افعال عباد - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq: /* مقدمه */

2022-11-24T07:15:52Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۵
خط ۸:		خط ۸:
	موضوع [[علم کلام]] ذات، صفات و [[افعال خداوند]] است، بر این اساس، [[افعال]] [[انسان]] اولاً وبالذات داخل در مباحث [[کلامی]] نخواهد بود، افعال انسان موضوع علومی مانند [[فقه]] و [[اخلاق]] است، ولی ثانیاً وبالعرض و به مناسبت‌هایی در علم کلام از [[افعال عباد]] نیز بحث شده است:		موضوع [[علم کلام]] ذات، صفات و [[افعال خداوند]] است، بر این اساس، [[افعال]] [[انسان]] اولاً وبالذات داخل در مباحث [[کلامی]] نخواهد بود، افعال انسان موضوع علومی مانند [[فقه]] و [[اخلاق]] است، ولی ثانیاً وبالعرض و به مناسبت‌هایی در علم کلام از [[افعال عباد]] نیز بحث شده است:
	# یکی از مسائلی که [[متکلمان]] به بررسی آن پرداخته‌اند این است که آیا اوّلین [[واجب]] بر [[مکلف]] [[معرفت خداوند]] است یا نظر و [[تفکر]] برای [[شناخت خداوند]]. گروهی دیدگاه اول را برگزیده و عده ای طرفدار دیدگاه دوم شده‌اند <ref>ارشاد الطالبیین، ص۱۱۳</ref>. روشن است که هم شناخت خداوند و هم نظر و تفکر برای شناخت خداوند فعل مکلف (انسان) است نه [[فعل خداوند]].		# یکی از مسائلی که [[متکلمان]] به بررسی آن پرداخته‌اند این است که آیا اوّلین [[واجب]] بر [[مکلف]] [[معرفت خداوند]] است یا نظر و [[تفکر]] برای [[شناخت خداوند]]. گروهی دیدگاه اول را برگزیده و عده ای طرفدار دیدگاه دوم شده‌اند <ref>ارشاد الطالبیین، ص۱۱۳</ref>. روشن است که هم شناخت خداوند و هم نظر و تفکر برای شناخت خداوند فعل مکلف (انسان) است نه [[فعل خداوند]].
	# یکی از مواردی که درباره افعال انسان[[سخن]] گفته شده در [[ارتباط]] با راه [[خداشناسی]] است. توضیح آنکه راه شناخت خداوند[[تفکر]] در افعال است و افعال دو گونه اند: افعالی که جنس و سنخ آنها مقدور انسان است و افعالی که جنس و سنخ آنها مقدور انسان نیست. آنچه مقدور انسان نیست عبارت است از: جواهر، رنگ‌ها، طعم‌ها، بوها، گرمی، سردی، [[ترس]]، خشکی، [[زندگی]]، [[توانایی]]، [[شهوت]]، [[نفرت]] و فناء. با تفکر در همه افعال یاد شده، غیر از فناء می‌‌توان [[خدا]] را [[شناخت]]، ولی از آنجا که راه شناخت فنا، [[سمع]] ([[وحی]]) است، از طریق آن نمی‌توان خدا را شناخت. و افعالی که جنس و سنخ آنها مقدور انسان است ده نوع است:پنج نوع آن [[افعال جوارحی]] و پنج نوع آن افعال [[قلبی]] است. افعال جوارحی عبارتند از اکوان (حرکت، سکون، اتصال و انفصال) اعتمادات، تألیفات، اصوات و [[آلام]]، و افعال [[قلوب]] عبارتند از: [[اعتقاد]]، [[اراده]]، [[کراهت]]، [[ظن]] و نظر کردن، با هیچ یک از این افعال نمی‌توان خدا را شناخت؛ زیرا این افعال هم می‌‌تواند از ایشان صادر شود و هم از [[خداوند]]. بنابراین، وجود آنها به صورت [[قطعی]] و انحصاری بر وجود خداوند دلالت نمی‌کند <ref>شرح الاصول الخمسة، ص۵۱ـ ۵۲</ref>.		# یکی از مواردی که درباره افعال انسان[[سخن]] گفته شده در [[ارتباط]] با راه [[خداشناسی]] است. توضیح آنکه راه شناخت خداوند[[تفکر]] در افعال است و افعال دو گونه اند: افعالی که جنس و سنخ آنها مقدور انسان است و افعالی که جنس و سنخ آنها مقدور انسان نیست. آنچه مقدور انسان نیست عبارت است از: جواهر، رنگ‌ها، طعم‌ها، بوها، گرمی، سردی، [[ترس]]، خشکی، [[زندگی]]، [[توانایی]]، [[شهوت]]، [[نفرت]] و فناء. با تفکر در همه افعال یاد شده، غیر از فناء می‌‌توان [[خدا]] را [[شناخت]]، ولی از آنجا که راه شناخت فنا، [[سمع]] ([[وحی]]) است، از طریق آن نمی‌توان خدا را شناخت. و افعالی که جنس و سنخ آنها مقدور انسان است ده نوع است: پنج نوع آن [[افعال جوارحی]] و پنج نوع آن افعال [[قلبی]] است. افعال جوارحی عبارتند از اکوان (حرکت، سکون، اتصال و انفصال) اعتمادات، تألیفات، اصوات و [[آلام]]، و افعال [[قلوب]] عبارتند از: [[اعتقاد]]، [[اراده]]، [[کراهت]]، [[ظن]] و نظر کردن، با هیچ یک از این افعال نمی‌توان خدا را شناخت؛ زیرا این افعال هم می‌‌تواند از ایشان صادر شود و هم از [[خداوند]]. بنابراین، وجود آنها به صورت [[قطعی]] و انحصاری بر وجود خداوند دلالت نمی‌کند <ref>شرح الاصول الخمسة، ص۵۱ـ ۵۲</ref>.
	# مورد دیگری که درباره [[افعال]] [[انسان]] بحث شده، مسئله [[خلق]] افعال است، در این مسئله بحث در این است که آیا افعال انسان را [[خداوند]] در او پدید می‌‌آورد یا این که انسان خود پدید آورنده افعال خویش است؟ [[اهل حدیث]] و [[اشاعره]] به خلق افعال انسان از سوی خداوند در او [[اعتقاد]] دارند، و [[معتزله]] معتقدند انسان خود فاعل افعال خود می‌‌باشد<ref>شرح الاصول الخمسة، ص۲۱۷ـ ۲۱۸</ref>. در این مبحث، افعال انسان به دو گونه تقسیم شده است: مباشری و تولیدی. فعل مباشری آن است که در وجود خود فاعل تحقق می‌‌یابد و بدون واسطه است. مانند [[فکر]] کردن، و فعل تولیدی آن است که به واسط فعل دیگری واقع می‌‌شود، خواه محل آن وجود خود فاعل باشد یا چیزی دیگر مانند اعتقاد که به واسطه فکر کردن حاصل می‌‌شود، و حرکت قلم که به واسطه حرکت دست رخ می‌‌دهد <ref>کشف المراد، ص۴۳۰ـ ۴۳۱</ref>.		# مورد دیگری که درباره [[افعال]] [[انسان]] بحث شده، مسئله [[خلق]] افعال است، در این مسئله بحث در این است که آیا افعال انسان را [[خداوند]] در او پدید می‌‌آورد یا این که انسان خود پدید آورنده افعال خویش است؟ [[اهل حدیث]] و [[اشاعره]] به خلق افعال انسان از سوی خداوند در او [[اعتقاد]] دارند، و [[معتزله]] معتقدند انسان خود فاعل افعال خود می‌‌باشد<ref>شرح الاصول الخمسة، ص۲۱۷ـ ۲۱۸</ref>. در این مبحث، افعال انسان به دو گونه تقسیم شده است: مباشری و تولیدی. فعل مباشری آن است که در وجود خود فاعل تحقق می‌‌یابد و بدون واسطه است. مانند [[فکر]] کردن، و فعل تولیدی آن است که به واسط فعل دیگری واقع می‌‌شود، خواه محل آن وجود خود فاعل باشد یا چیزی دیگر مانند اعتقاد که به واسطه فکر کردن حاصل می‌‌شود، و حرکت قلم که به واسطه حرکت دست رخ می‌‌دهد <ref>کشف المراد، ص۴۳۰ـ ۴۳۱</ref>.
	# در مبحث [[لطف]] نیز از افعال انسان[[سخن]] به میان آمده است؛ زیرا فاعل لطف گاهی خداوند است مانند [[تشریع دین]] و [[تکالیف دینی]]، و [[برانگیختن]] [[پیامبران]]، و گاهی انسان است، که دو صورت دارد: یکی این که فعل او لطف است در [[حق]] خودش مانند [[تفکر]] در [[آیات]] [[تکوینی]] برای [[شناخت خداوند]]، یا تفکر در [[معجزه]] [[پیامبر]] برای [[شناخت پیامبر]] و دیگر این که فعل او لطف است در حق [[مکلفان]] دیگر مانند [[تبلیغ احکام]] [[دینی]] توسط پیامبر به [[مردم]]، و [[امر به معروف و نهی از منکر]] از سوی برخی مکلفان نسبت به برخی دیگر <ref>کشف المراد، ص۴۴۵</ref>.		# در مبحث [[لطف]] نیز از افعال انسان[[سخن]] به میان آمده است؛ زیرا فاعل لطف گاهی خداوند است مانند [[تشریع دین]] و [[تکالیف دینی]]، و [[برانگیختن]] [[پیامبران]]، و گاهی انسان است، که دو صورت دارد: یکی این که فعل او لطف است در [[حق]] خودش مانند [[تفکر]] در [[آیات]] [[تکوینی]] برای [[شناخت خداوند]]، یا تفکر در [[معجزه]] [[پیامبر]] برای [[شناخت پیامبر]] و دیگر این که فعل او لطف است در حق [[مکلفان]] دیگر مانند [[تبلیغ احکام]] [[دینی]] توسط پیامبر به [[مردم]]، و [[امر به معروف و نهی از منکر]] از سوی برخی مکلفان نسبت به برخی دیگر <ref>کشف المراد، ص۴۴۵</ref>.

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == موضوع علم کلام ذات، صفات و افعال خداوند است، بر این اساس، افعال انسان اولاً وبالذات داخل در مباحث کلامی نخواهد بود، افعال انسان موضوع علومی مانند ف...» ایجاد کرد

2022-11-24T07:15:10Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == موضوع علم کلام ذات، صفات و افعال خداوند است، بر این اساس، افعال انسان اولاً وبالذات داخل در مباحث کلامی نخواهد بود، افعال انسان موضوع علومی مانند ف...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}
== مقدمه ==
موضوع [[علم کلام]] ذات، صفات و [[افعال خداوند]] است، بر این اساس، [[افعال]] [[انسان]] اولاً وبالذات داخل در مباحث [[کلامی]] نخواهد بود، افعال انسان موضوع علومی مانند [[فقه]] و [[اخلاق]] است، ولی ثانیاً وبالعرض و به مناسبت‌هایی در علم کلام از [[افعال عباد]] نیز بحث شده است:
# یکی از مسائلی که [[متکلمان]] به بررسی آن پرداخته‌اند این است که آیا اوّلین [[واجب]] بر [[مکلف]] [[معرفت خداوند]] است یا نظر و [[تفکر]] برای [[شناخت خداوند]]. گروهی دیدگاه اول را برگزیده و عده ای طرفدار دیدگاه دوم شده‌اند <ref>ارشاد الطالبیین، ص۱۱۳</ref>. روشن است که هم شناخت خداوند و هم نظر و تفکر برای شناخت خداوند فعل مکلف (انسان) است نه [[فعل خداوند]].
# یکی از مواردی که درباره افعال انسان[[سخن]] گفته شده در [[ارتباط]] با راه [[خداشناسی]] است. توضیح آنکه راه شناخت خداوند[[تفکر]] در افعال است و افعال دو گونه اند: افعالی که جنس و سنخ آنها مقدور انسان است و افعالی که جنس و سنخ آنها مقدور انسان نیست. آنچه مقدور انسان نیست عبارت است از: جواهر، رنگ‌ها، طعم‌ها، بوها، گرمی، سردی، [[ترس]]، خشکی، [[زندگی]]، [[توانایی]]، [[شهوت]]، [[نفرت]] و فناء. با تفکر در همه افعال یاد شده، غیر از فناء می‌‌توان [[خدا]] را [[شناخت]]، ولی از آنجا که راه شناخت فنا، [[سمع]] ([[وحی]]) است، از طریق آن نمی‌توان خدا را شناخت. و افعالی که جنس و سنخ آنها مقدور انسان است ده نوع است:پنج نوع آن [[افعال جوارحی]] و پنج نوع آن افعال [[قلبی]] است. افعال جوارحی عبارتند از اکوان (حرکت، سکون، اتصال و انفصال) اعتمادات، تألیفات، اصوات و [[آلام]]، و افعال [[قلوب]] عبارتند از: [[اعتقاد]]، [[اراده]]، [[کراهت]]، [[ظن]] و نظر کردن، با هیچ یک از این افعال نمی‌توان خدا را شناخت؛ زیرا این افعال هم می‌‌تواند از ایشان صادر شود و هم از [[خداوند]]. بنابراین، وجود آنها به صورت [[قطعی]] و انحصاری بر وجود خداوند دلالت نمی‌کند <ref>شرح الاصول الخمسة، ص۵۱ـ ۵۲</ref>.
# مورد دیگری که درباره [[افعال]] [[انسان]] بحث شده، مسئله [[خلق]] افعال است، در این مسئله بحث در این است که آیا افعال انسان را [[خداوند]] در او پدید می‌‌آورد یا این که انسان خود پدید آورنده افعال خویش است؟ [[اهل حدیث]] و [[اشاعره]] به خلق افعال انسان از سوی خداوند در او [[اعتقاد]] دارند، و [[معتزله]] معتقدند انسان خود فاعل افعال خود می‌‌باشد<ref>شرح الاصول الخمسة، ص۲۱۷ـ ۲۱۸</ref>. در این مبحث، افعال انسان به دو گونه تقسیم شده است: مباشری و تولیدی. فعل مباشری آن است که در وجود خود فاعل تحقق می‌‌یابد و بدون واسطه است. مانند [[فکر]] کردن، و فعل تولیدی آن است که به واسط فعل دیگری واقع می‌‌شود، خواه محل آن وجود خود فاعل باشد یا چیزی دیگر مانند اعتقاد که به واسطه فکر کردن حاصل می‌‌شود، و حرکت قلم که به واسطه حرکت دست رخ می‌‌دهد <ref>کشف المراد، ص۴۳۰ـ ۴۳۱</ref>.
# در مبحث [[لطف]] نیز از افعال انسان[[سخن]] به میان آمده است؛ زیرا فاعل لطف گاهی خداوند است مانند [[تشریع دین]] و [[تکالیف دینی]]، و [[برانگیختن]] [[پیامبران]]، و گاهی انسان است، که دو صورت دارد: یکی این که فعل او لطف است در [[حق]] خودش مانند [[تفکر]] در [[آیات]] [[تکوینی]] برای [[شناخت خداوند]]، یا تفکر در [[معجزه]] [[پیامبر]] برای [[شناخت پیامبر]] و دیگر این که فعل او لطف است در حق [[مکلفان]] دیگر مانند [[تبلیغ احکام]] [[دینی]] توسط پیامبر به [[مردم]]، و [[امر به معروف و نهی از منکر]] از سوی برخی مکلفان نسبت به برخی دیگر <ref>کشف المراد، ص۴۴۵</ref>.
# در کتاب‌های [[کلامی]] درباره [[توبه]] واحکام آن و امر به معروف و نهی از منکر شرایط و [[احکام]] آن نیز بحث شده است، روشن است که موضوع بحث در این دو مسئله نیز [[افعال عباد]] است <ref>شرح الاصول الخمسة، ص۵۰۱ و ۵۳۵ و شرح المقاصد ج۵، ص۱۶۲ و ۱۷۱</ref>.
# [[اسماء]] و احکام نام یکی از ابواب کتاب‌های [[کلامی]] است. [[متکلمان اسلامی]] در این باب درباره نام‌های [[دینی]] مانند [[مؤمن]]، مسلم، [[کافر]]، [[فاسق]] و [[منافق]]، [[احکام دینی]] به ویژه [[احکام]] [[اخروی]] آنان بحث کرده‌اند. به مناسبت این بحث به تبیین [[حقیقت ایمان]]، [[اسلام]]، [[کفر]]، [[فسق]] و [[نفاق]] پرداخته‌اند. [[بدیهی]] است، [[ایمان]]، اسلام و موارد دیگر همگی [[افعال عباد]] می‌‌باشد. از باب مثال درباره [[ایمان]] چند دیدگاه مطرح شده است که بازگشت آنها به این است که ایمان از [[افعال جوانحی]] (درونی) [[انسان]] است یا از [[افعال جوارحی]] (بدنی) و یا مرکب از آن دو می‌‌باشد<ref>کشف المراد، ص۵۷۷، ارشاد الطالبین، ص۴۳۶ـ ۴۴۲ و شرح المقاصد، ج۵، ص۱۷۵ـ ۲۱۰</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[افعال عباد (مقاله)|مقاله «افعال عباد»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص۳۷۳-۳۷۵.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:440259451.jpg|22px]] [[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[افعال عباد (مقاله)|مقاله «افعال عباد»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه کلام اسلامی ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:افعال عباد]]
[[رده:مفاهیم در کلام اسلامی]]