اضطرار در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'دست' به 'دست'

2023-03-02T08:43:15Z

جایگزینی متن - 'دست' به 'دست'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۱۳
خط ۵۷:		خط ۵۷:
	از [[کلام]] [[انصاری]] استفاده می‌شود که [[اضطرار]] عبارت است از واقع شدن شخص به جهت عوامل طبیعی تحت شرایط غیر قابل [[تحمل]] و شامل عامل [[انسانی]] تهدیدکننده نمی‌شود. با این تعریف، اضطرار از اکراه و اجبار - که در آن منشأ خطر و [[تهدید]]، یک عامل انسانی است - ممتاز می‌شود و بر این اساس در [[حدیث]] رفع، اضطرار و اکراه هر دو ذکر شده‌اند<ref>المکاسب، ج۳، ص۳۱۸.</ref>.		از [[کلام]] [[انصاری]] استفاده می‌شود که [[اضطرار]] عبارت است از واقع شدن شخص به جهت عوامل طبیعی تحت شرایط غیر قابل [[تحمل]] و شامل عامل [[انسانی]] تهدیدکننده نمی‌شود. با این تعریف، اضطرار از اکراه و اجبار - که در آن منشأ خطر و [[تهدید]]، یک عامل انسانی است - ممتاز می‌شود و بر این اساس در [[حدیث]] رفع، اضطرار و اکراه هر دو ذکر شده‌اند<ref>المکاسب، ج۳، ص۳۱۸.</ref>.

	اضطرار در کلمات [[اصحاب]] در مقابل [[اختیار]] و اکراه قرار دارد. اکراه، اجبار و اضطرار هر سه از عناوین ثانویه بوده، عنوان [[شرعی]] فعل را از [[حرمت]] به [[اباحه]] [[تغییر]] داده به تبع آن، [[مسئولیت]] [[پیش‌بینی]] شده را نیز زایل می‌کنند، تفاوت عمده میان اضطرار و اجبار از حیث وجود و عدم قصد و [[اراده]] است؛ با این توضیح که در اجبار، قصد و اراده نسبت به شخص مجبور منتفی است و شخص کاملاً فاقد اراده می‌شود و همانند ابزاری در اختیار دیگری است و در اکراه منشأ آن، حادثه و عاملی بیرونی مانند تهدید [[ظالم]] است و فرد اکراه شده برای [[رهایی]] از آن تهدید بیرونی قصد می‌کنند و فعل را انجام می‌دهد. در حالی که اضطرار، برآمده از عاملی درونی و [[نفسانی]] مانند [[گرسنگی]]، [[تشنگی]] و [[بیماری]] است که به دنبال آن [[خوف]] [[هلاکت]] یا بیماری باشد و شخص [[مضطر]] با قصد و ~~اراده[[دست]]~~ به ارتکاب فعل [[محرّم]] می‌زند.		اضطرار در کلمات [[اصحاب]] در مقابل [[اختیار]] و اکراه قرار دارد. اکراه، اجبار و اضطرار هر سه از عناوین ثانویه بوده، عنوان [[شرعی]] فعل را از [[حرمت]] به [[اباحه]] [[تغییر]] داده به تبع آن، [[مسئولیت]] [[پیش‌بینی]] شده را نیز زایل می‌کنند، تفاوت عمده میان اضطرار و اجبار از حیث وجود و عدم قصد و [[اراده]] است؛ با این توضیح که در اجبار، قصد و اراده نسبت به شخص مجبور منتفی است و شخص کاملاً فاقد اراده می‌شود و همانند ابزاری در اختیار دیگری است و در اکراه منشأ آن، حادثه و عاملی بیرونی مانند تهدید [[ظالم]] است و فرد اکراه شده برای [[رهایی]] از آن تهدید بیرونی قصد می‌کنند و فعل را انجام می‌دهد. در حالی که اضطرار، برآمده از عاملی درونی و [[نفسانی]] مانند [[گرسنگی]]، [[تشنگی]] و [[بیماری]] است که به دنبال آن [[خوف]] [[هلاکت]] یا بیماری باشد و شخص [[مضطر]] با قصد و ارادهدست به ارتکاب فعل [[محرّم]] می‌زند.

	به [[اعتقاد]] [[فقها]]، اضطرار و اکراه هر چند در رفع [[حکم تکلیفی]] مشترک هستند؛ از حیث تأثیر در [[حکم وضعی]] متفاوت‌اند. اکراه موجب زوال حکم وضعی نیز می‌شود؛ اما در اضطرار چنین نیست و [[معاملات]] مضطربه [[اجماع]] [[مسلمین]] صحیح است<ref>مهذب الأحکام، ج۱۶، ص۲۸۶.</ref>.		به [[اعتقاد]] [[فقها]]، اضطرار و اکراه هر چند در رفع [[حکم تکلیفی]] مشترک هستند؛ از حیث تأثیر در [[حکم وضعی]] متفاوت‌اند. اکراه موجب زوال حکم وضعی نیز می‌شود؛ اما در اضطرار چنین نیست و [[معاملات]] مضطربه [[اجماع]] [[مسلمین]] صحیح است<ref>مهذب الأحکام، ج۱۶، ص۲۸۶.</ref>.

Bahmani: /* پانویس */

2023-02-27T14:41:03Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۱۱
خط ۱۰۴:		خط ۱۰۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~اضطرار~~]]		[[رده:اصطلاحات فقهی]]
			[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]

Wasity: جایگزینی متن - ' آن‌که ' به ' آنکه '

2022-12-18T12:11:03Z

جایگزینی متن - ' آن‌که ' به ' آنکه '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۴۱
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	از [[آیات]] {{متن قرآن\|إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>"جز این نیست که (خداوند)، مردار و خون و گوشت خوک و آنچه را جز به نام خداوند ذبح شده باشد بر شما حرام کرده است؛ پس کسی که ناگزیر (از خوردن این چیزها) شده باشد در حالی که افزونخواه (برای رسیدن به لذّت) و متجاوز (از حدّ سدّ جوع) نباشد بر او گناهی نیست، که خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است" سوره بقره، آیه ۱۷۳.</ref>، {{متن قرآن\|قُلْ لَا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَمًا مَسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنْزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>"بگو: در آنچه به من وحی شده است چیزی نمی‌یابم که برای خورنده‌ای که آن را می‌خورد حرام باشد؛ مگر مردار و یا خون ریخته یا گوشت خوک که پلید است و یا (آنچه) از سر نافرمانی جز به نام خداوند ذبح شده باشد اما کسی که (از خوردن آنها) ناگزیر شده است در حالی که افزونخواه (برای رسیدن به لذت) و متجاوز (از حدّ سدّ جوع) نباشد بی‌گمان پروردگارت آمرزنده بخشاینده است" سوره انعام، آیه ۱۴۵.</ref>، {{متن قرآن\|إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>"جز این نیست که (خداوند) مردار و خون و گوشت خوک و آنچه را به نام جز خداوند ذبح شده باشد بر شما حرام کرده است؛ پس هر کس ناگزیر (از خوردن آنها) شود در حالی که افزون‌خواه (برای رسیدن به لذّت) و متجاوز (از حدّ سدّ جوع) نباشد بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است" سوره نحل، آیه ۱۱۵.</ref> برمی‌آید که [[رفع تکلیف]] در صورت [[اضطرار]]، به "[[باغی]]" و "عادی" نبودن: {{متن قرآن\|غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ}} مشروط شده است. دانشوران در برداشت از این دو شرط و نیز در اینکه چه چیزی به این دو شرط [[مقید]] شده است بر یک نظر نیستند؛ برخی گفته‌اند: [[خوردن]] [[محرّمات]] به این دو شرط مقید است: {{متن قرآن\| فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ }}. بر این اساس در [[تفسیر]] "باغی" سه وجه است:		از [[آیات]] {{متن قرآن\|إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>"جز این نیست که (خداوند)، مردار و خون و گوشت خوک و آنچه را جز به نام خداوند ذبح شده باشد بر شما حرام کرده است؛ پس کسی که ناگزیر (از خوردن این چیزها) شده باشد در حالی که افزونخواه (برای رسیدن به لذّت) و متجاوز (از حدّ سدّ جوع) نباشد بر او گناهی نیست، که خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است" سوره بقره، آیه ۱۷۳.</ref>، {{متن قرآن\|قُلْ لَا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَمًا مَسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنْزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>"بگو: در آنچه به من وحی شده است چیزی نمی‌یابم که برای خورنده‌ای که آن را می‌خورد حرام باشد؛ مگر مردار و یا خون ریخته یا گوشت خوک که پلید است و یا (آنچه) از سر نافرمانی جز به نام خداوند ذبح شده باشد اما کسی که (از خوردن آنها) ناگزیر شده است در حالی که افزونخواه (برای رسیدن به لذت) و متجاوز (از حدّ سدّ جوع) نباشد بی‌گمان پروردگارت آمرزنده بخشاینده است" سوره انعام، آیه ۱۴۵.</ref>، {{متن قرآن\|إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>"جز این نیست که (خداوند) مردار و خون و گوشت خوک و آنچه را به نام جز خداوند ذبح شده باشد بر شما حرام کرده است؛ پس هر کس ناگزیر (از خوردن آنها) شود در حالی که افزون‌خواه (برای رسیدن به لذّت) و متجاوز (از حدّ سدّ جوع) نباشد بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است" سوره نحل، آیه ۱۱۵.</ref> برمی‌آید که [[رفع تکلیف]] در صورت [[اضطرار]]، به "[[باغی]]" و "عادی" نبودن: {{متن قرآن\|غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ}} مشروط شده است. دانشوران در برداشت از این دو شرط و نیز در اینکه چه چیزی به این دو شرط [[مقید]] شده است بر یک نظر نیستند؛ برخی گفته‌اند: [[خوردن]] [[محرّمات]] به این دو شرط مقید است: {{متن قرآن\| فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ }}. بر این اساس در [[تفسیر]] "باغی" سه وجه است:
	# کسی که با وجود دسترسی به [[حلال]] از آن تنفّر دارد و حرام را لذیذ پنداشته، از آن استفاده می‌کند.		# کسی که با وجود دسترسی به [[حلال]] از آن تنفّر دارد و حرام را لذیذ پنداشته، از آن استفاده می‌کند.
	# ~~آن‌که~~ حرام را برای تلذّذ می‌خورد.<ref> جامع‌البیان، مج۲، ج۲، ص۱۲۰؛ مجمع‌البیان، ج۱، ص۴۶۷؛ التفسیر الکبیر، ج ۵، ص۱۳ ـ ۱۴.</ref>		# آنکه حرام را برای تلذّذ می‌خورد.<ref> جامع‌البیان، مج۲، ج۲، ص۱۲۰؛ مجمع‌البیان، ج۱، ص۴۶۷؛ التفسیر الکبیر، ج ۵، ص۱۳ ـ ۱۴.</ref>
	# کسی که به چیزی که دیگری، به آن [[مضطر]] شده‌ تجاوز می‌کند.<ref>التفسیرالکبیر، ج۵، ص۱۴؛ کنزالدقائق، ج۲، ص۲۲۱.</ref>		# کسی که به چیزی که دیگری، به آن [[مضطر]] شده‌ تجاوز می‌کند.<ref>التفسیرالکبیر، ج۵، ص۱۴؛ کنزالدقائق، ج۲، ص۲۲۱.</ref>

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T14:37:26Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T05:09:17Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۹
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = اضطرار		\| موضوع مرتبط = اضطرار
خط ۱۰۵:		خط ۱۰۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:مدخل]]~~
	[[رده:اضطرار]]		[[رده:اضطرار]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

2022-07-10T22:15:10Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۲

نمایش تغییرات

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T06:47:02Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''~~[[اضطرار]]~~''' است. "'''[[اضطرار]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[اضطرار در قرآن]] - [[اضطرار در فقه اسلامی]] - [[اضطرار در فقه سیاسی]] - [[اضطرار در در معارف دعا و زیارات]] - [[اضطرار در معارف و سیره سجادی]] - [[اضطرار در معارف و سیره رضوی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = اضطرار
			\| عنوان مدخل = [[اضطرار]]
			\| مداخل مرتبط = [[اضطرار در قرآن]] - [[اضطرار در فقه اسلامی]] - [[اضطرار در فقه سیاسی]] - [[اضطرار در در معارف دعا و زیارات]] - [[اضطرار در معارف و سیره سجادی]] - [[اضطرار در معارف و سیره رضوی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

2021-12-17T16:47:34Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۱۷
خط ۹۸:		خط ۹۸:
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]
	[[رده:اضطرار]]		[[رده:اضطرار]]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

2021-12-17T14:22:16Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۷:۵۲
خط ۹۲:		خط ۹۲:
	[[عالمان دینی]] و حقوق‌دانان [[مسلمان]] نیز [[عقلانی]] بودن اصل قاعده [[اضطرار]] را مورد [[تأیید]] و [[اذعان]] قرار داده‌اند. شبیه این جمله در [[کتب فقهی]] ما به عنوان «[[الضرورات]] تبیح المحظورات» نیز ذکر شده و نشان از عقلایی بودن این قاعده است<ref>کشف اللثام، ج۷، ص۲۹۸.</ref>؛ با توجه به ادله‌ای که گذشت از منظر [[قرآن]] و [[روایات]] و [[حکم عقل]]، قاعده اضطرار [[ثابت]] است و در مواردی که به هر علتی [[مکلف]] نسبت به [[تکالیف]] الزامی در مضیقه و فشار قرار گرفته آن [[حکم]] برداشته می‌شود.<ref>[[رضا محققیان\|محققیان، رضا]]، [[اضطرار - محققیان (مقاله)\|مقاله «اضطرار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>		[[عالمان دینی]] و حقوق‌دانان [[مسلمان]] نیز [[عقلانی]] بودن اصل قاعده [[اضطرار]] را مورد [[تأیید]] و [[اذعان]] قرار داده‌اند. شبیه این جمله در [[کتب فقهی]] ما به عنوان «[[الضرورات]] تبیح المحظورات» نیز ذکر شده و نشان از عقلایی بودن این قاعده است<ref>کشف اللثام، ج۷، ص۲۹۸.</ref>؛ با توجه به ادله‌ای که گذشت از منظر [[قرآن]] و [[روایات]] و [[حکم عقل]]، قاعده اضطرار [[ثابت]] است و در مواردی که به هر علتی [[مکلف]] نسبت به [[تکالیف]] الزامی در مضیقه و فشار قرار گرفته آن [[حکم]] برداشته می‌شود.<ref>[[رضا محققیان\|محققیان، رضا]]، [[اضطرار - محققیان (مقاله)\|مقاله «اضطرار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	#[[پرونده:10524027.jpg\|22px]] [[رضا محققیان\|محققیان، رضا]]، [[اضطرار - محققیان (مقاله)\|مقاله «اضطرار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]		#[[پرونده:10524027.jpg\|22px]] [[رضا محققیان\|محققیان، رضا]]، [[اضطرار - محققیان (مقاله)\|مقاله «اضطرار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]

Msadeq: /* منابع */

2021-11-09T09:57:58Z

منابع

نمایش تغییرات

اضطرار در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'دست' به 'دست'

Bahmani: /* پانویس */

Wasity: جایگزینی متن - ' آن‌که ' به ' آنکه '

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

Heydari: جایگزینی متن - '\(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

Msadeq: /* منابع */

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '