اطاعت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۷

2026-01-31T07:47:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۷
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط =
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[اطاعت در لغت]] - [[اطاعت در قرآن]] - [[اطاعت در حدیث]] - [[اطاعت در اصول فقه]] - [[اطاعت در فقه اسلامی]] - [[اطاعت در حقوق اسلامی]] - [[اطاعت در معارف دعا و زیارات]] - [[اطاعت در معارف و سیره سجادی]] - [[اطاعت در معارف و سیره رضوی]]		\| مداخل مرتبط = [[اطاعت در لغت]] - [[اطاعت در قرآن]] - [[اطاعت در حدیث]] - [[اطاعت در اصول فقه]] - [[اطاعت در فقه اسلامی]] - [[اطاعت در حقوق اسلامی]] - [[اطاعت در معارف دعا و زیارات]] - [[اطاعت در معارف و سیره نبوی]] - [[اطاعت در معارف و سیره سجادی]] - [[اطاعت در معارف و سیره رضوی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* اطاعت پیامبر خاتم */

2024-04-15T06:07:26Z

اطاعت پیامبر خاتم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۷
خط ۴۴:		خط ۴۴:
	==== اطاعت پیامبر خاتم ====		==== اطاعت پیامبر خاتم ====
	{{اصلی\|اطاعت پیامبر خاتم}}		{{اصلی\|اطاعت پیامبر خاتم}}
	در [[آیات]] فراوانی، اطاعت از [[پیامبر اسلام]] {{صل}} در ردیف [[اطاعت از خدا]]، مطرح شده است؛ مانند: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنكُمْ}}<ref> ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید؛ سوره نساء، آیه۵۹.</ref>؛ با توجه به اینکه اطاعت از [[پیامبر]] {{صل}} به [[دستور خدا]] لازم شده است، اطاعت از وی [[اطاعت از خدا]] محسوب می‌شود<ref>جامع‌البیان، مج، ۴، ج‌۵، ص‌۲۴۲.</ref>: {{متن قرآن\|مَّنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است؛ سوره نساء، آیه۸۰.</ref>. نه تنها در [[زمین]] که در آسمان‌ها نیز [[پیامبر]] [[واجب الاطاعه]] است و فرمانش را [[فرشتگان]] اطاعت می‌کنند، ازاین‌رو در [[شب معراج]]، [[فرشتگان]] به [[فرمان]] [[پیامبر]] درهای [[بهشت]] را گشودند<ref>کشف الاسرار، ج‌۱۰، ص‌۳۹۸.</ref>: {{متن قرآن\|مُطَاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ}}<ref>آنجا فرمانگزاری امین است؛ سوره تکویر، آیه۲۱.</ref> و چون [[شریعت محمدی]] {{صل}} تا [[قیامت]] پابرجاست، اطاعت از فرمان‌های آن حضرت پس از [[وفات]] ایشان نیز [[واجب]] است<ref>مجمع البیان، ج‌۳، ص‌۱۰۰.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>.		در [[آیات]] فراوانی، اطاعت از [[پیامبر اسلام]] {{صل}} در ردیف [[اطاعت از خدا]]، مطرح شده است؛ مانند: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنكُمْ}}<ref> ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید؛ سوره نساء، آیه۵۹.</ref>؛ با توجه به اینکه اطاعت از [[پیامبر]] {{صل}} به [[دستور خدا]] لازم شده است، اطاعت از وی [[اطاعت از خدا]] محسوب می‌شود<ref>جامع‌البیان، مج، ۴، ج‌۵، ص‌۲۴۲.</ref>: {{متن قرآن\|مَّنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است؛ سوره نساء، آیه۸۰.</ref>. نه تنها در [[زمین]] که در آسمان‌ها نیز [[پیامبر]] [[واجب الاطاعه]] است و فرمانش را [[فرشتگان]] اطاعت می‌کنند، ازاین‌رو در [[شب معراج]]، [[فرشتگان]] به [[فرمان]] [[پیامبر]] درهای [[بهشت]] را گشودند<ref>کشف الاسرار، ج‌۱۰، ص‌۳۹۸.</ref>: {{متن قرآن\|مُطَاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ}}<ref>آنجا فرمانگزاری امین است؛ سوره تکویر، آیه۲۱.</ref> و چون [[شریعت محمدی]] {{صل}} تا [[قیامت]] پابرجاست، اطاعت از فرمان‌های آن حضرت پس از [[وفات]] ایشان نیز [[واجب]] است<ref>مجمع البیان، ج‌۳، ص‌۱۰۰.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>

	==== اطاعت از اهل بیت ====		==== اطاعت از اهل بیت ====

Wasity: /* اطاعت در روایت */

2023-12-13T06:54:58Z

اطاعت در روایت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۴
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	# {{متن قرآن\|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَخْشَ اللَّهَ وَيَتَّقْهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ}}<ref>«و کسانی که از خداوند و پیامبرش فرمان برند و از خداوند بهراسند و از او پروا کنند کامیابند» سوره نور، آیه ۵۲.</ref>.<ref>[[محمد کاظمی بنچناری\|کاظمی بنچناری، محمد]]، [[اطاعت ۲ - کاظمی بنچناری (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]].</ref>		# {{متن قرآن\|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَخْشَ اللَّهَ وَيَتَّقْهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ}}<ref>«و کسانی که از خداوند و پیامبرش فرمان برند و از خداوند بهراسند و از او پروا کنند کامیابند» سوره نور، آیه ۵۲.</ref>.<ref>[[محمد کاظمی بنچناری\|کاظمی بنچناری، محمد]]، [[اطاعت ۲ - کاظمی بنچناری (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]].</ref>

	== ~~اطاعت در روایت~~ ==		=== از نگاه روایی ===
	{{اصلی\|اطاعت در حدیث}}		{{اصلی\|اطاعت در حدیث}}
	روایت‌های [[اهل بیت]] {{عم}} همراه و هماهنگ با [[قرآن]]، بر [[اطاعت از خداوند]] و [[رسول خدا]] {{صل}} و [[امامان معصوم]] {{عم}} تأکید نموده‌اند. [[ضرورت]] [[اطاعت از خداوند]] تا حد توان<ref>الکافی، ج۱۵، ص۳۰.</ref>، در همه حال<ref>عیون الحکم و المواعظ، ص۸۶.</ref> و در همۀ امور<ref>نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۴۶۰؛ عیون الحکم و المواعظ، ص۸۵.</ref> و [[برتری]] [[اطاعت از خداوند]] نسبت به هر چیزی<ref>نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۴۶۰؛ غرر الحکم، ص۱۴۲.</ref>، برخی از عناوینی است که اهمیت [[اطاعت الهی]] را نمایان می‌سازد. روایت‌های [[اهل بیت]] {{عم}} علاوه بر تأکید بر [[اطاعت از رسول خدا]] {{صل}}<ref>الزهد، ابن سعید، ص۱۰۴؛ الکافی، ج۱۵، ص۳۲؛ المحاسن، ج۱، ص۱۵۰؛ نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۲۸۲.</ref>، اطاعت از [[امامان معصوم]] {{عم}} را نیز ضروری شمرده و این اطاعت را همسان با [[اطاعت از خداوند]] و رسولش دانسته‌اند<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص۱۰۹؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۶۰-۲۶۲؛ الاعتقادات، ص۱۰۴؛ الاحتجاج، ج۱، ص۶۹؛ عمدة عیون صحاح الأخبار، ص۴۵۱.</ref>.<ref>[[محمد کاظمی بنچناری\|کاظمی بنچناری، محمد]]، [[اطاعت ۲ - کاظمی بنچناری (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]].</ref>		روایت‌های [[اهل بیت]] {{عم}} همراه و هماهنگ با [[قرآن]]، بر [[اطاعت از خداوند]] و [[رسول خدا]] {{صل}} و [[امامان معصوم]] {{عم}} تأکید نموده‌اند. [[ضرورت]] [[اطاعت از خداوند]] تا حد توان<ref>الکافی، ج۱۵، ص۳۰.</ref>، در همه حال<ref>عیون الحکم و المواعظ، ص۸۶.</ref> و در همۀ امور<ref>نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۴۶۰؛ عیون الحکم و المواعظ، ص۸۵.</ref> و [[برتری]] [[اطاعت از خداوند]] نسبت به هر چیزی<ref>نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۴۶۰؛ غرر الحکم، ص۱۴۲.</ref>، برخی از عناوینی است که اهمیت [[اطاعت الهی]] را نمایان می‌سازد. روایت‌های [[اهل بیت]] {{عم}} علاوه بر تأکید بر [[اطاعت از رسول خدا]] {{صل}}<ref>الزهد، ابن سعید، ص۱۰۴؛ الکافی، ج۱۵، ص۳۲؛ المحاسن، ج۱، ص۱۵۰؛ نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۲۸۲.</ref>، اطاعت از [[امامان معصوم]] {{عم}} را نیز ضروری شمرده و این اطاعت را همسان با [[اطاعت از خداوند]] و رسولش دانسته‌اند<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص۱۰۹؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۶۰-۲۶۲؛ الاعتقادات، ص۱۰۴؛ الاحتجاج، ج۱، ص۶۹؛ عمدة عیون صحاح الأخبار، ص۴۵۱.</ref>.<ref>[[محمد کاظمی بنچناری\|کاظمی بنچناری، محمد]]، [[اطاعت ۲ - کاظمی بنچناری (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]].</ref>

Wasity: /* اطاعت در قرآن */

2023-12-13T06:54:30Z

اطاعت در قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۴
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	«اطاعت» به‌معنای [[فرمان]] بردن<ref>مقاییس‌اللغه، ج۳، ص۴۳۱؛ المصباح، ج۲، ص۳۸۰، «طوع».</ref> همراه با [[خضوع]] و رغبت است<ref>مفردات، ص‌۵۲۹؛ التحقیق، ج‌۷، ص‌۱۳۸، «طوع».</ref> در مقابل "[[کراهت]]"<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج‌۸، ص۲۴۱.</ref>. همچنین به معانی دیگری نیز آمده است مانند: [[امرپذیری]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۵۲۹.</ref>، [[اطاعت‌ کردن]]<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۷۱۰.</ref>، [[تن دردادن]] و [[گردن‌ نهادن]]. اصل آن "طوع" به معنای [[همراهی]] و [[تسلیم]]<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۴۳۱.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ – ۵۳۵؛ [[محمد علی کوشا\|کوشا، محمد علی]]، [[اطاعت - کوشا (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>		«اطاعت» به‌معنای [[فرمان]] بردن<ref>مقاییس‌اللغه، ج۳، ص۴۳۱؛ المصباح، ج۲، ص۳۸۰، «طوع».</ref> همراه با [[خضوع]] و رغبت است<ref>مفردات، ص‌۵۲۹؛ التحقیق، ج‌۷، ص‌۱۳۸، «طوع».</ref> در مقابل "[[کراهت]]"<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج‌۸، ص۲۴۱.</ref>. همچنین به معانی دیگری نیز آمده است مانند: [[امرپذیری]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۵۲۹.</ref>، [[اطاعت‌ کردن]]<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۷۱۰.</ref>، [[تن دردادن]] و [[گردن‌ نهادن]]. اصل آن "طوع" به معنای [[همراهی]] و [[تسلیم]]<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۴۳۱.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ – ۵۳۵؛ [[محمد علی کوشا\|کوشا، محمد علی]]، [[اطاعت - کوشا (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>

	== ~~اطاعت در قرآن~~ ==		== نگرش قرآنی و روایی ==
			=== از نگاه قرآنی ===
	{{اصلی\|اطاعت در قرآن}}		{{اصلی\|اطاعت در قرآن}}
	واژه اطاعت و مشتقات آن ۷۸ بار در [[قرآن]] به‌کار رفته و مضمون آن از برخی [[آیات]] نیز که مشتمل بر این واژه و مشتقات آن نیست، استفاده‌ می‌شود<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>، مانند:		واژه اطاعت و مشتقات آن ۷۸ بار در [[قرآن]] به‌کار رفته و مضمون آن از برخی [[آیات]] نیز که مشتمل بر این واژه و مشتقات آن نیست، استفاده‌ می‌شود<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>، مانند:

Bahmani: /* اقسام اطاعت */

2023-11-01T05:28:53Z

اقسام اطاعت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۵۸
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	== اقسام اطاعت ==		== اقسام اطاعت ==
	اطاعت بر دو گونه [[تکوینی]] و [[تشریعی]] است:		اطاعت بر دو گونه [[تکوینی]] و [[تشریعی]] است:
	=== [[اطاعت تکوینی]] ===		=== اطاعت تکوینی ===
	{{اصلی\|اطاعت تکوینی}}		{{اصلی\|اطاعت تکوینی}}
	اطاعت تکوینی عبارت است از [[فرمانبرداری]] همه موجودات اعم از جاندار و بی‌جان، [[عاقل]] و غیر [[عاقل]] از روی میل و رغبت از [[خداوند]]، چنانچه در [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَ لَهُ أَسْلَمَ مَن فىِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعًا وَ كَرْهًا}}<ref>«آيا جز دين خداوند را باز مى‏ جويند با آنكه آنان كه در آسمان‏ها و زمينند خواه ‏ناخواه گردن نهاده فرمان اويند و به سوى او بازگردانده مى ‏شوند»؛ سوره آل عمران، آیه ۸۳.</ref>. این اطاعت خود در دو‌ بخش قابل بررسی است: [[اطاعت تکوینی]] از [[فرمان الهی]]؛ [[اطاعت تکوینی]] از غیر [[خداوند]]<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>.		اطاعت تکوینی عبارت است از [[فرمانبرداری]] همه موجودات اعم از جاندار و بی‌جان، [[عاقل]] و غیر [[عاقل]] از روی میل و رغبت از [[خداوند]]، چنانچه در [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَ لَهُ أَسْلَمَ مَن فىِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعًا وَ كَرْهًا}}<ref>«آيا جز دين خداوند را باز مى‏ جويند با آنكه آنان كه در آسمان‏ها و زمينند خواه ‏ناخواه گردن نهاده فرمان اويند و به سوى او بازگردانده مى ‏شوند»؛ سوره آل عمران، آیه ۸۳.</ref>. این اطاعت خود در دو‌ بخش قابل بررسی است: [[اطاعت تکوینی]] از [[فرمان الهی]]؛ [[اطاعت تکوینی]] از غیر [[خداوند]]<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>.

	=== [[اطاعت تشریعی]] ===		=== اطاعت تشریعی ===
	{{اصلی\|اطاعت تشریعی}}		{{اصلی\|اطاعت تشریعی}}
	اطاعت تشریعی به معنای [[فرمانبری]] ارادی از [[حکم]] و قانونی است که از ناحیه شخصِ برخوردار از حق تشریع و آمریت، اعتبار شده باشد. بدیهی است که این اطاعت در حوزه [[رفتار]] ارادی موجوداتی مختار، مانند [[انسان]] معنا می‌یابد و پذیرش آن در گرو [[نفی]] مسلک [[جبر]] و بر مبنای ارادی بودن اطاعت است که اطاعت و [[عصیان]]، [[ارزش]] یا ضد ارزش محسوب می‌شود<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>. موارد اطاعت [[تشریعی]] عبارت‌اند از:		اطاعت تشریعی به معنای [[فرمانبری]] ارادی از [[حکم]] و قانونی است که از ناحیه شخصِ برخوردار از حق تشریع و آمریت، اعتبار شده باشد. بدیهی است که این اطاعت در حوزه [[رفتار]] ارادی موجوداتی مختار، مانند [[انسان]] معنا می‌یابد و پذیرش آن در گرو [[نفی]] مسلک [[جبر]] و بر مبنای ارادی بودن اطاعت است که اطاعت و [[عصیان]]، [[ارزش]] یا ضد ارزش محسوب می‌شود<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>. موارد اطاعت [[تشریعی]] عبارت‌اند از:

Bahmani: /* اطاعت در قرآن */

2023-10-07T05:02:55Z

اطاعت در قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۲
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	== اطاعت در قرآن ==		== اطاعت در قرآن ==
	{{اصلی\|اطاعت در قرآن}}		{{اصلی\|اطاعت در قرآن}}
	واژه اطاعت و مشتقات آن ۷۸ بار در [[قرآن]] به‌کار رفته و مضمون آن از برخی [[آیات]] نیز که مشتمل بر این واژه و مشتقات آن نیست، استفاده‌ می‌شود<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ~~ج۳،~~ ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>، مانند:		واژه اطاعت و مشتقات آن ۷۸ بار در [[قرآن]] به‌کار رفته و مضمون آن از برخی [[آیات]] نیز که مشتمل بر این واژه و مشتقات آن نیست، استفاده‌ می‌شود<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>، مانند:
	# {{متن قرآن\|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}<ref>«و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref>؛		# {{متن قرآن\|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}<ref>«و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref>؛
	# {{متن قرآن\|وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}} <ref>«و مردان و زنان مؤمن، دوستان یکدیگرند که به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و نماز را برپا می‌دارند و زکات می‌پردازند و از خداوند و پیامبرش فرمان می‌برند، اینانند که خداوند به زودی بر آنان بخشایش می‌آورد، به راستی خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۷۱.</ref>؛		# {{متن قرآن\|وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}} <ref>«و مردان و زنان مؤمن، دوستان یکدیگرند که به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و نماز را برپا می‌دارند و زکات می‌پردازند و از خداوند و پیامبرش فرمان می‌برند، اینانند که خداوند به زودی بر آنان بخشایش می‌آورد، به راستی خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۷۱.</ref>؛

Bahmani در ‏۷ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۰۲

2023-10-07T05:02:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۲
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	{{اصلی\|اطاعت در لغت}}		{{اصلی\|اطاعت در لغت}}
	«اطاعت» به‌معنای [[فرمان]] بردن<ref>مقاییس‌اللغه، ج۳، ص۴۳۱؛ المصباح، ج۲، ص۳۸۰، «طوع».</ref> همراه با [[خضوع]] و رغبت است<ref>مفردات، ص‌۵۲۹؛ التحقیق، ج‌۷، ص‌۱۳۸، «طوع».</ref> در مقابل "[[کراهت]]"<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج‌۸، ص۲۴۱.</ref>. همچنین به معانی دیگری نیز آمده است مانند: [[امرپذیری]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۵۲۹.</ref>، [[اطاعت‌ کردن]]<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۷۱۰.</ref>، [[تن دردادن]] و [[گردن‌ نهادن]]. اصل آن "طوع" به معنای [[همراهی]] و [[تسلیم]]<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۴۳۱.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ~~ج ۳،~~ ص ۵۲۷ – ۵۳۵؛ [[محمد علی کوشا\|کوشا، محمد علی]]، [[اطاعت - کوشا (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>		«اطاعت» به‌معنای [[فرمان]] بردن<ref>مقاییس‌اللغه، ج۳، ص۴۳۱؛ المصباح، ج۲، ص۳۸۰، «طوع».</ref> همراه با [[خضوع]] و رغبت است<ref>مفردات، ص‌۵۲۹؛ التحقیق، ج‌۷، ص‌۱۳۸، «طوع».</ref> در مقابل "[[کراهت]]"<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج‌۸، ص۲۴۱.</ref>. همچنین به معانی دیگری نیز آمده است مانند: [[امرپذیری]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۵۲۹.</ref>، [[اطاعت‌ کردن]]<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۷۱۰.</ref>، [[تن دردادن]] و [[گردن‌ نهادن]]. اصل آن "طوع" به معنای [[همراهی]] و [[تسلیم]]<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۴۳۱.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ – ۵۳۵؛ [[محمد علی کوشا\|کوشا، محمد علی]]، [[اطاعت - کوشا (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>

	== اطاعت در قرآن ==		== اطاعت در قرآن ==
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	== اطاعت در روایت ==		== اطاعت در روایت ==
	{{اصلی\|اطاعت در حدیث}}		{{اصلی\|اطاعت در حدیث}}
	روایت‌های [[اهل بیت]] {{عم}} همراه و هماهنگ با [[قرآن]]، بر [[اطاعت از خداوند]] و [[رسول خدا]] {{صل}} و [[امامان معصوم]] {{عم}} تأکید نموده‌اند. [[ضرورت]] [[اطاعت از خداوند]] تا حد توان<ref>الکافی، ج۱۵، ص۳۰.</ref>، در همه حال<ref>عیون الحکم و المواعظ، ص۸۶.</ref> و در همۀ امور<ref>نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۴۶۰؛ عیون الحکم و المواعظ، ص۸۵.</ref> و [[برتری]] [[اطاعت از خداوند]] نسبت به هر چیزی<ref>نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۴۶۰؛ غرر الحکم، ص۱۴۲.</ref>، برخی از عناوینی است که اهمیت [[اطاعت الهی]] را نمایان می‌سازد. روایت‌های [[اهل بیت]] {{عم}} علاوه بر تأکید بر [[اطاعت از رسول خدا]] {{صل}}<ref>الزهد، ابن سعید، ص۱۰۴؛ الکافی، ج۱۵، ص۳۲؛ المحاسن، ج۱، ص۱۵۰؛ نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۲۸۲.</ref>، اطاعت از [[امامان معصوم]] {{عم}} را نیز ضروری شمرده و این اطاعت را همسان با [[اطاعت از خداوند]] و رسولش دانسته‌اند<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص۱۰۹؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۶۰-۲۶۲؛ الاعتقادات، ص۱۰۴؛ الاحتجاج، ج۱، ص۶۹؛ عمدة عیون صحاح الأخبار، ص۴۵۱.</ref>.<ref>[[محمد کاظمی بنچناری\|کاظمی بنچناری، محمد]]، [[اطاعت ۲ - کاظمی بنچناری (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا]]~~، ج۲~~.</ref>		روایت‌های [[اهل بیت]] {{عم}} همراه و هماهنگ با [[قرآن]]، بر [[اطاعت از خداوند]] و [[رسول خدا]] {{صل}} و [[امامان معصوم]] {{عم}} تأکید نموده‌اند. [[ضرورت]] [[اطاعت از خداوند]] تا حد توان<ref>الکافی، ج۱۵، ص۳۰.</ref>، در همه حال<ref>عیون الحکم و المواعظ، ص۸۶.</ref> و در همۀ امور<ref>نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۴۶۰؛ عیون الحکم و المواعظ، ص۸۵.</ref> و [[برتری]] [[اطاعت از خداوند]] نسبت به هر چیزی<ref>نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۴۶۰؛ غرر الحکم، ص۱۴۲.</ref>، برخی از عناوینی است که اهمیت [[اطاعت الهی]] را نمایان می‌سازد. روایت‌های [[اهل بیت]] {{عم}} علاوه بر تأکید بر [[اطاعت از رسول خدا]] {{صل}}<ref>الزهد، ابن سعید، ص۱۰۴؛ الکافی، ج۱۵، ص۳۲؛ المحاسن، ج۱، ص۱۵۰؛ نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۲۸۲.</ref>، اطاعت از [[امامان معصوم]] {{عم}} را نیز ضروری شمرده و این اطاعت را همسان با [[اطاعت از خداوند]] و رسولش دانسته‌اند<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص۱۰۹؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۶۰-۲۶۲؛ الاعتقادات، ص۱۰۴؛ الاحتجاج، ج۱، ص۶۹؛ عمدة عیون صحاح الأخبار، ص۴۵۱.</ref>.<ref>[[محمد کاظمی بنچناری\|کاظمی بنچناری، محمد]]، [[اطاعت ۲ - کاظمی بنچناری (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)\|دانشنامه امام رضا ج۲]].</ref>

	== اقسام اطاعت ==		== اقسام اطاعت ==
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	=== [[اطاعت تکوینی]] ===		=== [[اطاعت تکوینی]] ===
	{{اصلی\|اطاعت تکوینی}}		{{اصلی\|اطاعت تکوینی}}
	اطاعت تکوینی عبارت است از [[فرمانبرداری]] همه موجودات اعم از جاندار و بی‌جان، [[عاقل]] و غیر [[عاقل]] از روی میل و رغبت از [[خداوند]]، چنانچه در [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَ لَهُ أَسْلَمَ مَن فىِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعًا وَ كَرْهًا}}<ref>«آيا جز دين خداوند را باز مى‏ جويند با آنكه آنان كه در آسمان‏ها و زمينند خواه ‏ناخواه گردن نهاده فرمان اويند و به سوى او بازگردانده مى ‏شوند»؛ سوره آل عمران، آیه ۸۳.</ref>. این اطاعت خود در دو‌ بخش قابل بررسی است: [[اطاعت تکوینی]] از [[فرمان الهی]]؛ [[اطاعت تکوینی]] از غیر [[خداوند]]<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ~~ج۳،~~ ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>.		اطاعت تکوینی عبارت است از [[فرمانبرداری]] همه موجودات اعم از جاندار و بی‌جان، [[عاقل]] و غیر [[عاقل]] از روی میل و رغبت از [[خداوند]]، چنانچه در [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَ لَهُ أَسْلَمَ مَن فىِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعًا وَ كَرْهًا}}<ref>«آيا جز دين خداوند را باز مى‏ جويند با آنكه آنان كه در آسمان‏ها و زمينند خواه ‏ناخواه گردن نهاده فرمان اويند و به سوى او بازگردانده مى ‏شوند»؛ سوره آل عمران، آیه ۸۳.</ref>. این اطاعت خود در دو‌ بخش قابل بررسی است: [[اطاعت تکوینی]] از [[فرمان الهی]]؛ [[اطاعت تکوینی]] از غیر [[خداوند]]<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>.

	=== [[اطاعت تشریعی]] ===		=== [[اطاعت تشریعی]] ===
	{{اصلی\|اطاعت تشریعی}}		{{اصلی\|اطاعت تشریعی}}
	اطاعت تشریعی به معنای [[فرمانبری]] ارادی از [[حکم]] و قانونی است که از ناحیه شخصِ برخوردار از حق تشریع و آمریت، اعتبار شده باشد. بدیهی است که این اطاعت در حوزه [[رفتار]] ارادی موجوداتی مختار، مانند [[انسان]] معنا می‌یابد و پذیرش آن در گرو [[نفی]] مسلک [[جبر]] و بر مبنای ارادی بودن اطاعت است که اطاعت و [[عصیان]]، [[ارزش]] یا ضد ارزش محسوب می‌شود<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ~~ج۳،~~ ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>. موارد اطاعت [[تشریعی]] عبارت‌اند از:		اطاعت تشریعی به معنای [[فرمانبری]] ارادی از [[حکم]] و قانونی است که از ناحیه شخصِ برخوردار از حق تشریع و آمریت، اعتبار شده باشد. بدیهی است که این اطاعت در حوزه [[رفتار]] ارادی موجوداتی مختار، مانند [[انسان]] معنا می‌یابد و پذیرش آن در گرو [[نفی]] مسلک [[جبر]] و بر مبنای ارادی بودن اطاعت است که اطاعت و [[عصیان]]، [[ارزش]] یا ضد ارزش محسوب می‌شود<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>. موارد اطاعت [[تشریعی]] عبارت‌اند از:

	==== اطاعت خدا ====		==== اطاعت خدا ====
خط ۴۳:		خط ۴۳:
	==== اطاعت پیامبر خاتم ====		==== اطاعت پیامبر خاتم ====
	{{اصلی\|اطاعت پیامبر خاتم}}		{{اصلی\|اطاعت پیامبر خاتم}}
	در [[آیات]] فراوانی، اطاعت از [[پیامبر اسلام]] {{صل}} در ردیف [[اطاعت از خدا]]، مطرح شده است؛ مانند: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنكُمْ}}<ref> ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید؛ سوره نساء، آیه۵۹.</ref>؛ با توجه به اینکه اطاعت از [[پیامبر]] {{صل}} به [[دستور خدا]] لازم شده است، اطاعت از وی [[اطاعت از خدا]] محسوب می‌شود<ref>جامع‌البیان، مج، ۴، ج‌۵، ص‌۲۴۲.</ref>: {{متن قرآن\|مَّنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است؛ سوره نساء، آیه۸۰.</ref>. نه تنها در [[زمین]] که در آسمان‌ها نیز [[پیامبر]] [[واجب الاطاعه]] است و فرمانش را [[فرشتگان]] اطاعت می‌کنند، ازاین‌رو در [[شب معراج]]، [[فرشتگان]] به [[فرمان]] [[پیامبر]] درهای [[بهشت]] را گشودند<ref>کشف الاسرار، ج‌۱۰، ص‌۳۹۸.</ref>: {{متن قرآن\|مُطَاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ}}<ref>آنجا فرمانگزاری امین است؛ سوره تکویر، آیه۲۱.</ref> و چون [[شریعت محمدی]] {{صل}} تا [[قیامت]] پابرجاست، اطاعت از فرمان‌های آن حضرت پس از [[وفات]] ایشان نیز [[واجب]] است<ref>مجمع البیان، ج‌۳، ص‌۱۰۰.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ~~ج۳،~~ ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>.		در [[آیات]] فراوانی، اطاعت از [[پیامبر اسلام]] {{صل}} در ردیف [[اطاعت از خدا]]، مطرح شده است؛ مانند: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنكُمْ}}<ref> ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید؛ سوره نساء، آیه۵۹.</ref>؛ با توجه به اینکه اطاعت از [[پیامبر]] {{صل}} به [[دستور خدا]] لازم شده است، اطاعت از وی [[اطاعت از خدا]] محسوب می‌شود<ref>جامع‌البیان، مج، ۴، ج‌۵، ص‌۲۴۲.</ref>: {{متن قرآن\|مَّنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است؛ سوره نساء، آیه۸۰.</ref>. نه تنها در [[زمین]] که در آسمان‌ها نیز [[پیامبر]] [[واجب الاطاعه]] است و فرمانش را [[فرشتگان]] اطاعت می‌کنند، ازاین‌رو در [[شب معراج]]، [[فرشتگان]] به [[فرمان]] [[پیامبر]] درهای [[بهشت]] را گشودند<ref>کشف الاسرار، ج‌۱۰، ص‌۳۹۸.</ref>: {{متن قرآن\|مُطَاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ}}<ref>آنجا فرمانگزاری امین است؛ سوره تکویر، آیه۲۱.</ref> و چون [[شریعت محمدی]] {{صل}} تا [[قیامت]] پابرجاست، اطاعت از فرمان‌های آن حضرت پس از [[وفات]] ایشان نیز [[واجب]] است<ref>مجمع البیان، ج‌۳، ص‌۱۰۰.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>.

	==== اطاعت از اهل بیت ====		==== اطاعت از اهل بیت ====
خط ۵۵:		خط ۵۵:

	==== اطاعت از شوهر ====		==== اطاعت از شوهر ====
	[[فرمانبری]] [[زن]] از [[همسر]] خود در مسائل زناشویی، از مواردی است که [[خداوند]] بدان [[فرمان]] داده است. از [[رسول‌ خدا]] {{صل}} [[نقل]] است که "بهترین زنان، کسی است که وقتی به او [[فرمان]] دادی، از تو اطاعت کند". زنی که [[مخالفت]] کند و ناشزه شود، از پاره‌ای [[حقوق]] از جمله [[حق]] همخوابی [[محروم]] می‌گردد<ref>جامع البیان، مج‌۴، ج‌۵، ص‌۸۲‌ـ‌۹۹.</ref> و چنانچه از [[سرپیچی]] دست برداشت و [[مطیع]] گردید، شوهر [[حق]] [[ستم]] و [[آزار]] وی را ندارد: {{متن قرآن\|فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلاَ تَبْغُواْ عَلَيْهِنَّ سَبِيلاً }}<ref> اگر فرمانبردار شما شدند دیگر به زیان آنان راهی مجویید؛ سوره نساء، آیه۳۴.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ~~ج۳،~~ ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>		[[فرمانبری]] [[زن]] از [[همسر]] خود در مسائل زناشویی، از مواردی است که [[خداوند]] بدان [[فرمان]] داده است. از [[رسول‌ خدا]] {{صل}} [[نقل]] است که "بهترین زنان، کسی است که وقتی به او [[فرمان]] دادی، از تو اطاعت کند". زنی که [[مخالفت]] کند و ناشزه شود، از پاره‌ای [[حقوق]] از جمله [[حق]] همخوابی [[محروم]] می‌گردد<ref>جامع البیان، مج‌۴، ج‌۵، ص‌۸۲‌ـ‌۹۹.</ref> و چنانچه از [[سرپیچی]] دست برداشت و [[مطیع]] گردید، شوهر [[حق]] [[ستم]] و [[آزار]] وی را ندارد: {{متن قرآن\|فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلاَ تَبْغُواْ عَلَيْهِنَّ سَبِيلاً }}<ref> اگر فرمانبردار شما شدند دیگر به زیان آنان راهی مجویید؛ سوره نساء، آیه۳۴.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>

	== اطاعت‌های مشروع و نامشروع ==		== اطاعت‌های مشروع و نامشروع ==
خط ۶۲:		خط ۶۲:

	=== اطاعت‌های [[نامشروع]] ===		=== اطاعت‌های [[نامشروع]] ===
	اطاعت‌های [[نامشروع]]، دو دسته است: دسته نخست مواردی است که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[یاران]] وی یا همه [[مؤمنان]] صریحاً از اطاعت [[نهی]] شده‌اند و دسته دوم مواردی که پیامدهای [[سوء]] برخی اطاعت‌های نادرست، به [[پیامبر]] یا [[مؤمنان]] گوشزد شده است مانند: اطاعت از [[کافران]]<ref>سوره فرقان، آیه۵۲.</ref>؛ اطاعت از [[منافقان]]<ref>سوره احزاب، آیه ۱و ۴۸.</ref>؛ اطاعت از [[تکذیب]] کنندگان<ref>سوره قلم، آیه۸.</ref>؛ اطاعت از غافلان از [[یاد خدا]] و [[پیروان]] [[هوای نفس]]<ref>سوره کهف، آیه۲۸.</ref>؛ اطاعت از [[گناهکاران]]<ref>سوره انسان، آیه۲۴.</ref>؛ اطاعت از [[اکثریت]]<ref>سوره انعام، آیه۱۱۶.</ref> و غیره<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ~~ج۳،~~ ص ۵۲۷ - ۵۳۵؛ [[محمد علی کوشا\|کوشا، محمد علی]]، [[اطاعت - کوشا (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>.		اطاعت‌های [[نامشروع]]، دو دسته است: دسته نخست مواردی است که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[یاران]] وی یا همه [[مؤمنان]] صریحاً از اطاعت [[نهی]] شده‌اند و دسته دوم مواردی که پیامدهای [[سوء]] برخی اطاعت‌های نادرست، به [[پیامبر]] یا [[مؤمنان]] گوشزد شده است مانند: اطاعت از [[کافران]]<ref>سوره فرقان، آیه۵۲.</ref>؛ اطاعت از [[منافقان]]<ref>سوره احزاب، آیه ۱و ۴۸.</ref>؛ اطاعت از [[تکذیب]] کنندگان<ref>سوره قلم، آیه۸.</ref>؛ اطاعت از غافلان از [[یاد خدا]] و [[پیروان]] [[هوای نفس]]<ref>سوره کهف، آیه۲۸.</ref>؛ اطاعت از [[گناهکاران]]<ref>سوره انسان، آیه۲۴.</ref>؛ اطاعت از [[اکثریت]]<ref>سوره انعام، آیه۱۱۶.</ref> و غیره<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵؛ [[محمد علی کوشا\|کوشا، محمد علی]]، [[اطاعت - کوشا (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>.

	==== اطاعت از حاکم جائر ====		==== اطاعت از حاکم جائر ====

Bahmani: /* اطاعت خدا */

2023-10-07T04:59:45Z

اطاعت خدا

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۹
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	==== اطاعت خدا ====		==== اطاعت خدا ====
	{{اصلی\|اطاعت خدا}}		{{اصلی\|اطاعت خدا}}
	یکی از مظاهر و [[شؤون]] [[توحید در ربوبیت]]، توحید در حق اطاعت است؛ زیرا خداوند به دلیل این که [[آفریدگار]] و [[پروردگار]] [[جهان]] و مالک [[حقیقی]] است و همه موجودات مملوک و مسخر او هستند لذا از حق اطاعت بالذات برخوردار است و حق اطاعت دیگران، تابع [[مشیت]] و [[اذن الهی]] است: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند» سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[توحید افعالی - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «توحید افعالی»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی، ج۳]]، ص۶۰.</ref>		یکی از مظاهر و شؤون [[توحید در ربوبیت]]، توحید در حق اطاعت است؛ زیرا خداوند به دلیل این که [[آفریدگار]] و [[پروردگار]] [[جهان]] و مالک [[حقیقی]] است و همه موجودات مملوک و مسخر او هستند لذا از حق اطاعت بالذات برخوردار است و حق اطاعت دیگران، تابع [[مشیت]] و [[اذن الهی]] است: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند» سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[توحید افعالی - ربانی گلپایگانی (مقاله)\|مقاله «توحید افعالی»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی، ج۳]]، ص۶۰.</ref>

	==== اطاعت پیامبر ====		==== اطاعت پیامبر ====

Wasity: /* اطاعت ولی فقیه */

2023-05-14T15:12:49Z

اطاعت ولی فقیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۴۲
خط ۵۱:		خط ۵۱:
	اطاعت و پیروی به عنوان یک [[حق]] بر گردن هر [[انسانی]] است که از [[امام]] خود اطاعت کند. از [[امام باقر]] {{ع}} پرسیده شد، حقّ امام بر [[مردم]] چیست؟ فرمود: حقّ امام بر مردم آن است که به سخنان او گوش فرا دهند و از او اطاعت کنند<ref>{{متن حدیث\|مَا حَقُّ الْإِمَامِ عَلَى النَّاسِ قَالَ حَقُّهُ عَلَيْهِمْ أَنْ يَسْمَعُوا لَهُ وَ يُطِيعُوا}}؛ کافی، ج۱، ص۴۰۵.</ref>.<ref>[[مهدی مقامی\|مقامی، مهدی]]، [[وظایف امت نسبت به قرآن و عترت (کتاب)\|وظایف امت نسبت به قرآن و عترت]]، ص ۹۷.</ref>		اطاعت و پیروی به عنوان یک [[حق]] بر گردن هر [[انسانی]] است که از [[امام]] خود اطاعت کند. از [[امام باقر]] {{ع}} پرسیده شد، حقّ امام بر [[مردم]] چیست؟ فرمود: حقّ امام بر مردم آن است که به سخنان او گوش فرا دهند و از او اطاعت کنند<ref>{{متن حدیث\|مَا حَقُّ الْإِمَامِ عَلَى النَّاسِ قَالَ حَقُّهُ عَلَيْهِمْ أَنْ يَسْمَعُوا لَهُ وَ يُطِيعُوا}}؛ کافی، ج۱، ص۴۰۵.</ref>.<ref>[[مهدی مقامی\|مقامی، مهدی]]، [[وظایف امت نسبت به قرآن و عترت (کتاب)\|وظایف امت نسبت به قرآن و عترت]]، ص ۹۷.</ref>

	==== اطاعت ولی فقیه ====		==== اطاعت از ولی فقیه ====
	{{اصلی\|اطاعت از ولی فقیه}}		{{اصلی\|اطاعت از ولی فقیه}}

Bahmani: /* اطاعت ولی فقیه */

2023-05-14T10:06:39Z

اطاعت ولی فقیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۳۶
خط ۵۲:		خط ۵۲:

	==== اطاعت ولی فقیه ====		==== اطاعت ولی فقیه ====
			{{اصلی\|اطاعت از ولی فقیه}}

	==== اطاعت از شوهر ====		==== اطاعت از شوهر ====

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۲
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	== اطاعت در قرآن ==		== اطاعت در قرآن ==
	{{اصلی\|اطاعت در قرآن}}		{{اصلی\|اطاعت در قرآن}}
	واژه اطاعت و مشتقات آن ۷۸ بار در [[قرآن]] به‌کار رفته و مضمون آن از برخی [[آیات]] نیز که مشتمل بر این واژه و مشتقات آن نیست، استفاده‌ می‌شود<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ~~ج۳،~~ ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>، مانند:		واژه اطاعت و مشتقات آن ۷۸ بار در [[قرآن]] به‌کار رفته و مضمون آن از برخی [[آیات]] نیز که مشتمل بر این واژه و مشتقات آن نیست، استفاده‌ می‌شود<ref>[[مصطفی جعفر‌پیشه‌ فرد\|جعفرپیشه‌ فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)\|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)\|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>، مانند:
	# {{متن قرآن\|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}<ref>«و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref>؛		# {{متن قرآن\|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}<ref>«و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref>؛
	# {{متن قرآن\|وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}} <ref>«و مردان و زنان مؤمن، دوستان یکدیگرند که به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و نماز را برپا می‌دارند و زکات می‌پردازند و از خداوند و پیامبرش فرمان می‌برند، اینانند که خداوند به زودی بر آنان بخشایش می‌آورد، به راستی خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۷۱.</ref>؛		# {{متن قرآن\|وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}} <ref>«و مردان و زنان مؤمن، دوستان یکدیگرند که به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند و نماز را برپا می‌دارند و زکات می‌پردازند و از خداوند و پیامبرش فرمان می‌برند، اینانند که خداوند به زودی بر آنان بخشایش می‌آورد، به راستی خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۷۱.</ref>؛