اصل صحت در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'لیکن' به 'لکن'

2025-05-29T20:32:08Z

جایگزینی متن - 'لیکن' به 'لکن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۲
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	==حدود و شرایط جریان [[اصل صحت]] (به معنای دوم)==		==حدود و شرایط جریان [[اصل صحت]] (به معنای دوم)==
	برای روشن شدن موارد جریان اصل صحت و شرایط آن ذکر نکاتی لازم است:		برای روشن شدن موارد جریان اصل صحت و شرایط آن ذکر نکاتی لازم است:
	#[[شک]] در صحت گاه از جهت قابلیت فاعل است و گاه از جهت قابلیت مورد و گاه از جهت احتمال نبودن شرط یا وجود مانع؛ برخی [[معتقد]] به شمول اصل صحت نسبت به هر سه مورد هستند؛<ref>فرائد الاصول، ج ۲، ص۷۳۱. </ref> ~~لیکن~~ علاّمه و محقق، قدر مسلّم از جریان اصل صحت را مورد اخیر دانسته و نسبت به مورد اول و دوم آن جاری نمی‌دانند. <ref>تذکره‌الفقهاء، ج ۱، ص۸۷؛ فرائدالاصول، ج ۲، ص۷۲۳. </ref>		#[[شک]] در صحت گاه از جهت قابلیت فاعل است و گاه از جهت قابلیت مورد و گاه از جهت احتمال نبودن شرط یا وجود مانع؛ برخی [[معتقد]] به شمول اصل صحت نسبت به هر سه مورد هستند؛<ref>فرائد الاصول، ج ۲، ص۷۳۱. </ref> لکن علاّمه و محقق، قدر مسلّم از جریان اصل صحت را مورد اخیر دانسته و نسبت به مورد اول و دوم آن جاری نمی‌دانند. <ref>تذکره‌الفقهاء، ج ۱، ص۸۷؛ فرائدالاصول، ج ۲، ص۷۲۳. </ref>
	#شرط دیگر آن است که تحقق اصل عمل، مسلّم و [[محرز]] باشد و فقط [[شک]] در صحت آن داشته باشیم، بنابراین، اگر شک در وجود عمل غیر داریم جای اجرای اصل صحت نیست، ازاین‌رو گفته شده اگر در افعالی که از عناوین قصدی است، شک کنیم به مجرّد احراز صورت ظاهری عمل، اصل صحت جاری نمی‌شود؛ زیرا باید قصد فاعل نیز محرز گردد. <ref>فرائد الاصول، ج ۲، ص۷۲۷؛ القواعد الفقهیه، مکارم، ج ۱، ص۱۲۸. </ref>		#شرط دیگر آن است که تحقق اصل عمل، مسلّم و [[محرز]] باشد و فقط [[شک]] در صحت آن داشته باشیم، بنابراین، اگر شک در وجود عمل غیر داریم جای اجرای اصل صحت نیست، ازاین‌رو گفته شده اگر در افعالی که از عناوین قصدی است، شک کنیم به مجرّد احراز صورت ظاهری عمل، اصل صحت جاری نمی‌شود؛ زیرا باید قصد فاعل نیز محرز گردد. <ref>فرائد الاصول، ج ۲، ص۷۲۷؛ القواعد الفقهیه، مکارم، ج ۱، ص۱۲۸. </ref>
	#صحت هر چیزی به حسب خود آن شی‌ء و به اعتبار آثار آن است، بنابراین، بر اصل صحت در جزء، آثار صحت کلّ مترتب نمی‌شود؛ مثلاً اگر شک در حصول قبول در [[عقد]] بیع داریم، جریان [[اصل صحت]] در ایجاب، به معنای حصول نقل و انتقال نیست؛ زیرا اثر ایجاب صحیح، حصولِ نقل و انتقال نیست، بلکه قابلیت تأثیر در نقل و انتقال (مشروط به انضمام قبول) است<ref>فرائدالاصول، ج ۲، ص۷۲۵؛ مصباح الاصول، ج ۳، ص۳۳۰؛ القواعد الفقهیه، مکارم، ج ۱، ص۱۳۳. </ref>.<ref>[[سید مصطفی اسدی\|اسدی، سید مصطفی]]، [[اصل صحت - محققیان (مقاله)\|مقاله «اصل صحت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۳.</ref>		#صحت هر چیزی به حسب خود آن شی‌ء و به اعتبار آثار آن است، بنابراین، بر اصل صحت در جزء، آثار صحت کلّ مترتب نمی‌شود؛ مثلاً اگر شک در حصول قبول در [[عقد]] بیع داریم، جریان [[اصل صحت]] در ایجاب، به معنای حصول نقل و انتقال نیست؛ زیرا اثر ایجاب صحیح، حصولِ نقل و انتقال نیست، بلکه قابلیت تأثیر در نقل و انتقال (مشروط به انضمام قبول) است<ref>فرائدالاصول، ج ۲، ص۷۲۵؛ مصباح الاصول، ج ۳، ص۳۳۰؛ القواعد الفقهیه، مکارم، ج ۱، ص۱۳۳. </ref>.<ref>[[سید مصطفی اسدی\|اسدی، سید مصطفی]]، [[اصل صحت - محققیان (مقاله)\|مقاله «اصل صحت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۳.</ref>
خط ۷۶:		خط ۷۶:

	برای اصل صحت به شکل اول آن به [[ادله]] فراوانی [[استدلال]] شده است:		برای اصل صحت به شکل اول آن به [[ادله]] فراوانی [[استدلال]] شده است:
	#[[آیات قرآن]]: در [[قرآن کریم]] [[آیات]] زیادی وجود دارد که بر اعتبار اصل صحت دلالت می‌کند: برخی از این آیات از [[گمان]] بد نسبت به دیگران [[نهی]] می‌کند: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ}}<ref>«ای مؤمنان! از بسیاری از گمان‌ها دوری کنید که برخی از گمان‌ها گناه است» سوره حجرات، آیه ۱۲.</ref>. بنابراین باید فعل دیگران را بر [[مباح]] حمل نمود. همچنین در جریان [[داستان افک]] از [[تهمت]] زدن به دیگران و [[بدگمانی]] در موارد [[شک]] نهی نموده است: {{متن قرآن\|لَوْلَا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بِأَنْفُسِهِمْ خَيْرًا وَقَالُوا هَذَا إِفْكٌ مُبِينٌ}}<ref>«از چه رو چون آن را شنیدید مردان و زنان مؤمن نیک‌اندیشی نکردند و نگفتند که این دروغی آشکار است؟» سوره نور، آیه ۱۲.</ref>. همچنین در [[قرآن]] دستور داده شده که با تمام [[مردم]] با [[نیکی]] برخورد کنید: {{متن قرآن\|وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا}}<ref>«و با مردم سخن خوب بگویید» سوره بقره، آیه ۸۳.</ref>. مقصود از «قول» در جمله {{متن قرآن\|قُولُوا}} اعم از سخن و کنایه از مطلق برخورد است؛ خواه با قول باشد یا فعل. برای [[اثبات]] قاعده [[اصل صحت]] به [[آیه]] مورد بحث: {{متن قرآن\|وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا}} [[استدلال]] نموده‌اند. ~~لیکن~~ مفاد آیه اعم از [[مسلمان]] است و نسبت به غیر مسلمان نیز در موردی که آنان به [[قبح]] آن عمل معترفند؛ مانند مشروبات الکلی باید عمل آنان در فرض [[شک]] بر فعل [[مباح]] حمل شود<ref>تفسیر انوار ثقلین، ج۳، ص۴۸۰.</ref>. در [[تفسیر]] این آیه [[امام صادق]]{{ع}} فرموده است: درباره [[مردم]] تا وقتی که [[بدی]] کارشان معلوم نشده جز به خیر سخن مگویید<ref>الکافی، ج۲، ص۱۶۴.</ref>.		#[[آیات قرآن]]: در [[قرآن کریم]] [[آیات]] زیادی وجود دارد که بر اعتبار اصل صحت دلالت می‌کند: برخی از این آیات از [[گمان]] بد نسبت به دیگران [[نهی]] می‌کند: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ}}<ref>«ای مؤمنان! از بسیاری از گمان‌ها دوری کنید که برخی از گمان‌ها گناه است» سوره حجرات، آیه ۱۲.</ref>. بنابراین باید فعل دیگران را بر [[مباح]] حمل نمود. همچنین در جریان [[داستان افک]] از [[تهمت]] زدن به دیگران و [[بدگمانی]] در موارد [[شک]] نهی نموده است: {{متن قرآن\|لَوْلَا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بِأَنْفُسِهِمْ خَيْرًا وَقَالُوا هَذَا إِفْكٌ مُبِينٌ}}<ref>«از چه رو چون آن را شنیدید مردان و زنان مؤمن نیک‌اندیشی نکردند و نگفتند که این دروغی آشکار است؟» سوره نور، آیه ۱۲.</ref>. همچنین در [[قرآن]] دستور داده شده که با تمام [[مردم]] با [[نیکی]] برخورد کنید: {{متن قرآن\|وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا}}<ref>«و با مردم سخن خوب بگویید» سوره بقره، آیه ۸۳.</ref>. مقصود از «قول» در جمله {{متن قرآن\|قُولُوا}} اعم از سخن و کنایه از مطلق برخورد است؛ خواه با قول باشد یا فعل. برای [[اثبات]] قاعده [[اصل صحت]] به [[آیه]] مورد بحث: {{متن قرآن\|وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا}} [[استدلال]] نموده‌اند. لکن مفاد آیه اعم از [[مسلمان]] است و نسبت به غیر مسلمان نیز در موردی که آنان به [[قبح]] آن عمل معترفند؛ مانند مشروبات الکلی باید عمل آنان در فرض [[شک]] بر فعل [[مباح]] حمل شود<ref>تفسیر انوار ثقلین، ج۳، ص۴۸۰.</ref>. در [[تفسیر]] این آیه [[امام صادق]]{{ع}} فرموده است: درباره [[مردم]] تا وقتی که [[بدی]] کارشان معلوم نشده جز به خیر سخن مگویید<ref>الکافی، ج۲، ص۱۶۴.</ref>.
	#[[سنت]]: برای اعتبار اصل صحت به شکل اول آن [[روایات]] زیادی وارد شده است. از جمله [[امام علی]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث\|ضَعْ أَمْرَ أَخِيكَ عَلَى أَحْسَنِهِ حَتَّى‏ يَأْتِيَكَ‏ مَا يَغْلِبُكَ‏ مِنْهُ وَ لَا تَظُنَّنَّ بِكَلِمَةٍ خَرَجَتْ مِنْ أَخِيكَ سُوءاً وَ أَنْتَ تَجِدُ لَهَا فِي الْخَيْرِ مَحْمِلًا}}، «کار [[برادر دینی]] و هم‌کیشت را به [[بهترین]] وجه تعبیر کن تا آن [[زمان]] که از او [[رفتاری]] سرزند که بتواند باورت را دگرگون کند و نیز به گفتار برادرت تا وقتی که تفسیر [[نیک]] می‌‌توان کرد، [[گمان]] بد مبر»<ref>الکافی، ج۲، ص۳۶۲، ح۳.</ref>.		#[[سنت]]: برای اعتبار اصل صحت به شکل اول آن [[روایات]] زیادی وارد شده است. از جمله [[امام علی]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث\|ضَعْ أَمْرَ أَخِيكَ عَلَى أَحْسَنِهِ حَتَّى‏ يَأْتِيَكَ‏ مَا يَغْلِبُكَ‏ مِنْهُ وَ لَا تَظُنَّنَّ بِكَلِمَةٍ خَرَجَتْ مِنْ أَخِيكَ سُوءاً وَ أَنْتَ تَجِدُ لَهَا فِي الْخَيْرِ مَحْمِلًا}}، «کار [[برادر دینی]] و هم‌کیشت را به [[بهترین]] وجه تعبیر کن تا آن [[زمان]] که از او [[رفتاری]] سرزند که بتواند باورت را دگرگون کند و نیز به گفتار برادرت تا وقتی که تفسیر [[نیک]] می‌‌توان کرد، [[گمان]] بد مبر»<ref>الکافی، ج۲، ص۳۶۲، ح۳.</ref>.

Jaafari در ‏۲۳ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۴۴

2024-03-23T06:44:12Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۱۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{~~امامت}}~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align: center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[~~اصل صحت~~]]''' است. "'''[[~~اصل صحت~~]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: </div>~~		\| موضوع مرتبط = اصل صحت
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[اصل صحت در قرآن]] ~~</div>~~		\| عنوان مدخل = اصل صحت
			\| مداخل مرتبط = [[اصل صحت در قرآن]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Msadeq در ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۰۲

2021-12-26T13:02:43Z

نمایش تغییرات

Msadeq در ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۵۸

2021-12-26T12:58:15Z

نمایش تغییرات

Msadeq: /* اصل صحت در دانشنامه معاصر قرآن کریم */

2021-12-26T12:57:24Z

اصل صحت در دانشنامه معاصر قرآن کریم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۶:۲۷
خط ۸۰:		خط ۸۰:
	#[[اجماع]]: با مراجعه به کلمات [[فقیهان]] در می‌یابیم که در پذیرش این اصل [[اتفاق نظر]] وجود دارد ولی با توجه به این که [[اجماع]] [[ارزش]] استقلالی ندارد و تنها در صورتی که کاشف از [[قول و فعل]] و [[تقریر معصوم]]{{عم}} باشد [[حجت]] است، چنانچه برای اجماع مستند دیگری موجود باشد، چنین کاشفیتی نخواهد بود.		#[[اجماع]]: با مراجعه به کلمات [[فقیهان]] در می‌یابیم که در پذیرش این اصل [[اتفاق نظر]] وجود دارد ولی با توجه به این که [[اجماع]] [[ارزش]] استقلالی ندارد و تنها در صورتی که کاشف از [[قول و فعل]] و [[تقریر معصوم]]{{عم}} باشد [[حجت]] است، چنانچه برای اجماع مستند دیگری موجود باشد، چنین کاشفیتی نخواهد بود.
	#[[سیره]] و بنای عقلا: روش عقلا در همه کشورها و در تمام اعصار و [[ادیان]] مختلف این بوده که تا بطلان و [[فساد]] [[اعمال]] دیگران برای آنان روشن نشده آن را حمل بر [[صحت]] می‌کنند، این روش در [[شریعت اسلام]] نیز جاری بوده و [[اسلام]] آن را منع نکرده است. این دلیل نیز، جریان [[اصل صحت]] در مورد اعمال غیر [[مسلمانان]] را نتیجه می‌دهد.		#[[سیره]] و بنای عقلا: روش عقلا در همه کشورها و در تمام اعصار و [[ادیان]] مختلف این بوده که تا بطلان و [[فساد]] [[اعمال]] دیگران برای آنان روشن نشده آن را حمل بر [[صحت]] می‌کنند، این روش در [[شریعت اسلام]] نیز جاری بوده و [[اسلام]] آن را منع نکرده است. این دلیل نیز، جریان [[اصل صحت]] در مورد اعمال غیر [[مسلمانان]] را نتیجه می‌دهد.
	#[[ظهور]] حال [[مسلمان]]: ظاهر حال مسلمان چنین اقتضا می‌کند که به علت [[پایبندی]] به [[مقررات اسلامی]]، مرتکب [[عمل]] [[خلاف شرع]] نمی‌شود و بنابراین، اعمال وی را باید بر صحت حمل کنیم. اصل صحت، نسبت به عمل غیر، در هر دو شکل آن [[مورد اتفاق]] فقیهان است و در [[قوانین]] نیز پذیرفته شده است و اختصاص به عمل مسلمان ندارد.<ref>[[~~رضا محققیان~~\|~~محققیان، رضا~~]]، [[اصل صحت - کوشا (مقاله)\|مقاله «اصل صحت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]</ref>		#[[ظهور]] حال [[مسلمان]]: ظاهر حال مسلمان چنین اقتضا می‌کند که به علت [[پایبندی]] به [[مقررات اسلامی]]، مرتکب [[عمل]] [[خلاف شرع]] نمی‌شود و بنابراین، اعمال وی را باید بر صحت حمل کنیم. اصل صحت، نسبت به عمل غیر، در هر دو شکل آن [[مورد اتفاق]] فقیهان است و در [[قوانین]] نیز پذیرفته شده است و اختصاص به عمل مسلمان ندارد.<ref>[[محمد علی کوشا\|کوشا، محمد علی]]، [[اصل صحت - کوشا (مقاله)\|مقاله «اصل صحت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Msadeq: /* منابع */

2021-12-26T12:56:47Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۶:۲۶
خط ۸۹:		خط ۸۹:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:000054.jpg\|22px]] [[~~سید مصطفی اسدی~~\|~~اسدی، سید مصطفی~~]]، [[اصل صحت - محققیان (مقاله)\|مقاله «اصل صحت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۳''']]		# [[پرونده:000054.jpg\|22px]] [[رضا محققیان\|محققیان، رضا]]، [[اصل صحت - محققیان (مقاله)\|مقاله «اصل صحت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۳''']]
	# [[پرونده:10524027.jpg\|22px]] [[~~رضا محققیان~~\|~~محققیان، رضا~~]]، [[اصل صحت - کوشا (مقاله)\|مقاله «اصل صحت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]		# [[پرونده:10524027.jpg\|22px]] [[محمد علی کوشا\|کوشا، محمد علی]]، [[اصل صحت - کوشا (مقاله)\|مقاله «اصل صحت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}}
اين مدخل...» ایجاد کرد

2021-12-26T12:54:17Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align: center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات

اصل صحت در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'لیکن' به 'لکن'

Jaafari در ‏۲۳ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۴۴

Msadeq در ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۰۲

Msadeq در ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۵۸

Msadeq: /* اصل صحت در دانشنامه معاصر قرآن کریم */

Msadeq: /* منابع */

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} اين مدخل...» ایجاد کرد

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}}
اين مدخل...» ایجاد کرد