اعتماد به حدیث - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* راه‌های اعتماد به احادیث نزد علما تا قرن هفتم */

2022-12-22T05:42:08Z

راه‌های اعتماد به احادیث نزد علما تا قرن هفتم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۲
خط ۴:		خط ۴:
	برای [[اعتماد]] به یک [[روایت]] یا باید [[وثوق]] سندی به آن پیدا کرد یا وثوق صدوری. پس از تقسیم [[حدیث]] به چهار قسم در [[قرن هفتم]]، [[شیوه]] وثوق بیشتر به وثوق سندی محدود شد؛ ولی قبل از آن [[علمای شیعه]] به جهت قراینی که در دست داشتند و اصول مختلفی که در [[اختیار]] آنان بود، به روایاتی که در کتب اربعه نقل شده، وثوق داشتند. این نکته‌ای است که [[شیخ بهائی]] درباره علت اعتماد به [[روایات]] کتب اربعه ذکر کرده و راه‌های اعتماد به احادیث این کتب را بیان نموده است. [[شیخ انصاری]] در کتاب مکاسب به مناسبت نقل روایتی از [[خصال]] شیخ صدوق، بیان می‌کند که گرچه [[سند]] آن دارای مشکلاتی است، اما روش [[قمی‌ها]] این بوده که به هر روایتی [[اعتماد]] نمی‌کردند و روایاتی را [[نقل]] می‌کردند که قراینی بر صحت صدور آن داشتند<ref>شیخ مرتضی انصاری، المکاسب، ج۲، ص۲۴۵: {{عربی\|أنّ اعتماد القمّيين عليها... بعد احتفافها بما يوجب الإعتماد عليها، جابر لضعفها في الجملة}}.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص۱۷۰.</ref>		برای [[اعتماد]] به یک [[روایت]] یا باید [[وثوق]] سندی به آن پیدا کرد یا وثوق صدوری. پس از تقسیم [[حدیث]] به چهار قسم در [[قرن هفتم]]، [[شیوه]] وثوق بیشتر به وثوق سندی محدود شد؛ ولی قبل از آن [[علمای شیعه]] به جهت قراینی که در دست داشتند و اصول مختلفی که در [[اختیار]] آنان بود، به روایاتی که در کتب اربعه نقل شده، وثوق داشتند. این نکته‌ای است که [[شیخ بهائی]] درباره علت اعتماد به [[روایات]] کتب اربعه ذکر کرده و راه‌های اعتماد به احادیث این کتب را بیان نموده است. [[شیخ انصاری]] در کتاب مکاسب به مناسبت نقل روایتی از [[خصال]] شیخ صدوق، بیان می‌کند که گرچه [[سند]] آن دارای مشکلاتی است، اما روش [[قمی‌ها]] این بوده که به هر روایتی [[اعتماد]] نمی‌کردند و روایاتی را [[نقل]] می‌کردند که قراینی بر صحت صدور آن داشتند<ref>شیخ مرتضی انصاری، المکاسب، ج۲، ص۲۴۵: {{عربی\|أنّ اعتماد القمّيين عليها... بعد احتفافها بما يوجب الإعتماد عليها، جابر لضعفها في الجملة}}.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص۱۷۰.</ref>

	== راه‌های [[اعتماد]] به احادیث نزد [[علما]] تا [[قرن هفتم]] ==		== راه‌های اعتماد به احادیث نزد [[علما]] تا قرن هفتم ==
	[[داوری]] درباره [[حدیث]] بر اساس [[وثوق]] سندی یا وثوق صدوری است. [[خبر متواتر]] تلقی به قبول می‌شود و نیازی به [[بررسی سندی]] ندارد و [[اطمینان]] به صدور آن از [[معصوم]] وجود دارد. در گذشته علما به کتاب‌ها و احادیثی که از راه‌های صحیح، مانند سماع (شنیدن) و اجازه دریافت می‌نمودند، اعتماد می‌کردند و در آغاز آثار خویش علت اعتماد خود را به این احادیث توضیح می‌دادند و به آنها وثوق صدوری داشتند؛ مثلاً [[شیخ صدوق]] در اول من لایحضره الفقیه می‌نویسد: “تصمیم گرفتم بر آوردن آنچه به آن [[فتوا]] می‌دهم و [[اعتقاد]] به [[درستی]] آن دارم و بر این باورم که [[حجت]] است میان من و پروردگارم... و تمام احادیث آن را از کتاب‌های مشهور که به آن اعتماد می‌شود و مورد مراجعه است، نقل کرده‌ام”<ref>شیخ صدوق؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۳.</ref>.		[[داوری]] درباره [[حدیث]] بر اساس [[وثوق]] سندی یا وثوق صدوری است. [[خبر متواتر]] تلقی به قبول می‌شود و نیازی به [[بررسی سندی]] ندارد و [[اطمینان]] به صدور آن از [[معصوم]] وجود دارد. در گذشته علما به کتاب‌ها و احادیثی که از راه‌های صحیح، مانند سماع (شنیدن) و اجازه دریافت می‌نمودند، اعتماد می‌کردند و در آغاز آثار خویش علت اعتماد خود را به این احادیث توضیح می‌دادند و به آنها وثوق صدوری داشتند؛ مثلاً [[شیخ صدوق]] در اول من لایحضره الفقیه می‌نویسد: “تصمیم گرفتم بر آوردن آنچه به آن [[فتوا]] می‌دهم و [[اعتقاد]] به [[درستی]] آن دارم و بر این باورم که [[حجت]] است میان من و پروردگارم... و تمام احادیث آن را از کتاب‌های مشهور که به آن اعتماد می‌شود و مورد مراجعه است، نقل کرده‌ام”<ref>شیخ صدوق؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۳.</ref>.

Bahmani در ‏۲۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۴۱

2022-12-22T05:41:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۱
خط ۲:		خط ۲:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	برای [[اعتماد]] به یک [[روایت]] یا باید [[وثوق]] سندی به آن پیدا کرد یا وثوق صدوری. پس از تقسیم [[حدیث]] به چهار قسم در [[قرن هفتم]]، [[شیوه]] وثوق بیشتر به وثوق سندی محدود شد؛ ولی قبل از آن [[علمای شیعه]] به جهت قراینی که در دست داشتند و اصول مختلفی که در [[اختیار]] آنان بود، به روایاتی که در کتب اربعه نقل شده، وثوق داشتند. این نکته‌ای است که [[شیخ بهائی]] درباره علت اعتماد به [[روایات]] کتب اربعه ذکر کرده و راه‌های اعتماد به احادیث این کتب را بیان نموده است. [[شیخ انصاری]] در کتاب مکاسب به مناسبت نقل روایتی از [[خصال]] شیخ صدوق، بیان می‌کند که گرچه [[سند]] آن دارای مشکلاتی است، اما روش [[قمی‌ها]] این بوده که به هر روایتی [[اعتماد]] نمی‌کردند و روایاتی را [[نقل]] می‌کردند که قراینی بر صحت صدور آن داشتند<ref>شیخ مرتضی انصاری، المکاسب، ج۲، ص۲۴۵: {{عربی\|أنّ اعتماد القمّيين عليها... بعد احتفافها بما يوجب الإعتماد عليها، جابر لضعفها في الجملة}}.</ref><ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ~~ص ۱۷۰~~.</ref>		برای [[اعتماد]] به یک [[روایت]] یا باید [[وثوق]] سندی به آن پیدا کرد یا وثوق صدوری. پس از تقسیم [[حدیث]] به چهار قسم در [[قرن هفتم]]، [[شیوه]] وثوق بیشتر به وثوق سندی محدود شد؛ ولی قبل از آن [[علمای شیعه]] به جهت قراینی که در دست داشتند و اصول مختلفی که در [[اختیار]] آنان بود، به روایاتی که در کتب اربعه نقل شده، وثوق داشتند. این نکته‌ای است که [[شیخ بهائی]] درباره علت اعتماد به [[روایات]] کتب اربعه ذکر کرده و راه‌های اعتماد به احادیث این کتب را بیان نموده است. [[شیخ انصاری]] در کتاب مکاسب به مناسبت نقل روایتی از [[خصال]] شیخ صدوق، بیان می‌کند که گرچه [[سند]] آن دارای مشکلاتی است، اما روش [[قمی‌ها]] این بوده که به هر روایتی [[اعتماد]] نمی‌کردند و روایاتی را [[نقل]] می‌کردند که قراینی بر صحت صدور آن داشتند<ref>شیخ مرتضی انصاری، المکاسب، ج۲، ص۲۴۵: {{عربی\|أنّ اعتماد القمّيين عليها... بعد احتفافها بما يوجب الإعتماد عليها، جابر لضعفها في الجملة}}.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص۱۷۰.</ref>

	== راه‌های [[اعتماد]] به احادیث نزد [[علما]] تا [[قرن هفتم]] ==		== راه‌های [[اعتماد]] به احادیث نزد [[علما]] تا [[قرن هفتم]] ==
	[[داوری]] درباره [[حدیث]] بر اساس [[وثوق]] سندی یا وثوق صدوری است. [[خبر متواتر]] تلقی به قبول می‌شود و نیازی به [[بررسی سندی]] ندارد و [[اطمینان]] به صدور آن از [[معصوم]] وجود دارد. در گذشته علما به کتاب‌ها و احادیثی که از راه‌های صحیح، مانند سماع (شنیدن) و اجازه دریافت می‌نمودند، اعتماد می‌کردند و در آغاز آثار خویش علت اعتماد خود را به این احادیث توضیح می‌دادند و به آنها وثوق صدوری داشتند؛ مثلاً [[شیخ صدوق]] در اول من لایحضره الفقیه می‌نویسد: “تصمیم گرفتم بر آوردن آنچه به آن [[فتوا]] می‌دهم و [[اعتقاد]] به [[درستی]] آن دارم و بر این باورم که [[حجت]] است میان من و پروردگارم... و تمام احادیث آن را از کتاب‌های مشهور که به آن اعتماد می‌شود و مورد مراجعه است، نقل کرده‌ام”<ref>شیخ صدوق؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۳.</ref>.		[[داوری]] درباره [[حدیث]] بر اساس [[وثوق]] سندی یا وثوق صدوری است. [[خبر متواتر]] تلقی به قبول می‌شود و نیازی به [[بررسی سندی]] ندارد و [[اطمینان]] به صدور آن از [[معصوم]] وجود دارد. در گذشته علما به کتاب‌ها و احادیثی که از راه‌های صحیح، مانند سماع (شنیدن) و اجازه دریافت می‌نمودند، اعتماد می‌کردند و در آغاز آثار خویش علت اعتماد خود را به این احادیث توضیح می‌دادند و به آنها وثوق صدوری داشتند؛ مثلاً [[شیخ صدوق]] در اول من لایحضره الفقیه می‌نویسد: “تصمیم گرفتم بر آوردن آنچه به آن [[فتوا]] می‌دهم و [[اعتقاد]] به [[درستی]] آن دارم و بر این باورم که [[حجت]] است میان من و پروردگارم... و تمام احادیث آن را از کتاب‌های مشهور که به آن اعتماد می‌شود و مورد مراجعه است، نقل کرده‌ام”<ref>شیخ صدوق؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۳.</ref>.

	به گفته صاحب معالم، [[حسن بن زین الدین]] (م۱۰۱۱ق)، در گذشته به جهت وجود قراین فراوانی که نشانۀ [[درستی]] خبر بود -گرچه خبر به اصطلاح امروز [[ضعیف]] باشد- به آن [[اعتماد]] می‌کردند؛ اما به مرور [[زمان]] که این قرینه‌ها و شواهد از بین رفت، خبر فقط با اسناد آن ارائه گردید و متأخران ناچار شدند [[اخبار]] را خالی از [[شک و تردید]] کنند؛ به همین سبب به وضع اصطلاحات جدید خبری روی آوردند و [[حدیث]] را به چهار قسم صحیح، [[حسن]]، [[موثق]] و ضعیف تقسیم کردند که این موضوع در آثار [[احمد بن طاووس]] (م ۶۷۳ق) و شاگردش [[علامه حلی]] (م ۷۲۶ق) [[مشاهده]] می‌شود<ref>جمال الدین حسن بن زین الدین شهید ثانی عاملی، منتقی الجمان، ج۱، ص۱۴؛ اسدالله بن اسماعیل تستری کاظمی، مقابس الأنوار، ص۳.</ref>. این تقسیم‌بندی که از [[قرن هفتم]] شروع شد، امروزه امری پذیرفته شده بین [[علمای شیعه]] است.		به گفته صاحب معالم، [[حسن بن زین الدین]] (م۱۰۱۱ق)، در گذشته به جهت وجود قراین فراوانی که نشانۀ [[درستی]] خبر بود -گرچه خبر به اصطلاح امروز [[ضعیف]] باشد- به آن [[اعتماد]] می‌کردند؛ اما به مرور [[زمان]] که این قرینه‌ها و شواهد از بین رفت، خبر فقط با اسناد آن ارائه گردید و متأخران ناچار شدند [[اخبار]] را خالی از [[شک و تردید]] کنند؛ به همین سبب به وضع اصطلاحات جدید خبری روی آوردند و [[حدیث]] را به چهار قسم صحیح، [[حسن]]، [[موثق]] و ضعیف تقسیم کردند که این موضوع در آثار [[احمد بن طاووس]] (م ۶۷۳ق) و شاگردش [[علامه حلی]] (م ۷۲۶ق) [[مشاهده]] می‌شود<ref>جمال الدین حسن بن زین الدین شهید ثانی عاملی، منتقی الجمان، ج۱، ص۱۴؛ اسدالله بن اسماعیل تستری کاظمی، مقابس الأنوار، ص۳.</ref>. این تقسیم‌بندی که از [[قرن هفتم]] شروع شد، امروزه امری پذیرفته شده بین [[علمای شیعه]] است.

	[[شیخ بهائی]] (م ۱۰۳۱ق) [[معتقد]] است اولین کسی که این تقسیم را انجام داده، علامه حلی است و علت آن را فاصله اخبار با زمان تدوین کتب و اصول [[شیعه]] دانسته است<ref>شیخ بهائی، مشرق الشمسین، ص۳۰-۳۱.</ref>. [[واقعیت]] این است که این [[تفکر]] توسط علامه حلی که آثار فراوانی دارد، رواج یافت؛ به همین [[دلیل]] [[علامه]] را اصل در این تقسیم یا رواج آن دانسته‌اند، [[استرآبادی]] حملات شدیدی به او دارد<ref>محمدامین استرابادی، الفوائد المدنیه، ص۳۰.</ref>؛ زیرا این تقسیم بخشی از [[احادیث]] [[کتب اربعه]] را در زمرۀ اخبار ضعیف قرار می‌دهد.		[[شیخ بهائی]] (م ۱۰۳۱ق) [[معتقد]] است اولین کسی که این تقسیم را انجام داده، علامه حلی است و علت آن را فاصله اخبار با زمان تدوین کتب و اصول [[شیعه]] دانسته است<ref>شیخ بهائی، مشرق الشمسین، ص۳۰-۳۱.</ref>. [[واقعیت]] این است که این [[تفکر]] توسط علامه حلی که آثار فراوانی دارد، رواج یافت؛ به همین [[دلیل]] [[علامه]] را اصل در این تقسیم یا رواج آن دانسته‌اند، [[استرآبادی]] حملات شدیدی به او دارد<ref>محمدامین استرابادی، الفوائد المدنیه، ص۳۰.</ref>؛ زیرا این تقسیم بخشی از [[احادیث]] [[کتب اربعه]] را در زمرۀ اخبار ضعیف قرار می‌دهد.

	نویسندگان کتب اربعه بنا بر ملاک‌ها و قراینی که خود می‌شناختند و در [[کلام]] [[صدوق]] نمونه‌هایی از آن آمده بود، به احادیث اعتماد می‌کردند؛ ولی به مرور این قراین از بین رفت. شماری از بزرگان، شواهد و قراینی را که [[علما]] در گذشته به آن اعتماد داشتند، بیان کرده‌اند. [[شیخ بهایی]] در کتاب [[مشرق]] الشمسین که آن را بر اساس خلاصۀ مطالب کتب اربعه، به انضمام [[تفسیر آیات قرآن]] نگاشته تا مرجعی برای متدینان باشد و قانونی اساسی برای [[مجتهدان]] در [[استنباط]] امهات مطالب فرعی<ref>شیخ بهائی، مشرق الشمسین، ص۲۰-۲۱.</ref>، راه‌هایی را که گذشتگان به آن [[اعتماد]] کرده و [[احادیث]] را از آثار قبل خود [[نقل]] می‌کردند، با توجه به ممارست‌های خود در [[حدیث]]، نکاتی بیان کرده است که نقل آن برای موضوع بحث ما مفید است؛ زیرا به نظر می‌رسد قبل از [[احمد بن طاووس]]، [[علمای شیعه]] از این روش‌ها برای اعتماد به [[روایات]] استفاده می‌کردند.		نویسندگان کتب اربعه بنا بر ملاک‌ها و قراینی که خود می‌شناختند و در [[کلام]] [[صدوق]] نمونه‌هایی از آن آمده بود، به احادیث اعتماد می‌کردند؛ ولی به مرور این قراین از بین رفت. شماری از بزرگان، شواهد و قراینی را که [[علما]] در گذشته به آن اعتماد داشتند، بیان کرده‌اند. [[شیخ بهایی]] در کتاب [[مشرق]] الشمسین که آن را بر اساس خلاصۀ مطالب کتب اربعه، به انضمام [[تفسیر آیات قرآن]] نگاشته تا مرجعی برای متدینان باشد و قانونی اساسی برای [[مجتهدان]] در [[استنباط]] امهات مطالب فرعی<ref>شیخ بهائی، مشرق الشمسین، ص۲۰-۲۱.</ref>، راه‌هایی را که گذشتگان به آن [[اعتماد]] کرده و [[احادیث]] را از آثار قبل خود [[نقل]] می‌کردند، با توجه به ممارست‌های خود در [[حدیث]]، نکاتی بیان کرده است که نقل آن برای موضوع بحث ما مفید است؛ زیرا به نظر می‌رسد قبل از [[احمد بن طاووس]]، [[علمای شیعه]] از این روش‌ها برای اعتماد به [[روایات]] استفاده می‌کردند.

خط ۱۷:		خط ۱۹:
	# وجود [[حدیث]] در یکی از کتاب‌هایی که بر یکی از [[امامان]] عرضه شده و آن [[حضرت]] بر مؤلف آن [[درود]] فرستاده‌اند و آن را [[تأیید]] کرده‌اند؛ مانند [[کتاب]] [[عبیدالله حلبی]] که بر [[امام صادق]] {{ع}} عرضه شده یا کتاب‌های [[یونس بن عبدالرحمان]] و [[فضل بن شاذان]] که بر [[امام عسکری]] {{ع}} عرضه گردیده‌اند. [[کلینی]] در [[کتاب کافی]] از این سه کتاب نقل قول‌های طولانی دارد.		# وجود [[حدیث]] در یکی از کتاب‌هایی که بر یکی از [[امامان]] عرضه شده و آن [[حضرت]] بر مؤلف آن [[درود]] فرستاده‌اند و آن را [[تأیید]] کرده‌اند؛ مانند [[کتاب]] [[عبیدالله حلبی]] که بر [[امام صادق]] {{ع}} عرضه شده یا کتاب‌های [[یونس بن عبدالرحمان]] و [[فضل بن شاذان]] که بر [[امام عسکری]] {{ع}} عرضه گردیده‌اند. [[کلینی]] در [[کتاب کافی]] از این سه کتاب نقل قول‌های طولانی دارد.
	# دریافت حدیث از یکی از کتاب‌هایی که بین گذشتگان اعتماد به آن شایع و معروف بوده است و نویسنده آن از [[فرقه ناجیه]] [[امامیه]] باشد؛ مانند کتاب [[نماز]] [[حریز بن عبدالله سجستانی]] و کتاب‌های بنی [[سعید]] ([[حسن]] و [[حسین بن سعید اهوازی]]) و [[علی بن مهزیار]] یا از نویسندگان غیرامامی باشد؛ مانند کتاب [[حفص بن غیاث]] [[قاضی]]<ref>شیخ طوسی در کتاب العدة فی أصول الفقه (ج۱، ص۱۴۹، تحقیق انصاری) درباره این گونه آثار از علمای عامه می‌نویسد: طائفه عمل نموده به احادیثی که حفص بن غیاث، غیاث بن کلوب، نوح بن دراج، سکونی و دیگران از عامه که از امامان ما نقل کرده‌اند و آنان انکار ننموده‌اند و در آن خلافی نیست.</ref> و [[حسین]] بن عبیدالله [[سعدی]] و کتاب قبلۀ [[علی بن محمد]] طاطری.		# دریافت حدیث از یکی از کتاب‌هایی که بین گذشتگان اعتماد به آن شایع و معروف بوده است و نویسنده آن از [[فرقه ناجیه]] [[امامیه]] باشد؛ مانند کتاب [[نماز]] [[حریز بن عبدالله سجستانی]] و کتاب‌های بنی [[سعید]] ([[حسن]] و [[حسین بن سعید اهوازی]]) و [[علی بن مهزیار]] یا از نویسندگان غیرامامی باشد؛ مانند کتاب [[حفص بن غیاث]] [[قاضی]]<ref>شیخ طوسی در کتاب العدة فی أصول الفقه (ج۱، ص۱۴۹، تحقیق انصاری) درباره این گونه آثار از علمای عامه می‌نویسد: طائفه عمل نموده به احادیثی که حفص بن غیاث، غیاث بن کلوب، نوح بن دراج، سکونی و دیگران از عامه که از امامان ما نقل کرده‌اند و آنان انکار ننموده‌اند و در آن خلافی نیست.</ref> و [[حسین]] بن عبیدالله [[سعدی]] و کتاب قبلۀ [[علی بن محمد]] طاطری.

	[[شیخ بهائی]] سپس می‌افزاید: [[رئیس]] [[محدثین]]، [[شیخ صدوق]] که [[حکم]] به [[صحت احادیث]] کتاب من لایحضره الفقیه کرده، بر همین اساس است که [[احادیث]] آن را از کتب مشهور قابل اعتماد نقل کرده است؛ درحالی که به اصطلاح متأخرین، برخی احادیث آن نه تنها صحیح، بلکه حتی [[موثق]] و حسن هم نیست؛ بلکه جزو [[اخبار]] [[ضعیف]] است. ایشان آن گاه بیان می‌کند که فاصله ما با اصول اولیه باعث شده است علمای ما اصطلاح جدید “صحیح” را وضع کنند؛ درعین حال در مواردی [[علما]] برابر اصول ذکرشده عمل می‌کنند؛ از جمله دربارۀ اخبار [[ابن ابی عمیر]] و [[صفوان بن یحیی]] که [[حکم]] به صحت آنها می‌کنند یا [[اعتماد]] به شماری از اخبار که در [[سند]] آنها افراد [[فطحی]] و ناووسی [[مذهب]] هستند<ref>شیخ بهائی، مشرق الشمسین، ص۲۶-۳۲.</ref>.		[[شیخ بهائی]] سپس می‌افزاید: [[رئیس]] [[محدثین]]، [[شیخ صدوق]] که [[حکم]] به [[صحت احادیث]] کتاب من لایحضره الفقیه کرده، بر همین اساس است که [[احادیث]] آن را از کتب مشهور قابل اعتماد نقل کرده است؛ درحالی که به اصطلاح متأخرین، برخی احادیث آن نه تنها صحیح، بلکه حتی [[موثق]] و حسن هم نیست؛ بلکه جزو [[اخبار]] [[ضعیف]] است. ایشان آن گاه بیان می‌کند که فاصله ما با اصول اولیه باعث شده است علمای ما اصطلاح جدید “صحیح” را وضع کنند؛ درعین حال در مواردی [[علما]] برابر اصول ذکرشده عمل می‌کنند؛ از جمله دربارۀ اخبار [[ابن ابی عمیر]] و [[صفوان بن یحیی]] که [[حکم]] به صحت آنها می‌کنند یا [[اعتماد]] به شماری از اخبار که در [[سند]] آنها افراد [[فطحی]] و ناووسی [[مذهب]] هستند<ref>شیخ بهائی، مشرق الشمسین، ص۲۶-۳۲.</ref>.
	[[میرداماد]] در راشحه ۲۹ می‌نویسد: “و باید دانسته شود که گرفتن [[حدیث]] از اصول تصحیح شدۀ قابل اعتماد یکی از ارکان تصحیح [[روایت]] است”<ref>محمدباقر میرداماد، الرواشح السماویه، ص۱۶۱؛ شیخ محسن آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ج۲، ص۱۲۷.</ref>؛ یعنی گرفتن [[حدیثی]] از اصل، باعث اعتماد به آن است؛ بنابراین می‌توان گفت در شیوه و روش، فقهای فعلی در عین پایبندبودن به اصطلاح متأخرین، به اصول حدیثی علمای متقدم [[شیعه]] نیز تا حدودی پایبندند. تدوین وسائل الشیعه بر همین اساس است که آنچه را [[نقل]] کرده، قابل اعتماد می‌داند<ref>محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱، ص۴: {{عربی\|و نصوص الأحكام الفرعية المرويّة في الكتب المعتمدة الصحيحة التي نص على صحّتها علماؤنا نصوصاً صريحة، يكون مفزعاً لي في مسائل الشريعة}}.</ref>؛ درحالی که از چارچوب تقسیم جدید خبری بیرون است. البته علما در موارد اختلافی و [[تعارض]]، دنبال ترجیح سندی اخبار می‌روند.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ~~ص ۱۲۴~~.</ref>
			[[میرداماد]] در راشحه ۲۹ می‌نویسد: “و باید دانسته شود که گرفتن [[حدیث]] از اصول تصحیح شدۀ قابل اعتماد یکی از ارکان تصحیح [[روایت]] است”<ref>محمدباقر میرداماد، الرواشح السماویه، ص۱۶۱؛ شیخ محسن آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ج۲، ص۱۲۷.</ref>؛ یعنی گرفتن [[حدیثی]] از اصل، باعث اعتماد به آن است؛ بنابراین می‌توان گفت در شیوه و روش، فقهای فعلی در عین پایبندبودن به اصطلاح متأخرین، به اصول حدیثی علمای متقدم [[شیعه]] نیز تا حدودی پایبندند. تدوین وسائل الشیعه بر همین اساس است که آنچه را [[نقل]] کرده، قابل اعتماد می‌داند<ref>محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱، ص۴: {{عربی\|و نصوص الأحكام الفرعية المرويّة في الكتب المعتمدة الصحيحة التي نص على صحّتها علماؤنا نصوصاً صريحة، يكون مفزعاً لي في مسائل الشريعة}}.</ref>؛ درحالی که از چارچوب تقسیم جدید خبری بیرون است. البته علما در موارد اختلافی و [[تعارض]]، دنبال ترجیح سندی اخبار می‌روند<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص۱۲۴.</ref>.

	== اعتماد به حدیث اهل سنت ==		== اعتماد به حدیث اهل سنت ==
خط ۴۶:		خط ۵۰:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~اعتماد به~~ حدیث]]		[[رده:حدیث]]

Wasity: جایگزینی متن - 'جمع آوری' به 'جمع‌آوری'

2022-10-22T10:49:56Z

جایگزینی متن - 'جمع آوری' به 'جمع‌آوری'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۱۹
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	در بسیاری از روایات شیعه وارد شده که [[ائمه معصومین]] {{عم}} هنگام [[تعارض]] و تنافی دو حدیث، ملاکِ قبول و اخذِ یکی از آن دو حدیث را، [[مخالفت]] با عامّه بیان کرده، و [[هدایت]] و [[رشد]] و صحّت حدیث را در خلاف آنها دانستند، و نیز میل [[عامه]] به یکی از دو حدیث و اجتناب آنها از حدیث دیگر را از معیارهای صحیح و سقیم بودن [[روایات]] بیان نموده‌اند<ref>اصول کافی، ج۱، ص۶۷، حدیث ۱۰ مقبوله عمر بن حنظله؛ من لا یحضر الفقیه، ج۳، ص۸، حدیث ۳۲۳۳؛ وسائل الشیعه، ج۲۷، ص۱۰۶، باب وجوه الجمع بین الاحادیث.</ref>.		در بسیاری از روایات شیعه وارد شده که [[ائمه معصومین]] {{عم}} هنگام [[تعارض]] و تنافی دو حدیث، ملاکِ قبول و اخذِ یکی از آن دو حدیث را، [[مخالفت]] با عامّه بیان کرده، و [[هدایت]] و [[رشد]] و صحّت حدیث را در خلاف آنها دانستند، و نیز میل [[عامه]] به یکی از دو حدیث و اجتناب آنها از حدیث دیگر را از معیارهای صحیح و سقیم بودن [[روایات]] بیان نموده‌اند<ref>اصول کافی، ج۱، ص۶۷، حدیث ۱۰ مقبوله عمر بن حنظله؛ من لا یحضر الفقیه، ج۳، ص۸، حدیث ۳۲۳۳؛ وسائل الشیعه، ج۲۷، ص۱۰۶، باب وجوه الجمع بین الاحادیث.</ref>.

	بنابراین، [[روایات]] عامّه صلاحیت برای [[استدلال]] را ندارد؛ زیرا به [[زعم]] آنها بهترین و صحیح‌ترین آن روایات در [[صحاح ششگانه]] آنها ~~جمع آوری~~ شده که آنها هم مشتمل بر انواع خلل و [[سستی]] و [[خرافات]] و اکاذیب... می‌باشد و از درجه اعتبار ساقط است.		بنابراین، [[روایات]] عامّه صلاحیت برای [[استدلال]] را ندارد؛ زیرا به [[زعم]] آنها بهترین و صحیح‌ترین آن روایات در [[صحاح ششگانه]] آنها جمع‌آوری شده که آنها هم مشتمل بر انواع خلل و [[سستی]] و [[خرافات]] و اکاذیب... می‌باشد و از درجه اعتبار ساقط است.

	استدلال بزرگان [[شیعه]] و [[متکلمین]] و فقهای [[شریعت]] به روایات عامّه در این [[مقامات]] به این جهت است که: بسیاری از این [[احادیث]] متّفق علیه بین خاصّه و عامّه است و حجّیت آن از طرق خاصّه تمام است، و استدلال و [[احتجاج]] به آن هیچ محذوری ندارد، چنان که در روایات به این مطلب تصریح شده است<ref>بحارالانوار، ج۲، ص۲۲۵، حدیث ۳؛ ج۲، ص۲۳۸، حدیث ۳۱.</ref> و در بعضی موارد نیز به جهت [[الزام]] [[خصم]] و وادار کردن او به قبول آن است؛ زیرا وقتی مطلبی در نزد آنان ثابت و مسلّم باشد، باید بپذیرند و به لوازمش ملتزم گردند ولو [[حجیّت]] آن برای ما مسلّم نباشد، و در [[کتب حدیثی شیعه]] ذکر نشده باشد.		استدلال بزرگان [[شیعه]] و [[متکلمین]] و فقهای [[شریعت]] به روایات عامّه در این [[مقامات]] به این جهت است که: بسیاری از این [[احادیث]] متّفق علیه بین خاصّه و عامّه است و حجّیت آن از طرق خاصّه تمام است، و استدلال و [[احتجاج]] به آن هیچ محذوری ندارد، چنان که در روایات به این مطلب تصریح شده است<ref>بحارالانوار، ج۲، ص۲۲۵، حدیث ۳؛ ج۲، ص۲۳۸، حدیث ۳۱.</ref> و در بعضی موارد نیز به جهت [[الزام]] [[خصم]] و وادار کردن او به قبول آن است؛ زیرا وقتی مطلبی در نزد آنان ثابت و مسلّم باشد، باید بپذیرند و به لوازمش ملتزم گردند ولو [[حجیّت]] آن برای ما مسلّم نباشد، و در [[کتب حدیثی شیعه]] ذکر نشده باشد.

Bahmani در ‏۲۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۰۶

2022-10-22T07:06:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[اعتماد به حدیث در حدیث]] - [[اعتماد به حدیث در اخلاق اسلامی]] - [[اعتماد به حدیث در کلام اسلامی]] - [[اعتماد به حدیث در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = ~~اعتماد به حدیث (پرسش)~~}}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = حدیث \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	[[شیخ بهائی]] سپس می‌افزاید: [[رئیس]] [[محدثین]]، [[شیخ صدوق]] که [[حکم]] به [[صحت احادیث]] کتاب من لایحضره الفقیه کرده، بر همین اساس است که [[احادیث]] آن را از کتب مشهور قابل اعتماد نقل کرده است؛ درحالی که به اصطلاح متأخرین، برخی احادیث آن نه تنها صحیح، بلکه حتی [[موثق]] و حسن هم نیست؛ بلکه جزو [[اخبار]] [[ضعیف]] است. ایشان آن گاه بیان می‌کند که فاصله ما با اصول اولیه باعث شده است علمای ما اصطلاح جدید “صحیح” را وضع کنند؛ درعین حال در مواردی [[علما]] برابر اصول ذکرشده عمل می‌کنند؛ از جمله دربارۀ اخبار [[ابن ابی عمیر]] و [[صفوان بن یحیی]] که [[حکم]] به صحت آنها می‌کنند یا [[اعتماد]] به شماری از اخبار که در [[سند]] آنها افراد [[فطحی]] و ناووسی [[مذهب]] هستند<ref>شیخ بهائی، مشرق الشمسین، ص۲۶-۳۲.</ref>.		[[شیخ بهائی]] سپس می‌افزاید: [[رئیس]] [[محدثین]]، [[شیخ صدوق]] که [[حکم]] به [[صحت احادیث]] کتاب من لایحضره الفقیه کرده، بر همین اساس است که [[احادیث]] آن را از کتب مشهور قابل اعتماد نقل کرده است؛ درحالی که به اصطلاح متأخرین، برخی احادیث آن نه تنها صحیح، بلکه حتی [[موثق]] و حسن هم نیست؛ بلکه جزو [[اخبار]] [[ضعیف]] است. ایشان آن گاه بیان می‌کند که فاصله ما با اصول اولیه باعث شده است علمای ما اصطلاح جدید “صحیح” را وضع کنند؛ درعین حال در مواردی [[علما]] برابر اصول ذکرشده عمل می‌کنند؛ از جمله دربارۀ اخبار [[ابن ابی عمیر]] و [[صفوان بن یحیی]] که [[حکم]] به صحت آنها می‌کنند یا [[اعتماد]] به شماری از اخبار که در [[سند]] آنها افراد [[فطحی]] و ناووسی [[مذهب]] هستند<ref>شیخ بهائی، مشرق الشمسین، ص۲۶-۳۲.</ref>.
	[[میرداماد]] در راشحه ۲۹ می‌نویسد: “و باید دانسته شود که گرفتن [[حدیث]] از اصول تصحیح شدۀ قابل اعتماد یکی از ارکان تصحیح [[روایت]] است”<ref>محمدباقر میرداماد، الرواشح السماویه، ص۱۶۱؛ شیخ محسن آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ج۲، ص۱۲۷.</ref>؛ یعنی گرفتن [[حدیثی]] از اصل، باعث اعتماد به آن است؛ بنابراین می‌توان گفت در شیوه و روش، فقهای فعلی در عین پایبندبودن به اصطلاح متأخرین، به اصول حدیثی علمای متقدم [[شیعه]] نیز تا حدودی پایبندند. تدوین وسائل الشیعه بر همین اساس است که آنچه را [[نقل]] کرده، قابل اعتماد می‌داند<ref>محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱، ص۴: {{عربی\|و نصوص الأحكام الفرعية المرويّة في الكتب المعتمدة الصحيحة التي نص على صحّتها علماؤنا نصوصاً صريحة، يكون مفزعاً لي في مسائل الشريعة}}.</ref>؛ درحالی که از چارچوب تقسیم جدید خبری بیرون است. البته علما در موارد اختلافی و [[تعارض]]، دنبال ترجیح سندی اخبار می‌روند.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۱۲۴.</ref>		[[میرداماد]] در راشحه ۲۹ می‌نویسد: “و باید دانسته شود که گرفتن [[حدیث]] از اصول تصحیح شدۀ قابل اعتماد یکی از ارکان تصحیح [[روایت]] است”<ref>محمدباقر میرداماد، الرواشح السماویه، ص۱۶۱؛ شیخ محسن آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ج۲، ص۱۲۷.</ref>؛ یعنی گرفتن [[حدیثی]] از اصل، باعث اعتماد به آن است؛ بنابراین می‌توان گفت در شیوه و روش، فقهای فعلی در عین پایبندبودن به اصطلاح متأخرین، به اصول حدیثی علمای متقدم [[شیعه]] نیز تا حدودی پایبندند. تدوین وسائل الشیعه بر همین اساس است که آنچه را [[نقل]] کرده، قابل اعتماد می‌داند<ref>محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱، ص۴: {{عربی\|و نصوص الأحكام الفرعية المرويّة في الكتب المعتمدة الصحيحة التي نص على صحّتها علماؤنا نصوصاً صريحة، يكون مفزعاً لي في مسائل الشريعة}}.</ref>؛ درحالی که از چارچوب تقسیم جدید خبری بیرون است. البته علما در موارد اختلافی و [[تعارض]]، دنبال ترجیح سندی اخبار می‌روند.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۱۲۴.</ref>

			== اعتماد به حدیث اهل سنت ==
			مرحوم شیخ [[حرّ]] عاملی می‌فرماید: [[احادیث متواتر]] و بسیار از [[امامان معصوم]] {{عم}} به ما رسیده که ما را از [[نقل احادیث]] عامّه اگر چه در مدح [[اهل بیت]] {{عم}} باشد، [[نهی]] نموده‌اند و از عمل کردن به آن باز داشته‌اند، بلکه امر فرمودند به [[مخالفت]] با [[روایات]] عامّه در صورتی که مطابق با [[روایات شیعه]] نباشد<ref>{{عربی\|قد تواترت الأحادیث عن ائمتنا {{عم}} بالنهی عن روایه أحادیث العامّه و إن کانت فی [[مدح]] [[أهل]] البیت {{عم}} کما روی فی [[عیون]] الأخبار و غیره، و عن العمل بها، بل [[ورد]] عنهم الأمر بمخالفتها إذا لم یکن عندنا دلیل یوافقها}}، الفوائد الطوسیه، ص۳۶۵.</ref>.

			برای [[تبرّک]] به ذکر دو [[حدیث]] در این جا اکتفا می‌کنیم:
			# [[راوی]] به [[امام صادق]] {{ع}} عرض کرد: ما نزد [[مخالفان]] می‌رویم تا احادیثی که بر علیه آنها و [[حجّت]] برای ماست را از آنها بشنویم، حضرت فرمود: نزد آنها نرو و از آنها حدیث نقل نکن، که [[لعنت خدا]] بر آنها و [[عقائد]] آنها باد<ref>{{متن حدیث\|إِنَّا نَأْتِي هَؤُلَاءِ الْمُخَالِفِينَ فَنَسْمَعُ مِنْهُمُ الْحَدِيثَ فَيَكُونُ حُجَّةً لَنَا عَلَيْهِمْ قَالَ فَقَالَ لَا تَأْتِهِمْ وَ لَا تَسْمَعْ مِنْهُمْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَ لَعَنَ مِلَلَهُمُ الْمُشْرِكَةَ}}، بحارالانوار، ج۲، ص۲۱۶، حدیث ۱۰.</ref>.
			# [[امام کاظم]] {{ع}} فرمودند: معالم دینت را از غیر [[شیعیان]] ما نگیر، وگرنه [[دین]] خود را از [[خیانت]] کاران گرفتی که به [[خدا]] و رسولش و امانات خویش خیانت نمودند. آنان [[امانتدار]] کتاب خدای عزّوجلّ شدند اما آن را [[تحریف]] نمودند و (معانی) آن را تبدیل کردند. پس لعنت خدا و [[رسول]] و [[ملائکه]] و [[پدران]] [[نیک]] من و [[لعنت]] من و شیعیانم تا [[روز قیامت]] بر آنان باد<ref>{{متن حدیث\|لَا تَأْخُذَنَّ مَعَالِمَ دِينِكَ عَنْ غَيْرِ شِيعَتِنَا فَإِنَّكَ إِنْ تَعَدَّيْتَهُمْ أَخَذْتَ دِينَكَ عَنِ الْخَائِنِينَ الَّذِينَ خَانُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ خَانُوا أَمَانَاتِهِمْ إِنَّهُمُ اؤْتُمِنُوا عَلَى كِتَابِ اللَّهِ جَلَّ وَ عَلَا فَحَرَّفُوهُ وَ بَدَّلُوهُ فَعَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ لَعْنَةُ رَسُولِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ وَ لَعْنَةُ آبَائِيَ الْكِرَامِ الْبَرَرَةِ وَ لَعْنَتِي وَ لَعْنَةُ شِيعَتِي إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ}}، بحارالانوار، ج۲، ص۸۲، حدیث ۲.</ref>.

			در بسیاری از روایات شیعه وارد شده که [[ائمه معصومین]] {{عم}} هنگام [[تعارض]] و تنافی دو حدیث، ملاکِ قبول و اخذِ یکی از آن دو حدیث را، [[مخالفت]] با عامّه بیان کرده، و [[هدایت]] و [[رشد]] و صحّت حدیث را در خلاف آنها دانستند، و نیز میل [[عامه]] به یکی از دو حدیث و اجتناب آنها از حدیث دیگر را از معیارهای صحیح و سقیم بودن [[روایات]] بیان نموده‌اند<ref>اصول کافی، ج۱، ص۶۷، حدیث ۱۰ مقبوله عمر بن حنظله؛ من لا یحضر الفقیه، ج۳، ص۸، حدیث ۳۲۳۳؛ وسائل الشیعه، ج۲۷، ص۱۰۶، باب وجوه الجمع بین الاحادیث.</ref>.

			بنابراین، [[روایات]] عامّه صلاحیت برای [[استدلال]] را ندارد؛ زیرا به [[زعم]] آنها بهترین و صحیح‌ترین آن روایات در [[صحاح ششگانه]] آنها جمع آوری شده که آنها هم مشتمل بر انواع خلل و [[سستی]] و [[خرافات]] و اکاذیب... می‌باشد و از درجه اعتبار ساقط است.

			استدلال بزرگان [[شیعه]] و [[متکلمین]] و فقهای [[شریعت]] به روایات عامّه در این [[مقامات]] به این جهت است که: بسیاری از این [[احادیث]] متّفق علیه بین خاصّه و عامّه است و حجّیت آن از طرق خاصّه تمام است، و استدلال و [[احتجاج]] به آن هیچ محذوری ندارد، چنان که در روایات به این مطلب تصریح شده است<ref>بحارالانوار، ج۲، ص۲۲۵، حدیث ۳؛ ج۲، ص۲۳۸، حدیث ۳۱.</ref> و در بعضی موارد نیز به جهت [[الزام]] [[خصم]] و وادار کردن او به قبول آن است؛ زیرا وقتی مطلبی در نزد آنان ثابت و مسلّم باشد، باید بپذیرند و به لوازمش ملتزم گردند ولو [[حجیّت]] آن برای ما مسلّم نباشد، و در [[کتب حدیثی شیعه]] ذکر نشده باشد.

			آنچه بسیار مهم و قابل توجّه و یادآوری است این است که هرگز نویسندگانِ شیعه نباید مصادر اصلی تحقیقات خود را بر اصل و اساس کتب [[عامه]] قرار دهند و بر نوشته‌ها وگفتار آنان [[اعتماد]] کنند و بدون توجّه و نظر به روایات و [[سیره]] و [[تاریخ شیعه]] از کتب و علمای عامه مطالب را ذکر و ثبت کنند؛ زیرا این ضرری بزرگ و زیانی آشکار می‌باشد که [[حقیقت]] [[مکتب]] [[تشیّع]] را واژگون می‌کند. آن تشیّعی که با هزاران مرارت و [[خون‌ها]] توانسته است چهره [[حقیقی]] خود را به عالم نشان دهد و از میان افترائات و تهمت‌ها و بهتان‌ها و [[قتل‌ها]] و شکنجه‌ها، [[حق]] را واضح و آشکار نماید و [[باطل]] را بر مَلا سازد، چگونه در این زمان‌ها دیده می‌شود بعضی از نویسندگانِ بی‌تعهّد و [[جاهل]] یا بعضاً [[منحرف]] و مزدور... مفت و مجانی به کتب [[عامّه]]- که برای برقراری [[مکتب]] خلفای [[جور]] و [[سلاطین]] [[ظلم و ستم]] نوشته شده و برای درهم شکستن [[حقیقت]] [[تشیّع]] و [[ظلم]] بر [[اهل بیت]] {{عم}} از هیچ حربه و [[افترا]] و ظلمی خودداری نکرده‌اند - روی آورده و آنها را مصدر و [[پناهگاه]] مطالب تحقیقی و [[علمی]] و باورهای خود قرار می‌دهند و موجب [[اضلال]] خود و دیگران می‌شوند؟!

			فلذا اگر ما در این کتاب از مصادر عامّه، مطالب ذکر کردیم، برای [[تأیید]] و اعتراف [[خصم]] و از باب {{متن حدیث\|الْفَضْلُ مَا شَهِدَتْ بِهِ الْأَعْدَاءُ}} بوده و نیز از فنّ [[جدل]] استفاده نموده و خصم و [[دشمن]] را با حربه خودش از پای در می‌آوریم و صولتش را در هم می‌کوبیم و این در اصطلاح همان باب جدل است که مسلّمات خصم را از خود او اتّخاذ می‌کنند و پس از آن با همان مقدّمات مسلّمه او، خودش را محکوم و مجبور به [[تسلیم]] می‌کنند، چنانکه [[علامه]] سیّد محمد قلی، صاحبِ کتاب «تشیید المطائن» و علامه [[میر حامد حسین هندی]] صاحب کتاب «[[عبقات الانوار]]» و [[علامه امینی]] صاحب کتاب «[[الغدیر]]» برای ابطال آرای [[مخالفین]]، به همین روش عمل کردند تا آنها را مجبور به اعتراف و [[اقرار]] به [[حقانیت]] و [[امامت]] و [[وصایت]] [[بلافصل]] [[امیر المؤمنین علی]] {{ع}} بنمایند و مکتب مخالفین را درهم شکنند. وگرنه [[مردم]] [[شیعی]] باید اصول [[معارف]] خود را از مصادر و اسنادی اخذ کنند که [[یقینی]] و مسلّم الثبوت نزد خودشان است<ref>[[سید قاسم علی‌احمدی\|علی‌احمدی، سید قاسم]]، [[حقانیت در اوج مظلومیت ج۱ (کتاب)\|حقانیت در اوج مظلومیت ج۱]] ص۱۹۱.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1100516.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|'''درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه''']]		# [[پرونده:1100516.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|'''درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه''']]
			# [[پرونده:1100838.jpg\|22px]] [[سید قاسم علی‌احمدی\|علی‌احمدی، سید قاسم]]، [[حقانیت در اوج مظلومیت ج۱ (کتاب)\|'''حقانیت در اوج مظلومیت ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T14:39:49Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T05:10:45Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۴۰
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[اعتماد به حدیث در حدیث]] - [[اعتماد به حدیث در اخلاق اسلامی]] - [[اعتماد به حدیث در کلام اسلامی]] - [[اعتماد به حدیث در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = اعتماد به حدیث (پرسش)}}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[اعتماد به حدیث در حدیث]] - [[اعتماد به حدیث در اخلاق اسلامی]] - [[اعتماد به حدیث در کلام اسلامی]] - [[اعتماد به حدیث در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = اعتماد به حدیث (پرسش)}}

خط ۳۰:		خط ۲۹:

	[[رده:اعتماد به حدیث]]		[[رده:اعتماد به حدیث]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

2022-07-10T22:17:30Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۲

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۱:۴۷
خط ۳:		خط ۳:

	==مقدمه==		==مقدمه==
	برای [[اعتماد]] به یک [[روایت]] یا باید [[وثوق]] سندی به آن پیدا کرد یا وثوق صدوری. پس از تقسیم [[حدیث]] به چهار قسم در [[قرن هفتم]]، [[شیوه]] وثوق بیشتر به وثوق سندی محدود شد؛ ولی قبل از آن [[علمای شیعه]] به جهت قراینی که در دست داشتند و اصول مختلفی که در [[اختیار]] آنان بود، به روایاتی که در کتب اربعه نقل شده، وثوق داشتند. این نکته‌ای است که [[شیخ بهائی]] درباره علت اعتماد به [[روایات]] کتب اربعه ذکر کرده و راه‌های اعتماد به احادیث این کتب را بیان نموده است. [[شیخ انصاری]] در کتاب مکاسب به مناسبت نقل روایتی از [[خصال]] شیخ صدوق، بیان می‌کند که گرچه [[سند]] آن دارای مشکلاتی است، اما روش [[قمی‌ها]] این بوده که به هر روایتی [[اعتماد]] نمی‌کردند و روایاتی را [[نقل]] می‌کردند که قراینی بر صحت صدور آن داشتند<ref>شیخ مرتضی انصاری، المکاسب، ج۲، ص۲۴۵: {{عربی\|أنّ اعتماد القمّيين عليها... بعد احتفافها بما يوجب الإعتماد عليها، جابر لضعفها في الجملة}}.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۱۷۰.</ref>		برای [[اعتماد]] به یک [[روایت]] یا باید [[وثوق]] سندی به آن پیدا کرد یا وثوق صدوری. پس از تقسیم [[حدیث]] به چهار قسم در [[قرن هفتم]]، [[شیوه]] وثوق بیشتر به وثوق سندی محدود شد؛ ولی قبل از آن [[علمای شیعه]] به جهت قراینی که در دست داشتند و اصول مختلفی که در [[اختیار]] آنان بود، به روایاتی که در کتب اربعه نقل شده، وثوق داشتند. این نکته‌ای است که [[شیخ بهائی]] درباره علت اعتماد به [[روایات]] کتب اربعه ذکر کرده و راه‌های اعتماد به احادیث این کتب را بیان نموده است. [[شیخ انصاری]] در کتاب مکاسب به مناسبت نقل روایتی از [[خصال]] شیخ صدوق، بیان می‌کند که گرچه [[سند]] آن دارای مشکلاتی است، اما روش [[قمی‌ها]] این بوده که به هر روایتی [[اعتماد]] نمی‌کردند و روایاتی را [[نقل]] می‌کردند که قراینی بر صحت صدور آن داشتند<ref>شیخ مرتضی انصاری، المکاسب، ج۲، ص۲۴۵: {{عربی\|أنّ اعتماد القمّيين عليها... بعد احتفافها بما يوجب الإعتماد عليها، جابر لضعفها في الجملة}}.</ref><ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۱۷۰.</ref>

	==راه‌های [[اعتماد]] به احادیث نزد [[علما]] تا [[قرن هفتم]]==		==راه‌های [[اعتماد]] به احادیث نزد [[علما]] تا [[قرن هفتم]]==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۱

2022-07-10T15:30:02Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۱

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۰۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[اعتماد به حدیث در حدیث]] - [[اعتماد به حدیث در اخلاق اسلامی]] - [[اعتماد به حدیث در کلام اسلامی]] - [[اعتماد به حدیث در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = اعتماد به حدیث (پرسش)}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[اعتماد به حدیث در حدیث]] - [[اعتماد به حدیث در اخلاق اسلامی]] - [[اعتماد به حدیث در کلام اسلامی]] - [[اعتماد به حدیث در تاریخ اسلامی]]~~</div>~~
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[اعتماد به حدیث (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~

	==مقدمه==		==مقدمه==

Wasity: جایگزینی متن - 'شیخ بهائی' به 'شیخ بهائی'

2022-06-07T11:52:01Z

جایگزینی متن - 'شیخ بهائی' به 'شیخ بهائی'

Heydari: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

2022-01-04T17:10:27Z

جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۰:۴۰
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	شیخ [[بهائی]] سپس می‌افزاید: [[رئیس]] [[محدثین]]، [[شیخ صدوق]] که [[حکم]] به [[صحت احادیث]] کتاب من لایحضره الفقیه کرده، بر همین اساس است که [[احادیث]] آن را از کتب مشهور قابل اعتماد نقل کرده است؛ درحالی که به اصطلاح متأخرین، برخی احادیث آن نه تنها صحیح، بلکه حتی [[موثق]] و حسن هم نیست؛ بلکه جزو [[اخبار]] [[ضعیف]] است. ایشان آن گاه بیان می‌کند که فاصله ما با اصول اولیه باعث شده است علمای ما اصطلاح جدید “صحیح” را وضع کنند؛ درعین حال در مواردی [[علما]] برابر اصول ذکرشده عمل می‌کنند؛ از جمله دربارۀ اخبار [[ابن ابی عمیر]] و [[صفوان بن یحیی]] که [[حکم]] به صحت آنها می‌کنند یا [[اعتماد]] به شماری از اخبار که در [[سند]] آنها افراد [[فطحی]] و ناووسی [[مذهب]] هستند<ref>شیخ بهائی، مشرق الشمسین، ص۲۶-۳۲.</ref>.		شیخ [[بهائی]] سپس می‌افزاید: [[رئیس]] [[محدثین]]، [[شیخ صدوق]] که [[حکم]] به [[صحت احادیث]] کتاب من لایحضره الفقیه کرده، بر همین اساس است که [[احادیث]] آن را از کتب مشهور قابل اعتماد نقل کرده است؛ درحالی که به اصطلاح متأخرین، برخی احادیث آن نه تنها صحیح، بلکه حتی [[موثق]] و حسن هم نیست؛ بلکه جزو [[اخبار]] [[ضعیف]] است. ایشان آن گاه بیان می‌کند که فاصله ما با اصول اولیه باعث شده است علمای ما اصطلاح جدید “صحیح” را وضع کنند؛ درعین حال در مواردی [[علما]] برابر اصول ذکرشده عمل می‌کنند؛ از جمله دربارۀ اخبار [[ابن ابی عمیر]] و [[صفوان بن یحیی]] که [[حکم]] به صحت آنها می‌کنند یا [[اعتماد]] به شماری از اخبار که در [[سند]] آنها افراد [[فطحی]] و ناووسی [[مذهب]] هستند<ref>شیخ بهائی، مشرق الشمسین، ص۲۶-۳۲.</ref>.
	[[میرداماد]] در راشحه ۲۹ می‌نویسد: “و باید دانسته شود که گرفتن [[حدیث]] از اصول تصحیح شدۀ قابل اعتماد یکی از ارکان تصحیح [[روایت]] است”<ref>محمدباقر میرداماد، الرواشح السماویه، ص۱۶۱؛ شیخ محسن آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ج۲، ص۱۲۷.</ref>؛ یعنی گرفتن [[حدیثی]] از اصل، باعث اعتماد به آن است؛ بنابراین می‌توان گفت در شیوه و روش، فقهای فعلی در عین پایبندبودن به اصطلاح متأخرین، به اصول حدیثی علمای متقدم [[شیعه]] نیز تا حدودی پایبندند. تدوین وسائل الشیعه بر همین اساس است که آنچه را [[نقل]] کرده، قابل اعتماد می‌داند<ref>محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱، ص۴: {{عربی\|و نصوص الأحكام الفرعية المرويّة في الكتب المعتمدة الصحيحة التي نص على صحّتها علماؤنا نصوصاً صريحة، يكون مفزعاً لي في مسائل الشريعة}}.</ref>؛ درحالی که از چارچوب تقسیم جدید خبری بیرون است. البته علما در موارد اختلافی و [[تعارض]]، دنبال ترجیح سندی اخبار می‌روند.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۱۲۴.</ref>		[[میرداماد]] در راشحه ۲۹ می‌نویسد: “و باید دانسته شود که گرفتن [[حدیث]] از اصول تصحیح شدۀ قابل اعتماد یکی از ارکان تصحیح [[روایت]] است”<ref>محمدباقر میرداماد، الرواشح السماویه، ص۱۶۱؛ شیخ محسن آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ج۲، ص۱۲۷.</ref>؛ یعنی گرفتن [[حدیثی]] از اصل، باعث اعتماد به آن است؛ بنابراین می‌توان گفت در شیوه و روش، فقهای فعلی در عین پایبندبودن به اصطلاح متأخرین، به اصول حدیثی علمای متقدم [[شیعه]] نیز تا حدودی پایبندند. تدوین وسائل الشیعه بر همین اساس است که آنچه را [[نقل]] کرده، قابل اعتماد می‌داند<ref>محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱، ص۴: {{عربی\|و نصوص الأحكام الفرعية المرويّة في الكتب المعتمدة الصحيحة التي نص على صحّتها علماؤنا نصوصاً صريحة، يكون مفزعاً لي في مسائل الشريعة}}.</ref>؛ درحالی که از چارچوب تقسیم جدید خبری بیرون است. البته علما در موارد اختلافی و [[تعارض]]، دنبال ترجیح سندی اخبار می‌روند.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)\|درآمدی بر سیره معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۱۲۴.</ref>

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==