اصحاب فیل - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۰۷

2025-11-25T05:07:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[اصحاب فیل در قرآن]] - [[اصحاب فیل در علوم قرآنی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[اصحاب فیل در قرآن]] - [[اصحاب فیل در علوم قرآنی]] - [[اصحاب فیل در تاریخ اسلامی]] \| پرسش مرتبط = }}

	'''اصحاب فیل''' به سپاهی گفته می‌شود که به فرماندهی اَبرَهه پادشاه یمن قصد ویران کردن [[کعبه]] را داشتند. ابرهه از اینکه کعبه مورد توجه ویژه [[مردم]] بود ناخشنود بود و تصمیم گرفت مردم را به جای مکّه، متوجّه یمن کند. وی کلیسایی در صَنعا بنا کرد و از مردم خواست تا به جای کعبه، به زیارت آن بروند، اما یکی از عرب‌ها آن را آلوده ساخت. ابرهه تصمیم گرفت کعبه را ویران کند و برای این کار سپاهی مجهّز فراهم آورد و با فیل‌های [[جنگی]] به سوی [[مکه]] حرکت کرد. [[خداوند]] [[خانه]] خویش را از آسیب اصحاب فیل [[حفظ]] کرد و آنها را توسط پرندگانی کوچک به عذابی دردناک [[مبتلا]] ساخت. [[قرآن کریم]] با اختصاص سوره‌ای به داستان اصحاب فیل، چگونگی [[عذاب]] آنان بیان می‌کند.		'''اصحاب فیل''' به سپاهی گفته می‌شود که به فرماندهی اَبرَهه پادشاه یمن قصد ویران کردن [[کعبه]] را داشتند. ابرهه از اینکه کعبه مورد توجه ویژه [[مردم]] بود ناخشنود بود و تصمیم گرفت مردم را به جای مکّه، متوجّه یمن کند. وی کلیسایی در صَنعا بنا کرد و از مردم خواست تا به جای کعبه، به زیارت آن بروند، اما یکی از عرب‌ها آن را آلوده ساخت. ابرهه تصمیم گرفت کعبه را ویران کند و برای این کار سپاهی مجهّز فراهم آورد و با فیل‌های [[جنگی]] به سوی [[مکه]] حرکت کرد. [[خداوند]] [[خانه]] خویش را از آسیب اصحاب فیل [[حفظ]] کرد و آنها را توسط پرندگانی کوچک به عذابی دردناک [[مبتلا]] ساخت. [[قرآن کریم]] با اختصاص سوره‌ای به داستان اصحاب فیل، چگونگی [[عذاب]] آنان بیان می‌کند.

Bahmani: /* پانویس */

2025-11-25T05:06:22Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۶
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~اصحاب فیل~~]]		[[رده:اصطلاحات قرآنی]]

Bahmani: /* منابع */

2025-11-25T05:06:04Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۶
خط ۳۹:		خط ۳۹:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
			# [[پرونده:1100842.jpg\|22px]] [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[قصه‌های قرآن (کتاب)\|'''قصه‌های قرآن''']]
	# [[پرونده:000054.jpg\|22px]] [[محمد خراسانی\|خراسانی، محمد]]، [[اصحاب فیل (مقاله)\|مقاله «اصحاب فیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۳''']]		# [[پرونده:000054.jpg\|22px]] [[محمد خراسانی\|خراسانی، محمد]]، [[اصحاب فیل (مقاله)\|مقاله «اصحاب فیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۳''']]
	# [[پرونده:1100516.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|'''درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه''']]		# [[پرونده:1100516.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|'''درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه''']]
	# [[پرونده: IM010699.jpg\|22px]] [[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی''']]		# [[پرونده: IM010699.jpg\|22px]] [[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی''']]
	# [[پرونده:~~1100842~~.jpg\|22px]] [[~~ناصر مکارم شیرازی~~\|~~مکارم شیرازی، ناصر~~]]، [[~~قصه‌های قرآن~~ (کتاب)\|'''~~قصه‌های قرآن~~''']]		# [[پرونده:IM010703.jpg\|22px]] [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|'''محمدنامه''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* چگونگی عذاب ابرهه و سپاهیانش */

2025-11-25T05:05:19Z

چگونگی عذاب ابرهه و سپاهیانش

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۵
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	== چگونگی عذاب [[ابرهه]] و سپاهیانش ==		== چگونگی عذاب [[ابرهه]] و سپاهیانش ==
	درباره جزئیات این عذاب، میان مورّخان و [[مفسران]]، [[اختلافات]] فراوانی وجود دارد؛ نقل شده که در منقار و پاهای هر یک از مرغان [[ابابیل]]، سه سنگ ریزه بود و هر سنگ‌ریزه بر سر و پیکر یک نفر فرود می‌آمد وی را نابود می‌کرد<ref>جامع‌البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۹۰؛ مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۸۴۲.</ref>. گفته‌اند: وقتی ابرهه چنین دید پا به فرار گذاشت؛ امّا یکی از سنگ‌ها به او اصابت کرد و بر اثر آن به تدریج گوشت بدنش ریخت و از آن چرک و [[خون]] خارج شد<ref> السیرة‌النبویه، ج ۱، ص۵۴؛ جامع البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۹۱.</ref>. به نقلی، [[دست]] و پایش جدا شد<ref> بحارالانوار، ج ۱۵، ص۷۴.</ref> تا به [[یمن]] رسید و درحالی نابود شد که سینه و قلبش شکافته<ref> السیره‌النبویه، ج ۱، ص۵۴؛ مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۲۳.</ref> و شکمش پاره شده بود<ref> مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۲۳.</ref> و به قولی، در بین راه در میان [[قبیله]] خَثْعَمْ هلاک شد<ref>الدرالمنثور، ج ۸، ص۶۳۲.</ref>. به نقلی، مرغان [[ابابیل]]، شبانه اصحاب فیل را [[هدف]] قرار دادند و صبح که [[عبدالمطلب]] [[آگاه]] شد، همگی را نابود شده یافت<ref>الدرالمنثور، ج ۸،، ص۶۲۸.</ref>. گفته شده: در بدن هریک از سپاهیان پس از اصابت سنگریزه، خارشی پدید می‌آمد و و بر اثر خاراندن، گوشتش می‌ریخت<ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۸۲۴؛ الدرالمنثور، ج ۸، ص۶۲۹.</ref>. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: پس از آنکه اصحاب فیل هدف سنگریزه قرار گرفتند [[بیماری]] آبله در میانشان شایع شد و نابودشان کرد و تا آن [[زمان]]، چنان مرضی در آنجا دیده نشده بود<ref>الکافی، ج ۸، ص۸۴.</ref>. گفته شده: چون [[ابرهه]] دید در سپاهش بیماری وبا پدید آمده و بیشتر آنان را از بین برد، ناچار شد به سرعت بازگردد و در برگشت به [[یمن]] نیز بسیاری از لشکریانش در میان راه از بین رفتند و خود ابرهه نیز که به این بیماری [[مبتلا]] شده بود، به زحمت توانست خود را به [[صنعا]] برساند و چون به آنجا رسید [[جان]] سپرد<ref>المفصل، ج ۳، ص۵۱۶.</ref>. به نقلی، فقط یک نفر توانسته بود [[نجات]] یابد و خود را به [[نجاشی]] [[پادشاه]] [[حبشه]] برساند. او هم پس از گزارش دادن نابودی [[سپاه]]، با سنگریزه یکی از همان مرغان که [[مأمور]] تعقیب او بود در حضور نجاشی نابود شد<ref>روح المعانی، مج ۱۶، ج ۳۰، ص۴۲۴.</ref>. به نقل [[سیوطی]] از محمّد بن‌ کَعب قُرَظی دو فیل در این حمله شرکت داشتند که یکی سالم ماند و دیگری نابود شد<ref> الدرالمنثور، ج ۸، ص۶۳۲.</ref><ref>[[محمد خراسانی\|خراسانی، محمد]]، [[اصحاب فیل (مقاله)\|مقاله «اصحاب فیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ص۴۳۹؛ [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[قصه‌های قرآن (کتاب)\|قصه‌های قرآن]] ~~ص۵۳۳~~.</ref>		درباره جزئیات این عذاب، میان مورّخان و [[مفسران]]، [[اختلافات]] فراوانی وجود دارد؛ نقل شده که در منقار و پاهای هر یک از مرغان [[ابابیل]]، سه سنگ ریزه بود و هر سنگ‌ریزه بر سر و پیکر یک نفر فرود می‌آمد وی را نابود می‌کرد<ref>جامع‌البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۹۰؛ مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۸۴۲.</ref>. گفته‌اند: وقتی ابرهه چنین دید پا به فرار گذاشت؛ امّا یکی از سنگ‌ها به او اصابت کرد و بر اثر آن به تدریج گوشت بدنش ریخت و از آن چرک و [[خون]] خارج شد<ref> السیرة‌النبویه، ج ۱، ص۵۴؛ جامع البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۹۱.</ref>. به نقلی، [[دست]] و پایش جدا شد<ref> بحارالانوار، ج ۱۵، ص۷۴.</ref> تا به [[یمن]] رسید و درحالی نابود شد که سینه و قلبش شکافته<ref> السیره‌النبویه، ج ۱، ص۵۴؛ مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۲۳.</ref> و شکمش پاره شده بود<ref> مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۲۳.</ref> و به قولی، در بین راه در میان [[قبیله]] خَثْعَمْ هلاک شد<ref>الدرالمنثور، ج ۸، ص۶۳۲.</ref>. به نقلی، مرغان [[ابابیل]]، شبانه اصحاب فیل را [[هدف]] قرار دادند و صبح که [[عبدالمطلب]] [[آگاه]] شد، همگی را نابود شده یافت<ref>الدرالمنثور، ج ۸،، ص۶۲۸.</ref>. گفته شده: در بدن هریک از سپاهیان پس از اصابت سنگریزه، خارشی پدید می‌آمد و و بر اثر خاراندن، گوشتش می‌ریخت<ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۸۲۴؛ الدرالمنثور، ج ۸، ص۶۲۹.</ref>. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: پس از آنکه اصحاب فیل هدف سنگریزه قرار گرفتند [[بیماری]] آبله در میانشان شایع شد و نابودشان کرد و تا آن [[زمان]]، چنان مرضی در آنجا دیده نشده بود<ref>الکافی، ج ۸، ص۸۴.</ref>. گفته شده: چون [[ابرهه]] دید در سپاهش بیماری وبا پدید آمده و بیشتر آنان را از بین برد، ناچار شد به سرعت بازگردد و در برگشت به [[یمن]] نیز بسیاری از لشکریانش در میان راه از بین رفتند و خود ابرهه نیز که به این بیماری [[مبتلا]] شده بود، به زحمت توانست خود را به [[صنعا]] برساند و چون به آنجا رسید [[جان]] سپرد<ref>المفصل، ج ۳، ص۵۱۶.</ref>. به نقلی، فقط یک نفر توانسته بود [[نجات]] یابد و خود را به [[نجاشی]] [[پادشاه]] [[حبشه]] برساند. او هم پس از گزارش دادن نابودی [[سپاه]]، با سنگریزه یکی از همان مرغان که [[مأمور]] تعقیب او بود در حضور نجاشی نابود شد<ref>روح المعانی، مج ۱۶، ج ۳۰، ص۴۲۴.</ref>. به نقل [[سیوطی]] از محمّد بن‌ کَعب قُرَظی دو فیل در این حمله شرکت داشتند که یکی سالم ماند و دیگری نابود شد<ref> الدرالمنثور، ج ۸، ص۶۳۲.</ref>.<ref>[[محمد خراسانی\|خراسانی، محمد]]، [[اصحاب فیل (مقاله)\|مقاله «اصحاب فیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ص۴۳۹؛ [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[قصه‌های قرآن (کتاب)\|قصه‌های قرآن]] ص۵۳۳؛ [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۱۱۴.</ref>

	== تقارن [[عذاب]] اصحاب فیل با [[ولادت پیامبر خاتم]]{{صل}} ==		== تقارن [[عذاب]] اصحاب فیل با [[ولادت پیامبر خاتم]]{{صل}} ==

Bahmani: /* حرکت سپاه ابرهه، وقایع آن و نابودی */

2025-11-25T05:05:03Z

حرکت سپاه ابرهه، وقایع آن و نابودی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۵
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	[[امام صادق]]{{ع}} در این زمینه فرمود: "زمانی که [[امیر]] [[حبشه]] [[لشکر]] خود را همراه پیلان به سوی مکه فرستاد تا [[خانه کعبه]] را خراب کند، شتران عبدالمطلب را بردند. این خبر به عبدالمطلب رسید؛ نزد امیر [[حبشه]] آمد و برای [[دربان]] [[امیر]] درخواست خود را مطرح کرد و او به [[ابرهه]] گفت: این [[عبدالمطلب بن هاشم]] است؛ تقاضا دارد شترانی را که [[لشکر]] تو برده‌اند، به او بازگردانی. [[پادشاه]] حبشه [[تعجب]] کرد و به اصحابش گفت: این [[مرد]] [[رئیس]] و پیشوای قومی است که من برای خراب کردن خانه‌ای که عبادتش می‌کنند آمده‌ام و او [[آزادی]] شترانش را از من می‌خواهد. اگر او از من می‌خواست از خراب کردن [[کعبه]] [[دست]] بردارم، می‌پذیرفتم. شترانش را به او برگردانید. [[عبدالمطلب]] که از طریق مترجم از سخن [[ابرهه]] مطلع شد گفت: {{متن حدیث\|أَنَا رَبُّ الْإِبِلِ وَ لِهَذَا الْبَیتِ رَبٌّ یمْنَعُهُ}}: من صاحب شتران هستم و [[خانه]] صاحبی دارد که آن را نگه می‌دارد.		[[امام صادق]]{{ع}} در این زمینه فرمود: "زمانی که [[امیر]] [[حبشه]] [[لشکر]] خود را همراه پیلان به سوی مکه فرستاد تا [[خانه کعبه]] را خراب کند، شتران عبدالمطلب را بردند. این خبر به عبدالمطلب رسید؛ نزد امیر [[حبشه]] آمد و برای [[دربان]] [[امیر]] درخواست خود را مطرح کرد و او به [[ابرهه]] گفت: این [[عبدالمطلب بن هاشم]] است؛ تقاضا دارد شترانی را که [[لشکر]] تو برده‌اند، به او بازگردانی. [[پادشاه]] حبشه [[تعجب]] کرد و به اصحابش گفت: این [[مرد]] [[رئیس]] و پیشوای قومی است که من برای خراب کردن خانه‌ای که عبادتش می‌کنند آمده‌ام و او [[آزادی]] شترانش را از من می‌خواهد. اگر او از من می‌خواست از خراب کردن [[کعبه]] [[دست]] بردارم، می‌پذیرفتم. شترانش را به او برگردانید. [[عبدالمطلب]] که از طریق مترجم از سخن [[ابرهه]] مطلع شد گفت: {{متن حدیث\|أَنَا رَبُّ الْإِبِلِ وَ لِهَذَا الْبَیتِ رَبٌّ یمْنَعُهُ}}: من صاحب شتران هستم و [[خانه]] صاحبی دارد که آن را نگه می‌دارد.

	عبدالمطلب به جانب منزلش باز می‌گشت که با فیلی محمودنامیده گفت: تو را آورده‌اند تا خانه پروردگارت را خراب کنی! آیا چنین کاری را انجام می‌دهی؟ فیل با سر اشاره کرد: نه، عبدالمطلب به منزلش مراجعت کرد. صبح [[روز]] بعد فیل از رفتن به [[حرم]]<ref>لازم به یادآوری است که ما در محدوده مکه چهار عنوان داریم که هر یک احکام خاصی دارد و گاهی با هم اشتباه می‌شود: مکه، حرم، مسجدالحرام و کعبه. حرم محدوده‌ای است که در گذشته خارج از شهر مکه بوده است. روز بعد که لشکر ابرهه به طرف مسجدالحرام که کعبه در آن قرار دارد حرکت کردند، قبل از رسیدن به منطقه منا، در وادی مُحَسِّر فیل ابرهه از حرکت باز ماند؛ به همین جهت وادی مُحَسِّر نامیده شده است (محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۱۸، ص۱۳۰). وادی مّحَسِّر جزو حرم است و بین مشعرالحرام و منا قرار دارد. فیل از نزدیک شدن به حرم امتناع کرد و لشکر گرفتار عذاب الهی شد (احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۱، ص۷۵).</ref> سر باز زد. عبدالمطلب به یکی از غلامانش گفت: بالای [[کوه]] رو و بنگر چه می‌بینی. گفت: یک سیاهی از طرف دریا می‌بینم. گفت: چشمت همه آنها را تشخیص می‌دهد؟ گفت: نه، ولی نزدیک است سیاهی برسد. چون نزدیک شد، گفت: پرنده‌های بسیاری است که آنها را نمی‌شناسم و هر یک از آنها سنگی به اندازه سنگی که با پشت ناخن می‌پرانند یا کوچک‌تر در منقار دارد. [[عبدالمطلب]] گفت: به [[پروردگار]] عبدالمطلب، جز این [[قوم]] را نخواهند. آنها بالای سر همه [[لشکر]] قرار گرفتند و سنگریزه را انداختند. هر سنگریزه بر سر مردی فرود آمد و از نشیمنگاهش خارج شد و او را کشت. از آن لشکر جز یک مرد [[جان]] سالم به در [[نبرد]] که رفت و گزارش حادثه را به [[مردم]] داد. چون گزارش او تمام شد، یکی از همان پرندگان، سنگریزه را افکند و او را هم بکشت<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۴۷ و ج۴، ص۲۱۷؛ همو، اصول کافی (ترجمه: سیدجواد مصطفوی)، ج۲، ص۳۳۸.</ref>.<ref>علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص۱۹۲؛ [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۱۱۴.</ref>		عبدالمطلب به جانب منزلش باز می‌گشت که با فیلی محمودنامیده گفت: تو را آورده‌اند تا خانه پروردگارت را خراب کنی! آیا چنین کاری را انجام می‌دهی؟ فیل با سر اشاره کرد: نه، عبدالمطلب به منزلش مراجعت کرد. صبح [[روز]] بعد فیل از رفتن به [[حرم]]<ref>لازم به یادآوری است که ما در محدوده مکه چهار عنوان داریم که هر یک احکام خاصی دارد و گاهی با هم اشتباه می‌شود: مکه، حرم، مسجدالحرام و کعبه. حرم محدوده‌ای است که در گذشته خارج از شهر مکه بوده است. روز بعد که لشکر ابرهه به طرف مسجدالحرام که کعبه در آن قرار دارد حرکت کردند، قبل از رسیدن به منطقه منا، در وادی مُحَسِّر فیل ابرهه از حرکت باز ماند؛ به همین جهت وادی مُحَسِّر نامیده شده است (محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۱۸، ص۱۳۰). وادی مّحَسِّر جزو حرم است و بین مشعرالحرام و منا قرار دارد. فیل از نزدیک شدن به حرم امتناع کرد و لشکر گرفتار عذاب الهی شد (احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۱، ص۷۵).</ref> سر باز زد. عبدالمطلب به یکی از غلامانش گفت: بالای [[کوه]] رو و بنگر چه می‌بینی. گفت: یک سیاهی از طرف دریا می‌بینم. گفت: چشمت همه آنها را تشخیص می‌دهد؟ گفت: نه، ولی نزدیک است سیاهی برسد. چون نزدیک شد، گفت: پرنده‌های بسیاری است که آنها را نمی‌شناسم و هر یک از آنها سنگی به اندازه سنگی که با پشت ناخن می‌پرانند یا کوچک‌تر در منقار دارد. [[عبدالمطلب]] گفت: به [[پروردگار]] عبدالمطلب، جز این [[قوم]] را نخواهند. آنها بالای سر همه [[لشکر]] قرار گرفتند و سنگریزه را انداختند. هر سنگریزه بر سر مردی فرود آمد و از نشیمنگاهش خارج شد و او را کشت. از آن لشکر جز یک مرد [[جان]] سالم به در [[نبرد]] که رفت و گزارش حادثه را به [[مردم]] داد. چون گزارش او تمام شد، یکی از همان پرندگان، سنگریزه را افکند و او را هم بکشت<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۴۷ و ج۴، ص۲۱۷؛ همو، اصول کافی (ترجمه: سیدجواد مصطفوی)، ج۲، ص۳۳۸.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص۱۹۲؛ [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۱۱۴.</ref>

	== [[سوره فیل]] ==		== [[سوره فیل]] ==

Bahmani: /* حرکت سپاه ابرهه، وقایع آن و نابودی */

2025-11-25T05:04:46Z

حرکت سپاه ابرهه، وقایع آن و نابودی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۴
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	[[امام صادق]]{{ع}} در این زمینه فرمود: "زمانی که [[امیر]] [[حبشه]] [[لشکر]] خود را همراه پیلان به سوی مکه فرستاد تا [[خانه کعبه]] را خراب کند، شتران عبدالمطلب را بردند. این خبر به عبدالمطلب رسید؛ نزد امیر [[حبشه]] آمد و برای [[دربان]] [[امیر]] درخواست خود را مطرح کرد و او به [[ابرهه]] گفت: این [[عبدالمطلب بن هاشم]] است؛ تقاضا دارد شترانی را که [[لشکر]] تو برده‌اند، به او بازگردانی. [[پادشاه]] حبشه [[تعجب]] کرد و به اصحابش گفت: این [[مرد]] [[رئیس]] و پیشوای قومی است که من برای خراب کردن خانه‌ای که عبادتش می‌کنند آمده‌ام و او [[آزادی]] شترانش را از من می‌خواهد. اگر او از من می‌خواست از خراب کردن [[کعبه]] [[دست]] بردارم، می‌پذیرفتم. شترانش را به او برگردانید. [[عبدالمطلب]] که از طریق مترجم از سخن [[ابرهه]] مطلع شد گفت: {{متن حدیث\|أَنَا رَبُّ الْإِبِلِ وَ لِهَذَا الْبَیتِ رَبٌّ یمْنَعُهُ}}: من صاحب شتران هستم و [[خانه]] صاحبی دارد که آن را نگه می‌دارد.		[[امام صادق]]{{ع}} در این زمینه فرمود: "زمانی که [[امیر]] [[حبشه]] [[لشکر]] خود را همراه پیلان به سوی مکه فرستاد تا [[خانه کعبه]] را خراب کند، شتران عبدالمطلب را بردند. این خبر به عبدالمطلب رسید؛ نزد امیر [[حبشه]] آمد و برای [[دربان]] [[امیر]] درخواست خود را مطرح کرد و او به [[ابرهه]] گفت: این [[عبدالمطلب بن هاشم]] است؛ تقاضا دارد شترانی را که [[لشکر]] تو برده‌اند، به او بازگردانی. [[پادشاه]] حبشه [[تعجب]] کرد و به اصحابش گفت: این [[مرد]] [[رئیس]] و پیشوای قومی است که من برای خراب کردن خانه‌ای که عبادتش می‌کنند آمده‌ام و او [[آزادی]] شترانش را از من می‌خواهد. اگر او از من می‌خواست از خراب کردن [[کعبه]] [[دست]] بردارم، می‌پذیرفتم. شترانش را به او برگردانید. [[عبدالمطلب]] که از طریق مترجم از سخن [[ابرهه]] مطلع شد گفت: {{متن حدیث\|أَنَا رَبُّ الْإِبِلِ وَ لِهَذَا الْبَیتِ رَبٌّ یمْنَعُهُ}}: من صاحب شتران هستم و [[خانه]] صاحبی دارد که آن را نگه می‌دارد.

	عبدالمطلب به جانب منزلش باز می‌گشت که با فیلی محمودنامیده گفت: تو را آورده‌اند تا خانه پروردگارت را خراب کنی! آیا چنین کاری را انجام می‌دهی؟ فیل با سر اشاره کرد: نه، عبدالمطلب به منزلش مراجعت کرد. صبح [[روز]] بعد فیل از رفتن به [[حرم]]<ref>لازم به یادآوری است که ما در محدوده مکه چهار عنوان داریم که هر یک احکام خاصی دارد و گاهی با هم اشتباه می‌شود: مکه، حرم، مسجدالحرام و کعبه. حرم محدوده‌ای است که در گذشته خارج از شهر مکه بوده است. روز بعد که لشکر ابرهه به طرف مسجدالحرام که کعبه در آن قرار دارد حرکت کردند، قبل از رسیدن به منطقه منا، در وادی مُحَسِّر فیل ابرهه از حرکت باز ماند؛ به همین جهت وادی مُحَسِّر نامیده شده است (محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۱۸، ص۱۳۰). وادی مّحَسِّر جزو حرم است و بین مشعرالحرام و منا قرار دارد. فیل از نزدیک شدن به حرم امتناع کرد و لشکر گرفتار عذاب الهی شد (احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۱، ص۷۵).</ref> سر باز زد. عبدالمطلب به یکی از غلامانش گفت: بالای [[کوه]] رو و بنگر چه می‌بینی. گفت: یک سیاهی از طرف دریا می‌بینم. گفت: چشمت همه آنها را تشخیص می‌دهد؟ گفت: نه، ولی نزدیک است سیاهی برسد. چون نزدیک شد، گفت: پرنده‌های بسیاری است که آنها را نمی‌شناسم و هر یک از آنها سنگی به اندازه سنگی که با پشت ناخن می‌پرانند یا کوچک‌تر در منقار دارد. [[عبدالمطلب]] گفت: به [[پروردگار]] عبدالمطلب، جز این [[قوم]] را نخواهند. آنها بالای سر همه [[لشکر]] قرار گرفتند و سنگریزه را انداختند. هر سنگریزه بر سر مردی فرود آمد و از نشیمنگاهش خارج شد و او را کشت. از آن لشکر جز یک مرد [[جان]] سالم به در [[نبرد]] که رفت و گزارش حادثه را به [[مردم]] داد. چون گزارش او تمام شد، یکی از همان پرندگان، سنگریزه را افکند و او را هم بکشت<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۴۷ و ج۴، ص۲۱۷؛ همو، اصول کافی (ترجمه: سیدجواد مصطفوی)، ج۲، ص۳۳۸.</ref>.<ref>اکبر ذاکری، ~~علی،~~ [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ~~ص۱۹۲~~.</ref>		عبدالمطلب به جانب منزلش باز می‌گشت که با فیلی محمودنامیده گفت: تو را آورده‌اند تا خانه پروردگارت را خراب کنی! آیا چنین کاری را انجام می‌دهی؟ فیل با سر اشاره کرد: نه، عبدالمطلب به منزلش مراجعت کرد. صبح [[روز]] بعد فیل از رفتن به [[حرم]]<ref>لازم به یادآوری است که ما در محدوده مکه چهار عنوان داریم که هر یک احکام خاصی دارد و گاهی با هم اشتباه می‌شود: مکه، حرم، مسجدالحرام و کعبه. حرم محدوده‌ای است که در گذشته خارج از شهر مکه بوده است. روز بعد که لشکر ابرهه به طرف مسجدالحرام که کعبه در آن قرار دارد حرکت کردند، قبل از رسیدن به منطقه منا، در وادی مُحَسِّر فیل ابرهه از حرکت باز ماند؛ به همین جهت وادی مُحَسِّر نامیده شده است (محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۱۸، ص۱۳۰). وادی مّحَسِّر جزو حرم است و بین مشعرالحرام و منا قرار دارد. فیل از نزدیک شدن به حرم امتناع کرد و لشکر گرفتار عذاب الهی شد (احمد بن یحیی بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۱، ص۷۵).</ref> سر باز زد. عبدالمطلب به یکی از غلامانش گفت: بالای [[کوه]] رو و بنگر چه می‌بینی. گفت: یک سیاهی از طرف دریا می‌بینم. گفت: چشمت همه آنها را تشخیص می‌دهد؟ گفت: نه، ولی نزدیک است سیاهی برسد. چون نزدیک شد، گفت: پرنده‌های بسیاری است که آنها را نمی‌شناسم و هر یک از آنها سنگی به اندازه سنگی که با پشت ناخن می‌پرانند یا کوچک‌تر در منقار دارد. [[عبدالمطلب]] گفت: به [[پروردگار]] عبدالمطلب، جز این [[قوم]] را نخواهند. آنها بالای سر همه [[لشکر]] قرار گرفتند و سنگریزه را انداختند. هر سنگریزه بر سر مردی فرود آمد و از نشیمنگاهش خارج شد و او را کشت. از آن لشکر جز یک مرد [[جان]] سالم به در [[نبرد]] که رفت و گزارش حادثه را به [[مردم]] داد. چون گزارش او تمام شد، یکی از همان پرندگان، سنگریزه را افکند و او را هم بکشت<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۴۷ و ج۴، ص۲۱۷؛ همو، اصول کافی (ترجمه: سیدجواد مصطفوی)، ج۲، ص۳۳۸.</ref>.<ref>علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص۱۹۲؛ [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۱۱۴.</ref>

	== [[سوره فیل]] ==		== [[سوره فیل]] ==

Bahmani: /* علل حمله ابرهه برای نابودی کعبه */

2025-11-25T05:04:02Z

علل حمله ابرهه برای نابودی کعبه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۴
خط ۸:		خط ۸:

	== علل [[حمله ابرهه]] برای نابودی کعبه ==		== علل [[حمله ابرهه]] برای نابودی کعبه ==
	ابرهه از اینکه کعبه مورد توجه ویژه [[مردم]] بود و [[زیارت]] آن، [[قدرت]] و [[شوکت]] [[مکّه]] را در پی داشت ناخشنود بود و تصمیم گرفت مردم را به جای مکّه، متوجّه یمن کند. انگیزه او در این تهاجم را گسترش [[سلطه]] و نفوذ [[حبشه]] و [[امپراتوری روم]] و [[تسلط]] آنها بر همه سرزمین‌های عربی مانند مکّه، ایجاد پایگاهی در برابر امپراتوری [[ایران]] و حذف واسطه‌گری ساسانیان در روابط تجاری میان [[روم]] با سیلان و هند دانسته‌اند<ref> المفصل، ج ۳، ص۵۱۷ ـ ۵۱۸؛ پرتوی از قرآن، ق. ۲، ج ۳۰، ص۲۶۰ ـ ۲۶۱.</ref>. وی در پی این تصمیم، کلیسایی باشکوه به نام "قُلَّیْس" در صَنعا بنا کرد و از مردم خواست تا به جای کعبه، به زیارت آن بروند<ref>جامع البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۸۶؛ مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۲۲.</ref>. خبر تأسیس این کلیسا عرب‌ها را بسیار [[خشمگین]] ساخت، به‌طوری‌ که گفته‌اند: یکی از آنها خود را به قلّیس رساند و آن را [[آلوده]] ساخت<ref>السیره‌النبویه، ج ۱، ص۴۵؛ تاریخ طبری، ج ۱، ص۴۴۰.</ref> و یکی از فرستادگان ابرهه به نام محمّد بن‌ خُزاعی که برای فراخوانی مردم به [[زیارت]] قلّیس به میان [[عرب‌ها]] رفته بود، به دست آنان کشته شد<ref> تاریخ طبری، ج ۱، ص۴۴۰؛ جامع البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۸۷.</ref>. برخی گفته‌اند: گروهی از [[قریش]] در راه تجارتشان، کنار یکی از معابد [[مسیحیان]] فرود آمده، برای پختن غذا آتشی برافروختند و باد، [[آتش]] را در [[معبد]] افکند و آن را سوزاند<ref>المفصل، ج ۳، ص۵۱۰، ۵۱۲؛ [[مجمع البیان]]، ج ۱۰، ص۸۲۴.</ref>. این عوامل [[خشم]] [[ابرهه]] را برانگیخت و فهمید که با بودن [[کعبه]]، نمی‌تواند [[مردم]] را از [[مکّه]] متوجه [[یمن]] کند و به اهداف خود برسد، ازاین‌رو تصمیم گرفت کعبه را ویران کند<ref>[[محمد خراسانی\|خراسانی، محمد]]، [[اصحاب فیل (مقاله)\|مقاله «اصحاب فیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ص۴۳۹؛ [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[قصه‌های قرآن (کتاب)\|قصه‌های قرآن]] ~~ص۵۲۹~~.</ref>.		ابرهه از اینکه کعبه مورد توجه ویژه [[مردم]] بود و [[زیارت]] آن، [[قدرت]] و [[شوکت]] [[مکّه]] را در پی داشت ناخشنود بود و تصمیم گرفت مردم را به جای مکّه، متوجّه یمن کند. انگیزه او در این تهاجم را گسترش [[سلطه]] و نفوذ [[حبشه]] و [[امپراتوری روم]] و [[تسلط]] آنها بر همه سرزمین‌های عربی مانند مکّه، ایجاد پایگاهی در برابر امپراتوری [[ایران]] و حذف واسطه‌گری ساسانیان در روابط تجاری میان [[روم]] با سیلان و هند دانسته‌اند<ref> المفصل، ج ۳، ص۵۱۷ ـ ۵۱۸؛ پرتوی از قرآن، ق. ۲، ج ۳۰، ص۲۶۰ ـ ۲۶۱.</ref>. وی در پی این تصمیم، کلیسایی باشکوه به نام "قُلَّیْس" در صَنعا بنا کرد و از مردم خواست تا به جای کعبه، به زیارت آن بروند<ref>جامع البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۸۶؛ مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۲۲.</ref>. خبر تأسیس این کلیسا عرب‌ها را بسیار [[خشمگین]] ساخت، به‌طوری‌ که گفته‌اند: یکی از آنها خود را به قلّیس رساند و آن را [[آلوده]] ساخت<ref>السیره‌النبویه، ج ۱، ص۴۵؛ تاریخ طبری، ج ۱، ص۴۴۰.</ref> و یکی از فرستادگان ابرهه به نام محمّد بن‌ خُزاعی که برای فراخوانی مردم به [[زیارت]] قلّیس به میان [[عرب‌ها]] رفته بود، به دست آنان کشته شد<ref> تاریخ طبری، ج ۱، ص۴۴۰؛ جامع البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۸۷.</ref>. برخی گفته‌اند: گروهی از [[قریش]] در راه تجارتشان، کنار یکی از معابد [[مسیحیان]] فرود آمده، برای پختن غذا آتشی برافروختند و باد، [[آتش]] را در [[معبد]] افکند و آن را سوزاند<ref>المفصل، ج ۳، ص۵۱۰، ۵۱۲؛ [[مجمع البیان]]، ج ۱۰، ص۸۲۴.</ref>. این عوامل [[خشم]] [[ابرهه]] را برانگیخت و فهمید که با بودن [[کعبه]]، نمی‌تواند [[مردم]] را از [[مکّه]] متوجه [[یمن]] کند و به اهداف خود برسد، ازاین‌رو تصمیم گرفت کعبه را ویران کند<ref>[[محمد خراسانی\|خراسانی، محمد]]، [[اصحاب فیل (مقاله)\|مقاله «اصحاب فیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ص۴۳۹؛ [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[قصه‌های قرآن (کتاب)\|قصه‌های قرآن]] ص۵۲۹؛ [[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۱۱۴.</ref>.

	== حرکت [[سپاه]] ابرهه، وقایع آن و نابودی ==		== حرکت [[سپاه]] ابرهه، وقایع آن و نابودی ==

Bahmani: /* چگونگی عذاب ابرهه و سپاهیانش */

2025-11-25T05:01:41Z

چگونگی عذاب ابرهه و سپاهیانش

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۱
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	== چگونگی عذاب [[ابرهه]] و سپاهیانش ==		== چگونگی عذاب [[ابرهه]] و سپاهیانش ==
	درباره جزئیات این عذاب، میان مورّخان و [[مفسران]]، [[اختلافات]] فراوانی وجود دارد؛ نقل شده که در منقار و پاهای هر یک از مرغان [[ابابیل]]، سه سنگ ریزه بود و هر سنگ‌ریزه بر سر و پیکر یک نفر فرود می‌آمد وی را نابود می‌کرد<ref>جامع‌البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۹۰؛ مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۸۴۲.</ref>. گفته‌اند: وقتی ابرهه چنین دید پا به فرار گذاشت؛ امّا یکی از سنگ‌ها به او اصابت کرد و بر اثر آن به تدریج گوشت بدنش ریخت و از آن چرک و [[خون]] خارج شد<ref> السیرة‌النبویه، ج ۱، ص۵۴؛ جامع البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۹۱.</ref>. به نقلی، [[دست]] و پایش جدا شد<ref> بحارالانوار، ج ۱۵، ص۷۴.</ref> تا به [[یمن]] رسید و درحالی نابود شد که سینه و قلبش شکافته<ref> السیره‌النبویه، ج ۱، ص۵۴؛ مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۲۳.</ref> و شکمش پاره شده بود<ref> مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۲۳.</ref> و به قولی، در بین راه در میان [[قبیله]] خَثْعَمْ هلاک شد<ref>الدرالمنثور، ج ۸، ص۶۳۲.</ref>. به نقلی، مرغان [[ابابیل]]، شبانه اصحاب فیل را [[هدف]] قرار دادند و صبح که [[عبدالمطلب]] [[آگاه]] شد، همگی را نابود شده یافت<ref>الدرالمنثور، ج ۸،، ص۶۲۸.</ref>. گفته شده: در بدن هریک از سپاهیان پس از اصابت سنگریزه، خارشی پدید می‌آمد و و بر اثر خاراندن، گوشتش می‌ریخت<ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۸۲۴؛ الدرالمنثور، ج ۸، ص۶۲۹.</ref>. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: پس از آنکه اصحاب فیل هدف سنگریزه قرار گرفتند [[بیماری]] آبله در میانشان شایع شد و نابودشان کرد و تا آن [[زمان]]، چنان مرضی در آنجا دیده نشده بود<ref>الکافی، ج ۸، ص۸۴.</ref>. گفته شده: چون [[ابرهه]] دید در سپاهش بیماری وبا پدید آمده و بیشتر آنان را از بین برد، ناچار شد به سرعت بازگردد و در برگشت به [[یمن]] نیز بسیاری از لشکریانش در میان راه از بین رفتند و خود ابرهه نیز که به این بیماری [[مبتلا]] شده بود، به زحمت توانست خود را به [[صنعا]] برساند و چون به آنجا رسید [[جان]] سپرد<ref>المفصل، ج ۳، ص۵۱۶.</ref>. به نقلی، فقط یک نفر توانسته بود [[نجات]] یابد و خود را به [[نجاشی]] [[پادشاه]] [[حبشه]] برساند. او هم پس از گزارش دادن نابودی [[سپاه]]، با سنگریزه یکی از همان مرغان که [[مأمور]] تعقیب او بود در حضور نجاشی نابود شد<ref>روح المعانی، مج ۱۶، ج ۳۰، ص۴۲۴.</ref>. به نقل [[سیوطی]] از محمّد بن‌ کَعب قُرَظی دو فیل در این حمله شرکت داشتند که یکی سالم ماند و دیگری نابود شد<ref> الدرالمنثور، ج ۸، ص۶۳۲.</ref><ref>[[محمد خراسانی\|خراسانی، محمد]]، [[اصحاب فیل (مقاله)\|مقاله «اصحاب فیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ~~ص۴۳۹~~.</ref>		درباره جزئیات این عذاب، میان مورّخان و [[مفسران]]، [[اختلافات]] فراوانی وجود دارد؛ نقل شده که در منقار و پاهای هر یک از مرغان [[ابابیل]]، سه سنگ ریزه بود و هر سنگ‌ریزه بر سر و پیکر یک نفر فرود می‌آمد وی را نابود می‌کرد<ref>جامع‌البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۹۰؛ مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۸۴۲.</ref>. گفته‌اند: وقتی ابرهه چنین دید پا به فرار گذاشت؛ امّا یکی از سنگ‌ها به او اصابت کرد و بر اثر آن به تدریج گوشت بدنش ریخت و از آن چرک و [[خون]] خارج شد<ref> السیرة‌النبویه، ج ۱، ص۵۴؛ جامع البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۹۱.</ref>. به نقلی، [[دست]] و پایش جدا شد<ref> بحارالانوار، ج ۱۵، ص۷۴.</ref> تا به [[یمن]] رسید و درحالی نابود شد که سینه و قلبش شکافته<ref> السیره‌النبویه، ج ۱، ص۵۴؛ مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۲۳.</ref> و شکمش پاره شده بود<ref> مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۲۳.</ref> و به قولی، در بین راه در میان [[قبیله]] خَثْعَمْ هلاک شد<ref>الدرالمنثور، ج ۸، ص۶۳۲.</ref>. به نقلی، مرغان [[ابابیل]]، شبانه اصحاب فیل را [[هدف]] قرار دادند و صبح که [[عبدالمطلب]] [[آگاه]] شد، همگی را نابود شده یافت<ref>الدرالمنثور، ج ۸،، ص۶۲۸.</ref>. گفته شده: در بدن هریک از سپاهیان پس از اصابت سنگریزه، خارشی پدید می‌آمد و و بر اثر خاراندن، گوشتش می‌ریخت<ref>مجمع‌البیان، ج ۱۰، ص۸۲۴؛ الدرالمنثور، ج ۸، ص۶۲۹.</ref>. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: پس از آنکه اصحاب فیل هدف سنگریزه قرار گرفتند [[بیماری]] آبله در میانشان شایع شد و نابودشان کرد و تا آن [[زمان]]، چنان مرضی در آنجا دیده نشده بود<ref>الکافی، ج ۸، ص۸۴.</ref>. گفته شده: چون [[ابرهه]] دید در سپاهش بیماری وبا پدید آمده و بیشتر آنان را از بین برد، ناچار شد به سرعت بازگردد و در برگشت به [[یمن]] نیز بسیاری از لشکریانش در میان راه از بین رفتند و خود ابرهه نیز که به این بیماری [[مبتلا]] شده بود، به زحمت توانست خود را به [[صنعا]] برساند و چون به آنجا رسید [[جان]] سپرد<ref>المفصل، ج ۳، ص۵۱۶.</ref>. به نقلی، فقط یک نفر توانسته بود [[نجات]] یابد و خود را به [[نجاشی]] [[پادشاه]] [[حبشه]] برساند. او هم پس از گزارش دادن نابودی [[سپاه]]، با سنگریزه یکی از همان مرغان که [[مأمور]] تعقیب او بود در حضور نجاشی نابود شد<ref>روح المعانی، مج ۱۶، ج ۳۰، ص۴۲۴.</ref>. به نقل [[سیوطی]] از محمّد بن‌ کَعب قُرَظی دو فیل در این حمله شرکت داشتند که یکی سالم ماند و دیگری نابود شد<ref> الدرالمنثور، ج ۸، ص۶۳۲.</ref><ref>[[محمد خراسانی\|خراسانی، محمد]]، [[اصحاب فیل (مقاله)\|مقاله «اصحاب فیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ص۴۳۹؛ [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[قصه‌های قرآن (کتاب)\|قصه‌های قرآن]] ص۵۳۳.</ref>

	== تقارن [[عذاب]] اصحاب فیل با [[ولادت پیامبر خاتم]]{{صل}} ==		== تقارن [[عذاب]] اصحاب فیل با [[ولادت پیامبر خاتم]]{{صل}} ==

Bahmani: /* علل حمله ابرهه برای نابودی کعبه */

2025-11-25T05:00:51Z

علل حمله ابرهه برای نابودی کعبه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۰
خط ۸:		خط ۸:

	== علل [[حمله ابرهه]] برای نابودی کعبه ==		== علل [[حمله ابرهه]] برای نابودی کعبه ==
	ابرهه از اینکه کعبه مورد توجه ویژه [[مردم]] بود و [[زیارت]] آن، [[قدرت]] و [[شوکت]] [[مکّه]] را در پی داشت ناخشنود بود و تصمیم گرفت مردم را به جای مکّه، متوجّه یمن کند. انگیزه او در این تهاجم را گسترش [[سلطه]] و نفوذ [[حبشه]] و [[امپراتوری روم]] و [[تسلط]] آنها بر همه سرزمین‌های عربی مانند مکّه، ایجاد پایگاهی در برابر امپراتوری [[ایران]] و حذف واسطه‌گری ساسانیان در روابط تجاری میان [[روم]] با سیلان و هند دانسته‌اند<ref> المفصل، ج ۳، ص۵۱۷ ـ ۵۱۸؛ پرتوی از قرآن، ق. ۲، ج ۳۰، ص۲۶۰ ـ ۲۶۱.</ref>. وی در پی این تصمیم، کلیسایی باشکوه به نام "قُلَّیْس" در صَنعا بنا کرد و از مردم خواست تا به جای کعبه، به زیارت آن بروند<ref>جامع البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۸۶؛ مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۲۲.</ref>. خبر تأسیس این کلیسا عرب‌ها را بسیار [[خشمگین]] ساخت، به‌طوری‌ که گفته‌اند: یکی از آنها خود را به قلّیس رساند و آن را [[آلوده]] ساخت<ref>السیره‌النبویه، ج ۱، ص۴۵؛ تاریخ طبری، ج ۱، ص۴۴۰.</ref> و یکی از فرستادگان ابرهه به نام محمّد بن‌ خُزاعی که برای فراخوانی مردم به [[زیارت]] قلّیس به میان [[عرب‌ها]] رفته بود، به دست آنان کشته شد<ref> تاریخ طبری، ج ۱، ص۴۴۰؛ جامع البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۸۷.</ref>. برخی گفته‌اند: گروهی از [[قریش]] در راه تجارتشان، کنار یکی از معابد [[مسیحیان]] فرود آمده، برای پختن غذا آتشی برافروختند و باد، [[آتش]] را در [[معبد]] افکند و آن را سوزاند<ref>المفصل، ج ۳، ص۵۱۰، ۵۱۲؛ [[مجمع البیان]]، ج ۱۰، ص۸۲۴.</ref>. این عوامل [[خشم]] [[ابرهه]] را برانگیخت و فهمید که با بودن [[کعبه]]، نمی‌تواند [[مردم]] را از [[مکّه]] متوجه [[یمن]] کند و به اهداف خود برسد، ازاین‌رو تصمیم گرفت کعبه را ویران کند<ref>[[محمد خراسانی\|خراسانی، محمد]]، [[اصحاب فیل (مقاله)\|مقاله «اصحاب فیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ~~ص۴۳۹~~.</ref>.		ابرهه از اینکه کعبه مورد توجه ویژه [[مردم]] بود و [[زیارت]] آن، [[قدرت]] و [[شوکت]] [[مکّه]] را در پی داشت ناخشنود بود و تصمیم گرفت مردم را به جای مکّه، متوجّه یمن کند. انگیزه او در این تهاجم را گسترش [[سلطه]] و نفوذ [[حبشه]] و [[امپراتوری روم]] و [[تسلط]] آنها بر همه سرزمین‌های عربی مانند مکّه، ایجاد پایگاهی در برابر امپراتوری [[ایران]] و حذف واسطه‌گری ساسانیان در روابط تجاری میان [[روم]] با سیلان و هند دانسته‌اند<ref> المفصل، ج ۳، ص۵۱۷ ـ ۵۱۸؛ پرتوی از قرآن، ق. ۲، ج ۳۰، ص۲۶۰ ـ ۲۶۱.</ref>. وی در پی این تصمیم، کلیسایی باشکوه به نام "قُلَّیْس" در صَنعا بنا کرد و از مردم خواست تا به جای کعبه، به زیارت آن بروند<ref>جامع البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۸۶؛ مجمع البیان، ج ۱۰، ص۸۲۲.</ref>. خبر تأسیس این کلیسا عرب‌ها را بسیار [[خشمگین]] ساخت، به‌طوری‌ که گفته‌اند: یکی از آنها خود را به قلّیس رساند و آن را [[آلوده]] ساخت<ref>السیره‌النبویه، ج ۱، ص۴۵؛ تاریخ طبری، ج ۱، ص۴۴۰.</ref> و یکی از فرستادگان ابرهه به نام محمّد بن‌ خُزاعی که برای فراخوانی مردم به [[زیارت]] قلّیس به میان [[عرب‌ها]] رفته بود، به دست آنان کشته شد<ref> تاریخ طبری، ج ۱، ص۴۴۰؛ جامع البیان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص۳۸۷.</ref>. برخی گفته‌اند: گروهی از [[قریش]] در راه تجارتشان، کنار یکی از معابد [[مسیحیان]] فرود آمده، برای پختن غذا آتشی برافروختند و باد، [[آتش]] را در [[معبد]] افکند و آن را سوزاند<ref>المفصل، ج ۳، ص۵۱۰، ۵۱۲؛ [[مجمع البیان]]، ج ۱۰، ص۸۲۴.</ref>. این عوامل [[خشم]] [[ابرهه]] را برانگیخت و فهمید که با بودن [[کعبه]]، نمی‌تواند [[مردم]] را از [[مکّه]] متوجه [[یمن]] کند و به اهداف خود برسد، ازاین‌رو تصمیم گرفت کعبه را ویران کند<ref>[[محمد خراسانی\|خراسانی، محمد]]، [[اصحاب فیل (مقاله)\|مقاله «اصحاب فیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ص۴۳۹؛ [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[قصه‌های قرآن (کتاب)\|قصه‌های قرآن]] ص۵۲۹.</ref>.

	== حرکت [[سپاه]] ابرهه، وقایع آن و نابودی ==		== حرکت [[سپاه]] ابرهه، وقایع آن و نابودی ==

Bahmani: /* جستارهای وابسته */

2025-11-25T05:00:16Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۰
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	{{مدخل وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	# [[عبدالمطلب]]		# [[عبدالمطلب]]
	~~# [[اصحاب فیل]]~~
	# [[عام الفیل]]		# [[عام الفیل]]
	# [[ابرهه حبشی]]		# [[ابرهه حبشی]]