.</ref> جزئیات [[تاریخی]] [[زندگی]] وی و دیگر [[مسلمانان]] در حبشه، چندان روشن نیست؛ امّا بی‌تردید، [[تحمّل]] [[مشکلات]] دیار [[غربت]] جز برای کسی که [[عاشق]] پیامبر {{صل}} و اسلام باشد، آسان نبود، چنان که وی در پاسخ به [[عمر بن خطاب]] که او را از [[مهاجران به مدینه]] نشمرده بود، به سختیهای آن اشاره کرد.<ref>صحیح‌مسلم، ج۸، ص۴۳۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۱۹.</ref> او در حبشه، سه پسر به نام‌های [[عبدالله]]، [[عون]] و [[محمد]] برای جعفر آورد <ref> اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> و در [[سال هفتم هجری]]، در پی [[فرمان پیامبر]] {{صل}} همچون دیگر مسلمانان، از حبشه به [[مدینه]] بازگشت.<ref> صحیح مسلم، ج۸، ص۴۳۰؛ الطبقات، ج۴، ص۲۵؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۸۸.</ref> در مدینه بود که با [[حفصه دختر عمر]] و [[همسر رسول خدا]] [[ملاقات]] کرد و سخن [[تندی]] از [[عمر]] شنید و در جواب وی که گفته بود: ما در هجرت از شما پیشی گرفته‌ایم، پس به پیامبر سزاوارتریم، خشمگینانه گفت: ای عمر! [[دروغ]] گفتی، هرگز چنین نیست. به [[خدا]] [[سوگند]]! شما با رسول خدا بودید، گرسنگان ِ شما را [[غذا]] می‌داد و نادانانِ شما را [[موعظه]] می‌کرد؛ ولی ما در [[سرزمین]] حبشه، [[بیگانه]] و [[غضب]] شده و در [[آزار]] و [[ترس]] بودیم و این، برای خدا و پیامبرش بود، آنگاه سوگند یاد کرد که داستان را به عرض پیامبر {{صل}} برساند. پیامبر فرمود: هرکس چنین بگوید، دروغ گفته است.<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۰؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۲۸۴.</ref> او به من سزاوارتر از شما نیست. برای وی و یارانش هجرتی است؛ ولی برای شما [[اهل]] کشتی دو [[هجرت]] است:<ref> صحیح مسلم، ج۸، ص۴۳۰.</ref>هجرتی به نزد [[نجاشی]] و هجرتی به سوی من<ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۰.</ref>.

	در [[سال هشتم هجرت]]، با [[شهادت]] [[جعفر بن ابی‌طالب]] در [[سریّه]] [[موته]]، [[پیامبر]] {{صل}} از [[اسماء]] [[دلجویی]] کرد و به دیگر [[زنان]] فرمود تا برای او و فرزندانش، غذایی فراهم سازند.<ref> مرآة العقول، ج۱۴، ص۱۶۶.</ref> در [[سال نهم هجری]] به اتفاق [[صفیّه]] دختر [[عبدالمطلب]]، عهده‌دار [[غسل]] [[ام‌کلثوم\|اُمّ کلثوم]]،<ref> البدایة والنهایه، ج۵، ص۳۱.</ref> [[دختر رسول خدا]] و [[همسر]] [[عثمان بن عفان]] شد و در [[جنگ حنین]]، پیامبر {{صل}} او را به [[ازدواج]] [[ابوبکر]] درآورد.<ref> الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref> از این وصلت، در سال دهم، در [[ذوالحلیفه]] [[محمد بن ابی‌بکر]] متولد شد <ref>سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> و پیامبر {{صل}} درباره [[مناسک]] او فرمود: مانند دیگران، [[اعمال]] را به جای آوَرَد؛ ولی [[طواف]] نکند.<ref> سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ سنن ابی‌داوود، ج۲، ص۸.</ref> اسماء هنگام بیماریِ پیامبر {{صل}} دلی پر تب‌وتاب داشت. او بر گرد [[حضرت]] می‌چرخید و با پیشنهاد وی، دارویی را به حضرت خوراندند که پیامبر {{صل}} را چندان خوش نیامد.<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۳۰.</ref> در [[روز]] [[وفات]] [[فاطمه]] {{س}} دستیار [[علی]] {{ع}} بود، تا وی را غسل دهد<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۲۵۳.</ref> و برای اینکه حجم [[بدن]] آن حضرت، هنگام [[تشییع]] نمایان نباشد،<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref> به اشاره وی ـ طبق آنچه در [[حبشه]] آموخته بود ـ برای نخستین بار، صندوقی ساخته شد.<ref>مناقب، ج۳، ص۴۱۳؛ سیر اعلام‌النبلاء، ج۲، ص۲۸۴؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref> با درگذشت ابوبکر در سال سیزدهم به همسری علی {{ع}} درآمد و تا پایان [[زندگی]] در کابین آن حضرت بود. حاصل این [[ازدواج]] دو فرزند به نام [[یحیی]] و [[عون]] <ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۲؛ اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> یا یحیی و [[محمد اصغر]] <ref> مناقب، ج۳، ص۳۵۰.</ref> یا [[عثمان]] اصغر و یحیی <ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۱۳.</ref> بود. از این پس در [[تاریخ]] اطلاع چندانی از این بانو وجود ندارد.		در [[سال هشتم هجرت]]، با [[شهادت]] [[جعفر بن ابی‌طالب]] در [[سریّه]] [[موته]]، [[پیامبر]] {{صل}} از [[اسماء]] [[دلجویی]] کرد و به دیگر [[زنان]] فرمود تا برای او و فرزندانش، غذایی فراهم سازند.<ref> مرآة العقول، ج۱۴، ص۱۶۶.</ref> در [[سال نهم هجری]] به اتفاق [[صفیّه]] دختر [[عبدالمطلب]]، عهده‌دار [[غسل]] [[ام‌کلثوم\|اُمّ کلثوم]]،<ref> البدایة والنهایه، ج۵، ص۳۱.</ref> [[دختر رسول خدا]] و [[همسر]] [[عثمان بن عفان]] شد و در [[جنگ حنین]]، پیامبر {{صل}} او را به [[ازدواج]] [[ابوبکر]] درآورد.<ref> الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref> از این وصلت، در سال دهم، در [[ذوالحلیفه]] [[محمد بن ابی‌بکر]] متولد شد <ref>سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> و پیامبر {{صل}} درباره [[مناسک]] او فرمود: مانند دیگران، [[اعمال]] را به جای آوَرَد؛ ولی [[طواف]] نکند.<ref> سنن‌النسائی، ج۵، ص۱۷۰؛ سنن ابی‌داوود، ج۲، ص۸.</ref> اسماء هنگام بیماریِ پیامبر {{صل}} دلی پر تب‌وتاب داشت. او بر گرد حضرت می‌چرخید و با پیشنهاد وی، دارویی را به حضرت خوراندند که پیامبر {{صل}} را چندان خوش نیامد.<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۲۳۰.</ref> در [[روز]] [[وفات]] [[فاطمه]] {{س}} دستیار [[علی]] {{ع}} بود، تا وی را غسل دهد<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۲۵۳.</ref> و برای اینکه حجم [[بدن]] آن حضرت، هنگام [[تشییع]] نمایان نباشد،<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref> به اشاره وی ـ طبق آنچه در [[حبشه]] آموخته بود ـ برای نخستین بار، صندوقی ساخته شد.<ref>مناقب، ج۳، ص۴۱۳؛ سیر اعلام‌النبلاء، ج۲، ص۲۸۴؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۵.</ref> با درگذشت ابوبکر در سال سیزدهم به همسری علی {{ع}} درآمد و تا پایان [[زندگی]] در کابین آن حضرت بود. حاصل این [[ازدواج]] دو فرزند به نام [[یحیی]] و [[عون]] <ref>الطبقات، ج۸، ص۲۲۲؛ اسدالغابه، ج۷، ص۱۳.</ref> یا یحیی و [[محمد اصغر]] <ref> مناقب، ج۳، ص۳۵۰.</ref> یا [[عثمان]] اصغر و یحیی <ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۱۳.</ref> بود. از این پس در [[تاریخ]] اطلاع چندانی از این بانو وجود ندارد.

	[[اسماء]] از [[راویان حدیث]] [[پیامبر اکرم]] به شمار می‌رود<ref> رجال الطوسی، ص۵۳؛ المغازی، ج۲، ص۷۶۶.</ref> و کسانی چون [[عمر بن خطاب]]، [[ابن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]]، [[قاسم بن محمد]]، [[عبدالله بن شداد بن الهاد]] و [[عروة بن زبیر]] از او [[روایت]] کرده‌اند.<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref> [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: [[خداوند]] [[رحمت]] کند خواهرانی را که [[اهل]] بهشت‌اند! و سپس از اسماء نام برد.<ref> بحارالانوار، ج۲۲، ص۱۹۵.</ref> [[بهترین]] دامادها (شوهر خواهرها)، یعنی [[رسول خدا]]، [[حمزه]] و [[عباس]] برای وی بودند.<ref> اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۹۳.</ref> نزدیکی اسماء به [[خانواده]] [[پیامبر]] تا بدانجا رسید که [[فاطمه]] {{س}}، او را [[مادر]] خطاب می‌کرد.<ref>بحارالانوار، ج۷۸، ص۲۵۶.</ref> به [[نقل]] از [[ابن‌شهرآشوب]] و برخی منابع دیگر [[شیعه]]، اسماء در [[مراسم]] [[ازدواجعلی]] {{ع}} و فاطمه {{س}}، در [[سال دوم هجرت]] حضور داشت و به موجب [[وصیت]] [[خدیجه]] {{س}} یک هفته نزد [[دختر رسول خدا]] ماند؛<ref>مناقب، ج۳، ص۴۰۴.</ref> اما این گزارش با قول مشهور که آمدن اسماء از [[حبشه]] را [[سال هفتم هجرت]] می‌داند سازگار نیست. بنابه گزارش دیگر، آن [[زن]] اسماء، دختر [[یزید بن سکن انصاری]] بود. [[سیره]] نویسان متأخر به [[اشتباه]] او را همان [[اسماء بنت عمیس]] [[ثبت]] کرده‌اند <ref>الصحیح من سیره، ج۵، ص۲۶۳.</ref> تجربه [[هجرت]] به [[کشور]] [[بیگانه]]، وی را با سرد و گرم [[روزگار]] آشنا کرد، ازاین‌رو گاه با وی [[مشورت]] می‌شد و [[عمر]] نیز در [[تعبیر خواب]] از وی کمک می‌جست.<ref>الاصابه، ج۸، ص۱۶.</ref>		[[اسماء]] از [[راویان حدیث]] [[پیامبر اکرم]] به شمار می‌رود<ref> رجال الطوسی، ص۵۳؛ المغازی، ج۲، ص۷۶۶.</ref> و کسانی چون [[عمر بن خطاب]]، [[ابن عباس]]، [[عبدالله بن جعفر]]، [[قاسم بن محمد]]، [[عبدالله بن شداد بن الهاد]] و [[عروة بن زبیر]] از او [[روایت]] کرده‌اند.<ref>اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ الاصابه، ج۸، ص۱۵.</ref> [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: [[خداوند]] [[رحمت]] کند خواهرانی را که [[اهل]] بهشت‌اند! و سپس از اسماء نام برد.<ref> بحارالانوار، ج۲۲، ص۱۹۵.</ref> [[بهترین]] دامادها (شوهر خواهرها)، یعنی [[رسول خدا]]، [[حمزه]] و [[عباس]] برای وی بودند.<ref> اسدالغابه، ج۷، ص۱۳؛ نساء من عصر النبوه، ج۲، ص۱۹۳.</ref> نزدیکی اسماء به [[خانواده]] [[پیامبر]] تا بدانجا رسید که [[فاطمه]] {{س}}، او را [[مادر]] خطاب می‌کرد.<ref>بحارالانوار، ج۷۸، ص۲۵۶.</ref> به [[نقل]] از [[ابن‌شهرآشوب]] و برخی منابع دیگر [[شیعه]]، اسماء در [[مراسم]] [[ازدواجعلی]] {{ع}} و فاطمه {{س}}، در [[سال دوم هجرت]] حضور داشت و به موجب [[وصیت]] [[خدیجه]] {{س}} یک هفته نزد [[دختر رسول خدا]] ماند؛<ref>مناقب، ج۳، ص۴۰۴.</ref> اما این گزارش با قول مشهور که آمدن اسماء از [[حبشه]] را [[سال هفتم هجرت]] می‌داند سازگار نیست. بنابه گزارش دیگر، آن [[زن]] اسماء، دختر [[یزید بن سکن انصاری]] بود. [[سیره]] نویسان متأخر به [[اشتباه]] او را همان [[اسماء بنت عمیس]] [[ثبت]] کرده‌اند <ref>الصحیح من سیره، ج۵، ص۲۶۳.</ref> تجربه [[هجرت]] به [[کشور]] [[بیگانه]]، وی را با سرد و گرم [[روزگار]] آشنا کرد، ازاین‌رو گاه با وی [[مشورت]] می‌شد و [[عمر]] نیز در [[تعبیر خواب]] از وی کمک می‌جست<ref>الاصابه، ج۸، ص۱۶.</ref>.

	در [[روزگار]] [[خلیفه دوم]] که [[بیت‌المال]]، بر اساس درجات بین [[مسلمانان]] قسمت می‌شد و به [[زنان]] [[مهاجر]] و برخی دیگر، به اندازه [[فضل]] و [[برتری]] آنان ـ از ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ [[درهم]] ـ می‌پرداختند، [[اسماء]] بیشترین دریافتی را داشت.<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۵۳.</ref> گرچه در روایتی دیگر، برای وی ۱۰۰۰ درهم یاد شده؛<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> ولی باز از فضل و [[ارجمندی]] او در نگاه [[حکومت]] حکایت دارد. احادیثی که از وی در [[منزلت]] [[علی]] {{ع}} رسیده، حاکی از [[عشق]] و علاقه وافر او به [[حضرت]] و [[خاندان رسول]] است.<ref> مناقب، ج۳، ص۹۴.</ref> علی {{ع}} [[لوح]] [[افتخار]] {{متن حدیث\| أَنَا مَدِينَةُ اَلْعِلْمِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا }} را به او سپرده بود تا نگهداری کند.<ref> مناقب ج۲، ص۳۱۳.</ref>[[حدیث]] ردّ [[شمس]]، با همه مباحث مربوط به آن‌که در [[شأن]] علی {{ع}} است، از طریق وی نیز به تفصیل [[نقل]] شده است.<ref>البدایة والنهایه، ج۶، ص۶۲.</ref>[[تاریخ]] درگذشت اسماء به [[اختلاف]] گزارش شده است؛ برخی [[وفات]] وی را [[سال ۳۸ هجری]]، حدود دو سال قبل از [[شهادت علی]] {{ع}} و برخی دیگر [[سال ۶۰ هجری]] دانسته‌اند.<ref> الوافی بالوفیات، ج۹، ص۳۴.</ref> او فرزندانی داشته که در تاریخ نقش آفریده‌اند.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[اسماء بنت عمیس - واسعی (مقاله)\|مقاله «اسماء بنت عمیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۳.</ref>		در [[روزگار]] [[خلیفه دوم]] که [[بیت‌المال]]، بر اساس درجات بین [[مسلمانان]] قسمت می‌شد و به [[زنان]] [[مهاجر]] و برخی دیگر، به اندازه [[فضل]] و [[برتری]] آنان ـ از ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ [[درهم]] ـ می‌پرداختند، [[اسماء]] بیشترین دریافتی را داشت.<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۵۳.</ref> گرچه در روایتی دیگر، برای وی ۱۰۰۰ درهم یاد شده؛<ref> الطبقات، ج۸، ص۲۲۲.</ref> ولی باز از فضل و [[ارجمندی]] او در نگاه [[حکومت]] حکایت دارد. احادیثی که از وی در [[منزلت]] [[علی]] {{ع}} رسیده، حاکی از [[عشق]] و علاقه وافر او به حضرت و [[خاندان رسول]] است.<ref> مناقب، ج۳، ص۹۴.</ref> علی {{ع}} [[لوح]] [[افتخار]] {{متن حدیث\| أَنَا مَدِينَةُ اَلْعِلْمِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا }} را به او سپرده بود تا نگهداری کند.<ref> مناقب ج۲، ص۳۱۳.</ref>[[حدیث]] ردّ [[شمس]]، با همه مباحث مربوط به آن‌که در [[شأن]] علی {{ع}} است، از طریق وی نیز به تفصیل [[نقل]] شده است.<ref>البدایة والنهایه، ج۶، ص۶۲.</ref>[[تاریخ]] درگذشت اسماء به [[اختلاف]] گزارش شده است؛ برخی [[وفات]] وی را [[سال ۳۸ هجری]]، حدود دو سال قبل از [[شهادت علی]] {{ع}} و برخی دیگر [[سال ۶۰ هجری]] دانسته‌اند.<ref> الوافی بالوفیات، ج۹، ص۳۴.</ref> او فرزندانی داشته که در تاریخ نقش آفریده‌اند<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[اسماء بنت عمیس - واسعی (مقاله)\|مقاله «اسماء بنت عمیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۳.</ref>.

	== [[اسما]] در [[شأن نزول]] ==		== [[اسما]] در [[شأن نزول]] ==
	اسماء که سال‌ها به دور از جمع مسلمانان زیسته بود، در [[دیدار]] از [[همسران رسول خدا]] پرسید: آیا تاکنون آیه‌ای درباره زنان نازل شده است؟ گفتند: نه. وی ناخشنود از این پاسخ، نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد و با صراحت عرض کرد: ای [[رسول خدا]]! زنان در [[نومیدی]] و زیانکاری‌اند، چون در [[قرآن]]، همانند مردان به [[نیکی]] یاد نمی‌شوند. با این سخن، [[خداوند]] [[آیه]] {{متن قرآن\|إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِتِينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِقِينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِرِينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِعِينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِمَاتِ وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا}}<ref>«بی‌گمان خداوند برای مردان و زنان مسلمان و مردان و زنان مؤمن و مردان و زنان فرمانبردار و مردان و زنان راست‌گفتار و مردان و زنان شکیبا و مردان و زنان فرمانبردار و مردان و زنان بخشنده و مردان و زنان روزه‌دار و مردان و زنان پاکدامن و مردان و زنانی که خداوند را بسیار یاد می‌کنند، آمرزش و پاداشی سترگ آماده کرده است» سوره احزاب، آیه ۳۵.</ref> را بر پیامبر {{صل}} فرو فرستاد<ref>مجمع البیان، ج۸، ص۵۶۰؛ روض الجنان، ج۱۵، ص۴۲۱.</ref>. [[نزول]] این [[آیه]] که به نظر بسیاری از [[مفسران]] برای پاسخ به [[اسماء]] بوده،<ref>جامع البیان، مج۱۲، ج۲۲، ص۱۴.</ref> [[تساوی]] زنان با مردان را در صفات متعالی نشان می‌دهد.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[اسماء بنت عمیس - واسعی (مقاله)\|مقاله «اسماء بنت عمیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۳.</ref>		اسماء که سال‌ها به دور از جمع مسلمانان زیسته بود، در [[دیدار]] از [[همسران رسول خدا]] پرسید: آیا تاکنون آیه‌ای درباره زنان نازل شده است؟ گفتند: نه. وی ناخشنود از این پاسخ، نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد و با صراحت عرض کرد: ای [[رسول خدا]]! زنان در [[نومیدی]] و زیانکاری‌اند، چون در [[قرآن]]، همانند مردان به [[نیکی]] یاد نمی‌شوند. با این سخن، [[خداوند]] [[آیه]] {{متن قرآن\|إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِتِينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِقِينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِرِينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِعِينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِمَاتِ وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا}}<ref>«بی‌گمان خداوند برای مردان و زنان مسلمان و مردان و زنان مؤمن و مردان و زنان فرمانبردار و مردان و زنان راست‌گفتار و مردان و زنان شکیبا و مردان و زنان فرمانبردار و مردان و زنان بخشنده و مردان و زنان روزه‌دار و مردان و زنان پاکدامن و مردان و زنانی که خداوند را بسیار یاد می‌کنند، آمرزش و پاداشی سترگ آماده کرده است» سوره احزاب، آیه ۳۵.</ref> را بر پیامبر {{صل}} فرو فرستاد<ref>مجمع البیان، ج۸، ص۵۶۰؛ روض الجنان، ج۱۵، ص۴۲۱.</ref>. [[نزول]] این [[آیه]] که به نظر بسیاری از [[مفسران]] برای پاسخ به [[اسماء]] بوده،<ref>جامع البیان، مج۱۲، ج۲۲، ص۱۴.</ref> [[تساوی]] زنان با مردان را در صفات متعالی نشان می‌دهد<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[اسماء بنت عمیس - واسعی (مقاله)\|مقاله «اسماء بنت عمیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۳.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==